Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1138/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 80, art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 5 pkt 2, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 438/16 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prawa do rekompensaty 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] stwierdzającą, że A. K. w 1/3 części, E. S. w 1/12 części, oraz A. S., K. S., P. S. i A. S. po 1/20 części posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. i S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w miejscowości P., pow. ł., woj. w., obecnie Ukraina, a także zasądził na rzecz skarżącej E. S. zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarga podlega uwzględnieniu z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd zauważył, że decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda [...] potwierdził prawo do rekompensaty na rzecz S. S., M. S. i G. S., a wartość nieruchomości ustalił na kwotę 103.915,92 zł. w oparciu o operat z [...] maja 2011 r. Wobec faktu, że S. S. zmarł przed wydaniem decyzji, Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] sierpnia 2014 r. stwierdził nieważności decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej S. S., zaś w pozostałym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji w części zrodziło dwojakie skutki. Po pierwsze obowiązkiem Wojewody było wydanie decyzji co do części prawa do rekompensaty należnej uprzednio zmarłemu S. S. Po drugie decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2013 r. w pozostałym zakresie stała się ostateczna.

Natomiast decyzją z [...] listopada 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził, że A. K. w 1/3 części, E. S. w 1/12 części, oraz A. S., K. S., P. S. i A. S. po 1/20 części posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ jednocześnie określił wartość nieruchomości na kwotę 102.525,07 zł.

Sąd I instancji stwierdził, że orzekając w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że zarówno spadkobiercy zmarłego S. S., jak i A. K. (która uprzednio wskazała zmarłego jako uprawnionego do rekompensaty) posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że A. K. nie była osoba uprawnioną, albowiem należny jej pierwotnie udział, na skutek wskazania z dnia 20 sierpnia 2007 r., a następnie śmierci S. S. przeszedł wskutek dziedziczenia na jego spadkobierców. Prawo do rekompensaty nie wchodzi w skład spadku. Żaden przepis prawa nie wskazuje, by do spadku mogły wchodzić prawa publicznoprawne. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 ze zm.) prawo do rekompensaty potwierdzone na podstawie tej ustawy albo odrębnych przepisów jest niezbywalne. Okoliczność ta dodatkowo dowodzi intencji ustawodawcy, co do charakteru prawa do rekompensaty jako prawa związanego tylko z osobą uprawnionego (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1856/12). Jednocześnie wskazanie nie oznacza cesji uprawnień, jest ono szczególną instytucją, której treścią nie jest nabycie uprawnienia po stronie osoby wskazanej i utrata go po stronie repatrianta (por. uchwała SN z dnia 4 lutego 1993 r., III AZP 39/92, OSNC z 1993 r., nr 7-8, poz. 128, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2907/12). Wobec niezbywalnego charakteru prawa do rekompensaty, w przypadku zgonu osoby wskazanej, prawo to powraca do osoby wskazującej. Śmierć S. S. wskazanego przez A. K. nie oznacza więc, iż automatycznie prawo to przechodzi na rzecz następców prawnych zmarłego.

Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że kwestia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP został ostatecznie ustalona w decyzji z [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda wydając decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. był tymi ostatecznymi ustaleniami związany i z tego powodu zarzuty dotyczące stanu nieruchomości i jej zabudowy nie mają uzasadnienia. Sąd I instancji wskazał przy tym, że art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nakłada na organ obowiązek zwaloryzowania wartości nieruchomości na dzień wydania decyzji. Waloryzacji tej dokonuje się zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W przedmiotowej sprawie organ I instancji określił wartość nieruchomości na kwotę niższą, niż określona w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. i jednocześnie różnicy tej w żaden sposób nie uzasadnił. Organ w motywach decyzji nie uzasadnił więc jednego z niezbędnych elementów decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Z podanych względów Sąd I instancji przyjął, że wydane w sprawie decyzje naruszają art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie.

W skardze kasacyjnej E. S. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a to nieuwzględnienie przez Sąd I instancji w ramach kontroli zaskarżonej decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez Sąd I instancji obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra oraz Wojewody z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu orzeczenia, co odpowiada również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

2. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez przyjęcie (mimo uchylenia skargi) za prawidłowy stanu faktycznego ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie przepisów K.p.a., przy jego ustalaniu, polegające na tym, że:

a. konstrukcja decyzji organów administracji - zaakceptowana przez Sąd I instancji – jest wadliwa i pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 107 § 1 K.p.a., zatem nie został prawidłowo wykonany przez Sąd I instancji obowiązek kontroli działalności administracji publicznej (naruszenie art. 107 § 1 K.p.a.);

b. nie został dopełniony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zaniechano w szczególności wyjaśnienia czy nieruchomości budynkowe: mieszkalny, stodoła i obora, co do których odmówiono skarżącym prawa do rekompensaty, na pewno zostały spalone przed opuszczeniem ich przez poprzedników prawnych skarżącej (naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.);

c. po zwróceniu się przez Wojewodę do archiwum, w celu uzyskania dodatkowych informacji w sprawie, działania tego organu nie polegały na rzeczywistym i rzetelnym prowadzeniu postępowania dowodowego, lecz sprowadzały się do poszukiwania potwierdzenia tezy o spaleniu nieruchomości budynkowych jeszcze przed opuszczeniem ich przez repatriantów, a Minister uznał to za w pełni prawidłowe (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.);

d. pomimo związania Wojewody własnymi postanowieniami z dnia [...].10.2008 r. i [...].06.2009 r. wydanymi w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP - nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe co do dopuszczenia dowodu z operatu szacunkowego nieruchomości z dnia [...] stycznia 2011 r. uwzględniającego budynki: mieszkalny, stodołę i oborę. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony co do przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy

e. zaniechano zwrócenia się do innych kompetentnych organów, w szczególności archiwalnych ksiąg wieczystych czy innych ewidencji, względnie zbiorów dokumentów, opierając się wyłącznie na złożonych przez skarżących do akt zaświadczeniu PUR i zeznaniach dwóch świadków, które nie wyjaśniały daty spalenia nieruchomości budynkowych przez bandy UPA (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.);

f. bezprawnie przerzucono na skarżących obowiązek gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, mimo że zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organy miały obowiązek z urzędu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.);

g. postępowanie dowodowe zostało zakończone, mimo iż nie było ono wystarczające i kompletne, gdyż uzyskane z archiwów informacje nie rozwiały pojawiających się wątpliwości (naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.)

h. dokonana została ostateczna ocena materiału dowodowego sprawy, w której to ocenie nie uwzględniono dowodu w postaci oświadczenia zmarłego S. S. o stanie budynków na dzień ich opuszczenia przez rodziców S. i F. S. Powyższe oświadczenie rozwiewało wątpliwości dotyczące nienaruszonego stanu budynków na dzień ich opuszczenia przez poprzedników prawnych skarżącej. Nie zostały również wyjaśnione rozbieżności między poszczególnymi zgromadzonymi dokumentami w sprawie (naruszenie art. 80 K.p.a. dowolna, a nie swobodna ocena dowodów).

i. dokonana została wybiórcza i dowolna ocena dowodów.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a to:

1. naruszenie art. 1 ust.1 pkt 2 i 4 i ust. 2 ustawy zabużańskiej w związku z art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a/ w rozumieniu powołanych przepisów prawo do rekompensaty nie służy za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które zostały spalone w wyniku działań wojennych, podczas gdy ani art. 1 ust. 1, ani art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej nie wyłączają nieruchomości spalonych podczas działań wojennych spod prawa do uzyskania rekompensaty, a jedynym warunkiem jej uzyskania w myśl art. 1 ustawy, oprócz wymogów określonych w art. 2 i 3 ustawy jest "pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.";

b/ zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy zabużańskiej nieruchomości "spalone przez bandy UPA" nie mogą być uznane za nieruchomości "pozostawione", podczas gdy przepisy te nie uprawniają do konstruowania takiego poza ustawowego wymogu, a mówią jedynie o utracie nieruchomości w związku z II wojną światową;

c/ spalenie części nieruchomości, jaką stanowiły budynki, należące do poprzedników prawnych skarżącej nie może być kwalifikowane jako "pozostawienie" nieruchomości, o którym mowa w art. 1 ust 1 i 2 "w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.", tymczasem zarówno wkroczenie wojsk ZSRR na terytorium byłej RP, pacyfikacja polskich wsi przez bandy UPA, czystki etniczne na tle narodowościowym, "rzeź wołyńska", a w dalszej kolejności konieczność opuszczenia przez poprzedników prawnych skarżącej P. były wynikiem II wojny światowej;

d/ warunkiem uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP jest fakt bycia właścicielem pozostawionych nieruchomości w dacie opuszczania byłego terytorium RP, podczas gdy przepisy art. 1 ust 1 i 2 oraz art. 2 ustawy zabużańskiej, określające przesłanki rekompensaty są jasne i oczywiste, brak jest zatem podstaw do dokonywania ich wykładni innej niż gramatyczna (potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2010 r. I SA/Wa 917/10).

e/ przepisy te uprawniają organy administracji publicznej do odmowy potwierdzenia prawa skarżącej do rekompensaty za nieruchomości budynkowe pozostawione w P. przez jej poprzedników prawnych, nawet gdy owo "spalenie" budynków nie zostało potwierdzone i ma charakter jedynie przypuszczenia. Taką wykładnię należy uznać za niedopuszczalną nadinterpretację ww. przepisów, gdyż ani art. 1 ust. 1 i ust. 2, ani art. 2 ustawy zabużańskiej tak daleko idącej przesłanki nie przewidują.

