Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 953/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2012 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-


UZASADNIENIE

We wniosku o przyznanie prawa pomocy P. O. podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i [...] małoletnimi synami. Z uwagi na sezon zimowy zawiesił działalność gospodarczą i utrzymuje się z prac dorywczych ok. [...] zł, przy czym jest to dochód całej jego rodziny. Oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, zasobów pieniężnych ani żadnego majątku.

Pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie między innymi zeznania podatkowego za 2011 r., wskazania jaki charakter mają prace dorywcze, wskazania wszystkich źródeł utrzymania i dochodów żony, złożenie wyciągów z rachunków bankowych małżonków.

W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że "nie ma tytułu prawnego do nieruchomości" położonej w [...], nie posiada konta bankowego, a z żoną ma rozdzielność majątkową więc nie zna jej dochodów, "generalnie" jest na jego utrzymaniu. Oświadczył, że prace dorywcze polegają na pracy na [...] należącej do jego ojca. Załączył kserokopię wniosku skierowanego do Urzędu Gminy w [...] o zawieszenie działalności gospodarczej. Następnie złożył wspólne z żoną zeznanie podatkowe za 2011 r., w którym wykazał dochód brutto w wysokości [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.

Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04)

Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ).

Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, że podnoszone we wniosku okoliczności zachodzą. Nie przedłożył bowiem żadnego dowodu potwierdzającego, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została wyrejestrowana bądź zawieszona (dowodu takiego nie stanowi kserokopia wniosku o zawieszenie działalności), nie wyjaśnił czyją własnością jest nieruchomość, w której zamieszkuje wraz z rodziną, powołując się na rozdzielność majątkową nie wyjaśnił czy i jakie dochody osiąga jego żona. Oświadczył, że zarówno on jaki i jego żona nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie przedkładając zaświadczeń z banku o likwidacji takowych, mimo iż z akt sprawy wynika, że prowadząc działalność gospodarczą rachunki takie posiadał.

Wyjaśnienia skarżącego budzą wątpliwości także z tej przyczyny, że w skardze złożonej do sądu administracyjnego twierdzi, że może otrzymywać dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także ewentualne dochody za sprzedane płody rolne, natomiast we wniosku nie wykazał jakoby posiadał nieruchomości rolne. Również biorąc pod uwagę, że skarżący jest osobą przedsiębiorczą (sprzedaż detaliczna [...], sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do [...] także poprzez [...]) wątpliwe wydają się być jego wyjaśnienia, że aktualnie utrzymuje [...] rodzinę z dochodu w wysokości ok. [...] zł tj. poniżej tzw. minimum egzystencji, nie korzystając przy tym z pomocy społecznej. Wątpliwe również w świetle zasad doświadczenia życiowego są twierdzenia skarżącego jakoby dorywczo pracował za w/w kwotę na [...] należącej do jego ojca.

Z obowiązku wykazania, że sytuacja materialna nie pozwala na partycypowanie w kosztach sądowych nie zwalnia skarżącego fakt, że ciąży na nim obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w 11 sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem.

Wobec postawy skarżącego informacje zawarte we wniosku nie mogły zostać zweryfikowane.

Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.