Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 738/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 19 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") decyzją z [...] r. po rozpatrzeniu odwołania X od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] r. o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ( ONW ) na rok [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok . [...] We wniosku producent rolny zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr [...] Gospodarstwo zostało objęte kontrolami również w zakresie tworzenia sztucznych warunków.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją

z dnia[...]. odmówił stronie przyznania płatności ONW na rok . [...]

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR , po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że X uczestniczył w procesie tworzenia sztucznych warunków

w celu maksymalizowania wysokości otrzymywanych płatności w różnych schematach pomocowych. W grupie tej był sam [...] oraz szereg spółek z o. o. utworzonych przez te osoby. W ocenie organu, gospodarstwa tych podmiotów były ze sobą powiązane ekonomicznie, osobowo

i organizacyjnie. Wskazane osoby zarządzały wzajemnie swoimi gospodarstwami rolnymi oraz gospodarstwami należącymi do spółek z o.o. tworzonych, przez te osoby w różnych konfiguracjach osobowych i w różnym czasie oraz działkami ewidencyjnymi wskazywanymi do dopłat przez [...].

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał szczegółowo na powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między [...] oraz szeregiem spółek z o. o. [...]

X rozpoczął działalność w [...] roku. Jego działki rolne w latach [...] kupował, sprzedawał, dzierżawił i brał w dzierżawę od wielu podmiotów, w tym od Skarbu Państwa. W swoim gospodarstwie od [...] r. zatrudnia w ramach umowy o pracę [...]. Prace polowe na jego działkach wykonywały też podmioty zewnętrzne ( okoliczni rolnicy wykaszający mu grunty i łąki na których były trawy ). X posiada liczny park maszynowy, który użycza [...], który dzierżawi od niego grunty

i swojemu rodzeństwu. X był powiązany osobowo, m. in., ze spółką[...]. Spółka[...], której X był prezesem, dzierżawiła od niego grunty. Był on również prezesem kilku innych wskazanych

w decyzji spółek.

Organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na przesłanki uzasadniające tezy o tworzeniu sztucznych warunków

– powiązania osobowo – kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami ( ich pełnomocnikiem był, [...] prezesami spółek albo ich wspólnikami była partnerka skarżącego [...], jego siostry albo sam X kilka spółek miało ten sam adres do korespondencji )

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów ( m. in. ONW ) – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno – technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne ( nie było naturalnych granic między działkami )

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów, zatrudnianie pracowników ( stroną tych czynności był wielokrotnie sam X, jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek )

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że kreowanie sztucznych warunków przez wskazane w decyzji podmioty nastąpiło w celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania

w ramach płatności.

Działanie to powodowało uniknięcie zastosowania stawek degresywnych

i limitów powierzchniowych. Jak wynika natomiast z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych

z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa. Kwestie związane ze stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków odnośnie przyznania jednolitej płatności obszarowej uszczegółowione zostały w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynikają także systemowe cele, to jest przydzielenie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów (motyw 13 preambuły). Organ ARiMR stwierdził, że kwota przyznanej płatności stanowiłaby kwotę powyżej progu 150.000 EUR wynikającego z art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013. W związku z powyższym,

w ocenie organu ARiMR, wszelkie płatności, o które ubiegał się odwołujący

i powiązane podmioty uznać trzeba za korzyści uzyskane w wyniku tworzenia sztucznych warunków, stąd konieczność ich odmówienia.

W skardze od decyzji organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub

o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 15 kpa poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, albowiem postępowanie dowodowe organu II instancji było zbyt rozległe i wyręczało w działaniu organ I instancji, ponadto postępowanie II instancyjne było prowadzone w szerszym zakresie niż postępowanie organu I instancji

- art. 27 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez odwrócenie ciężaru dowodu oraz rażące błędy w ustaleniach faktycznych

- art. 27 ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy w zw. z art. 80 kpa poprzez przyjęcie za podstawe decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów.

