Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 562/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 87, art. 140 ust.1, art. 273
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1361
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 3, art. 145 par.1 pkt 1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 562/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r., sprawy ze skargi "M" S.A. w upadłości układowej w K. (dawna nazwa "G" S.A. w upadłości układowej w K), na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 9 lutego 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 maja 2010r. "K" S.A. w upadłości układowej w K.(obecnie "M" S.A. w upadłości układowej w K.) złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego we wskazanych we wniosku sprawach egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku podała, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 16 kwietnia 2010 r. (sygn. akt [...]) ogłoszono jej upadłość z możliwością zawarcia układu. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 24 kwietnia 2010 r. Przedmiotem postępowań o umorzenie których wniosła są składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które nie są objęte art. 273 ust. 1 pkt 5 Prawa upadłościowego i naprawczego. Skoro składki dochodzone w tytułach objęte są układem, a postępowanie wszczęto w dniu 30 kwietnia 2010 r., czyli już po ogłoszeniu upadłości, należy je umorzyć.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Istnieje jedynie regulacja dotycząca zawieszenia postępowania wszczętego przed ogłoszeniem upadłości a dotyczącego wierzytelności objętych z mocy prawa układem. Nigdzie nie jest powiedziane, że nie można wszcząć takiego postępowania.

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 9 lutego 2011r. utrzymał w całości w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy o upadłości z możliwością zawarcia układu. Art. 273 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, wyłącza z układu składki na ubezpieczenie społeczne. W związku z brakiem bliższych określeń należy przyjąć, że dotyczy to wszystkich składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe. Z art. 140 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie ogranicza prawa wierzycieli, których należności nie są objęte układem, do wszczynania lub kontynuowania postępowań egzekucyjnych skierowanych do masy upadłości. W sprawie nie ma zatem zastosowania przepis art. 87 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż przepis ten odnosi się do wierzytelności, które z mocy prawa podlegają układowi. Tymczasem składki na ubezpieczenia społeczne są wyłączone z układu, co umożliwia kontynuowanie rozpoczętego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie "M" S.A. w upadłości układowej (dawna nazwa "K" S.A. w upadłości układowej) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego

a/ art. 273 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a konsekwencji błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że składki na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie są z mocy prawa objęte układem,

b/ art. 140 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. uznanie, że dopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego po dniu ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, w odniesieniu do wierzytelności objętych z mocy prawa układem,

c/ art. 87 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. przyjęcie, że nie zakazuje on zaspokajania wierzytelności objętych tytułami egzekucyjnymi, których dotyczy zaskarżone postanowienie,

2. naruszenie przepisów postępowania

a/ art. 59 § 1 pkt 7 oraz art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że postępowania egzekucyjne jest dopuszczalne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

b/ art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierzetelne zebranie dowodów i w konsekwencji błędne przyjęcie, że tytuły wykonawcze objęte zaskarżeniem zostały wystawione z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tak postawionymi zarzutami Strona Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że zgodnie z art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, składkami na ubezpieczenie społeczne są składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Składkami takimi nie są zatem składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skoro tak to nie są one objęte wyłączeniem z układu przewidzianym w art. 273 ust.1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Równocześnie z uwagi na fakt, że należności te dotyczą okresu poprzedzającego ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z mocy prawa są one objęte układem. Dalsza konsekwencja objęcia przedmiotowych składek układem, wyrażona została w art. 140 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Przepis ten statuuje zakaz prowadzenia postępowań egzekucyjnych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości układowej, jak również zakaz wszczynania nowych postępowań egzekucyjnych.

Innym przepisem, który naruszyły organy egzekucyjne, jest art. 87 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Przepis ten wprowadza zakaz zaspokajania wierzytelności objętych układem aż do dnia uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo umorzeniu postępowania. Skoro zatem składki objęte wnioskiem o umorzenie postępowania są objęte układem, to nie mogą być zaspokajane w trakcie postępowania upadłościowego, poza układem. Przyjęcie tezy, iż może się toczyć postępowanie egzekucyjne co do takich roszczeń, wszczęte po dacie ogłoszenia upadłości, prowadziłoby do naruszenia tego przepisu wbrew woli upadłego.

