Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1302/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 89 ust. 1, 90 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 98a ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R.S.A. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej R. S.A. z siedzibą w T. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (organ) decyzją z dnia [...] marca 2011 roku, nr [...] działając w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie wniosku R. S. A. z siedzibą w T. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt." [...] " na rzecz R. S. A. z siedzibą w T. (dalej: wnioskodawca, R.) oddalono wniosek.

Pismem z [...] października 2008 roku R. S.A. z siedzibą w T., wniosła o unieważnienie patentu o numerze [...] (nr zgłoszenia [...]) na wynalazek pt "[...] " opublikowanego w WUP z dn. [...] grudnia 2002 roku, udzielonego na jej rzecz.

Zakwestionowany patent dotyczy sposobu produkcji ciężkiego oleju opałowego na bazie destylatów próżniowych i charakteryzuje się tym iż od 30 do 80% masowych destylatu próżniowego o zawartości siarki do 0,6% masowych i zawartości azotu do 0,08% masowych otrzymanego z frakcji wrzącej o zakresie temperatur od 250 do 500°C miesza się w ilości od 20 do 50% masowych z destylatem próżniowym o zawartości siarki do 1,8% masowych i zawartości azotu do 0,19 % masowych będących frakcją wrzącą w zakresie temperatur od 230 do 450°C z olejem stanowiącym pozostałość próżniową pochodzącą z redestylacji odparafinowanej frakcji szczytowej z destylacji próżniowej ropy o zakresie lepkości od 25 do 40 mm2/s w temperaturze 500 C, następnie frakcje te miesza się w temperaturze powyżej 100°C do uzyskania pełnej homogenizacji i osiągnięcia lepkości kinematycznej w temperaturze 50°C nie wyższej 60mm2/s, o temperaturze krzepnięcia nie wyższej niż 40°C, temperaturze zapłonu nie wyższej jak 105°C, wartości opałowej nie niższej jak 41300kJ/kg oraz zawartości siarki nie wyższej niż 1% masowy.

Wnioskodawca wskazał, iż ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia własnego patentu, ponieważ został on uzyskany z naruszeniem przepisów prawa. Jako podstawę unieważnienia patentu wnioskodawca wskazał art. 89 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości. Podniósł, że zarówno w oparciu o ustawę z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej jak i ustawę z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości - nowość wynalazku należy traktować jako niezbędną przesłankę do uzyskania patentu.

Do wniosku jako dowody w sprawie dołączył 11 załączników:

- protokół nr [...] z posiedzenia Komisji Opiniującej Projekty Wynalazcze w R.- załącznik 1,

- zawiadomienie o podjętej decyzji w sprawie wykorzystania projektu wynalazczego - załącznik 2,

- regulamin postępowania z projektami wynalazczymi w R.- załącznik 3,

- pismo J. D. - załącznik 4,

- naliczenie efektów ekonomicznych - załącznik 5,

- zgłoszenie projektu wynalazczego - załącznik 6,

- faktura nr [...] - załącznik 7,

- faktura nr [...] - załącznik 8,

- faktura nr [...] - załącznik 9,

- warunki techniczne [...] na olej opałowy ciężki [...]- załącznik 10,

- opis patentowy nr [...] pt.: "[...]" - załącznik 11.

W oparciu o dowody obejmujące załączniki 1 do 5 dokonał rekapitulacji stanu faktycznego.

Wnioskodawca będący jednocześnie Uprawnionym z patentu w uzasadnieniu wniosku wykazał interes prawny. Podniósł, że sporny patent zgłoszony do opatentowania [...] marca 1997 roku został uprzednio – tj. [...] lutego 1997 roku - przyjęty do stosowania w R. jako projekt wynalazczy oznaczony numerem [...] (załącznik 2) pt; "[...]". Przyjęcie powyższego projektu wynalazczego poprzedziła opinia Komisji Opiniującej Projekty Wynalazcze (dalej zwana jako KOPW) w R., która została powołana przez zarząd R., realizując tym samym postanowienia § 6 ust. 2 obowiązującego ówcześnie regulaminu postępowania z projektami wynalazczymi w R. (załącznik 3). Z zapisu protokołu KOPW (załącznik 1) oraz zawiadomienia i podjętej decyzji w sprawie wykorzystania projektu wynalazczego (załącznik 2) wynika, że produkcja oleju [...]została uruchomiona przed jego zgłoszeniem w UP RP. W lutym 1997 roku wyprodukowano i sprzedano kilkaset ton oleju opałowego według spornego wynalazku, a w sześć tygodni po rozpoczęciu sprzedaży oleju opałowego tj [...] marca 1997 roku R. dokonała zgłoszenia projektu wynalazczego w UP RP jako wynalazku oznaczonego numerem [...]. We wniosku o unieważnienie patentu wnioskodawca wywiódł stan faktyczny z dowodów stanowiących: załącznik 6, załączniki 7-9, załącznik 10 i załącznik 11. Wynalazek pt: "[...]" zgłoszony do opatentowania w dniu [...] marca 1997 roku został uprzednio tj [...] lutego 1997 roku przyjęty do stosowania w R. jako projekt wynalazczy oznaczony numerem [...] (- załącznik 1). Z analizy załącznika 1 wynika, że jeszcze przed przyjęciem tego projektu próbne partie produktu zostały przekazane potencjalnym odbiorcom, uzyskując ich pozytywne opinie. Wnioskujący podniósł, że w przypadku przedmiotowego projektu wynalazczego działania przygotowawcze ograniczały się do przygotowania wymaganej, stosowanej dokumentacji technicznej czyli niezbędnej do produkcji karty technologicznej, warunków technicznych i karty charakterystyki produktu.

