Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 688/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4, art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, art. 28, art. 77 par. 1, art. 106 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. nr [...] wydaną na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej w skrócie jako "k.p.a.") w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 657) Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 14 marca 2017 r. nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K.

Z akt sprawy wynikają następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 7 listopada 2016 r. do Burmistrza Miasta wpłynął wniosek A. S. o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego przy ul. [...] w K. Powołując się na treść księgi wieczystej o nr [...] (według stanu na dzień 31 października 2016 r.). wnioskodawca wskazał, że wyżej wskazana nieruchomość stanowi budynek hotelowo-usługowy, którego jest "właścicielem – użytkownikiem". Natomiast M. S. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od ponad trzech miesięcy i koncentruje swoje życie w W. na ul. [...].

W toku postępowania M. S. wyjaśniła, że od wielu lat na stałe mieszka przy ul. [...] w K. i prowadzi tam działalność gospodarczą, polegającą na prowadzeniu pensjonatu (wynajem pokoi). Nieruchomość otrzymała w marcu 2008 r. w drodze darowizny (k. 30 - 33 akt administracyjnych) od matki B. G. (zmarłej w grudniu 2008 r.), której jest spadkobiercą na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – W. w W. z dnia 4 września 2013 r. (sygn. akt [...]; k. 29 akt administracyjnych). M. S. wyjaśniła też, że A. S. był konkubentem jej matki i sprzedał B. G. sporną nieruchomość oraz że pomiędzy nią a wnioskodawcą toczy się spór przed Sądem Rejonowym w M. (sygn. akt [...]) o opróżnienie ww. lokalu. W związku z postępowaniem dowodowym w tej sprawie cywilnej zostali powołani liczni świadkowie, którzy w ramach pomocy sądowej są przesłuchiwani przez sądy rejonowe poza miejscem zamieszkania M. S. – głównie w W. i okolicach. To też jest powodem niemożności przebywania przez stronę w miejscu stałego zamieszkania i zameldowania.

Decyzją z dnia 14 marca 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta odmówił wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w K.

W ocenie organu pierwszej instancji, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznania świadków, nie potwierdziła faktu trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego przez M. S. i jednocześnie dała podstawę do przyjęcia, że lokal, którego dotyczy postepowanie, stanowi jej centrum życiowe. Organ uwzględnił wyjaśnienia strony, że nieobecność w miejscu zamieszkania ma charakter tymczasowy i związana jest z koniecznością udziału w sprawach sądowych prowadzonych przez sądy rejonowe poza K. Zdaniem organu, posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego, które oznacza, że w tym lokalu osoba posiada tzw. centrum życiowe, czyli miejsce gdzie koncentruje się ogół spraw życiowych. Jest to zatem miejsce, w którym dana osoba w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble, przedmioty do higieny osobistej), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Aktualne przebywanie M. S. poza wymienionym lokalem pozwoliło organowi uznać, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie nastąpiło na stałe. Zdaniem organu pierwszej instancji, centrum życiowym strony jest lokal, którego dotyczy niniejsze postępowanie.

A. S. odwołując się od powyższej decyzji podniósł, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił, że nieruchomość w K. jest centrum życiowym M. S. Odwołujący się podkreślił, że sprawy sądowe nie są prawdziwą przyczyną jej pobytu w W., gdzie na co dzień mieszka z mężem i synem, a jej wizyty w K. nie noszą znamion pobytu stałego.

W odwołaniu zawarto wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków H. P. oraz L. P. na okoliczność centrum życiowego M. S., miejsca jej pobytu stałego oraz rzeczywistych powodów nieprzebywania w miejscu stałego zameldowania.

Decyzją z dnia 10 maja 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności Wojewoda utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w toku prowadzonego przez organ meldunkowy postępowania wyjaśniającego ustalono, że M. S. przebywa w miejscu pobytu stałego, posiada klucze do tej nieruchomości, w lokalu znajduje się również część jej rzeczy osobistych. Jednocześnie od 4 marca 2008 r. M. S. jest właścicielką spornej nieruchomości, co dokumentuje załączony do akt sprawy akt notarialny (Rep. [...]). Przedstawiła ona również inne dokumenty świadczące o tym, że ponosi bieżące koszty związane z użytkowaniem nieruchomości oraz uwiarygodniła, że powodem jej czasowej nieobecności w miejscu pobytu stałego jest uczestnictwo w znacznej ilości rozpraw sądowych dotyczących spraw majątkowych i spadkowych po zmarłej matce. M. S. oświadczyła, że obecna sytuacja jest przejściowa. Nieruchomość znajdującą się w K. pod adresem [...] uważa za swoje centrum życiowe, w którym dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą. Przesłuchiwani w sprawie świadkowie wskazani przez M. S. to jest B. D. i D. L. potwierdzili, że sporna nieruchomość stanowi jej centrum życiowe. Organ przesłuchał również wnioskodawcę, który stwierdził, iż M. S. ostatnio była w spornym lokalu we wrześniu 2016 r., jej pobyty pod tym adresem noszą znamiona pobytu czasowego, co związane jest z charakterem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (prowadzi pensjonat w sezonie letnim), posiada klucze do tej nieruchomości, nie przechowuje w niej najpotrzebniejszych rzeczy osobistych, nie partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości. Skarżący oświadczył również, iż obecnie toczy się w sądzie sprawa o eksmisję M. S. z tego lokalu.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach dotyczących wymeldowania opuszczenie lokalu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał zaś, aby M. S. zmieniła centrum życiowe. Ustalenia tego dokonano w oparciu o zeznania złożone przez świadków: B. D. oraz D. L. Odnosząc się do oświadczeń składanych przez A. S. organ stwierdził, że część z nich nie znalazła odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Jednocześnie oświadczenie o toczącej się sprawie sądowej o eksmisję ze spornego lokalu przeczy twierdzeniu wnioskodawcy, że M. S. nie przebywa stale w K. pod wskazanym adresem. A. S. nie wskazał przy tym w toku postępowania przed organem pierwszej instancji świadków bądź okoliczności, które w sposób jednoznaczny wykazałyby zaistnienie w powyższej sprawie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, natomiast brak spójności składanych przez niego oświadczeń był powodem, dla którego organ odwoławczy ocenił treść jego zeznań jako dowód niewiarygodny.

Decyzja Wojewody z dnia 10 maja 2017 r. została zaskarżona przez A. S. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Skarżący oparł swoją skargę na wskazaniu, że organ odwoławczy błędnie ustalił prawo własności spornej nieruchomości. W ocenie skarżącego powyższe wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt [...]) z dnia 18 marca 2015 r., na mocy którego sąd nakazał usunąć niezgodność między stanem prawnym nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], a rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie we właściwej rubryce danych właściciela – A. S. w miejsce dotychczasowych danych M. S.

Wyrokiem z dnia 5 października 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 489/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody z dnia 10 maja 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd wskazał, że Wojewoda nie odniósł się do zgłoszonego w odwołaniu wniosku o przesłuchanie świadków, przez co naruszył przepisy dotyczące postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji nie podał z jakiego powodu nie przesłuchano świadków wskazanych przez A. S.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien był uzupełnić materiał dowodowy o wskazane przez skarżącego dostępne środki dowodowe, które mogą się przyczynić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Wojewoda decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. nr [...] ponownie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego przy ul. [...] w K.

Zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy, został uzupełniony przez organ odwoławczy o: protokoły przesłuchań wskazanych przez A. S. świadków, protokół oględzin nieruchomości, które odbyły się w dniu 5 czerwca 2018 r. przy udziale pracownika organu administracji oraz obu uczestników postępowania oraz o przedłożoną podczas oględzin nieruchomości decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii nr [...] z dnia 17 maja 2018 r. o wykreśleniu z CEIDG przedsiębiorcy – M. S. z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości przy ul. [...] w K., której dane adresowe wykazywało CEIDG. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 18 kwietnia 2018 r. w lokalu przy ul. [...] w K. została przeprowadzona ponadto niezapowiedziana kontrola meldunkowa, podczas której stwierdzono, że M. S. przebywa w miejscu stałego zameldowania, gdzie znajdują się wszystkie niezbędne sprzęty i przedmioty codziennego użytku. Dokonujący kontroli urzędnik zastał M. S. w miejscu zamieszkania, podczas wykonywania przez nią prac porządkowych w ogrodzie na terenie posesji.

