Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 645/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 39 oraz art. 41.
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...], nr [...], wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Burmistrza, odmawiającej przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że sprawa jest rozpoznawana w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Lu 752/11 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania J. S. zasiłku celowego na zakup żywności w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.).

Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji rozpoznając ponownie wniosek J. S. z dnia 16 listopada 2010 r. w części dotyczącej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność wydał dwie decyzje, a mianowicie decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz zaskarżoną decyzję, aczkolwiek wyrok w sprawie II SA/Lu 752/11 nie obligował organu do jej wydania. Przy tym Kolegium uchyliło wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i przyznało J. S. świadczenie pieniężne z przeznaczeniem na żywność w wysokości 150 zł.

W odniesieniu do rozpatrywanej w niniejszym postępowaniu decyzji z dnia [...], nr [...], odmawiającej przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego Kolegium podniosło, że w świetle art. 39 ustawy o pomocy społecznej prawo do zasiłku celowego, między innymi na pokrycie całości lub części kosztów zakupu żywności, przysługuje pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego oraz wystąpienia przynajmniej jednej z dysfunkcji wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby w rodzinie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kryterium dochodowe wynosi 351 zł.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że J. S. nie spełniła kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego z pomocy społecznej. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w październiku 2010 r. na dochód rodziny składały się emerytura matki skarżącej – H. P. w kwocie 797,82 zł oraz świadczenie pieniężne w kwocie 100 zł. Łącznie zatem dochód wyniósł 897,82 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące dla dwuosobowej rodziny 702 zł.

Organ odwoławczy podtrzymał również argumentację organu pierwszej instancji co do braku w sytuacji J. S. okoliczności, które można byłoby uznać za szczególny przypadek przewidziany w art. 41 ustawy o pomocy społecznej i który zgodnie wymienionym przepisem i w ramach przysługującego uznania administracyjnego uzasadniałby przyznanie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że od maja 2010 r. do chwili obecnej odwołująca korzysta z pomocy na zakup żywności i w zasadzie nie kwestionuje wysokości przyznanej pomocy, a jedynie podważa stanowisko nieuznające jej jako osoby samotnie gospodarującej.

W ocenie Kolegium subiektywne przekonanie skarżącej w tej kwestii jest nieuprawnione. Obiektywne rozważenie sytuacji życiowej H. P. i J. S. oraz wykonywania czynności życia codziennego pozwala stwierdzić wspólne ich gospodarowanie. Stanowisko organu potwierdzają dowody w postaci wniosku odwołującej z dnia 20 października 2010 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania osobistej opieki nad matką, decyzja z dnia [...], nr [...] w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, a także fakt pobierania dodatku mieszkaniowego przyznanego dla dwuosobowego gospodarstwa na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 30 września 2010 r. w wysokości 143,36 zł. J. S. i H. P. są rodziną w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. W istniejącej sytuacji nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa odwołującej i jej matki.

Kolegium podkreśliło, że rodzina odwołującej ze względu na posiadany dochód, bezrobocie i niepełnosprawność jej członków jest objęta pomocą w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Aktualnie korzysta z takiego świadczenia w wysokości 100 zł miesięcznie oraz otrzymała na wniosek z dnia 16 listopada 2010 r. świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 150 zł, który przyczyni się do poprawy sytuacji rodziny.

J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...].

Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania wskutek zaniechania podjęcia przez organ czynności procesowych w celu pełnego zgromadzenia materiału dowodowego. Wskazała na nieprawidłowe w ocenie skarżącej ustalenia organów pomocy społecznej dotyczące jej sytuacji majątkowej i okoliczności prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Podkreśliła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, z nikim nie pozostaje w związku faktycznym, ze względu na swój stan zdrowia nie może opiekować się matką, z którą pozostaje w konflikcie, jak również nie może podjąć pracy.

