Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2346/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 90d ust. 7 i 8, art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 3 § 1, art. 133, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 8, 77 i 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia NSA del. Jolanta Sikorska Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej L. C. reprezentowanej przez matkę M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 110/14 w sprawie ze skargi małoletniej L. C. reprezentowanej przez matkę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 8 maja 2014 r., II SA/Rz 110/14 oddalił skargę L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z zestawienia świadczeń pobranych przez M. K. (przedstawiciela ustawowego strony) w okresie od 1-31 sierpnia 2013 r. na jej dzieci: M., L. i M., sporządzonego w dniu 16 września 2013 r. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu wynika, iż w powyższym okresie pobrała ona, oprócz wymienionych we wniosku świadczeń (łącznie na kwotę 1917 zł), także 1200 zł z funduszu alimentacyjnego oraz 400 zł jako pomoc finansową dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Łączna kwota pobranych świadczeń wyniosła 3317 zł. Biorąc pod uwagę sumę tych świadczeń oraz liczbę członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym dochód miesięczny na 1 osobę w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 829,25 zł.

Zgodnie z art. 90b ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej jako u.s.o.) uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z ust. 3 i 4 tego przepisu wynika, iż pomoc materialna przysługuje: 1) uczniom szkół publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dla młodzieży i dla dorosłych oraz słuchaczom publicznych kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia; 2) wychowankom publicznych i niepublicznych ośrodków umożliwiających dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku szkolnego i obowiązku nauki - do czasu ukończenia realizacji obowiązku nauki (ust. 3).

Świadczenia pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2, przysługują również: 1) uczniom szkół niepublicznych nieposiadających uprawnień szkół publicznych dla młodzieży i dla dorosłych - do czasu ukończenia realizacji obowiązku nauki, 2) słuchaczom niepublicznych kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych - do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia (ust. 4).

Jest kwestią bezsporną, że L. C. była uczennicą szkoły, o której mowa w ww. normach prawnych.

Pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny (art. 90c ust. 1 u.s.o.). Według art. 90c ust. 2 u.s.o. świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: 1) stypendium szkolne, 2) zasiłek szkolny. Z kolei świadczeniami o charakterze motywacyjnym zgodnie z ust. 3 tego przepisu są: 1) stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe; 2) stypendium Prezesa Rady Ministrów; 3) stypendium ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania; 4) stypendium ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Stosownie do art. 90d ust. 1 u.s.o. stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12, który dla niniejszej sprawy pozostawał bez znaczenia. Z kolei, art. 90d ust. 7 u.s.o. stanowi, iż miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182, dalej jako u.p.s.). W dacie wydania zaskarżonych decyzji wynosiła ona 456 zł (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Z art. 90 ust. 8 u.s.o. wynika, że miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7 jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 u.p.s., z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Świadczenia, których nie wlicza się do dochodu zostały wyżej wymienione i jak wynika z akt sprawy takich świadczeń rodzina nie pobierała w sierpniu 2013 r. Zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadkach utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zgodnie z ust. 12 art. 8 w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "utraty dochodu", lecz nie budzi wątpliwości, że pod tym pojęciem należy rozumieć stan, w którym odpadło któreś źródło przychodów ww. w tym sensie, że członek rodziny nie ma już do niego prawa jako takiego. To oznacza, że nie ma już tego źródła. Nie chodzi tu jednak o sytuację, w której z wymagalną należnością (wierzytelnością) członka rodziny organ lub inny podmiot dokonuje potrącenia swojej należności (wierzytelności). Dochody muszą bowiem co do zasady istnieć, aby można było potrącić z nich inne należności. Przez potrącenie zmniejszają się nie tylko "aktywa" ale i jednocześnie "pasywa". Fizycznie dana osoba nie otrzymuje należności, ale jednocześnie – o tyle ile nie otrzyma – zmniejszają się jej długi. Przepisy art. 8 ust. 3 – 13 u.p.s., do których odsyła art. 90d ust. 8 u.s.o. nie przewidują, żeby przychody należało pomniejszyć o inne należności, niż te wymienione w ust. 3 i 4 pierwszej z ww. norm prawnych, w szczególności, aby można było od nich odliczyć spłacane długi. Brak także podstaw do niewliczania do dochodu świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego, dodatków do zasiłku rodzinnego czy innych, które nie zostały wymienione w wyżej przedstawionych przepisach.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zasiłek pielęgnacyjny zalicza się do dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s. Katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma bowiem charakter zamknięty. Regulacja art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. ma zaś charakter kompleksowy i nie ma podstaw do tego, by odwoływać się w tym zakresie do innych aktów prawnych (zob. m.in. uzasadnienia wyroków NSA z 5 października 2011 r., I OSK 785/11, z 16 marca 2012 r., I OSK 1901/11 i z 6 lutego 2013 r., I OSK 1431/12). Powyższe stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i zauważa, iż z tych samych powodów należy je także odnosić do innych świadczeń wskazywanych przez stronę na rozprawie jako te, które nie powinny być zaliczone do dochodu. Oznacza to, że organy prawidłowo wyliczyły sumę przychodów w rodzinie L. C. za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, a zatem nie ulega wątpliwości, że dochód na członka rodziny przekracza kwotę kryterium dochodowego, tj. 456 zł.