Oceniając całość zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że również po jego uzupełnieniu materiał ten nie wykazał, aby M. S. wyprowadziła się z miejsca stałego pobytu z zamiarem stworzenia swojego centrum życiowego pod innym adresem. Powołani w postępowaniu uzupełniającym świadkowie nie mieli bezpośredniej wiedzy o miejscu pobytu M. S. Z kolei przeprowadzone oględziny nieruchomości potwierdziły, że M. S. mieszka przy ul. [...] w K. – przybywa na terenie nieruchomości, mieszka tam, nocuje, wypoczywa, spożywa posiłki utrzymuje kontakty z sąsiadami, dba o posesję, posiada w lokalu przedmioty osobiste (kosmetyki, odzież, pościel, produkty spożywcze niezbędne do przygotowywania posiłków). Dokonane podczas oględzin ustalenie, że M. S. posiada swoje centrum życiowe w lokalu przy ul. [...] w K., znajduje potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych przez organ meldunkowy świadków, to jest B. D. i D. L. M. S. oświadczyła do protokołu oględzin, że nadal czuje się właścicielką spornej nieruchomości – z uwagi na spór miedzy stronami w tym przedmiocie w Sądzie Rejonowym w M. (sprawa o sygn. akt [...]). Organ wskazał, że twierdzenia wnioskodawcy jakoby M. S. przebywała na terenie nieruchomości jedynie sezonowo w celu wynajmu pokoi turystom pozostaje w sprzeczności z wynikami niezapowiedzianej kontroli meldunkowej przeprowadzonej w połowie kwietnia, a więc poza sezonem turystycznym. Odnosząc się zaś do dołączonej do protokołu oględzin decyzji Ministra Przedsiębiorczości i Technologii organ podkreślił, że na mocy powołanej decyzji M. S. straciła prawną możliwość prowadzenia w spornej nieruchomości działalności gospodarczej, jednakże wskazana decyzja nie stanowi dowodu na okoliczność zmiany jej miejsca pobytu stałego. W przypadku ustalenia faktycznego miejsca pobytu danej osoby w celach ewidencyjnych kluczową kwestią nie jest fakt utraty przez nią tytułu prawnego do lokalu, a jedynie ustalenie czy osoba korzysta z danej nieruchomości i zabezpiecza w niej swoje potrzeby mieszkaniowe bez względu na to czy legitymuje się tytułem prawym do lokalu. Postępowanie o wymeldowanie nie jest bowiem formą kontroli legalności zamieszkania i pobytu i nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu.

Z tych względów organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i uznał, że zameldowanie M. S. w przedmiotowym lokalu znajduje odzwierciedlenie w stanie faktycznym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał bowiem podstaw do uznania, aby opuściła ona sporny lokal w sposób trwały i dobrowolny, lecz, że go zamieszkuje.

A. S. zaskarżył decyzję Wojewody z dnia 16 lipca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji "w ten sposób, że z urzędu nakazuje się wymeldowanie M. S. ze stałego miejsca zameldowania, bez konieczności ponownego przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego przez organ meldunkowy, z uwagi na jednoznaczny stan prawny uwidoczniony w księdze wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w N.".

W uzasadnieniu skargi A. S. wskazał, że Wojewoda rażąco naruszył prawo, w tym w szczególności art. 140 ustawy - Kodeks cywilny i art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną po negatywnym rozpatrzeniu wniosku o wymeldowanie złożonym przez ówczesnego właściciela nieruchomości. W ocenie skarżącego organy nie wzięły pod uwagę, że M. S. utraciła wszelkie prawa do dysponowania bezprawnie zajmowanym lokalem, na skutek uprawomocnia się wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 marca 2015 r. [...] (nakazującego usunąć ujawnioną w księdze wieczystej nieruchomości niezgodność ze stanem prawnym, poprzez wpisanie do księgi zamiast M. S., A. S., jako użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] w K.).

Skarżący podniósł, że M. S. nie jest właścicielką nieruchomości. Obecnie dalej prowadzi działalność gospodarczą w przedmiotowej nieruchomości, pomimo, że nie ma prawa tego robić. W ocenie skarżącego M. S. łamie wszelkie możliwe przepisy prawa, aby uzyskać władanie nad nieruchomością. Nie jest również prawdą, że zamieszkuje nieruchomość z powodu separacji z mężem, ponieważ podczas oględzin nieruchomości skarżący widział obojga małżonków i zajmowany przez nich wspólnie pokój.

Skarżący wskazał końcowo, że zaskarżona decyzja jest wadliwa również z tego powodu, że na etapie jej wydania nie ustalono aktualnego kręgu stron postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2019 r. uczestnik postępowania M. S. wskazała, że od maja 2018 r. skarżący nie jest właścicielem spornej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje ponadto bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewody z dnia 16 lipca 2018 r., mocą której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia 14 marca 2017 r., orzekającą o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego w budynku położonym w K. przy ul. [...].

