Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3163/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie NSA Anna Apollo, NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt 3 /II SA / Ka 3163 /02

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia [...] r. H. K. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w Ż. o wymeldowanie z urzędu z pobytu stałego z mieszkania nr [...] na Osiedlu [...] w Ż. jej męża W. K. twierdząc, że nie przebywa w nim od 6 lat. Jednocześnie wskazała, że mąż jest głównym najemcom przedmiotowego lokalu w którym został zameldowany na pobyt stały w 1976, a do wniosku załączyła umowę najmu nr [...] z dnia [...] r. sporządzoną pomiędzy Zarządem Budynków Miejskich a W. K..

W dniu [...] r. wszczęto w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, w toku którego ustalono, że od [...] do [...] W. K. był zameldowany na pobyt czasowy w J. przy ulicy [...] . Skarżący domagał się nieuwzględnienia wniosku, podnosząc iż od 1996 roku jest ciągle w podróży po Europie i świecie. Nie stołuje się w spornym lokalu, gdyż jada obojętnie gdzie, a gospodarstwo domowe w spornym lokalu prowadził do 2001 r. Do tego czasu płacił nawet połowę czynszu. H. K. w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin przedmiotowego mieszkania zeznała, że mąż wyprowadził się w dniu [...] r. zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste. Pozostawił jedynie rzeczy stanowiące majątek wspólny i od tego czasu nigdy nie próbował wrócić do miejsca zameldowania. Na potwierdzenie prawdziwości swoich słów wniosła o przesłuchanie wskazanych świadków.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Ż. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716) i art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu W. K. z pobytu stałego w Ż. Osiedle [...] . W uzasadnieniu podkreślono, że przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło fakt dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez W. K.. Wynika to bezspornie ze złożonych przez niego zeznań, potwierdzonych zeznaniami wnioskodawczyni, ich wspólnych dzieci oraz sąsiadów. Dalej organ wskazał na konsekwencje prawne i faktyczne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 o niezgodności art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z Konstytucją RP. Wyrok ten obowiązuje od 19 czerwca 2002 r., co oznacza, że obowiązek meldunkowy jest wyłącznie czynnością techniczną, związaną z rejestracją ruchu ludności i należy odróżniać tytuł prawny do zamieszkiwania do zamieszkiwania od meldunku, który takiego tytułu nie zastępuje ani takim tytułem nie jest. O wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego decyduje zaś przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu.

Od powyższej decyzji odwołał się W. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł obrazę art.127 kpa przez błędne ustalenia faktyczne co do dobrowolnego opuszczenia spornego mieszkania poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, które w konsekwencji doprowadziły do wydania niekorzystnej dla niego i sprzecznej z art. 15 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzji o wymeldowaniu. Podkreślił, że w mieszkaniu nadal znajdują się jego rzeczy i nie miał go nigdy zamiaru opuścić. Zarzucił także organowi I instancji błędną wykładnię orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz miejsca zamieszkania w kontekście art. 25 Kodeksu cywilnego. Na koniec wskazał, że zameldowanie się przez niego na pobyt czasowy w innym lokalu stanowi potwierdzenie jego czasowej nieobecność w miejscu stałego zameldowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na dokonane ustalenia organu I instancji. Uznał je za prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Jako bezsporną ocenił kwestię niezamieszkiwania W. K. w spornym lokalu potwierdzającą brak zamiaru stałego w nim pobytu. Organ odwoławczy po raz kolejny podkreślił znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. na mocy którego od dnia 19 czerwca 2002 r. w postępowaniu meldunkowym nie bada się kwestii posiadania bądź utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Meldunek to tylko rejestracja pobytu osoby i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. W. K. sam zeznał, że nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, przyjeżdża tylko odebrać korespondencję i uregulować należności czynszowe co oznacza spełnienie ustawowych przesłanek wymeldowania z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i powoduje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...] r. W. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucił oparcie ich na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na bezpodstawnym przyjęciu, że wyprowadził się ze spornego lokalu dobrowolnie, podczas gdy z protokołu wizji i jego oświadczeń wynika, że wciąż znajdują się w nim jego rzeczy i nie miał zamiaru z niego się wyprowadzić. Podkreślił, że okoliczność ta wyklucza spełnienie jednej z przesłanek opuszczenia stałego pobytu, a mianowicie trwałego charakteru. Podkreślił również, ze organ dowolnie ocenił zebrany materiał dowodowy, nie uwzględniając jego oświadczeń co do braku zamiaru opuszczenia na stałego miejsca pobytu czym naruszył art. 77 § 1 kpa.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie należy zauważyć z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z ta datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz.1270, w skrócie p.s.a. ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa [...] utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W niniejszej sprawie sądowej kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana przez organ odwoławczy, który działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (vide wyrok NSA sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936). Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) urząd gminy wydaję decyzję o wymeldowani osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Przepis ten zarówno w dacie orzekania organów obydwu instancji jak i obecnie stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Zacytowanie w całości tego przepisu było konieczne (mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji) ze względu na kwestionowany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (publikowany Dz. U. Nr 78, poz. 716), który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r.

W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 omawianej ustawy, do którego odsyła art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji prawidłowo organ I i II instancji nie czynił ustaleń na temat uprawnień skarżącego do lokalu czy ich utraty. Prawidłowo skoncentrował się na ustaleniu czy stanowi on jego centrum życiowe, a jeżeli nie to czy dobrowolnie go opuścił.

Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącego nie opuścił on miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Należy przy tym pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

W orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywaniu w lokalu.

Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania najemcy lokalu, który opuścił sporny lokal w 1996 r. i nie zamieszkiwał w nim z zamiarem stałego pobytu co najmniej od tej daty.

Zarówno organ I, jak i II instancji dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego W. K.. Prawidłowo została wyjaśniona kwestia zamieszkiwania skarżącego w tymże lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa stawiane organom administracji w sprawie zakończonej decyzją poddaną kontroli sądowej są gołosłowne i wynikają z odmiennej interpretacji zapisów ustawy. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy art. 25 kodeksu cywilnego nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na treść art.6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi definicję pobytu stałego obowiązującą dla objętych nią regulacji prawnych, która jest pojęciem szerszym od zamieszkiwania o adres. Pobytem stałym jest więc zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Za chybiony należy uznać też zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa, gdyż organ administracji publicznej jakim jest Wojewoda [...] wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Fakt, że doszedł do innych wniosków niż oczekiwane przez skarżącego nie stanowi o sprzeczności istotnych ustaleń dowodowych z ich oceną. Skarżący nie wskazał nadto jakiego dowodu nie przeprowadzono i dlaczego zeznania świadków zeznających w sprawie są niewiarygodne, skoro pokrywają się części dotyczącej dobrowolnego, faktycznego opuszczenia mieszkania i zamieszkiwania pod innym adresem z jego zeznaniami.

Wyjaśnić nadto należy, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom.

Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.