Ww. dokumenty służyły nie tylko uporządkowaniu produkcji i określeniu normatywnych wymagań jakościowych, ale i wymagane były m.in. z uwagi na szczególne warunki bezpieczeństwa pożarowego. Istotne jest również to, że przygotowując oferty sprzedaży produktów należało przekazać w ofercie informację o ich właściwościach fizykochemicznych, a potencjalny odbiorca miał prawo żądać (najpóźniej przy pierwszym zakupie) kartę charakterystyki produktu, która jest nośnikiem informacji o wszystkich właściwościach fizykochemicznych oleju. W omawianym przypadku nie można zaliczyć do czynności przygotowawczych przygotowania instalacji produkcyjnej, ponieważ otrzymywanie produktu według spornego patentu polega na prostym zmieszaniu frakcji otrzymanych z destylacji próżniowej ropy naftowej. Uzyskanie efektu w postaci niskiej zawartości siarki w gotowym oleju nie wymagało żadnych dodatkowych działań lecz wynikało z faktu, że R. przerabiała wówczas niskosiarkowe ropy kaliningradzkie. Fakt przekazania oleju wytworzonego sposobem według spornego patentu pociąga za sobą to, iż klient musiał zostać zapoznany z jego właściwościami i z jego charakterystyką, tak więc jeszcze przed uruchomieniem sprzedaży odbiorca, który otrzymał partię próbną ewentualnie osoba trzecia przez niego upoważniona lub też konkurent tynkowy mający podobną instalację produkcyjną, mógł przy pomocy nieskomplikowanych metod analitycznych dokonać dokładnej analizy składu surowcowego tego oleju. Zdaniem wnioskodawcy przeciętny fachowiec zatrudniony w r. mógł bez trudu odtworzyć ww. produkt i uzyskać go na swojej własnej instalacji produkcyjnej. Wnioskodawca podniósł, że nie bez znaczenia, jest fakt, iż pomimo, że wynalazek objęty spornym patentem został zgłoszony jako "[...]" to sam sposób produkcji jest od dawna znany, gdyż polega na niczym innym jak tylko prostym zmieszaniem frakcji naftowych pochodzących z procesu destylacji próżniowej.

R. rozpoczęła jawne stosowanie sposobu według spornego patentu na kilka tygodni przed jego zgłoszeniem w Urzędzie Patentowym RP, gdyż produkt wytworzony tym sposobem został rozpowszechniony już [...] lutego 1997 roku czyli ponad miesiąc przed zgłoszeniem wynalazku w Urzędzie. Jako dowody w tej kwestii wnioskodawca przedłożył załączniki 7-9, które stanowią trzy faktury sprzedaży oleju opałowego ciężkiego [...]. Wnioskodawca stwierdził, że wynalazek w chwili świadczącej o pierwszeństwie do uzyskania patentu nie był nowy, ponieważ stanowił przedmiot powszechnej oferty handlowej i obrotu na kilka tygodni przed jego zgłoszeniem i wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki.

J. D., jeden z twórców spornego patentu wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu nr [...] i ustosunkował się do podniesionych w powyższym wniosku zarzutów. Wyjaśnił, że projekt racjonalizatorski dotyczący oleju opałowego ciężkiego [...] został zgłoszony przez twórców zgodnie z obowiązującym prawem i uregulowaniami wewnętrznymi określonymi przez Regulamin postępowania z projektami wynalazczymi w R.. Podkreślił, że zespół zadał sobie trud, aby tak ustalić parametry prowadzenia procesów destylacyjnych i ilości odbieranych frakcji z wież, by wyselekcjonować do 10% z tej całej masy, półprodukty spełniające wymogi do powstania nowego, wysokojakościowego, spełniającego wymagania rynkowe produktu o nazwie handlowej olej opałowy [...]. Współtwórca patentu zaznaczył, że pozostałe cztery południowe rafinerie w kraju nie podjęły tematu opracowania nowego gatunku oleju ze względów technologicznych i jakościowych. Nie umieli wyselekcjonować tych surowców, a generalnie nie zadano sobie trudu oddzielenia ich i dokonania analiz jakościowych. J. D. potwierdził, że zmieszanie frakcji jest istotnie prostą czynnością, lecz istotne znaczenie ma to co się miesza i w jakich ilościach aby otrzymać efekt końcowy. Tezie wnioskodawcy, że sposób wytwarzania oleju według patentu był oczywisty i prosty, ponieważ sprowadzał się do wymieszania frakcji, zaprzecza fakt, że produkt miał ograniczoną bazę surowcową i próby jej uzupełnienia w innych rafineriach nie powiodły się. Wobec tego nie mógł go wyprodukować każdy. Reasumując współtwórca patentu nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że wynalazek w chwili świadczącej o pierwszeństwie do uzyskania patentu wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki.

UP RP wskazał, że w świetle art. 89 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Zdaniem UP RP, wnioskodawca wykazał swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek skoro zobowiązany jest do wypłaty współtwórcom wynagrodzenia za dalsze okresy stosowania wynalazku zgodnie z zawartą umową, a także zgodnie z przepisem art. 98a uow. Interes prawny wnioskodawcy znajduje też oparcie w przepisie art. 354 k.c., który określa reguły wykonywania umów, a także w art. 98a uow, zobowiązującym stosującego wynalazek do wypłaty współtwórcom wynagrodzenia. Wnioskodawca ma zatem interes prawny w żądaniu unieważnienia własnego patentu z tego powodu, że znalazł się w sytuacji zobowiązującej go do dopłaty wynagrodzenia za wynalazek, który w chwili zgłoszenia nie miał zdolności patentowej z uwagi na brak nowości. W wyniku kontroli skarbowej prowadzonej w R. za lata 1999-2004 przedmiotem zainteresowania organów kontrolnych stał się między innymi produkt wytwarzany według spornego patentu. W przedmiocie uznanych przez organy kontrolne nieprawidłowości toczy się postępowanie sądowe. W przypadku niepomyślnego zakończenia ww. postępowania i naliczenia ewentualnie należnego podatku akcyzowego, za sprzedaż produktu wytworzonego według wynalazku, R. może stanąć przed koniecznością uiszczenia wielomilionowych należności akcyzowych powstałych m.in. z tytułu produkcji wyrobu sposobem według wynalazku co jego zdaniem spowoduje powstanie po stronie R. wielomilionowego zobowiązania. Działania wnioskodawcy służyć mają dobru spółki, zapewnieniu jej niezakłóconego funkcjonowania i stworzeniu określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej.

Ponadto art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej statuuje zasadę wolności działalności gospodarczej, która powinna być wykonywana z uwzględnieniem interesu podmiotu prowadzącego taką działalność gospodarczą, w czym mieści się odpowiedzialność za wyniki ekonomiczne podmiotu.

Oceniając zarzuty skarżącego organ nie uznał argumentów wnioskodawcy. Jego zdaniem, sporny patent dotyczy sposobu produkcji ciężkiego oleju opałowego na bazie destylatów próżniowych i charakteryzuje się tym, że w wyniku mieszania w temperaturze powyżej 100°C do uzyskania pełnej homogenizacji ściśle sprecyzowanych surowców wyjściowych, stosowanych w ściśle określonych ilościach, a mianowicie od 30 do 80% masowych destylatu próżniowego o zawartości siarki do 0,6% masowych i zawartości azotu do 0,08% masowych otrzymanego z frakcji wrzącej o zakresie temperatur od 250 do 500°C miesza się w ilości od 20 do 50% masowych z destylatem próżniowym o zawartości siarki do 1,8% masowych i zawartości azotu do 0,19 % masowych będących frakcją wrzącą w zakresie temperatur od 230 do 450°C z olejem stanowiącym pozostałość próżniową pochodzącą z redestylacji odparafinowanej frakcji szczytowej z destylacji próżniowej ropy o zakresie lepkości od 25 do 40 mm 2 /s w temperaturze 50°C uzyskuje się produkt końcowy czyli ciężki olej o lepkości kinematycznej w temperaturze 50°C nie wyższej 60mm2/s, temperaturze krzepnięcia nie wyższej niż 40°C, temperaturze zapłonu nie wyższej jak 105°C, wartości opałowej nie niższej jak 41300kJ/kg oraz zawartości siarki nie wyższej niż 1% masowy.

Zdaniem organu, mając na uwadze powyższe dane określone zastrzeżeniem patentowym nie podziela stanowiska wnioskodawcy w kwestii braku nowości spornego patentu. Tym samym nie podziela stanowiska wnioskodawcy, iż przez jawne stosowanie produktu wytworzonego sposobem według patentu [...] i jego powszechną sprzedaż na ponad dwa miesiące przed formalnym zgłoszeniem w UP RP, sposób ten został podany do powszechnej wiadomości skazując go tym samym na całkowitą utratę zdolności patentowej. Zdaniem organu żaden z niżej wymienionych dowodów wskazanych przez wnioskodawcę, a więc zarówno załącznik nr 1 czyli protokół Nr [...] z posiedzenia KOPW odbytego w dniu [...] lutego 1997 roku , załącznik 2 czyli zawiadomienie o podjęciu decyzji w sprawie wykorzystania projektu wynalazczego z dnia [...] stycznia 1997 roku, załącznik nr 6 czyli zgłoszenie projektu wynalazczego z dnia [...] stycznia 1997 roku, załączniki 7, 8, 9 stanowiące kolejno fakturę nr [...]z dnia [...] lutego1997 roku, fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 1997 roku oraz fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 1997 roku oraz załącznik 10 czyli warunki techniczne [...] nie wskazują sposobu wytwarzania ciężkiego oleju opałowego zgodnie z wyżej przytoczoną treścią zastrzeżenia spornego patentu czyli ze wszystkimi jego cechami technicznymi charakteryzującymi etap mieszania i stosowane komponenty wyjściowe. Dowód w postaci załącznika 1 z datą [...] lutego 1997 roku czyli protokół z posiedzenia KOPW odbytego w dniu [...] lutego 1997 roku zawiera bardzo ogólne informacje dotyczące sposobu produkcji ciężkiego oleju opałowego [...], wskazujące frakcję P-3 z przeróbki ropy kaliningradzkiej, frakcję P-3 z przeróbki mieszanki rop i redukat z redestylacji minus filtratu jako komponenty stosowane do produkcji. Powyższy załącznik nie zawiera żadnych informacji dotyczących ilości stosowania ww. komponentów. Nie precyzuje frakcji P-3 i redukatu żadnymi danymi fizykochemicznymi oraz nie zawiera żadnych danych charakteryzujących etap mieszania tych komponentów. Olej jest natomiast scharakteryzowany jedynie dwoma parametrami; zawartością azotu do 0,1% i siarki do 1%. Przy czym tylko zawartość siarki wchodzi w zestaw parametrów charakteryzujących olej według patentu [...]. Określenie zawartości siarki nie stanowi pełnego ujawnia zestawu właściwości fizykochemicznych charakteryzujących ciężki olej opałowy wytworzony sposobem według spornego patentu. Załącznik 2 z dnia [...]marca 1997 roku czyli zawiadomienie o podjęciu decyzji w sprawie wykorzystania projektu wynalazczego z dnia [...] stycznia 1997 roku jako dowód na brak nowości nie podaje żadnych cech sposobu wytwarzania ciężkiego oleju opałowego zgodnych ze sposobem według spornego patentu. Dowód ten zawiera bardzo ogólne informacje dotyczące jedynie oleju, a mianowicie, że twórcy zaproponowali sposób produkcji oleju opałowego o zawartości azotu do 0,1% i siarki do 1%. Nie zawiera on żadnych informacji dotyczących bezpośrednio etapów sposobu i stosowanych substancji wyjściowych z ich charakterystyką fizykochemiczną i ilościową oraz nie charakteryzuje oleju zestawem analogicznych właściwości jak według spornego patentu. Załącznik 2 poza podaniem zawartości siarki w oleju nie podaje jego wartości opałowej, temperatury krzepnięcia, temperatury zapłonu i lepkości kinematycznej w temperaturze 50°C.

