Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2310/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 576
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1 art. 80 i art. 84 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 2174/16 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 2174/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji (KGP) z dnia [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt II. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak ustalił to w powyższym wyroku sąd wojewódzki, Komendant Stołeczny Policji (KSP, organ I instancji) w związku z przekazaną przez Komendanta Powiatowego Policji (KPP) w [...] informacją o zgłoszeniu przez syna K. K., iż u jego ojca stwierdzono zespół psychoorganiczny, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia K. K. pozwolenia na broń palną myśliwską. KSP zobowiązał stronę, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm., Ubia) do przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego potwierdzających zdolność do dysponowania bronią.

K. K. w wykonaniu wezwania przedstawił orzeczenia – lekarskie i psychologiczne stwierdzające, że może dysponować bronią, organ I instancji odwołał się od tych orzeczeń. W dniu 22 października 2015 r. do organu I instancji wpłynęło orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwoławczym przez dr n. med. B. T. z dnia 14 października 2015 r., nr [...], stwierdzające, że K. K. nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 Ubia.

Z dalszych ustaleń sądu pierwszej instancji wynika, że pełnomocnik skarżącego w pismach z dnia 28 października 2015 r. i z dnia 15 listopada 2015 r. podniósł, iż na wynik badań lekarskich przeprowadzonych w trybie odwoławczym miały wpływ sugestie Policji oparte na niezgodnych z prawdą zeznaniach syna skarżącego oraz opinia lekarza W. Z., który powinien wyłączyć się od orzekania. Pełnomocnik strony załączył zaświadczenie prof. P. M. z dnia 4 listopada 2013 r. o stanie zdrowia K. K., w którym stwierdzono, iż jest on w dobrym stanie psychicznym i nie ma przeciwwskazań do posiadania przez niego broni myśliwskiej. W kolejnym wniosku pełnomocnik strony wnosił o umorzenie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, do którego dołączył m. in. pozytywne dla strony orzeczenia lekarskie i psychologiczne z dnia 19 stycznia 2016 r. dotyczące stanu zdrowia K. K. wydane przez lekarza i psychologa upoważnionych do badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną. KSP uznał za zasadne wniesienie odwołań od przedłożonych mu kolejnych orzeczeń lekarskich, w ich wyniku uzyskał ostateczne orzeczenie psychologiczne wydane przez psychologa D. D. w dniu 15 kwietnia 2016 r., nr [...], w którym stwierdzono, że strona nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 Ubia. Natomiast z ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego przez lek. K. P. w dniu 16 maja 2016 r., nr [...], wynika, że K. K. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 Ubia i nie może dysponować bronią.

Z powyższych względów KSP decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] cofnął K. K. pozwolenie na broń palną myśliwską.

Od powyższej decyzji odwołał się K. K. W odwołaniu podniesiono m. in., że na treść negatywnego orzeczenia lekarskiego wydanego w II instancji niewątpliwie miały wpływ oszczercze oskarżenia syna strony. Dowodzić tego miał fakt, że autorytety naukowe w dziedzinie medycyny i psychologii wydały pozytywną ocenę co do możliwości posługiwania się przez odwołującego bronią.

Rozpoznając powyższe odwołanie, KGP działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., K.p.a.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 Ubia, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd przytoczył motywy tej decyzji, w których organ II instancji stwierdził, że powodem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej nie były informacje uzyskane od syna K. K., ani wniosek o cofnięcie pozwolenia na broń, ale ustalenie, że strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 Ubia, a zatem nie może dysponować bronią, co dwukrotnie zostało stwierdzone ostatecznym orzeczeniem lekarskim. Okoliczność ta wypełniała przesłankę bezwzględnego cofnięcia pozwolenia na broń wskazaną przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 Ubia.

KGP wskazał, że powoływanie się przez stronę i jej pełnomocnika na korzystne dla strony orzeczenia psychologiczne oraz pozytywne orzeczenie lekarskie wydane w I instancji, a także na opinie lekarzy innych, niż wymienieni w art. 15b ust. 1 i 3 Ubia, którzy badali stronę i stwierdzili, że może ona dysponować bronią palną myśliwską, nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z akt sprawy nie wynikać miało, by osoby wskazane przez stronę spełniały wymogi określone przez niego w art. 15b ust. 1 Ubia. Okoliczność, że strona uzyskała pozytywne orzeczenia psychologiczne w I i II instancji nie może zatem przesądzić o zachowaniu jej pozwolenia na broń palną myśliwską w sytuacji, gdy w II instancji orzeczniczo-lekarskiej uzyskała negatywne orzeczenia. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że organy Policji nie mają kompetencji do oceny prawidłowości pracy podmiotów przeprowadzających badania i wydających na ich podstawie stosowne orzeczenia, nie są też uprawnione do oceny stanu zdrowia posiadaczy pozwoleń na broń lub osób ubiegających się o nie.

