Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 631/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 13 i art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 13 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej w skrócie: "u.p.e.a."), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" o odmowie zwolnienia z egzekucji ruchomości w postaci samochodu osobowego, będącego własnością zobowiązanego W.B.

Z akt wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia "[....]", obejmujących należności pieniężne w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, listopad 2009 r., październik, grudzień 2010 r. oraz grudzień 2012 r. w łącznej kwocie należności głównej 41.553,80 zł.

Protokołem z dnia "[...]" organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości zobowiązanego, tj. samochodu osobowego marki "[...]", nr rejestracyjny "[...]", nr VIN "[...]". Zajęty pojazd został pozostawiony przez organ egzekucyjny pod dozorem zobowiązanego, tj. właściciela pojazdu.

Pismem z 13 kwietnia 2018 r. zobowiązany złożył wniosek o zwolnienie z egzekucji zajętego przez organ egzekucyjny samochodu, podnosząc, iż pojazd ten jest niezbędny do codziennej egzystencji. We wniosku, wskazując na wiek swój i małżonki (75 i 77 lat), stan zdrowia i niepełnosprawność, podał, że konieczne są w tym przypadku częste wizyty u lekarzy. Zajęty samochód jest też wykorzystywany do zaopatrywania w środki do życia, bowiem zobowiązany i jego żona zamieszkują poza granicami wsi, a ewentualne korzystanie z komunikacji publicznej jest niemożliwe, gdyż odległość do najbliższego przystanku wynosi około dwóch kilometrów.

W związku z pismem organu egzekucyjnego z dnia 23 maja 2018 r. zobowiązany przedłożył do akt sprawy kopię umowy z dnia 28 stycznia 2018 r. dotyczącą dzierżawy przez zobowiązanego i jego żonę, na okres 10 lat, gruntów o powierzchni 11,1802 ha, składających się z działek o nr "[...]".

Według dołączonych do akt protokołów o stanie majątkowym z 9 lutego 2015 r. oraz 11 kwietnia 2018r., zobowiązany utrzymuje się z emerytury w wysokości 1600 zł brutto oraz 200 zł tytułem dodatków. Mieszka z żoną w domu wiejskim o powierzchni 90 m2 (2 pokoje, kuchnia), umeblowanym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Ponadto jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około 10 ha, wydzierżawionego w zamian za regulowanie należności z tytułu podatku rolnego oraz garażu o powierzchni 50 m2. Żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1100 zł i 200 zł tytułem dodatków. Zobowiązany nie osiąga innych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej. Posiada ww. samochód osobowy. Nie dysponuje podlegającymi zajęciu prawami majątkowymi (wierzytelności, akcje, obligacje i inne). Zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów wobec Banku wynoszą 6.000 zł, zaś wobec Banku (obecnie "[...]") -10.000 zł.

Organ ustalił, że zobowiązany wraz z małżonką, są właścicielami nieruchomości gruntowych objętych księgami wieczystymi o nr: "[...]". W toku prowadzonej egzekucji dokonano zajęcia świadczeń wypłacanych Zobowiązanemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy przekazuje, na poczet zadłużenia, środki w kwocie 436,48 zł miesięcznie. Z tego tytułu w 2017r. uzyskano w ramach egzekucji łączną kwotę 5081,20 zł, z czego 2902,80 zł zaliczono na poczet należności głównej. Natomiast w roku 2018 wpłynęła kwota 2157,14 zł, z czego na poczet należności głównej zaliczono 1193,50 zł.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zobowiązanemu zwolnienia z egzekucji zajętej ruchomości. W ocenie organu, dotychczas prowadzona egzekucja należności z zajętego świadczenia emerytalnego w wysokości 436,48 zł zaspokaja w zbyt wolnym tempie istniejącą zaległość. Uzyskiwane w toku egzekucji środki są niewspółmiernie niskie do kwoty zadłużenia. Zakładając brak zmiany wysokości świadczenia wypłacanego zobowiązanemu przez ZUS i dokonywanych z niego dalszych potrąceń, spłata istniejącego zadłużenia zobowiązanego, potrwa wiele lat. Organ ocenił, że zadłużenie zobowiązanego może znacznie wzrosnąć w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie decyzji określających zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010 i 2012 oraz zawieszeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego do tytułów wykonawczych obejmujących te zaległości. Zasadnym zatem było przystąpienie do zajęcia posiadanej przez zobowiązanego ruchomości celem dalszego skutecznego prowadzenia egzekucji, z którego możliwe jest częściowe uregulowanie zadłużenia,