Dowody w postaci; załącznika 3 czyli Regulamin postępowania z projektami wynalazczymi, załącznik 4 czyli pismo J. D. z dnia [...] maja 2008 roku i załącznik 5 czyli naliczenie efektów ekonomicznych, nie zawierają żadnych informacji dotyczących bezpośrednio sposobu wytwarzania ciężkiego oleju opałowego jak i nie podają żadnych jego cech technicznych.

Dowód w postaci załącznika 6 czyli zgłoszenie projektu wynalazczego z dnia [...] stycznia 1997 roku pt: "[...]" zawiera jedynie ogólne informacje dotyczące komponentów i ilości ich stosowania, bez charakterystyki ich cech technicznych. Załącznik powyższy podaje zestaw danych fizykochemicznych stawianych produktowi wytwarzanemu według zgłoszonego projektu wynalazczego wśród których wymienione są analogiczne dane do danych charakteryzujących produkt uzyskany sposobem według spornego patentu. Należą do nich; zawartość siarki, wartość opałowa, lepkość kinematyczna w 50°C i temperatura zapłonu, która według danych według ww. opisu projektu wynalazczego jest n.w. 105°C (nie wyższa), a więc tym samym jest zasadniczo inna niż temperatura zapłonu oleju wytworzonego sposobem według spornego patentu, gdyż jest ona nie niższa niż 105°C. Powyższy dowód zawiera stosunkowo dużo informacji o wynalazku [...], lecz nie można ich uznać za pełne ujawnienie świadczące o braku nowości spornego patentu w dacie zgłoszenia w UP RP tym bardziej, że załącznik 6 stanowił wewnętrzną poufną dokumentację w R., nie udostępnianą do wiadomości powszechnej. Opis zgłoszenia projektu wynalazczego zawiera informację dotyczącą nazwy handlowej dla oleju uzyskanego według powyższego opisu projektu wynalazczego jako [...]. Niemniej należy podkreślić, że olej uzyskany sposobem według spornego patentu nie jest scharakteryzowany identycznymi danymi fizykochemicznymi i ich wartościami. Biorąc pod uwagę załączniki 7, 8, 9 czyli faktury jako dowody na okoliczność rozpoczęcia jawnego stosowania wynalazku na kilka tygodni przed jego zgłoszeniem do UP RP stwierdza, że dotyczą one sprzedaży oleju ciężkiego pod nazwą [...]. Nie zawierają jednak żadnych konkretnych danych wskazujących na właściwości i charakterystykę produktu poza wskazaniem na fakturach oznaczenia [...], odpowiadającego dowodowi w postaci załącznika 10 stanowiącego Warunki Techniczne [...] oleju opałowego ciężkiego [...] z datą [...] stycznia 1997 roku. Dowód w postaci [...] nie ujawnia żadnych cech technicznych sposobu wytwarzania oleju. Zawiera jedynie dane odnoszące się do wymagań technicznych oleju i podaje metody badań poszczególnych właściwości fizykochemicznych oleju. Na uwagę zasługuje fakt że lepkość kinematyczna w 50°C, temperatura zapłonu, temperatura krzepnięcia i wartość opałowa są analogiczne do oleju wytworzonego sposobem według spornego wynalazku, lecz zawartość siarki może być wyższa niż 1% wag, a więc wyższa od zawartości siarki dla oleju wytworzonego sposobem według patentu [...]. Należy stwierdzić, że [...] obejmują ze względu na różną inną zawartość siarki olej o cechach odmiennych od cech oleju według spornego patentu. Wnioskodawca nie wskazał i nie uwiarygodnił w toku postępowania, iż dokument [...] został przekazany przed datą zgłoszenia spornego wynalazku potencjalnym odbiorcom. Biorąc pod uwagę ww. faktury z ich analizy wynika, że nabywcą oleju opałowego ciężkiego o nazwie handlowej [...] od R. przed datą zgłoszenia wynalazku był jedynie P. S.A. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów świadczących o innych potencjalnych odbiorcach oleju przed datą zgłoszenia rozwiązania czyli przed [...] marca 1997 roku jak i dowodów potwierdzających przekazanie ww. odbiorcy czy też innym potencjalnym odbiorcom informacji dotyczących bezpośrednio sposobu produkcji tego oleju. Nie przedłożył dowodu na to, że załącznik 10 został przekazany P. S.A. lub innym potencjalnym odbiorcom lub że klient został zapoznany z właściwościami produktu i jego charakterystyką. Na powyższych fakturach jak i na [...]brak jest podpisu odbiorcy.

W związku z powyższym stwierdzono, że załącznik 10 czyli [...], który obok wspomnianych wyżej wymagań technicznych dla oleju zawiera bardzo ogólne informacje dotyczące komponentów wyjściowych stosowanych do jego wytworzenia, a mianowicie że olej jest produkowany z ciężkich destylatów próżniowych uzyskanych przy przerobie ropy naftowej na instalacji DRW III, rozpatrywany samodzielnie jak i w połączeniu z fakturami nie ujawnia sposobu zastrzeżonego w spornym patencie i nie stanowi dowodu na brak jego nowości, przez jawne stosowanie w wyniku skierowania oleju do powszechnej sprzedaży.

Zdaniem organu Wnioskodawca nie wykazał, że sposób określony zastrzeżeniem według spornego patentu w dacie zgłoszenia w UP RP nie posiadał cechy nieoczywistości. Zdaniem organu sposób według patentu [...] nie polega na prostym zmieszaniu frakcji naftowych, pochodzących z procesu destylacji próżniowej, które w R. oznaczane są symbolem P-3 i uzyskiwało się je i uzyskuje do dzisiaj znanym od lat sposobem destylacji ropy naftowej lub mieszaniny rop.