2. Naruszenie art. 6 ust. 4 pkt.1 ,2, 3 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy zabużańskiej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a/ przepisy te uprawniają do uprzywilejowania orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w stosunku do innych dowodów w sprawie, podczas gdy nie dają one podstawy do przydania temu dokumentowi szczególnej mocy dowodowej. W ustawie został on wskazany jako jeden z możliwych dowodów świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaś fakt pozostawienia nieruchomości może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, stosownie do reguły mocy dowodowej wszystkich zgromadzonych dowodów, wynikającą z art. 75 § 1 K.p.a.

Skarżąca wskazała, że w mimo iż Sąd I instancji wydał wyrok uchylający decyzję obu organów to przyjął za prawidłowy stan faktyczny ustalony przez Wojewodę, a następnie powielony przez Ministra, w związku z powyższym zdecydowała się go zaskarżyć. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że w wyniku kontroli sądowej dostrzegł inne przyczyny, wyżej opisane, będące przyczyną uchylenia decyzji administracji publicznej.

Skarżąca podkreśliła, że jednym z obowiązków kontroli legalności działalności organów administracji publicznej jest badanie konstrukcji decyzji administracyjnych wydawanych przez te organy, a tymczasem konstrukcja decyzji organów administracji w niniejszej sprawie jest wadliwa i pozostaje z w sprzeczności z dyspozycją art. 107 § 1 K.p.a. Zgodnie bowiem z jego treścią decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, daty wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie czy i w jakim trybie służy odwołanie, podpis osoby reprezentującej organ.

Skarżąca zaakcentowała, że w świetle powołanego przepisu rozstrzygnięcie jest obowiązkowym elementem decyzji. Stanowi kwintesencję decyzji, jest rdzeniem decyzji w postępowaniu administracyjnym, a zatem musi być sformułowane ze szczególną dbałością o jasność i precyzję wypowiedzi (Por. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, W-wa 1983 s. 102-103), bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, w przeciwnym wypadku prowadzi to do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996 sygn. akt SA/Gd 1537/95 LEX nr 44086). Nie może również zakres rozstrzygnięcia pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji, gdyż nie powinno się rozstrzygać o części uprawnień lub obowiązków strony w osnowie, a w pozostałej części w uzasadnieniu decyzji /por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2003r. I SA 215/02, LEX 149489).

Skarżąca uznała, że z taką sytuacją mamy do czynienia w zaskarżonej sprawie, bowiem w sentencji decyzji organy orzekały o prawie do rekompensaty stron, jednakże tylko co do części nieruchomości, tj. co do działki, a o odmowie prawa do rekompensaty w pozostałej części dotyczącej nieruchomości budynkowych strony dowiadują się z uzasadnienia.

Powyższe uchybienia organów administracji są – zdaniem skarżącej - wystarczające do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Nadto zarzuciła Sądowi I instancji, że przyjął za właściwy stan faktyczny ustalony przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji czyli nie dopełnił obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Zaniechał w szczególności wyjaśnienia czy nieruchomości budynkowe, tj., budynek mieszkalny, stodoła i obora na pewno zostały spalone przed opuszczeniem ich przez S. i F. S. Uznał, że z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2013 r., w części dotyczącej zmarłego S. S., która w pozostałej części stała się ostateczna, uzyskała przymiot ostateczności także co do wartości nieruchomości. Sąd przyjmując taki stan rzeczy, w uzasadnieniu nie powołał się na przepisy prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie okazała się zasadna.