Ponadto w piśmie z dnia 17 listopada 2012 r. J. S. podniosła, że organ odwoławczy winien był ustalić zakres obowiązków wykonywanych przez opiekuna matki skarżącej H. P., a to w oparciu o wyjaśnienia przekazane do Wydziału Rodzinnego w kwietniu 2011 r. oraz w październiku 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa domowego wraz z matką Kolegium podniosło, że subiektywne odmienne przekonanie skarżącej nie jest wystarczające dla stwierdzenia, iż taka sytuacja zachodzi w rzeczywistości. Natomiast w sprawie istnieją podstawy do przyjęcia, że koszty utrzymania skarżącej i jej matki ponoszone są choćby częściowo ze świadczenia emerytalnego H. P. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza, iż wykonywane są wspólnie, w uzgodnieniu, czynności życia domowego w postaci: korzystania z pomieszczeń domowych i sprzętu domowego, utrzymywania czystości, robienia zakupów, przyrządzania i spożywania posiłków, gospodarowania pieniędzmi. Organ przy tym wskazał, że nie wszystkie czynności domowe wykonuje odwołująca, bowiem pomaga jej brat, który pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad matką. Okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, że skarżąca i jej matka wspólnie gospodarują. Ponadto skarżąca w październiku 2010 r. twierdziła, że sprawuje osobistą opiekę nad matką, a także do września pobierała dodatek mieszkaniowy przyznany dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, który obecnie dalej jest pobierany. W ocenie Kolegium skarżąca w zależności od sytuacji i potrzeb podejmuje pozorne działania mające świadczyć o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 752/11 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...], nr [...], którą nie uwzględniono wniosku J. S. z dnia 16 listopada 2010 r. i odmówiono przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). W tej sytuacji organ pierwszej instancji rozpoznał sprawę w szerszym zakresie i oprócz decyzji z dnia 17 kwietnia 2012 r., nr OPS.II.8212.5.25.2011, rozstrzygającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. wydał również będącą przedmiotem oceny w niniejszej sprawie decyzję z dnia [...], nr [...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Pierwsza z wymienionych decyzji, odmawiająca przyznania świadczenia na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" została uchylona decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przyznało J. S. świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 150 zł. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 644/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. S. na ostatnio wymienioną decyzję.

Natomiast zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.

Materialnoprawną podstawę powyższych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 39 oraz art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 7 ustawy pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Podstawowym środkiem dowodowym służącym ustaleniu całokształtu warunków życia wnioskodawcy jest wywiad środowiskowy przewidziany w art. 107 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Pomoc może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie oraz rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Jedną z form świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c ustawy).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

W świetle przytoczonego wcześniej art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie zasiłku celowego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało spełnione kryterium dochodowe, które uprawniałoby J. S. do przyznania zasiłku celowego, co uzasadniało odmowę jego przyznania.

Zgodnie z art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej w opisanej w tym przepisie sytuacji kryteria dochodowe ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. W oparciu o wskazaną delegację ustawową wydane zostało znajdujące zastosowanie w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W myśl § 1 pkt 1 lit. b tego rozporządzenia kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 351 zł, jak właściwie przyjęto w zaskarżonej decyzji.

Z powyższego wynika zaś, że w przypadku dwuosobowej rodziny przyznanie zasiłku celowego jest możliwe, gdy miesięczny dochód rodziny nie przekracza kwoty 702 zł. Natomiast niewątpliwie dochód rodziny skarżącej w ustalonej kwocie 897,82 zł przekracza tak określone kryterium dochodowe. W tej sytuacji zasiłek celowy nie mógł być przyznany, o czym trafnie rozstrzygnął organ pierwszej instancji.

Trzeba bowiem podkreślić, że wbrew zarzutom skarżącej prawidłowe jest wyrażone w zaskarżonej decyzji, rozpatrującej wniosek J. S. z dnia 16 listopada 2010 r., stanowisko co do pozostawania skarżącej w badanym okresie przed wydaniem decyzji we wspólnym gospodarstwie domowym z matką H. P.

W rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują (art. 6 pkt 14 ustawy), a taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, skoro zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji poczynionymi w oparciu o wywiad środowiskowy skarżąca zamieszkiwała na stałe wraz z matką w dwuizbowym lokalu o powierzchni 36,16 m2, korzystając ze wspólnych pomieszczeń i wspólnego wyposażenia mieszkania, a źródłem utrzymania J. S. i jej matki było świadczenie emerytalne H. P. oraz zasiłek na dożywianie przyznany J. S. Poza tym świadczeniem skarżąca nie dysponowała własnym dochodem. Niewątpliwie więc koszty utrzymania zajmowanego wspólnie mieszkania, zakupu żywności, leków, odzieży i związane zaspokajaniem innych niezbędnych potrzeb bytowych musiały być pokrywane także z dochodów matki skarżącej. Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie zaś oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r., I OSK 1061/11, LEX nr 1149104). Ponadto słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że okoliczność wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego potwierdza fakt zgłoszenia przez skarżącą w dniu 20 października 2010 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania osobistej opieki nad matką, jak również pobierania w okresie bezpośrednio poprzedzającym dodatku mieszkaniowego przyznanego dla dwuosobowego gospodarstwa domowego.

Powyższego stanowiska nie podważają skutecznie zarzuty podniesione w postępowaniu sądowym. Trzeba podkreślić, że bezspornym jest, iż syn H. P. – T. P. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką od kwietnia 2011 r. Zatem ta okoliczność, późniejsza w stosunku do okresu, z którego dochód jest uwzględniany w niniejszej sprawie (zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie. W konsekwencji nieuzasadnione były zarzuty zaniechania przez organy wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego wskutek niezażądania informacji co do sprawowanej przez T. P. opieki nad H. P. Tego rodzaju dowód nie mógł przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a.

