Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 32/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3, art. 80,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z [...] listopada 2021r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm., dalej "u.e.l.") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza R. z [...] września 2021r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania J. W. z pobytu stałego w B. , gmina R..

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskodawcy, D. i G. W., właściciele nieruchomości położonej w B. (na podstawie aktu notarialnego repertorium [...] nr [...] z dnia [...] października 1994 r.) wnieśli o wszczęcie postępowania dotyczącego wymeldowania J. W. z pobytu stałego pod tym adresem.

Burmistrz R. decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności orzekł o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w miejscowości B. , [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że J. W. zeznając do protokołu w dniu [...] lipca 2021 r. podała, że w miejscu zameldowania na pobyt stały była ostatnio w 2020 r., (nie pamięta konkretnej daty). Z miejsca pobytu stałego zabrała cześć swoich ubrań, drewno oraz węgiel na opał. Miejscem pobytu, gdzie realizuje swoje funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa oraz przyjmuje korespondencję stał się dom przy ul. G. w R., którego właścicielem jest jej syn M. . Organ ustalił, że w miejscu dotychczasowego zamieszkiwała pod adresem w B. , gm. R. dochodziło do awantur z siostrą.

W wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej w domu pod adresem B. , [...] organ ustalił, że znajdują się tam należące do J. W. meble, niektóre puste, popakowane w reklamówki pościele oraz ręczniki. W lokalu nie było prądu, ale z powodu wykręcenia korków. Lokal dysponuje odrębnym podlicznikiem prądu, zatem właściciele nieruchomości nie mają możliwości odłączenia prądu.

Dalej organ odniósł się do pojęcia "opuszczenia" i jego rozumienia w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych. Przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 35 u.e.l. oraz wskazał na treść przepisu art. 28 ust. 4 u.e.l.

Zdaniem Burmistrza R. zebrany materiał dowodowy wskazuje, że J. W. opuściła dom pod adresem B. Panieńska 33, [...], nie mieszka w nim i w żaden sposób nie koncentruje oraz nie realizuje w nim swoich interesów życiowych. Skoro nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny to okoliczność ta stanowi podstawę faktyczną do orzeczenia o wymeldowaniu.

Od powyższej decyzji J. W. wniosła odwołanie do Wojewody. Wskazała, że siostra stosowała wobec niej przemoc, a rodzice oszukali ją, bo nie przepisali na jej rzecz gospodarstwa. Podała, że teraz mieszka z synem, ale nie czuje się tam jak u siebie. Odwołująca się opisała, że siostra wyrzucała ją z mieszkania w B. przez wiele lat, a ponadto m.in. utrudniała korzystanie z wody, straszyła zabiciem widłami. J. W. stwierdziła, że powinna mieć prawo zamieszkać ponownie w B. , a wyprowadziła się jedynie z uwagi na znęcanie się nad nią psychicznie. Robiąc to Skarżąca nie miała pojęcia o braku możliwości powrotu do domu rodzinnego.

Wojewoda nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z [...] listopada 2021 r. na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010r. o ewidencji ludności orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu J. W. z nieruchomości w B. .

W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał treść przepisu art. 35 u.e.l. i wskazał, że postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar faktycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Przy czym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 35 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter, trwały i jest dobrowolne. W takim rozumieniu, zdaniem Wojewody, opuszczeniem lokalu jest nie tylko faktyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Wojewoda wskazał, że jakkolwiek jednak zamiar ten, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby. Przy jego ustaleniu nie można opierać się tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy oświadczenie to znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, skoncentrowanie swojego ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy wreszcie obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu. Zdaniem organu jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu.

W świetle powyższego Wojewoda wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że J. W. opuściła lokal mieszkalny w miejscowości B. , gm. R. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Fakt ten organy ustaliły na podstawie zeznań wnioskodawców, odwołującej się, świadków, wniosków z protokołu oględzin przeprowadzonych [...] sierpnia 2021 r. w budynku mieszkalnym w miejscowości B. , gm. R., pisma Komendanta Komisariatu Policji w R..

