Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 438/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Sygn. akt: I SA/Ol 43806 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006r. w Olsztynie sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r. o Nr "[...]" w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości na 2006r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja, nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 600 zł (sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r. o Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy, decyzję wydaną w dniu "[...]" r. przez Burmistrza Miasta w przedmiocie określenia Szpitalowi Powiatowemu "[...]" podatku od nieruchomości na 2006r. w kwocie 55.368,20zł.

Z akt sprawy wynika, iż zobowiązanie to organ I instancji wymierzył po złożeniu przez Szpital deklaracji na 2006 rok, w której wykazano nieruchomości zwolnione z podatku Uchwałą Rady Miasta Nr "[...]" z "[...]" r., a której to deklaracji podatnik nie skorygował pomimo wcześniejszego wezwania organu i pouczenia, że wymieniona uchwała nie zwalniała z podatku lokali zajętych na działalność gospodarczą i praktyki lekarskie. Do deklaracji dołączono bowiem wykaz podmiotów wynajmujących lub wydzierżawiających od Szpitala pomieszczenia zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, bądź praktyki lekarskie, przy czym ujęto w wykazie również powierzchnie pomieszczeń oraz przekazanych tym podmiotom gruntów. Organ uznał tym samym, że Szpital w "[...]" jako użytkownik w 95/100 dwóch działek o łącznej powierzchni 79292 stanowiących własność Powiatu "[...]" ma obowiązek uiszczać od takich nieruchomości, bez wezwania, należny podatek od nieruchomości.

Dokonując wymiaru zobowiązania za 2006 rok Burmistrz Miasta określił podatek od 3992,89 m² pomieszczeń związanych z działalnością gospodarczą, według stawki 13,62 zł/m², tj. w łącznej wysokości 54.383,16zł. Natomiast dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą o łącznej powierzchni 1759 m² - podatek według stawki 0,56 zł/m² określono na kwotę 985,04 zł.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ powołał art.2 , art. 3 ust. 1 pkt.4, art. 5 i art. 6 ust.9 pkt.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r., Nr 9 poz. 84 ze zm.) oraz Uchwałę Rady Miasta Nr "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie stawek podatku od nieruchomości.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się ze stanowiskiem strony, iż nie jest ona podatnikiem podatku od części nieruchomości wynajętej przez nią lub oddanej w dzierżawę, zaś w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy od wymienionych pomieszczeń i gruntów ciąży na ich faktycznych posiadaczach, czyli na najemcach lub dzierżawcach. Odnosząc się do tej kwestii organ odwoławczy powołał art. 3 ust. l pkt 4 lit.a w/w ustawy, zgodnie z którym podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.

SKO zwróciło uwagę, iż z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości, będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji, jest Powiat. Szpital Powiatowy "[...]" jest natomiast jej posiadaczem zależnym. Fakt oddania przez Szpital nieruchomości w posiadanie zależne (najem, dzierżawa) nie pozbawił go posiadania nieruchomości. W okolicznościach sprawy mamy dwóch posiadaczy tej samej nieruchomości. Podatnikiem podatku od nieruchomości będzie jednak Szpital Powiatowy "[...]", bowiem to ten podmiot jest stroną umowy zawartej z jej właścicielem.

W złożonej skardze Szpital Powiatowy nie zgadzając się ze stanowiskiem SKO i wnosząc o uchylenie decyzji zarzucił jej naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podnosząc, że ustalenia Kolegium są sprzeczne z przepisami wymienionej ustawy skarżący powołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.06.1972r. o sygn. III CRN 121/72, w którym stwierdzono, iż posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na taktycznym władaniu, przez, które rozumie się samą możliwość władania rzeczą. Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy.

Jak podniesiono w skardze, z chwilą wydzierżawienia lub wynajęcia lokali szpital przestał być ich posiadaczem, ponieważ, faktycznie zaczęli władać nimi najemcy lub dzierżawcy. Za takim stanowiskiem przemawia też interpretacja art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także wprowadzane od 1991r. zmiany w tym zakresie. Od 01.01.1997r. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego.

