Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 673/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 5  pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 23, art. 60 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 81
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 2 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2021 roku sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. R. (dalej jako: "Strona", "Skarżąca", "Wnioskodawca") - reprezentowana przez adw. M. Ż. - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]" r., Rep. "[...]", w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 marca 2021 r. Wnioskodawczyni zwróciła się do Burmistrza "[...]" z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – E. W., będącą osobą zamężną. Do wniosku dołączono m.in. dokumentację medyczną dotyczącą ustalonego stopnia niepełnosprawności p. W., jak też dokumentację medyczną, wyniki badań i zastosowane leczenie problemów zdrowotnych 64-letniego p. J. W. będącego mężem osoby wymagającej opieki. W toku postępowania Wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenia, z których wynika, że nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, zaś ostatnie zatrudnienie miało miejsce w 2019 r., nie zamieszkuje z rodzicami, lecz dojeżdża codziennie do matki z miejscowości oddalonej o 20 km.

Po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z dnia "[...]" r., znak "[...]" Burmistrz "[...]" (dalej jako: "organ I instancji", "Burmistrz") odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podano, że organ nie zakwestionował ani potrzeby sprawowania opieki nad matką, ani też okoliczności sprawowania takiej opieki przez Wnioskodawczynię. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparta została na dwóch przesłankach. Po pierwsze, na przesłance określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) dalej jako: "u.ś.r." gdzie wyjaśniono, że na podstawie przedłożonego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, tym samym nie jest możliwe stwierdzenie, aby niepełnosprawność ta powstała przed 18 lub (opcjonalnie) przed 25 rokiem życia. Drugą negatywną przesłankę do przyznania świadczenia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., bowiem p. E. W. pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od tej decyzji pełnomocnik Skarżącej złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego - tj. przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez niezastosowanie w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim stanowi przesłankę braku uprawnienia do przyznania świadczenia dla innej osoby, jeśli współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej jako: "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z "[...]" r., nr "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie oraz podzielił stanowisko organu I instancji co do ustalenia, że w odniesieniu do Skarżącej wystąpiła przesłanka uniemożliwiająca jej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę.

Odnośnie pierwszej z przesłanek uniemożliwiającej przyznanie świadczenia związanej z datą powstania niepełnosprawności po 18 lub (opcjonalnie) po 25 roku życia, a wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium nie podzieliło stanowiska organu

I instancji w tym zakresie, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia

21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie,

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego też organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Podzielono natomiast stanowisko organu I instancji co do istnienia negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., gdyż z akt sprawy wynika bezspornie, że mąż osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium podało, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.) ustala kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Z regulacjami tymi koresponduje właśnie art. 17 ust. 1 i ust. la u.ś.r. Przepisy te w zestawieniu z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. Nie budzi też wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć.

W rozpoznawanej sprawie jednak skarżąca uzyskałaby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero w sytuacji, gdyby współmałżonek matki nie będzie mógł takiego obowiązku wypełnić, a miałoby to miejsce jedynie w sytuacji, gdyby współmałżonek legitymował się znacznym stopniem niepełnosprawności. Taka sytuacja zaś nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Wskazano, że wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 i 3 u.ś.r. wskazuje, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, była rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani sąd nie ma bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy dane schorzenia rzeczywiście uniemożliwiają sprawowanie opieki.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki, ponieważ powinność ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby najbliższej; jest ono przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

W skardze do Sądu, Skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora MOPS w "[...]" oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez męża niepełnosprawnej, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wykładnia językowa art. 17 ust. 1a u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisami kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego. Świadczenie ma stanowić wsparcie rodziny pozostającej nie tylko

w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą pomocy ze względu na swój tan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna

z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zarówno Skarżąca w treści skargi, jak i organ

w odpowiedzi na skargę, zawarli wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie,

a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. odpowiada prawu.

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną

w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast w myśl zaś art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie w przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca zawarł katalog negatywnych przesłanek uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a).

