Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 49/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 210 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 150 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu w R. z dnia [...] 11.2002r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. O. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zgodnie z własnymi zeznaniami do protokółu z dnia ...10.2000r. J. O. w dniu ....03.1999r. na giełdzie samochodowej w L. kupił od M. K. samochód osobowy m-ki S. nr rej. .... nr nadwozia ..., nr silnika .... Sprzedający pojazd M. K. okazał dowód osobisty i prawo jazdy, które potwierdzały jego tożsamość i zameldowanie pod adresem ul. [...]. M. K. okazał również dowód rejestracyjny serii ... Nr ... wydany przez Urząd Miasta w S., który potwierdzał, że jest on właścicielem ww. pojazdu.

Przed zawarciem transakcji J. O. sprawdził autentyczność blankietu dowodu rejestracyjnego przy pomocy testera do banknotów i o sprawdzenie zgodności numerów nadwozia i silnika odczytanych z natury z dowodem rejestracyjnym poprosił mężczyznę, który zarobkowo zajmował się sporządzaniem umów sprzedaży na giełdzie. Mężczyzna ten potwierdził zgodność tych numerów. Od sprzedającego pojazd J. O. otrzymał umowę sprzedaży, ubezpieczenie OC i ww. dowód rejestracyjny. Strony ustaliły wartość pojazdu w umowie z dnia ...03.1999r. na kwotę ...zł.

W dniu ....03.1999r. J. O. uiścił w ... Urzędzie Skarbowym w L. stosowną opłatę skarbową z tytułu zakupu używanego pojazdu.

Następnie w dniu ...03.1999r. J. O. sprzedał samochód przygodnie poznanemu J. D. zam. [...]. Przed dokonaniem sprzedaży J. O. nie przerejestrował pojazdu na swoją osobę, co tłumaczył względami rodzinnymi. Tym razem cena pojazdu w umowie sprzedaży z dnia ...03.1999r. została ustalona na kwotę ... zł.

Zgodnie ze swoimi zeznaniami do protokółu z dnia ....12.2000r. J. D. kwoty tej nie uiścił w całości tylko przekazał w rozliczeniu na własność J. O. swój samochód osobowy m-ki ... nr rej ... za jednoczesną dopłatą w kwocie ok. ... zł.

Przed zawarciem transakcji sprzedaży J. D. odczytał z natury numer nadwozia oraz silnika przedmiotowego pojazdu i stwierdził ich zgodność z dowodem rejestracyjnym serii i nr jw.

Wraz z przedmiotowym, pojazdem J. D. otrzymał od J. O. umowę sprzedaży z dnia ...03.1999r., ww. dowód rejestracyjny i ubezpieczenie OC.

Po dokonaniu zakupu J. D. nie opłacił stosownej opłaty skarbowej we właściwym miejscowo urzędzie skarbowym, ani nie przerejestrował na siebie pojazdu, ponieważ jak zeznał, od razu nosił się z zamiarem jego odsprzedania.

J. D. odstąpił następnie przedmiotowy samochód osobowy swojemu znajomemu E. M. zam. w [...] w okresie ok. sierpnia lub września ...r. (wg najbardziej precyzyjnych pod tym względem zeznań E. M. do protokółu z dnia ....12.2000r.). Strony uzgodniły cenę pojazdu na kwotę ... zł. Do formalnego zawarcia transakcji jednak nie doszło, tj. nie sporządzono na piśmie umowy sprzedaży, ponieważ E. M. zapłacił J. D. tylko kwotę ...zł, a resztę, tj. kwotę ... zł zobowiązał się dopłacić w późniejszym terminie. Sporządzenie formalnej umowy na piśmie miało nastąpić dopiero po dokonaniu tej dopłaty.

E. M. zeznał do protokółu z dnia ...12.2000r, że podjął próbę sprawdzenia wiarygodności ww. dowodu rejestracyjnego zanim przejął w posiadanie przedmiotowy pojazd. Zadzwonił w tym celu do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w S., ale odmówiono mu potwierdzenia wiarygodności danych z tego dowodu rejestracyjnego tłumacząc, że tego typu informacji osobom prywatnym Urząd ten nie udziela. Ponadto E. M. za pośrednictwem swojej znajomej sprawdził, że przedmiotowy pojazd nie pochodził z kradzieży.

J. D. zeznał, że razem z pojazdem przekazał E. M. dowód rejestracyjny jw., umowę sprzedaży zawartą z J. O. w dniu ....03.1999r. oraz ubezpieczenie OC.

Następnie w dniu ...07.2000r. od E. M. przejął w posiadanie przedmiotowy samochód J. K. zam. [...], który był właścicielem firmy ..." J. K., Kupno-Sprzedaż. [...] oraz części i podzespołów używanych, [...]. E. M. i J. K. poznali się wcześniej przypadkowo i przy tej okazji E. M. wystąpił z propozycją zamiany przedmiotowego samochodu na samochód dostawczy m-ki ..., który chciał sprzedać J. K. Początkowo J.K. nie był zainteresowany taką zamianą ale po okresie ok. dwóch tygodni ostatecznie się na nią zdecydował i w dniu ...07.2000r. wraz ze swoja małżonką F. K. przyjechał do E. M. w celu dokonania transakcji zamiany pojazdów. F. K. była pełnomocnikiem firmy swojego męża. Do zamiany pojazdów doszło faktycznie bez żadnych dopłat we wzajemnym rozliczeniu stron. W sprawie realizacji transakcji zamiany w zakresie dotyczącym samochodu dostawczego sporządzono umowę sprzedaży, którą osobiście podpisały obie strony. Natomiast w przypadku przedmiotowego pojazdu strony zgodnie zeznały, że E. M. nie ukrywał, iż formalnie nie jest jego właścicielem i nie ma odpowiedniego upoważnienia na piśmie do jego sprzedaży w związku z czym nie może podpisywać się jako sprzedający na żadnym oficjalnym dokumencie.

W kwestii tego kogo E. M. wskazał kupującym jako prawowitego właściciela pojazdu i czy była w ogóle sporządzona w obecności obu stron jakaś umowa dotycząca przedmiotowego pojazdu występują jednak zasadnicze rozbieżności w zeznaniach.

