Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2640/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 131 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016r. po rozpoznaniu odwołania wniesionego K. S. utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej opisanej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...].

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Starosta Powiatu [...]decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej opisanej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ew. nr [...] z obrębu [....], gmina [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2010 roku do urzędu wpłynął wniosek K.S., w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania przysługującego z tytułu ograniczenia sposobu korzystania nieruchomości gruntowej opisanej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], gmina [...] na podstawie art. 130 ust. 1 Poś. W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż E. i H. L. byli właścicielami nieruchomości gruntowej, uregulowanej w księdze wieczystej "[...]", oznaczonej nr [...] o powierzchni 2025 gminy [...], Powiatu [...] na podstawie aktu notarialnego Repertorium Naj. [...] z dnia [...] maja 1939 roku sporządzonego przed J. S. , Notariuszem przy Wydziałach Hipotecznych Sadu Okręgowego w [...]. Z kolei, z zasobów archiwalnych Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], wynika, iż nieruchomość oznaczona nr [...] o pow. 2025 m2 gminy [...] Powiatu [...], z księgi wieczystej "[...]" opisana w Akcie Notarialnym Rep. [...] odpowiada obecnej działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 2025 m2 z obrębu [...], gmina [...]. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 2025 m2 z obrębu [...], gmina [...], są K. S. i I. L., co stwierdzono na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...], Wydział III Cywilny z dnia [...]marca 1993 roku, Sygn. akt 01 Ns [...]. Przedmiotowa nieruchomość gruntowa opisana w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni 2025 m2 z obrębu [...], gmina [...], pozbawiona została statusu budowlanego już w roku 1948, w którym to Naczelna Rada Odbudowy [...], uchwalając "Plan zagospodarowania przestrzennego osiedla letniskowego [...]", przeznaczyła ten obszar na cele użyteczności publicznej - gospodarkę leśną) (obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy [....] z dnia [...] września 1948 roku (M.P. z dnia 24 września 1948 r., póz. 610). Natomiast, [...]został utworzony dnia [...] stycznia 1959 roku rozporządzeniem Rady Ministrów (Dx. U. Nr 17, póz. [...]) oraz wydanym na jego podstawie zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemyski Drzewnego w sprawie granic [...], w myśl którego [...] włączono w granice Parku już jako działki, zgodnie z ówczesną definicją parku narodowego, z założenia obejmuje on rozległe tereny o szczególnych wartościach dla interesu publicznego, na których zlokalizowane są dane twory przyrody.

Organ ocenił, że zgodnie z przepisami wprowadzającymi tę ustawę w przedmiotowej sprawie konieczne jest zastosowanie normy wyrażonej w art. 8 ustawy wprowadzającej, stanowiącej iż "do roszczeń związanych z ograniczeniami sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną zasobów środowiska, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 października 2001 roku), stosuje się przepisy dotychczasowe. Roszczenia te przedawniają się z dniem 30 czerwca 2004 r. W oparciu o powyższe organ I instancji uznał, iż roszczenie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z działki nr [...] w związku z ochroną zasobów środowiska powstało przed dniem wejścia w życie w/w ustawy bo już w roku 1948 a zatem organ nie ma możliwości ustalenia odszkodowania w oparciu o regulacje wyrażone w Poś. Zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym będzie miała ustawa z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska ( t.j. Dz. U. z 1994 r., Nr 49 póz. 196z późn. zm. dalej - okś).

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła K.S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła K.S.. WSA wyrokiem z dnia 6 listopada 20I2r. sygn. akt IV SA/Wa 758/12 uchylił powyższe postanowienie Kolegium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpoznając sprawę po wyroku WSA z dnia 6 listopada 2012r. sygn. Akt IV SA/Wa 758/12, decyzją z dnia [...] sierpnia 20I3r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [..] czerwca 2011r. orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła K. S.. WSA wyrokiem z dnia 28 stycznia 20I4r. sygn. Akt IV SA/Wa 2584/13 uchylił powyższą decyzję Kolegium.

W związku z powołanym powyżej wyrokiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. uchyliło decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r., a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi i instancji zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w powyższym wyroku WSA.

Starosta Powiatu [...], ponownie rozpoznając sprawę decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu sprawy wskazało, iż w powyższej sprawie żądanie ustalenia odszkodowania zostało oparte na art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tj. z 2008r. nr 25, poz. 150 ze zm.), zgodnie z którym ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną zasobów środowiska może nastąpić przez poddanie ochronie obszarów lub obiektów na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. W tym przypadku, art. 131 ust. 1 powołanej powyżej ustawy na żądanie poszkodowanego właściwy starosta ustala, w drodze decyzji, wysokość odszkodowania i decyzja ta decyzja jest niezaskarżalna. Zgodnie z art. 131 ust. 2 tejże ustawy strona niezadowolona z przyznanego odszkodowania może w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej decyzji, o której mowa w ust. 1, wnieść powództwo do sądu powszechnego.

