Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 283/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 83 ust. 1 pky 3, art 28 ust 2 i ust. 3, art 32
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2021 r. Skarżący wniósł o umorzenie części zadłużenia

z tytułu składek na FUS za okres 08/2020 - 09/2020, FUZ za okres 01/2020 - 10 /2020 oraz FP za okres 06/2020 - 10/2020. W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że w związku z pandemią COVID-19, wprowadzono restrykcje uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej, szczególnie w określonych branżach, co pozbawiło firmy możliwości generowania przychodu i opłacania składek. Stwierdził, że uchwalone branżowe tarcze antykryzysowe z jesieni 2020 r. pozbawiły równości wobec prawa. Skarżący wniósł o umorzenie wszelkich zaległości wobec ZUS, szczególnie zaległości wskazanych w dokumencie [...] znak sprawy: [...]. W oświadczeniu z [...] lutego 2020 r. Wnioskodawca sprecyzował zakres wniosku wnosząc o umorzenie całości zadłużenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w R. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ podał, że jak wynika z przedłożonego oświadczenia z [...] lutego 2021 r., w 2020 r. z tytułu prowadzonej działalności Wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości [...] zł, na potwierdzenie czego przedłożył do akt sprawy podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. Poinformował, że nie posiada dochodu z innych źródeł. Oznajmił, że nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy i pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Organ wskazał, że w bazie danych KSI ZUS, Wnioskodawca figuruje jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie z oświadczeniem, Skarżący prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe z żoną M. M.-T. (nie wykazał dochodu osiąganego przez żonę) oraz z synem W. T.. Organ ustalił, że żona Wnioskodawcy figuruje jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, a jej średniomiesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Skarżący wykazał ponoszone stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: miesięcznych opłat - [...] zł, opłat eksploatacyjnych - [...] zł.

Organ zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania Wnioskodawca nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej ponoszone wydatki. Wskazał, że posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości [...] zł. Oznajmił, że powyższe zobowiązanie nie jest spłacane, egzekucja prowadzona jest przez komornika.

Oświadczył, że nie posiada majątku nieruchomego, co zostało przez organ potwierdzone. Skarżący posiada samochód S. C. z 1997 r.

W prognozie wyjścia z kryzysu finansowego Wnioskodawca wskazał, że po zniesieniu obostrzeń związanych z pandemią COVID-19 będzie mógł prognozować wyjście

z kryzysu. Podkreślił, że brak możliwości uregulowania należności powstał w wyniku ograniczonych przychodów oraz nadzwyczajnego zdarzenia. Organ podniósł, że Wnioskodawca nie odniósł się do swojej sytuacji zdrowotnej. Ponadto aktualnie wobec Skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z tym, że Skarżący posiada status przedsiębiorcy, Zakład dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. W ocenie organu spełnione zostały wszystkie przesłanki z ww. przepisu. ZUS zauważył, że jak wynika z akt sprawy, Skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro. W związku z powyższym organ stwierdził, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek mogłoby stanowić pomoc de minimis.

ZUS rozpatrzył wniosek Skarżącego w oparciu o art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i wskazał, że z analizy dokumentacji zebranej w trakcie postępowania wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. W stosunku do działalności Skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zachodzą w stosunku do przedmiotowego zadłużenia. Wysokość nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w sytuacji Strony nie ma zastosowania. Organ zauważył, że Skarżący prowadzi aktywnie działalność gospodarczą. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku lub posiadania ruchomości niepodlegających egzekucji: Wnioskodawca jest właścicielem majątku ruchomego; obecnie wobec niego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy dotychczas nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto zdaniem organu, nie można również jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust.3 pkt 3, 5 i 6.

Zakład wskazał, że w prowadzonej sprawie dotychczas nie zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne, zatem umorzenie zadłużenia na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Z tych powodów, w ocenie organu, w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, ZUS nie znalazł także podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), do którego odsyła art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zakład stwierdził, że okoliczności wymienione w ww. rozporządzeniu (pkt 1-3) nie zachodzą. Zakład podał, że jak wynika z informacji wewnętrznych ZUS, Wnioskodawca złożył m.in. wnioski o świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Organ wyjaśnił, że [...] maja 2020 r., [...] czerwca 2020 r., [...] lipca 2020 r. przyznano Skarżącemu świadczenia w wysokości po [...] zł każde (80% minimalnego wynagrodzenia). Ponadto [...] lutego 2021 r. ZUS wypłacił Stronie dodatkowe świadczenie postojowe w kwocie [...]zł. ZUS wskazał, że Wnioskodawca został zwolniony z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. oraz za styczeń 2021 r.