a także skrócenie przewidywanego czasu spłaty o kilka lat.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, zobowiązany powołał swoją trudną sytuację majątkową i osobistą związaną ze stanem zdrowia. Podkreślił, iż wraz z żoną są bardzo schorowani. Zobowiązany jest po operacji tętniaka mózgu (częściowy paraliż prawej strony ciała), operacji zatoru tętnicy szyjnej i operacji raka jelita grubego. Jest ograniczony w możliwości swobodnego i dalekiego poruszania się. Mieszka poza zabudowaniami wsi (2 km). Do najbliższego sklepu czy przystanku autobusowego ma dwa kilometry. Zwrócił uwagę, że zajęty przez organ egzekucyjny samochód jest mocno zużyty (stan licznika ponad 200 tys. km), w związku z czym jego wartość jest niewielka. Pozbawienie zobowiązanego i jego żony przedmiotowego pojazdu, będzie miało bardzo istotny wpływ na codzienne życie. Jak podano w zażaleniu, środki uzyskane ze sprzedaży ziemi strona zużytkowała na cele produkcyjne i bytowe. Ze środków tych na remont domu przeznaczono kwotę 300.000 zł, na remont budynku gospodarczego - 60.000 zł, budowę wodociągu - 150.000 zł, kupno samochodu - 80.000 zł oraz zakup ciągnika i maszyn - 40.000 zł.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż zagadnienie zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji normuje art. 13 § 1 u.p.e.a., stanowiący, że organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony,

z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest podejmowane w granicach uznania administracyjnego, w związku z czym zwolnienie przez organ składnika majątku

z egzekucji nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to, że nawet stwierdzenie, iż w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przesłanek może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zastosowanie instytucji zwolnienia z egzekucji może nastąpić wyłącznie w sytuacji równoczesnego zaistnienia dwóch przesłanek:

- złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie;

- za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego.

W związku ze złożeniem wniosku o zwolnienie spod egzekucji, odnosząc się do drugiej z przesłanek, organ zauważył, że w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie istnieje definicja pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego". Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż pod pojęciem tym należy rozumieć zdarzenie nagłe i losowe, czyli nadzwyczajne względy, z powodu których podatnik nie jest w stanie (lub nie był w stanie) uregulować zaległości. Przy ocenie ważnego interesu organ musi mieć także na uwadze względy społeczne, wymagające, aby zobowiązania publicznoprawne były realizowane w pierwszej kolejności, a podatnik nie był pochopnie z nich zwalniany.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. do zwolnienia z egzekucji ruchomości w postaci samochodu osobowego "[...]". Niemniej spełnienie przesłanek stanowi jedynie możliwość zwolnienia określonych składników majątkowych spod egzekucji, ale nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do zastosowania tego zwolnienia. Przyznał, że przywołane przez skarżącego okoliczności rzeczywiście świadczą o jego trudnej sytuacji życiowej, jednak ważny interes zobowiązanego nie przeważa nad podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. W ocenie organu, każdy podatnik ma obowiązek płacić wszelkiego rodzaju daniny publiczne, co wynika z odpowiednich uregulowań ustawowych. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., nie może zaś prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, iż możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych.

Organ zwrócił uwagę, że w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej w 2017 roku uzyskano łączną kwotę 5.081,20 zł, natomiast w roku 2018 – 2.157,14 zł. Kwoty te są niewspółmiernie niskie do sumy zadłużenia, którego spłata, przy braku zmiany wysokości świadczenia emerytalnego i dokonywanych z niego dalszych potrąceń, potrwa wiele lat.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ pierwszej instancji działając w granicach uznania administracyjnego, prawidłowo odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego zobowiązanego. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania przedmiotowych należności z majątku zobowiązanego, jest tym samym działaniem prawidłowym i zgodnym z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli zatem z ustaleń w sprawie wynika, że zobowiązany podmiot nie wskazuje innych składników majątkowych do których możliwe jest skierowanie egzekucji, to organ jest uprawniony do negatywnego rozpatrzenia wniosku z art. 13 § 1 u.p.e.a.. Wiąże się to z faktem, że przepis ten ma co prawda na celu ochronę interesów zobowiązanego, ale nie może ona odbywać się kosztem wierzyciela.

