Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 194/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-06-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2008r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący P. K., działający poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika doradcę podatkowego M. S., wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2008r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia

Zarządzeniem z 5 kwietnia 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego doradcę podatkowego M. S. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 400 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, wskazując jako podstawę ustalenia wysokości wpisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ). Powyższe wezwanie doręczone zostało do rąk pełnomocnika skarżącego w dniu 11 kwietnia 2011r. i zawierało pełne pouczenie o skutkach nieuiszczenia w terminie wpisu a także o prawie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W terminie do złożenia wpisu skarżący nie uiścił wpisu, natomiast w dniu następnym złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Z tego też względu postanowieniem Sądu z dnia 9 maja 2011 r. skarga została odrzucona na podstawie w art. art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm ), zwanej dalej p.p.s.a.

Pismem z dnia 16 maja 2011 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia skargi, jednocześnie w dniu 17 maja 2011 r. pełnomocnik uiścił wpis od skargi.

W ramach złożonego na druku PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, skarżący wskazał, iż jest osobą pozostającą na rencie inwalidzkiej II grupy i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie w kwocie 1.850 zł. Dodatkowo wykazał także świadczenie emerytalne żony- B. K. w miesięcznej wysokości 1.300 zł; we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje także studiujący syn M. K. W zakresie posiadanych nieruchomości wykazał dwa mieszkania o powierzchniach 70 m/2 i 63 m/2, wskazując że w jednym zamieszkuje wspólnie z żoną, zaś kolejne mieszkanie zajmuje drugi syn z rodziną, utrzymując je samodzielnie.

W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dn. 12 maja 2011 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku, poprzez uszczegółowienie informacji we wskazanym zakresie co do sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, z równoczesnym pouczeniem go o tym, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie skutkować będzie uznaniem, iż nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymaniem koniecznego dla siebie i rodziny i tym samym odmową przyznania prawa pomocy. Wezwane zostało doręczone 18 maja 2011 r.

W wyznaczonym skarżącemu 7- dniowym terminie od otrzymania wezwania nie nadesłał on żądanych w wezwaniu informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawo pomocy stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres prawa pomocy został określony w art. 245 p.p.s.a.

Skarżący w złożonym formularzu PPF wskazał, iż wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych. Dokonują analizy tego wniosku przytoczyć należy art. 211 p.p.s.a który definiuje koszty sądowe jako opłaty sądowe i zwrot wydatków. Takiemu zakresowi zwolnienia odpowiada art. 245 § 3 p.p.s.a wskazujący, że przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie z opłat sądowych i wydatków. Wobec tego uznać należało, iż przedmiotem wniosku skarżącego jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. W świetle unormowania zawartego w punkcie 2 tego przepisu zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a o takie wniósł skarżący, winna być rozpatrywana w aspekcie braku możliwości finansowych strony do poniesienia pełnych kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Natomiast przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. W konsekwencji, zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową, która ma zastosowanie do osób charakteryzujących się ubóstwem. Jest niewątpliwym, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.

Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Z kolei zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Ponieważ w ocenie Sądu informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 12 maja 2011 r. wezwano go do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, uszczegółowionej we wskazanym w wezwaniu zakresie, informacji co do sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej. Równocześnie pouczono skarżącego o tym, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie skutkować będzie uznaniem, iż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i tym samym odmową przyznania prawa pomocy. W wyznaczonym skarżącemu 7- dniowym terminie od otrzymania wezwania nie nadesłał on żądanych w wezwaniu informacji.

Wskazać przy tym należy, iż rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Użyte w art. 246 p.p.s.a. określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ustaleniu rzeczywistego stanu rzeczy pomocne dla strony i Sądu jest wezwanie kierowane w trybie art. 255 p.p.s.a. w celu uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku. Natomiast w sytuacji, gdy strona uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, co miało miejsce w tej sprawie, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r. I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r. II FZ 260/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Równocześnie mając na uwadze już wykazywane we wniosku o przyznanie prawa pomocy łączne dochody rodziny skarżącego, kształtujące się miesięcznie w wysokości 3.150 zł oraz aktualne koszty postępowania sądowego, po uiszczeniu wpisu od skargi, ewentualne przyszłe koszty, stwierdzić należy, że nie zachodzi przesłanka niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Reasumując, zdaniem Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawcy, opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie poparta rzetelnymi dowodami, czy też wyczerpującym wyjaśnieniem, do czego bezskutecznie wnioskodawca został wezwany, uniemożliwia Sądowi ustalenie w sposób pełny jego aktualnej sytuacji materialnej, i w konsekwencji nie daje podstaw do uznania, że skarżący wykazał bezsprzecznie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek środków na pokrycie należnych kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji