Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1292/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 i art. 15
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. 2. zasadza od Wojewody [...] na rzecz A. Ł. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2018r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. L. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] orzekającą o uzupełnieniu treści aktu urodzenia nr [...] sporządzonego na imiona i nazwisko A.S., utrzymał decyzję w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2013r. nr [...], na wniosek A.S., Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] uzupełnił treść wzmianki marginesowej aktu urodzenia nr [...] sporządzonego na imiona i nazwisko A. S., ur. [...] grudnia 1969r. w [...] poprzez wpisanie danych ojca dziecka. Decyzja ta stała się ostateczna [...] marca 2013r.

W dniu [...] kwietnia 2013r. wpłynął wniosek A. L. (uzupełniony pismem z dnia [...] maja 2013r.) o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji z dnia [...] lutego 2013r. We wniosku powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a wskazano, że wnioskodawca jest następcą prawnym J. S. i bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym.

W dniu [...] czerwca 2013r. Kierownik USC wznowił, na wniosek A. L. postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2013r. i po jego przeprowadzeniu decyzją z dnia [...] maja 2014r. umorzył wznowione postępowanie w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w akcie urodzenia nr [...] sporządzonym na imiona i nazwisko A.S.. Decyzja ta stała się ostateczna [...] maja 2014 r.

Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. A. L., zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika USC w [...] z [...] maja 2014 r., nr [...] orzekającej o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w akcie urodzenia nr [...] sporządzonym na imiona i nazwisko A. S. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji, gdyż Kierownik USC w [...] wydał decyzję, mimo że postępowanie wznowieniowe zostało zawieszone (postanowienie z [...] lipca 2013 r., nr [...]).

Kierownik USC w [...] rozpoznając sprawę wskutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2014r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie wznowieniowe a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] umorzył postępowanie o rozpatrzenie wniosku A.S., w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w akcie urodzenia nr [...], zakończonego prawomocną decyzją nr [...] z [...] lutego 2013 r. Kierownika USC w [...].

Od powyższej decyzji A. L., wniósł odwołanie do Wojewody [...], który decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik USC w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania "o rozpatrzenie wniosku Pana A.S., w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w Jego akcie urodzenia nr [...] USC [...], zakończonego prawomocną decyzją nr [...] z dnia [...].02.2013r. Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...], od której odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wniósł Pan A. L. (...). Zgodnie z art. 105 § 1 postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na odnalezienie akt sprawy [...] Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...].10.1971r. ustalającego ojcostwo J. S. dla małoletniego wówczas A.S., syna D. J. urodzonego [...].12.1969r. w [...] dla którego akt urodzenia sporządzono w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] pod nr [...]".

Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. L. wniósł odwołanie. Wskazał w nim na naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ I instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii oraz art. 105 § 1 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania w sprawie, w sytuacji gdy brak było do tego podstaw.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] marca 2018r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Organ zauważył, że co prawda uzasadnienie decyzji jest wadliwe, ale nie miało to wpływu na końcowy wynik sprawy. Wojewoda podkreślił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu wznowieniowym Kierownik USC w [...] zobowiązany był do wyjaśnienia, na gruncie ustalonego stanu faktycznego i prawnego, czy zachodzi faktycznie przesłanka wznowieniowa, tj. czy faktycznie A. L. powinien jako strona mieć zapewniony udział w zwykłym postępowaniu zakończonym decyzją Kierownika USC w [...] z [...] lutego 2013 r., nr [...]. Organ odwoławczy odwołał się do brzmienia przepisu art. 28 k.p.a. oraz podniósł, że w rozpoznawanym przypadku sprawa dotyczy uzupełnienia treści wzmianki marginesowej aktu urodzenia nr [...] sporządzonego na imiona i nazwisko A.S. W ocenie Wojewody [...] A. L. w dniu wydania decyzji Kierownika USC w [...] z [...] lutego 2013 r., nr [...] nie mógł być stroną tego postępowania, ponieważ akt urodzenia dotyczy A.S.. Tym samym A. L. nie mógł być również stroną postępowania o wznowienie. Zdaniem organu odwoławczego legitymację procesową strony określają przepisy prawa materialnego, a nie interes faktyczny, poczucie moralnego obowiązku czy nawet czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Fakt, czy jest się stroną postępowania administracyjnego, determinuje okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako prawny. Subiektywne przekonanie danej osoby, czy jej wola nie przesądzają o tym, że jest ona stroną.

Organ wskazał również, odwołując się w tym zakresie do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 795/10, że gdy brak przymiotu strony nie budzi wątpliwości, organ I instancji prawidłowo powinien postanowieniem odmówić wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Jeżeli jednak doszło do wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., a fakt braku przymiotu strony organ stwierdził po wydaniu postanowienia o wznowieniu lub też dokonał wadliwej oceny w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, to prawidłowym jest umorzenie wznowionego postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Reasumując Wojewoda wskazał, że skoro taka sytuacja zaistniałą w niniejszej sprawie prawidłowo doszło do umorzenia postępowania przez organ I instancji.

Niezgadzając się ze wskazaną wyżej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018r. A. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ II instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez podzielenie stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie decyzji pierwszo instancyjnej w mocy, w sytuacji gdy decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jest wadliwa i jako taka powinna być uchylona;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 35 ust. 3 Prawo o aktach stanu cywilnego, przez jego niezastosowanie, i błędne uznanie, iż A. L. nie jest stroną postępowania, w sytuacji gdy ma interes prawny.

Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo złożonego odwołania organ odwoławczy nie odniósł się w wystarczający sposób do wskazanych naruszeń, ponadto sam nie dokonał odpowiedniej analizy sprawy co przeczy zasadzie dwuinstancyjności postępowania, bowiem decyzja organu II instancji sprowadziła się jedynie do powielenia argumentacji organu I instancji, bez zbadania sprawy na nowo. Wskazano również, że organ naruszył przepisy postępowania, albowiem błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ błędnie uznał, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania daje podstawy do twierdzenia iż, J. S. ponad wszelką wątpliwość jest ojcem A. S. oraz że w przedmiotowej sprawie nie ma żadnego wpływu wpisana błędna data urodzenia J. S.. Skarżący podkreślił przy tym, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, albowiem jest spadkobiercą J. S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, bowiem do skargi nie zostało załączone pełnomocnictwo dla adw. A. B. do występowania w imieniu A. L.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, że braki formalne skargi na wezwanie Sądu zostały przez skarżącego uzupełnione w terminie. Tym samym nie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi, a zatem wniosek organu o odrzucenie skargi, jest niezasadny.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd uznał że jest ona zasadna, bowiem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. a także art. 28 k.p.a.

W niniejszej sprawie godzi się przede wszystkim zauważyć, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013r. (data wpływu do organu pisma z dnia 11 i 12 kwietnia 2013r.) uzupełniony wyjaśnieniami z dnia [...] kwietnia 2013r. (data pisma skarżącego), który został złożony w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tj. w trybie wznowienia postępowania. Skarżący składając wskazany wniosek powołał się na przesłankę wznowieniową zawartą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując, iż jako następca prawny J. S. z nie swojej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym.

Wypada w tym miejscu również zauważyć, iż postepowanie, którego wznowienia żądał skarżący zostało zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2013r. nr [...]., którą na wniosek A.S. uzupełniono treść jego aktu urodzenia nr [...] przez wpisanie w rubryce "wzmianki dodatkowe" brakujących danych ojca tj. nazwiska – S., daty urodzenia ojca- tj. [...] kwietnia 1939, oraz miejsca urodzenia ojca – O.

Należy również podnieść, że zgodnie z art. 37 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U z 2016r. poz. 2064 ze zm.), uzupełnienia aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej. A zatem stroną niewątpliwie może być osoba mająca interes prawny. Wnoszący zatem wniosek winien wykazać swój interes prawny do bycia stroną postępowania, a gdy uczyni to w sposób niewystarczający organ winien wezwać taki podmiot do wykazania tego interesu a następnie dokonać jego oceny.

W niniejszej sprawie organ II instancji uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji jest prawidłowe. Wskazał przy tym, że zasadność umorzenia postępowania wynika z faktu, że wnioskodawca nie wykazał swego interesu prawnego do bycia stroną postępowania, mimo iż ten wskazywał już w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r. na swe następstwo prawne po J. S. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika by organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż organ I instancji nie negował interesu prawnego A. L., a nadto że umorzył postępowanie z zupełnie innych przyczyn niż organ II instancji oraz wszczętego zupełnie innym wnioskiem i w innym zakresie. Jak wskazuje bowiem treść sentencji wskazanego rozstrzygnięcia organu I instancji, organ ten nie umorzył postępowania wznowieniowego z wniosku skarżącego, ale umorzył postępowanie "o rozpatrzenie wniosku A.S., w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w jego akcie urodzenia nr [...]", które jak sam organ wskazał w sentencji rozstrzygnięcia zakończone zostało prawomocną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] lutego 2013r. nr [...]. Tak więc brzmienie sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji wskazuje, że organ ten umorzył postępowanie nie w sprawie wszczętej wnioskiem A. L. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika USC z dnia [...] lutego 2013r., lecz w sprawie wszczętej wnioskiem A.S. o uzupełnienie treści wzmianki marginesowej, która została rozstrzygnięta właśnie wskazaną wyżej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2013r. Powyższe może wskazywać, iż w istocie decyzja umarzająca organu I instancji jest drugą decyzją wydaną w tej samej sprawie, a to naruszałoby zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) – czego nie wyjaśnił i nie zauważył organ odwoławczy.

