Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1894/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...maja 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę oraz opłaty dodatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... grudnia 2006 r. nr ...; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. K. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia ... lipca 2006r. P. " Sp. z o.o. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. o umorzenie odsetek, opłaty dodatkowej i rozłożenie na raty należności głównej.

W uzasadnieniu wniosku działający w imieniu spółki "E." prezes zarządu w osobie A. P. wyjaśnił, iż z dniem ....02.2003r. spółka zawiesiła działalność gospodarczą i do obecnej chwili jej nie wznowiła. Po umorzeniu odsetek i opłaty dodatkowej w kwocie ... zł zarysowałaby się zdaniem wnioskodawcy możliwość spłaty należności głównej w miesięcznych ratach.

Decyzją z dnia ... grudnia 2006 r. o nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił P. Sp. z o.o. umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwocie ... zł naliczonych na dzień 13.07.2006r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, iż wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą jako płatnik składek zobowiązany był stosownie do zasad ustalonych w przepisach opłacać składki na ubezpieczenia za zatrudnionych pracowników. ZUS wyjaśnił również, że płatnikowi nie wymierzono opłaty dodatkowej, a zatem przedmiotem postępowania stał się wniosek strony w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę. Prośba o rozłożenie należności na raty wyłączona natomiast została do odrębnego postępowania.

Organ I instancji analizując wniosek o umorzenie stwierdził, że pod rządami obowiązującego prawa umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych może nastąpić wraz z umorzeniem sumy głównej, a zgodnie z art. 28 ust. 4 u.s.u.s. umorzenie składek powoduje umorzenie odsetek za zwłokę. W przedmiotowej sprawie w ocenie Zakładu przesłanki umorzenia nie zostały spełnione bowiem wnioskująca spółka jedynie zawiesiła działalność, a Zakład ma możliwość dochodzenia należności w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ... maja 2007r. o nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, (w imieniu którego działa Prezes), uchylił decyzję Zakładu z dnia ...12.2006r. i orzekł o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz opłaty dodatkowej w łącznej kwocie ... zł.

Organ odwoławczy ustalił, że w 1998r. "S."Sp. z o.o. zawiesiła działalność gospodarczą na czas nieokreślony. Od maja 2000r. wznowiła działalność pod nazwą "E." Sp. z o.o., a prowadzona przez Urząd Skarbowy egzekucja doprowadziła do częściowego zaspokojenia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto z uwagi na pozostawanie spółki w obrocie gospodarczym, w ocenie Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) nie zachodzi w sprawie przesłanka całkowitej nieściągalność, o której mowa w art. 28 u.s.u.s. W świetle aktualnego stanu prawnego nie jest również możliwe całkowite spłacenie sumy głównej zadłużenia bez jednoczesnego spłacenia odsetek, co wynika z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono również charakter uznaniowy decyzji w sprawie umorzenia należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością P. w osobie A. P. ponownie przedstawił okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł ponadto, że nałożenie na spółkę opłaty dodatkowej w kwocie ... zł bardziej skomplikowało jej sytuację finansową. Twierdzenie zaś ZUS, że spółka może wznowić działalność gospodarczą lub wystąpić o zawarcie układu ratalnego jest w ocenie zarządu spółki całkowicie bezzasadne, ponieważ z braku majątku, środków finansowych oraz dużego zadłużenia nie ma możliwości wznowienia działalności gospodarczej i spłaty należności w ratach.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2007r.

W piśmie procesowym z dnia ... lipca 2007r., złożonym do Sądu skarżąca spółka "E." dodatkowo podniosła nieprawidłowe dokonanie przez organ wykładni przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponownie podniesiono brak majątku ruchomego i nieruchomego spółki oraz brak możliwości uzyskania kredytu lub pożyczki celem wznowienia działalności gospodarczej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił – z dniem 1 lipca 2004 r. – brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji.

Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały podniesione w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Odnosząc się do powyższego i analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że zarówno decyzja organu I jak i II instancji, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia ...12.2006r. o nr ...Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił P. Sp. z o.o. umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie ... zł za poszczególne miesiące w latach 2000 i 2001. Skarżąca spółka będąca następcą prawnym "S." Sp. z o.o. wnioskiem z dnia ...07.2008r. wniosła o umorzenie odsetek, opłaty dodatkowej i rozłożenie na raty należności głównej. Wydając decyzję z dnia ... grudnia 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w swoim rozstrzygnięciu uwzględnił jedynie okres składkowy spółki za lata ... i ... i stwierdził, że płatnikowi nie wymierzono opłaty dodatkowej. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że decyzją z dnia ...01.2003r. ZUS stwierdził zobowiązanie spółki "E." do zapłaty należnych składek wraz z opłatą dodatkową za okres od ...1997r. do ...1997r. oraz ...1997r., a rozstrzygając niniejszą sprawę i nie uwzględniając powyższej okoliczności organ I instancji nie uwzględnił żądania strony skarżącej o umorzenie również opłaty dodatkowej, która to opłata zgodnie z pismem ZUS z dnia ...02.1998r. (k-... akt adm.) została nałożona na "S." Sp. z o.o. (obecnie E.) w wysokości ... zł za okres od ...1997r. do ...1997r. Nie bez znaczenia w sprawie jest również fakt, iż wyrokiem z dnia ... lutego 2006r. Sąd Okręgowy w K. oddalił odwołanie P."E." od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...01.2003r., który to wyrok z dniem ...03.2006r. stał się prawomocny.

Orzekając ponownie w sprawie na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) decyzją z dnia ... maja 2007r. uchylił decyzję Zakładu z dnia ...12.2006r. i orzekł o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz opłaty dodatkowej w łącznej kwocie ... zł. Z zaskarżonej decyzji wynika również, że organ II instancji, poza odmową umorzenia odsetek od należności na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres ...1997r.-...1997r. i ....1997r. i opłata dodatkową ponownie odmówił P. " Sp. z o.o. umorzenia odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za taki sam okres jaki został uwzględniony w decyzji organu I instancji, przy czym Prezes ZUS nie wyjaśnił powodu, dla którego wysokość odsetek za pokrywający się z decyzją organu I instancji okres uległ zmianie.

Ponadto orzekając ponownie w sprawie ZUS (w imieniu którego działa Prezes) odmówił umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz opłaty dodatkowej w wysokości 2115,90 zł tj. orzekł w tej części, która nie była przedmiotem rozważań organu I instancji.

Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnia, że Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarówno w decyzji z dnia ...12.2006r. jak i w decyzji z ...05.2007r. dokonał błędnej interpretacji przepisów u.s.u.s. w zakresie dotyczącym umarzania odsetek. W art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W takim stanie rzeczy stanowisko organów orzekających odnośnie braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę jest wprost sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanej ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę znajduje się w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz, w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w art. 28 ust. 3a tej ustawy.

Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy.

Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) jaki i Zakład orzekając w I instancji nie dokonał zatem właściwych ustaleń i rozważenia sprawy, tj. oceny czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do umorzenia żądanych przez stronę należności. W tym kontekście organy administracji publicznej winny są wyjaśnić możliwości finansowej spółki "E." oraz realne możliwości podjęcia przez nią zawieszonej działalności gospodarczej.

Uwzględniając powyższe okoliczności w ocenie Sądu przedmiotowa sprawa, z uwagi na naruszenie art. 7 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z roku 2000, Nr 98, poz. 1071) winna być przez organ administracji publicznej ponownie poddana analizie z uwzględnieniem wskazówek Sądu.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpoznanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.