KGP wskazał przy tym, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania bądź cofnięcia pozwolenia na broń istnieje szczególne ograniczenie dowodowe, tj. o tym czy ktoś należy, bądź nie, do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 Ubia decyduje treść orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego przez określone osoby i w określonym trybie. Nie jest zatem dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w trybie przewidzianym przepisami prawa, ponieważ w tym zakresie przepisy K.p.a. nie mają zastosowania. Z tych względów w ocenie KGP nie było podstaw prawnych, aby ponownie skierować stronę na badanie lekarskie, o co poprosiła w dniu 11 października 2016 r. w oświadczeniu do protokołu zapoznania się z aktami sprawy administracyjnej.

Organ II instancji wskazał dalej, że w odniesieniu do orzeczenia lekarskiego z dnia 16 maja 2016 r. podpisanego przez lek. K. P., skarżący nie podjął żadnych skutecznie prawnych działań w celu wyeliminowania go z obrotu prawnego (nie złożył skargi do Wojewody [...]), a zatem pozostaje ono nadal aktualne.

K. K. wniósł następnie na w/w decyzję KGP skargę do WSA w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie, o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 6 w zw. z art. 7 K.p.a. przez naruszenie zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej poprzez nadużycie przez organ swych kompetencji ustawowych oraz władczych uprawnień do podejmowania decyzji w zakresie określenia prawa strony do posiadania broni poprzez powadzenie postępowania w sposób nieobiektywny i z góry ukierunkowany na pozbawienie skarżącego prawa do posiadania broni;

2. naruszenie art. 75 K.p.a. poprzez oparcie się przez organ przy wydawaniu decyzji wyłącznie na dowodach świadczących na niekorzyść strony, tj. orzeczeniu wydanym przez lek. K. P. z dnia 16 maja 2016 r. oraz orzeczeniu z dnia 14 października 2015 r. wydanym przez dra B. T.;

3. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., polegające na braku rozpatrzenia oraz oceny całego zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie pozytywnych dla strony orzeczeń lekarskich przełożonych przez stronę, w szczególności:

a) orzeczenia psychologicznego nr [...] stwierdzającego, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 Ubia, i może dysponować bronią, wydanego przez dr A. B.; b) orzeczenia lekarskiego z dnia 20 sierpnia 2015 r. stwierdzającego, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 Ubia i może dysponować bronią, wydanego przez dra T. P.; c) orzeczenia psychologicznego nr [...] Przychodni Lekarskiej [...] z dnia 19 stycznia 2016 r., z którego wynika że skarżący może dysponować bronią, wydanego przez dra M.M.; d) zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 4 listopada 2015 r. wydanego przez prof. P. M., z którego wynika wprost, iż skarżący posiada pełną zdolność do kierowania swoim postępowaniem i tym samym brak jest przeciwwskazań do posiadania broni myśliwskiej; e) orzeczenia lekarskiego z dnia 19 stycznia 2016 r. wydanego przez dra J. N., stwierdzającego, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 Ubia i może dysponować bronią; f) opinii psychiatrycznej opracowanej przez prof. dra hab. M. J., specjalistę w dziedzinie psychiatrii neurologii, z której wynika, iż skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 Ubia i może dysponować bronią myśliwską; g) orzeczenia psychologicznego z dnia 15 kwietnia 2016 r. wydanego przez dra D. D. - psychologa upoważnionego do przeprowadzania badań psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń, z którego wynika, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 Ubia, i może dysponować bronią,

4. art. 80 K.p.a., polegające na braku dokonania oceny negatywnych dla strony dowodów, tj. orzeczenia wydanego przez lek. K. P. z dnia 16 maja 2016 r., oraz orzeczenia nr [...] z dnia 14 października 2015 r. wydanego przez dra W. Z. z WlML-u, dokonanej w kontekście całego zebranego w toku postępowania materiału dowodowego oraz wszystkich okoliczności sprawy.