Reasumując stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż sytuacja zdrowotna i finansowa zobowiązanego jest rzeczywiście trudna. Z uwagi na stan zdrowia ma on trudności z przemieszczaniem się. Organ dostrzegł również trudną sytuację finansową zobowiązanego związaną nie tylko z zapewnieniem środków na bieżące utrzymanie, w tym zakup leków, ale również na spłatę zaciągniętych kredytów w kwocie 16.000,00 zł. Powyższe stanowisko nie przesądza jednak zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, o obowiązku organu zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego w postaci samochodu osobowego. Dlatego też podzielono stanowisko organu I instancji w zakresie ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Dodatkowo organ podniósł, że zobowiązany nie wnioskował o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na inny, który byłby dla niego mniej uciążliwy, a jednocześnie realny do zastosowania i skuteczny. Wskazał, że strona nie przedstawiła żadnej propozycji spłaty istniejącego zadłużenia, chociażby w kontekście posiadanego majątku, tj. nieruchomości rolnych stanowiących jego własność. Przy czym, zobowiązany przedstawia swoją sytuację finansową jako niezwykle trudną, a równocześnie nieodpłatnie wydzierżawienia grunty o powierzchni ponad 11 ha.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i odmową zwolnienia z egzekucji ruchomości w postaci samochodu osobowego, ponownie podał, że jest osobą schorowaną,

w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Podkreślił, że z uwagi na bardzo zły stan zdrowia swojego i żony, pozbawienie go samochodu, który jest już stary i niewiele warty, doprowadzi do bardzo trudnej sytuacji życiowej. Skarżący wskazał również w związku z sytuacją finansową, że po potraceniach Urzędu Skarbowego w wysokości 700 zł, rodzina dysponuje kwotą 2.200 zł. Z kwoty tej 500 zł przeznaczane jest na spłatę kredytów, 200 zł na leki, a pozostałe środki muszą wystarczyć na zakup opału, energii elektrycznej oraz wyżywienie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje :

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Podkreślenia wymaga, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Od 15 sierpnia 2015 r. przepis ten stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga analizowana według określonych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Podnieść należy, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji.

W stanie faktycznym sprawy, rozstrzygnięciu Sądu podlegała zatem kwestia, czy została dostatecznie rozważona przez organy egzekucyjne, kwestia zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". W literaturze prawa podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).

W wyroku z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I FSK 31/08 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się natomiast uwagę, (m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016r., I SA/Lu 1422/15, publ. CBOSA), że wypełnienie tej przesłanki nie zobowiązuje wprawdzie organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, to jednak nakłada obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, jednak nie świadczy o tym, że dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego, jednakże jest obowiązany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania tej instytucji, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanki, a także prawidłowości uzasadnienia odmowy.

Podzielając te poglądy wskazać należy, że w omawianym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach k.p.a.: art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 (obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasady wyrażone w tych uregulowaniach zostały przez organy naruszone. Sąd nie kwestionuje wywodów organu odwoławczego, w świetle których wierzyciel ma prawo oczekiwać zaspokojenia swoich roszczeń w związku z prowadzoną egzekucją. Niemniej zauważenia wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązany wielokrotnie wskazywał na jego ważny interes w związku z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji samochodu osobowego. Zwracając uwagę na stan zdrowia swojego i żony, informował między innymi o istotnym znaczeniu, jakie ma dla niego posiadanie przedmiotowego pojazdu ze względu na zamieszkiwanie w znacznym oddaleniu od wsi i przystanku autobusowego oraz konieczność dojazdu do specjalistycznych przychodni. Podnosił też, że zajęty samochód jest znacznie zużyty, o niewielkiej wartości. Jednakże dla osób schorowanych, a dodatkowo mających problemy z poruszaniem się, stanowi niezbędny element funkcjonowania i egzystencji.

Ta argumentacja została w istocie pominięta przez organ, który ograniczył się do stwierdzenia, iż przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Podkreślić zaś należy, że w związku z kontrolą zaskarżonego rozstrzygnięcia obowiązkiem Sądu jest zbadanie prawidłowości postępowania organów w zakresie zastosowania uznania administracyjnego oraz właściwego uzasadnienia odmowy zwolnienia.

