Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 673/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2003 nr 156 poz 1520
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i  dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 313, art. 321
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
journal: Dz.U. 2010 nr 31 poz 159
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do  funkcjonariuszy celnych.
article: art. 166, art. 167, art. 171, art. 173-180
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie służby celnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wszczął wobec A. M. postępowanie dyscyplinarne i zarzucił mu naruszenie obowiązków służbowych, o których mowa w art. 166 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), a także z pkt III ust. 1 indywidualnej Karty zakresu obowiązków i uprawnień, w postaci niedopełnienia obowiązków służbowych lub wynikających ze złożonego ślubowania oraz przepisów prawa poprzez nieprawidłowości w zakresie terminowości prowadzenia spraw karnych skarbowych oraz przewlekłości postępowań spowodowanych okresową bezczynnością w sprawach o numerach [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Organ wiadomość o tych naruszeniach powziął w dniu [...] r. i wyznaczył osobę do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.

W dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K., w trybie art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, wydał postanowienie o przedłużeniu prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. postępowania dyscyplinarnego do dnia [...] r. z uwagi na nieobecność obwinionego A. M. i funkcjonariusza prowadzącego postępowanie oraz celem złożenia przez nich wniosków dowodowych..

Naczelnik Urzędu Celnego w R., po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec eksperta celnego, aspiranta celnego A. M. o naruszenie obowiązków służbowych, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 169 ust. 1 i art. 178 ust. 1 i 3 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520), uznał wskazanego funkcjonariusza winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.

W uzasadnieniu orzeczenia wywiódł, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stały się ustalenia zawarte w protokole z kontroli wewnętrznej z dnia [...] r., nr [...], przeprowadzonej w referacie karnym skarbowym przez sekcję kontroli wewnętrznej. Kontrola wykazała nieprawidłowości polegające na niedochowaniu terminów procesowych w trakcie prowadzonych przez obwinionego postępowań o numerach: [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Szczegółowa analiza stwierdzonych uchybień potwierdziła, że obwiniony w dwóch przypadkach nie wywiązał się z obowiązku niezwłocznego wszczęcia sprawy karnej skarbowej i w trzech przypadkach nie przedłużył czasu trwania dochodzenia, pomimo upływu terminu na jego zakończenie. W przypadku czterech spraw w terminach przed upływem, których musiały zostać dokonane w/w czynności i które uznane zostały za termin powstania nieprawidłowości, obwiniony z powodu choroby bądź urlopu nie był obecny w służbie. Ilość prowadzonych w tym czasie spraw wahała się między [...] a [...]. Analiza wymienionych spraw, w których stwierdzono uchybienia, uwzględnienia również absencję chorobową obwinionego i usprawiedliwione okresy jego nieobecności w pracy z tytułu urlopu oraz wpływ tych okoliczności na bieg tych spraw. Organ podkreślił, że obwiniony w dniu [...] r. przyjął do wiadomości i stosowania kartę zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza Referatu Karnego Skarbowego. Karta zawierała między innymi specyfikę powierzonych do realizacji zadań w komórce i zapis dotyczący stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych w drodze samokształcenia. Następnie odniesiono się bezpośrednio do wyjaśnień obwinionego złożonych w toku postępowania dyscyplinarnego. Zauważono, że nie kwestionował on istnienia nieprawidłowości, jednakże wskazywał na bardzo szeroki kontekst przyczyn ich powstania. W ocenie obwinionego głównymi przyczynami nieprawidłowości był brak wymaganej w wiedzy i doświadczenia w prowadzeniu spraw karnych skarbowych. Dodatkowymi czynnikami wpływającymi negatywnie na pracę był brak nadzoru ze strony przełożonego, wadliwa organizacja pracy, brak instrukcji postępowania, niewłaściwy przepływ informacji, problemy sprzętowe oraz brak szkoleń. Nadto wskazał na problemy osobiste i zdrowotne zaistniałe po jego stronie w roku [...]. Ostatecznie zaakcentował, że nieprawidłowości w prowadzonych postępowaniach powstały na skutek niezamierzonych działań, a w żadnej z analizowanych spraw nie doszło do przedawnienia karalności czynów. Organ mając na uwadze złożone przez obwinionego wyjaśnienia zważył, iż przesłuchany w charakterze świadka, bezpośredni przełożony obwinionego wskazał na prostotę spraw mu przydzielanych ze względu na małe doświadczenie na zajmowanym stanowisku. Jako bezpośredni nadzorujący udzielał obwinionemu wskazówek poprzez nanoszenie na szczególnie skomplikowane sprawy dopisku "rozmowa". Poinformował również, iż obwiniony brał udział w szkoleniu z zakresu kodeksu karnego i karnego skarbowego oraz prowadzenia tych postępowań, jak też nie zawiadamiał o braku możliwości dotrzymania terminu w niektórych prowadzonych sprawach.

