Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 511/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 120 ust. 1 pkt 2, art. 99 ust 2 i 4.
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia oznakowania zewnętrznego apteki do określonego w zezwoleniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] listopada 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej "B." Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 201 Or. Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej jako GIF) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej jako WIF) z dnia [...] listopada 2009 r., którą na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz na podstawie art. 104 k.p.a., nakazano doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "B." położonej w S. do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldów apteki określenia "Apteki medyczne" bądź wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia.

WIF decyzję wydał na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.), (dalej jako p.f.). W jej uzasadnieniu podniósł, iż zgodnie z treścią przepisu art. 86 ust. 2 p.f. nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych. Natomiast w art. 102 p.f. wskazane są dane, które powinno zawierać zezwolenie na prowadzenie apteki, m.in. w pkt 4 nazwa apteki, o ile taka jest nadana. Wskazał, że skarżąca spółka uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki o nazwie "B.", a zatem umieszczenie w jej szyldach innych określeń, tj. "Apteki Medyczne" nastąpiło poza zezwoleniem na prowadzenie apteki. W ocenie WIF fakt umieszczenia tego określenia na szyldzie apteki powoduje, że stanowi ono jej nazwę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, a to jest niezgodne z zezwoleniem na jej prowadzenie. Stwierdził nadto, iż sformułowanie przepisu art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 p.f. jest wyraźne i wyklucza możliwość umieszczenia obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu. Zdaniem organu uprawnienie polegające na możliwości stosowania (poza wyrazem "apteka") innego oznaczenia dla apteki (nazwy apteki) może wynikać wyłącznie z decyzji administracyjnej w formie zezwolenia na prowadzenie apteki wydanej przez właściwy organ, w żadnym razie źródłem takiego uprawnienia nie mogą być decyzje administracyjne Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na usługowy znak towarowy. W związku z czym posiadanie przez stronę uprawnienia do używania znaku towarowego, nie jest równoznaczne z uprawnieniem do używania go na szyldach apteki.

W odwołaniu skarżąca "B." Spółka z o.o. stwierdziła, iż znak "Apteki Medyczne" nie stanowi nazwy apteki. Znak ten jest dodatkowym oznaczeniem, którego umieszczenie na zewnątrz lokalu apteki stanowi wykonanie zobowiązania przyjętego we współpracy z innymi podmiotami prowadzącymi apteki w ramach wspólnego przedsięwzięcia. Podniosła, iż sformułowanie "Apteki Medyczne" nie może być uznane za część nazwy apteki, gdyż nie znajduje się w szyldzie apteki, oraz że sformułowaniem identyfikującym przedmiotową aptekę jest "B.", a więc sformułowanie ujęte w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Wywodziła też, że określenie "Apteki Medyczne" nie stanowi części składowej nazwy apteki, a jedynie informację dla pacjentów o przystąpieniu strony do wspólnego przedsięwzięcia organizowanego z innymi aptekami.

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji odnośnie braku podstaw do posługiwania się przez stronę wyrazami "Apteki Medyczne", celem oznaczenia miejsca wykonywania działalności gospodarczej.

Główny Inspektor Farmaceutyczny wywodził, że sformułowanie "Apteki Medyczne" stanowi informację o przystąpieniu do danego przedsięwzięcia a nie nazwę apteki nie powinno być ono umieszczane obok nazwy, gdyż może wprowadzać to w błąd, iż "Apteki Medyczne" to część nazwy apteki.

Główny Inspektor Farmaceutyczny zgodził się z organem I instancji, iż zgodnie z art. 102 pkt 4 zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki o ile taka jest nadana. Nazwą przedmiotowej apteki wymienioną w zezwoleniu jest "B." i tylko taka może być umieszczona obok wyrazu "apteka". Bez znaczenia pozostaje tu fakt, iż "Apteki Medyczne" to oznaczenie udziału w programie, gdyż może ono wprowadzać w błąd co do nazwy apteki.

Powołując się na orzecznictwo tutejszego Sądu Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakty, iż znak towarowy "Apteki Medyczne" nie stanowi nazwy, a jest dodatkowym oznaczeniem, którego umieszczenie na zewnątrz lokalu stanowi wykonanie zobowiązania przyjętego we współpracy z innymi podmiotami. Nawet jeżeli powyższe oznaczenie nie jest nazwą może sprawiać takie wrażenie, wprowadzając w błąd.

Zdaniem organu oznaczenie "Apteki Medyczne" mogłoby być umieszczone na lokalu apteki, jednakże tylko wtedy gdyby nie stwarzało to możliwości potraktowania tego sformułowania jako części nazwy. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, iż w przedmiotowym przypadku oznaczenie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nazwy apteki co stanowi naruszenie przepisów ustawy – Prawo farmaceutyczne.

Skargę na powyższą decyzję wniosła "B." Spółka z o.o. w S.

Zaskarżonej decyzji zarzucała rażące naruszenie przepisu art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 roku Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – "kpa") poprzez utrzymanie w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 roku, podjętej z naruszeniem przepisów art. 6, 7, 77 § 1 kpa oraz art. 86 ust. 2 ustawy prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 roku (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 53 poz. 533), a także naruszenie art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

Skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy, a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wywodziła, iż stan faktyczny w przedmiotowej sprawie różni się od stanu faktycznego przyjętego w wyroku WSA w Warszawie cytowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniosła, że kaseton zewnętrzny umieszczony na budynku nad lokalem apteki został podzielony w dwóch płaszczyznach. Z jednej strony znajduje się szyld apteki, zaś z drugiej strony na mniejszej powierzchni znajduje się płaszczyzna reklamowa. Na szyldzie apteki uwidoczniony jest napis APTEKA B. zgodnie z nazwą własną wynikającą z zezwolenia na prowadzenie apteki, po drugiej stronie został umieszczony znak towarowy "Apteki Medyczne". Strona skarżąca podniosła, że nie wprowadza żadnego pacjenta w błąd, a tym samym wojewódzkiego inspektoratu farmaceutycznego. W ocenie strony skarżącej organ błędnie zinterpretował powyższy wyrok – w wyroku sąd jedynie stwierdził, że niedopuszczalne jest umieszczanie na szyldzie apteki wyrazów, które nie zostały wskazane w zezwoleniu na prowadzenie apteki: "(...) a zatem umieszczanie w szyldzie znaku M. nastąpiło poza zezwoleniem na prowadzenie apteki". Jednocześnie wskazała, że sąd dopuścił możliwość umieszczania na zewnątrz apteki innych sformułowań, które, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku, nie stanowią nazwy apteki. Nie wszystkie sformułowania zawarte na witrynie apteki stanowią część jej nazwy, aby uznać dane sformułowanie za część nazwy apteki muszą wystąpić więc dwie okoliczności (i) sformułowanie to musi zostać zawarte w szyldzie apteki, (ii) musi on wraz z innymi "częściami" nazwy stanowić "identyfikację tegoż punktu usług farmaceutycznych".

Skarżąca podkreślała, że sformułowanie "Apteki Medyczne" nie jest zawarte w szyldzie apteki o czym była mowa, po drugie sformułowaniem identyfikującym przedmiotową aptekę jest sformułowanie "B.", a więc sformułowanie ujęte w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Nadto żaden przepis regulujący działalność aptek nie zabrania umieszczania na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń.

Główny Inspektor Farmaceutyczny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie spółka "A." Spółka z o.o. w [...] wniosła o dopuszczenie jej do postępowania w charakterze uczestnika.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił spółce A. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r. sygn. akt II GZ 234/10 zostało oddalone zażalenie na to postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez skarżącą spółkę Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. O uwzględnieniu skargi nie zdecydowała jednak zasadność podniesionych w niej zarzutów. Sąd uwzględniając skargę uczynił to z innych przyczyn mając na względzie art. 134 § 1 p.p.s.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f., w myśl którego właściwy organ w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Jak wynika z akt sprawy WIF swoją decyzją nakazał wprawdzie skarżącej spółce usunięcie stwierdzonych uchybień, jednakże czyniąc to nie określił, wbrew powyższemu wymogowi, terminu na ich usunięcie. W osnowie swojej decyzji organ pierwszej instancji zawarł jedynie alternatywne zobowiązanie skarżącej spółki do wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia.

W myśl art. 99 ust. 2 p.f. udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana zezwolenia należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Jednakże w tym zakresie organ nie działa z urzędu, ale na wniosek zainteresowanego. Organ jest związany wnioskiem podmiotów, wymienionych w art. 99 ust. 4 p.f. - w tym przypadku skarżącej spółki jako podmiotu prowadzącego aptekę "B.". Postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia jest odrębnym postępowaniem, pozostającym bez związku z postępowaniem zakończonym rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f. Decyzja o złożeniu wniosku o zmianę zezwolenia należy wyłącznie do prowadzącego aptekę i w tym zakresie podmiot ten jest w swych działaniach suwerenny. Nakaz wystąpienia o zmianę zezwolenia nie jest zatem objęty uprawnieniem organu i jako taki nie podlega jego władczemu działaniu w formie decyzji administracyjnej.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że alternatywne żądanie w decyzji WIF wystąpienia przez skarżąca spółkę o stosowną zmianę zezwolenia nie ma oparcia w przywołanych w niej przepisach i skutkuje ich naruszeniem. WIF stwierdziwszy wskazane powyżej naruszenia powinien po pierwsze zobowiązać -nakazać skarżącej spółce ich usunięcie - i to zrobił, a po drugie winien skarżącej spółce zakreślić termin na ich usunięcie - czego nie uczynił. W żadnym razie WIF nie miał prawa do zobowiązywania skarżącej spółki do wystąpienia z wnioskiem o zmianę zezwolenia.

W rozpoznawanej sprawie zarzucanym przez organy uchybieniem jest umieszczenie w szyldzie apteki określenia "Apteki Medyczne", nie zaś brak wystąpienia o zmianę zezwolenia. Kwestia zmiany zezwolenia, jak wyżej wskazano, jest bowiem odrębnym zagadnieniem, nie podlegającym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f.

Bezkrytyczne zaakceptowanie przez organ odwoławczy - GIF decyzji WIF, tj. nakazu usunięcia uchybień z równoczesnym nakazaniem wystąpienia o zmianę zezwolenia przy jednoczesnym nie wywiązaniu się przez organ z obowiązku ustalenia terminu na usunięcie stwierdzonych uchybień, stanowi o naruszeniu art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f. i w konsekwencji o wadliwości obu decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, z odniesieniem się do twierdzeń i zarzutów skarżącej z uwzględnieniem powyższych wskazań.

W tym stanie rzeczy Sąd nie wdając się w ocenę zasadności zarzutów skargi gdyż byłoby to przedwczesne na tym etapie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł w pkt 1 sentencji.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.