Wobec niekwestionowanych twierdzeń zobowiązanego o posiadanym przez niego majątku w postaci domu o powierzchni ok. 90 m2, garażu, comiesięcznej emeryturze oraz wydzierżawionych nieruchomościach gruntowych o powierzchni 11,1802 ha, organy obu instancji zgodnie uznały, że zwolnienie z egzekucji wnioskowanego składnika majątkowego równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążącej na zobowiązanym zaległości, co oznaczałoby zgodę na pochopne zwalnianie podatnika z zobowiązań podatkowych. Takie podejście do sprawy nie ma zaś oparcia zarówno w powołanych wyżej przepisach prawa, w świetle których uzasadnienie negatywnego rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego, wymaga rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez stronę okoliczności – jak i w materiałach sprawy, skoro poza sporem pozostaje skuteczność prowadzonej egzekucji z otrzymywanej przez zobowiązanego emerytury. Nie może tym samym zasługiwać na uwzględnienie argumentacja organu, że zwolnienie z egzekucji spornego składnika majątku na czas oznaczony lub nieoznaczony, doprowadzi do jej bezskuteczności. Takie rygorystyczne podejście do sprawy - w ocenie Sądu – nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Jak już wyżej zaznaczono, w tego typu sprawach, w których rozstrzygnięcia oparte są na instytucji uznania administracyjnego, uzasadnienie negatywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia wymaga szczególnej staranności, a przede wszystkim rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez nią okoliczności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym zostały dostatecznie rozważone przez organy wszelkie warianty i możliwości zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa, bez stosowania tak drastycznych form zagrażających zdrowiu i podstawom egzystencji skarżącego i jego małżonki - osób schorowanych i mających problemy z poruszaniem się - jak pozbawienie niezbędnego w celu szybszego przemieszczania się, pojazdu. Przy czym organy nie rozważyły również, wynikającej z treści art. 13 § 1 u.p.e.a., możliwości zwolnienia danego składnika z egzekucji, na czas oznaczony. Z akt nie wynika, aby w związku z dokonanym zajęciem podjęto stosowne działania w tym kierunku, z uwzględnieniem nie tylko interesu Skarbu Państwa, ale również określonego powyższym przepisem ważnego interesu zobowiązanego. Nie rozważono w szczególności z udziałem zobowiązanego, możliwości zwolnienia z egzekucji tego składnika do czasu zastąpienia danego składnika majątkowego innym, na który przecież organy egzekucyjne obu instancji wskazują, jak chociażby posiadane nieruchomości gruntowe. Brak też w sprawie odniesienia, jaki wpływ na podstawę egzystencji strony może mieć sprzedaż jego samochodu, służącego dojazdom do lekarzy i specjalistycznych przychodni, jak również do wykonania zakupu niezbędnych produktów. W okolicznościach sprawy zagwarantowanie tych potrzeb jest zaś szczególnie ważne, mając na uwadze m.in. podeszły wiek skarżącego i znaczne oddalenie miejsca jego zamieszkania od najbliższego przystanku komunikacji.

Jakkolwiek z istoty art. 13 § 1 u.p.e.a. nie wynika kompetencja sądu administracyjnego do zobowiązania organu do wydania decyzji o uwzględnieniu wniosku skarżącego, to jednak poza zakresem sprawowanej kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób dowolny. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego w obrębie których może poruszać się organ podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy dochodzi do naruszenia ekonomicznych i socjalnych praw konstytucyjnych obywatela (art. 75 Konstytucji RP) oraz zasady sprawiedliwości (art. 2 Konstytucji).

W sytuacji zatem, gdy w niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z egzekucji, ruchomości stanowiącej dla niego istotny element egzystencji z racji stanu zdrowia i wieku, stwierdzenie przez organy, iż nie zachodzi w tym przypadku ważny interes zobowiązanego, bez pogłębionej analizy sytuacji strony, wykracza poza granice uznania administracyjnego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a..

W świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ za podstawę swojego stanowiska przyjął, iż uregulowanie z zajętego świadczenia społecznego (emerytury), kwoty zaległości nastąpi w zbyt długim okresie oraz że skarżący nie wskazał innych składników majątkowych, do których można skierować egzekucję. Jest to argument któremu nadano prymat, bez uprzedniego zbadania sprawy pod kątem "ważnego interesu zobowiązanego". Zdaniem Sądu, stanowisko powyższe jest przedwczesne i niweczy cel art. 13 § 1 u.p.e.a.. Z treści tego przepisu nie wynika bowiem, że możliwość ubiegania się o zwolnienie składnika majątkowego jest zarezerwowana jedynie dla dłużników posiadających inny majątek pozwalający na uregulowanie zaległości. Istota instytucji określonej w art. 13 § 1 u.p.e.a. polega na rozważeniu "ważnego interesu zobowiązanego", a następnie wydaniu rozstrzygnięcia w ramach uznania. Tym samym nie mającą znaczenia jest argumentacja organu, że zobowiązany nie wnioskował o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na inny, który byłby dla niego mniej uciążliwy, czy też, że nie przedstawił żadnej propozycji spłaty istniejącego zadłużenia, chociażby w kontekście posiadanego majątku, tj. nieruchomości rolnych stanowiących jego własność.

Powyższą ocenę faktyczną i prawną organ uwzględni w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy, mając w szczególności na uwadze, że w jej okolicznościach, w kontekście przesłanki, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., istotny jest nie tylko aspekt budżetowy, ale również konieczność respektowania ekonomicznych i socjalnych praw konstytucyjnych obywatela.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.. Zasądzoną kwotę stanowi uiszczony wpis sądowy od skargi, w wysokości 100 zł.