W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że naruszone przez obwinionego obowiązku służbowe dotyczą podstawowych zasad prowadzenia wszelkich rodzajów postępowań, czy też załatwiania spraw związanych z zadaniami realizowanymi przez Służbę Celną. Uczynienie zadość tym obowiązkom nie wymagało od obwinionego gruntownej wiedzy merytorycznej. Miano również na względzie, iż obwiniony jest doświadczonym funkcjonariuszem z wieloletnim stażem w pracy w różnych komórkach organizacyjnych. Skoro, zatem do stwierdzonych nieprawidłowości doszło nie na etapie merytorycznych rozstrzygnięć, ale w związku z niedochowaniem precyzyjnie określonych w przepisach terminów na dokonanie czynności w postępowaniu przygotowawczym, trudno dać wiarę, że u podstaw nieprawidłowości legły wyłącznie okoliczności podniesione przez obwinionego w jego wyjaśnieniach. Zdaniem organów, dla uniknięcia błędów wystarczyłaby należyta staranność, skrupulatność, systematyczność i uporządkowanie stanowiska pracy, co dla obwinionego powinno być kanonem i podstawą podejmowanych działań wynikających z zakresu powierzonych mu obowiązków. Szczególnie w sytuacji, kiedy po raz kolejny postawiono przed nim nowe, trudne zadania. Odnosząc się do problemów osobistych i zdrowotnych obwinionego stwierdzono, że biorąc pod uwagę czas jego absencji w pracy, nie powinno to zakłócić prowadzenia spraw i doprowadzić do ich niewykonania w wyznaczonych terminach. Istotne natomiast dla diagnozy przyczyn powstania nieprawidłowości mogą być okoliczności dotyczące problemów zdrowotnych w rodzinie obwinionego, co mogło się przełożyć na spadek koncentracji i trudność w poświęceniu się tylko pracy. Końcowo, mając na uwadze powyższe okoliczności dostrzeżono, iż postępowanie dyscyplinarne potwierdziło zarzuty zawarte w postanowieniu o jego wszczęciu. Dodatkowo już po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego obwiniony dopuścił się do powstania kolejnych opóźnień w prowadzonych przez niego dwóch sprawach objętych niniejszym postępowaniem. Wskazano jednocześnie, że żadna z prowadzonych spraw nie uległa przedawnieniu, co jest jednak wynikiem obowiązujących przepisów prawnych. Na wysokość orzeczonej kary dyscyplinarnej miały także wpływ okoliczności łagodzące, w postaci takich czynników jak: dotychczasowe pozytywne wynik służby, pozytywna opinia służbowa bezpośredniego przełożonego, długoletni, nienaganny staż w pracy w Służbie Celnej, czynny udział w postępowaniu oraz wyjaśnienie wszystkich okoliczności niedopełnienia obowiązków służbowych.