W ocenie Sądu prawidłowa jest także wykładnia art. 90d u.s.o., który wyróżnia dwie przesłanki przyznania stypendium: 1) spełnienie kryterium niskich dochodów na osobę w gospodarstwie domowym; 2) występowanie trudnej sytuacji rodzinnej, którą przykładowo warunkują następujące okoliczności: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, niepełna rodzina, wystąpienie zdarzenia losowego. Obydwa kryteria (pkt 1 i którakolwiek lub kilka jednocześnie spośród wymienionych w pkt 2) muszą być spełnione łącznie. W świetle art. 90d u.p.s. nie wystarcza więc wystąpienie trudnej sytuacji rodzinnej, choćby nawet jednocześnie kilku okoliczności podpadających pod to pojęcie, na które powołuje się skarżąca, tj. bezrobocie, niepełnosprawność członków rodziny (nawet gdy u członka rodziny stwierdzono kilka wad wrodzonych czy rozwojowych), wielodzietność czy niepełna rodzina. Dla przyznania świadczenia konieczne jest przede wszystkim osiągnięcie dochodów nieprzekraczających kryterium dochodowego – w tym wypadku kwoty 456 zł w przeliczeniu na członka rodziny. Jeśli więc nie zostało spełnione kryterium dochodowe, to brak było podstaw i możliwości do przyznania stypendium.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła M. K. – przedstawiciel ustawowy L. C., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia poprzez naruszenie:

1. art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, zwanej dalej p.u.s.a.), art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. - które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie albowiem Sąd uznając za prawidłowe dokonane przez organy administracji ustalenia nie dostrzegł, że ten zaliczył w poczet dochodów zasiłek pielęgnacyjny i związane z nim dodatki; a także naruszenie prawa materialnego, tj.:

3. art. 90d ust. 8 u.s.o. w zw. z art. 8 u.p.s. poprzez błędną ich wykładnię, albowiem Sąd pomimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, tj. stwierdzenia istnienia po stronie skarżącej okoliczności takich jak niepełnosprawność w stopniu znacznym, bezrobocia, trudnej sytuacji materialnej, niepełnej rodziny uznał, że okoliczności te nie spełniają kryteriów uprawniających do przyznania stypendium szkolnego;

4. art. 90d ust. 7 u.s.o. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd, że organ administracji przy obliczeniu wysokości dochodu skarżącej prawidłowo uwzględnił zasiłek pielęgnacyjny i związane z nim dodatki, podczas gdy w myśl utartego orzecznictwa i stanowiska doktryny, zasiłku pielęgnacyjnego i związanych z nim dodatków nie powinno wliczać się do osiąganego dochodu;

5. art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 10 i n. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 21 ust. 8 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym zdefiniowaniu "dochodu" i zakwalifikowaniu świadczenia pielęgnacyjnego oraz związanych z nim dodatków jako źródła dochodu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd orzekający nie analizując dogłębnie stanu faktycznego sprawy dokonuje błędnych ustaleń, które uniemożliwiają przyznanie skarżącej stypendium szkolnego. Warunki udzielenia tego świadczenia określone zostały w art. 90d ust. 1 i 7 u.s.o., a którego wynika, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, a mianowicie zaistnienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust. 1 u.s.o. oraz trudnej sytuacji materialnej rodziny, równoznacznej ze spełnieniem kryterium dochodowego.