Nie mógł odnieść skutku zarzut z pkt I.1.a. skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i sprowadzony do tezy o zasadności uchylenia decyzji z inną argumentacją, niż przyjęta przez Sąd I instancji. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest przepisem regulującym samo rozstrzygnięcie sądu i nie odpowiada zarzutowi kasacyjnemu określonemu w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Podstawą skargi kasacyjnej mogą być przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie samo rozstrzygnięcie. Orzeczenie uwzględniające skargę nie jest bowiem skutkiem zastosowania jedynie 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 592-593 i powołane tam orzeczenia). W konsekwencji zasadność zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., przy tak sformułowanym zarzucie, zależy od skuteczności pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Nie są skuteczne zarzuty sformułowane w pkt I.2. skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie pomija ustalenia Sądu I instancji, dotyczące skutków ostateczności decyzji z [...] sierpnia 2013 r. w części, w której wniosek o stwierdzenie jej nieważności został oddalony. Decyzja z [...] sierpnia 2014 r., wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności, stwierdzała jej nieważność w stosunku do zmarłego S. S., ale w pozostałym zakresie wniosek oddalała. Sąd I instancji przyjął, że wobec powyższego ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2013 r. ustalono zarówno wartość nieruchomości pozostawionej, jak i wysokość rekompensaty za nią przysługującej. Przeciwko tej tezie nie wysunięto żadnego kontrargumentu, nie wykazano, że decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] sierpnia 2014 r. została usunięta z obrotu prawnego lub że jej treść jest inna, niż ustalił Sąd I instancji. Decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym podlegała kontroli w odrębnym postępowaniu i zaskarżeniu, z czego strony nie skorzystały. Rodzi ona zatem skutki nią orzeczone, nie była także przedmiotem kontroli Sądu I instancji w przeprowadzonym postępowaniu. Treść decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty określa art. 8 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., jest nią zarówno wskazanie osób uprawnionych, jak też zwaloryzowanej wartości nieruchomości postawionych poza obecnymi granicami RP, wysokości rekompensaty, wskazanie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Skoro w określonym zakresie, w tym obejmującym wskazanie wartości pozostawionej nieruchomości, decyzja stała się ostateczna i nie uległa wzruszeniu, to brak jest podstaw do ponownego ustalania stanu nieruchomości i jej wyceniania. Poszczególnym osobom uprawnionym do rekompensaty z tytułu pozostawienia tej samej nieruchomości nie może ona przysługiwać w wysokości ustalanej w drodze odrębnego szacowania tej nieruchomości. Z tych powodów nie mogły odnieść skutku zarzuty odnoszące się do stanu i wartości nieruchomości oraz sposobu jej ustalania. Nie miał Sąd I instancji potrzeby odnosić się do staniu nieruchomości gruntowej i jej zabudowy, skoro uznał, że wartość nieruchomości i wysokość rekompensaty zostały już ostatecznie rozstrzygnięte i nie mogą być przedmiotem ponownego orzekania w zakresie dotyczącym wartości nieruchomości (co nie ogranicza organu w dokonaniu wymaganej waloryzacji tej wartości w przypadku ponownego orzekania w stosunku do któregoś z uprawnionych). Nie naruszył Sąd I instancji art. 7 i 77 § 1 K.p.a. pomijając przeprowadzenie dowodów na okoliczność istnienia zabudowań na nieruchomości pozostawionej i okoliczności ich spalenia. Nie mogło mieć także dla sprawy znaczenia oświadczenie zmarłego S. S., a to ze względu na przepis art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy. W przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia świadków, którzy w szczególności nie mogą być osobami bliskimi właścicieli lub ich spadkobierców ubiegających się o rekompensatę Zmarły S. S. tego warunku nie spełniał.

Ze względu na powołany wyżej przepis art. 8 ust. 1 ustawy, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. Ustalenie wartości nieruchomości jest zadaniem organu, rozbieżność stanowisk stron i organu w kwestii tej wartości nie stanowi podstawy do zawierania w decyzji rozstrzygnięcia odmownego. Nie jest zasadne twierdzenie, że decyzja powinna zawierać odmowę w zakresie ustalenia prawa do rekompensaty za zabudowania. Nie wykazano w sprawie, aby zabudowania stanowiły w niniejszym przypadku przedmiot odrębnej własności od gruntu, jako jego części składowe nie mogłyby być przedmiotem odrębnego szacunku i źródłem uprawnienia do rekompensaty. Kwestia ich istnienia to kwestia stanu, a w konsekwencji wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP.

Nie mógł także Sąd I instancji naruszyć art. 80 i 75 § 1 K.p.a. , albowiem brak potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie dotyczącym stanu nieruchomości, a w konsekwencji jej wartości, znajduje oparcie w przyjętej przez Sąd I instancji ostateczności rozstrzygnięcia administracyjnego w tym zakresie.

Z tego samego względu nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia prawa materialnego, zawarte w pkt II.1 i 2 skargi kasacyjnej. W aktualnym stanie sprawy, wyznaczanym ostatecznością decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2013 r. w zakresie ustalenia wartości nieruchomości, pozbawione znaczenia byłoby weryfikowanie istnienia zabudowań. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że rekompensata za mienie pozostawione nie ma charakteru odszkodowania za szkody spowodowane wojną. Liczni obywatele II RP w wyniku wojny utracili majątek, w tym zabudowania, co nie stanowi podstawy do wysuwania roszczeń. Natomiast zarzutami naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię nie można kwestionować stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu, do czego zmierza zarzut z pkt II.1.e. skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Zgłoszony na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniosek pełnomocnika Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony ze względu na regulację art. 204 pkt 1 P.p.s.a. W razie oddalenia skargi kasacyjnej, strona, która ja wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono wyrok sądu I instancji oddalający skargę. W niniejszej sprawie skargą kasacyjną zaskarżono wyrok uwzględniający skargę.