Organ nie podziela stanowiska Wnioskodawcy, iż przy pomocy nieskomplikowanych metod analitycznych czyli destylacji w warunkach laboratoryjnych i przy pomocy obowiązujących wówczas i obecnie norm; PN-81/C-04012 "Przetwory naftowe. Oznaczanie składu frakcyjnego metodą destylacji normalnej" i BN-64/0531- 03 "Przetwory naftowe. Analiza techniczna ropy naftowej" - załącznik 2 i 3 (z dnia 26 listopada 2009 roku) - można było odtworzyć składniki wyjściowe stosowane do wytworzenia ciężkiego oleju opałowego i ich parametry fizykochemiczne. Wnioskodawca nie przedłożył żadnego wywodu opartego na praktycznym wykorzystaniu ww. norm, który prowadziłby i potwierdziłby tym samym możliwość odtworzenia z gotowej próbki konkretnego oleju, składników wyjściowych stosowanych do jego wytworzenia z określeniem ilości ich stosowania i z ich istotnymi cechami technicznych.

Załącznik 4 (z dnia 26 listopada 2009 roku) czyli "Technologia chemiczna ropy naftowej i gazu" Mariana Rutkowskiego, Politechnika Wrocławska, Wrocław 1976 rok, nie stanowi dowodu w sprawie, ponieważ nie podaje informacji dotyczących sposobu wytwarzania ciężkiego oleju opałowego. Załącznik ten zawiera ogólne informacje dotyczące destylacji ropy, metodą destylacji atmosferycznej i próżniowej oraz podaje zakres temperatur wrzenia poszczególnych frakcji dla otrzymanych poszczególnych produktów.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie został przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy, w świetle którego należałoby uznać, iż sporne rozwiązanie nie spełnia warunku nowości art. 11 ustawy o wynalazczości i jest oczywiste w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości. Sporny patent dotyczy sposobu produkcji ciężkiego oleju opałowego charakteryzującego się określonym zastawem parametrów fizykochemicznych z konkretnych, stosowanych w ściśle określonych zakresach ilościowych komponentów, w wyniku ich mieszania w określonej temperaturze do uzyskania określonej lepkości kinematycznej.

W ocenie organu sporny patent zawiera precyzyjne zastrzeżenie patentowe, i posiada wszystkie konieczne cechy techniczne, wymagane dla określenia wynalazku na tyle jasno i wyczerpująco, by był on odpowiedni dla przedmiotu żądanej ochrony.

W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca (skarżący) zarzucił skarżonej decyzji:

I. naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez pominięcie niektórych dowodów w sprawie; wybiórczą i powierzchowną ocenę innych; ocenę dowodów w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego; niewyjaśnienie dlaczego niektóre dowody organ uznał za wiarygodne i wystarczające, a innym odmówił tego przymiotu; niewyjaśnienie w istotnym zakresie motywów jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy;

II. naruszenie art. 75 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. poprzez niepowołanie biegłego w sprawie w sytuacji, gdy organ administracji miał wątpliwości uniemożliwiające prawidłową ocenę kwestii technologicznych; nieujawnienie stronom tych wątpliwości w toku postępowania, a dopiero w decyzji;

III. art. 9 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 256.1 p.w.p. poprzez postawienie się przez organ w roli biernego obserwatora postępowania, nieinformowanie wnioskodawcy (mimo, iż wykazał on dużą aktywność dowodową) o tym, że organ uznaje dostarczone dowody za pozbawione znaczenia, niewiarygodne i niewystarczające;

IV. art. 10 i 11 uow stosowanych w niniejszej sprawie w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p., poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności nieuwzględnienie jawnego stosowania jako niezależnej podstawy niweczącej nowość, doszukiwanie się w tym zakresie dokumentów opisujących istotę rozwiązania sprzed daty zgłoszenia, błędną ocenę przesłanki nieoczywistości; przypisanie decydującego znaczenia kategorii w jakiej został zgłoszony wynalazek (sposób), a nie jego istocie;

V. a także inne zarzuty sformułowane w treści skargi.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, na zasadzie art. 145 § 1 lit. c) oraz art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a., a także na zasadzie art. 200 p.p.s.a wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP; zasądzenie na rzecz skarżącej od organu administracji kosztów postępowania, a także dopuszczenie na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a dowodów załączonych do skargi.

W ocenie wnioskodawcy, sprawa niniejsza ma skomplikowany charakter, zaś jej aspekt techniczny jest trudny do oceny z uwagi na hermetyczną wiedzę w zakresie przerobu ropy naftowej, którą ma jedynie kilka przedsiębiorstw w kraju zajmujących się tym przemysłem. Być może ta kwestia wpłynęła na część uchybień zarzucanych zaskarżonej decyzji w niniejszej skardze. Skomplikowany charakter sprawy nie zwalnia jednak Urzędu z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z regułami procedury administracyjnej.

Wnioskodawca wskazał, że przepis art. 256 ust. 1 p.w.p. nakazuje stosować do postępowania spornego przed UP RP przepisy K.p.a. odpowiednio. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy obiektywnej. Przepis ten nie zwalnia stron z obowiązku aktywności dowodowej, jednocześnie jednak niedopuszczalne jest postawienie się przez organ w roli wyłącznie obserwatora, niebiorącego żadnego aktywnego udziału w postępowaniu do czasu wydania decyzji, gdzie dopiero wówczas ujawnia stronom swój pogląd na sprawę, motywy i wątpliwości.

W ocenie strony skarżącej, zarzuty przeciwko spornemu patentowi zmierzały w trzech kierunkach:

a. błędne sformułowanie opisu i zastrzeżeń, powodujące że rozwiązanie objęte patentem jest niedookreślone, nieprecyzyjne i z tego powodu nie daje się przyporządkować do określonego przedmiotu;

b. rozwiązanie techniczne przed datą zgłoszenia w świetle stanu techniki było oczywiste;

c. rozwiązanie przed datą zgłoszenia zostało ujawnione, zatem zniweczono nowość.

W tym kontekście należało przede wszystkim zadać pytanie o istotę spornego rozwiązania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy daje tutaj pole do rozbieżnych wniosków. Przede wszystkim mamy treść opisu i zastrzeżeń, który istotę definiuje w kategorii sposobu (czyli mamy skonkretyzowane składniki a. b. i c.) oraz czynność polegającą na ich mieszaniu. W dosyć ścisłym powiązaniu z zarzutami skargi pozostają kwestie poziomu wynalazczego. W tym zakresie skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów procesowych, niezależnie od uchybień materialno-prawnych.