Wypada również zauważyć, że stanowisko organów co do wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez J. S. i jej matkę, przyjęte także za podstawę decyzji wcześniej wydanych w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, było przedmiotem rozpoznania w sprawie II SA/Lu 752/11 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, lecz ustalenia organu w przedmiotowym zakresie nie zostały przez Sąd zakwestionowane.

Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że ustalenie okoliczności prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z H. P. znalazło aprobatę w innych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie dotyczących okresu bezpośrednio poprzedzającego okres badany w niniejszej sprawie, jak również okresu następnego (por. prawomocny wyrok z dnia 17 marca 2011 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 81/11 dotyczący decyzji rozstrzygającej w związku z wnioskiem J. S. zgłoszonym we wrześniu 2010 r. oraz wyrok z dnia 4 sierpnia 2011 r. w sprawie II SA/Lu 195/11 dotyczący decyzji rozstrzygającej o wniosku J. S. zgłoszonym w lipcu 2010 r., opartej o ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia 30 listopada 2010 r., od którego to wyroku skarga kasacyjna J. S. została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2155/11, a także wyrok z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 495/11, od którego skarga kasacyjna J. S. została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt I OSK 828/12, jak również późniejsze wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2012 r. w sprawie I OSK 1157/12 oraz w sprawie I OSK 1258/12, oddalające skargi kasacyjne od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – odpowiednio – w sprawie II SA/Lu 795/11 oraz w sprawie II SA/Lu 892/11).

W ocenie Sądu również rozstrzygnięcie odmawiające przyznania J. S. specjalnego zasiłku celowego pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.

W myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o cytowany przepis jest oparte na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to możliwość wyboru przez organ jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie, w szczególności rozstrzygnięcia czy zasiłek powinien być przyznany, a także określenia wysokości tego świadczenia.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zaś do oceny prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a zatem czy wydając decyzję organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wymogi te zostały spełnione. Przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenia co do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej znajdują bowiem oparcie w treści zawartego w aktach postępowania administracyjnego wywiadu środowiskowego.

Zauważyć zaś jednocześnie należy, że przyznanie świadczeń na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter zupełnie wyjątkowy, ponieważ beneficjenci tych świadczeń nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego, powyżej którego przyjmuje się możliwość, co do zasady, samodzielnego przezwyciężenia trudności, powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Za uznaniem, że takie okoliczności nie mają miejsca i w konsekwencji za odmową przyznania specjalnego zasiłku celowego może zaś przemawiać ograniczona ilość środków finansowych na pomoc społeczną, bardzo liczna grupa osób oczekujących na wsparcie, jak również poziom pomocy dotychczas uzyskanej przez wnioskodawcę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 61/11).

Zasadnie zatem rozstrzygając w sprawie Kolegium wskazało na okoliczność stałego, od maja 2010 r. objęcia skarżącej pomocą świadczoną w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jak również na okoliczność przyznania dodatkowego świadczenia na zakup żywności równolegle wydaną decyzją Kolegium z dnia 20 czerwca 2012 r. Nie można przy tym pominąć, że rodzina skarżącej dysponowała stałym dochodem w postaci świadczenia emerytalnego H. P. Jak wynika ponadto z akt sprawy oraz treści decyzji, skarżąca znajdowała się i znajduje pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej.

Ponadto, jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji, organ ten miał na względzie stan zdrowia skarżącej i jej matki, trafnie jednak przyjmując, że w świetle wyników postępowania brak było podstaw do przyjęcia pogorszenia stanu zdrowia, co mogłoby przemawiać za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego. Organ rozważył sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącej, trafnie jednak uznając, że nie nosiły one znamion wyjątkowych. W sprawie nie zostało wykazane, by sytuacja życiowa lub zdrowotna skarżącej uległa gwałtownemu pogorszeniu, a jednocześnie skarżąca korzystała ze wsparcia w zaspokojeniu potrzeb w zakresie zakupu żywności.

W konsekwencji słusznie Kolegium stwierdziło, że brak w sytuacji skarżącej i jej rodziny szczególnych okoliczności, które pozwalałyby uznać tę sytuację za odbiegającą od sytuacji osób kwalifikujących się do przyznania pomocy przy spełnieniu ustawowego kryterium dochodowego. W sprawie nie zachodzi więc szczególny przypadek, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Podkreślić zaś ponownie należy, że art. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W świetle tego przepisu celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie świadczeniobiorcy wsparcia finansowego w wysokości przez niego oczekiwanej i dla zaspokojenia wszelkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie wspieranie takiej osoby, która zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów. Wynika to chociażby z faktu wzrastającej liczby osób oczekujących wsparcia materialnego, co powoduje konieczność racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nie przekraczającym ustawowego kryterium.

Ponadto, jak podniesiono już wcześniej, ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Ocena tego rodzaju dokonana w niniejszej sprawie nie nosi znamion dowolności, w związku z czym brak było podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania oraz prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie z punktu II wyroku uzasadnia art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 pkt 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).