Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1542/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 6 , art 7 , art 9 , art 61 a , art 144
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 73 , art 75 , art 76
journal: Dz.U. 2014 poz 40
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik - Dobosz Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców stowarzyszenia [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 września 2017 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. postanowieniem z 30 maja 2017 r., znak [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. przez [...] Związek Działkowców prawa użytkowania nieruchomości gruntowych stanowiących działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. objętą księgą wieczystą nr [...], działkę nr [...] obr. 5 [...] objętą księgą wieczystą nr [...] oraz część działki nr [...] obr. [...] objętą księgą wieczystą nr [...]

Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 123 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, 868, 1579, 996, 2138, Dz.U. z 2017 r., poz. 935; obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "K.p.a." - w związku z art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 40, z 2015 r. poz. 528; obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 2176), dalej "u.r.o.d.".

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskiem z 23 grudnia 2015 r. (data wpływu 30 grudnia 2015 r.) [...] Związek Działkowców [...] w K. zwrócił się o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 19 stycznia 2014 r. nieodpłatnie prawa użytkowania nieruchomości zajmowanych na cele Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w K. - w trybie art. 76 u.r.o.d.

Zgodnie z treścią wniosku Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w K. "(...) położony jest na działkach ewidencyjnych nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na części działki nr [...] i części działki nr [...] obr. [...] (...)". [...] Związek Działkowców [...] w K. wskazał, iż przedmiotowe działki "(...) objęte są księgami wieczystymi [...], [...], zgodnie z którymi właścicielem nieruchomości zajętej pod ogród jest Skarb Państwa (...)".

Organ podjął czynności wyjaśniające i ustalił, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie zostały ujawnione w żadnej ze wskazanych przez wnioskodawcę ksiąg wieczystych.

Działka nr [...] zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] pozostaje wyłączną własnością osoby fizycznej, a działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi współwłasność Gminy K., osoby prawnej i osób fizycznych.

Ponadto, jak wynika z treści wniosku złożonego przez [...] Związek Działkowców [...] w K. z 29 października 2015 r. znak L.dz. [...] działka nr [...] zagospodarowana została pod ogród działkowy [...]" w K..

Z uwagi na powyższe, przed wszczęciem postępowania administracyjnego, pismami z 18 stycznia 2016 r., 5 kwietnia 2016 r., 7 lipca 2016 r., 8 listopada 2016 r. oraz 27 grudnia 2016 r. zobowiązano wnioskodawcę do sprecyzowania żądania wniosku z 23 grudnia 2015 r. znak [...] poprzez wskazanie prawidłowych numerów ksiąg wieczystych, prowadzonych dla objętych przedmiotowym wnioskiem nieruchomości, stanowiących działki nr [...], nr [...] i nr [...], wyjaśnienie niezgodności przedmiotowego wniosku z wnioskiem z 29 października 2015 r. znak [...] [...] w zakresie działki nr [...], a także poinformowanie, czy [...] Związek Działkowców [...] w K. podtrzymuje wniosek w zakresie działek nr [...] oraz nr [...].

Pismem z dnia 11 maja 2017 r. nr [...]. [...] [...] Związek Działkowców [...] w K. poinformował, iż zebranie wszystkich działkowców korzystających z działek na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w K. podjęło uchwałę o powołaniu nowego stowarzyszenia ogrodowego pod nazwą Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]

Organ przywołał art. 2 pkt 6 u.r.o.d. wskazując, że przepis ten odwołuje się do ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 z późn. zm.; obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 210). Stwierdził, że nabycie osobowości prawnej przez stowarzyszenie ogrodowe wymaga uprzedniego spełnienia wymogów wynikających kolejno z art. 69, 70, 71 i 72 tej ustawy, które stowarzyszenie ogrodowe winno wykazać występując z wnioskiem o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Dalej organ wskazał, że Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]", zgodnie z informacją odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej wygenerowaną z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości, jest wpisane pod nr [...] i działa w formie stowarzyszenia.

Następnie organ wskazał, że stosownie do treści art. 61a §1 K.p.a., będącego podstawą prawną niniejszego postanowienia, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tak jak w rozpoznawanej sprawie.