Uzasadniając przedstawiony zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 i art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Strona Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny powinien umorzyć postępowanie, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny okażą się niedopuszczalne. Organ egzekucyjny ma przy tym obowiązek badania dopuszczalności egzekucji z urzędu. W niniejszej sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdyż egzekwowane należności wchodzą do układu.

Strona Skarżąca podała również, iż organ egzekucyjny błędnie ustalił, że tytuły wykonawcze na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne o umorzenie którego wniosła strona, zostały wystawione z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Błędne ustalenia faktyczne stały się następnie przyczyną błędnego rozstrzygnięcia oraz jego błędnego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podniósł, że w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak i II instancji wzięto pod uwagę obowiązujące przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz wydane w dniu 16.04.2010 r. przez Sąd Rejonowy w K. postanowienie sygn. akt VIII GU 40/10/S o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu. W związku z powyższym nie naruszono zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz skorzystano z dostępnych dowodów w sprawie (art. 77 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a. - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z mocy art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. nr 229, poz. 1954 z 2005r. – zwana dalej u.p.e.a.), na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego służy zażalenie. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie może stanowić przedmiot kontroli Sądu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W pierwszej kolejności należało rozpatrzyć zarzut skargi dotyczący zarzutów natury procesowej. Dopiero bowiem w przypadku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, możliwym będzie zbadanie, czy organy administracyjne prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Strona Skarżąca zarzuciła, iż organy administracyjne nierzetelnie zebrały dowody i w konsekwencji błędnie przyjęły, że tytuły wykonawcze zostały wystawione z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Analizując akta egzekucyjne należy stwierdzić, że zarzuty skargi są w tym zakresie uzasadnione. Z postanowienia organu I instancji nie wynika, jaka była podstawa wystawienia tytułów wykonawczych objętych wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Analizując uzasadnienie organu I instancji należy stwierdzić, że nie było to dla niego istotne, gdyż podstawą odmowy umorzenia postępowania było stwierdzenie, że wszczęcie postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu, nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Bez znaczenia zatem dla tego organu była podstawa wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to tym samym, że faktycznie organ ten nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego. Z uzasadnienia zaś zaskarżonego postanowienia wynika, że organ badał możliwość umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...], które jego zdaniem dotyczyły zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oznacza to, że przedmiotem orzekania przez organ II instancji było sześć tytułów wykonawczych. Tymczasem Strona Skarżąca wnosiła jedynie o umorzenie postępowań prowadzonych na podstawie czterech tytułów wykonawczych. Wniosek o umorzenie nie obejmował postępowań prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Świadczy to dobitne o nienależytym ustaleniu faktów przez organ odwoławczy, który rozpatrzył sprawę częściowo w zakresie zażalenia, którego w istocie nie było. Właściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe powinno dokładnie wskazywać, na podstawie jakich tytułów wykonawczych prowadzone było postępowanie egzekucyjne oraz co było podstawą wystawienia tytułów wykonawczych.

Opisane powyżej działania organów podatkowych naruszają zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania do organów Państwa, określone w art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy tego kodeksu mają zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a. Z opisanych powyżej działań organów administracyjnych niezbicie wynika, że nie został należycie ustalony stan faktyczny sprawy. Badanie natomiast tytułów wykonawczych pod kątem możliwości prowadzenia na ich podstawie egzekucji, choć strona nie wnosiła o umorzenie postępowań prowadzonych na ich podstawie, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa. Strona ma bowiem prawo oczekiwać, że organ będzie rozstrzygał jej sprawę ze szczególną starannością i wnikliwością, czego nie można powiedzieć o postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy egzekucyjne wyraźnie ustalą przedmiot prowadzonego postępowania egzekucyjnego o umorzenie którego wnosiła Strona Skarżąca. Ustalenie takie znajdzie się w wydanym ponownie rozstrzygnięciu. Organ administracyjny wskaże, jak była podstawa wystawienia tytułu wykonawczego. Wprawdzie w aktach znajdują się tytuły wykonawcze, jednak sąd nie jest władny do uzupełniania stanu faktycznego, jeżeli w tym zakresie istnieją braki w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu organu I instancji.

Ponieważ jednak organ II instancji zawarł w zaskarżonym postanowieniu wywody na temat możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w celu egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, orzekający w sprawie Sąd ma możliwość odniesienia się również do tych wywodów. W ocenie Sądu stwierdzenie organu II instancji, jakoby należności te stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne, nie jest właściwe.