KGP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.

W motywach tego wyroku sąd pierwszej instancji za trafne uznał stanowisko KGP, co do wiążącego charakteru orzeczenia lekarskiego (a także psychologicznego) wydanego w postępowaniu odwoławczym. Jednak w jego ocenie organ odwoławczy naruszył w tej sprawie przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 84 § 2 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu a quo organ odwoławczy nie rozpatrzył wszechstronnie całego zgromadzonego materiału dowodowego, w konsekwencji ocena dokonana przez organ odwoławczy, co do podstaw cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską, musiała zostać uznana za przedwczesną. Swoje stanowisko sąd pierwszej instancji wspierał poprzez powoływanie się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II OSK 2966/15, (CBOSAorzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd wojewódzki podkreślił, że dowód w postaci orzeczenia lekarskiego podlega ocenie organu. Orzeczenie lekarskie jest w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni sui generis opinią, o jakiej mowa w art. 84 K.p.a. Ocena orzeczenia lekarskiego organu Policji może dotyczyć zagadnień formalnych (np. czy orzeczenie wydał uprawniony podmiot), jak również kwestii materialnoprawnych związanych z rodzajem orzeczenia. Ocena orzeczenia lekarskiego jako dowodu – w takim zakresie – jest niezbędna, aby postępowanie odpowiadało standardom określonym w K.p.a. Raz jeszcze wspierając swój wywód na motywach powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II OSK 2966/15, które to motywy podzielono, wskazano, że nie jest dopuszczalne w demokratycznym państwie prawa, aby dowód i to o wiążącym charakterze (orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne) pozostawał poza jakąkolwiek kontrolą i oceną.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, powyższe uwagi nie stoją w sprzeczności z twierdzeniem, że w odniesieniu do ostatecznego orzeczenia lekarskiego nie jest możliwe przeprowadzenie przeciwdowodu. To bowiem, czy dana osoba należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 Ubia, może być stwierdzone jedynie na podstawie orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez upoważnionego (uprawnionego) do tego lekarza. To szczególne ograniczenie dowodowe w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej uzasadnione jest potrzebą ochrony takich wartości jak życie i zdrowie ludzi oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny w sposób oczywisty zagrożonych w razie dysponowania bronią przez osoby, które ze względu na stan zdrowia psychicznego lub fizycznego, bronią dysponować nie mogą.

Z tych względów w ocenie sądu pierwszej instancji organ nie naruszył prawa nie przeprowadzając dowodu z licznych orzeczeń lekarskich przedłożonych przez stronę, a zarzut naruszenia art. 75 K.p.a. we wskazanym zakresie uznał tym samym za niezasadny. Powyższe nie zmieniać ma jednakże tego, że organ odwoławczy nie dokonał oceny dowodu, jakim jest ostateczne orzeczenie lekarskie z dnia 16 maja 2016 r. nr [...], na którym oparta została zaskarżona decyzja, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i ten zarzut skargi w tym zakresie sąd wojewódzki uznał za trafny. W wyroku wywiedziono, że organ odwoławczy obowiązany był bowiem wziąć pod uwagę przy ocenie mocy dowodowej ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego przez lek. K. P. okoliczności podnoszone przez stronę, które jej zdaniem wywołują wątpliwości, co do bezstronności lekarza. Eksponowano, że przepis art. 84 § 2 K.p.a. wskazuje, iż biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24, poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Sąd uwypuklił, że te przepisy organom Policji są znane, albowiem biorąc pod uwagę zastrzeżenia strony co do innego lekarza wykonującego badania cząstkowe przed wydaniem wcześniejszego orzeczenia lekarskiego, nie uwzględniono wszak tego orzeczenia jako dowodu w sprawie. Okoliczność, że orzeczenie lekarskie (tak jak i psychologiczne) wydane w postępowaniu odwoławczym jest niepodważalne, nakłada na organ Policji szczególny obowiązek oceny tego dowodu. Podnoszone przez stronę zarzuty w stosunku do lekarza, który wydał ostateczne orzeczenie lekarskie, w tym także wskazywany wątek osobisty, powinny zostać rozważone przez organ przy ocenie tego dowodu. Z zaskarżonej decyzji nie wynikać ma, aby organ odwoławczy dopełnił obowiązku należytego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego we wskazanym zakresie.