Organ wskazał, że zgodnie bowiem z treścią art. 73 ust. 3 u.r.o.d., z dniem nabycia osobowości prawnej przez stowarzyszenie ogrodowe, o którym mowa w ust. 1, staje się ono następcą prawnym stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt. 1 w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD. Zgodnie natomiast z art. 11 u.r.o.d. Rodzinny Ogród Działkowy prowadzony jest przez jedno stowarzyszenie ogrodowe.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że postępowanie administracyjne z wniosku [...] Związku Działkowców [...] w K. z dnia 23 grudnia 2015 r. znak [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. przez Stowarzyszenie Ogrodowe [...] Związek Działkowców prawa użytkowania nieruchomości gruntowych stanowiących działki nr [...], nr [...] oraz część działki nr [...] w trybie przepisów u.r.o.d. nie może zostać wszczęte, bowiem w świetle jej przepisów [...] Związek Działkowców jest poprzednikiem prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. i nie posiada legitymacji do prowadzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...] w K., a tym samym przymiotu strony postępowania.

[...] Związek Działkowców [...] w K. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, zarzucając organowi I instancji wadliwą wykładnię art. 61a K.p.a. oraz art. 76 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 75 ust. 5 i 7 u.r.o.d. Zarzucono ponadto naruszenie art. 6, art. 7 i art. 9 K.p.a. W uzasadnieniu umotywowano podniesione zarzuty. W szczególności podniesiono, że stowarzyszeniem ogrodowym prowadzącym Rodzinny Ogród Działkowy [...] w K. w dniu 19 stycznia 2014 r. był [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W.. Przejście praw i obowiązków przysługujących PZD na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. zarejestrowanego w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr [...] nastąpiło zgodnie z art. 73 ust. 3 u.r.o.d. z dniem nabycia przez nie osobowości prawnej, tj. z dniem rejestracji w KRS (22 kwietnia 2016 r.). Decyzja wydawana na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 u.r.o.d. ma charakter deklaratoryjny i jedynie stwierdza istnienie prawa użytkowania gruntu, które powstaje z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. A zatem, w przypadku ustalenia przez organ administracji publicznej, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy, organ powinien stwierdzić nabycie tego prawa na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., które w dniu 19 grudnia 2014r. prowadziło ROD [...]" w K. i które dzięki temu będzie mogło zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wykazać, że pozostawało użytkownikiem tego gruntu w okresie od dnia 19 stycznia 2014 r. do dnia 22 kwietnia 2016 r.

Zdaniem strony żalącej stwierdzenie nabycia prawa użytkowania powinno zostać dokonane na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., a nie na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego [...] w K., ponieważ stowarzyszenie to jeszcze nie istniało w dniu 19 stycznia 2014r. Podkreślono, że Stowarzyszenie Ogrodowe "[...] w K. nabędzie prawo użytkowania gruntu stwierdzone na rzecz PZD, z mocy prawa, dopiero jako jego następca na podstawie art. 73 ust. 3 u.r.o.d.

Ponadto wniosek [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu zagospodarowanego pod ROD "[...]" w K. został złożony w dniu 28 grudnia 2015 r., a wnioskodawca w dniu złożenia wniosku był podmiotem legitymowanym do wystąpienia o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wyżej wymienionego gruntu na jego rzecz. Organ administracji publicznej orzekający w sprawie nie może zatem odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego tylko z tego powodu, że po tej dacie inny podmiot wszedł w prawa i obowiązki wnioskodawcy. W ocenie strony żalącej należałoby raczej rozważyć dopuszczenie na prawach strony do udziału w tym postępowaniu również Stowarzyszenia Ogrodowego "[...] w K., które jako następca prawny [...] Związku Działkowców w tym zakresie ma także interes prawny w udziale w tym postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 4 września 2017 r. znak [...], na podstawie art. 61a i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że postanowienie I instancji jest prawidłowe.

Organ II instancji przywołał art. 61a § 1 K.p.a., dokonując jego wykładni popartej orzeczeniami sądów administracyjnych. Zaakcentował, że podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 K.p.a., w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania.