A. M. złożył od powyższego orzeczenia odwołanie, w którym postulował o umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Postępowaniu temu zarzucił błędy proceduralne, jak i nieprawidłowości związane z rozpatrzeniem zebranego materiału dowodowego, w szczególności: zamieszczenie w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zapisu o jego wszczęciu na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, podczas gdy wszczęto je bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; zbyt ogólnego sformułowania zarzutu; potwierdzenie faktu uczestnictwa w szkoleniu bez wykazania jaka była jego tematyka; nie wykazanie, iż naruszone terminy nie są terminami zawitymi; przedłużenie czasu trwania postępowania dyscyplinarnego, choć przepisy tego nie przewidują oraz naruszenie dyspozycji art. 321 k.p.k. podczas zaznajamiania się przez niego z materiałami postępowania. Dodatkowo zakwestionował samą treść orzeczenia dyscyplinarnego, w którym wybiórczo zaczerpnięto materiał ze sprawozdania rzecznika dyscyplinarnego oraz podniósł, że sprawy będące przedmiotem postępowania nie zostały mu zwrócone po przerwie spowodowanej absencją chorobową.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej w K. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r., Nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Podzielił dokonane przez ten organ ustalenia faktyczne i rozważania prawne oraz oparł się o treść art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, zaznaczając, iż obowiązkiem funkcjonariusza było należyte, terminowe oraz zgodne z przepisami prawa wykonywanie powierzonych mu zadań i obowiązków służbowych, co wynikało z zakresu obowiązków i uprawnień przyjętych przez funkcjonariusza do wiadomości i stosowania w dniu [...] r. Organ odwoławczy uznał, na podstawie złożonych do protokołu przesłuchania ustnych wyjaśnień obwinionego wynika, że miał on pełną świadomość uchybień, jakich dopuścił się w trakcie wykonywania obowiązków w Referecie Karno-Skarbowym. Analizując okoliczności faktyczne sprawy z dyrektywami wymiaru kary zawartymi w art. 167 ust. 1 pkt 4-7 ustawy o Służbie Celnej zauważył, iż zwłokę i naruszenie procedury w prowadzeniu dwóch spraw objętych postępowaniem dyscyplinarnym już po popełnieniu przewinienia, co nie daje podstawy do umorzenia postępowania dyscyplinarnego. Omawiając obowiązek dostosowania wymiaru kary do stopnia winy organ odwoławczy uznał, że wymierzona kara jest współmierna w stosunku do popełnionego czynu, a przy jej ocenie uwzględniono materiał sprawy przez pryzmat dyrektyw jej wymierzenia i nie stwierdzono istnienia przesłanek określonych w art. 167 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej. Wymierzona kara nagany będzie właściwą dolegliwością i zarazem ostrzeżeniem przed podobnym naruszeniem obowiązków służbowych w przyszłości, spełniając cele zarówno represyjne, jak i prewencyjne. Biorąc pod uwagę przywołane dyrektywy, w świetle zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego rodzaj zastosowanej kary jest w pełni uzasadniony. Odpierając zarzuty odwołania organ wywiódł, iż w sprawie nie było przesłanek uzasadniających prowadzenie postępowania wyjaśniającego, o których mowa w art. 173 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, a postanowienie o wszczęciu postępowania spełniało wymogi formalne określone przepisami prawa, bowiem zostało wszczęte na podstawie wyników kontroli wewnętrznej oraz wyjaśnień złożonych przez obwinionego w toku trwania postępowania. Dodatkowo, co wynika z akt postępowania, zarzut nieterminowego i przewlekłego prowadzenia powierzonych dochodzeń, był dla obwinionego zrozumiały, o czym świadczą złożone przez niego obszerne wyjaśnienia. Nie do zaakceptowania jest też zarzut nienależytego rozpatrzenia materiału dowodowego, bowiem dokonał tego rozpatrzenia rzecznik dyscyplinarny, który wnioskował o jego uzupełnienie w zakresie udziału obwinionego w szkoleniach zorganizowanych w Urzędzie Celnym w R., dotyczących zagadnień z zakresu kodeksu karnego skarbowego oraz kodeksu postępowania karnego (akta administracyjne [...]). Uwzględniwszy treść art. 177 ustawy o Służbie Celnej organ wyższego stopnia przedłużył czas trwania postępowania dyscyplinarnego, mając na uwadze rzetelne wyjaśnienie przedmiotowej sprawy i przeprowadzenie wszystkich czynności dowodowych. Zarzut naruszenia dyspozycji art. 321 K.p.k. w wyniku, którego nie zachowano 7 dniowego terminu na zapoznanie się z aktami, podniesiony w odwołaniu nie jest również trafny, ponieważ wymieniony tam termin jest terminem instrukcyjnym. Postępowanie dotyczyło spraw służbowych, co dawało możliwość obwinionemu zapoznania się z aktami i złożenia wniosków dowodowych, a ratio legis wymienionego przepisu to granice potrzeb przy dokonywaniu poszczególnych czynności. W granicach uzasadnionych rzeczowymi potrzebami obecność obwinionego w służbie dawała mu możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia wniosków dowodowych, z których nie skorzystał. Również zarzut o zadekretowaniu spraw objętych przedmiotowym postępowaniem dyscyplinarnym innym osobom okazał się bezpodstawny, bowiem sprawy objęte przedmiotowym postępowaniem dyscyplinarnym nie zostały zadekretowane innym funkcjonariuszom, co wynika z akt administracyjnych ([...]).