Dalej w kwestionowanym wyroku wskazano, że skarżący skierował w drodze e-mail pismo do Wicewojewody [...], wyrażając wprawdzie prośbę o osobiste spotkanie, jednakże wprost wskazał cel, tj. złożenie skargi na działanie podlegającej organowi placówki, tj. [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (MWOMP), w ramach właściwości którego wydane zostało przecież ostateczne orzeczenie lekarskie, na którym organ Policji oparł się wydając decyzję. Okoliczność, że Wojewoda nie przeprowadził kontroli ostatecznego orzeczenia lekarskiego nie jest – w stanie faktycznym tej sprawy – równoznaczne z tym, że strona nie podjęła działania mającego na celu zakwestionowanie tego orzeczenia. Okoliczność ta – zdaniem WSA w Warszawie – tym bardziej powinna skłonić organ do dokonania należytej oceny mocy dowodowej orzeczenia lekarskiego z dnia 16 maja 2016 r. Dodatkowo wskazano, iż organ mimo uznania za dowód tego ostatecznego orzeczenia lekarskiego, w którym lekarz uznał, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 Ubia, za podstawę decyzji cofającej pozwolenie na broń przyjął wyłącznie przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nie uwzględniając treści orzeczenia co do drugiej przyczyny wymienionej w tym ostatecznym orzeczeniu lekarskim. Działaniem takim organ pośrednio dokonał we własnym zakresie oceny stanu zdrowia strony postępowania, do czego – jak trafnie sam wskazał w zaskarżonej decyzji – uprawniony nie był.

W konkluzji wyroku II SA/Wa 2174/16 wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien dokonać należytej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności poddać ocenie dowód, jakim jest ostateczne orzeczenie lekarskie z dnia 16 maja 2016 r., a co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Skargą kasacyjną działający w imieniu KGP profesjonalny pełnomocnik zaskarżył w całości ww. wyrok.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzuca:

- naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 2 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że organy Policji dopuściły się naruszenia wyżej wskazanych przepisów K.p.a. poprzez niedokonanie oceny dowodu, jakim jest ostateczne orzeczenie lekarskie z dnia 16 maja 2016 r. wydane przez lek. K.P., na którym oparta została zaskarżona decyzja, w sytuacji gdy organy Policji dokonały należytej oceny tego dowodu w dopuszczalnym dla organów Policji zakresie i pozostawały związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim wydanym zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie organ wnosi o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, 2) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania w norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji, organ nie był władny wypowiedzieć się w kwestii bezstronności lekarza orzecznika. KGP eksponuje, że ostateczne orzeczenia lekarskie jest wydawane w odrębnym postępowaniu w trakcie procedury dotyczącej wydawania lub cofnięcia pozwolenia na broń, a organy Policji nie posiadają kompetencji, aby weryfikować takie orzeczenia. Podkreślano, że strona skarżąca nie wnosiła o wyłączenie lekarza-orzecznika i nie podnosiła uprzednio żadnych okoliczności mogących podać w wątpliwość jego bezstronność. Wywodzone przez skarżącego zdarzenia, które miałyby mieć znaczenie w tej kwestii dotyczą w części faktów sprzed wielu lat. Eksponowano brak wniesienia skutecznej skargi do organu nadzorującego MWOMP – Wojewody [...]. Organ Policji dokonał oceny orzeczenia lekarskiego w zakresie dopuszczalnym, tj. co do rodzaju wydania go przez uprawniony podmiot i wydania go w przepisanym trybie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organ Policji nie miał możliwości dokonania weryfikacji orzeczenia pod względem merytorycznym, zaś twierdzenia strony o negatywnym nastawieniu lekarza-orzecznika miały charakter subiektywny. Za znamienne uznano raz jeszcze brak zainicjowania skutecznej kontroli ze strony organu nadzorującego MWOMP, a w konsekwencji brak było podstaw do kwestionowania oceny przedłożonego orzeczenia.

Co się zaś tyczy tego stwierdzenia sądu pierwszej instancji zawartego w wyroku odnośnie braku powołania się na obie przesłanki uzasadniające cofnięcie pozwolenia na broń, a zawarte w treści orzeczenia lekarskiego z dnia 16 maja 2016 r., to stwierdzono, iż kwestia ta nie mogła mieć znaczenia dla wyniku sprawy administracyjnej, wobec jednoznacznej konkluzji tego orzeczenia.