F. K. zeznała do protokółu z dnia ....10.2000r. że E. M. oświadczył im, iż właścicielem przedmiotowego samochodu osobowego jest jego kolega J. O. zam. w [...], który obecnie gdzieś wyjechał, a pojazd pozostawił u niego z nieformalnym upoważnieniem do jego sprzedania. Ponadto wg zeznań F. K. E. M. okazał im umowę sprzedaży podpisaną "in blanco" przez J. O. Umowa ta była pomięta i bardzo zniszczona. Ponieważ E. M. zauważył, że F. K. posiada gotowe niewypełnione druki umów sprzedaży pojazdów, to zaproponował aby sporządzić nową umowę z ich wykorzystaniem i o podpisanie się na tej umowie za właściciela, tj. J. O. miał poprosić F. K., która to uczyniła podpisując się w rubryce § 8 umowy nr ... jako sprzedający "...". Jako kupujący umowę tą podpisali wspólnie J. K. i F. K. Taką wersję zdarzeń potwierdził również J. K. w swoich zeznaniach do protokółu z dnia ...09.2000r..

Według zeznań E. M. do protokółu z dnia ...12.2000r. nie okazywał on F. K., ani J. K. żadnej umowy sprzedaży, ani też żadna umowa nie była sporządzana w jego obecności. Zgodnie z wyżej opisanym stanem faktycznym, o którym strona kupująca miała być dokładnie poinformowana. E. M. przejął przedmiotowy pojazd w posiadanie od jego formalnego właściciela J. D. Nie posiadał on jednak stosownej umowy sprzedaży, ponieważ do tej pory nie uiścił całej należności za pojazd, tj. nie dopłacił jeszcze J. D. kwoty ... zł. E. M. zeznał również, że przekazał J. K. wraz z przedmiotowym pojazdem tylko dowód rejestracyjny. Natomiast sprawę załatwienia odpowiednich formalności z J. D. w związku z zakupem przedmiotowego pojazdu J.K. miał załatwić sam i przyjął to na swoją odpowiedzialność.

Przedmiotowy pojazd nabył następnie od ww. firmy J. K., T. Z. zam. [...]. W związku ze sprzedażą towaru wystawiono fakturę VAT nr ...z dnia ....08.2000r, którą podpisała F. K. jako pełnomocnik tej firmy. Wykazana cena przedmiotowego pojazdu (łącznie z podatkiem VAT ) w tej fakturze to kwota ... zł.

Zgodnie z zeznaniami T. Z. do protokółu z dnia ...09.2000r., w rzeczywistości w ramach całkowitej płatności za przedmiotowy samochód, oprócz kwoty ... zł wynikającej z ww. faktury przekazał on na własność J. K. swój samochód osobowy m-ki .... W celu realizacji przeniesienia prawa własności do samochodu m-ki ... na rzecz J. K. sporządzono stosowną umowę sprzedaży, którą podpisał T. Z. jako sprzedający i J. K. jako kupujący. Cenę samochodu osób. m-ki ... ustalono w tej umowie na kwotę ... zł, ale umowa ta była praktycznie tylko pro-forma i o kwotę ... zł nie pomniejszono ceny przedmiotowego pojazdu z ww. faktury we wzajemnym rozliczeniu stron. T. Z. zeznał także, że przed dokonaniem zakupu przedmiotowego pojazdu sprawdził z natury zgodność jego numeru nadwozia i silnika z ww. dowodem rejestracyjnym i nie stwierdził, aby nosiły one ślady przerabiania. Otrzymał ponadto od J. K. wydruk komputerowy, który wg jego zapewnień miał pochodzić z Posterunku Policji w P. i świadczył, że pojazd ten nie pochodzi z kradzieży.

W dniu ...08.2000r. T. Z. złożył wniosek do Wydziału Komunikacji S. B. o dokonanie czasowej rejestracji przedmiotowego samochodu osobowego m-ki S. typ .... Do wniosku tego T. Z. załączył ww. dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu, ww. fakturę VAT, umowę sprzedaży zawartą między M. K. i J. O. dniu ...03.1999r., umowę sprzedaży nr ... z dnia ....07.2000r. podpisaną przez F. K. i J. K., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr ... z dnia ...07.2000r. oraz poświadczenie z Urzędu Skarbowego w B. nr .... z dnia ....08.2000r. dotyczące opłaty skarbowej z tytułu zakupu pojazdu.

Na podstawie ww. wniosku Starostwo Powiatowe w B. decyzją z dnia ...02.2000r. dokonało czasowej rejestracji przedmiotowego pojazdu związku z czym T. Z. wydano pozwolenie-czasowe nr ... i tablice rejestracyjne nr ...

O przerejestrowaniu pojazdu Starostwo Powiatowe w B. powiadomiło Wydział Komunikacji Urzędu [...] zawiadomieniem z dnia ....08.2000r.

W odpowiedzi na to zawiadomienie Wydział Komunikacji Urzędu [...] pismem nr ... z dnia ....09.2000r. poinformował, że nie potwierdza rejestracji pojazdu wg danych z ww. dowodu rejestracyjnego serii ..., który uważa za całkowicie sfałszowany. W załączeniu do ww. pisma przekazano wydruk komputerowy, z którego wynikało, że z poprzednim numerem rejestracyjnym ... był kiedyś rzeczywiście zarejestrowany jakiś pojazd w Wydziale Komunikacji Urzędu ..., ale zupełnie inny niż przedmiotowy.

W związku z otrzymaną odpowiedzią zawartą w ww. piśmie pracownik Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. powiadomił o próbie rejestracji pojazdu z wykorzystaniem fałszywych dokumentów Komendanta Powiatowego Policji w B., który postanowieniem nr ... z dnia ....09.2000r. wszczął dochodzenie w sprawie wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w postaci pozwolenia czasowego i tablic rejestracyjnych nr jw., tj. o przestępstwo z art. 272 kk.

W toku prowadzonego dochodzenia ustalono między innymi, że wg przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej numery nadwozia i silnika przedmiotowego pojazdu nie noszą śladów przerabiania i są oryginalnymi numerami fabrycznymi, pojazd ten i jego ww. dowód rejestracyjny nie figuruje jako utracony w policyjnych bazach danych.