Z brzmienia powołanych powyżej przepisów wynika więc, iż właściwy miejscowo starosta, rozpoznaje wniosek poszkodowanego i kończy postępowanie w tej sprawie poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Jednakże przepis szczególny - art. 131 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 200lr. Prawo ochrony środowiska (tj. z 2008r. nr 25, poz. 150 ze zm.) wyłącza możliwość prowadzenia postępowania odwoławczego przed organami administracji publicznej, przenosząc kompetencje do dalszego rozpoznania sprawy na sądy powszechne.

Jednakże istotną kwestią jest ustalenie daty powstania roszczenia. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska weszła w życie z dniem 1 października 2001 r., przy czym jak wynika z art. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) do roszczeń związanych z ograniczeniami sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną zasobów środowiska, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Roszczenia te przedawniają się z dniem 30 czerwca 2004 r. Jak wynika z akt sprawy, roszczenie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z działki nr 1925 w związku z ochroną zasobów środowiska powstało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Okoliczność została potwierdzona w piśmie Dyrektora [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znalazła się w granicach KPN w dacie jego utworzenia rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [..] stycznia 1959 r. w sprawie utworzenia [...]Dz. IJ. nr 17, poz. [...]).

We wniosku z dnia [...] listopada 2010 r. o ustalenie wysokości odszkodowania K. S. wywodzi, iż roszczenie powstało w związku z określeniem obszaru [...] tj. z dniem wydania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 1997 r. w sprawie [...], jednakże stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany przez skarżącą akt prawny nie tworzy jednak parku narodowego jako obszaru objętego szczególną ochroną prawną, ale jedynie w sposób szczegółowy wyznacza jego obszar i określa granice KPN. Jednakże, działka znajdowała się w granicach KPN w dacie jego utworzenia rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1959 r. w sprawie utworzenia [...] (Dz. U. nr 17, poz.[...]).

Organ wywiódł, że skoro K.S. złożyła w dniu [...] listopada 2010 r. (data nadania listu w UP) wniosek o wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej opisanej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...], oparty na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska, wskazując na ograniczenie korzystania z nieruchomości z związku z utworzeniem [...], to z uwagi na upływ terminu przedawnienia, określony w art. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, nie jest możliwe uwzględnienie żądania.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nieprawidłowo uznał, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania powstało w 1848 r., albowiem strona skarżąca jako podstawę żądania wskazuje ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem [...], a zatem daty powstania roszczenia nie można wiązać z faktem zmiany przeznaczenia nieruchomości dokonaną przez Naczelną Radę Odbudowy [...], która uchwaliła "Plan zagospodarowania przestrzennego osiedla letniskowego [...]" i przeznaczyła ten obszar na cele użyteczności publicznej - gospodarkę leśną (obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy [...] z dnia [...] września 1948 roku (M.P. z dnia [...] września 1948 r., póz. [...]610). Jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy rozpoznając sprawę w jej całokształcie nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej opisanej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...] i z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu jej w mocy.

W ocenie składu orzekającego organ I instancji prawidłowo dokonał oceny stanu prawnego i faktycznego w sprawie, uznając, iż roszczenie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z działki nr [...] w związku z ochroną zasobów środowiska powstało przed dniem wejścia w życie w/w ustawy bo już w roku 1948 a zatem organ nie ma możliwości ustalenia odszkodowania w oparciu o regulacje wyrażone w Poś. Tym samym, skoro nie jest możliwe kontynuowanie postępowania, to organ I instancji zasadnie orzekł, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż nie podziela stanowiska strony skarżącej, co do konieczności uznania roszczenia na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo Ochrony Środowiska z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. S..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 131 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. IJ. z 2016 r. poz. 672 z późn. zm., dalej "poś") poprzez odmowę ustalenia odszkodowania pomimo faktycznego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [....], gmina [...] przez współwłaścicielkę nieruchomości K.S. na skutek utworzenia [...],

2) art. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 2001 nr 100 poz. 1085, z późn. zm., dalej "ustawa wprowadzająca") poprzez uznanie, iż roszczenia K.S. nie mogą być uwzględnione z uwagi na upływ terminu przedawnienia, pomimo iż ograniczenie korzystania z nieruchomości na skutek utworzenia [...] jest stanem permanentnym, ciągłym i powtarzalnym, a zatem termin przedawnienia winien być liczony dla każdego dnia ograniczenia sposobu korzystania.