Dalej stwierdził, że [...] Związek Działkowców [...] w K. nie posiada legitymacji do prowadzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w K.. Co więcej, w świetle regulacji u.r.o.d., legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu zagospodarowanego przez rodzinny ogród działkowy posiada stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy na danej nieruchomości, co wynika z art. 76 tej ustawy. Skoro podmiotem tym nie jest już [...] Związek Działkowców [...] w K., wyłącza to możliwość skutecznego żądania wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów zażalenia, że skoro stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu następuje według stanu na dzień 19 stycznia 2014 r., to należy przyjąć, że uprawnionym do złożenia wniosku jest stowarzyszenie ogrodowe, które w tym dniu prowadziło rodzinny ogród działkowy. Wskazał, że zgodnie z ogólnymi regułami K.p.a. legitymację do złożenia wniosku w sprawie administracyjnej weryfikuje się na dzień złożenia żądania, chyba że przepis szczególny formułuje wyraźnie odmienne uregulowania w tej kwestii. U.r.o.d. tymczasem do złożenia wniosku w sprawie uprawnia stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy na danej nieruchomości, a [...] Związek Działkowców [...] w K., jako poprzednik prawny Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] w K., nie prowadzi przedmiotowego ogrodu.

Według aktualnego stanu prawnego Rodzinny Ogród Działkowy [...]" w K., jako stowarzyszenie wpisane do KRS, zajmuje przedmiotowe nieruchomości, a podmiot składający wniosek w trybie u.r.o.d. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości ([...] Związek Działkowców [...] w K.) bezspornie nie jest już stowarzyszeniem ogrodowym prowadzącym rodzinny ogród wskazany w tym wniosku.

[...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. [...] wniosło na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do jego uchylenia, ponieważ w dniu 19 stycznia 2014 r., tj. dniu wejścia w życie u.r.o.d. oraz w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu pod ROD "[...]" w K. stowarzyszeniem ogrodowym prowadzącym ten ogród był [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W.,

- art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

- art. 61 i art. 61a § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia użytkowania na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. gruntów zajmowanych w dniu 19 stycznia 2014 r. przez ROD "[...] w K. na wniosek [...] Związku Działkowców złożony w trybie art. 76 u.r.o.d. i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy nie ma podstaw do jego wydania,

- art. 76 ust. 1, 2 i 3, art. 75 ust. 5 i 7 u.r.o.d. w związku z art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy w dniu 19 stycznia 2014 r. nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości zagospodarowanej przez ogród, w sytuacji gdy ogród ten następnie wyodrębnił się z PZD na podstawie art. 69 i nast. u.r.o.d.,

- art. 9 K.p.a. poprzez nieudzielenie stronie należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,

- art. 6 i art. 7 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, a tym samym naruszenie zasady praworządności i legalności w postępowaniu administracyjnym.

Na podstawie powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację z zażalenia podkreślając, że w sprawie nie zachodzi żadna z podstaw zastosowania art 61a § 1 K.p.a., a strona skarżąca ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a., oparty na art. 76 w zw. z art. 73 u.r.o.d.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej "P.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu administracyjnym i kończy postępowanie, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego podlegało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z wnioskiem z 23 grudnia 2015 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. przez stowarzyszenie ogrodowe w W. prawa użytkowania nieruchomości gruntowych.

Materialnoprawną podstawą postanowień wydanych w sprawie był art. 61a K.p.a. w zw. z art. 76 ust. 2 u.r.o.d.

Bezsporne w sprawie było, zarówno dla wnioskodawcy (strony skarżącej), jak i organów obu instancji, że zebranie działkowców korzystających z działek na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w K. podjęło 22 listopada 2014 r. uchwałę o powołaniu nowego stowarzyszenia ogrodowego pod nazwą Stowarzyszenie Ogrodowe "[...] Stowarzyszenie zostało zarejestrowane przez sąd rejestrowy z datą 22 kwietnia 2016 r.

Nie było również sporne, że do ww. daty Rodzinny Ogród Działkowy "[...] był prowadzony przez [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w [...], który był poprzednikiem prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]

Powyższe nie budzi również żadnych wątpliwości Sądu.

Decydującą kwestią sporną było, czy jako stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy, o którym mowa w art. 76 ust. 2 u.r.o.d., należy traktować stowarzyszenie prowadzące ten ogród w dacie 19 stycznia 2014 r. tj. dniu wejścia w życie u.r.o.d., w dacie złożenia wniosku, czy też w dacie orzekania przez organ.