W odpowiedzi K. K. na skargę kasacyjną, sporządzonej przez fachowego pełnomocnika, wniesiono o jej odrzucenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania od "skarżącego". Zdaniem K. K. organy Policji nie dokonały należytej oceny wydania orzeczenia przez lek. K. P., a sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic swojego uznania opartego na materiale dowodowym. Skarżący wskazuje na liczne, korzystne dla siebie orzeczenia lekarskie, podkreśla że postępowanie zostało zainicjowane pomówieniem przez jego syna, z którym jest w konflikcie. Działania organów Policji uznaje za wadliwe.

W obszernym piśmie procesowym z dnia 5 września 2017 r. sygnowanym przez samego skarżącego, K. K. wnosi o odrzucenie skargi kasacyjnej, raz jeszcze podziela stanowisko sądu pierwszej instancji. Dodatkowo naprowadza na wadliwe jego zdaniem działanie w sprawie przez lekarza-orzecznika K. P., ujawnia także szczegóły swojej interwencji u Marszałka Województwa i Wojewody [...] w kwestii wydawania orzeczeń lekarskich przez MWOMP.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego powołując się na nowe fakty i dowody zaistniałe w 2017 r., a które w jego przekonaniu mają mieć znaczenie w sprawie, złożył oznaczone w nim dokumenty, w postaci kopii orzeczeń sądów powszechnych, zaświadczenia Prokuratury Rejonowej w [...], pisma interwencyjnego u posła, nagrania reportażu telewizyjnego oraz artykułów prasowych.

W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącego zmodyfikował swój wniosek, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze kasacyjnej – do ocen o charakterze prawnomaterialnym.

Skarga kasacyjna nie jest pobawiona usprawiedliwionych podstaw.

A. W niniejszej sprawie KSP wszczął w dniu 4 sierpnia 2015 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską, wobec uzyskania podejrzenia ziszczenia się przesłanek do wydania decyzji w tym zakresie. Jednocześnie organ ten zobowiązał skarżącego do przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego potwierdzających jego zdolność do dysponowania bronią, z uwagi na ustalenie czy należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 Ubia.

Wskazać dalej należy, że na podstawie art. 15 ust. 7 Ubia zostało wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm. – rozp. MZ z 2000), które obowiązywało w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania przez organy Policji. Rozporządzenie to określało m. in. zakres badań lekarskich i psychologicznych, którym była obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub posiadająca pozwolenie na broń oraz warunki i tryb odwoływania się od orzeczeń lekarskich i psychologicznych (§ 1 pkt 1 i pkt 4 lit. "b" cyt. rozp. MZ z 2000).

W myśl § 8 ust. 1 cyt. rozp. MZ z 2000, od orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego przysługiwało odwołanie wnoszone na piśmie. Odwołanie, o którym mowa w ust. 1, przysługiwało osobie ubiegającej się oraz właściwemu organowi Policji (ust. 2). Osoba ubiegająca się wnosiła odwołanie wraz z jego uzasadnieniem w terminie 30 dni, a właściwy organ Policji w terminie 45 dni, od dnia otrzymania orzeczenia (ust. 3). Odwołanie wnoszone było za pośrednictwem lekarza lub psychologa, którzy wydali orzeczenie, odpowiednio do: 1) jednostki badawczo-rozwojowej, wymienionej w § 5 ust. 4, najbliższej ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się lub siedzibę Policji, 2) psychologa wyznaczonego przez właściwego wojewodę, po zasięgnięciu opinii Polskiego Towarzystwa Psychologicznego lub Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce - zwanych dalej "podmiotami odwoławczymi" (§ 8 ust. 4). Powtórne badanie przeprowadzał lekarz jednostki badawczo-rozwojowej lub psycholog, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, w terminie nie dłuższym niż 30 dni – licząc od dnia otrzymania odwołania przez podmiot odwoławczy (§ 8 ust. 6). Lekarz lub psycholog przeprowadzający badanie w trybie odwołania musiał posiadać upoważnienie do ich wydawania w rozumieniu przepisów rozporządzenia (§ 8 ust. 7). Do badań przeprowadzanych w trybie odwołania miały zastosowanie przepisy rozporządzenia (§ 8 ust. 8). Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania było ostateczne (§ 8 ust. 9). Z treści zaś § 9 ust. 1 rozp. MZ z 2000 wynikało, że "Kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego".

