Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 465/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(4) 1 ust. 2 i 10, art. 36(5) ust. 1 i 2, art. 36(6) ust. 1, art. 36(8) ust. 12
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 4 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r., z dnia [...] grudnia 2011 r., podjętą na podstawie art. 36 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm.; dalej: urp) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania p. A. J. (zdającej, skarżącej) od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r., z siedzibą w W., w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę.

Z uzasadnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] wynika, że zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dostateczną (3), z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną (3), z trzeciej części egzaminu ocenę niedostateczną (2), z czwartej części egzaminu ocenę dostateczną (3), zaś z piątej części egzaminu ocenę dostateczną (3). Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 urp, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Komisja wykazała, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Odwołanie od ww. uchwały wniosła zdająca. Uchwale tej zarzuciła:

- naruszenie art. 364 ust. 1 i 6 w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ustawowych kryteriów oceny rozwiązania zadania z prawa cywilnego sporządzonego przez odwołującą,

- naruszenie art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez pominięcie - niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 urp w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych, czego skutkiem było ustalenie negatywnej oceny cząstkowej z zadania z prawa cywilnego, a w konsekwencji negatywnej oceny z egzaminu radcowskiego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w zakresie ustalenia oceny negatywnej z zadania z prawa cywilnego oraz oceny negatywnej z egzaminu radcowskiego, jak i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie oceny pozytywnej z zadania cywilnego i w konsekwencji ustalenie oceny pozytywnej z egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sporządzona przez nią apelacja została oceniona pozytywnie przez jednego z egzaminatorów, tj. radcę prawnego (..), zaś negatywnie przez egzaminatora - sędziego SA (...). W tej sytuacji odwołanie skarżącej odnosi się do oceny negatywnej wystawionej przez w/w egzaminatora.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości zważyła, że z dokumentów stanowiących podstawę do podjęcia uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] wynika, że ocena niedostateczna zdającej była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, z których jeden wystawił ocenę dostateczną, a drugi ocenę niedostateczną.

Zadanie egzaminacyjne z części III z zakresu prawa cywilnego polegało na sporządzeniu - jako pełnomocnik powódki - apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie, albo w przypadku uznania braku podstaw do wniesienia apelacji, sporządzeniu opinii o niecelowości wnoszenia apelacji od ww. wyroku.

Zdająca słusznie dokonała wyboru zadania egzaminacyjnego poprzez sporządzenie apelacji. W kazusie przedstawiony w zadaniu należało bowiem wnieść apelację od wyroku Sądu Rejonowego, tyko bowiem taki wybór zapewniał należytą ochronę interesów strony reprezentowanej przez zdającą.

Prawidłowo sporządzona apelacja powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 126 § 1 k.p.c. - wymogi formalne pisma procesowego, tj. oznaczenie sądu do którego jest skierowana, imię nazwisko lub nazwa stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, podpis stron albo ich przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników, wymienienie załączników. Nadto pismo procesowe jakim jest apelacja powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 368 § 1 i 2 k.p.c, tj. oznaczenie wyroku od którego apelacja jest wniesiona, ze wskazaniem czy jest on zaskarżony w całości czy w części, zwięzłe przedstawienie zarzutów, uzasadnienie zarzutów, powołanie w razie potrzeby nowych faktów i dowodów oraz wskazanie, że ich powołanie w postępowaniu przed sądem I instancji nie było możliwe albo, że potrzeba powołania się na nie wynikła później, wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia. W sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć ponadto wartość przedmiotu zaskarżenia.

W zadaniu należało zaskarżyć wyrok w części dotyczącej pkt III, tj. oddalającej żądanie powódki co do części kwoty należności głównej w wysokości 20.000,- zł wraz z odsetkami od dnia doręczenia pozwu pozwanemu i co do części odsetek oddalonych tj. odsetek od kwoty 31.100,- zł sprzed dnia wniesienia pozwu. W związku z zaskarżeniem wyroku co do istoty rozstrzygnięcia, należało również zaskarżyć pkt V wyroku w zakresie zasądzonych kosztów postępowania sądowego.

W apelacji należało podnieść następujące zarzuty:

1) naruszenia prawa materialnego, tj. a) art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, a przez to przyjęcie, że powódka przyczyniła się do powstania szkody, b) art. 445 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd I instancji, że kwota zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią w rozumieniu tego przepisu, c) art. 481 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię oddalenie żądania co do części odsetek sprzed daty wniesienia pozwu,

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z 278 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i dokonania wadliwej oceny dowodu z opinii biegłego sądowego, z której wbrew stanowisku sądu I instancji, nie wynika okoliczność i zakres przyczynienia się powódki do powstałej szkody.

Dodatkowo możliwe było podniesienie zarzutu naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. poprzez nie wzięcie pod uwagę przez Sąd I instancji całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego w chwil zamknięcia rozprawy.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogły być dodatkowo powiązane z art. 6 k.c., a w szczególności dotyczy to zarzutu naruszenia art. 362 k.c. poprzez błędne uznanie, że pozwany wykazał, iż powódka przyczyniła się do powstania szkody, jak również z przepisami ustawy Prawa o ruchu drogowym i ustawy o obowiązkowych ubezpieczeniach, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarantowanym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych.