Sąd stoi na stanowisku, że rację w tym sporze mają organy administracji.

Zważywszy na przedmiot zaskarżenia w pierwszej kolejności należy wskazać na przepis art. 61 § 1 K.p.a.. Przewiduje on dwa sposoby wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego, tj. na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z regułą ogólną żądanie danego podmiotu, skierowane do organu administracji publicznej, wszczyna postępowanie administracyjne, jeśli dotyczy sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, to jest jeżeli przepisy prawa materialnego upoważniają ten organ do rozstrzygnięcia co do wniesionego żądania przez wydanie decyzji administracyjnej. W przypadku, gdy wniosek wszczynający postępowanie administracyjne budzi wątpliwości organu administracji publicznej co do treści zawartego w nim żądania, organ ten jest obowiązany ustalić jego rzeczywistą treść, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo realizował ww. regulację dążąc do wyjaśnienia wątpliwości co do zakresu wniesionego żądania pismami z 18 stycznia 2016 r., 5 kwietnia 2016 r., 7 lipca 2016 r., 8 listopada 2016 r. oraz 27 grudnia 2016 r.

Zgodnie z treścią przepisu art. 61a § 1 K.p.a., który legł u podstaw wydania zaskarżonych postanowień organów obu instancji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracyjny publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Nowelizacja K.p.a., wprowadzająca art. 61a § 1, w zamyśle ustawodawcy miała zagwarantować wyraźniejsze niż dotychczas rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego (jego wszczęcie), od etapu merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (przesłanka podmiotowa) lub z innych uzasadnionych przyczyn (przesłanka odnosząca się do przedmiotu sprawy) postępowanie nie może być wszczęte. Analizowany przepis wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z tych przesłanek K.p.a. nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania ). Druga z tych przesłanek nie została w art. 61a § 1 K.p.a. dookreślona w jakikolwiek sposób. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ustalenie jej znaczenia wymaga odniesienia do regulacji stwierdzenia nieważności decyzji. Celem bowiem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat (decyzja administracyjna) byłby obarczony wadą istotną. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Omawiany przepis kreuje po stronie organu obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy zgłoszonego żądania pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organy orzekające w sprawie słusznie uznały, iż ziściła się przesłanka przedmiotowa do odmowy wszczęcia postępowania.

Jak trafnie wywodził zarówno organ, jak i strona skarżąca, zgodnie z ogólnymi regułami K.p.a. legitymację do złożenia wniosku w sprawie administracyjnej weryfikuje się na dzień złożenia żądania, chyba że przepis szczególny formułuje wyraźnie odmienne uregulowania w tej kwestii.

Trzeba tu przywołać przepisy u.r.o.d. regulujące m.in. nabywanie prawa użytkowania rodzinnych ogrodów działkowych. I tak stosownie do art. 75 u.r.o.d.:

1. W stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego.

(...)

6. W przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.

7. Stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej.

W myśl zaś art. 76 u.r.o.d.:

1. Właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków:

1) funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa;

3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego;

4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.

2. W przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.

3. Przepisy art. 75 ust. 5 i 7 stosuje się odpowiednio.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż w art. 66 ust. 2 u.r.o.d. ustawodawca wprowadził odmienne uregulowanie co do chwili oceny legitymacji wnioskodawcy, stanowiące lex specialis w stosunku do ww. zasady ogólnej.

W konsekwencji, na podstawie art. 75 i art. 76 u.r.o.d. organ może stwierdzić nabycie prawa użytkowania tylko wobec stowarzyszenia ogrodowego aktualnie prowadzącego dany rodzinny ogród działkowy.

Aktualnie prowadzącym przedmiotowy ogród jest zaś Stowarzyszenie Ogrodowe [...]" w K., które jak słusznie wskazała skarżąca, na mocy art. 73 ust. 3 u.r.o.d., z dniem nabycia osobowości prawnej, to jest zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr [...] dnia 22 kwietnia 2016 r., stało się następcą prawnym stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1 (jakim jest [...] Związek Działkowców – przyp. Sądu), w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD. Następstwo prawne obejmuje w szczególności prawa do nieruchomości zajmowanych przez rodzinny ogród działkowy, własność infrastruktury ogrodowej oraz środki na rachunkach bankowych prowadzonych dla terenowej jednostki organizacyjnej.