W złożonej skardze pełnomocnik skarżącego podniósł zarzuty naruszenia procedury postępowania dyscyplinarnego, które miały w jego ocenie wpływ na przebieg postępowania, poprzez wskazanie w postanowieniu z dnia [...]r. o wszczęciu postępowania jako podstawy jego wszczęcia wniosku rzecznika dyscyplinarnego, co skorygowano późniejszym oświadczeniem Naczelnika Urzędu Celnego w R.. Zapis ten mógł mieć wpływ na postępowanie, ponieważ tryb wszczęcia postępowania jest jednoznacznie uregulowany w tym zakresie w art. 171 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej i ogranicza czynności rzecznika dyscyplinarnego w tej fazie postępowania do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dodatkowo postanowienie dyscyplinarne zostało wszczęte po 2-ch miesiącach od powzięcia informacji o przewinieniu, tj. dniu [...] r., a więc zarówno wszczęcie, jak i przebieg postępowania świadczą o jego nieterminowości. Zdaniem pełnomocnika skarżącego postępowanie zostało przedłużone postanowieniem, a przepis art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie przewiduje takiej możliwości, jedynie zezwala na przedłużenie postępowania dowodowego. Nadto w § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. jest mowa o przedłużeniu postępowania dyscyplinarnego a nie o przedłużeniu w postępowaniu dyscyplinarnym czynności dowodowych. Zatem brak wydania w sprawie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w R. o przedłużeniu postępowania dowodowego uniemożliwiał prowadzenie postępowania dyscyplinarnego, skutkiem czego wydane w tym zakresie postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. jest sporządzone w oparciu o wadliwą podstawę prawną oraz narusza terminy przewidziane dla takiej czynności. Kolejne zastrzeżenie dotyczyło nieprecyzyjności postawionych skarżącemu zarzutów, co może stanowić o naruszeniu art. 313 K.p.k., gdyż sam zarzut korespondował i wynikał z protokołu kontroli wewnętrznej, przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] r. w Referacie Karno-Skarbowym, do którego zostały założone do protokołu ustne wyjaśnienia, odnoszące się do niektórych spraw, w których stwierdzono nieprawidłowości. Opis uchybień jest lakoniczny i nieprecyzyjny, co w myśl orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje na brak odpowiedniego zastosowania art. 313 § 1 K.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym. Jednocześnie nie wykazano, jakie czynności powinny być wykonane, aby kontrolujący skarżącego uznali sprawę za prowadzoną prawidłowo. Naruszone również zostało prawo do obrony, bowiem wyznaczono skarżącemu zbyt krótki termin do zapoznania się z aktami sprawy (notatka z dnia [...] r.). Zdaniem skarżącego jego przełożony przyznał, że nie została skarżącemu udzielona pomoc o charakterze merytorycznym w okresie służby w Referacie Dochodzeniowo-Śledczym Urzędu Celnego w R. i nie był on przeszkolony, jak też nie miał instrukcji postępowania ani też patrona w celu konsultacji zakresu i terminu powierzonych mu do wykonania czynności. W tej sytuacji istniała współodpowiedzialność przełożonych za błędy i niedociągnięcia w pracy skarżącego. Sam fakt podpisania zakresu obowiązków w terminie późniejszym niż przystąpienie do ich wykonywania świadczy o wadliwości działania pracy wspomnianego referatu. Wieloletnia nienaganna służba skarżącego i pozytywne opinie o jego pracy powinny mieć też znaczenie przy wymiarze mu kary, ale nie wzięto ich pod uwagę. Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej wymierzonej kary i zastosowanie jej w łagodniejszym wymiarze oraz zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę zaprezentowane zostało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania z uchybieniem treści art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej organ wywiódł, iż ratio legis tego przepisu ma służyć przeprowadzeniu czynności dowodowych dla rzetelnego wyjaśnienia sprawy i tak też zostało uzasadnione postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K., w którego treści wpisano zgodę "na przedłużenie czasu trwania czynności dowodowych". Sama instytucja przedłużenia postępowania dyscyplinarnego przewidziana jest w § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego (...). Zgodnie z którym postępowanie dyscyplinarne powinno być ukończone w terminie 30 dni od dnia jego wszczęcia. Natomiast ustawa o Służbie Celnej w art. 177 ust 1 normuje długość postępowania dyscyplinarnego wyznaczając termin 3-ch miesięcy. Stosując kolizyjną regułę hierarchiczną w prowadzonym dla potrzeb niniejszej sprawy postępowaniu dyscyplinarnym zastosowane zostały przepisy rangi ustawowej, zezwalające zakończyć czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto po złożonym przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku o uzupełnienie postępowania był on wykonany i ponownie zapoznano skarżącego z aktualnym uzupełnionym materiałem dowodowym. Takie postępowanie nie uchybia przepisom prawa, ale stanowi w praktyce ochronę skarżącego i zapewnia pełny udział w postępowaniu dowodowym. Wyznaczenie skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami na dzień następny z pouczeniem, że w ciągu 3 dni może zgłosić wnioski o uzupełnienie akt jest zgodne z § 10 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego (...) i z tego powodu nie może być kwestionowane. Jak również nie jest zasadny zarzut naruszenia terminu określonego w art. 179 ustawy o Służbie Celnej, gdyż orzeczenie dyscyplinarne zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r., a jego sporządzenie miało miejsce w dniu [...] r.

