Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 454/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135, art. 152, art. 223 par. 2, art. 210 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 190 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, art. 207 ust. 1, art. 160 ust. 1, art. 60 ust. 6 i art. 70 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 77 ust. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 107 par. 1 i 3, art. 10, art. 64 par. 4 i art. 81, art. 7 i art. 77 par. 1, art. 80, art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skarg K. [...]-S. na decyzje Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] maja 2010 r. bez numerów w przedmiocie skreślenia z listy studentów Wydziału [...] Uniwersytetu [...] oraz zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] 2010 r. bez numerów, II. nakazuje ściągnąć od Rektora Uniwersytetu [...] w P. na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi, III. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. /-/ E. Podrazik /-/ T. Świstak /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2010 r., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy skreślenia z listy studentów, Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. odmówił zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego z [...] i skreślił K. [...] - S. z listy studentów [...] roku Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. w roku akademickim 200[...]/20[...]. Organ podał, iż "skreślenie z listy studentów (...) związane było z brakiem zaliczenia [...] Sesji [...], a nie z powodu braku zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego, nie ma tutaj żadnego skutku przyczynowego, egzamin komisyjny może mieć zastosowanie w ściśle ustalonych okolicznościach, a podstawą skreślenia były braki postęp[...]ów w nauce.". Jako podstawę prawną Dziekan wskazał art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W ustaleniach faktycznych organ podał, iż pismem z dnia [...] września 2009 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] września 2009 r. "o charakterze odwołania" (...) po ustawowym terminie odwoławczym 7 dni roboczych od terminu II poprawki.") zainteresowana wniosła o wyznaczenie egzaminu komisyjnego z [...], który winna zdać w ramach [...] Sesji [...] obejmującej [...] i [...] rok studiów. Wniosek ten został negatywnie zaopiniowany przez Kolegium Dziekańskie w dniu [...] października 2009 r.

W odniesieniu do zastrzeżeń związanych z przeprowadzeniem egzaminu z powyższego przedmiotu (bez udziału [...] M. Z.; w formie testu - bez wcześniejszego poinformowania o tym) organ stwierdził, że egzamin został przeprowadzony przez osobę upoważnioną - [...] M. N. (wymieniony w § [...] pkt [...] Regulaminu studiów), który został wskazany do przeprowadzenia egzaminu, przygotował test i dokonał jego sprawdzenia i oceny. Fakt pisania testu pod nadzorem "Pani z sekretariatu", nie może być w ocenie organu traktowany jako przeprowadzenie egzaminu przez te osobę, zaś forma egzaminu co do zasady należy do decyzji przeprowadzającego egzamin. W konsekwencji Dziekan stwierdził brak podstaw do wyrażenia zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego.

Dalej organ wskazał, że brak zdania egzaminu najpóźniej do terminu zakończenia II roku studiów (przedmiotowy egzamin zgodnie z uchwałą Rady Wydziału z dnia [...] marca 2006 r. wchodzi w skład [...] Sesji [...] obejmującej [...] i [...] rok studiów) uniemożliwia ich kontynuację. Wobec powtarzania przez zainteresowaną [...] roku studiów w roku akademickim 200[...]/200[...], "zgodnie z par. 33 pkt. 2 Regulaminu Studiów" nie ma możliwości powtórnego powtarzania roku studiów. Niezaliczenie roku w określonym terminie powoduje, że zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym decyzja o skreśleniu jest uzasadniona.