II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. art. 11 k.pa. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w konsekwencji niezebrania oraz nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności organ nie przesłuchał K.S., a wskazanie przez nią podstawy prawnej żądania nie zwalniało organu od wszczęcia postępowania wyjaśniającego, które umożliwiłoby wnioskodawczyni ewentualne usunięcie braków i wyjaśnienie wątpliwych kwestii, w tym wyjaśnienie rzeczywistej woli poprzez sprecyzowanie żądania.

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, skutkujące brakiem możliwości kontroli prawidłowości postępowania organu Ii instancji, w szczególności poprzez:

- wskazanie na str. 6 uzasadnienie, iż "W ocenie organu odwoławczego organ l instancji nieprawidłowo uznał, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania powstało w 1848 roku -prawdopodobna omyłka pisarska - winno być 1948 r by następnie na str. 7 uzasadnienia wskazać, iż "W ocenie składu orzekającego organ I instancji prawidłowo dokonał oceny (,..), iż roszczenie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z działki (...) powstało przed dniem wejścia w życie w/w ustawy bo już w roku 1948.

- argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na stronie 7 uzasadnienia, iż "Tym samym, skoro nie jest możliwe kontynuowanie postępowania, to organ I instancji zasadnie orzekł, na podstawie art. 105 § 1 kpa o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania" podczas gdy w rzeczywistości organ I instancji - Starosta Powiatu [...] orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości gruntowej działka ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...].

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji pomimo rażących naruszeń prawa materialnego i procesowego.

W konsekwencji, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie sprostał wymogom ustawowym i to w stopniu mającym wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, ani dowodów, na których się oparł, jak również brak wyjaśnienia podstawy prawnej skutkuje brakiem możliwości kontroli prawidłowości postępowania organu II instancji.

Fakt bowiem, iż kluczowe dla niniejszej sprawy okoliczności ustalenia daty ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez skarżącą nie zostały przez organ odwoławczy ustalone w sposób kategoryczny, skutkuje rażącą wadliwością wydanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazuje na str. 6 uzasadnienie, iż "W ocenie organu odwoławczego organ i instancji nieprawidłowo uznał, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania powstało w 1848 roku -prawdopodobna omyłka pisarska - winno być 1948 r)" by następnie na str. 7 uzasadnienia wskazać, iż "W ocenie składu orzekającego organ 1 instancji prawidłowo dokonał oceny (...), iż roszczenie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z działki (...) powstało przed dniem wejścia w życie w/w ustawy bo już w roku 1948. Nie sposób zatem odgadnąć, które z tych zdań jest w ocenie organu odwoławczego prawdziwe i posłużyło jako podstawa wydania decyzji.

Poważne wątpliwości co do prawidłowości i rzetelności kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji budzi również końcowy wniosek postawiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...], na stronie 7 uzasadnienia, iż "Tym samym, skoro nie jest możliwe kontynuowanie postępowania, to organ I instancji zasadnie orzekł, na podstawie art. 105 § 1 kpa o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania". Tymczasem w rzeczywistości sprawa dotyczyła odwołania od decyzji Starosty Powiatu [...], który orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości gruntowej działka ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...], nie zaś o umorzeniu postępowania.

Ponadto jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych treść podania przesądza o jego kwalifikacji, ale jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te wątpliwości. Jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale nie zwalnia to organu od wszczęcia postępowania wyjaśniającego, które umożliwiłoby osobie wnoszącej podanie ewentualne usunięcie braków i wyjaśnienie wątpliwych kwestii, w tym wyjaśnienie rzeczywistej woli poprzez sprecyzowanie żądania (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2015 roku).

Z tych względów poważne zastrzeżenia budzi fakt, iż ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie przesłuchał K. S., na istotne w sprawie okoliczności, w tym podstawy faktyczne i prawne żądania.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów prawa materialnego, skutkujących w konsekwencji nierozpoznaniem przez organy administracji istoty sprawy, wskazano iż w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], gmina [...] przez współwłaścicielkę nieruchomości K.S. na skutek utworzenia [...].

Zgodnie z postanowieniami art. 131 ust. 1 poś w przypadku ograniczenia sposobu korzystania regułą jest ustalenie przez starostę wysokości odszkodowania na wniosek poszkodowanego, w drodze decyzji administracyjnej.

Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, iż ograniczenie sposobu korzystania, o którym mowa powyższej stanowi przejaw zakłócenia posiadania nieruchomości. Jeżeli przyjąć, iż dochodzenia tak określonego roszczenia ograniczone jest terminem zawitym, niezwykle istotne jest ustalenie początku biegu tego terminu. Termin ten zdaniem skarżącej winien być liczony od dnia naruszenia posiadania. Jeżeli zachowanie zakłócające posiadanie powtarza się, należy je wówczas potraktować jako stan ciągły i uznać, że dopóki trwa stan naruszający posiadanie, bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów, aniżeli zostały w niej wskazane. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, z urzędu uwzględnił, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało konieczność stwierdzenia jej nieważności.

Należy wskazać, iż w przedmiotowym postępowaniu ze względu na treść art. 153 P.p.s.a. zarówno organ ponownie rozpatrujący sprawę, jak też sąd, związany był oceną prawną wyrażoną wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 stycznia 2014r. sygn. akt IV SA/Wa 2584/13. W wyroku tym sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca w swoim żądaniu wywodził domniemaną szkodę, o której mowa w art. 130 ust. 1 i 2, w związku z czym wnosił o ustalenie odszkodowania przez organ administracji, w związku z art. 131 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Dalej sąd wywiódł, że treść regulacji, dotyczącej możliwości uzyskania odszkodowania w drodze orzeczenia przez organ administracji, była znana stronie, która wywodziła, że należy jej się odszkodowanie, wiążąc to z terminem szkody, która jakoby powstała w 2004r. Sąd podkreślił, że strona żądała więc merytorycznego orzeczenia, co do zgłoszonego roszczenia, w myśl art. 131 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Sąd ocenił więc, że organ I instancji oceniając roszczenie jako bezzasadne (wywodząc, że ograniczenia prawa własności w istocie powstały przed datą wejścia w życie regulacji stanowiących podstawę orzekania) winien był odmówić przyznania odszkodowania, co otworzyłoby wnioskodawcy drogę do merytorycznej oceny jego żądania przez sąd powszechny.

Organ I instancji ponownie rozpatrując wniosek o ustalenie odszkodowania decyzją z dnia [...]kwietnia 2015r. zastosował się do tej oceny prawnej i uznając, że nie może orzec o odszkodowaniu na podstawie art. 131 ust. 1 w/w ustawy odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia organ wskazał art. 130 ust.1, art. 131 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a oprócz tych przepisów także art. 8 ustawy o wprowadzeniu ustawy – prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw i art. 84 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek był niewłaściwie sformułowany, gdyż nie może orzec o odszkodowaniu na podstawie wskazanego przez wnioskodawcę przepisu, a więc wskazał właściwą normę prawną mającą zastosowanie w stanie faktycznym w niniejszej sprawie.

Uwzględniając zarówno podstawę prawną wskazaną w sentencji decyzji, jak też wywód zawarty w jej uzasadnieniu, należy ocenić, że organ nie uwzględnił żądania i odmówił ustalenia odszkodowania na podstawie art. 131ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.

Należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 131 ust. 1 tej ustawy w razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 130 ust. 1, na żądanie poszkodowanego właściwy starosta, ustala w drodze decyzji, wysokość odszkodowania; decyzja jest niezaskarżalna. Oznacza to, że zgodnie z regulacją zawartą w tym przepisie szczególnym, wyłączona została możliwość prowadzenia postępowania odwoławczego przed organami administracji publicznej. Kompetencje do dalszego rozpoznania sprawy związanej z roszczeniem opartym na tym przepisie, zostały przekazane sądowi powszechnemu.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że brak dopuszczalności odwołania dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie odszkodowania, a więc zarówno decyzji pozytywnej, jak też negatywnej, rozstrzygającej co do istoty tego roszczenia. Nie ma bowiem żadnych przesłanek by na gruncie tego przepisu decyzje negatywne poddawać kontroli organów administracji, a pozytywne kontroli sądów powszechnych.

Skoro więc decyzja odmowna wydana w tej sprawie jest decyzją merytoryczną co do istoty tego roszczenia, a więc decyzją w przedmiocie odszkodowania, to nie jest możliwe wniesienie od niej odwołania. Na podstawie tej regulacji prawnej powstaje więc negatywna przeszkoda uniemożliwiająca wniesienie odwołania.

Stosownie bowiem do treści art. 134 Kpa należało rozstrzygnięcie oparte na podstawie prawnej art. 131 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska traktować jako przedmiotową przyczynę niedopuszczalności odwołania (wyłączenie odwołania z mocy prawa).

Uwzględniając powyższą przeszkodę do merytorycznego rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie będą organem odwoławczym w tej sprawie zobowiązane było stwierdzić niedopuszczalność odwołania.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji odmawiającej ustalenia odszkodowania na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska organ rażąco naruszył art. 131 ust. 1 wskazanej ustawy w zw. z art. 134 kpa, co obligowało sąd do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

O kosztach postepowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a