Na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził, jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, to jest ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, a oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości zaskarżonych rozstrzygnięć, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym orzeczeniu oraz poprzedzającym jego wydanie orzeczeniu organu pierwszej instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych rozstrzygnięć. Z punktu widzenia powyższych zasad skargę jako niezasadną należało oddalić.

Jak już wcześniej zaznaczono, zadaniem sądu administracyjnego, w sprawach związanych z postępowaniem dyscyplinarnym jest sprawdzenie zgodności tegoż postępowania z obowiązującymi przepisami prawa, tj. czy postępowanie zostało wszczęte i toczyło się zgodnie z przepisami Rozdziału 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą, a także czy zastosowana wobec funkcjonariusza kara mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 167 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 166 ustawy funkcjonariusze celni podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych, w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych lub wynikających ze złożonego ślubowania oraz przepisów prawa (pkt 1). Użyte w tym przepisie słowo "podlegają" wskazuje na to, iż funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności wykonywać obowiązki, a więc: rzetelnie i terminowo wykonywać powierzone zadania; racjonalnie gospodarować środkami publicznymi; podnosić kwalifikacje zawodowe; godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią (art. 122 ustawy). Co za tym idzie dochować staranności, aby wykonywać obowiązki zgodnie ze złożonym pisemnie ślubowaniem, o treści: "Świadomy podejmowanych obowiązków funkcjonariusza celnego ślubuję wiernie służyć Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i obowiązującego porządku prawnego, rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania oraz strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza, a także przestrzegać zasad etyki funkcjonariusza Służby Celnej." (art. 83 ust. 1 ustawy).

