Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2444/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej także: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] stwierdzającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego K.T. - poprzednio: S. (dalej: "strona" lub "skarżąca") z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2006 r. do 5 grudnia 2013 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...]zwrócił się przy piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2006 r. do 5 grudnia 2013 r.

Do wniosku załączone zostało pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., dotyczące działalności prowadzonej przez skarżącą oraz pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., skierowane do strony.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po analizie przedstawionych dokumentów, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2006 r. do 5 grudnia 2013 r.

Od tej decyzji strona wniosła w dniu 24 lutego 2014 r. odwołanie. Odwołanie zostało wniesione w terminie.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...], pod firmą: K., pod numerem [...], z datą rozpoczęcia prowadzenia działalności od dnia 1 października 2004 r. W dniu 24 grudnia 2011 r. wpis przeniesiono do CEIDG. Wpis został wykreślony w dniu 12 grudnia 2013 r., jako datę zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wskazano dzień 5 grudnia 2013 r. Skarżąca nie dokonywała zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. ZUS ustalił również, na podstawie analizy konta strony jako osoby ubezpieczonej, że w okresie od 1 marca 2006 r. do dnia wydania przedmiotowej decyzji, podlega ona obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

Organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował stronę o wszczętym postępowaniu oraz wezwał do nadesłania informacji nt. ewentualnych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej, zgłaszanych w ZUS, urzędzie skarbowym lub organie ewidencyjnym. Poproszono również o nadesłanie stosownej informacji z właściwego urzędu skarbowego, względnie kopii dokumentacji rozliczeniowo-podatkowej, w przypadku okresowego lub ciągłego nieuzyskiwania przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazanym pismem poinformowano także o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, czy też nadesłania innych dokumentów w sprawie, mogących mieć wpływ na jej rozpoznanie.

Skarżąca nadesłała pismo z dnia 29 stycznia 2014 r., zatytułowane "Oświadczenie" informujące, iż od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 5 grudnia 2013 r. nie była prowadzona działalność gospodarcza K. i z tego tytułu nie były osiągane żadne dochody. Strona dołączyła do pisma kopie zeznań podatkowych PIT-28 i PIT-28A za lata 2011-2013, z których wynika, że przychody osiągnęła tylko w 2011 roku, za pozostałe lata przychód wyniósł zero.

Prezes NFZ również pismem z dnia 27 marca 2014 r. poinformował stronę, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na powyższe skarżąca pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r. poinformowała m.in., że od dnia 15 kwietnia 2011 r. do chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Potwierdzeniem tego jest, oprócz zawiadomienia z dnia 15 kwietnia 2011 r., także zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z dnia 9 kwietnia 2014 r. Zaświadczenie wykazuje przychód za 2011 r., jest przychód osiągnięty od początku do 15 kwietnia oraz brak przychodów w latach następnych.

Prezes NFZ odnosząc się do argumentów strony wskazał, że znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie wpisu z tejże ewidencji (ewentualnie zawieszenie prowadzonej działalności po dniu 20 września 2008 r.). Posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej od dnia 20 września 2008 r. wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej powoduje - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Również wyrejestrowanie z ubezpieczeń w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, czy też zgłoszenie we właściwym urzędzie skarbowym przerwy w wykonywaniu pozarolniczej działalności, bądź złożenie tamże dokumentów likwidacyjnych, nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej. Oznacza to, iż przedstawione przez stronę zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 9 kwietnia 2014 r., nie stanowi dowodu na nieprowadzenie działalności gospodarczej.

Prezes NFZ zauważył, że posiadanie przez stronę statusu pracownika nie wyłącza obowiązku podlegania przez nią ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla strony jest tylko i wyłącznie organ ubezpieczeń społecznych. Również kwestia ewentualnego umorzenia bądź rozłożenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na raty należy do właściwości organu ubezpieczeń społecznych, w tym przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lutego 2014 r. stwierdza jedynie istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2006 r. do 5 grudnia 2013 r. Decyzja ta nie obejmuje opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2014 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła niezgodność z prawem i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała na niezgodność powyższych decyzji z prawem i istniejącym stanem faktycznym. Strona wyjaśniła, że 15 kwietnia 2011 roku zawiesiła działalność gospodarczą i jej nie podjęła do dnia likwidacji. Potwierdzeniem tego jest pismo złożone w Urzędzie Skarbowym Kraków Prądnik dnia 15 kwietnia 2011 r., przedstawione organom na etapie postępowania administracyjnego, z którego wprost wynika, że skarżąca od tego dnia nie prowadziła działalności gospodarczej i nie odprowadzała składek do ZUS. Strona działała w przekonaniu, że zgłoszenie o zawieszeniu działalności gospodarczej złożone do Urzędu Skarbowego zostanie przekazane do ZUS, zgodnie z zasadą jednej informacji (jednego okienka). Wskazała, że organ administracji nie poinformował jej, że tak nie jest. Tym samym strona pozostawała w przekonaniu, że sprawa jest w tym zakresie została załatwiona, gdyż ZUS nie zwracał się do niej o żadne informacje i wyjaśnienia, mimo że składka na ubezpieczenie zdrowotne przestała wpływać.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać trzeba, iż ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 p.p.s.a).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji administracyjnej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Definicję tych osób określa art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń, obowiązujący do dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej".