Zdaniem organu, okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia

w stosunku do Skarżącego również nie zachodzą, ponieważ nie udowodnił on, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku

z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

ZUS rozważył możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez Skarżącego zadłużenia pozbawiałaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Organ wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne. W związku z tym, że dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego minimum socjalne wynosi [...] zł (obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS za II kwartał 2020 r.), dochód gospodarstwa domowego Wnioskodawcy jest wyższy od wskazanej kwoty minimum socjalnego. W związku z tym, zdaniem organu, nie ma podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie występuje stan ubóstwa.

W ocenie ZUS sytuacja materialno-bytowa Skarżącego nie ma charakteru trwałego - może poprawić się w związku z tym, że Wnioskodawca pozostaje na rynku pracy - jest aktywnym przedsiębiorcą. Zdaniem ZUS, Skarżący nie wykazał trudności zdrowotnych, które w znacznym stopniu ograniczałyby możliwość zarobkowania. Organ stwierdził, że Wnioskodawca nie udowodnił, aby w związku z trudną sytuacją finansową podjęte zostały przez niego działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Skarżący nie wykazał korzystania z zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. na zakup opału, opłat za media czy zakup posiłków lub żywności). Organ zauważył także, że Skarżący nie przedstawił dokumentacji na potwierdzenie ponoszonych wydatków. Odnośnie do zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów Zakład stwierdził, że nie mogą one mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Organ wskazał również na możliwość złożenia wniosku

o udzielenie ulgi w formie układu ratalnego.

Reasumując, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie jest szansa na wyegzekwowanie nieopłaconych składek, dlatego ich umorzenie na tym etapie byłoby przedwczesne.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżący złożył skargę do tut. Sądu.

W jego ocenie w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki umożliwiające podjęcie decyzji o umorzeniu zaległości. Skarżący podał, że dochód za 2020 r. uzyskany w wyniku ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej na skutek ograniczeń wprowadzonych w wyniku pandemii COVID-19, to [...] zł. Skarżący otrzymał też wsparcie z ZUS polegające na trzykrotnej wypłacie świadczenia postojowego w kwocie [...]zł. Wskazał, że wliczając powyższe wsparcie do uzyskanego dochodu otrzymamy sumę w wysokości [...] zł, co daje średni miesięczny dochód w wysokości [...] zł, a więc poniżej miesięcznego minimum socjalnego, które wyniosło [...] zł miesięcznie w 2020 r. Wskazany dochód małżonki Skarżącego, w jego ocenie, nie może być brany pod uwagę, ponieważ posiadają rozdzielność majątkową. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku nieruchomego. Majątek ruchomy który posiada, to samochód S. C. z roku 1997, ze względu na swój stan przedstawiający wartość około [...] zł. Zdaniem Skarżącego to, że prowadzi obecnie działalność gospodarczą również nie może być argumentem przemawiającym za odmową umorzenia, ponieważ w wyniku wprowadzonych ograniczeń na skutek pandemii COVID-19, nie ma możliwości uzyskiwania dochodów w swojej branży. Działalności natomiast nie może zamknąć, ponieważ do jej utrzymania obligują go rozporządzenia kolejnych tarcz antykryzysowych. Podniósł, że rząd uchwalając jesienią 2020 r. branżową tarczę antykryzysową nie uwzględnił w zwolnieniu ze składek ZUS firm powstałych w 2020 r. przed pandemią, co spowodowało uprzywilejowanie niektórych firm z tej samej branży i naruszyło tym samym art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ponieważ nierówne traktowanie przedsiębiorców z tej samej branży zakłóca lub uniemożliwia zdrową konkurencję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a." lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a tym samym skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] lipca 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Na podstawie postanowień § 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powyższych przepisów wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.) oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). Przy czym dopuszczenie w tych regulacjach umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności i taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia.