Ponadto ustalono, że określony w ww. dowodzie rejestracyjnym właściciel pojazdu M. K. rzeczywiście był kiedyś zameldowany pod adresem wskazanym w tym dowodzie, ale od ponad roku został już z niego wymeldowany w n/n kierunku i ustalenie obecnego miejsca jego pobytu, ani przesłuchanie go w sprawie dotyczącej pochodzenia pojazdu nie jest możliwe. M. K. był także już wcześniej poszukiwany przez policję w innej sprawie.

Postanowieniem z dnia ...10.2000r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w G. umorzył dochodzenie nr ... w sprawie wyłudzenia pozwolenia czasowego na pojazd m-ki S. nr rej. ... przez T. Z., - tj. o przestępstwo z art. 272 kk -wobec braku znamion czynu zabronionego.

Jednocześnie w dniu ...11.2000r. na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. ( sygn. akt ... ) Komendant Komisariatu Policji w P. wydał postanowienie nr ...o wszczęciu dochodzenia w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem T. Z. , tj. o przestępstwo z art. 286 §1 kk.

W toku prowadzonego dochodzenia ustalono dodatkowo, że na terenie województwa ... był wydany także legalnie dowód rejestracyjny o tej samej serii ... i numerze ... jak ten ww. sfałszowany, ale poza tym dotyczył on zupełnie innego numeru rejestracyjnego, właściciela i pojazdu. Za pośrednictwem firmy [...] ... ustalono także, że przedmiotowy pojazd nie figuruje w bazach danych tej firmy jako skradziony także poza granicami RP.

Postanowieniem z dnia ....11.2001 r. Nr ... Dyrektor Urzędu Celnego w W. wszczął postępowanie celne w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki "...".

W związku z przekształceniami w administracji celnej i związanymi z nimi zmianami we właściwości miejscowej organów celnych akta sprawy zostały przekazane do Urzędu Celnego w R. celem wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Po przeprowadzeniu stosownego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia ....11.2002r. Nr ... określił kwotę długu celnego powstałego w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu osobowego marki "..." na polski obszar celny.

Wartość celną przedmiotowego pojazdu, z uwagi na brak dokumentów potwierdzających faktycznie zapłaconą kontrahentowi zagranicznemu cenę, organ celny pierwszej instancji ustalił zastępczą metodą wskazaną w art.29 par.1 Kodeksu celnego, tzw. "metodą ostatniej szansy".

Decyzja z dnia ....11.2002r. została skierowana do 5 osób: J. O., J. D., E. M., J. K. i T. Z., których to Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał za dłużników solidarnych w niniejszej sprawie.

Od powyższej decyzji odwołali się: J. D., T. Z., E. M. i J. O.

Decyzją z dnia ... lipca 2003 r. nr ... Dyrektor Izby Celnej ... uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uznania T. Z. za dłużnika solidarnego i w tym zakresie umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia ....11.2001 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że stosownie do wyjaśnień udzielonych przez Urząd Celny w R. odwołanie J. Or. należy uznać za wniesione po upływie ustawowego terminu. Niezależnie jednak od powyższego, Dyrektor Izby Celnej ... - mając na uwadze, że czynność dokonana przez jednego z dłużników solidarnych pociąga za sobą skutek dla pozostałych, o ile jest dla nich korzystna (zasada reprezentacji na korzyść solidarnych) - przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy postanowił wziąć pod uwagę także zarzuty i wyjaśnienia zawarte w odwołaniu J. O.

Organ II instancji wskazał, że stosownie do treści art.210 par.1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.

Dyrektor podkreślił, że w niniejszej sprawie ustalono, że samochód osobowy marki "..." został wprowadzony na polski obszar celny bez uiszczenia należnego cła i podatków. Powyższe stwierdzenie wynika z następujących ustaleń:

* [...].

Następnie organ podkreślił, że art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego stwierdza, iż dłużnikami celnymi są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają podlegający należnościom celnym przywozowym towar nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem należytą staranność kupującego, w wypadku zakupu pojazdu nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny, należy oceniać w odniesieniu do możliwości weryfikacji legalności zarówno towaru, jak i przedstawianych przez sprzedającego dokumentów dotyczących tego towaru.

Dyrektor podkreślił, że istnieją następujące sposoby sprawdzenia legalnego pochodzenia towaru:

- weryfikacja w urzędzie celnym dokumentów poświadczających dokonanie odprawy

celnej pojazdu, lub

- w przypadku pojazdów już wcześniej zarejestrowanych w kraju, wystąpienie do odpowiedniego Wydziału Komunikacji o potwierdzenie autentyczności przedstawionego przez sprzedającego dowodu rejestracyjnego.

Podkreślił również, że zakup pojazdu na podstawie autentycznego dowodu rejestracyjnego najczęściej w praktyce powoduje niemożność postawienia stronie zarzutu niezachowania należytej staranności w momencie transakcji. Wynika to z tego, że nawet, gdyby kupujący zwrócił się do Wydziału Komunikacji, to i tak uzyskałby odpowiedź potwierdzającą autentyczność wystawionego dokumentu rejestracyjnego. Aby zarejestrować pojazd niezbędnym jest udokumentowanie dokonania jego odprawy celnej. Tym samym potwierdzenie autentyczności dowodu rejestracyjnego pojazdu, zwalnia też stronę z konieczności weryfikacji pojazdu od strony dopełnienia wszystkich formalności celnych przez jego poprzedniego właściciela (właścicieli).

Wydział Komunikacji, tak jak każdy organ administracji publicznej, zobowiązany jest wydać osobie uprawnionej (w tym przypadku właścicielowi pojazdu lub osobie przez niego upoważnionej) zaświadczenie potwierdzające fakty lub stan prawny wynikający z prowadzonej przez ten organ ewidencji bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Tak więc przed zakupem pojazdu kupujący, odpowiednio umocowany przez właściciela pojazdu, ma możliwość zweryfikowania w Wydziale Komunikacji danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Zdaniem organu II instancji taką możliwość potwierdza w niniejszej sprawie fakt, iż J. K., niestety już po dokonaniu transakcji, dokonał weryfikacji sfałszowanego dowodu rejestracyjnego bezpośrednio w siedzibie Urzędu ....