- art. 107 § 3 i § 1 ust. 6 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu w decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że wystąpiło tworzenie sztucznych warunków

- art. 89 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom ) nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię wyrażające się bezzasadnym przyjęciem, że skarżący wraz z innymi podmiotami dokonali sztucznego podziału gospodarstw rolnych celem uzyskania płatności PROW,

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 poprzez nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się przyjęciem, że te same okoliczności zostały uznane za tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności do wszystkich systemów wsparcia w ramach EFRROW,

art. 36 lit. a ppkt iv i art. 39 rozporządzenia Rady(WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez brak zastosowania tych przepisów do skarżącego, pomimo, iż skarżący był w posiadaniu gospodarstwa rolnego, utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej oraz zarządzał nim i prowadził w aktywną gospodarkę rolna,

9) art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez błędne zastosowanie pojęcia "gospodarstwo rolne".

Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r. jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania

w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a. uzasadniałby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Istotą sporu, w ramach kontrolowanej sprawy, jest to, czy skarżący wespół ze wskazanymi przez organ ARiMR podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego,

w sprzeczności z celami tego prawodawstwa, co implikuje – w ocenie organu – konieczność odmowy przyznania wnioskowanej płatności dla obszarów

z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok [...]

Jak ustaliły i oceniły organy, na podstawie weryfikacji wniosku skarżącego oraz członków jego rodziny, tj. [...] oraz innych osób, w różny sposób powiązanych ze skarżącym lub wskazanymi wyżej osobami, tj. [...] a także utworzonych przez wskazane wyżej osoby, w różnych konfiguracjach osobowych, spółek, na tworzenie przez X sztucznych warunków w celu zmaksymalizowania wysokości otrzymywanych płatności w różnych systemach pomocowych oraz w celu uzyskania płatności do działek, do których płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni, do jakiej przysługuje płatność, wskazują następujące okoliczności :

– powiązania osobowo – kapitałowe między wskazanymi w decyzji osobami

i spółkami; skarżący był prezesem w szesnastu wymienionych w decyzji spółkach

( str. [...] decyzji), [...] w pięciu spółkach, [...]

w trzech spółkach, [...] w jednej. Ponadto, wskazane osoby w [...] wymienionych w decyzji podmiotach występowały jako wspólnicy, którzy decydowali o działalności tych podmiotów. Funkcje zarządcze w spółce [...] pełnił także[...], zaś w spółkach [...][...]

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami, mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno – technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne ( nie było naturalnych granic między działkami )

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów, zatrudnianie pracowników ( stroną tych czynności był wielokrotnie sam X, jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający, czy członek władz wskazanych spółek )

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Organ administracji dokonał także analizy siedzib zarówno osób fizycznych jak też spółek powiązanych kapitałowo, a także adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące podały rejestrując podmioty, jako producentów rolnych w ARiMR. Ustalono, m.in., że w przypadku spółek z o.o. , w których funkcje zarządcze pełnią [...] taki sam jest adres do korespondencji, tj. ul. [...]

Ustaleń w zakresie wskazanych wyżej powiązań osobowych organy dokonały w oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, jak również na podstawie wyjaśnień uzyskanych w odpowiedzi na wezwanie organu, w tym wyjaśnień skarżącego X, które potwierdzają wspólne działanie oraz podejmowanie strategicznych decyzji dotyczących np. istnienia podmiotu, kontynuowania działalności rolniczej, doboru programów rolnośrodowiskowych, wykonawców prac.

Ponadto, w wyniku analizy położenia geograficznego działek ewidencyjnych zadeklarowanych do płatności przez wskazane w decyzji osoby prawne i osoby fizyczne, w różnych konfiguracjach osobowych, ustalono, że grunty te zlokalizowane sa na terenie [...] województw, tj. [...] Ustalono także, że gospodarstwa wskazanych

w decyzji osób, poza gospodarstwem [...] były gospodarstwami rozproszonymi, ponieważ deklarowane działki położone były na terenach różnych obszarów administracyjnych.

Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił ( str. [...] decyzji), w jakich latach i przez jakie podmioty poszczególne działki ewidencyjne były deklarowane do płatności, wyraźnie wskazując że działki były przedmiotem przekazań pomiędzy podmiotami i osobami wskazanymi w decyzji. I tak, np.

- działki ewidencyjne [...] położone w województwie [...] w [...] roku były deklarowane do płatności przez spółkę[...], natomiast

w latach [...] przez skarżącego X

- działka o nr[...] położona w województwie [...] w roku [...] była deklarowana przez X, a w latach [...] przez [...]

