Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 558/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 18 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1, 2, 8,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4, 5,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 106 par. 3, art. 151, art. 250,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata J. Z. kwotę 4428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym kwotę 828 (osiemset dwadzieścia osiem) złotych tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1 Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Agencja", "ARiMR") decyzją

z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. – Z. z [...] r. nr [...]ustalającą P. O. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 116.896,84 zł.

1.2 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 14 maja 2006 r. P. O. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z [...] r. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2006 w łącznej kwocie

116 896,84 zł (w tym 58 231,54 zł - z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz

58 665,30 zł - z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej). Płatności przyznane niniejszą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy

14 lutego 2007 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy w dniach od 2 do 20 kwietnia 2007 r. wykazała nieprawidłowości na zadeklarowanych przez producenta działkach rolnych.

Postanowieniem z 2 maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. z uwagi na zmianę adresu siedziby wnioskodawcy. Postanowieniem z 11 lipca

2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B. – Z. z uwagi na zadeklarowaną zmianę adresu siedziby wnioskodawcy.

Decyzją nr [...] z [...] r. organ I instancji

orzekł, na podstawie 146 § 1 K.p.a., że decyzja z [...] r.

nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Agencji decyzją nr [...]z [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na którą strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. W dniu 29 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 961/14 o oddaleniu skargi.

Zawiadomieniem z 3 marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. - Z. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy na mocy decyzji nr [...] z [...] r. Kierownik

Biura Powiatowego ARiMR w B. - Z. [...] r. decyzją

nr [...] ustalił P. O. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 116 896,84 zł, uzyskanych na mocy decyzji nr [...]z [...]

1.3 Dyrektor Agencji wskazał, że przedmiotem rozważań w niniejszej decyzji nie mogło być postępowanie, w wyniku którego stwierdzono o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji z [...] r. nr [...] Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia, czy przyznane ww. decyzją płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, że płatności na rok 2006 nie były należne, bo przyznanie ich nastąpiło z naruszeniem prawa, zaś przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych.

Organ wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji

z art. 29 ust. 1 jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też stwierdzono zostanie, że została wydana z naruszeniem prawa.

1.4 Dyrektor Agencji stwierdził, że w sprawie nie znajduje zastosowania

art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wykluczający obowiązek zwrotu z uwagi na pomyłkę organu, a na skutek nieprawidłowości popełnionych przez P. O. umyślnie - co wynika z obowiązującej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. - Z. z [...] r. nr [...], utrzymanej w mocy prawomocną decyzją Dyrektora Agencji w K.

z [...] r. nr [...].

1.5. W ocenie organu ponadto w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. Powołując wyrok NSA, organ wskazał, że 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Uznać należy, że o ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta. Płatności przyznane P. O. na rok 2006 zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 14 lutego 2007 r.

W rozpatrywanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, nie wynika z dokumentacji dostępnej organowi. Tutejszy organ nie może przyjąć wywodu strony wskazującego jej dobrą wiarę w nienależnym pobraniu płatności, ze względu na to, że pozostawał on

w zaufaniu do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w R., która wydzierżawiła mu grunty. Obowiązkiem P. O. było zgłoszenie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 działek, które użytkuje rolniczo. Bezspornym jest, że działki leśne takich użytków nie stanowią. Zgodnie z zasadą z art. 16 K.p.a., za udowodnione należy uznać to, co stwierdzono w obowiązującej decyzji administracyjnej. Mając zatem na względzie obowiązujące rozstrzygnięcie w sprawie przyznania P. O. płatności JPO i UPO na rok 2006, w którym zastosowano przepisy art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 oraz art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 do pobranych przez stronę

i przypadających do zwrotu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, organ stwierdził że należy zastosować 10 letni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty, który to okres jeszcze nie minął.

1.6. Zdaniem organu w sprawie nie ma zastosowania również art. 40 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego gdyż kwota każdej z nienależnych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia.