Ponadto organ zauważył, że w przypadku zakupu pojazdu na giełdzie samochodowej, kupujący ma możność zawarcia ze sprzedającym umowy przedwstępnej. Skorzystanie z tej możliwości daje kupującemu czas na upewnienie się, co do legalnego pochodzenia oferowanego mu samochodu przed ostatecznym sfinalizowaniem transakcji.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie organ II instancji stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w R. zasadnie uznał J. O. za dłużnika celnego w rozumieniu art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Dyrektor podkreślił, iż w ostatnich latach obrót samochodami w Polsce rodzi wiele zjawisk kryminogennych. W Polsce w coraz większym zakresie dochodzi do obrotu samochodami wprowadzonymi na polski obszar celny z pominięciem odprawy celnej ostatecznej. Od kilku lat powyższy fakt jest nagłaśniany przez wszystkie media, tak więc należy przyjąć, że każdy potencjalny nabywca powinien wiedzieć o ryzyku, jakie niesie za sobą zakup używanego samochodu. Organ stwierdził, że wraz ze wzrostem przestępczości związanej z kradzieżą i przemytem samochodów (a także technikami, jakimi posługują się przestępcy) wzrastają też wymagania organów, które próbują przeciwdziałać tym zjawiskom, w odniesieniu do poziomu staranności, jaką należy zachować przy zakupie pojazdu, aby uznać ją za należytą (wystarczającą).

Zdaniem organu II instancji podjęte przez J. O. działania (sprawdzenie autentyczności blankietu dowodu rejestracyjnego testerem do banknotów oraz sprawdzenie zgodności numerów nadwozia i silnika pojazdu z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym) nie można uznać za wystarczające do przyjęcia, iż dochował on należytej troski wymaganej przy tego typu transakcjach.

Organ podkreślił, że J. O. kupował samochód od nieznanego sobie mężczyzny. Cena oferowanego pojazdu była niezwykle korzystna (prawie 2-krotnie niższa od rynkowej wartości samochodów tej marki i o tym roczniku produkcji). Pomimo tego J. O. nie zażądał dokumentów świadczących o dopełnieniu formalności celnych, nie wystąpił też do Wydziału Komunikacji celem zweryfikowania danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej ... Naczelnik Urzędu Celnego w R. zasadnie uznał też J. D. za dłużnika

celnego w rozumieniu art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego. Organ stwierdził, że podobnie jak w przypadku J. O., J. D. pomimo, iż nie znał osobiście sprzedającego i kupowany samochód oferowany był po niezwykle korzystnej cenie (... zł.), nie podjął żadnych działań zmierzających do uzyskania od Wydziału Komunikacji potwierdzenia prawdziwości danych zawartych w przekazanym mu dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Organ zwrócił uwagę na fakt, iż J. D. kupował samochód, który nadal był zarejestrowany na M. K. a nie na zbywającego, tj. Ja. O.

Zdaniem Dyrektora już tylko ten fakt powinien pociągnąć za sobą podjęcie przez J. D. wzmożonych środków ostrożności.

W ocenie organu II instancji za dłużnika celnego w rozumieniu art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego z całą pewnością należy uznać E. M., który wszedł w posiadanie przedmiotowego pojazdu na podstawie ustnej umowy ze swoim znajomym J. D.. E. M. nabył pojazd pomimo tego, iż samochód nadal pozostawał zarejestrowany na M. K., a więc wiedział on, że jest już co

najmniej 3 kupującym ten pojazd (po M. K.), a nikt przed nim nie

zdecydował się na jego przerejestrowanie na swoje nazwisko.

Ponadto okazana mu przez J. D. umowa sprzedaży zawarta z J. O. nie została nawet przez tego pierwszego zarejestrowana w Urzędzie Skarbowym.

Dyrektor Izby Celnej ... stwierdził, że okoliczności zakupu pojazdu świadczą też niezbicie o tym, że także J. K. powinien zostać uznany za dłużnika celnego w rozumieniu art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego.

J. K. zakupił pojazd od osoby, która nie dysponowała żadnym dokumentem uprawdopodobniającym, iż jest ona (tj. E. M.) właścicielem samochodu lub przynajmniej upoważnionym przedstawicielem zbywającego. Za taki dokument nie można przecież uznać umowy podpisanej rzekomo in blanco przez J.O. którą jakoby pokazać miał J. K., E. M.i (J. K. nie potrafił przedstawić organom celnym tego egzemplarza umowy).

Ponadto towarzysząca mężowi podczas transakcji żona – F. K. uzupełniła umowę sprzedaży podpisem nieobecnego przy transakcji J. O. - tak przygotowaną umowę J. K.podpisał w miejscu przeznaczonym dla kupującego.

Organ II instancji zauważył, iż z akt sprawy wynika, że J. K. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na handlu używanymi samochodami. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem w stosunku do osoby zawodowo trudniącej się handlem używanymi samochodami, kryteria oceny należytej staranności są surowsze niż w przypadku osoby nie prowadzącej działalności w tym zakresie.

Zauważył również, że pomimo tego, że J. K.r trudni się handlem używanymi samochodami, przez co musi się doskonale orientować w tym, iż bardzo częstymi są wypadki oferowania na giełdach samochodów kradzionych lub nielegalnie sprowadzonych z zagranicy - nie wystąpił on przed zawarciem umowy do Wydziału Komunikacji celem zweryfikowania dowodu rejestracyjnego pojazdu.

Dyrektor Izby Celnej ... w W. nie podzielił natomiast stanowiska Urzędu Celnego w R. w kwestii uznania T. Z. za dłużnika celnego na podstawie art.210 par.3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Organ II instancji podkreślił, że T. Z. kupował samochód od firmy (osoby) trudniącej się handlem używanymi samochodami. Tym samym - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - mógł spodziewać się, iż firma ta, której istnienie i działanie powinno opierać się na oferowaniu rzetelnych, w pełni profesjonalnych usług, dokładnie sprawdziła legalność źródła pochodzenia samochodu (zresztą takie zapewnienie uzyskał od J. K.). W trakcie dokonywania transakcji J. K. wręczył mu wydruk komputerowy z Posterunku Policji w P., który świadczył, iż ww. pojazd nie pochodzi z kradzieży. T. Z. sprawdził "z natury" zgodność numerów nadwozia i silnika z widniejącymi w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Choć podjęte przez T. Z. środki ostrożności nie odbiegały od tych podjętych przez np. J. O., to jednak, mając na uwadze wspomniany już fakt zakupu pojazdu w firmie trudniącej się handlem używanymi samochodami, należy uznać, iż T. Z. dochował należytej staranności niezbędnej przy tego typu transakcjach.