Ponadto, organ analizując kwestie dotyczące położenia działek oraz rodzaju uprawy na deklarowanych działkach wskazał , że wielokrotnie na położonych obok siebie działkach będących w formalnym posiadaniu różnych podmiotów, uprawiano te same uprawy, co w połączeniu z brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami, prowadzi do wniosku, że jedynym racjonalnym wytłumaczeniem takiego przekazywania przylegających do siebie gruntów między różnymi podmiotami, była maksymalizacja dofinansowania w programie rolnośrodowiskowym oraz ONW.

Organ ustalił również na podstawie oświadczeń złożonych przez skarżącego, wyjaśnień i zeznań świadków , w tym [...] że wskazane w decyzji podmioty użyczały sobie wzajemnie sprzętu rolniczego, decyzje dotyczące zlecania prac polowych, wynagrodzenia, wykonywania usług agrotechnicznych podejmowane były wspólnie. Organ wskazał, m.in. , na zeznania[...], która wskazała, że sprawy upraw uzgadniali [...] nad wykazami pól czuwał[...], który później składał wnioski do ARiMR

Organ dokonał także analizy sprawozdawczości finansowej zarówno osób fizycznych jak i podmiotów prawnych .Z analizy tej wynika, że zarówno osoby fizyczne jak i spółki , z wyjątkiem X i spółek [...] nie ponosiły kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników, wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Organ podkreślił, iż wskazuje to fakt pełnienia w spółkach funkcji prezesa bez pobierania wynagrodzenia.

Organ wskazał także na to, ze działalność przedstawionych osób fizycznych

i spółek opierała się przede wszystkim na zlecaniu osobom trzecim czynności agrotechnicznych na zasadach umów barterowych. Przy czym , jak podkreślił fakt, zawierania takich umów z jednym wykonawcą zarówno w imieniu własnym, jak i

w imieniu reprezentowanych spółek przez skarżącego, również świadczy zdaniem organu o istnieniu wzajemnych powiązań i jest kolejnym elementem kreowania sztucznych warunków.

Organ w swoich ustaleniach szczegółowo wskazał również na różną wielkość powierzchni zgłaszanych do płatności w poszczególnych schematach pomocowych w kolejnych latach przez wskazane wyżej podmioty.

Zdaniem Sądu, prawidłowa jest ocena organu, że powstanie w różnym czasie [...] podmiotów prawnych oraz kilku indywidualnych gospodarstw rolnych, to wynik celowego działania nastawionego na pozyskiwanie wyższych płatności w różnych schematach realizowanych przez ARiMR. Pozostałe, wskazane wyżej okoliczności, takie jak zakup gruntów za pomocą kredytów preferencyjnych, wydzierżawianie gruntów osobom trzecim, przy jednoczesnym faktycznym władaniu tymi gruntami, użyczanie parku maszynowego, przekazywanie sobie działek ewidencyjnych, wspólne podejmowanie decyzji odnośnie wielu istotnych kwestii, stanowiło tworzenie sztucznych warunków, celem uzyskania maksymalnego wnioskowanego dofinansowania.

W związku z powyższym, za nieuzasadnione Sąd uznał podniesione

w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania

W szczególności, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa ustanawiających zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz określających prawo do obrony w postępowaniu administracyjnym.