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy ustalił, że Pani J. W. wyprowadziła się ze spornego lokalu najpóźniej w 2020r., a nie wykluczone że w październiku 2018 r., kiedy jej syn kupił inną nieruchomość, do której wspólnie się wyprowadzili. Zostawiła dwa zamknięte pomieszczenia mieszkalne, do których właściciele nieruchomości w B. nie mają dostępu. Pani J. W. obecnie mieszka w R. przy ul. G. . Opuszczając sporna nieruchomość J. W. zabrała swoje rzeczy, a także drewno i węgiel na opał, natomiast pozostawiła w jednym pokoju dwie szafy z ubraniami, pusty kredens i deskę do prasowania, w drugim pokoju meblościankę oraz kanapę z pochowanymi w reklamówkach pościelami i ręcznikami. Korki do "podlicznika" energii, do którego dostęp ma tylko J. W., były wyłączone i nie było prądu w lokalu. W pomieszczeniach nie ma łazienki oraz toalety, która znajduje się w ogrodzie. W lokalu jest kuchnia węglowa. Pani J. W. posiada klucze do lokalu, ale nie posiada kluczy do zamkniętej na łańcuch z kłódką bramy i furtki na posesję, gdzie posadowiony jest lokal. W czasie gdy jeszcze zamieszkiwała w B. kilka razy była wzywana policja, ponieważ dochodziło do awantur z właścicielami nieruchomości.

Organ wskazał, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że J. W. skoncentrowała swoje życie w R. przy ul. G. . Organ wskazał, że to sama odwołująca wyprowadziła się do syna z powodu konfliktu rodzinnego. Dodatkowo Wojewoda zauważył, że w miejscu stałego zameldowania J. W. od ponad dwóch lat nie realizuje w sposób stały swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (żywność, środki czystości, środki higieny osobistej), nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych.

Wojewoda zaznaczył, że podnoszona przez Odwołującą się kwestia uniemożliwiania jej dostępu do przedmiotowego mieszkania oraz niedobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego nie może zostać uwzględniona, bowiem nie podjęła ona działań prawnych, w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, celem powrotu do przedmiotowej nieruchomości, co uzasadnia twierdzenie, że w sposób dobrowolny i trwały opuściła ona miejsce stałego pobytu. Również istniejący konflikt rodzinny, na który wskazuje Odwołująca się, stanowiący powód wyprowadzenia się i zamieszkania przez nią z synem, zdaniem Wojewody nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie przez nią lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Oceniając obiektywną możliwość realizacji woli przebywania przez odwołującą w lokalu mieszkalnym w B. , gm. R., należy podkreślić, że odwołująca nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, gdyż stanowi on własność D. i G. W., co wynika z treści KW nr [...].

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła J. W. wskazując, że nie mogła wrócić na swoją nieruchomość by tam mieszkać, ponieważ D. i G. W. zamknęli jej dostęp do niej od 2019 roku, a dokładnie zamknęli bramę łańcuchem na kłódkę, a furtkę na klucz. Skarżąca wskazała, że prosiła swojego szwagra o udostępnienie klucza do furtki, ale jej odmówił. Końcowo wskazała, że jest osobą o obniżonych możliwościach poznawczych i nie wiedziała co zrobić w takiej sytuacji, ani że grozi to wymeldowaniem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącej pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2022 r. podtrzymał skargę J. W.. Jednocześnie wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza R. z dnia [...] września 2021r. nr [...] i przekazanie do ponownego rozpoznania sprawy organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a skutkujących jego wadliwością a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez niewyczerpanie całokształtu materiału dowodowego w sprawie oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z zaprzestaniem przez Skarżącą stałego zamieszkiwania na nieruchomości położonej w B. , a także naruszenia art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zdaniem pełnomocnika winno zostać złożone oświadczenie w sposób wyraźny lub też zachowanie osoby opuszczającej lokal nie powinno budzić wątpliwości co do jej woli zerwania wszelkich więzi z dotychczasowym lokalem i koncentracją swojego centrum życiowego w innym miejscu. Sam fakt bowiem przejściowej nieobecności danej osoby pod adresem stałego zamieszkania nie upoważnia do automatycznego stwierdzenia, że osoba zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zdaniem pełnomocnika w niniejszej sprawie nie zaszła taka sytuacja. Pełnomocnik opisał, że J. W. zamieszkiwała na rzeczonej nieruchomości z rodzicami i siostrą licząc na przekazanie nieruchomości na jej rzecz przez rodziców w zamian za pracę na gospodarstwie i opiekę. Następnie cała nieruchomość przekazana została jednak na rzecz D. W., a ta zobowiązała się przekazać część nieruchomości J. W.. Nie doszło do uregulowania tej kwestii przed śmiercią rodziców Skarżącej i Uczestniczki postępowania. W wyniku dalszego konfliktu między siostrami Skarżąca w końcu podjęła decyzję o wyprowadzce do syna, celem poprawy zdrowia psychicznego.