Funkcjonariusze celni zobowiązani są zatem do fachowego, rzetelnego, zgodnego z prawem i bezstronnego, prawidłowego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych im obowiązków i zadań oraz przestrzegania regulaminu służby (pracy) w sposób zapewniający ochronę interesów Państwa i Obywateli.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż na funkcjonariuszach celnych ciążą szczególne obowiązki związane z wykonywaniem funkcji publicznych. Osoba taka winna wyróżniać się nieskazitelnym charakterem, co sprowadza się do takiego zachowania zarówno na służbie jak i w życiu prywatnym, które nie będzie nastręczać jakichkolwiek wątpliwości, co do rzetelności i bezstronności funkcjonariusza przy pełnieniu obowiązków służbowych. Takie szczególne obwarowania zapewnić mają wykonanie zasady zaufania obywateli do Państwa i poczucie w społeczeństwie sprawiedliwości społecznej. Tymczasem wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności niektórych przepisów ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją podkreśla, iż funkcjonariuszy celnych obowiązuje generalny zakaz niezgodnego z prawem postępowania (por. wyrok TK z dnia 19 października 2004 r. o sygn. akt K 1/04, Lex Nr 127308 oraz wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r. o sygn. akt K 46/05, Lex Nr 245355).

Sama ocena wagi naruszenia obowiązków służbowych i dobór adekwatnej do nich kary należy do organów dyscyplinarnych, bowiem sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt. II SA/Bk 357/09, dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości. Zarówno z przywołanych przepisów ustawy, jak i z analizy zakresu obowiązków skarżącego z dnia [...] r. wprost wynika obowiązek należytego i terminowego wykonywania powierzonych mu czynności i zadań. Powierzone skarżącemu obowiązki w referacie karno-skarbowym nie zostały przez niego wykonane i nie kwestionuje on stwierdzonych w toku kontroli uchybień oraz własnej winy w ich powstaniu. Oświadczenia o tej treści złożył skarżący w toku postępowania wyjaśniającego (por. protokół k: [...]-[...] akt administracyjnych), oraz przyznał to również w odwołaniu i w skardze.

Stosownie do treści art. 242 ust. 1 ustawy, wydane do niej przepisy wykonawcze, na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm. - uchylonej mocą art. 243 ustawy), zachowują moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, tj. najpóźniej do dnia 31 października 2010 r.

W rozpoznawanej sprawie ma zatem zastosowanie wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) oraz wydane na podstawie art. 186 ustawy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159).

Jak wynika z treści art. 187 ustawy w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 ustawy - "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy" - stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Nie oznacza to jednak, iż te ostatnie przepisy stosuje się wprost do przebiegu postępowania dyscyplinarnego.

W tym miejscu, zważywszy na zarzuty skargi dotyczące naruszenia procedury postępowania, zaakcentować przyjdzie, iż postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego o naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 166 pkt 1 ustawy, a także naruszenie obowiązku wynikającego z pkt III ust. 1 indywidualnej Karty zakresu obowiązków i uprawnień poprzez nieterminowe i przewlekłe prowadzenie spraw karnych skarbowych o nr tam wymienionych (k - [...] akt administracyjnych). Postanowienie to zwierało podstawę prawną wskazując obowiązujące na dzień jego wydania przepisy prawa, a ponadto kwalifikację prawną zarzutu przez zacytowanie przepisu art. 166 pkt 1 ustawy oraz wyszczególniło i omówiło sprawy karno - skarbowe oznaczając ich sygnatury, w których to sprawach nastąpiło naruszenie przez skarżącego obowiązków służbowych poprzez nieterminowe i przewlekłe ich prowadzenie.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia, powołano także wyniki kontroli wewnętrznej w Referacie Karno-Skarbowym, w których stwierdzono przewlekłość przywołanych postępowań spowodowaną okresową bezczynnością. Tym samym spełniało dyspozycję art. 174 ust. 3 ustawy, bowiem zawierało sformułowania dotyczące wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez właściwy organ i precyzowało sam zarzut. Dokonana w skardze ocena braku zastosowania tym zakresie art. 313 k.p.k. jest błędna. Ten ostatni przepis mógłby być zastosowany w oparciu o treść art. 187 ustawy jedynie wówczas, gdyby omawiana ustawa nie regulowała instytucji wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Z tego powodu formułowany przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego nie zasługuje na uwzględnienie. Treść przywołanego postanowienia z dnia [...] r. spełnia także określony w art. 175 ust. 1 ustawy termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i nie nakłada na organ obowiązku wykazywania w zakwestionowanych sprawach hipotetycznych dat oraz konkretnych czynności, jakie powinny być przeprowadzone a nie zostały przez skarżącego.