Uzupełniające postępowanie dowodowe przed organem II instancji dotyczyło kwestii tworzenia sztucznych warunków przy wykorzystaniu tego samego modelu działania, a więc rejestracji kolejnych podmiotów, jako producentów rolnych, co do których istnieją powiązania osobowe, kapitałowe i organizacyjne ze skarżącym oraz składania wniosków pomocowych, co do gruntów przekazywanych tym podmiotom przez skarżącego oraz podmioty z nim powiązane. Organ odwoławczy ujawnił kolejne przypadki współdziałania producentów rolnych w zakresie przekazywania działek rolnych. Stwierdzenie takich okoliczności stanowiło właściwą podstawę dla wyjaśnienia sprawy w aspekcie podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa, co do ustanowionych górnych limitów pomocy finansowej dla rolników. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy nie wykraczało poza ramy sprawy administracyjnej zakreślone w toku postępowania przed organem I instancji. Wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego uzupełniały i potwierdzały prawidłowość kwestionowanej odwołaniem decyzji. Stąd brak jest podstaw dla przyjęcia stanowiska, że strona została pozbawiona prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, czy też dwukrotnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Sprawę administracyjną wyznacza zakres ustaleń stanu faktycznego, natomiast postępowanie dowodowe przed organem II instancji może być szersze. Sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji ulegała ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. I brak tutaj ograniczeń dla postępowania dowodowego, jeśli prawa strony zostały zachowane. To nie zakres odwołania decyduje o charakterze sprawy i przebiegu postępowania odwoławczego.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty skarżącego dotyczące pozbawienia go prawa do obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym. Pisma strony włączone do aktach sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżący osobiście lub przez pełnomocnika wielokrotnie wypowiadał się, co do dowodów

i materiałów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Skarżący korzystał

z tego prawa także po zakończeniu postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przepisów prawa poprzez odwrócenie ciężaru dowodu.

Kontrola legalności kwestionowanych decyzji musi uwzględniać, że

w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności w sposób szczególny została uregulowana kwestia ustalenia (weryfikacji) uprawnienia do płatności, bo w oparciu o Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek, który ma zawierać deklarację

o zgodności danych ze stanem faktycznym i prawnym, a strona ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

Sąd uznał zatem, że organy administracji publicznej prawidłowo dokonały weryfikacji uprawnień zgłoszonych do płatności w oparciu o Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli. Dowody włączone do akt sprawy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, jak wskazano wyżej, że organy obu instancji ujawniły powiązania osobowe, kapitałowe i organizacyjne pomiędzy producentami rolnymi, które są istotne z punktu widzenia weryfikacji wniosku w aspekcie tworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności rolniczych.

Organy obu instancji trafnie uznały, że wyniki kontroli administracyjnej wniosku pomocowego skarżącego oraz podmiotów z nim powiązanych aktualizowały obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które miało na celu weryfikację uprawnienia deklarowanego do płatności.

O naruszeniu przepisów postępowania dotyczących rozłożenia ciężaru dowodu w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich nie stanowią także dalsze czynności dowodowe organów obu instancji, które nakładały na stronę postępowania obowiązek dostarczenia dowodów na okoliczność rolniczego użytkowania gruntów rolnych przez skarżącego oraz przez producentów rolnych powiązanych ze skarżącym.

Organ stosował w tym celu środki dowodowe zgodne z prawem, a mianowicie wezwanie strony do złożenia wyjaśnień, włączanie do postępowania administracyjnego dowodów zgromadzonych w innych postępowaniach prawnych

w tym w postępowaniach karnych, włączanie do materiału dowodowego wyciągów

z Krajowego Rejestru Sądowego, wyciągów z Ksiąg Wieczystych, wyciągów

z internetowej bazy Głównego Urzędu Statystycznego, czy włączenia do materiału dowodowego dokumentów prywatnych, takich jak umowy dotyczące odstępowania gruntów rolnych innym podmiotom (umowy dzierżawy, umowy barterowe).

Ponadto, w ocenie Sądu, nie stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Rozprawa administracyjna jest formą prawną, która ma zapewnić przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, a w szczególności prowadzić do uzgodnienia interesów stron oraz wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 §1 i §2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego).

Celem rozprawy administracyjnej nie jest prowadzenie polemiki ze stanowiskiem organu, w sytuacji gdy strona nie przedstawia dowodów lub wykonuje wezwanie w ten sposób, że nie wyczerpuje zagadnienia będącego tezą dowodową, czy też nie dysponuje dowodami deklarowanego we wniosku stanu faktycznego, a więc dowodami prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego, a przez to nie może potwierdzić warunków aktualizujących uprawnienie do otrzymania płatności. Dokumentacja, którą skarżący był zobowiązany przedstawić jest zwyczajnym, logicznym i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego elementem składowym prowadzenia odrębnych gospodarstw rolnych, a przez to stanowi bezpośredni dowód takich okoliczności, jak samodzielność jednostki produkcyjnej, która wyraża się niezależnością w zarządzaniu, niezależnością gospodarki finansowej oraz niezależnością techniczno-organizacyjną.

Nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa poprzez przyjęcie za podstawę decyzji ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zasadami swobodnej oceny dowodów.

Ustalenia faktyczne organów administracji publicznej w żadnym zakresie nie są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym.

Argumentacja skargi nie kwestionuje prawdziwości zdarzeń prawnych

i faktycznych ujawnionych w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, czy też ustaleń poczynionych na podstawie dostarczonych przez skarżącego dokumentów prywatnych.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach kontrolowanej sprawy został pozyskany przede wszystkim za pomocą Zintegrowanego Systemu Zarządzania

i Kontroli, zatem nie sposób uznać, że organ administracji publicznej dokonał ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym. W ocenie Sądu, argumentacja skargi dowodzi, że skarżący na podstawie tego samego materiału dowodowego przyjmuje różne ustalenia faktyczne.

Podkreślić należy, że przesłanką, która przesądza o uprawnieniu do otrzymania płatności nie jest wpis do ewidencji producentów rolnych, czy też wpis do ewidencji gospodarstw rolnych. W postępowaniu o przyznanie płatności, weryfikacji podlegają okoliczności deklarowane w treść złożonego wniosku pomocowego.

W konsekwencji, wpis w systemie ewidencji producentów, czy wpis w ewidencji gospodarstw rolnych, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku realizacji kompetencji w zakresie pociągnięcia do odpowiedzialności prawnej beneficjenta za podanie we wniosku o przyznanie płatności danych nieprawdziwych, bo przykładowo nieaktualnych, albo pociągnięcia beneficjenta do odpowiedzialności prawnej za wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności w sytuacji braku warunków uprawniających go do jej otrzymania, czy też w sytuacji tworzenia sztucznych warunków dla otrzymania takiej płatności.

O naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów nie stanowi to, że ocena organu administracji publicznej istotnie różni się od oceny materiału dowodowego dokonywanej przez stronę postępowania administracyjnego.

Dyrektor Oddziału ARiMR trafnie uznał, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych zgodnych z prawdą materialną. Uwzględniono powiązania osobowe, kapitałowe oraz organizacyjne pomiędzy poszczególnymi producentami rolnymi ubiegającymi się o płatności rolnicze. Ustalenia faktyczne zostały przyjęte po analizie materiału dowodowego

w aspekcie racjonalności ekonomicznej i technologicznej dla prowadzenia samodzielnych i odrębnych gospodarstw rolnych. Organy dokonały analizy przekazywania działek rolnych pomiędzy zarejestrowanymi producentami rolnymi, charakteru upraw prowadzonych na tych działkach oraz sposobu utrzymywania gruntów deklarowanych do płatności w dobrej kulturze rolnej.

Wnioski z analizy materiału dowodowego zostały przyjęte z poszanowaniem zasad doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania.

Grunty zadeklarowane do płatności przez X, członków jego rodziny, utworzone przez nich spółki, a także grunty rolne zgłoszone do płatności przez osoby fizyczne, które pozyskały grunty rolne od tych podmiotów (formalnie na podstawie umowy dzierżawy), w rzeczywistości wchodzą w skład jednej jednostki produkcyjnej, która jest wspólnie prowadzona i wspólnie zarządzana przez członków rodziny [...], utworzone przez nich spółki, wspólników tych spółek i powiązane

z nimi osoby fizyczne.

Sąd podziela stanowisko Dyrektora Oddziału ARiMR, że takie okoliczności, jak prowadzenie ksiąg rachunkowych, sporządzanie sprawozdań finansowych, zaciąganie zobowiązań kredytowych, nabywanie własności gruntów rolnych, zawieranie umów dzierżawy gruntów rolnych, zatrudnianie prezesa spółki, księgowej, czy pracownika do prowadzenia biurowości w spółce są elementami, które nie stanowią o funkcjonowaniu odrębnego gospodarstwa rolnego.