Należy też zauważyć, iż faktyczna cena, jaką T. Z. zapłacił za samochód (... zł) była zbliżona do rzeczywistej jego wartości rynkowej (podczas opisywanych wcześniej transakcji cena ta nie przekraczała ... zł, znacznie od wartości rynkowej odbiegając).

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej ... w W. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uznania T. Z. za dłużnika solidarnego i w tym zakresie umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia...11.2001 r. Nr ....

Dalej organ II instancji podkreślił, że stosownie do postanowień art.221 Kodeksu celnego jeśli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art.210 par.3, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu.

Organ stwierdził, że zasadnym było uznanie J. O., J. D., E. M., J. K. za dłużników solidarnie zobowiązanych do zapłaty kwoty długu celnego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez J. D. oraz J. O. w odwołaniach od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia ...11.2002r., iż organ celny pierwszej instancji bezzasadnie przyjął jako datę powstania długu celnego dzień ... marca 1999r., zamiast daty ....08.1998r., Dyrektor Izby Celnej ... w W. wyjaśnił, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem, jeżeli nie jest możliwym ustalenie rzeczywistej daty powstania długu celnego (w tym przypadku dnia, w którym dokonano nielegalnego wprowadzenia towaru), to za moment powstania tego długu, zgodnie z art.222 par.3 Kodeksu celnego, przyjmuje się najwcześniejszą chwilę, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów.

W niniejszej sprawie taką najwcześniejszą chwilą w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów, jest dzień ...03.1999r., czyli dzień zgłoszenia przez J. O. w ... Urzędzie Skarbowym w L. faktu zakupu pojazdu.

Dzień ...08.1998r., czyli określona w dowodzie rejestracyjnym data pierwszej rejestracji ww. pojazdu, z uwagi na podważenie wiarygodności ww. dokumentu nie może być przyjęta za najwcześniejszą chwilę, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że organ celny musi dysponować wiarygodnymi dokumentami pozwalającymi na stwierdzenie istnienia długu celnego, jak też wypełnienie obowiązku określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

Tym samym również zarzut J. O. i J. D., iż decyzja organu celnego pierwszej instancji z dnia ...11.2002r. została wydana z naruszeniem 3-letniego terminu przewidzianego w przepisach Kodeksu celnego do powiadomienia dłużnika o powstaniu długu celnego, jest bezzasadny.

Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z postanowieniami art.230 par.4a Kodeksu celnego bieg 3-letniego terminu do powiadomienia dłużnika o powstaniu długu celnego rozpoczął się w niniejszej sprawie w dniu ...03.1999r. Termin ten nie został naruszony, gdyż stosownie do postanowień art.230 par.5 pkt 1 i par.6 Kodeksu celnego bieg tego terminu ulega zawieszeniu na czas trwania prowadzonego w sprawie postępowania karnego lub postępowania o przestępstwo skarbowe. Organ podkreślił, że jak wynika z akt sprawy postępowania karne skarbowe toczyły się od dnia ...09.2000r. do dnia ...08.2001 r. Tak więc upływ terminu przedawnienia nastąpiłby w przedmiotowej sprawie dopiero w lutym 2003r. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana i doręczona stronom przed końcem 2002r.

Ponadto organ II intonacji nadmienił, że zgodnie z postanowieniami art.242 par.3 Kodeksu celnego w wypadkach powstania długu celnego, o których mowa w art.210-213, pobiera się odsetki liczone od dnia powstania długu celnego, według zasad i w wysokości określonych w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

Ponieważ w niniejszej sprawie najwcześniejszą chwilą w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów, jest dzień ...03.1999r., zasadnym jest obciążenie dłużników solidarnych odsetkami od kwoty długu celnego należnymi od dnia ....03.1999r.

Następnie organ II instancji wskazał, że w odwołaniu z dnia ...04.2003r. J. O. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art.24 i 29 par.1 Kodeksu celnego poprzez wadliwe wyliczenie wartości celnej towaru oraz że zarzuty J. O. uzasadnił między innymi założeniem, że momentem powstania długu celnego (mającym wpływ na stosowane elementy kalkulacyjne) jest dzień ...08.1998r.

Dyrektor podkreślił, że w niniejszej sprawie za datę powstania długu celnego przyjęto dzień ...03.1999r., zatem organ celny pierwszej instancji słusznie przyjął za podstawę określenia kwoty długu celnego elementy kalkulacyjne z tej daty. Stosownie bowiem do postanowień art.222 par.3 Kodeksu celnego jeżeli można ustalić, że dług celny powstał przed stwierdzeniem jego istnienia przez organ celny, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych za ten towar ustalana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów.

Z uwagi na brak dokumentów pozwalających ustalić wartość wprowadzonego na polski obszar celny pojazdu metodą wartości transakcyjnej opisanej w art.23 par.1 Kodeksu celnego, powstała konieczność jej ustalenia jedną z metod zastępczych.

Postępowanie w kwestii ustalenia wartości celnej tak specyficznego towaru, jakim są używane pojazdy samochodowe, zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustaleń Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawach stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawach Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (załącznik do Dz. U. Nr 80, poz. 908).

Organ II instancji wyjaśnił, że w sytuacji niemożności zastosowania w celu określenia kwoty długu celnego metody wartości transakcyjnej importowanego towaru (co miało miejsce w niniejszej sprawie) wartość celna jest ustalana metodami zastępczymi wyceny określonymi w art.25 - 29 par.1 Kodeksu celnego. Przepisy obowiązujące w Polsce w takim przypadku dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary dla których ustalana jest wartość celna (art.25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustaleń Wartości Celnej uznał jednak za problematyczne. Niemożliwe jest bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia, co przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych.

Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art.27 Kodeksu celnego) - może znaleźć w zasadzie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których jest ustalana wartość celna.

Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się także przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art.28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.