Z powołanych przepisów wprost wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Tym samym tutejszy Sąd podziela stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym w sytuacji pozostawania osoby podlegającej opiece

w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która nawet faktycznie - w miejsce współmałżonka - sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stanowisko takie, jako odpowiadające literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyroku z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2390/20 (dostępny

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA), Naczelny Sądu Administracyjny wskazał, że powołany art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje

w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wyjaśniono, że z literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Jedyny wyjątek w tym zakresie w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dotyczy natomiast sytuacji, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wiąże się z sytuacją braku możliwości dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki

z uwagi na stan zdrowia i niedołężność. Wyraźne wskazanie przez ustawodawcę, że tylko w sytuacji legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zostaje wyłączone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych w dalszej kolejności po małżonku, stanowi bowiem wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym.

Pogląd ten Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Dodać należy, że ustawodawca wyszedł z założenia, iż w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby pozostające

w tym związku podlegają przedstawionym wyżej rygorom, właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Co więcej, nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym

i majątkowym zobowiązanego. Podkreślić należy, że ww. rygory nie są wyłącznie wynikiem woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej.

Dodatkowo w miejscu tym należy wyjaśnić, że wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wskazuje, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności – w przedmiotowej sprawie małżonek E. W. – nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego

z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm ww. przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20 oraz wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2462/19 CBOSA).

W związku z powyższym, uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych osoby niepełnosprawnej przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy jej małżonek również jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić ponadto należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki ale może również mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka

(i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Nie sposób natomiast uznać, że legitymowanie się zaświadczeniem lekarskim, przedłożenie kart informacyjnych leczenia szpitalnego

i innej dokumentacji medycznej, może stanowić podstawy do zwolnienia małżonka osoby wymagającej opieki z obowiązku alimentacyjnego. Innymi słowy, dokumenty przedłożone przez Skarżącą, dotyczące stanu zdrowia jej ojca, nie mogą zastąpić wskazywanego w sposób systemowy przez ustawodawcę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. ww. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20; wyrok WSA w Gorzowie z 20 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 51/20 czy wyrok WSA w Olsztynie z 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 496/19, CBOSA). Słusznie podnosi się w orzecznictwie, że w sytuacji gdy małżonek czy bliższy krewny osoby wymagającej opieki wykazuje niezdolność do sprawowania opieki z uwagi na stan swego zdrowia, to nie istnieją żadne przeszkody ku temu aby w drodze określonej

w ustawie procedury potwierdzić formalnie ten stan, a tym samym zwolnić miejsce dla krewnego wyrażającego gotowość niesienia pomocy niepełnosprawnemu członkowi rodziny (wyrok WSA w Rzeszowie z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 125/21, LEX nr 3185507).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem tutejszego Sądu, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej,

w sytuacji, gdy jej matka pozostaje w związku małżeńskim, a ojciec nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samo tylko faktyczne sprawowanie opieki na osobą niepełnosprawną nie jest bowiem w tym przypadku wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ostatecznie należy podkreślić, że dokonana w niniejszym orzeczeniu wykładnia przepisów u.ś.r. nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak również z zasadą ochrony i opieki nad rodziną. Przepis art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (prawo rodziny do pomocy ze strony państwa), nie może być bowiem traktowany jako samoistne źródło roszczeń o przyznanie świadczeń z opieki społecznej, nawet jeśli członek rodziny znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Praw określonych w ustawie zasadniczej, można – w myśl art. 81 Konstytucji RP – dochodzić wyłącznie w granicach określonych w ustawie, czyli m.in. na warunkach art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Nadto wskazać należy, że zasady równości wobec prawa nie można rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 599/20, CBOSA). Podkreślić też należy, że Państwo nie pozostawia takich opiekunów jak Skarżąca strona bez wsparcia finansowego; istnieją bowiem przepisy u.ś.r. o specjalnym zasiłku opiekuńczym, które pozwalają przyznać to świadczenie rodzinne opiekunom osób niepełnosprawnych pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od tego czy współmałżonek podopiecznego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie Skarżąca takie świadczenie właśnie pobiera, gdyż przyznane jej ono zostało na okres od 1.11.2020 r. do 31.10.2021 r., co podkreślono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.