Odnośnie pierwszej z przesłanek wskazano, że skarżąca wychowuje się w rodzinie niepełnej. Mieszka z matką – M. K. oraz dwójką rodzeństwa. Zarówno skarżąca jak i jej młodszy brat M. C. posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca systematycznie przyjmuje leki oraz korzysta ze specjalistycznego leczenia. Ma astmę oskrzelową, atopowe zapalenie skóry i alergiczny nieżyt nosa. Młodszy brat L. C. ma wrodzoną wadę serca - przebył operację plastyki zastawek. Dodatkowo, stwierdzono u małoletniego wadę układu moczowego oraz torbiele w jamie brzusznej. Dzieci wymagają leczenia sanatoryjnego i rehabilitacyjnego. Dzieciom M. K. zostały przyznane alimenty, których łączna kwota wynosi 1200 zł. W związku z tym, że ojciec dzieci nie wywiązywał się z ciążących na nim zobowiązań i zachodziły przesłanki do wypłaty środków z funduszu alimentacyjnego, przedstawicielka ustawowa skarżącej pobiera ww. kwotę. Ponadto w okresie objętym wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego M. K. otrzymywała: zasiłek rodzinny w wysokości 318 zł oraz dodatek w wysokości 80 zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 240 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 459 zł, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 620 zł i pomoc finansową dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 400 zł.

Z powyższych kwot M. K. pokrywa wydatki związane z utrzymaniem dzieci i domu. Utrzymanie z ww. środków trójki dzieci uczęszczających do szkoły powoduje, że przedstawicielka ustawowa ma trudności z utrzymaniem siebie i rodziny. W rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody Mazowieckiego z 18 sierpnia 2011 r., LEX-O.4131.34.2011.AD uznano, że stypendium powinno uwzględniać nie tylko niskie dochody w rodzinie ucznia, ale także sytuacje osobistą, związaną z chorobą jednego z rodziców. Ponadto w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody Śląskiego z 5 października 2011 r., NP./II/0911/358/11 wskazano, że pomoc materialna udzielana uczniom nie może być uzależniona wyłącznie od dochodów ich rodzin. Należy również uwzględnić inne okoliczności, na przykład długotrwałą chorobę. Z materiału zebranego w omawianej sprawie wynika, że skarżąca spełnia kryterium wskazane w art. 90d ust. 1 u.s.o., bo jest osobą niepełnosprawną i wychowuje się w rodzinie niepełnej.

Ponadto, przy obliczeniu dochodu warunkującego przyznanie stypendium szkolnego L. C., Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie potraktował jako dochód zasiłek pielęgnacyjny i inne świadczenia z nim związane. Zasiłek pielęgnacyjny należy do grupy świadczeń opiekuńczych przysługujących na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przyznaje się go w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia m. in. niepełnosprawnemu dziecku opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 90d ust 8 u.s.o. miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia ubiegającego się o stypendium szkolne ustalana jest na zasadach ustawy o pomocy społecznej. Art. 8 ust. 3 tej ustawy wskazuje, że dochód uważa się za sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Na tle powyższych unormowań należy zwrócić uwagę, że ustawodawca, wiążąc w ustawie o pomocy społecznej "dochód" z pojęciem "przychodu", nie zdefiniował tego ostatniego, wskazując jedynie, że chodzi o przychody, "bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania". W tej sytuacji zasadne jest sięgniecie do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zawierającej definicję przychodu, na co zwrócił też uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 30 września 2008 r., II SA/Bk 385/08. Sąd ten orzekając w zakresie zaliczenia do dochodu kwoty zasiłku pielęgnacyjnego i analizując pojęcie dochodu i przychodu, wskazał na treść art. 10 i n. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zawierającego określenie źródeł przychodu, wśród których nie wymieniono świadczeń rodzinnych w tym zasiłku pielęgnacyjnego, a także art. 21 ust. 8 tej ustawy. W omawianym wyroku Sąd zwrócił uwagę na konieczność sięgnięcia również do ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem określonym w tej ustawie. Wskazując na jej art. 3 pkt. 1a stwierdził, że skoro dochód oznacza przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, to bezspornie zasiłek pielęgnacyjny i dodatki związane z nim wolne od podatku dochodowego nie mogą być uznane za dochód. W związku z tym zasiłek pielęgnacyjny nie może być również traktowany na tle ustawy o pomocy społecznej, która w zasadzie w sposób analogiczny definiuje pojęcie "dochodu", określając go jako sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty.