Podkreślenia również wymaga, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2011r., II GSK 99/10 i z dnia 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14). Należy mieć również na uwadze istotę Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest realizacja zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłata świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności.

Przenosząc powyższe ogóle rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty, należy zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji z perspektywy art. 28 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie sytuacji opisanych w art. 28 ust. 3 pkt od 1 do 6 u.s.u.s.

Bezspornie przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 nie wystąpiła w niniejszej sprawie z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b nie zachodzą, ponieważ nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałyby okoliczności tam wskazane; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 nie zachodzi, bowiem Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych należności, o których umorzenie Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ ani Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani [...] Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone; ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

WSA stwierdza, że organ nie tylko prawidłowo przytoczył podstawę prawną, ale i ją zastosował - art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący, jak wcześniej wskazano, nie podważył przyjętych jako istotne okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji określonej w powyższych przepisach. W związku z tym prawidłowa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec Skarżącego przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez organ analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Trafnie zatem organ przyjął, że wymieniona przesłanka nie wystąpiła. Wprawdzie Skarżący powołuje się na epidemię i ujemne skutki z nią związane dla działalności gospodarczej, jednak zasadnie organ wskazuje na pomoc skierowaną do przedsiębiorców w ramach tzw. tarczy antykryzysowej. W tym kontekście zauważa, że Skarżący złożył wnioski o tzw. świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla osób prowadzących działalność gospodarczą. W dniach [...] maja 2020 r., [...] czerwca 2020 r., [...] lipca 2020 r. przyznano Skarżącemu świadczenia w wysokości po [...] zł każde (80% minimalnego wynagrodzenia). Ponadto [...] lutego 2021 r. ZUS wypłacił Stronie dodatkowe świadczenie postojowe w kwocie [...]zł. Z informacji wewnętrznych ZUS wynika, że Skarżący został zwolniony z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. oraz za styczeń 2021 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżący korzysta z pomocy, która ma umożliwić mu przetrwanie tego okresu, korzysta z wypłat w tym celu dokonywanych na jego rzecz, jak i rzeszy innych przedsiębiorców. Są to środki, które mają umożliwić przedsiębiorcom dalsze funkcjonowanie i prowadzenie działalności gospodarczej. Aktualnie Skarżący korzystając ze środków publicznych i zwolnień w zakresie składek ma szansę na prowadzenie działalności gospodarczej w nieodległym czasie, a zatem obecnie nie ma podstaw do twierdzenia o istnieniu podstaw do jej likwidacji.

Prawidłowa jest też ocena organu co do braku przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, bowiem Skarżący nie wykazał, że choruje na przewlekłą chorobę jak również nie ciąży na nim obowiązek sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiając go uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący nie przedstawił dokumentacji dotyczącej sytuacji zdrowotnej, która wskazywałaby na odmienne stanowisko i tym samym brak lub ograniczenie zdolności do zarobkowania ze względu na stan zdrowia.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić, czy Skarżący wykazał, mając na uwadze stan rodzinny i majątkowy, że opłacenie składek pozbawiłoby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Odwołując się do stanu faktycznego w sprawie wskazać należy, że w toku postępowania ustalono, iż Skarżący prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący nie wykazał dochodu osiąganego przez żonę powołując się na rozdzielność majątkową. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że w 2020 r. z tytułu prowadzonej działalności osiągnął: przychód w kwocie [...]zł, dochód - [...] zł. Przy ustalaniu dochodu organ uwzględnił także ww. środki z tarczy antykryzysowej, tj. świadczenie postojowe wypłacone trzykrotnie w wysokości po [...] zł każde (80% minimalnego wynagrodzenia) oraz wypłacone [...] lutego 2021 r. dodatkowe świadczenie postojowe w kwocie [...]zł. Wobec niewskazania dochodu osiąganego przez żonę Skarżącego, organ w oparciu o posiadane dane dotyczące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z trzech ostatnich miesięcy ustalił średniomiesięczny dochód żony w kwocie [...]zł netto. Organ odniósł osiągane dochody gospodarstwa domowego rodziny Skarżącego do minimum socjalnego wynoszącego [...] zł (obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS za II kwartał 2020 r.) i zasadnie stwierdził, że jest on wyższy od wskazanej kwoty minimum socjalnego. Tym samym nie narusza prawa stwierdzenie organu, że w przedmiotowej sprawie nie występuje stan ubóstwa. Znajduje to potwierdzenie także w okoliczności, że brak jest dowodów na korzystanie przez Skarżącego i jego rodzinę z zasiłków stałych, okresowych czy celowych kierowanych do rodzin znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. dodatki mieszkaniowe, pomoc na zakup opału). Ustalono zatem bezspornie, że Skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegał. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że taka okoliczność prowadzi do wniosku, iż sytuacja Skarżącego nie jest na tyle trudna, aby spłata zadłużenia, której obecnie dokonuje, pozbawiała jego rodzinę środków do życia. Oczywiście nie jest to okoliczność przesądzająca o nie wystąpieniu przesłanek po jego stronie, ale jest jedną z wielu okoliczności, które zostały wyważone przez organ w niniejszej sprawie, wskazujących łącznie, że Skarżący nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej skorzystanie z najdalej idącej ulgi w spłacie zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych, czyli umorzenia zaległości z tytułu składek.