Przeprowadzona również z urzędu kontrola postanowień wydanych w toku postępowania dyscyplinarnego nie podzieliła zarzutu uchybienia terminom określonym w art. 177 ustawy z uwagi na okoliczności i rozważania obszernie wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, jak i w odpowiedzi na skargę. Konieczność uzupełnienia postępowania dyscyplinarnego i zapoznania się z jego wynikami przez skarżącego w pełni usprawiedliwiała jego przedłużenie. Dodatkowo skarżący miał możliwość zaznajomienia się z materiałami zebranymi w toku postępowania oraz wypowiedzenia się w tym zakresie. Wyznaczenie skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami na dzień następny z pouczeniem, że w ciągu 3 dni może zgłosić wnioski o uzupełnienie akt jest zawarte w dyspozycji § 10 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego (...) i z tego powodu również ten zarzut skargi nie może być uwzględniony (k: [...]-[...] akt administracyjnych).

W ocenie składu orzekającego, nie ulega wątpliwości, że przepis 166 pkt 1 ustawy nakłada na funkcjonariuszy celnych konkretne obowiązki i może stanowić samodzielną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej. Obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań może być naruszony zarówno przez działanie, jak i przez zaniechanie funkcjonariusza. Z tego powodu nierzetelne wykonywanie powierzonych obowiązków, to również niepodejmowanie przez funkcjonariusza działań, do których był zobowiązany.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych określonych art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie celnej oraz pkt III ust. 1 indywidualnej Karty zakresu obowiązków i uprawnień, poprzez nieterminowe i przewlekłe prowadzenie spraw karnych skarbowych, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych w sprawie rozstrzygnięć zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego (...).

Opis naruszeń zamieszczony w orzeczeniu dyscyplinarnym organu zarówno pierwszej, jak drugiej instancji czyni zadość obowiązkowi precyzyjnego ustalenia naruszenia obowiązków oraz ich przyczyn, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który zawiera numery spraw i opis zaniedbań w nich stwierdzonych. Oba orzeczenia są zatem kompletne i spełniają wymogi § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 879/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Postawione skarżącemu zarzuty, w sposób niebudzący wątpliwości, wskazują na konieczność zastosowania środka dyscyplinarnego. Brak jest bowiem podstaw do kwestionowania ustaleń i dowodów wynikających z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły dowody i trafnie przyjęły, że skarżący naruszył istotnie powierzone mu obowiązki poprzez ich niedopełnienie, czym dopuścił się nierzetelnego wykonywania powierzonych do prowadzenia spraw. Zarzut, iż orzeczenie narusza art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej jest więc bezzasadny.

Podkreślenia też wymaga, iż dla ustalenia naruszenia obowiązków służbowych skarżącego, nie ma znaczenia ich ilość i wpływ na ich przedawnienie. Wystarczy bowiem tylko jedna sprawa załatwiona z opóźnieniem, jak też nie ma znaczenia czy działanie lub zaniechanie było zamierzone czy też nie.