Dyrektor Agencji wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, strona zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki i powołał przepisy mające zastosowanie w tym zakresie, w tym stosowane odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

2. Skarga do Sądu

2.1 Na powyższą decyzję P. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I i II instancji i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegającego na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, prowadzącego do błędnych ustaleń faktycznych skutkujących przyjęciem, że wnioskodawca we wniosku o płatność zadeklarował wyższą powierzchnię gruntów niż rzeczywista stwierdzona procedurami kontrolnymi, co skutkuje uznaniem kwoty 116.896,84 zł za pobraną nienależnie płatność bezpośrednią do gruntów, uzyskaną decyzją z 18 stycznia 2007 r.;

2. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie polegające na przyjęciu, że płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu, a przedmiotowy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, co miało wpływ na wydanie niekorzystnej dla skarżącego decyzji;

3. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że skarżący działa w złej wierze, przez co brak jest przesłanek do przyjęcia 4 – letniego terminu okresu przedawnienia w zakresie zwrotu nienależnie pobranych płatności.

2.2 Skarżący podniósł, że organ przyjmując działalnie strony w złej wierze wskazał na zgłoszenie do przyznania płatności bezpośrednich grunty orne, których obszar przekraczał obszar rzeczywiście posiadanych. Dyrektor Agencji pominął przy tym, że obszar ten podano w oparciu o dane, jakie były wskazywane przez Agencję Nieruchomości Rolnych w umowie dzierżawy. Skarżący, przed wydaniem decyzji

o przyznaniu płatności za rok 2006, poddał się kontroli organu wypłacającego środki, skorygował wszelkie nieścisłości i wyjaśnił wszelkie wątpliwości związane

z powierzchnią i położeniem działek rolnych. Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu o złej wierze strony. Jeśli doszło do pomyłki przy przyznawaniu skarżącemu dopłat obszarowych, to pomyłka taka wynikała wyłącznie z błędu organu, który nie może obciążać beneficjenta płatności. Dyrektor Agencji nie wyjaśnił, dlaczego działanie w zaufaniu do dokumentów pochodzących od Agencji

w zakresie systemu identyfikacji działek i dokumentów Agencji Nieruchomości Rolnych w postaci umów dzierżawy nie świadczy o dobrej wierze, skoro organy władzy publicznej za pomocą posiadanych instrumentów nie były w stanie poprawnie zweryfikować własnych danych. Skarżący miał również zastrzeżenia także do sposobu przeprowadzenia procedury zwrotu popranych płatności, która została podjęta dopiero po kilku latach od otrzymania płatności, choć wszystkie dane, jakie były podstawą takiego działania były organowi I instancji znane już wtedy. Podejmowanie czynności po upływie takiego czasu przeczy zasadzie zaufania obywatela do instytucji do instytucji państwowych.

2.3 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

2.4 W piśmie procesowym z 29 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł o dołączenie akt Sądu Rejonowego w B. – Z., sygn. II K 144/07 i dopuszczenie dowodu

z dokumentów tam zgromadzonych, z których wynikają wyjaśnienia skarżącego dotyczące przedstawienia dzierżawionych działek, co do których także inne podmioty zgłosiły tożsame żądania w zakresie uzyskania dopłat bezpośrednich.

Popierając zarzuty skargi, dodatkowo wskazał, że wniosek dowodowy złożył

w związku z koniecznością wyjaśnienia okoliczności, jakie mają wpływ na rozstrzygnięcie skargi w kontekście art. 18 ust. 4 ustawy z 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie 15 marca 2016 r., tj. po skierowaniu skargi. Zgodnie z tym przepisem płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień

31 maja danego roku ma do tej działki tytuł prawny. Skarżący uważa, że w sprawie wywołanej jego skargą ma zastosowanie ten przepis, albowiem decyzja, którą zaskarżył skargą została wydana już pod rządami ustawy z 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustalenia organu administracji, co do rzekomego zawyżenia powierzchni gruntów przedstawionych do uzyskania płatności bezpośrednich nie dotyczyły wyłącznie przedstawienia do rozliczenia gruntów nie mających charakteru rolnego, ale także działek, które były objęte zawartą przez skarżącego umową dzierżawy i które jednocześnie zostały przedstawione do uzyskania płatności przez inne podmioty. Choć ustalenia te nie znajdują odzwierciedlenia w treści skarżonych decyzji, to jednak wynikają one

z treści dokumentów, które były przedmiotem analizy Sądu Rejonowego w B. Z.. W ocenie strony zakwestionowanie działek, co do których inne osoby rościły sobie pretensje do uzyskania dopłat, choć były one objęte umową dzierżawy, której był stroną, spowodowało, że organ administracji uznał bezpodstawnie, że skarżący zawyżył świadomie powierzchnię nieruchomości rolnych, co rodzi po jego stronie obowiązek zwrotu wypłaconych mu w roku 2007 dopłat, gdyż zostały przekroczone dopuszczalne różnice między powierzchnią rzeczywistą, a zadeklarowaną do dopłat.