Odwołanie od decyzji złożyła K. [...] - S., która zakwestionowała prawidłowość przeprowadzenia egzaminu poprawkowego z wyżej opisanego przedmiotu z dnia [...] września 2009 r. bez obecności [...] M. Z., a który to egzamin miał zostać przeprowadzony przez [...] M. N. W ocenie zainteresowanej egzamin został przeprowadzony niezgodnie z § [...] Regulaminu studiów, z uwagi na formę testu (o czym nie została wcześniej poinformowana) oraz przeprowadzenie przez "Panią z sekretariatu", a nie przez M. N. W ocenie zainteresowanej sposób przeprowadzenia egzaminu miał istotny wpływ na jego wynik (dotychczas egzaminy poprawkowe miały formę ustną). Nie zgodziła się z Dziekanem, iż to [...] M. N. przygotował oraz sprawdził i ocenił test, bowiem test ten został przygotowany na potrzeby egzaminu, który odbył się kilka lat wcześniej, gdyż widniała na nim data, a jedyną czynnością jaką przeprowadził M. N. było podpisanie wydruku wyniku egzaminu, który przygotowała "Pani z sekretariatu". Wskazała także na okoliczności rodzinne i zdrowotne, jako usprawiedliwiające złożenie wniosku o wyrażenie zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego. Zainteresowana poprosiła o "cofnięcie decyzji i ponowne przyjęcie (...) na studia [...] a tym samym umożliwienie (...) poprawienia w/w przedmiotu (§ [...] pkt. [...] Regulaminu AM)".

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Rektor Uniwersytetu [...] w P. wydana na podstawie art. 190 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, utrzymał w mocy decyzje Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] 2010 r.

W uzasadnieniu Rektor przedstawił przebieg wcześniejszego postępowania (decyzja autokontrolna Rektora względem decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Kolegium Dziekańskiego [...] z dnia [...] 2009 r. o skreśleniu z listy studentów) i zaznaczył, iż zaskarżoną decyzję wydano "w wyniku ponownego rozpoznania sprawy".

Organ wskazał na teść art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz obowiązek zdania przez zainteresowaną egzaminu najpóźniej do terminu zakończenia [...] roku studiów, zgodnie z planem studiów przyjętym uchwałą Rady Wydziału z dnia [...] marca 2006 r. Dalej zauważył, iż zainteresowana trzykrotnie podchodziła do tego egzaminu (w terminie podstawowym oraz w dwóch terminach poprawkowych), za każdym razem z wynikiem negatywnym. Wniosek zainteresowanej z dnia [...] września 2009 r., uzupełniony pismem z dnia [...] września 2009 r. zawierającym zastrzeżenia do przeprowadzonego egzaminu, został negatywnie zaopiniowany przez Kolegium Dziekańskie w dniu [...] 2009 r. Za błędne uznał Rektor stanowisko Dziekana co do nieuznania pisma zainteresowanej z dnia [...] września 2009 r. za uzupełnienie pierwotnego wniosku, co jednak nie wpłynęło na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem zarzuty zawarte w przedmiotowym piśmie zostały przez organ I instancji rozpoznane w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny dokonanej przez organ I instancji, iż okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie egzaminu komisyjnego oraz zarzuty podniesione w piśmie uzupełniającym wniosek nie dają podstaw do przyznania prawa do zdawania takiego egzaminu. Zdaniem organu, w świetle § [...] pkt [...] Regulaminu studiów zainteresowana nie ma również możliwości powtarzania [...]

[...] roku studiów, gdyż powtarzała go już w roku akademickim 200[...]/200[...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. [...] - S. domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszaniem prawa lub ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżąca zarzuciła Rektorowi naruszenie:

- art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niezasadne zastosowanie mimo braku przesłanek;

- art. 7 w zw. z art. 86 kpa i art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 w zw. art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania i błędnego stwierdzenia po jej stronie braku postępów w nauce, niezbadanie przez organ odwoławczy całego materiału dowodowego, w szczególności co do przyczyn niezaliczenia kolejnego semestru studiów oraz co do wadliwości przeprowadzenia egzaminu w dniu [...] września 2009 r., brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji przyczyn dla których organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy art. 190 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy nie przewiduje obligatoryjnego skreślenia studenta z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce lub nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