Zdająca zaskarżyła wyrok w części oddalonej kwoty 20.000, zł wraz z odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Podniosła zarzuty z art. 233 k.p.c. prawidłowo przypisując do tego przepisu opis uchybienia w zakresie postępowania przez sądem I instancji oraz zarzut naruszenia art. 362 k.c. poprawnie przypisując do tego przepisu błąd sądu I instancji, polegający na ustaleniu, że powódka przyczyniła się do powstania szkody. W uzasadnieniu autorka skupiła się wyłącznie na kwestii nieprawidłowego ustalenia przez sąd I instancji przesłanek przyczynienia się powódki do powstania szkody. Skarżąca nie zauważyła naruszenia przepisu art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. i nie uzasadniła żądania zasądzenia dalszej kwoty 20.000,- zł., co powinna uczynić w sytuacji, gdy sąd I instancji uznał sumę 50.000,- zł. jako odpowiednią tytułem zadośćuczynienia, a nie 60.000,- zł - jak to oceniała powódka. Autorka apelacji nie zauważyła również, że sąd oddalił odsetki od kwoty 33.100,- zł. za okres od dnia 16 czerwca 2008 r. do dnia 24 listopada 2009 r. Nie zaskarżyła w związku z tym wyroku w tym zakresie, jak również nie wskazała naruszenia art. 481 § 1 k.c., czy przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarantowanym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych, które można było wykorzystać do uzasadnienia żądania odsetek od daty wcześniejszej niż wniesienie powództwa. Nie wskazano wartości przedmiotu zaskarżenia, aczkolwiek z zakresu zaskarżenia można wywieść jej wysokość.

Komisja zgodziła się z oceną cząstkową, iż zdająca poprawnie rozpoznała istotę sprawy i właściwie zinterpretowała podstawowe problemy prawne zadania egzaminacyjnego. Uwzględniając interes reprezentowanej strony odwołująca właściwie rozpoznała, że zaskarżeniu podlega jedynie część wyroku. Określone przez zdającą granice zaskarżenia pozwalały na uzyskanie wyroku reformatoryjnego w zakresie 20.000,- zł wraz z odsetkami od tej kwoty. Niestety zdająca zaniechała podniesienia zarzutu naruszenia art. 445 k.c., co spowodowało, że brak było uzasadnienia do żądania w apelacji zasądzenia kwoty powyżej 50.000,- zł. zadośćuczynienia, łącznie z wcześniej uzyskaną kwotą od ubezpieczyciela.

Skarżąca w odwołaniu podniosła, że nie może zgodzić się z zarzutem egzaminatora, iż błędem było niewskazanie w apelacji naruszenia art. 445 § 1 k.c., co skutkowało brakiem uzasadnienia żądania zasądzenia 20.000,- zł. przez sąd II instancji. Skarżąca podniosła, iż takie naruszenie sąd II instancji bierze pod rozwagę z urzędu, a więc nie miało to negatywnego wpływu na roszczenie powódki i ochronę jej interesów w procesie.

Odnosząc się do powyższego stanowiska Komisja stwierdziła, iż wprawdzie można zgodzić się ze skarżącą co do faktu, iż sąd II instancji będzie brał pod uwagę naruszenie przepisów prawa materialnego z urzędu, to jednak nie zmienia to faktu, iż od zdających egzamin radcowski wymaga się znajomości podstaw zaskarżenia wyroku i oczekuje się, że zostaną one wykazane w sporządzonym zadaniu egzaminacyjnym. Ma to istotne znaczenie dla oceny sporządzonej pracy.

W odwołaniu skarżąca zarzuca niewłaściwe zastosowanie skali ocen wskazanych w art. 364 ust. 10 urp w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez pominięcie ich gradacji. Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Komisja Egzaminacyjna I stopnia niewątpliwie taką gradację stosowała, o czym świadczy choćby fakt, iż skarżąca otrzymała od drugiego egzaminatora ocenę dostateczną za tę samą pracę.