Decyzja o ustaleniu kwoty dopłat nienależnie pobranych została wydana pod rządami ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, znowelizowanej ustawą z dnia 9 marca 2016 r. Wydanie decyzji było wynikiem utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania płatności, jednak ustalenie wysokości ewentualnej kwoty podlegającej zwrotowi odbywa się na gruncie ww. aktów prawnych. Stosownie do treści art. 4 ust. 2 ustawy z 9 marca 2016 r., do płatności, o których mowa w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 41 a z którego wynika, że w przypadku, gdy w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdzona zostanie konieczność dokonania zmniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności, uchylenie lub zmiana decyzji bez zgody strony jest możliwa tylko wtedy, gdy płatność nie została jeszcze wypłacona i nie upłynął termin jej wypłaty. Płatność, która została uznana za nienależną skarżącemu, jest wynikiem potraktowania przedstawionych przez niego gruntów dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych jako zgłoszone w sposób nieuprawniony.

2.5 Na rozprawie 8 września 2016 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2016.718) - dalej jako "ustawa p.p.s.a.", postanowił odmówić przeprowadzenia zawnioskowanego w piśmie procesowym dowodu.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2016.718) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań.

3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Agencji w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2 krajowych, przeznaczonych na: a. współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej, b. finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa

w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem było zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Natomiast ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jak

i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych

w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji o płatnościach z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja taka jest prawnie skuteczna. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce

w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach organ ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. II GSK 1201/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że decyzja na mocy, której skarżąca otrzymała płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (tj. decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji we W. z [...] r. nr [...]), została wydana z naruszeniem prawa, co stwierdził Kierownik

Biura Powiatowego Agencji w B. - Z. decyzją z [...] r.

nr [...]. Istotne przy tym jest, że pierwotnie przyznane płatności zostały zrealizowane na rachunek skarżącego oraz że decyzja, która stwierdziła wydanie decyzji o przyznaniu stronie płatności z naruszeniem prawa, jest ostateczna (pkt 1.2).

W konsekwencji należało stwierdzić, że ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności było uzasadnione.

Wymaga przy tym podkreślenia, co już wyżej wskazano, że w postępowaniu

o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności kontroli nie podlegają przyczyny stwierdzenia, że decyzja przyznająca płatność została wydana z naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności jest zupełnie odrębnym postępowaniem od postępowania zakończonego ostateczną decyzją

stwierdzającą wydanie decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa. Tym bardziej odrębnym postępowaniem jest postępowania o przyznaniu danej płatności. W związku z tym w niniejszej sprawie nie może podlegać badaniu kwestia prawidłowości zastosowanych przepisów, na podstawie, których przyznano płatności, jak chce tego skarżący w piśmie procesowym z 29 sierpnia 2016 r.

3.3 Spór w niniejszej sprawie dotyczy okoliczności wyłączających możliwość żądania przez organ zwrotu ustalonej przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji WE

nr 796/2004, tj. błąd organu i przedawnienie.

Zdaniem strony płatność bezpośrednia do gruntów rolnych na 2006 r. została wypłacona na skutek pomyłki organu. We wniosku o płatność przedstawiono bowiem dane (liczba hektarów nieruchomości rolnych) wynikające z informacji wskazanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych. W ocenie skarżącego działanie w zaufaniu do dokumentów pochodzących z Agencji Nieruchomości Rolnych świadczy ponadto o dobrej wierze rolnika, w konsekwencji której zastosowanie ma czteroletni termin przedawnienia obowiązku zwrotu płatności.

Organ stoi natomiast na stanowisku, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania zwrotu przedmiotowej płatności.

Sąd stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu.