Urząd dostrzegł wprawdzie szeroki zakres zarówno samych składników, ich udziałów procentowych, jak i parametrów wytwarzania produktu, jednak nie podzielił zastrzeżeń dotyczących braku przesłanki nieoczywistości. Uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia jest bardzo lapidarne. Sprowadza się w zasadzie do trzech następujących stwierdzeń: "Jednakże należy wskazać, że wnioskodawca nie przedstawił skutecznych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby wykazanie oczywistości przedmiotowego rozwiązania" (s. 9 in fine) oraz "Zdaniem kolegium, ogólne wskazania [..] nie świadczą o oczywistości przedmiotowego sposobu".

Przede wszystkim, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do kwestii nowości jest bardzo powierzchowne. Niejasnym jest dlaczego organ uznał, że nie nastąpiło udostępnienie rozwiązania. Motywy rozstrzygnięcia ograniczają się do zakwestionowania dostarczonych dowodów jako nieprzydatnych. Uzasadnienie jest takie, że dowody te "nie wykazują" przedmiotowego sposobu ale bez wyjaśnienia dlaczego.

Jej zdaniem zarzucane uchybienia przepisom postępowania są skutkiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego.

Błędnie rozumiejąc treść art. 11 uow, Urząd mógł pominąć istotne aspekty postępowania dowodowego, gdyż uznał je za pozbawione znaczenia. Na tej zasadzie, pomijając jawne stosowanie jako formę ujawnienia, decyzja skupia się na analizie dowodów pod kątem publikacji opisu. Ponieważ dowodu na publikację w aktach brak, organ uznał, że przesłanka braku nowości nie została wykazana. Za taką oceną przeprowadzonej przez organ analizy przemawia np. fragment uzasadnienia, gdzie (odnośnie faktur) podkreślono, że: "nie wskazują zarówno składu ilościowo jakościowego jak również sposobu jego produkcji".

Wszelkie istotne dla podstaw orzeczenia wnioski, na których się oparto, zgodnie z art. 80 i 107 § 3 K.p.a. organ powinien ujawnić w motywach decyzji. Wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody stanie faktycznym, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie [tj. hipotezie normy] nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa.

Organ powinien był określić, jakie dowody byłyby w jego mniemaniu odpowiednie dla uzasadnienia możliwości odtworzenia sposobu na podstawie próbki gotowego wyrobu. Skarżąca podkreśliła, że w postępowaniu administracyjnym złożono 2 opinie, które nie zostały zakwestionowane. Przeciwnie, Urząd się do tych opinii wprost odwołuje w uzasadnieniu decyzji. Jeżeli więc Urząd doszedł do wniosku, że wszystkie dostarczone przez stronę dowody są nieprzekonywujące, niewystarczające, bądź z jakichkolwiek innych powodów nieodpowiednie, to powinien był co najmniej stronie o tym zakomunikować. "Jednakże na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę". Organ może też dopuścić dowód z urzędu; na przykład powołać biegłego, który odpowie na sformułowane przez organ dodatkowe pytania i wątpliwości. Istniała przecież możliwość uzupełniającego przesłuchania eksperta. Nieujawnienie wnioskodawcy (skarżącej) opinii Urzędu, iż zgromadzone dowody nie są wystarczające i odpowiednie, aby uznać brak nowości rozwiązania, uniemożliwiło powołanie dodatkowej argumentacji, która być może przekonałaby organ, a którą skarżąca z prezentuje w skardze.

Urząd nie wziął pod uwagę dokumentów towarzyszących obligatoryjnie każdej partii wyrobu wprowadzanego do obrotu. Przed datą zgłoszenia obowiązywała ustawa z 3 kwietnia 1993 roku o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250, z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 18) tej ustawy "deklaracja zgodności producenta - oświadczenie producenta, stwierdzające na jego wyłączną odpowiedzialność, że wyrób, proces wytwórczy lub usługa są zgodne z określoną normą lub innym dokumentem normatywnym - deklaracja powinna być zgodna z wymaganiami Polskiej Normy". Wymóg wydawania deklaracji zgodności, która w odniesieniu do wyrobów naftowych przyjmowała postać świadectwa jakości, był obligatoryjny zgodnie z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, który stanowił, że "Wyroby wyprodukowane w Polsce, a także wyroby importowane do Polski po raz pierwszy, mogące stwarzać zagrożenie, albo [...] podlegają - zależnie od stopnia zagrożenia obowiązkowi: 1) certyfikacji na zastrzeżony przez Centrum znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem lub 2) wystawiania przez producenta, na jego wyłączną odpowiedzialność, deklaracji zgodności". Z uwagi na szczególny stopień zagrożenia dot. wyrobów naftowych, w R. obowiązywał ten drugi reżym.

Dodatkowo obowiązywała w R. "Procedura. Status Kontroli i Badania Wyrobu ISO 9002" z 5 grudnia1996 roku, zgodnie z którą: "Świadectwo jakości - dokument wydawany przez Dział Kontroli Jakości potwierdzający zgodność wyrobu z ustalonymi wymogami zawartymi w normach, warunkach technicznych lub innych pisemnych ustaleniach z Klientem". Obowiązywała również "Procedura Prowadzenia Sprzedaży ISO 9002" z 14 listopada 1996 roku zgodnie z którą (pkt.6.2.4. i 6.2.5.) "Odnośnie punktów 6.2.1, 6.2.2., 6.2.3, 6.2.4. branżysta jest zobowiązany do dołączania do dokumentów sprzedaży wyrobu orzeczenia laboratoryjnego/świadectwa jakości wystawionego przez DKJ." W aspekcie materialno-prawnym uchybienia zaskarżonej decyzji przybierają formę błędnej wykładni przepisów, która polega w przedmiotowej sprawie na niewłaściwym zinterpretowaniu treści (znaczenia) art.10 i 11 uow. Skutkiem było wadliwe skonstruowanie normy prawnej jaką Urząd zastosował. Stało się tak, gdyż organ przyjął, że "jawne stosowanie" jest działaniem niewystarczającym do zniweczenia przesłanki nowości. Wniosek taki nie został wprawdzie sformułowany wprost, ale ewidentnie wynika z treści decyzji. W wielu cytowanych wcześniej fragmentach uzasadnienia UP RP dał wyraz temu, że każdy dokument, dowód i twierdzenie analizowano przez pryzmat tego, czy zawierają kompletny opis zastrzeganych cech. Tymczasem jawne stosowanie nie oznacza, że ktoś opisał istotę rozwiązania i taki dokument ujawnił; wówczas byłaby to publikacja. Może ono natomiast polegać m.in. na sprzedaży gotowego produktu, o ile istnieje możliwość zapoznania się z istotą rozwiązania przez osoby trzecie, w których ręce taki produkt trafia. Już na wstępie uzasadnienia braku przesłanki nowości Urząd Patentowy RP ograniczył przywołany art. 11 uow do jego pierwszej części, pomijając istotną część drugą, gdzie wskazano przykładowe formy ujawnienia. Tak jak gdyby ta druga część przepisu nie miała znaczenia.