W przedmiotowej sprawie istotnym jest wskazanie, że została ona zainicjowana wnioskiem złożonym przez A. S.w dniu 7 listopada 2016 r. Skarżący stanął w tym czasie na stanowisku, że jest legitymowany do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem jako "właściciel – użytkownik wieczysty" opisanej nieruchomości, w jego ocenie bezprawnie użytkowanej przez M. S. Zdaniem wnioskodawcy M. S. użytkowała sporną nieruchomość nie dla celów zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych - z uwagi na to, że wyżej wymieniona na stałe mieszka w W. - ale wyłącznie w celu prowadzenia działalności gospodarczej, polegającej na sezonowym wynajmie pokoi dla turystów i to pomimo nieposiadania do nieruchomości tytułu prawnego. Sprawa dotycząca wymeldowania M. S. na wniosek A. S. była już przedmiotem postępowania przed tut. Sądem i z uwagi na braki postępowania dowodowego była ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy. Przedmiotowa sprawa o wymeldowanie toczy się już zatem blisko od 2,5 roku. Jak wynika z akt sprawy, A. S. i M. S. od wielu lat pozostają w głębokim konflikcie związanym z kwestią tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości przy ul. [...] w K., inicjując i uczestnicząc w licznych sprawach sądowych m.in. w przedmiocie nabycia spadku po B. G. (matce M. S.), w przedmiocie eksmisji M. S. z nieruchomości, w przedmiocie uzgodnienia treści prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w przedmiocie wykreślenia M. S. z ewidencji działalności gospodarczej, w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości.

W ocenie Sądu jeszcze przed ustaleniem, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał postawę do stwierdzenia, czy wskazana we wniosku o wymeldowanie osoba trwale i dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego, organ odwoławczy winien był z urzędu ustalić, czy wnioskodawca w dalszym ciągu jest legitymowany do żądania rozpoznania jego wniosku. Organ odwoławczy powinien był bowiem uwzględnić, że stan faktyczny sprawy w tym zakresie mógł ulec istotnej zmianie, właśnie z uwagi na istniejący pomiędzy M. S. i skarżącym konflikt dotyczący posiadania tytułu prawnego do nieruchomości i znaczny upływ czasu od chwili złożenia wniosku o wymeldowanie przez A. S.

Obowiązek ustalenia przez organ stron postępowania o wymeldowanie wynika z przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności stanowiących materialnoprawną postawę wydania zaskarżonej decyzji oraz przepisów k.p.a., regulujących, kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym, to jest kto – w oparciu o konkretne przepisy prawa materialnego - może żądać od organu administracji publicznej dokonania określonej czynności, w tym wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy w związku z tym przyjąć, że przebywanie to ma mieć charakter świadczący o tym, iż pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej. Podkreślenia przy tym wymaga, że w myśl art. 28 ust. 4 cyt. ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego (zob. w tej materii: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Nie jest wiec ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu - co w ocenie Sądu należy z całą mocą podkreślić - mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, to jest istniejący spór co do nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w oparciu o który można określić krąg osób legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie oraz który jest postawą uprawniającą organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania. Wskazać należy, że sprawy o wymeldowanie podlegają regulacji k.p.a., który w art. 28 stanowi, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasada ta znajduje bezpośrednie potwierdzenie w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ meldunkowy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Reasumując, regulacje zawarte w art. 35 ustawy o ewidencji ludności wprost wskazują krąg osób, które w sprawach o wymeldowanie legitymują się statusem strony, a więc posiadają interes faktyczny i prawny w prowadzonym przez właściwe organy postępowaniu. Powyższe potwierdzone zostało również jednoznacznie w orzecznictwie, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OPS 1/11, publ.: ONSAiWSA 2012/2/17), gdzie wskazano, że stroną w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) jest, poza osobą której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy, osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu. Zaznaczenia wymaga także to, że posiadanie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. i którego pochodną jest legitymacja procesowa, może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być przy tym osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny, przy czym przyjmuje się, że jakkolwiek może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej innej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego, tym niemniej taką normę materialną zawsze należy przywołać rozstrzygając kwestię istnienia interesu prawnego (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2018 r.; sygn. akt II OSK 1007/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1344/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Utrata przez wnioskodawcę statusu właściciela, czy też pozbycie się przez wnioskodawcę innego tytułu prawnego do nieruchomości (w tym m.in. utrata statusu użytkownika wieczystego nieruchomości gminnej) skutkuje zatem utratą interesu prawnego w tym postępowaniu, rozumianego jako istniejąca i znajdująca oparcie w przepisie prawa materialnego potrzeba ochrony prawnej, a w konsekwencji utratą przez dany podmiot przymiotu strony w tym postępowaniu. Jak zaakcentowano wyżej, szczególną cechą interesu prawnego jest jego aktualność, rozumiana jako to, że interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania przez organ normy prawa administracyjnego. O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie mogą zatem świadczyć ani przeszłe, ani przyszłe zdarzenia, dotyczące sporów o tytuł prawny do nieruchomości, lecz udokumentowany, aktualny stan prawny, istniejący w chwili orzekania przez organ administracji publicznej, bez względu na to czy jest on w tym czasie kwestionowany w postępowaniu cywilnym, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.

