Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 374/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1998-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 5 pkt 2, art. 19, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: W wypadku wpisania do ewidencji fikcyjnej faktury VAT o naruszeniu obowiązków dotyczących prowadzenia ewidencji można mówić tylko wtedy, gdy podatnik nie zachował należytej staranności przy zawieraniu transakcji i sprawdzaniu otrzymanej faktury, co powinno być stwierdzone na podstawie wszystkich okoliczności sprawy.

TEZY

W wypadku wpisania do ewidencji fikcyjnej faktury VAT o naruszeniu obowiązków dotyczących prowadzenia ewidencji można mówić tylko wtedy, gdy podatnik nie zachował należytej staranności przy zawieraniu transakcji i sprawdzaniu otrzymanej faktury, co powinno być stwierdzone na podstawie wszystkich okoliczności sprawy.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż wydając zaskarżoną decyzję organy podatkowe niewłaściwie zinterpretowały art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i w związku z tym nie zastosowały właściwie art. 80 Kpa Sąd uznał natomiast, że wydając decyzję w pozostałej części organy podatkowe nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie jest niesporne, że faktura nr 1114/94 z dnia 19 grudnia 1994 r. została wystawiona przez podmiot nieuprawniony do wystawiania faktur VAT. Dlatego kwoty figurującej w tej fakturze jako podatek od towarów i usług nie można w ogóle uznać za podatek, gdyż jest nim tylko świadczenie należne przysługujące z tytułu zobowiązania podatkowego Skarbowi Państwa lub gminie /por. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych/. Za świadczenie takie nie można uznać kwoty wpisanej jedynie jako podatek do faktury wystawionej przez nie zidentyfikowany podmiot. Wbrew twierdzeniu skarżących wyrażonym w skardze, kwota figurująca na wskazanej wyżej fakturze nie może być w ogóle uznana za podatek naliczony w rozumieniu art. 19 powołanej wyżej ustawy o podatku od towarów i usług, mimo, że miała ona wszystkie cechy zewnętrzne takiej faktury określone w art. 32 ust. 1 ustawy i przepisach wykonawczych do art. 32 ust. 5.

W rozpatrywanej sprawie na pewno zatem nastąpiło zawyżenie podatku naliczonego przez wpisanie kwoty nie będącej podatkiem naliczonym. Mając na uwadze zapobieganie błędom w prowadzonej przez podatnika ewidencji, a w szczególności chcąc zapobiegać zawyżeniom podatku naliczonego, ustawodawca w art. 27 ust. 5 pkt 2 powołanej ustawy przewidział sankcje za naruszenie obowiązków dotyczących określenia wysokości podatku naliczonego w wyniku czego nastąpiło jego zawyżenie. Jednakże podstawową przesłanką zastosowania sankcji jest naruszenie obowiązków podatnika dotyczących prowadzenia ewidencji. Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 3 kwietnia 1996 r., SA/Ł 1061/95, iż w wypadku wpisania do ewidencji fikcyjnej faktury VAT o naruszeniu tych obowiązków można mówić tylko wtedy, gdy podatnik nie zachował należytej staranności przy zawieraniu transakcji i sprawdzaniu otrzymanej faktury, co powinno być stwierdzone na podstawie wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności należy zauważyć, że w momencie otrzymania przez podatników faktury nie istniały jeszcze zasady ewidencji i identyfikacji podatników.

Organy podatkowe ograniczyły się jedynie do stwierdzenia zawyżenia podatku naliczonego i na tej podstawie ustaliły sankcję, powinny natomiast wyjaśnić, czy skarżący dołożyli należytych starań w celu sprawdzenia kontrahenta i czy istniała możliwość dokonania przez skarżących takich ustaleń. Interpretując art. 27 ust. 5 pkt 2 cytowanej ustawy o podatku od towarów i usług należy przyjąć, że wprowadzając ten przepis ustawodawca z pewnością nie chciał jednocześnie nałożyć na podatników warunków niemożliwych do spełnienia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.