Bezsporne jest, że osoba zainteresowana uzyskaniem pozwolenia na broń, lub jego nie pozbawieniem, jest zobowiązana poddać się badaniu psychologicznemu i lekarskiemu po to, by uzyskać orzeczenie psychologiczne oraz lekarskie. Chodzi zatem o otrzymanie orzeczenia psychologicznego i lekarskiego, jako wyniku badań specjalistycznych, mającego istotne znaczenie w sprawie pozwolenia na broń palną.

Orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite w ocenie charakteru i skutków prawnych ostatecznego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego, wydawanego w trybie rozp. MZ z 2000. I tak, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 657/07, LEX nr 356425, stwierdzono, że: "...2. Organy Policji nie tylko nie są uprawnione do weryfikacji ostatecznych orzeczeń zarówno lekarskich, jak i psychologicznych, wydawanych w trybie § 8 rozporządzenia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (...), ale także są nimi związane". Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 128/06, LEX nr 228273, stwierdzając, że: "Wydane orzeczenie lekarskie w trybie odwołania jest ostateczne, o czym mówi wprost § 8 ust. 9 rozporządzenia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, a więc było ono wiążące dla organu wydającego decyzję. W sytuacji negatywnego orzeczenia organ mógł tylko odmówić wydania pozwolenia na broń palną myśliwską." Przedstawione poglądy potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04, (LEX nr 189224), w którym stwierdzono, że: "Ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 rozporządzenia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń nie podlegają weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń".

B. Na obecnym etapie sprawy spór w istocie dotyczy tego czy zasadnie stwierdził sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie dokonał oceny dowodu, jakim jest ostateczne negatywne orzeczenie lekarskie z dnia 16 maja 2016 r., nr [...], na którym oparta została zaskarżona decyzja, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 2 K.p.a. Zarzut skargi w tym zakresie sąd pierwszej instancji uznał za trafny. Sąd wojewódzki dalej wyjaśniał, że organ odwoławczy obowiązany był bowiem wziąć pod uwagę przy ocenie mocy dowodowej ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego przez lek. K. P. okoliczności podnoszone przez stronę, które jej zdaniem wywołują wątpliwości, co do bezstronności tego lekarza. To stanowisko zwalcza skarżący kasacyjnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach kontrolowanej sprawy stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku nie jest uprawnione, a zarzuty skargi nietrafne.

C. WSA w Warszawie zupełnie pominął fakt, że w trakcie toczącego się postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską, wydane zostało już jedno – ostateczne – orzeczenie lekarskie z dnia 14 października 2015 r., nr [...], przez lekarza dr n. med. B.T. (k. 257), z którego to dokumentu jednoznacznie wynika, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 Ubia. Orzeczenie to wyeliminowało pozytywne dla strony orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 20 sierpnia 2015 r. wydane w I instancji orzeczniczo – lekarskiej przez dr T. P. W świetle wyżej wskazanych rozważań już zatem te pierwsze negatywne orzeczenie lekarskie z dnia 14 października 2015 r. obligowało organy Policji do cofnięcia skarżącemu prawa do dysponowania bronią palną myśliwską. W tej sytuacji powoływanie się przez skarżącego na korzystne dla niego orzeczenia psychologiczne oraz pozytywne orzeczenia lekarskie wydane w I instancji, które zostały zaoferowane organowi Policji I instancji, a także na opinie lekarzy innych, niż wymienieni w art. 15b ust. 1 i 3 Ubia, którzy badali stronę i stwierdzili, że może ona dysponować bronią palną myśliwską, nie mogło mieć żadnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Innymi słowy, w obrocie pozostało ostateczne orzeczenie lekarskie, wydane przez osobę uprawnioną, w przepisanym trybie, z treści którego jednoznacznie wynika, że skarżący nie jest osobą, która może posiadać pozwolenie na broń. Okoliczności, wedle których w następnie przedkładanych organowi Policji I instancji licznych orzeczeniach lekarskich i psychologicznych wskazuje się na odmienną ocenę stanu zdrowia skarżącego, istnienia powyższego negatywnego i ostatecznego orzeczenia lekarskiego, nie przekreślają.