- art. 10 § 1 w zw. z art. 81 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 wyżej powołanej ustawy poprzez brak należytej możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz faktyczne uniemożliwienie stornie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i wydanie mimo to decyzji w sprawie.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła zarzuty powołując się na stanowisko orzecznictwa w przedmiocie nieobligatoryjnego, uznaniowego charakteru decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów. Ponadto (na wstępie) zwróciła na wewnętrzną sprzeczność decyzji organu I instancji, który wskazał jako podstawę prawną decyzji art. 190 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, zaś argumentację odniósł do braku postępów skarżącej w nauce, który "stanowi odrębną przesłankę (...) ujętą w odrębnym przepisie, a mianowicie w pkt 3". Organ II instancji nie wskazał zaś podstawy swojego rozstrzygnięcia, a jedynie podstawę swojej legitymacji do wydania zaskarżonej decyzji i ograniczył się jedynie do poparcia stanowiska Dziekana, w związku z czym decyzja Rektora została wydana mimo braku ponownego zbadania sprawy, jaki z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, które powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Podnosząc brak podstaw do skreślenia z listy studentów skarżąca wskazała, iż niezależnie do tego czy podstawą skreślenia był brak postępów w nauce, czy też niezaliczenie sesji egzaminacyjnej, przesłanki te nie zostały spełnione, bowiem pomimo trudnej sytuacji osobistej dołożyła wszelkich starań by przygotować się do egzaminów, o czym świadczy chociażby fakt, że wszystkie inne egzaminy złożyła z wynikiem pozytywnym.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w P. wniósł o jej oddalenie i podniósł, że ogólnikowo podnoszone przez skarżącą we wniosku z dnia [...] września 2009 r. okoliczności nie mogły stanowić podstawy do składania egzaminu poprawkowego, natomiast sposób przeprowadzenia egzaminu poprawkowego nie budził żadnych wątpliwości, a zarzuty skarżącej nie doprowadziły do zakwestionowania jego poprawności. Organ zaprzeczył także, iżby zapowiadano wcześniej, jak to podniesiono po raz pierwszy w skardze, formę przeprowadzenia kwestionowanego egzaminu. Organ zauważył także, iż w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadzono postępowania dowodowego, dotychczas zgromadzone dowody były skarżącej znane. W ocenie organu, wobec odpowiedniego stosowania w postępowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym), zarzut braku prowadzenia postępowania dowodowego i umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów uznał za nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

W niniejszej sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia poszukiwać należało w przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), która w art. 1 określa, że ustawę stosuje się do publicznych i niepublicznych szkół wyższych. Regulacja zasad skreślenia studenta z listy studentów przewidziana została w art. 190 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 2 kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W ust. 3 przewidziano, że od decyzji określonych w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna. Zgodnie z art. 207 ust. 1 powołanej ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.

W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji, w którym wnioski obywateli załatwiane są poza taką procedurą i w formach jej nie znanych, powoduje to bowiem stan niepewności prawnej i ogranicza prawa obywateli do ochrony swych uprawnień przed organami administracji publicznej i przed sądami (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 kpa), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie decyzji stosownie do art. 107 § 1 kpa, stanowi jej integralną część i kontroli sądu podlega decyzja jako całość, a więc osnowa (rozstrzygnięcie) łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA sygn. akt I SA/Gd 668/98). Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 403/09, dostępne Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższych uwag należy najpierw wskazać na fakt, że wniosek skarżącej z dnia [...] września 2009 r., uzupełniony - jeszcze przed wydaniem przez Dziekana pierwszej decyzji z dnia [...] 2009 r. - pismem z dnia 28 września 2010 r. zawierającym zarzuty co do prawidłowości przeprowadzenia egzaminu poprawkowego w dniu [...] września 2009 r., zainicjował postępowanie przed Dziekanem [...] Uniwersytetu [...] w P. w sprawie wyrażenia zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego z przedmiotu [...]. Postępowanie to znajduje swoje oparcie w § [...] Regulaminu studiów będącego załącznikiem do uchwały nr [...] Senatu [...] w P. z dnia [...] kwietnia 2006 r. Regulamin ten określa organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta (art. 160 ust. 1 powołanej ustawy). W istocie sprawa przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, jak wynika z treści aktu wydanego przez Dziekana w dniu [...] 2010 r., została zakończona dopiero tą decyzją z dnia [...] 2010 r., równocześnie ze skreśleniem skarżącej z listy studentów.

