Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1086/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 27 lipca 2018r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia P. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z 21 maja 2018r. nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r.Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a.)- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dyrektor Oddziału ZUS w K. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego P. K. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...], od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2009-3/2014 w kwocie należności głównej [...] zł. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 23 kwietnia 2018r.

Zobowiązany P. K. zgłosił zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw z art. 70§4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 800 ze zm. dalej-O.p.).

Dyrektor Oddziału ZUS, działając na podstawie art. 35§1 u.p.e.a. postanowieniem z 14 maja 2018r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z 21 maja 2018r. nr [...] odmówił uznania zarzutu przedawnienia.

W pisemnych motywach postanowienia wskazano, że zobowiązany posiada zaległości z tytułu składek a po wydaniu decyzji z 27 stycznia 2015r. nr [...], skierowano do egzekucji należności z tytułu FUS, [...] oraz [...]. Zobowiązany odebrał decyzję w dniu 3 lutego 2015r. a w dniu 19 kwietnia 2018r. wystawiono tytuły wykonawcze. Organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w I. SA. Tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu, zobowiązany odebrał w dniu 23 kwietnia 2018r.

Organ wskazał również, że podnoszony zarzut przedawnienia oparty jest na art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1778 ze zm. dalej-u.s.u.s.), który stanowi 5 lat dla zaległości składkowych. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W chwili powstania zaległości obowiązującym był art. 24 u.s.u.s. w wersji przewidującej 10-letni okres przedawnienia należności z tytułu składek i liczony jest od dnia w którym składki stały się wymagalne. Aktualna wersja art. 24 ust. 4 u.s.u.s. weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012r. z ustawą z 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U z 2011r. Nr 232, poz. 1378)., która znowelizowała art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zmieniając okres przedawnienia z 10 na 5 lat. W art. 27 ustawy nowelizującej, przepisie przejściowym zaznaczono, że do składek, których termin przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012r. stosuje się przepisy nowe ale bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012r. Do zaległości od 11/2009 do 11/2011 ma zastosowanie 10 letni termin przedawnienia.

Bieg terminu przedawnienia objętych tym postępowaniem został zawieszony od chwili doręczenia zawiadomienia przeddecyzyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s., które doręczono 2 września 2014r. Prawidłowość takiego działania potwierdził wyrok WSA w Rzeszowie z 20 kwietnia 2010r. sygn. akt: I SA/Rz 129/10. Czynność doręczenia zawiadomienia przedegzekucyjnego spełnia wymóg zmierzania do wyegzekwowania należności. Tym samym do należności za okres 11/2009 do 3/2014 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 2 września 2014r. tj. z dniem doręczenia zawiadomienia przeddecyzyjnego. Nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie:

-art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że nie upłynął 5-letni okres przedawnienia,

-art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia,

-art. 59§1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Wskazując na powyższe wniesiono o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia skonstatował, że zarzut przedawnienia obowiązku nie może być uwzględniony w sytuacji gdy wierzyciel nie potwierdził tego zarzutu. Organowi II instancji nie przysługuje prawo badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ma ograniczone możliwości co do kwestionowania stanowiska wierzyciela.

II.

W skardze do Sądu na powyższe ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., P. K. zarzucił naruszenie:

1.mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za okres 11/2009-3/2014 objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], nie uległy przedawnieniu w sytuacji gdy wobec w/w zaległości upłynął 5-letni okres przedawnienia,

2.mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż doszło do zawieszenia biegu terminów przedawnienia w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za okres 11/2009-3/2014 objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie wykazał, iż doszło do czynności skutkującej zawieszeniem biegu terminu przedawnienia,

3.mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania to art. 59§1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], w sytuacji gdy wierzytelność organu ZUS wobec skarżącego wygasła,

4.mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania a to art. 58§2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, ze nie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie czynności egzekucyjnych w sytuacji gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], uległy przedawnieniu i w konsekwencji czego dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest w dalszej kolejności nie celowe.

Wskazując na powyższe wniesiono o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego do postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego a także o wstrzymanie czynności objętych tytułami egzekucyjnymi i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę jej autor zakwestionował działania organów, wskazując, iż doszło do przedawnienia składek bowiem pierwszą czynnością, która została podjęta w sprawie było doręczenie tytułów wykonawczych.

Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu prawnego w sprawie dotyczy tego czy wniesione przez skarżącego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oparte na treści art. 33§1 pkt u.p.e.a. a odnoszące się do przedawnienia egzekwowanego obowiązku są zasadne.

Godzi się przypomnieć, iż zarzuty są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę ich wniesienia zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z treścią art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą wniesienia zarzutów przez zobowiązanego może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Stosowanie natomiast do brzmienia art. 34§1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33§1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których jest mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34§1 u.p.e.a.).

Jak zatem wynika z cytowanych regulacji, przed rozpoznaniem zarzutu podniesionego na podstawie art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny obowiązany jest pozyskać stanowisko wierzyciela w tej kwestii i tym stanowiskiem pozostaje związany wydając rozstrzygnięcie w kwestii zarzutów. De facto więc art. 34§1 u.p.e.a., w którym wyrażono zasadę związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, uniemożliwia organowi egzekucyjnemu kontrolę prawidłowości tego stanowiska. Organ egzekucyjny jest pozbawiony instrumentów prawnych do weryfikacji rozstrzygnięcia wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu oraz do zakwestionowania w ten sposób stanowiska wierzyciela. Zgodnie z art. 34§4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - także o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Podstawowy zarzut zawarty w skardze dotyczy nie uwzględnienia przez organy zgłoszonego w oparciu o art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zarzutu przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi noszącymi datę 19 kwietnia 2018r. o numerach: nr od [...], od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat [...].