Sąd wskazuje przy tym, iż mając na względzie zasadę dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a. to zakres postępowania zarówno przed organem I jak i II instancji winien być ten sam. Organ odwoławczy winien rozpoznać i rozstrzygnąć tą samą sprawę co organ I instancji. Tymczasem, jak wskazano już powyżej zakres rozstrzygnięcia organu I oraz organu II instancji jest odmienny. Organ I instancji swą decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. umorzył postępowanie "o rozpatrzenie wniosku Pana A.S., w sprawie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej w Jego akcie urodzenia nr [...] USC [...], zakończonego prawomocną decyzją (...) z dnia [...] lutego 2013r. Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (...)" z uwagi na odnalezienie akt sprawy [...] Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...].10.1971r. Natomiast organ II instancji "po rozpatrzeniu odwołania (...) od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] stycznia 2018r., (...) orzekającej o umorzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] lutego 2013r. (...) orzekającą o uzupełnieniu treści aktu urodzenia nr [...]" orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, wskazując iż podstawą rozstrzygnięcia jest brak przymiotu strony po stronie podmiotu, który wniósł wniosek o wznowienie postępowania tj. po stronie skarżącego. A zatem rozstrzygniecie organu I instancji umarza postępowanie o rozpatrzenie wniosku A.S. w przedmiocie uzupełnienia treści wzmianki marginesowej, zaś rozstrzygnięcie organu II instancji w istocie utrzymuje w mocy to rozstrzygniecie wskazując jednak, że jego przedmiotem było umorzenie postępowania wznowieniowego zainicjowanego wnioskiem A. L.

Sąd zwraca również uwagę, że skoro postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie zainicjowane zostało przez skarżącego, to organ po jego wszczęciu winien ustalić czy skarżącemu faktycznie przysługuje przymiot strony a dopiero w następnej kolejności może on przystąpić do przeprowadzenia postępowania merytorycznego w sprawie, które wówczas winno zakończyć się wydaniem decyzji w trybie art. 151 k.p.a. Jeżeli jednak organ ma wątpliwości czy osoba, która wniosła wniosek może wykazać się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., to winien dokonać stosowanego wezwania do wykazania takiego przymiotu ze wskazaniem przepisów prawa, z których wywodzi ona swój interes prawny do bycia stroną w danym postępowaniu. W niniejszej sprawie organ nie podjął takich czynności wyjaśniających a z treści pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013r. (wpływ do organu w dniu [...] kwietnia 2013r.) jasno wynika, iż interes swój skarżący wywodzi z przepisów Kodeksu cywilnego. Księga IV Spadki. Skarżący – jak wynika z treści tego pisma – jest spadkobiercą testamentowym po zmarłym J. S., co zostało stwierdzone stosownym postanowieniem sądu powszechnego. Ze wskazanego pisma wynika również, że postępowanie to obecnie zostało wznowione z inicjatywy A. S., który twierdzi, że jest synem nieżyjącego J. S. (sygn. akt [...] Sąd rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny) wykazując to decyzją z dnia [...] lutego 2013r. o uzupełnieniu treści Jego aktu urodzenia. A zatem dokonanie wzmianki marginesowej w akcie urodzenia A.S. z której wynika, że jego ojcem był J. S., zdaniem skarżącego, ma wpływ na jego prawa i obowiązki. Zdaniem Sądu, co do zasady, należy przyznać rację skarżącemu, że może on swój interes prawny do bycia stroną postepowania wywieść z przepisów Kodeksu cywilnego Księga IV Spadki. Jednakże nie wystarcza w tym zakresie samo twierdzenie skarżącego nie poparte żadnymi dowodami. Skarżący w postępowaniu zainicjowanym jego wnioskiem nie przedłożył bowiem żadnych dowodów które potwierdzałyby iż faktycznie jest następcą testamentowym J. S., jak również aby obecnie Sąd wznowił na wniosek A.S. postępowanie spadkowe. Należy jednak także zauważyć, że w tym zakresie nie zostały przez organ również podjęte żadne czynności wyjaśniające.

W świetle powyższego Sąd - badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu - doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany będzie do uwzględnienia wskazanego wyżej stanowiska sądu w szczególności poprzez dokonania analizy, w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez stronę postępowania a następnie w zależności od dokonanych w tym zakresie ustaleń do dokonania niezbędnej analizy merytorycznej i wydania decyzji w trybie art. 151 k.p.a. przy prawidłowym i jasnym sformułowaniu sentencji tak aby nie budziła ona żadnych wątpliwości w zakresie wydanego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.) - orzeczono jak sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.