Cytowany przepis dopuszcza zatem, zdaniem strony, istnienie innego posiadania niż posiadanie wynikające z umowy z właścicielem. Innym tytułem prawnym są zaś umowy dzierżawy i najmu zawarte przez szpital z innymi osobami. Dlatego ograniczenie kręgu podatników tylko do posiadaczy mających zawarte umowy z właścicielami było w ocenie skarżącego bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc argumenty zbieżne z uzasadnieniem wydanej decyzji. Zauważyło jednocześnie, iż zaprezentowane w decyzji stanowisko potwierdzają zarówno piśmiennictwo, jak i orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wynika zaś z nich, że jeśli umowa dzierżawy lub najmu nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego zostanie zawarta nie z właścicielem, ale np. z posiadaczem takiej nieruchomości, podatnikiem podatku pozostaje w dalszym ciągu ten posiadacz. Przez to, że posiadacz zależny oddaje nieruchomość w dalsze posiadanie, nie można uznać, że utracił on posiadanie na rzecz innej osoby. Dostateczną bowiem przesłanką powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości odnośnie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego jest zawarcie umowy bezpośrednio z właścicielem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem dokonując na podstawie art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) kontroli decyzji organu II instancji Sąd stwierdził, iż jej wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa, co przesądziło o konieczności stwierdzenia podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy na Szpitalu Powiatowym "[...]" ciążył obowiązek podatkowy od przedmiotu opodatkowania określonego w decyzji organu I instancji.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 3 ust 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003r. podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele, posiadacze samoistni lub użytkownicy wieczyści przedmiotów tego podatku. W przypadku nieruchomości i obiektów budowlanych, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego podatnikami są również, w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 4, posiadacze zależni na podstawie stosownych umów zawartych z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub innego tytułu prawnego.

W świetle art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem takim jest zaś ten, kto faktycznie włada nieruchomością jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy nie można zgodzić się z zaprezentowanym przez stronę skarżącą stanowiskiem, iż z chwilą wydzierżawienia lub wynajęcia skarżący szpital przestał być posiadaczem nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania. Jak słusznie zauważyło SKO w uzasadnieniu decyzji i odpowiedzi na skargę, w dotychczasowym orzecznictwie podkreślano już, że tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne, tak - w drodze analogii do art. 337 k.c. - posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19.11.1993r. o sygn. II CRN 130/93 LEX nr 78220). Mamy bowiem w takiej sytuacji dwóch posiadaczy tej samej nieruchomości. Przez to, że Szpital "[...]"działając jako samodzielna jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną oddał część nieruchomości w dalsze posiadanie nie można więc uznać, że utracił on posiadanie na rzecz innej osoby. Podzielając dotychczasowe poglądy orzecznictwa stwierdzić zatem należy, iż na gruncie powołanego wyżej o art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikiem podatku od nieruchomości jest Szpital Powiatowy "[...]", którego posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, tj. Powiatem "[...]".

Dokonując prawidłowej oceny materialnoprawnej tego aspektu stanu faktycznego sprawy, organ podatkowy nie uwzględnił jednakże istotnej okoliczności dotyczącej przedmiotu opodatkowania i wysokości stawki podatku, a w związku z tym wymiaru należności w spornym podatku za 2006r..

Zauważyć w tym miejscu należy, iż stosownie do art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz.926 ze zm.), w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Istotą tego postępowania jest bowiem ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialnoprawnych. W ramach tego postępowania organy podatkowe mają wyłączną kompetencję do oceny zebranych materiałów, którą powinny przeprowadzić zgodnie z wyrażoną w art.191 Ordynacji podatkowej zasadą swobodnej oceny dowodów.

Jak wynika z dołączonego do akt zestawienia umów najmu i dzierżawy, wykazane w nim umowy dotyczyły pomieszczeń zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, między innymi w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, (np. pkt 4, 6, 7 i 8 zestawienia), a wymienionych w § 1 pkt.2 lit.b wydanej na podstawie art.5 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 stycznia 1991r., Uchwały nr "[...]" Rady Miasta w "[...]". W cytowanej uchwale dla tego typu nieruchomości określono zaś wysokość stawki podatku - 3.65 zł/m².

W świetle materiałów sprawy, w związku z wymiarem podatku okoliczność ta została przez organy pominięta. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynika natomiast, iż w odniesieniu do wszystkich wymienionych w wykazie części budynków należny podatek naliczono od powierzchni użytkowej pomieszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, według najwyższej stawki - 13,62 zł/m², wymienionej w § 1 pkt 2 lit.b tej uchwały.

W sytuacji zatem, gdy organ nie podjął żadnych ustaleń co do tego, na jakie faktyczne cele zajęte były będące przedmiotem opodatkowania nieruchomości, pomijając powyższą kwestię zarówno w toku postępowania, jak i uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stwierdzić należało, iż określenie kwoty należnego podatku budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest tym samym dotknięte wadą procesową i narusza przepisy prawa. Dopiero zaś dokładne wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy i jednoznaczne ustalenie w oparciu o zebrane dowody, przeznaczenia wszystkich nieruchomości wymienionych w dołączonym do akt zestawieniu, pozwoli na prawidłowe ustalenie wysokości stawki i kwoty podatku.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach - art. 200 i art.206 tej ustawy.

Miarkując wysokość kosztów podlegającą zwrotowi uznano, że ich zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego tylko w części, uzasadnione jest uwzględnieniem skargi w zakresie niewspółmiernym w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, jak również tym, że argumentacja skargi okazała się chybiona.