W ocenie Sądu omawiane pismo Dziekana z dnia [...] 2010 r. zawiera dwie decyzje dotyczące dwóch odrębnych spraw. Podobnie też pismo Rektora z dnia [...] maja 2010 r. dotyczące postępowania odwoławczego zawiera dwa indywidualne akty administracyjne. Jedno rozstrzygnięcie dotyczy wewnątrzwydziałowego postępowania w przedmiocie zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego z wyżej opisanego przedmiotu. Drugie dotyczy skreślenia skarżącej z listy studentów w roku akademickim 200[...]/20[...] r. Rektor rozpoznał w II instancji obydwie powyższe sprawy. Dodać należy, iż wprawdzie Regulamin studiów w § [...] bardzo lakonicznie reguluje kwestię postępowania w sprawie udzielenia zgody egzaminu komisyjnego, jednakże nie budzi wątpliwości, iż organem właściwym do rozstrzygnięcia tej sprawy jest Dziekan Wydziału [...], jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni (art. 60 ust. 6 powołanej ustawy). Z kolei od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej służy odwołanie do rektora (art. 70 ust. 2 wskazanej ustawy). Jak wynika już z wcześniejszej decyzji autokontrolnej Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] stycznia 2010 r., okoliczność, iż to Dziekan był właściwy do rozstrzygnięcia jako organ I instancji indywidualnej sprawy z wniosku skarżącej o wyrażenie zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego nie budziła wątpliwości organu II instancji.

W niniejszej sprawie, wobec argumentacji organów obydwu instancji i wskazanej podstawy prawnej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, stwierdzić należy, iż została zachwiana kolejność wydania decyzji i decyzja o skreśleniu jest przedwczesna. Przy tym obydwie sprawy nie, na płaszczyźnie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i Kodeksu postępowania administracyjnego, należycie rozpatrzone, a decyzje nie zostały prawidłowo uzasadnione.

Wbrew twierdzeniom organu I instancji postępowanie dotyczące zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego miało bezpośredni związek ze skreśleniem skarżącej z listy studentów. W konsekwencji przed ostatecznym załatwieniem kwestii egzaminu komisyjnego i wyjaśnieniu prawidłowości egzaminu poprawkowego nie można było w ustalonych okolicznościach sprawy uznać, że zachodzi któraś z przesłanek z art. 190 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym do fakultatywnego skreślenia skarżącej z listy studentów. Decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów jest przede wszystkim przedwczesna, a przy tym nienależycie umotywowana. Skarżąca nie została także zawiadomiona o wszczęciu postępowania i przed wydaniem w sprawie decyzji w I instancji nie tylko nie zapoznała się ze zgromadzonym materiałem, ale i nie mogła przedstawić swojego stanowiska względem materiału dowodowego. To zaś stanowi naruszenie art. 10, art. 64 § 4 i art. 81 kpa.

Dziekan uzasadniając decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów zaznaczył, iż było to związane z brakiem zaliczenia [...] Sesji [...], nie zaś z powodu braku zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego. Zarazem Dziekan uznał, iż podstawą skreślenia był brak postępów w nauce. Przy tak umotywowanym rozstrzygnięciu trudno jednoznacznie ustalić jakie jest stanowisko i przesłanki skreślenia skarżącej z listy studentów. Organ wskazał jednocześnie na dwie osobne przesłanki skreślenia, mimo że w podstawie prawnej decyzji powołał jedynie art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym odnoszący się do nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, nie zaś art. 190 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. W dalszym uzasadnieniu z faktu niezaliczenia sesji [...] obejmującej [...] i [...] rok studiów, mimo powtarzania [...] roku studiów, wywiódł spełnienie przesłanki z art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Również na tej przesłance - niezaliczenia roku w określonym terminie - oparł swoje rozstrzygnięcie Rektor jako organ odwoławczy. Przy takim niejasnym uzasadnieniu stanowiska organów nie można uznać za prawidłowe podjętych w sprawie rozstrzygnięć w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów. Jak już wspomniano, wydanie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów na podstawie przesłanek z art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest w istocie uznaniowe. Zatem wymaga szczególnie starannego uzasadnienia, tak by rozstrzygnięcie organów uczelni nie nosiło śladów dowolności, całkowitej arbitralności. W tym zakresie naruszenie przez obydwa organy art. 107 § 1 i 3 oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa jest niewątpliwe.