Odnosząc się do wymiaru orzeczonej wobec skarżącego kary dyscyplinarnej trzeba zauważyć, iż kara nagany znajduje się w katalogu 10 kar określonym art. 167 pkt 2 ustawy, a Sąd nie dostrzegł dowolności organów przy jej wymierzaniu zważywszy na obszerne rozważania poczynione w uzasadnieniach obu orzeczeń, dotyczące zarówno okoliczności łagodzących, jak i zaostrzających jej wymiar, określonych w art. 167 ust. 4-6 ustawy. Co więcej ich treść odnosi się do każdej z okoliczności wymienionych w art. 167 ust. 4 ustawy z uwzględnieniem usprawiedliwionych okresów nieobecności skarżącego oraz wyjaśnień złożonych w toku postępowania dyscyplinarnego, jak i zawartych w odwołaniu.

Określona w art. 167 ustawy gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych, zatem Sąd nie ma prawnych możliwości do ingerowania w kwestie wymiaru kary.

Nie można również odnieść się pozytywnie do zarzutu skarżącego w kwestii rażącej niewspółmierności kary w stosunku do przewinienia. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Dokonując analizy akt administracyjnych Sąd nie zauważył dowolności organów w powyższym zakresie, albowiem zastosowana wobec skarżącego kara mieści się w katalogu kar i jest co do uciążliwości drugą z możliwych do wymierzenia. Organy celne mając możliwość nałożenia kary nagany, skorzystały z niej w sposób dozwolony prawem i odniosły się do kryterium współmierności kary, przez co nie można im postawić zarzutu naruszenia prawa w tym względzie.

Zaskarżone orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w K., jak i orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w R. w przedmiocie nałożenia na skarżącego funkcjonariusza celnego kary dyscyplinarnej w postaci nagany posiadają rzetelne uzasadnienia, z których wyczytać można zarówno faktyczne jak prawne podstawy wydanych rozstrzygnięć, wyczerpująco odnoszą się do okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego oraz zawierają w sobie wszystkie elementy orzeczenia dyscyplinarnego zawarte w § 11 ust. 1 - 3 przywołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. Zdaniem skarżącego, że naruszenie obowiązku bezstronnego i rzetelnego wykonywania powierzonych mu zadań polegało na braku nadzoru przez bezpośrednich przełożonych i szkoleń. Jednakże, zdaniem organów orzekających, wykazane nieprawidłowości wynikły nie z braku doświadczenia lub wiedzy, lecz z braku zwykłej staranności, której jak sam skarżący twierdzi dochowywał na poprzednich stanowiskach. Zważywszy na te argumenty pozostaje przypomnieć, iż istnieje przecież możliwość powiadomienia o powstających trudnościach w realizacji obowiązków i poleceń zlecanych przez przełożonych, z której skarżący nie skorzystał. W tej sytuacji wobec braku sygnalizacji ze strony skarżącego rodzących się problemów z dochowaniem terminów prowadzonych spraw podnoszona kwestia konieczności ustalenia stronniczości lub nierzetelności wykonywania nadzoru nad powierzonymi skarżącemu zadaniami jest bezprzedmiotowa. Na skarżącym już przy przyjęciu nowych zadań do realizacji spoczywał obowiązek zgłoszenia (sygnalizacji) bezpośredniemu przełożonemu wniosków w zakresie uzupełnienia posiadanej przez niego wiedzy bądź przeprowadzenia szkolenia w celu wyeliminowania trudności w wykonywaniu powierzonych czynności, czego nie uczynił w trakcie pracy. Wywód w tym zakresie zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jest, wbrew twierdzeniom skarżącego, zrozumiały i pozwala na prześledzenie toku rozumowania organów orzekających.

Rolą Sądu nie jest natomiast ustalenie stopnia przyczynienia się przełożonych skarżącego do powstania stwierdzonych nieprawidłowości. Nie ulega jednak wątpliwości, iż na każdym funkcjonariuszu nawet doświadczonym w służbie spoczywa obowiązek samokształcenia i wykonywania obowiązków w sposób staranny oraz zachowanie terminów na podjęcie czynności, wyznaczonych przepisami prawa.

Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania dyscyplinarnego, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.