Podobnie kwestię tę rozstrzygały właściwe także dla niniejszej sprawy przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W sprawie tej bezspornym jest, iż skarżąca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą: K.", posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, począwszy od dnia 1 października 2004 r. W okresie prowadzenia pozarolniczej działalności skarżąca podlegała i nadal podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, co stanowi, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności spełniała warunki do objęcia wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W przypadku badanej sprawy należy jednak podkreślić, iż z materiałów zebranych w rozpatrywanej sprawie wynika, iż w latach 2012 - 2013 skarżąca nie wykazywała jakichkolwiek przychodów z tytułu działalności gospodarczej. Ponadto w dniu 15 kwietnia 2011r. do właściwego dla strony Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo, w którym skarżąca zawiadamia o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej z tym właśnie dniem.

Powyższe okoliczności w ocenie Sądu mają istotne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy, gdyż w skarżonej decyzji organ stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tego tytułu, także w tym okresie, uznając za właściwy stan faktyczny wynikający z ewidencji działalności gospodarczej.

Jak bowiem wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawowe znaczenie dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma fakt rzeczywistego wykonywania - lub niewykonywania działalności gospodarczej (przykładowo patrz wyrok NSA z dnia 14 października 2014 r. (sygn. akt : II GSK 1420/13) oraz z dnia 21 stycznia 2015 r. (sygn. akt : II GSK 2053/13). Wywodzenie daleko idących konsekwencji dla prowadzących działalność gospodarczą z faktu długotrwałego utrzymywania wpisu do ewidencji nie jest uprawnione, bowiem okres prowadzenia działalności wynikający z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która zaprzecza, iż faktycznie prowadziła działalność w całym okresie objętym wpisem do ewidencji działalności gospodarczej.

W orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego kwestia sezonowości prowadzonej działalności gospodarczej, przerw w jej wykonywaniu z różnych względów, a także rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej była także wcześniej niejednokrotnie wyjaśniana.

Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu swoich wyroków (m.in. wyrok z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 191/06) wskazywał, że jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji, działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 22/10 stwierdzając m. in., że: "możliwe jest wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej podmiotu, który z różnych powodów nie będzie prowadził tej działalności w ogóle. Ustawodawca kreując zakres podmiotowy obowiązków uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne w sposób konsekwentny posługuje się pojęciem "prowadzenia pozarolniczej działalności" odnoszącej się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Tym samym w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji działalności gospodarczej okresowi bez możliwości jego skorygowania na podstawie ustaleń faktycznych co do prowadzenia działalności, nie jest zasadne. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności.

Dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany w danej sprawie jako okoliczność o istotnym znaczeniu, lecz nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej. Czynność organu administracji publicznej, jaką stanowi wpis do ewidencji, tworzy prawną możliwość wykonywania działalności gospodarczej, stanowiąc przesłankę do jej podjęcia. Zatem okoliczność wpisania danej osoby do ewidencji warunkuje, a przez to uprawdopodabnia następcze prowadzenie tej działalności, choć nie może być gwarantem takiej okoliczności".

Z powyższych względów Sąd rozpatrując niniejszą sprawę nie mógł podzielić stanowiska organów zawartego w decyzjach obu instancji, gdyż okoliczność braku jakichkolwiek przychodów z zarejestrowanej działalności gospodarczej skarżącej w latach 2012-2013 jednoznacznie wynika z materiału dowodowego sprawy. Ponadto fakt, że skarżąca formalnie nie dokonała zawieszenia ww. działalności na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, składając wniosek do niewłaściwego organu powoduje, że nie można uznać za prawidłowy wynik przeprowadzonego postępowania w zakresie podlegania skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu, bazujące wyłącznie na domniemaniu wynikającym z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (jego ciągłości) w sytuacji, gdy w spornym okresie ubezpieczeniowym działalność gospodarcza faktycznie nie była prowadzona.

Badając sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł jak w pkt 1, zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a jak w pkt 2 sentencji wyroku.