W podsumowaniu swoich rozważań strona skarżąca odwołała się do zaprezentowanego w literaturze poglądu wskazującego na prawidłowe rozumienie tego co jest oczywiste, a co nieoczywiste, ze wskazaniem konkretnych przykładów rozwiązań rutynowych: "Najczęściej mówi się, że wynalazek jest nieoczywisty, jeżeli budzi zdziwienie znawcy danej dziedziny techniki ("specjalisty", "fachowca"). [..] Z kolei do rozwiązań oczywistych zalicza się w szczególności rozwiązania polegające na:

- rutynowym dostosowaniu do danych warunków znanego już w tej samej bądź podobnej dziedzinie rozwiązania (drobne udoskonalenia, przeniesienie),

- Zzastąpieniu w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym, również znanym równoważnikiem (ekwiwalenty);

- prostym wykorzystaniu znanej już ogólnej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu (analogi);

- zwyczajnym połączeniu kilku znanych rozwiązań (agregaty) bądź nawet rozwiązanie dokonane wprost przez skojarzenie takich kilku znanych rozwiązań"

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.

Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie ale z innych powodów niż podaje skarżący.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2011 r., którą po rozpoznaniu wniosku R. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt." [...] " oddalono wniosek o unieważnienie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono w szczególności naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.; art. 75 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p.; art. 9 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.; art. 10 i 11 uow w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. – w określonym w skardze, wskazanym wyżej kontekście. Odniesieniem dla większości zgłoszonych zarzutów jest art. 256 ust. 1 p.w.p., w myśl którego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazuje to na procesowy – przede wszystkim – charakter zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą.

Na podstawie przepisu art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. patent wygasa, m.in. na skutek zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym. Stroną takiego postępowania jest uprawniony z patentu, jako zgłaszający (art. 255 ust. 2 p.w.p.). Wygaśnięcie patentu następuje tutaj w trybie postępowania administracyjnego, normowanego w szczególności przepisami tytułu VI ustawy Prawo własności przemysłowej (Strona, pełnomocnicy, terminy, dokonywanie zgłoszeń i prowadzenie korespondencji, środki zaskarżenia oraz informacje o zgłoszeniu w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestracyjnym). Wprawdzie przepis art. 90 ust. 2 p.w.p. nie precyzuje wyraźnie, czy w omawianym wyżej trybie może nastąpić wygaśnięcie patentu w części, jednakże nie powinno być większych wątpliwości co do tego, że nie ma ku temu przeszkód prawnych (argumentum a maiori ad minus). Reasumując, pomijając istnienie osób, którym przysługują prawa na patencie, uprawniony z patentu swój wniosek o wygaśnięcie patentu realizuje własnym jednostronnym oświadczeniem woli, nie doznając w tym względzie jakichkolwiek ograniczeń wobec innych podmiotów, gdyż nie są one stronami wspomnianego postępowania.

Ponadto patent może utracić moc prawną w następstwie jego unieważnienia, stosownie do powołanego już art. 89 p.w.p. Unieważnienie patentu następuje w trybie postępowania spornego, mającego charakter kontradyktoryjny, toczącego się z udziałem dwóch stron, na podstawie przepisów tytułu VII ustawy (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). W przeciwieństwie do wygaśnięcia patentu na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 i art. 90 ust. 2 p.w.p. unieważnienie patentu, stosownie do art. 89 ust. 1 p.w.p., następuje na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Zatem, co wymaga podkreślenia, z wnioskiem o unieważnienie patentu w całości lub w części może wystąpić przeciwko uprawnionemu z patentu tylko osoba, która posiada w tym względzie interes prawny. Interes prawny, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, w tym także w trybie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, podlega ocenie według kryteriów wskazanych w art. 28 K.p.a. Wspomniany interes należy do szeroko rozumianego prawa materialnego i musi być oparty na konkretnym przepisie prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa art. 28 K.p.a. nie stanowi w tym względzie samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 roku I OSK 826/07; Lex 424659). Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia więc interesu prawnego wymagane jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 roku sygn. akt II SA 4000/01, niepublikowany). Ponadto w świetle orzecznictwa, interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2005 roku II GSK 37/05; Lex nr 165962 i wyrok NSA z dnia 23 maja 1994 roku, I SA 979/93; ONSA 1995, nr 1, poz. 50). Podobne stanowisko prezentuje w tej mierze piśmiennictwo, w świetle którego akt administracyjny powinien wywierać bezpośrednie skutki prawne wobec osoby, do której się odnosi. Interesu tego nie można "wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny" (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 roku , IV SA 646/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, t. 1).

Organ stwierdził istnienie interesu prawnego strony skarżącej (wnioskodawcy) odwołując się do art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 98a uow oraz art. 354 K.c.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.