Jak wynika to z zaskarżonego postanowienia, jak również z treści skargi, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po ogłoszeniu upadłości układowej wobec Strony Skarżącej. Jest to wobec powyższego okoliczność niesporna.

Spornym natomiast pomiędzy Organem II instancji a Skarżącą było, czy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wchodzą do układu. Katalog należności, których układ nie obejmuje, został określony w art. 273 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. nr 175, poz. 1361 z 2009r. z późn. zm. – zwana dalej u.p.u.n.). W ust. 1 pkt 5 tego przepisu wskazane zostało, że układ nie obejmuje składek na ubezpieczenia społeczne. W samej u.p.u.n. nie została zawarta definicja legalna takich składek. Definicja ta zawarta natomiast została w art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205, poz. 1585 z 2009r. z późn. zm.). Jak wynika z tego przepisu, ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej "ubezpieczeniem chorobowym" oraz ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej "ubezpieczeniem wypadkowym". Wyliczenie to jest wyczerpujące i w sposób jasny określa co należy rozumieć pod pojęciem "składek na ubezpieczenie społeczne". Brak jest przy tym jakichkolwiek przesłanek, aby pojęcie to rozumiane było odmiennie na gruncie art. 273 u.p.u.n. Oznacza to z kolei, iż wyłączenie z układu o którym mowa w ust. 1 pkt 5 art. 273 dotyczy jedynie ubezpieczeń określonych w art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak z powyższego wynika składki na ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie są ubezpieczeniami społecznymi. Skoro tak, nie podlegają wyłączeniu z układu, co w konsekwencji powoduje, iż wchodzą one do układu. Ustawodawca nie musi w każdym akcie prawnym zawierać legalnych definicji pojęć zdefiniowanych w innych ustawach. Gdyby jednak ustawodawca zamierzał przypisać inne znaczenie tym samym pojęciom zawartym w różnych ustawach, musiałoby to znaleźć wyraźne odzwierciedlenie. Taka sytuacja nie zachodzi w tym przypadku.

Potwierdzeniem powyższych wywodów są przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.). Pierwsza z tych ustaw reguluje należności z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, wskazując w art. 93 ust. 1, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast w art. 5 pkt 43 zawarta została definicja "ubezpieczenia społecznego", w którym to przepisie znajduje się odesłanie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ustawie tej znalazło się zatem wyraźne rozgraniczenie pomiędzy tymi dwoma rodzajami ubezpieczeń.

Druga z powołanych ustaw, czyli o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, reguluje instytucję składek za pracowników. Jednocześnie w art. 30 ust. 2 tej ustawy zostało stwierdzone, że w zakresie poboru składek na Fundusz, egzekucji tych składek, wymierzania odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty i grzywny z tytułu nieopłacenia składek w terminie stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisów tej ustawy również zatem wynika, że składki opłacane na jej podstawie, nie mogą być utożsamiane ze składkami na ubezpieczenia społeczne.

Ostatnim potwierdzeniem tezy, że składki na ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie stanowią składek na ubezpieczenie społeczne, jest art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Również zatem biorąc pod uwagę brzmienie tego przepisu, nie można utożsamiać składek na ubezpieczenie społeczne ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponadto przemawia za tym wykładnia historyczna art. 273 ust. 1 pkt 5 u.p.u.n. Początkowo (do 1 lipca 2004r.) przepis ten wyłączał z układu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe. Zakres wyłączeń był wówczas węższy, gdyż nie obejmował składek na wszystkie ubezpieczenia społeczne. Dokonując zmiany ustawodawca wyłączył z układu wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne, określone w art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak jest przy tym podstaw do stwierdzenia, że od 1 lipca 2004r. z układu zostały wyłączone również składki na ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Znamiennym przy tym jest, że organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu sam stwierdził, że w związku z brakiem bliższych określeń składek na ubezpieczenie społeczne (co jak zostało wykazane powyżej, nie jest prawdą) należy przyjąć, iż dotyczy to wszelkich składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe. Sam zatem organ nie stwierdził, że w skład ubezpieczeń społecznych wchodzą także składki na ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pomimo tego dalsza część uzasadnienia pomija już tę okoliczność. Organ stwierdził zatem, że pewne składki nie są składkami na ubezpieczenia społeczne, po czym przyjmuje, że są. Takie uzasadnienie również narusza zasadę zaufania do organów podatkowych.