Mając na uwadze treść skargi, w której skarżący w bardzo wyraźny sposób podkreślił, że wydanie zaskarżonej decyzji jest konsekwencją złożenia wniosku przez "ówczesnego" właściciela nieruchomości oraz skierowane do tut. Sądu pismo uczestniczki postępowania, informujące, że skarżący od maja 2018 r. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, Sąd w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił o przeprowadzeniu z urzędu dowodu z dokumentu w postaci wydruku z odpisu zupełnego (działy I – III) księgi wieczystej nieruchomości mieszczącej się przy ul. [...] w K. Z księgi wieczystej nr [...] (stan z dnia rozprawy - 24 stycznia 2019 r.) dotyczącej tej nieruchomości wynika, że jej właścicielem jest Gmina S., a aktualnym użytkownikiem wieczystym nieruchomości J. S., wpisany do księgi na postawie wniosku z dnia 25 maja 2018 r. – roszczenie o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego i prawa własności zgodnie z § 9 aktu notarialnego rep. [...] z dnia 25 maja 2018 r. dotyczącego przejęcia tych praw w zamian za zwolnienie z długu.

Wskazany wpis dotyczący zmiany osoby użytkownika wieczystego został dokonany w dniu 21 czerwca 2018 r. Z tym też dniem był już więc widoczny w treści księgi wieczystej, które zgodnie z art. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1916 ze zm.) są jawne. Nie można zatem zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej, ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Zasada ta ma charakter powszechnie obowiązujący. Należy tym samym uznać, że powinna mieć ona szczególne znacznie w przypadku postępowań administracyjnych, powadzonych w sprawach, w których legitymowanie się tytułem do nieruchomości wprost przekłada się na legitymację do żądania od organu określonych czynności administracyjnych. Niezależenie zatem od tego, że wskazania A. S. i M. S. o tym, że "nieruchomość zmieniła właściciela" pojawiły się dopiero na etapie postępowania sądowego, podkreślić należy, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę, to jest w dniu 16 lipca 2018 r., żadna z tych osób nie figurowała w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty spornej nieruchomości.

W ocenie Sądu należy uznać, że organ odwoławczy mając na uwadze długi czas trwania postępowania, jak też istniejący pomiędzy M. S. i A. S. skomplikowany spór o prawa do nieruchomości obowiązany był przed wydaniem zaskarżonej decyzji zbadać treść księgi wieczystej dotyczącej spornej nieruchomości. W związku tym, że takie czynności nie zostały podjęte w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przeprowadzony przez tut. Sąd dowód z dokumentu poddaje bowiem w istotną wątpliwość, czy na etapie postępowania odwoławczego A. S. w dalszym ciągu przysługiwała legitymacja do żądania od organu wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania M. S. z nieruchomości przy ul. [...] w K. Sąd nie kwestionuje przy tym ustaleń organów wskazujących, że M. S. posiada swoje centrum życiowe w domu przy ul. [...] w K. Jednak bez jednoznacznego ustalenia przez organ orzekający, że jej wymeldowania żąda uprawniony do tego podmiot, wydanie decyzji na postawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności należy uznać za co najmniej przedwczesne. Z tych względów nie można również uznać, aby organ odwoławczy wyczerpująco ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy, przez co doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Przed przystąpieniem do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy powinien ustalić czy A. S. w dalszym ciągu jest legitymowany do żądania wymeldowania M. S. Ustalenia w tym zakresie dokonane przez organ determinować będą dopuszczalność kontynuacji postępowania w celu orzeczenia co do istoty sprawy bądź też konieczność umorzenia postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.