3.4. Stosownie do art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanów faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy decyzja przyznająca skarżącemu płatność bezpośrednią na 2006 r. została wydana w oparciu o dane wskazane przez niego we wniosku o przyznanie tych płatności i zawartych w nim oświadczeń, którym organ dał wiarę. Dane te dotyczyły przede wszystkim powierzchni gruntów (działek) użytkowanych rolniczo przez stronę, tj. zadeklarowanych jako pastwiska trwałe i łąki.

Wbrew podanym przez skarżącego we wniosku informacjom natomiast, na terenach mających stanowić ww. łąki i pastwiska, kwalifikujące się do płatności,

w rzeczywistości znajdowały się zadrzewienia, czego skarżący niewątpliwie miał świadomość. Opierając się na przedłożonych przez beneficjenta dokumentach organ nie popełnił żadnego błędu natomiast skarżący (wnioskodawca), zgodnie ze złożonym we wniosku oświadczeniem, miał świadomość warunków i procedury otrzymania pomocy.

W konsekwencji uzasadnione jest twierdzenie, że wypłacone, na podstawie powyższych decyzji płatności, nie wynikały z pomyłki Agencji. Organ przyznając ww. płatność nie miał bowiem w ogóle wiadomości stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sprawie płatności na 2006 r. W szczególności organ nie miał wiedzy, że działki objęte wnioskiem o płatności, nie są użytkowane przez stronę rolniczo. Okoliczność tę stwierdzono dopiero podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie beneficjenta. Wielkość wykorzystywanej rolniczo przez stronę powierzchni nie wynika natomiast z dokumentów Agencji Nieruchomości Rolnych, która jedynie wydzierżawiła skarżącemu grunty. Wymaga podkreślenia, że obowiązkiem rolnika było zgłoszenie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 działek, które użytkuje rolniczo. Zgłoszone natomiast przez niego działki leśne bezspornie takimi nie są.

Z powyższych względów, Sąd mając na uwadze treść art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a, oddalił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu wskazanego w piśmie procesowym strony z 29 sierpnia 2016 r.

Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu właściwego organu, to prawidłowo organ uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności organ był w posiadaniu informacji, że zgłoszone przez wnioskodawcę grunty jako pastwiska trwałe i łąki, w rzeczywistości stanowią działki leśne.

3.5. Konsekwencją wyżej przedstawionych okoliczności jest, prawidłowo przyjęte przez organ stanowisko, że skarżący nie działał w dobrej wierze. Kwestia dobrej wiary istotna jest natomiast w kontekście treści art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. W niniejszej sprawie zatem organ prawidłowo przyjął 10 – letni termin przedawnienia, który nie minął. Płatności przyznane skarżącemu na rok 2006 zostały bowiem zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 14 lutego 2007 r. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

w B. - Z. ustalająca skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich została natomiast wydana 26 maja 2015 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego okolicznością świadcząca o dobrej wierze strony i w konsekwencji koniecznością zastosowania 4 – letniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności, nie jest działanie strony w zaufaniu do Agencji Nieruchomości Rolnych. Jak już wyżej wskazano, Agencja ta jedynie wydzierżawiła skarżącemu grunty. Wiedzę

w zakresie użytkowanej przez niego rolniczo powierzchni powinien mieć sam wnioskodawca, osoba dysponująca i użytkująca przedmiotowe grunty. Organ nie kwestionuje natomiast tytułu prawnego strony do zakwestionowanych gruntów.

Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym

w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem (LEX nr 1450661). W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 21/14, LEX nr 1666189). Ustalenie wystąpienia dobrej wiary, czy też przypisanie jej określonemu podmiotowi, zawsze wymaga spełnienia tych samych trzech elementów. Są nimi: 1. przeświadczenie o istnieniu (albo nieistnieniu) prawa lub stosunku prawnego, 2. błędność tego przeświadczenia i 3. możliwość usprawiedliwienia błędu w danych okolicznościach. Przeświadczenie (mniemanie, przekonanie) o istnieniu określonego stanu prawnego jest punktem centralnym pojęcia dobrej wiary. Na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć". Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które

u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie. Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa.

Z przedstawionych powyżej okoliczności stanu faktycznego wynika zaś, że strona miała świadomość zgłoszenia do płatności nieprawidłowych danych. Dobra wiara nie została zaś przez nią wykazana.

3.4. W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że

w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz

art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 są nieuzasadnione.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę. Wynagrodzenie pełnomocnikowi, ustanowionemu z urzędu, Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461).