Warto tu podkreślić, że art. 73 ust. 3 u.r.o.d. przewiduje sukcesję uniwersalną (następstwo pod tytułem ogólnym) w odniesieniu do Rodzinnego Ogrodu Działkowego. "Sukcesja uniwersalna jest jednym ze sposobów nabycia prawa podmiotowego, czy szerzej nabycia majątku (w znaczeniu szerokim), a więc ogółu aktywów i pasywów przysługujących określonemu podmiotowi. [...] O ile sukcesja singularna wiąże się z indywidualnie oznaczonym prawem lub prawami podmiotowymi, o tyle sukcesja uniwersalna prowadzi do nabycia całego lub części jakiegoś majątku i to na podstawie jednego zdarzenia prawnego. [...] W drodze sukcesji uniwersalnej następuje nie tylko nabycie praw podmiotowych objętych zakresem sukcesji, ale także związanych z tym obowiązków. Oznacza to, że nabywca wchodzi niejako w całą sytuację prawną swojego poprzednika" (S. Sołtysiński i in., Kodeks spółek handlowych. Łączenie, podział i przekształcanie spółek. Przepisy karne. Komentarz do artykułów 491-633, t. IV, Warszawa 2012, uw. 4-6 do art. 494). Tym samym, z chwilą wpisu do rejestru nowo wyodrębnione stowarzyszenie ogrodowe staje się następcą prawnym [...] Związku Działkowców w zakresie wszelkich praw i obowiązków dotyczących rodzinnego ogrodu działkowego, którego działkowcy podjęli uchwałę o wyodrębnieniu. Następstwo prawne następuje z mocy prawa i nie jest potrzebne podejmowanie żadnych dodatkowym czynności prawnych. Oczywiste jest, że wyliczenie zawarte w art. 73 ust. 3 ma charakter przykładowy, a nie wyłączny.

Zatem mimo faktu, że Stowarzyszenie Ogrodowe [...]" w K. nie istniało jeszcze w dniu 19 stycznia 2014 r., to - jako następca prawny pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna), na podstawie art. 73 ust. 3 u.r.o.d., z dniem rejestracji w dniu 22 kwietnia 2016 r. nabyło wszelkie prawa i obowiązki [...] Związku Działkowców [...] w K., dotyczące Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...] w tym ewentualne prawo do wnioskowania o wydanie deklaratoryjnej decyzji o stwierdzeniu nabycia użytkowania na podstawie art. 76 u.r.o.d.

W konsekwencji [...] Związek Działkowców [...] w K., jako poprzednik prawny Stowarzyszenia Ogrodowego [...]" w K., który obecnie nie prowadzi przedmiotowego ogrodu, nie mógł spowodować wszczęcia przez organ administracji przedmiotowego postępowania w sprawie nabycia prawa użytkowania nieruchomości.

Wobec powyższego nie mogła również odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi upatrująca interes prawny wnioskodawcy (strony skarżącej), w rozumieniu art. 28 K.p.a., w materialnoprawnej podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 u.r.o.d.

Nie ma w sprawie istotnego znaczenia, że w okresie od 19 stycznia 2014 r. do 22 kwietnia 2016 r. wnioskodawca był stowarzyszeniem prowadzącym ogród, ze względu na brak dopełnienia rejestracji Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K..

Trzeba też podkreślić, że choć strona skarżąca wnioskiem z 23 grudnia 2015r. wniosła żądanie stwierdzenia nabycia użytkowania, to z uwagi na nieprecyzyjne jego sformułowanie (dokładny przedmiot i zakres wniosku był następnie ustalany w toku czynności podejmowanych przez organ I instancji w ramach wstępnego etapu postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wszczęcie, tj. od 18 stycznia 2016 r. do 27 grudnia 2016 r.).

Konkludując Sąd wskazuje, że organy właściwie zastosowały w sprawie art. 61 i art. 61a K.p.a. w zw. z art. 76 u.r.o.d., nie naruszając przy tym art. 75 u.r.o.d. jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego sformułowanych m.in. w art. 6, art. 7 i art. 9 K.p.a. Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ żaden z jej zarzutów nie okazał się uzasadniony, a Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły faktyczny i prawny charakter przedmiotowego wniosku oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa.

Sąd uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a