Odnosząc się do kwestii przedawnienia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Warto jednak przypomnieć wszystkie nowelizacje przepisu.

Od 1 stycznia 1999r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Od 1 stycznia 2003r. ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do 31 grudnia 2002r.-5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z 2 lipca 2008r., sygn. akt: II UZP 5/08, Lex nr 396253, oraz z 8 lipca 2008r., sygn. akt: I UZP 4/08, Lex nr 396249; wyrok NSA z 30 lipca 2009r., sygn. akt: II GSK 1102/08).

Do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak: NSA w wyroku z 30 września 2009r. sygn. akt: II GSK 72/09 oraz SN w wyroku z 6 kwietnia 2011r., sygn. akt: II UK 313/10 – publ. OSNP 2012/9-10/126).

Mocą powołanej ustawy z 18 grudnia 2002r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d.

Przepis art. 24 ust. 5b-z dniem 1 lipca 2004r.-uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e.

Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z 28 kwietnia 2011r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z treścią art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z 16 września 2011r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (zob. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 27 czerwca 2013r., sygn. akt: III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Co ważne i co wymaga podkreślenia, ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot.

Nie można pomijać i tego aspektu sprawy, iż przedawnienie, jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania (obowiązku) musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania przez organ przed którym toczy się to postępowanie. W toku niniejszego postępowania organ powołał się na przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., podnosząc, zawieszenie biegu terminu przedawnienia w sprawie.

Organ przyjął, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został zawieszony na skutek doręczenia zobowiązanemu pisma z 13 sierpnia 2014r. ,,zawiadomienie", które zdaniem organu, było pismem sporządzonym w trybie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest wadliwe.

Pismo z 13 sierpnia 2014r. zatytułowane ,,zawiadomienie" nie zawiera podstawy prawnej tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wobec czego nie sposób przyjąć, iż jest to ,,pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (...)". Po wtóre, sama treść tak zredagowanego ,,zawiadomienia" wskazuje, że zobowiązany jest informowany o możliwości złożenia właściwej deklaracji rozliczeniowej a ZUS skoryguje dokonany wymiar składek.

Po trzecie, pismo to zostało sporządzona poza jakimkolwiek postępowaniem prowadzonym wobec zobowiązanego P. K., bowiem w dniu 13 sierpnia 2014r. zostało dopiero ,,równolegle" wszczęte postępowanie i to w zakresie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Nota bene, organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, informuje zobowiązanego, że uregulowanie należności spowoduje umorzenie postępowania. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania zawiera tylko 1 stronę brakuje drugiej strony).

Następnie wydano dwie decyzje w dniu 27 stycznia 2015r. W jednej stwierdzono, że P. K. jest dłużnikiem ZUS na kwotę [...]zł (decyzja nr [...]) a w drugiej określono wysokość należności z tytułu składek (decyzja nr [...]) około [...] tys. złotych. Obydwie decyzje to tylko 1 strony rozstrzygnięć, brakuje drugich stron dokumentów. (brak informacji o przymiocie ostateczności tych decyzji). Podstawę dla wystawienia w dniu 19 kwietnia 2018r. tytułów wykonawczych, stanowiła decyzja z 27 stycznia 2015r. nr [...]

Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio związaną z postępowaniem egzekucyjnym jaką może być np. wystawienie tytułów wykonawczych, zajęcie wynagrodzenia, czyli czynności sensu stricte egzekucyjne.

Tak się jednak nie stało w przedmiotowej sprawie.

Przyjęcie więc, że ,,zawiadomienie" z 13 sierpnia 2014r. nazywane ,,zawiadomieniem przeddecyzyjnym" wywiera skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia stanowi nieuprawnioną nadinterpretację dokumentu, który został sporządzony w dniu zainicjowania postępowania i nie mógł w żaden sposób antycypować dalszego jego kierunku a także przyszłego rozstrzygnięcia.

W samym ,,zawiadomieniu" z 13 sierpnia 2014r. wskazano, że jeżeli w sprawie zostanie wydana decyzja to ona będzie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę akta administracyjne, całościową ich analizę i chronologię czynności podejmowanych przez organ, nie sposób w żaden sposób przyjąć, że w tych okolicznościach sprawy, pismo z 13 sierpnia 2014r. doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Co istotne, w świetle treści omówionych powyżej dokumentów, nie można przyjąć by i sam zobowiązany miał świadomość, że tak skonstruowane pismo wywiera takie skutki prawne, co mogło pozbawić go realnej możliwości obrony swoich racji. Trudno zaakceptować argumentację organu odnoszącą się do waloru prawnego pisma ,,zawiadomienie" z 13 sierpnia 2014r.

Ustosunkowując się do argumentacji organu wynikającej z uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z 20 kwietnia 2010r. sygn. akt: I SA/Rz 129/10, należy skonstatować, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę orzekał w oparciu o akta administracyjne tej konkretnej sprawy (art. 133 p.p.s.a.) i uwzględniając ich wymowę doszedł do przekonania, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności.

Ponownie rozpatrując sprawę-rozpoznając zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym-organ administracji powinien w pierwszej kolejności jednoznacznie zbadać, czy i w jakim zakresie istnieje przedmiot postępowania, czy "należności z tytułu składek" uległy przedawnieniu, czy też nie, mając na uwadze zmiany legislacyjne art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i zasadę lex benignior.

Ustalenia organu dotyczące przedawnienia powinny znaleźć stosowne odzwierciedlenie w kompletnych aktach sprawy.

Mając powyższe na uwadze należało skargę uwzględnić i na podstawie art. 145§1 pkt 1 a w zw z art. 135 p.p.s.a., wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z 21 maja 2018r. uchylić, gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżący, po pierwsze był ustawowo zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie w sprawie występował osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika.