Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 121/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.239a, 239b,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art.25
journal: Dz.U. 1991 nr 100 poz 442
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010r. sprawy ze skarg M. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. 1. oddala skargi; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz doradcy podatkowego P. Z. kwotę 2049,60 (dwa tysiące czterdzieści dziewięć 60/10) złotych, w tym 369,60 (trzysta sześćdziesiąt dziewięć 60/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia [...] nr: [...][...][...][...][...][...]i [...]utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odpowiednio nr: [...][...][...][...][...][...] i [...] w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] odpowiednio o nr: [...][...][...][...][...][...] i [...] określających M P zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i maj 2004r.

Organ wyjaśnił, że po wydaniu ww. decyzji, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności tym decyzjom. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że M P nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, na których można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W związku z tym organ uznał, że w sprawie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej. Zaległości podatkowe M P na dzień 6 sierpnia 2009r., czyli na dzień wydania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej od nr [...] do nr [...] wynoszą 303 084 zł plus odsetki w kwocie 188 816 zł. Z pisma Urzędu Gminy w [...] z dnia 29 kwietnia 2008r. wynika, że M P nie figuruje w ewidencji podatników. Z kolei w piśmie z dnia 29 kwietnia 2009r. Starostwo Powiatowe - Wydział Komunikacji Dróg poinformowało, że w ewidencji elektronicznej nie znaleziono żadnego pojazdu aktualnie zarejestrowanego na M P. Również Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych, Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych w Warszawie w piśmie z dnia 16 maja 2008r. poinformowała, że w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych nie znaleziono osoby o nazwisku M P. Ponadto z informacji posiadanych przez Urząd Skarbowy wynika, iż w dniu 5 lipca 2005r. na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] M P i JP sprzedali W i D P niezabudowaną nieruchomość położoną we wsi[...], Gm. [...] za kwotę 7 000 zł. Nieruchomość tą małżonkowie P. otrzymali w drodze darowizny na podstawie aktu notarialnego nr 1873/05 z dnia 9 maja 2005r. od LA, T M, K S oraz B F, która jednocześnie była obdarowaną. Ponadto w protokole o stanie majątkowym zobowiązanego, spisanym w dniu 29 października 2009r. M P nie ujawniła jakiegokolwiek majątku. Jednocześnie oświadczyła, że od 27 października 2009r. zarejestrowana jest w PUP jako bezrobotna.

Zdaniem organu, łączny stan zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług przy braku majątku o wartości odpowiadającej tym zaległościom wraz z odsetkami uzasadniał wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej . Istniała bowiem uzasadniona obawa, że zaległości podatkowe wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie zostaną wykonane.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów o właściwości organów do wydania postanowienia, organ wskazał na treść art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy pierwszej instancji w drodze postanowienia. Natomiast w myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej decyzję doręcza się kontrolowanemu oraz właściwemu organowi podatkowemu reprezentującemu Skarb Państwa, który staje się wierzycielem obowiązków wynikających z tej decyzji. Artykuł 25 ust. 2 w/w ustawy stanowi, iż organ podatkowy wymieniony w ust. 1 uprawniony jest do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej M P złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w których wniosła o ich uchylenie oraz uchylenie poprzedzających je postanowień organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Do nadania rygory natychmiastowej wykonalności niezbędne jest równoczesne spełnienie jednej z przesłanek określonych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej i uprawdopodobnienie, że decyzja nie zostanie wykonana (§ 2 tego artykułu). Z kolei na podstawie art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej, rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy pierwszej instancji, którym jest organ wydający decyzję. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem pierwszej instancji w sprawie dotyczącej decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

Zdaniem skarżącej, organ podatkowy przed wydaniem postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powinien zgromadzić i ocenić wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na ocenę, czy spełnione są ustawowe przesłanki zastosowania normy z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej. Następnie powinien ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, jakie jest prawdopodobieństwo niewykonania decyzji. W omawianej sprawie organ zaczerpnął informacji o stanie majątkowym podatniczki, jednakże jeżeli chodzi o posiadane przez nią mienie, poszukiwał go jedynie w bardzo ograniczonym zakresie nie badając między innymi, czy podatniczka nie posiada nieruchomości poza powiatem koneckim albo oszczędności w bankach. Organ poprzestał jedynie na ustaleniach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, który nie prowadził postępowania wyjaśniającego w omawianym zakresie.

Na dodatek postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostały doręczone we właściwym czasie, bowiem w sprawie był już ustanowiony pełnomocnik, który powinien być powiadomiony bezpośrednio.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień. Dodatkowo podkreślił, że w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej mowa jest o uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania podatkowego i nie jest wymagane od organu podatkowego wykazanie okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów.

Organ wyjaśnił też, że M P ustanowiła pełnomocnictwo w zakresie podatku VAT dopiero na etapie postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określających zobowiązania podatkowe lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Ponieważ do odwołania złożonego przez doradcę podatkowego PZ nie załączono stosownego pełnomocnictwa, Dyrektor Izby Skarbowej wystosował wezwanie w tej sprawie pismem z dnia 2 października 2009r. W odpowiedzi doradca podatkowy PZ w dniu 14 października 2009 r. złożył w siedzibie Izby Skarbowej umocowanie z dnia 31 sierpnia 2009 r. do reprezentowania M P m.in. w sprawie podatku VAT przed organami podatkowymi, organami kontroli i innymi wykonującymi podobne funkcje w zakresie podatków. Ponadto w związku ze złożonym przez w/w doradcę podatkowego zażaleniem na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., organ podatkowy pierwszej instancji wystosował wezwanie do PZ w sprawie dostarczenia pełnomocnictwa. W dniu 22 października 2009 r. do siedziby Urzędu Skarbowego wpłynęło pełnomocnictwo z dnia 17 października 2009r. w zakresie podatku VAT, akcyzowego i dochodowego za 2004 r. Postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zostały wydane w dniu [...] Z powyższego wynika, iż w dniu wydania przez organ pierwszej instancji postanowień strona nie miała ustanowionego pełnomocnika w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlega wykonaniu, jeżeli nadano jej rygor wykonalności. Aby można było nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności muszą zostać spełnione kumulatywnie (łącznie) dwie przesłanki:

- musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w § 1 art. 239b Ordynacji podatkowej,

- organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane - art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej.

W § 1 art. 239 b cyt. ustawy przewidziane zostały cztery warunki do nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

W przedmiotowej sprawie prawidłowym było działanie organu, który po otrzymaniu wniosku od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w pierwszej kolejności podjął czynności mające na celu ustalenie, czy M P posiada majątek o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Czyniąc ustalenia w tym zakresie oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez wnioskujący organ, tj. piśmie Urzędu Gminy w [...]z dnia 29 kwietnia 2008r. informującym że M.P. nie figuruje w ewidencji podatników, piśmie Starostwa Powiatowego z dnia 29 kwietnia 2008r. informującym że w ewidencji elektronicznej nie znaleziono pojazdu aktualnie zarejestrowanego na MP, piśmie Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych z dnia 21 maja 2008r. informujące, że w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych nie znaleziono MP. Informacje te organ uaktualnił i potwierdził na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym, jakie MP złożyła do protokołu w dniu 29 października 2009r. w Urzędzie Skarbowym. Podała ona, że nie pracuje i nie osiąga dochodów, a od 27 października 2009r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Nie posiada nieruchomości, środków transportowych, praw majątkowych, jest na utrzymaniu męża i rodziców, u których mieszka.

W związku z powyższymi informacjami organ doszedł do uzasadnionego przekonania, że w sprawie zaszła przesłanka, o której mowa w art. 239 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. że M P nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W tej sytuacji kolejnym etapem postępowania była ocena, czy zaistnienie tej przesłanki, tj. brak majątku o jakim mowa w art. 239 b § 1 pkt 2 cyt. ustawy, daje prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W § 2 cyt. przepisu mowa jest o uprawdopodobnieniu, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością.

Biorąc za podstawę z jednej strony okoliczność, że M P nie posiada żadnego majątku oraz z drugiej strony wysokość zaległości podatkowych podatniczki za okres od kwietnia do października 2004r., tj. kwotę 303 084 zł plus odsetki w kwocie 188 816 zł, organy były w pełni uprawnione stwierdzić, że prawdopodobnym jest, że zobowiązania wynikające z decyzji wymiarowych nie zostaną wykonane. W ocenie Sądu, wniosek ten jest w pełni racjonalny, logiczny i uzasadniony.

Za pozbawiony podstaw należy uznać zarzut skarżącej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem pierwszej instancji, o którym mowa w art. 239 b § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ pierwszej instancji w drodze postanowienia. W przedmiotowej sprawie decyzje określające M P zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i maj 2004r. wydane zostały przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (t. jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 8 poz. 65 ze zm.) organ kontroli skarbowej, w przypadku gdy jego ustalenia dotyczą podatków, których określanie lub ustalanie należy do właściwości naczelników urzędów skarbowych, postępowanie kontrolne kończy decyzją. Decyzję doręcza się kontrolowanemu oraz właściwemu organowi podatkowemu reprezentującemu Skarb Państwa, który staje się wierzycielem obowiązków wynikających z tej decyzji (art. 25 ustawy o kontroli skarbowej). Przepis ten ustanawia zatem wierzycielem obowiązków wynikających z decyzji organu kontroli skarbowej organ podatkowy właściwy w sprawie daniny publicznej, której dotyczy decyzja. W niniejszej sprawie wierzycielem tym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Przy czym ustanowienie wierzycielem organu podatkowego oznacza przeniesienie na ten organ nie tylko wszelkich praw w zakresie realizacji obowiązków wynikających z decyzji, ale również wszelkich obowiązków związanych z doprowadzeniem jej do wykonania. I tak zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej, uprawniony jest on również do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co też w niniejszej sprawie uczynił.

W odniesieniu do zarzutu nie doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego pełnomocnikowi skarżącej należy wskazać, że pełnomocnictwo w sprawie wpłynęło do organu w dniu 22 października 2009r., a zatem już po wydaniu rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji. Oznacza to, że zarzut jest bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienia postąpił zgodnie z przytoczonymi wyżej prawa, tj. art. 239 b § 1, § 2 pkt 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.