Wskazać również należy, że użycie w art. 90d ust. 1 ww. ustawy sformułowania "stypendium szkolne może otrzymać uczeń" oznacza, że przyznanie przez organ stypendium ma charakter tzw. uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że organ administracji, działając w ramach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje jaki użytek uczyni ze swoich uprawnień, ma obowiązek wnikliwie i wszechstronnie zbadać stan faktyczny sprawy, a także odpowiednio uzasadnić swoją decyzję. Tych wymogów nie spełniają decyzje organów administracyjnych ani rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bowiem uzasadnienia są lakoniczne i opierają się wyłącznie na wyliczonej niedokładnie przez organ kwocie dochodu na jednego członka rodziny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

2. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, podstawy kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego nie wskazują, na czym miałaby polegać błędna wykładnia wskazanych przepisów, i jakie zdaniem skarżącej kasacyjnie jest prawidłowe znaczenie tych przepisów. Po drugie, podstawy kasacyjne odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania nie zawsze określają, na czym miałoby polegać dane naruszenie. Po trzecie wreszcie, nie wszystkie przepisy wskazane jako przedmiot naruszenia przez Sąd I instancji miały zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Wskazane wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują jej jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.

3. Zarzut naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a., art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. jest niezasadny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia dwóch pierwszych z wymienionych przepisów dobitnie stwierdzić należy, że z pierwszego z nich wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Drugi zaś stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sam fakt rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie świadczy więc o tym, że nie doszło do naruszenia przedmiotowych przepisów. Określona przez ustawę kontrola została przez ten Sąd w stosunku do zaskarżonej decyzji zrealizowana. Polegała ona na wyjaśnieniu problemu zgodności tej czynności z prawem, a zatem na zbadaniu kwestii jej legalności (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Zwieńczeniem zrealizowanego aktu wymiaru sprawiedliwości było wydanie zaskarżonego wyroku.

4. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wynika z nich jednoznacznie, że łączna kwota pobranych przez przedstawiciela ustawowego strony świadczeń wyniosła w sierpniu 2013 r. 3317 zł. Oznacza to, że zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji zarówno tego przepisu, jak i art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. są chybione.

5. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 90d ust. 8 u.s.o. w zw. z art. 8 u.p.s. i art. 90d ust. 7 u.s.o. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 2 u.p.s. poprzez błędną ich wykładnię z poniższych przyczyn:

5.1. Sąd pierwszej instancji przyjął znaczenie art. 90d u.s.o., zgodnie z którym wyróżnia przepis ten dwie przesłanki przyznania stypendium: 1) spełnienie kryterium niskich dochodów na osobę w gospodarstwie domowym; 2) występowanie trudnej sytuacji rodzinnej, którą przykładowo warunkują następujące okoliczności: niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, niepełna rodzina. Przy czym oba te kryteria muszą być spełnione łącznie. Następnie stwierdził, że skarżąca kasacyjnie nie spełnia pierwszej z wymienionych przesłanek, co uzasadnia decyzję odmowną.

5.2. Skarżąca kasacyjnie nie neguje powyższych przesłanek przyznania stypendium, ani też warunku, że muszą być one spełnione łącznie. Twierdzi natomiast, że spełnia te przesłanki, a więc kwestionuje przyjęty przez Sąd stan faktyczny sprawy.

5.3. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też w orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1). Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – wyrok NSA z 6.07.2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68. I odwrotnie zresztą, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń – wyrok NSA z 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 96.

6. Zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 u.p.s. w związku z art. 10 i n. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 21 ust. 8 tej ustawy nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ te dwa ostatnie przepisy nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.