Umknęła uwadze stronom, jak i sądowi wojewódzkiemu ta z kolei okoliczność, że regulacje dotyczące przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych w sprawach dotyczących pozwolenia na broń, były w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego w tej sprawie, poddane istotnej modyfikacji. Zmiana ta polegała na uchyleniu w Ubia art. 15 ust. 7, stanowiącego przepis delegacyjny do wydania uprzednio obowiązującego rozp. MZ z 2000, i wprowadzenia do przepisów Ubia regulacji ujętych w przepisach art. 15a-15l cyt. ustawy, normujących różnorodne kwestie związane z przeprowadzaniem badań "osób ubiegających się", o których mowa w art. 15 ust. 3-5 Ubia. Zmiana ta została dokonana na mocy art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1505, dalej "ustawa z 5 sierpnia 2015"), a zmienione cyt. ustawą przepisy Ubia obowiązują od 30 listopada 2015 r. Rzecz jednak także i w tym, że art. 25 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2015 stanowi, że "Orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych lekarzy lub upoważnionych psychologów przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 7, zachowują ważność". Innymi słowy orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane na podstawie przepisów rozp. MZ z 2000, mającej za delegację uchylony przepis art. 15 ust. 7 Ubia, zachowały – mocą powyższego przepisu przejściowego – i z wyraźnej woli ustawodawcy, swą ważność. W realiach kontrolowanej sprawy zachowało więc swą ważność negatywne z punktu widzenia skarżącego, orzeczenie lekarskie z dnia 14 października 2015 r. Ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny skuteczności zarówno skargi kasacyjnej, jak i skargi K. K.

D. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 Ubia, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Sformułowanie "cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne, oznacza więc obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy Policji prawidłowo wskazały na pkt 2 ust. 1 wymienionego artykułu, gdyż w postępowaniach odwoławczych dwukrotnie wydano negatywne orzeczenia lekarskie (orzeczenie lekarskie z dnia 14 października 2015 r., nr [...], lek. dr n. med. B. T. i orzeczenie lekarskie z dnia 16 maja 2016 r., nr 4/2016, lek. K. P.) stwierdzające, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Orzeczenia te wydane w trybie odwołania są ostateczne. Wobec tego zaistniał obowiązek cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską. Nie jest też i tak, jakby to wynikało z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że cofnięcie pozwolenia na broń, miałoby mieć oparcie wyłącznie w orzeczeniu lek. K. P., a co wynika wyraźnie z motywów zaskarżonej decyzji.

Sąd w tym składzie podziela prezentowany w judykaturze pogląd, wedle którego prawo do posiadania broni jest w polskim systemie prawa ściśle reglamentowane w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego i nie może być zaliczone do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji RP. Dlatego też za dopuszczalne uznać należy ograniczenie badania okoliczności faktycznych w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń z powodu przeciwwskazań medycznych, do kontroli, czy stosowne orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza uprawnionego i czy jest ono ostateczne, zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia wykonawczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r., II OSK 1292/11, LEX nr 1291893). Ta regulacja dotycząca czynności specjalistycznych jakimi są niewątpliwie badania lekarskie stanowiła procedurę odrębną od procedury administracyjnej, a ostateczne, zgodnie z § 8 ust. 9 rozp. MZ z 2000 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2015, orzeczenie lekarskie wydane przez uprawniony podmiot i w przewidzianym trybie, nie podlegało weryfikacji przez organy Policji w prowadzonym przez nie postępowaniu o cofnięcie pozwolenia na broń.

W tych okolicznościach nie mogły mieć znaczenia te argumenty, które sąd wojewódzki odnosił do braku dokonania w jego przekonaniu prawidłowej oceny orzeczenia lekarskiego z dnia 16 maja 2016 r. czy też powołania tylko jednego z przepisów Ubia dających podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Dodatkowo chybione było powoływanie się na wywody zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 2966/15, skoro wyrok ten wydano w odmiennym stanie faktycznym.

E. W tych okolicznościach, uznając co do zasady trafność zarzutów skargi kasacyjnej o naruszeniu przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 2 K.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 188 Ppsa, miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie, zaś na podstawie art. 151 ww. ustawy – Ppsa – do oddalenia skargi.

F. Na zasadzie art. 207 § 2 Ppsa odstąpiono od zasądzenia od K. K. na rzecz organu kosztów postępowania sądowego w całości.