W konsekwencji, Sąd podziela ustalenia faktyczne organów administracji publicznej, że gospodarstwo rolne, którego posiadanie i prowadzenie skarżący potwierdzał poprzez złożenie wniosku o przyznanie płatności zostało wyodrębnione sztucznie, bo jedynie na gruncie prawa administracyjnego,

a technicznie, ekonomicznie i organizacyjnie, czyli w sensie cywilnoprawnym, a więc faktycznie, stanowiło jedną z wielu jednostek produkcyjnych wspólnie zarządzanych

i finansowanych przez grupę producentów rolnych (osób prawnych i fizycznych).

Organy trafnie uznały zatem, że w odniesieniu do X, jako członka grupy, który wystąpił z odrębnym wnioskiem o przyznanie płatności rolniczych do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez grupę osób fizycznych lub prawnych została spełniona przesłanka tworzenia sztucznych warunków

W związku z powyższym, za nieuzasadnione Sąd uznał także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.

Ustalony w kontrolowanej sprawie stan faktyczny, jak prawidłowo oceniły organy, odpowiada warunkom klauzuli obejścia prawa wskazanej w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549). Zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone,

w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Organy trafnie uznały, że powołany przepis ustanawia sankcję wykluczenia

z systemu płatności na dany rok. Skorzystanie przez organ z powyższej kompetencji nie narusza szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia. W konsekwencji, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów ustanawiających poszczególne systemy wsparcia dla rolników poprzez brak ich zastosowania, jak powołany w skardze art. 36 lit a ppkt iv i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W tym miejscu należy wskazać, że problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 [...] dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Dokonując interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa należy również wskazać na wyrok TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, [...], który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Ponadto, w wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego

i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny), pkt 29 cytowanego wyroku, zob. także wyrok TSUE z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03 [...] Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie, niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42, zob. także wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02 [...]

W kontrolowanej sprawie, zdaniem Sądu, w świetle całokształtu okoliczności ustalonych przez organy, odnoszących się do działania samego skarżącego, jak

i pozostałych, wskazanych w uzasadnieniu decyzji podmiotów, tj.

- powiązań osobowych pomiędzy podmiotami ( osobami fizycznymi i spółkami )

-ścisłym powiązaniu ( prawnym, organizacyjnym, ekonomicznym) formalnie odrębnych gospodarstw

-pozornym wydzieleniu gruntów o areale gwarantującym uzyskanie maksymalnych dopłat

- faktycznym zarządzaniu wydzielonymi gruntami przez grupę osób, w tym przede wszystkim przez samego skarżącego

- wykonywaniu prac agrotechnicznych przy użyciu tego samego parku maszynowego

- położeniu deklarowanych przez wszystkie podmioty, w tym skarżącego, działek

w połączeniu z ( częściowym ) brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami

nie budzi wątpliwości wyczerpanie przez skarżącego, działającego wespół

z podmiotami wskazanymi przez organ ARiMR, przesłanek z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem wnioskowanych płatności.

Chociaż skarżący ubiegając się o te płatności formalnie, jak wskazały organy, spełnił warunki do ich uzyskania, okoliczności te zostały sztucznie stworzone, stanowiąc próbę dostosowania wzajemnych relacji, między wskazanymi

w decyzji podmiotami, celem uzyskania maksymalnego dofinansowania ,

w sprzeczności z celami wynikającymi z ww. rozporządzeń unijnych .

W przepisach prawa krajowego płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami uregulowane są w ustawie

z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562). Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy,

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364) określone zostały szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością ONW". Treść § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje producentowi rolnemu, jakie warunki musi spełnić do uzyskania tej płatności. Istotne jest, że wysokość należnej płatności powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 3 ). Wysokość płatności ONW zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.

Skoro organy poczyniły ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach na potrzeby obejścia przepisów prawa, które ograniczają wysokość płatności na rok [...] dla gospodarstw wielkoobszarowych, to trafnie uznały, że w takiej sytuacji aktualna pozostaje jedynie sankcja wykluczenia z systemu płatności na dany rok, co przybiera formę decyzji o odmowie przyznania płatności. W sprawie, gdzie poczyniono ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach, nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące umniejszenia wysokości płatności. Stosowanie przepisów przewidujących umniejszenie płatności pozostaje aktualne w sytuacji ujawnienia innych nieprawidłowości niż tworzenie sztucznych warunków.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369), Sąd oddalił skargę.