Podsumowując tę część uzasadnienia należy stwierdzić, że jeżeli podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego są składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należności te wchodzą do układu. Wobec powyższego stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie jest prawidłowe.

Wprawdzie organ II instancji nie wypowiadał się na okoliczność, czy można wszcząć postępowanie egzekucyjne, jeżeli ogłoszona została upadłość układowa, zaś przedmiotem egzekucji są należności wchodzące w skład układu. Wywody na ten temat zawiera jednak postanowienie organu I instancji, w którym zostało stwierdzone, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w takim przypadku jest możliwe. Z takim stwierdzeniem nie można się jednak zgodzić.

Wpływ postępowania egzekucyjnego na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu reguluje art. 140 ust. 1 u.p.u.n. Z przepisu tego wynika, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Przepis ten nie reguluje zatem wprost kwestii, czy po ogłoszeniu upadłości układowej można wszcząć postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania wierzytelności wchodzącej do układu. W ocenie Sądu brak jest jednak możliwości wszczęcia takiego postępowania egzekucyjnego.

Pogląd taki wyrażony został między innymi przez Andrzeja Jakubeckiego (w A.Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz, LEX, 2011, wyd. III), który stwierdził, że przepisy nie normują wyraźnie kwestii, czy po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu dopuszczalne jest wszczęcie przeciwko upadłemu postępowania egzekucyjnego. Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że zakaz kontynuowania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wyrażający się w ich zawieszeniu z mocy prawa, odnosi się a fortiori do wszczynania tych postępowań. Orzekający w sprawie Sąd podziela to stanowisko. Dodatkowym argumentem przemawiającym przeciwko możliwości wszczynania postępowania egzekucyjnego jest art. 87 u.p.u.n. Przepis ten stanowi, że od dnia ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu do dnia uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o umorzeniu postępowania, upadły albo zarządca nie mogą spełniać świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem. Przepis ten wyraźnie zakazuje spełniania świadczeń wchodzących do układu. Nie wprowadza on przy tym wyjątku dotyczącego możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego wierzyciel zostałby zaspokojony poza układem. Taka sytuacja stałaby w wyraźnej sprzeczności z istotą i celem postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu. Uprawniałaby wierzyciela do uzyskania zaspokojenia poza układem, choć wierzytelność wchodziłaby do układu i wierzyciel powinien poddać się rygorom z tego wynikającym. Prowadziłoby to również do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej wierzycieli. W zdecydowanie lepszej sytuacji znaleźliby się wierzyciele, którzy złożyli wnioski o wszczęcie postępowania egzekucyjnego po ogłoszeniu układu. Przyjmując koncepcję organu I instancji należałoby stwierdzić, że mogli by oni uzyskać zaspokojenie swojego roszczenia wynikającego z tytułu wykonawczego, bez względu na wynik postępowania układowego. Prowadziłoby to przy tym do niczym nieusprawiedliwionego uprzywilejowania tych wierzycieli. Niezależnie bowiem od wyników postępowania układowego uzyskiwaliby zaspokojenie swoich roszczeń, choć ich wierzytelności objęte byłyby układem. Mogliby również takimi działaniami doprowadzić do likwidacji majątku upadłego i faktycznie zniwelować możliwość zawarcia układu. Ponadto w zależności od wyników takiej egzekucji stale zmieniałaby się wielkość ich wierzytelności.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę organy podatkowe, poza już wcześniej przedstawionymi wytycznymi co do postępowania dowodowego, wezmą pod uwagę przedstawione powyżej wywody. Organy podatkowe w ponownie wydanym postanowieniu będą zobowiązane przyjąć, że składki na ubezpieczenia społeczne oraz należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wchodzą do układu. Nie ma w związku z powyższym do nich zastosowania wyłączenie przewidziane w art. 273 ust. 1 pkt 5 u.p.u.n. Ponadto organy podatkowe przyjmą, że po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu, nie można wszczynać postępowań egzekucyjnych co do wierzytelności objętych z mocy prawa układem.

Mając na uwadze okoliczności przedstawione powyżej i uznając, że w toku postępowania podatkowego doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Ponadto Sąd działając na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz Strony Skarżącej zwrot kosztów postępowania. Na zasądzone koszty składa się: wynagrodzenie pełnomocnika (240 zł) o wysokości którego Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wpis od skargi (100 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.