Niezależnie jednak od tego, która z wyżej wymienionych przesłanek stanowiła faktyczną podstawę skreślenia skarżącej z listy studentów, dopóki sprawa egzaminu komisyjnego nie została ostatecznie załatwiona, skreślenie w oparciu o wyżej wymienione przesłanki nie mogło nastąpić. Skoro skarżącej, powtarzającej II rok studiów, pozostał tylko jeden egzamin do zdania (organy takiemu twierdzeniu skarżącej nie przeczą), a skarżąca zakwestionowała prawidłowość przeprowadzonego II egzaminu poprawkowego występując o wyrażenie zgody na podejście do egzaminu komisyjnego, to - przy braku wyczerpującego uzasadnienia wydanych decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów - nie można w jej przypadku jeszcze przyjąć, iż nie zaliczyła w terminie [...] roku. Z kolei teza, iż skarżąca nie czyni postępów w nauce i to w stopniu uzasadniającym skreślenie je z listy studentów nie została w należyty sposób przedstawiona i umotywowana przez organy. Samo powtarzanie roku i podchodzenie do egzaminu poprawkowego, przy otwartej kwestii jej uprawnienia do egzaminu komisyjnego, nie stanowi samo w sobie domniemania, iż skarżąca nie poczyniła postępów w nauce.

Co się tyczy sprawy egzaminu komisyjnego stwierdzić należy, iż skarżąca w uzupełnionym wniosku o wyrażenie zgody na podejście do egzaminu komisyjnego kwestionuje rzetelność egzaminu poprawkowego z dnia [...] września 2009 r. i wskazuje konkretne okoliczności, które jej zdaniem przemawiają za takim stwierdzeniem. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] 2010 r. nie uznał tych zastrzeżeń, lecz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w tak istotnej kwestii jak przebieg przedmiotowego egzaminu poprawkowego. Organ zajął stanowisko, iż to upoważniona osoba - [...] M. N. został wskazany do przeprowadzenia egzaminu, przygotował test oraz dokonał jego sprawdzenia i oceny. Nie wskazał jednak na jakiej podstawie dokonał tak istotnych ustaleń, w sytuacji gdy skarżąca kwestionowała prawidłowość egzaminu w zakresie osoby egzaminatora oraz formy i sposobu przeprowadzenia egzaminu. Tymczasem skarżąca w odwołaniu przedstawiła dalsze zarzuty dotyczące braku przygotowania testu na potrzeby przeprowadzonego egzaminu poprawkowego, jak i czynności związanych z egzaminem, które podjął sam egzaminator. Organ [...] instancji w obliczu rozbieżności pomiędzy wersją studentki a stanowiskiem organu I instancji nie podjął (we własnym zakresie lub poprzez zlecenie organowi I instancji) żadnych uzupełniających czynności dowodowych (art. 136 kpa) celem weryfikacji tych rozbieżnych twierdzeń. W konsekwencji ustalenia faktyczne organów obydwu instancji w kwestii przebiegu egzaminu poprawkowego z dnia [...] września 2009 r. nie znajdują pokrycia w przeprowadzonych czynnościach i zgromadzonym materiale dowodowym.

Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 oraz art. 107 § 3 kpa przez organy obydwu instancji Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), bowiem postępowania obarczone wyżej stwierdzonymi wadami doprowadziły wydania przedwczesnej, a nadto nienależycie uzasadnionej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. W konsekwencji wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegały obydwie decyzje organu I instancji z dnia [...] 2010 r. (bez numerów) oraz dwie decyzje Rektora z dnia [...] maja 2010 r. (bez numerów) wydane w przedmiocie skreślenia studenta z listy studentów Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. oraz zgody na zdawanie egzaminu komisyjnego. Przy tym warto zauważyć, iż wprawdzie organ [...] instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i nie zgromadził nowych dowodów w sprawie, jednak przed wydaniem decyzji utrzymujących w mocy zaskarżone decyzje powinien był to uczynić, a przed rozstrzygnięciem sprawy zawiadomić skarżącą w trybie art. 10 kpa i zapewnić jej czynny udział w postępowaniu. Prawidłowa - z uwagi na treść art. 80 kpa swobodna, lecz nie dowolna - ocena niepełnego materiału zgromadzonego w postępowaniu przed organem I instancji, którego organ odwoławczy nie uzupełnił, nie mogła prowadzić do uznania zaskarżonych decyzji za trafne i zgodne z prawem.

Ponownie rozpatrując sprawę organy winny respektować powyżej przedstawione poglądy i w zgodzie z nimi wyjaśnić, kto i w jakich warunkach przeprowadził egzamin poprawkowy w dniu [...] września. 2009 r. Jeżeli wersja studentki okaże się prawdziwa należy odnieść ją, przy braku instrukcji w zakresie przeprowadzenia egzaminu, do tradycji i zwyczaju obowiązującego w Uczelni (kultury organizacyjnej) co do osoby egzaminatora, formy i sposobu przeprowadzania egzaminu poprawkowego. Zdaniem Sądu do istoty egzaminu akademickiego należy zapewnienie studentowi możliwości dowiedzenia się przed kim zdaje egzamin i w jakiej formie, jak i uzewnętrznienie woli konkretnej osoby, iż w danym dniu przeprowadza w określonej formie egzamin konkretnych osób. Skorzystanie z pomocy organizacyjnej innych osób (rozdanie materiałów, dopilnowanie czasu trwania egzaminu, zebranie prac/testów) przez egzaminatora nie może jednak prowadzić do sytuacji, w której dopiero z wpisu do indeksu student dowie się przez kogo był egzaminowany. Jeżeli faktycznie doszło do istotnego naruszenia zasad przeprowadzania egzaminu, to skarżąca nie może z tego tytułu ponosić tak surowych konsekwencji, jak skreślenie z listy studentów.

Reasumując, najpierw należy ostatecznie załatwić sprawę jej wniosku w zakresie egzaminu komisyjnego i rozstrzygnąć czy wersja skarżącej znajduje potwierdzenie w zaistniałych faktach. Dopiero w zależności od wyników postępowania w przedmiocie egzaminu komisyjnego rzeczą zasadną będzie rozważenie, czy okoliczności sprawy uzasadniają wszczęcie postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów.

W razie wydania uznaniowej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów należy wskazać konkretny przepis odpowiadający faktycznej przesłance skreślenia z listy studentów. Konieczne jest określenie pełnej jednostki redakcyjnej art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, który składa się z trzech punktów - tych, które stanowią podstawę przedmiotowego skreślenia. Pod adresem organu II instancji należy także wskazać, iż art. 190 ust. 3 powołanej ustawy nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, a jedynie określa legitymację rektora do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia odwołania od decyzji wydanych na podstawie ust. 1 i 2 tego przepisu. Uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 kpa i odzwierciedlać tok wnioskowania organu orzekającego w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I i III wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 223 § 2 p.p.s.a. mając na uwadze, że w sprawie zaskarżone zostały dwie odrębne decyzje i w istocie zostały wniesione dwie skargi opłacone jednym wpisem. W konsekwencji zasadne okazało się ściągnięcie od organu kosztów nieuiszczonego wpisu w wysokości 200 zł, bowiem obydwie skargi zostały uwzględnione. Jednocześnie Sąd, kierując się brzmieniem przepisu art. 210 § 1 p.p.s.a., nie orzekł co do zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej wobec braku stosownego wniosku pełnomocnika strony będącego radcą prawnym.

/-/E. Podrazik /-/T. Świstak /-/W. Batorowicz