W myśl art. 98a ust. 1 uow "Twórca wynalazku ma prawo do wynagrodzenia za korzystanie z tego wynalazku przez przedsiębiorcę, gdy przedsiębiorcy temu przysługuje prawo do patentu zgodnie z przepisami art. 20 ust. 2 lub art. 98 ust. 2 albo prawo do korzystania z wynalazku na podstawie art. 20 ust. 3, chyba że umowa stanowi inaczej.

2 Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, ustala przedsiębiorca w słusznej proporcji do korzyści uzyskanych z wynalazku przez tego przedsiębiorcę. (...)."

Natomiast art. 354 § 1 K.c. stanowi, że "Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel."

W orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie interesu prawnego, związanego z art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w kontekście prawa własności przemysłowej, ujmowane jest bardzo szeroko. Tak np. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 867/06, LEX nr 246145, stwierdzono, że:

"1. Na gruncie prawa własności przemysłowej, interes prawny w unieważnieniu patentu ma nie tylko osoba, której postawiono zarzut naruszenia patentu, ale również mają go w szczególności konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym, czy - przykładowo - osoba, której oddalono wniosek o stwierdzenie, że produkcja, którą prowadzi lub zamierza prowadzić, nie jest objęta danym patentem.

2. Dla istnienia interesu prawnego norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe; wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego. Istota interesu prawnego wynika przede wszystkim z konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia (wolności) działalności gospodarczej, wyrażonej w art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 5 ustawy o działalności gospodarczej."

Rozwijając kwestię podstawy prawnej interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2007 roku , sygn. akt VI SA/Wa 1998/06, LEX nr 322691, wprost stwierdzono, że:

"1. Norm prawnych, stanowiących materialnoprawną podstawę interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie należy mylić z normami określającymi ustawowe przesłanki rejestracji znaku towarowego, których niespełnienie uzasadnia unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy.

2. Źródłem interesu prawnego w spawach z zakresu własności przemysłowej mogą być natomiast ogólne normy prawne, kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, jak art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej. Normy prawne, gwarantujące swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, mogą być jednak źródłem interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia cudzego prawa ochronnego wtedy, gdy cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej."

Reasumując, na tle art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej legitymacja strony skarżącej – jej interes prawny w unieważnieniu spornego prawa (patentu), zdaje się nie ulegać wątpliwości. Trzeba jednak pamiętać, że wykładnia tego przepisu powinna być moderowana przez powołane wyżej postanowienia art. 98a uow oraz art. 354 K.c., a w szczególności – w rozpatrywanej sprawie - przez powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 89 ust. 1 p.w.p.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy wynalazek został dokonany jako pracowniczy projekt wynalazczy w rozumieniu przepisów prawa wynalazczego, na którego opracowanie została zawarta umowa pomiędzy R. a zespołem wykonawców. Zgodnie z przepisami powyższej umowy, za dokonanie projektu i jego zastosowanie wykonawcy mieli otrzymać wynagrodzenie wynikające z osiągniętych efektów ekonomicznych, zgodnie z "Regulaminem postępowania z projektami wynalazczymi w [...]".

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2002 roku, wydaną po rozpatrzeniu zgłoszenia z dnia [...] marca 1997 roku, udzielono na rzecz R. S.A. patentu na wynalazek. W zgłoszeniu jako podstawę prawną prawa do patentu powołano art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o wynalazczości (wynalazek dokonany w wyniku umowy o pracę oraz przy pomocy R. S.A.).

Przypomnieć trzeba, że uprawniona wnosiła o zastosowanie art. 89 p.w.p. w celu unieważnienia przedmiotowego patentu, zgodnego z jej interesem prawnym (m.in. ze względu na ekonomikę procesową oraz pewność obrotu). Powołany przepis dopuszcza unieważnienie patentu w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się iż "Odwrócenie ról w postępowaniu spornym jakim jest tryb unieważnienia patentu jest sprzeczne z zasadą określoną w art. 89 ust. 1 p.w.p., który stanowi, że patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania. Dlatego dokonując ustaleń faktycznych w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na patent toczącej się w postępowaniu spornym zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy związany jest granicami żądania i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007 roku , sygn. akt VI SA/Wa 476/06. LEX nr 299747)".

Unieważnienie patentu, stosownie do art. 89 ust. 1 p.w.p., następuje na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Zatem, co wymaga podkreślenia, z wnioskiem o unieważnienie patentu w całości lub w części może wystąpić przeciwko uprawnionemu z patentu tylko osoba, która posiada w tym względzie interes prawny. Interes prawny, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, w tym także w trybie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, podlega ocenie według kryteriów wskazanych w art. 28 K.p.a. Wspomniany interes należy do szeroko rozumianego prawa materialnego i musi być oparty na konkretnym przepisie prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa art. 28 K.p.a. nie stanowi w tym względzie samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 roku I OSK 826/07; Lex 424659). Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia więc interesu prawnego wymagane jest ustalenie owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 roku sygn. akt II SA 4000/01, niepublikowany). Ponadto w świetle orzecznictwa, interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2005 roku II GSK 37/05; Lex nr 165962 i wyrok NSA z dnia 23 maja 1994 roku , I SA 979/93; ONSA 1995, nr 1, poz. 50). Podobne stanowisko prezentuje w tej mierze piśmiennictwo, w świetle którego akt administracyjny powinien wywierać bezpośrednie skutki prawne wobec osoby, do której się odnosi. Interesu tego nie można "wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny" (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 roku , IV SA 646/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, t. 1).

W świetle przedstawionych wyżej kryteriów, skarżąca, jako uprawniona z patentu, nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia własnego patentu w całości lub w części. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego skarżąca, jako uprawniona z patentu, mogłaby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia swojego patentu. Przepisy, na które powołuje się skarżąca uzasadniają istnienie po jej stronie interesu faktycznego, a nie prawnego.

Reasumując, w postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym RP w trybie art. 89 ust. 1 w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia patentu w całości lub w części. Z omawianych względów skarżąca nie posiada interesu prawnego i te argumenty organ rozpoznając sprawę powinien wziąć pod uwagę.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.