Pełnomocnik podał, że pobyt u syna miał być tylko czasowy na okres choroby, aby Skarżąca w spokoju mogła odzyskać równowagę psychiczną. Jej zamiarem nie było opuszczenie swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania, uczyniła to z konieczności, gdyż nie była już w stanie zająć się sobą sama, zrobić zakupów i załatwiać innych spraw życia codziennego, a nie mogła liczyć na pomoc kogokolwiek przebywając w B. . Gdy poczuła się lepiej chciała natychmiast wrócić do siebie, jednakże było to niemożliwe, na miejsce została bramę wjazdową zamkniętą na łańcuch i kłódkę. Pełnomocnik podał, że w czasie późniejszym na nieruchomość pomimo wielokrotnych prób Skarżąca nie mogła się dostać, była też wzywana policja, co najmniej dwukrotnie. Pełnomocnik poinformował, że jedynie podczas obecności męża siostry i syna Skarżącej mogła ona zabrać chociaż kilka swoich najbardziej osobistych rzeczy, czy ubrania, bo zmieniła się pora roku. Zabrała wtedy też opał, bo zgromadzone wcześniej na zimę drewno nie mogło pozostać na dworze, gdyż zamokłoby i to, że opał ten wcześniej został tam zgromadzony świadczy zdaniem pełnomocnika o braku zamiaru opuszczenia lokalu.

Końcowo pełnomocnik wskazał, że na częstotliwość prób powrotu do domu wpłynęła pandemia, gdyż w tym okresie Skarżąca ograniczała wychodzenie z domu. Zdaniem pełnomocnika organ nie ustalił wystarczająco dokładnie wszystkich tych okoliczności w trakcie postępowania i z uwagi na to wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), zwanej dalej – "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie akt sprawy (zarówno administracyjnych jak i sądowych) zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza R. z [...] września 2021 r. o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w B. w R..

Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2021 r., poz. 510 ze zm., dalej "u.e.l.") zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają się zatem dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez pojęcie "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, CBOSA), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Decyzja administracyjna o wymeldowaniu nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Podkreślić przy tym należy, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

Nadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12, CBOSA). Z kolei w wyroku z 28 grudnia 2017r. (sygn. akt II OSK 863/17, CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. W tym kontekście wskazać warto na wyrok z dnia 20 maja 2016 r. (sygn. akt II OSK 2065/14, Lex 2083415), w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego, czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. Sąd wskazał ponadto, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania.

Z akt administracyjnych wynika, że organy zebrały obszerny i wszechstronny materiał dowodowy, który doprowadził organy do jednoznacznego wniosku, że Skarżąca J. W. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego zameldowania tj. w miejscowości B. w lokalu mieszkalnym nr [...] z pewnością od roku 2020, co także sama potwierdziła w toku przesłuchania strony (k. 14 akt adm. I inst.). Przy czym Skarżąca jako przyczynę opuszczenia domu wskazała spory z siostrą, awantury, ataki fizyczne i interwencje policji.

Okoliczność opuszczenia nieruchomości potwierdzili także zgodnie wszyscy przesłuchiwani w sprawie świadkowie (k. 31, 32 akt adm. I inst.). H. G., który mieszka pod adresem B. w R. potwierdził, że od dwóch lat nie widział swojej siostry, aby przyjeżdżała do miejsca zameldowania. Sołtys B. wskazał również, że jak przebywała na posesji w B. to nie widział tam Skarżące, która tam nie mieszka już od 2020r. Potwierdził że Skarżąca gdy zamieszkiwała na przedmiotowej posesji to mieszkała razem z synem. Wskazać należy, że zeznania te były jednoznaczne i wzajemnie potwierdzające się, były zgodnie także z zeznaniami samej Skarżącej.

Odnośnie zamiaru powrotu do miejsca stałego zameldowania i czy opuszczenie to ma charakter trwały J. W. podtrzymywała swoje stanowisko, że opuszczenie lokalu takiego trwałego charakteru nie miało. Skarżąca podała, że chciała w późniejszym czasie wrócić do lokalu, jednakże każdorazowo zastawała tam zamkniętą bramę i furtkę.

Tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło 2 lata temu i do dnia dzisiejszego Skarżąca nie powróciła do niego. Nie podejmowała także prób faktycznego powrotu, czy poprzez przywrócenie posiadania lokalu. Zabrała z lokalu większość rzeczy osobistych, a także węgiel i drewno na opał, albowiem jej codzienne życie toczy się przy ul. G. w R., tj. w domu jej syna.

Słusznie zatem przyjęły organy, że w odniesieniu do przesłanki trwałości opuszczenia lokalu została ona w niniejszej sprawie spełniona. Opuszczenie przez Skarżącą budynku pod adresem B. nr [...] na skutek upływu lat nabrało cech trwałości, ponieważ nie powróciła do przedmiotowego lokalu i zerwała związki z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Skarżąca niewątpliwie nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu mieszkalnym położonym w B. nr [...], tzn. nie nocuje tam, nie spożywa posiłków, nie prowadzi tam swoich codziennych spraw. Nowym miejscem pobytu Skarżącej jest dom jej syna w innej miejscowości. Natomiast zamiar powrotu do lokalu oraz wola Skarżącej deklarowana w toku postępowania i w skardze do Sądu nie stanowią dostatecznych przesłanek do odmowy wymeldowania (zob. wyrok WSA z 20 września 2012 r., sygn. II SA/Gl 551/12, CBOSA).

Z kolei akcentowany przez Skarżącą konflikt z siostrą i szwagrem, który zmusił ją - jak twierdziła - do opuszczenia spornego mieszkania, nie mógł mieć przesądzającego znaczenia dla uznania, że Skarżąca nie opuściła dobrowolnie i trwale miejsca stałego pobytu. Pierwotne opuszczenie lokalu, nawet jeżeli na skutek konfliktów i nieporozumień rodzinnych, przekształciło się w dobrowolne zamieszkiwanie w nowym miejscu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest także w sposób jednolity pogląd, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez jednoczesnego podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14, wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 863/17, wyrok NSA z dnia 1 marca 2018r. sygn. akt II OSK 2068/17, CBOSA). W sprawie nie ulega wątpliwości, że do czasu wydania ostatecznej decyzji, Skarżąca nie podjęła żadnych prawnych działań, mających na celu przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu.

Słusznie wskazały też organy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż nie traci, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (NSA w wyroku z 6 marca 2008 r. sygn. akt. II OSK 140/07; WSA w Krakowie w wyroku z 7 marca 2013 r. sygn. Akt III SA/Kr 654/12; WSA w Łodzi w wyroku z 8 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 459/09, CBOSA). Bezspornie było bowiem w sprawie, że po zakupie domu przez syna Skarżącej w R., J. W. opuściła lokal w B. i zamieszkała z synem.

W tym miejscu należy podkreślić, że gdyby zarzucane uniemożliwianie jej przez właścicieli nieruchomości zamieszkiwania w spornym lokalu było rzeczywistą przyczyną zmiany miejsca pobytu, to niewątpliwie Skarżąca przedsięwzięłaby działania zmierzające do odzyskania posiadania. Z notatek policji nie wynika, by przyczyną interwencji było pozbawienie Skarżącej posiadania przedmiotowego lokalu (k. 33 akt adm. I inst.). Skoro tego nie uczyniła, po opuszczeniu lokalu, to przyjąć należy, że w istocie zrezygnowała z dalszego zamieszkiwania w spornym mieszkaniu. Na gruncie art. 35 u.e.l. utrudnianie lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli strona w ogóle nie skorzystała ze środków prawnych przeciwdziałających przeszkodom w możliwości korzystania z lokalu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, w myśl którego za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do niego (por. wyroki NSA: z 09 maja.2012 r., II OSK 299/11; z 19 lipca 2012 r., II OSK 771/11; z 30 listopada 2012 r., II OSK 1369/11; z 25 lutego 2014 r., II OSK 2283/12, i przywołane tam stanowiska, które zachowują swoją aktualność na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności, CBOSA). Przy tym, znamienne jest, że zamiar czasowego opuszczenia i wola powrotu do lokalu została przez Skarżącą wyrażona dopiero w toku postępowania o jej wymeldowanie, zatem w ocenie Sądu w istocie tylko na potrzeby niniejszego postępowania.

W sprawie nie bez znaczenia jest także kwestia własności lokalu w B. nr [...]. Z aktu notarialnego Repertorium [...] Nr [...] wynika, że umową darowizny poprzedni właściciele nieruchomości (rodzice Skarżącej) już w roku 1994 r. przeniesiono własność tej nieruchomości na D. i G. W.. Zawarto tam postanowienie dotyczące ustanowienia na rzecz M. i W. G. (rodziców Skarżącej) bezpłatnej, służebności osobistej polegającej na korzystaniu z pokoju, wspólnej kuchni, łazienki, korytarza, strychu, zabudowania gospodarczego, garażu i dwóch pomieszczeń w letniej kuchni. Nie ustanowiono tam żadnej służebności na rzecz Skarżącej. Tak samo z treści Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości w B. nr [...] wynika, że jedynymi jej właścicielami są D. i G. W.. Skarżąca nie dysponuje, zatem tytułem prawnym do lokalu. Skarżąca od 1994 r. nie podejmowała żadnych kroków prawnych celem uzyskania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Nie ma, zatem dodatkowych przeszkód, aby dokonać wymeldowania Skarżącej ze spornego lokalu, zwłaszcza, że jak wskazano powyżej zameldowanie ma jedynie charakter ewidencyjny i nie jest przesłanką do przyjęcia, że Skarżąca uzyska w ten sposób tytuł prawny do spornego lokalu.

Prawidłowo zatem, ustaliły także organy administracji, że Skarżąca od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu skoncentrowała swoje sprawy życiowe w miejscowości R., ul. G. , gdzie mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, co wykazał zebrany w toku postępowania administracyjnego wszechstronny materiał dowodowy.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której rzeczywiście Skarżąca opuściła nieruchomość w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. O opuszczeniu lokalu w znaczeniu wynikającym z powyższego przepisu może być mowa dopiero wówczas, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że dany lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W niniejszej sprawie, całokształt zachowań objętej wnioskiem o wymeldowanie Skarżącej wskazuje, że nie utrzymuje ona stałej więzi z miejscem zameldowania, nie mieszka w nim i nie ma tam swoich rzeczy osobistych, nie stanowi ono też centrum jej spraw życiowych. Z zebranego materiału dowodowego, w tym oświadczeń samej Skarżącej wynika, że jej nieobecność w miejscu stałego pobytu trwa od dłuższego czasu i z pewnością sytuacja ta w najbliższym czasie nie ulegnie zmianie, wobec braku woli właścicieli nieruchomości. Faktyczne centrum życiowe Skarżąca zlokalizowała w innym miejscu – domu syna - zatem zerwana została więź z miejscem stałego pobytu, następstwem czego winno być wymeldowanie, skoro Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku.

Prawidłowo podkreślały organy administracji, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego lub czasowego przebywania i koncentracją w tym lokalu całokształtu spraw życiowych, osobistych i majątkowych interesów. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową (wyroki NSA: z 28 września 2016 r. sygn. akt II OSK 439/15; z 7 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2672/11; z 22 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1996/11, CBOSA). Przy czy, co istotne, na co Sąd zwrócił uwagę powyżej, że orzeczenie co do wymeldowania nie rozstrzyga żadnych kwestii dotyczących praw do nieruchomości. Niezasadny jest zarzut pełnomocnika Skarżącej, jakby do wymeldowania konieczne było wyraźne oświadczenie strony, czy nawet że zachowanie osoby opuszczającej lokal nie powinno budzić wątpliwości co do jej woli zerwania wszelkich więzi z dotychczasowym lokalem. Jak już wcześniej wskazano, o kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy.

Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustaliły, że Skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 35 u.e.l. i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, co stanowi przesłankę do wydania decyzji o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w B. gmina R..

Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie akt administracyjnych, organy orzekające nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Organy administracji publicznej zebrały wystarczający materiał dowodowy i rozpatrzyły go w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy wystarczającego do jej rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zapewniono także czynny udział Skarżącej na każdym etapie postępowania, aktywnie uczestniczyła w oględzinach budynku, informowano ją o wszystkich czynnościach procesowych w sprawie (k. 9, 14, 39, 41 akt adm. I inst.).

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, a uzasadnienia decyzji obu instancji są przekonywujące i nie naruszają art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości, jak orzekł w wyroku.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 21 marca 2022r. na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., obowiązującej na dzień wydania zarządzenia) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 21 akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 23 i nast.).