W pełni na aprobatę zasługują też wnioski organu, że pomimo istniejącej rozdzielności majątkowej, przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W tym zakresie zasadnie odwołano się do art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej, co potwierdza powołany w zaskarżonej decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4831/16.

Podkreślić należy, że Skarżący nie przedłożył dokumentacji dotyczącej ponoszonych wydatków. Okoliczność natomiast, że Skarżący ma zaległości wobec banku, nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek. Zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19, przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż dochodziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.

Sąd miał również na uwadze okoliczność, że stan epidemii wywarł wpływ na gospodarkę. Niemniej jednak przejściowe zachwianie działalnością gospodarczą niektórych branż nie oznacza, że sytuacja nie ulegnie zmianie. Jak zasadnie wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z 11 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 295/21, wiążące wnioskodawców ograniczenia wynikłe z pandemii koronawirusa mają charakter przejściowy, nadto dotyczą wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w danej branży i nie mogą być traktowane jako generalna przesłanka umorzenia należności.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W prawidłowo ustalonych przez organ okolicznościach sprawy odmowa uwzględnienia wniosku nie jawi się zatem jako sprzeczna z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. Konieczność uregulowania zadłużenia stanowi niewątpliwie obciążenie budżetu domowego, jednak odmowa przyznania wnioskowanej ulgi – na obecnym etapie – nie stanowi dla niego zagrożenia dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia. Tym bardziej, że organ wskazuje na możliwość ubiegania się o ulgę w formie układu ratalnego. W rezultacie, za niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych w nich przepisów prawa.

Wydanej decyzji nie można również ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej Wnioskodawcy, w zakresie możliwym do ustalenia przez ZUS. Podjęte w następstwie dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie zostało uzasadnione, nie uchybiając treści art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ dopełnił także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Ponadto organ stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zakład nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie z korzyścią dla Skarżącego, lecz zobligowany był odpowiednio i bezstronnie wyważyć słuszny interes zobowiązanego i interes społeczny (art. 7 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia).

Jednocześnie poza granicami przedmiotowej sprawy jest podnoszona w skardze kwestia, że "rząd uchwalając jesienią 2020 roku branżową tarczę antykryzysową nie uwzględnił w zwolnieniu ze składek ZUS firm powstałych w 2020 roku przed pandemią co spowodowało uprzywilejowanie niektórych firm z tej samej branży i naruszyło tym samym art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ponieważ nierówne traktowanie przedsiębiorców z tej samej branży zakłóca lub uniemożliwia zdrową konkurencję". Odnosząc się do tej kwestii podkreślić należy, że do tut. Sądu nie należy ocena w niniejszej sprawie zakresu podmiotowego i przedmiotowego pomocy udzielanej przedsiębiorcom przez Państwo.

Sąd zauważa, że nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi ich umorzenia. Kontrola przez Sąd zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności z prawem. Na marginesie Sąd zaznacza, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej czy finansowej Skarżącego, nie ma przeszkód, aby złożyć kolejny wniosek o przyznanie ulgi wskazując na nowe okoliczności sprawy.

Z podanych względów, Sąd nie podzielając podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.