Organ II instancji stwierdził, że powyższe prowadzi do wniosku, iż wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" (art.29 Kodeksu celnego). Przepis ten przewiduje, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art.23, 25-28 Kodeksu, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1. Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.;

2. Porozumienia w Sprawie Stosowania Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.;

3. przepisów Działu III tytuł II Kodeksu celnego - "Wartość celna towarów".

Zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej można przy stosowaniu tej metody oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Dyrektor Izby Celnej ... w W. podkreślił, że wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach, zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, m.in. w wyrokach: z dnia 14 października 1997r. (Sygn. akt I SA/Ka 273/96) oraz z dnia 30.01.2003r. (Sygn. akt V S.A. 731/02).

Organ II instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie wartość rynkową pojazdu o analogicznych parametrach ustalono na poziomie ... zł - dla samochodu marki "..." wyprodukowanego w 1...r. na podstawie aktualnego w dacie powstania długu celnego (....03.1999r.) katalogu I. (wydanie z marca 1999r.).

Z uwagi na fakt, iż informacja zawarta w ww. katalogu stanowi wypadkową wynikającą z porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny pierwszej instancji zasadnie przyjął do obliczeń wartość wskazaną w tymże wydawnictwie jako w pełni odpowiadającą wymogom art.29 Kodeksu celnego.

Organ II instancji wyjaśnił, że ww. wartość pomniejszono o zwyczajową marżę oraz należności podatkowe i celne pobierane w związku z importem towaru, uzyskując w ten sposób średnią cenę pojazdów o ww. parametrach importowanych na polski obszar celny. Tak ustalona kwota mogła być przyjęta za wartość celną auta na podstawie art.29 Kodeksu celnego.

Organ odwoławczy weryfikując ceny wyjściowe stwierdził, iż zostały przyjęte prawidłowo i nie zachodzi też konieczność jakiejkolwiek ich korekty. Ustalenie wartości celnej nastąpiło w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy spełniający wymogi określone w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej. Powody zastosowania metody tzw. "ostatniej szansy" uregulowanej w art.29 Kodeksu celnego wyjaśniono powyżej.

Cena samochodu marki "..." o parametrach analogicznych jak przedmiotowy pojazd na rynku krajowym ustalona przez organ pierwszej instancji wynosiła ... zł. Z powyższej kwoty wyłączono marżę, należności podatkowe, tj. VAT i podatek akcyzowy oraz cło według stawki celnej autonomicznej.

Od tak ustalonej wartości celnej pojazdu (zaokrąglonej do pełnych złotych), tj. od kwoty ... PLN obliczono kwotę długu celnego wg stawki celnej 35% min 2500/ECU/szt w wysokości ... PLN.

W związku powyższym Dyrektor Izby Celnej ...w W. uznał, iż organ celny pierwszej instancji w prawidłowy sposób ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu. Przyjęta na podstawie art.29 Kodeksu celnego wartość celna sprowadzonego towaru nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę sprzedaży używanego samochodu tego samego typu oraz rocznika. Organ zaznaczył, iż do ustalenia wartości celnej posłużyła organowi celnemu cena auta z katalogu "I." z miesiąca marca 1999r., a więc z miesiąca, w którym w ocenie organów celnych powstał dług celny. Tak więc ustalenie wartości celnej towaru w opisany powyżej sposób jest prawidłowe i zgodne z cytowanymi wyżej wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej. Tym samym Dyrektor Izby Celnej zarzuty jednej ze stron postępowania dotyczące naruszenia przez organ celny pierwszej instancji art.24 i 29 par.1 Kodeksu celnego uznał za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia ... sierpnia 2003 r. J. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 180, 187§ 1 i art. 207§ 3 Ordynacji podatkowej poprzez brak ustaleń, kiedy J. O. została doręczona decyzja Urzędu Celnego w R. z dnia ... listopada 2002 r. nr ..., a także brak podania przyczyn powstanie długu celnego w dniu ... marca 1999 r., a nie... sierpnia 1998 r.;

2. naruszenie następujących przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks Celny:

a) art. 210 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 230 § 4, poprzez zawiadomienie strony o powstaniu długu celnego po upływie trzech lat od momentu jego powstania;

b) art. 210 § 3 pkt 3 poprzez błędne przyjęcie, że J. O. nie dopełnił aktów staranności, co do legalnego pochodzenia samochodu nabytego od M. K. i przez to może odpowiadać za dług celny za wprowadzenie na polski obszar celny;

c) art. 24 i 29 § poprzez wadliwe wyliczenie wartości celnej towaru.

W uzasadnieniu skargi J. O. stwierdził, że strona przeciwna nie dokonała ustaleń, co do tego kiedy została mu doręczona decyzja organu I instancji. Jest to ważne o tyle, że nawet gdyby przyjąć punkt widzenia strony przeciwnej, iż momentem powstania długu celnego był ... marca 1999 r., to i tak przedawnienie w sprawie nastąpiłoby w lutym 2003 r.

Zdaniem skarżącego oczywistym jest, że dla oceny, czy przedawnienie nastąpiło, miarodajnym jest moment doręczenia skarżonemu decyzji organu I instancji, a nie data jej wydania. Skarżący podkreślił, że już w odwołaniu podał, że decyzja Urzędu Celnego w R. została mu doręczona ... kwietnia 2003 r. i na tą okoliczność złożył odpis tej decyzji z urzędową adnotacją wydania dokumentu stronie. To właśnie ta adnotacja świadczy o momencie doręczenia, co szeroko wyjaśnił w swoim piśmie procesowym z dnia ... maja 2003 r.

Zdaniem J. O., dowodu zastępczego doręczenia decyzji skarżącemu nie może stanowić, znajdująca się na karcie 216 akt postępowania administracyjnego, koperta posiadająca numer sprawy, bo po to aby świadczyła ona o próbie organu I instancji doręczenia orzeczenia stronie powinna zawierać adnotację, iż wysyłano decyzję, a poza tym ta właśnie decyzja winna znajdować się właśnie w kopercie. Koperta zaś jest pusta. Nawet gdyby istniał jakiś inny dowód, co nie zostało wykazane, iż koperta zawierała decyzję, to i tak stemple poczty z ... stycznia i ... lutego 2003 r. mogłyby wskazywać na próbę doręczenia decyzji i datę, w której strona mogła się z nią zapoznać. Nie można było zatem zdawkowo wskazać, że strona nie odwołała się od decyzji w terminie i w związku z ustaleniem, iż przedawnienie następowało w lutym 2003 r. należało podać dokładny dzień, kiedy wydanie decyzji nie było już możliwe. Skarżący stwierdził, że już same te wadliwości wystarczają aby zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

W ocenie skarżącego organy celne zupełnie bezpodstawnie przyjęły jako datę powstania długu celnego ... marca 1999 r. tj. dzień, w którym J. O. zgłosił organom skarbowym obowiązek objęcia samochodu opłatą skarbową. Zgodnie przecież z art. 210 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego, w sytuacji wprowadzenia nielegalnego towaru na polski obszar celny, dług celny powstaje z chwilą wprowadzenia nielegalnego towaru. Na str.... uzasadnienia decyzji organu I instancji podano i akceptuje to Izba Celna w W., że datą rejestracji z dowodu rejestracyjnego był ... sierpnia 1998 r. Chociaż ten dowód rejestracyjny uznano za fałszywy, to nie zostało w sprawie wyjaśnione, czy i ta data była prawidłowa, a było to obiektywnie możliwe w oparciu o techniki kryminalistyczne, dzięki którym datę sporządzenia dokumentu ustalić z dokładnością miesiąca. Jest to dla rozstrzygnięcia w sprawie kwestia o zasadniczym znaczeniu, gdyż zgodnie z art. 230 § 4 Kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika o powstaniu długu celnego jest możliwe w terminie do trzech lat od dnia powstania tego długu. Jeśli tym momentem jest wprowadzenie nielegalnego towaru na polski obszar celny, to- zdaniem skarżącego- z całą pewnością nie mógł to być 16 marca 1999 r., skoro trzy dni wcześniej J. O. kupił samochód od K. i data tej transakcji nie może być momentem nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, bo jeśli założyć, że K. fałszował dowód rejestracyjny, to musiał to robić dużo wcześniej, a więc przez nielegalny sprowadzeniem samochodu do kraju, w którym to dowodzie wpisał oznaczenie silnika i nadwozia. Dlatego też - w ocenie skarżącego - nie można było zakładać fikcji prawnej i domniemywać, iż momentem wprowadzenia towaru na polski obszar celny była chwila dokonania pierwszej czynności urzędowej przez J. O.. Zgodnie bowiem z art. 180 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązkiem organów celnych było przeprowadzenie wszelkich dowodów koniecznych dla ustalenia powstania długu celnego. Dopiero wówczas gdyby dowody takie nie dały obiektywnej odpowiedzi, kiedy towar wprowadzono na obszar celny, to wówczas można było by opierać ustalenia w tym zakresie na domniemaniu. Tymczasem skoro istniał materialny dowód, którego weryfikacja mogła by ustalić, kiedy sporządzono dowód rejestracyjny, to należałoby taką weryfikację przeprowadzić. W takim stanie rzeczy skoro właściwe dowody przez organy celne nie zostały przeprowadzone, to nie mogą one twierdzić, iż data ... sierpnia 1998 r. nie była datą sprowadzenia samochodu do Polski, a co za tym idzie nie mogą też organu celne twierdzić, iż do przedawnienia doszło dopiero w lutym 2003 r.

Następnie skarżący podkreślił, że moment powstania długu celnego ma wpływ nie tylko na kwestie przedawnienia, ale i na elementy kalkulacyjne, które winny być podstawą ustalenia wartości celnej, w oparciu o art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Jeśli bowiem przyjąć, że dług celny powstał ... sierpnia ... r. to właśnie z tej daty kalkulacje powinny być podstawą ustalenia wartości celnej.

Dalej J. O. podkreślił, że na przeszkodzie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji stoi art. 210 § 3 Kodeksu celnego. Podkreślił również, że wbrew stanowisku organów celnych dopełnił on wszystkich aktów staranności związanych z zakupem pojazdu w warunkach giełdowych. Została przez niego przede wszystkim sprawdzona autentyczność dowodu rejestracyjnego i porównano go z oznaczeniem pojazdu, przy udziale osoby trudniącej się profesjonalnie tego rodzaju działalnością. Zupełnie nieuprawniony jest zatem wniosek, że strona powinna domagać się deklaracji SAD, gdyż powszechnie jest wiadomo, że samochody marki S. były sprzedawane na terenie kraju. Samochód mógł przechodzić z rąk do rąk kolejnych właścicieli, w związku z tym data jego rejestracji przez K. nie musiała wcale nasuwać wniosku, że pojazd nie został zakupiony w kraju w autoryzowanym punkcie sprzedaży, lecz sprowadzony na polski obszar celny w 1... r. z pominięciem związanych z tym opłat. Nie jest też praktykowane w obrocie giełdowym, bo byłoby to praktycznie niemożliwe, aby nabywca pojazdu obok dowodu rejestracyjnego żądał także zaświadczenia odpowiedniego organu administracji, iż pojazd został właściwie zarejestrowany. Ponieważ transakcje giełdowe odbywają się z reguły w soboty i w niedziele, to nabywca nie ma też możliwości weryfikacji tego typu danych przez zasięgnięcie osobiście informacji w odpowiednim urzędzie. Zdaniem skarżącego organy celne nie mogą stawiać mu wygórowanych wymagań, co do aktów staranności, które byłyby sprzeczne z praktyką obrotu handlowego dla danego typu towaru, w konkretnych warunkach legalnego obrotu towarowego. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że skarżący odpowiada za dług celny ze względu na jakiekolwiek zaniedbania ze sprawdzeniem danych związanych z wprowadzeniem samochodu na polski obszar celny.

Następnie skarżący zarzucił organowi, że wadliwe wyliczył wartość celną, nie tylko ze względu na datę, z której wzięto elementy kalkulacyjne, ale także z uwagi na składniki tych elementów. Zaliczono do nich bowiem, obok samej wartości pojazdu, także marżę handlową, podatek VAT i podatek akcyzowy. Takie składniki ceny nie występują w przypadku sprowadzenia towaru z zagranicy i w związku z tym tego rodzaju szacunek, który pomija obiektywnie możliwe składniki ceny towarów wprowadzonych na polski obszar celny, a następnie zbywanego w obrocie giełdowym, nie może być podstawą wyliczenia opłat celnych nawet przy zastosowaniu art. 29 § 1 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej ... w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd uznał że, część podniesionych przez skarżącego zarzutów jest zasadna.

Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:

1) nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom przywozowym,

2) nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.

Z kolei w myśl § 3 pkt 3 tego artykułu dłużnikami celnymi są osoby, które nabyły lub posiadały towar, o jakim mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. To właśnie art. 210 § 3 pkt 3 cytowanej ustawy stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia .

Dokonując sądowej kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należy odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący przy zakupie samochodu na giełdzie zachował należytą staranność, o której mowa w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Innymi słowy, należy ocenić, czy w realiach funkcjonującej giełdy samochodowej skarżący, przy zachowaniu należytej staranności, mógł się dowiedzieć (zorientować), że pojazd samochodowy, który zamierzał nabyć, był wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie.

Skarżący konsekwentnie twierdzi, że sprzedawca pojazdu okazał mu swój dowód tożsamości, dowód rejestracyjny samochodu, a ponadto polisę ubezpieczeniową pojazdu. W znajdującym się na terenie giełdy punkcie usługowym sprawdził prawdziwość dowodu osobistego sprzedającego i dowodu rejestracyjnego pojazdu. W tym samym punkcie usługowym ustalił, że samochód nie figuruje w rejestrze pojazdów skradzionych. Sprawdził również oryginalność numeru silnika. Zresztą późniejsze postępowanie karne dotyczące fałszerstwa dokumentów, którymi posługiwał się sprzedawca pojazdu, potwierdziło, że samochód nie figurował w kartotece samochodów skradzionych, a numery silnika i nadwozia nie były przerabiane.

W tych okolicznościach nie można się zgodzić z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie zachował należytej staranności w czasie nabywania samochodu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ocena należytej staranności, o której mowa w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, nie powinna być dokonywana w oderwaniu od obiektywnych możliwości ustalenia na giełdzie samochodowej, czy samochód został legalnie wprowadzony na polski obszar celny oraz czy jego sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami.

Na gruncie stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie skarżącemu nie można postawić zarzutu niezachowania należytej staranności przy zakupie pojazdu samochodowego. W odpowiedzi na skargę stwierdzono, że przy zakupie samochodu skarżący powinien najpierw zawrzeć umowę przedwstępną, a następnie sprawdzić w Wydziale Komunikacji autentyczność dowodu rejestracyjnego pojazdu. Byłoby to jednak dla nabywcy pojazdu nadmiernym obciążeniem i zbyt daleko idącym wymaganiem. Stawianie takich wymagań godziłoby w nowoczesny obrót. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 stycznia 2000 r. w sprawie o sygn. akt V SA 2371/98 oraz z dnia z dnia 26 kwietnia 2001 r. w sprawie o sygn. V SA 2113/00.

Również podkreślana przez organy celne niska cena samochodu nie może stanowić samoistnego argumentu na rzecz ustalenia, że skarżący przy zakupie pojazdu nie zachował należytej staranności. Po pierwsze cena ustalona dla potrzeb postępowania celnego została ustalona w oderwaniu od rzeczywistego stanu pojazdu – jedynie w oparciu o dane z katalogu I.. Po drugie rzeczy używane z różnych powodów sprzedawane są taniej, na ogół nie dlatego, że obarczone są jakąś ukrytą wadą.

Wobec tego, że Sąd uznał za zasadny najdalej idący zarzut skargi i zakwestionował zasadność obciążenia skarżącego obowiązkiem zapłaty należności celnych, nie ma potrzeby ustosunkowywania się do wadliwego wyliczenia wartości celnej pojazdu.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut zawiadomienia strony o powstaniu długu celnego po upływie 3 lat . W tym zakresie za trafne w pełni Sąd uznaje stanowisko i argumenty przedstawione przez organy celne. Jest oczywiście bezzasadne twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że za najwcześniejszą chwilę , w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone należy przyjąć dzień ...08.1998r. – wynikającą z dowodu rejestracyjnego datę pierwszej rejestracji. Organy nie mogły oprzeć się przecież na dokumencie podrobionymi w oparciu o informacje w nim zawarte ustalać datę powstania długu celnego. Ustalanie kiedy dowód rejestracyjny został podrobiony – jak chce tego pełnomocnik skarżącego - także nie może doprowadzić do ustalenia tej daty, gdyż nie może stanowić bezspornego dowodu, że w tej dacie pojazd został już nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

Za bezzasadny uznał Sąd także zarzut nie doręczenia skarżącemu decyzji przed upływem wspomnianego wyżej trzyletniego okresu. Jak wynika z akt administracyjnych po wydaniu decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. organ trzykrotnie podejmował próby jej doręczenia J. O. – na jego aktualny adres. Pierwsza próba doręczenia miała miejsce w dniu ... listopada 2002r., przesyłka została awizowana po raz pierwszy w dniu ... listopada, po raz drugi ... listopada i nie podjęta zwrócona w dniu ... grudnia 2002 r. do nadawcy . W przypadku dwóch pozostałych doręczeń – w grudniu 2002 i styczniu 2003 także przesyłka po dwukrotnym awizowaniu i oczekiwaniu na odbiór co najmniej dwutygodniowym została zwrócona do organu jako niepodjęta. Zatem – w ocenie Sądu – brak jest podstaw do kwestionowania skuteczności doręczenia w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Poglądu tego nie może podważyć zarzut skarżącego, że w aktach znajdują się puste koperty , gdyż decyzja została mu wydana w dniu ... kwietnia 2003r. , zaś wyżej opisane koperty są opatrzone numerem decyzji. Należy zwrócić też uwagę na fakt, iż tak samo oznaczone zwrotne poświadczenia odbioru dla pozostałych dłużników solidarnych stanowią dowód doręczenia decyzji z ... listopada 2002r., czego nikt nie kwestionuje. Jednak fakt wydania i doręczenia decyzji przed upływem terminu określonego w art. 230 § 4 i 4a kodeksu celnego nie może zmienić oceny, że brak było podstaw do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za nieuiszczone należności celne w przywozie.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.