Od osób zdających egzamin radcowski oczekuje się, iż w zaprojektowanej apelacji zostanie prawidłowo określony zakres zaskarżenia, ze wskazaniem wszystkich (przynajmniej podstawowych) podstaw zaskarżenia oraz zostaną prawidłowo sformułowane i uzasadnione zarzuty i wnioski apelacyjne. Elementem różnicującym powinna być forma pracy, użyty język, styl pisania, czy znajomość orzecznictwa. Zdająca nie spełniła wymogów apelacji w części co do zakresu zaskarżenia, ponieważ pominęła zaskarżenie wyroku sądu I instancji w części oddalającej odsetki od kwoty 33.100,- zł od dnia 16 czerwca 2008 r. do dnia 24 listopada 2009 r. Nie spełniła również części wymogów apelacji co do podstaw zarzutów apelacyjnych, ponieważ wskazała na naruszenie art. 233 k.p.c. i 362 k.c. pomijając zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. W ślad za powyższymi uchybieniami autorka apelacji nie sformułowała również w części prawidłowo wniosków apelacyjnych, które powinny dotyczyć również zasądzenia odsetek od kwoty 33.100,- zł. od dnia 16 czerwca 2008 r. do dnia 24 listopada 2009 r. Powyższe uchybienia dość istotnie wpływały na ograniczoną ochronę interesów powódki. Brak zaskarżenia odsetek w powyższym zakresie uniemożliwiał jej dochodzenie kwoty ponad 5.900,- zł., co dla powódki, osoby niemajętnej, bo kwalifikującej się do zwolnienia z kosztów sądowych, nie było bez znaczenia. Pominięcie więc przez zdającą dość istotnego zakresu zaskarżenia, było poważnym błędem pracy egzaminacyjnej. Nadto nieuzasadnienie roszczenia ponad kwotę ustaloną przez sąd I instancji jako sumę odpowiednią, ograniczony zakres zarzutów apelacyjnych i wniosków apelacyjnych oraz lakoniczność uzasadnienia i ograniczenie go jedynie do kwestii błędu w ustaleniu przyczynienia się powódki do powstania szkody sprawiał, że przy zastosowaniu gradacji ocen, istniały podstawy do wystawienia oceny negatywnej za pracę skarżącej z zakresu prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 364 urp egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W efekcie osoba oczekująca od radcy prawnego fachowej pomocy, ma prawo wymagać od niego takich kwalifikacji, aby jej wszelkie interesy zostały w sposób należyty i z pełną starannością zabezpieczone.

Z kolei stosownie do treści art. 365 ust. 2 powołanej powyżej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań od części II do V egzaminu radcowskiego dokonuje się, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów praw i umiejętności ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zadaniem profesjonalnego pełnomocnika jest sporządzenie apelacji w taki sposób, aby w jak najszerszym zakresie zabezpieczyć interes strony, którą reprezentuje. Samo sporządzenie apelacji, która nie podlega odrzuceniu, nie wystarcza do uznania, iż zdający jest odpowiednio przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Oceniając pracę zdającej Komisja stwierdziła, że skarżąca właściwie wybrała sposób rozwiązania zadania, tj. sporządzenie apelacji. Dostrzegła główny problem w rozpatrywanej sprawie, tj. złą ocenę sądu I instancji co do przyczynienia się powódki do powstania szkody. Właściwie zarzuciła naruszenie przepisów art. 233 k.p.c. i 362 k.c., poprawnie w tym zakresie sformułowała zarzuty i wnioski apelacyjne; uzasadniła na czym polegał błąd sądu I instancji w dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego; zauważyła, że powódka zwolniona została z opłaty sądowej; wniosła o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje; zdająca posługuje się poprawnym językiem prawniczym.

Niestety zdającą nie dostrzegła w sprawie wielu innych elementów. W szczególności nie wskazała jako naruszonych art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. oraz wielu innych powyżej wymienionych, których naruszenie można było wykazać, w przedstawionym zdającym stanie faktycznym sprawy sądowej. Komisja nadmieniła przy tym, iż egzaminator oceniający pracę na ocenę dostateczną pomyłkowo stwierdził, iż zdająca powołała w zarzutach naruszenie art. 445 k.c. i art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c., co nie znajduje odzwierciedlenia w tekście apelacji. Nadto zdająca nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia. Zdająca nie zaskarżyła również pkt. V wyroku w zakresie kosztów postępowania. Niestety, zdająca nie zagwarantowała stronie przez siebie reprezentowanej pełnej ochrony prawnej w postępowaniu sądowym. Braki w formułowaniu zarzutów i wniosków apelacyjnych, będące głównym mankamentem pracy są poważne i świadczą o braku przygotowania zdającej do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. W takiej sytuacji, mając na uwadze kryteria oceny wskazane w powyżej przytoczonych przepisach ustawy o radcach prawnych oraz wytyczne Ministra Sprawiedliwości co do oceny egzaminu z zakresu prawa cywilnego, nie można przychylić się do stanowiska skarżącej, że wykazane uchybienia nie powinny być całkowicie dyskryminujące jej pracę.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącej w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania w tej części.

Skargę na powyższą uchwałę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zdająca, zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie:

I. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a., polegające na niewyczerpującym uzasadnieniu przez Komisję II Stopnia zaskarżonej uchwały i w konsekwencji na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy uchwały Komisji I Stopnia, poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych przez skarżącą w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. zarzutów skierowanych w stosunku do uchwały Komisji I Stopnia, tj.:

1.1. zarzutu wadliwej oceny znaczenia nie podniesienia przez skarżącą w apelacji wprost materialno-prawnego zarzutu naruszenia art. 445 k.c.,

1.2. zarzutu niewłaściwej wykładni i niewłaściwego zastosowania ustawowych kryteriów oceny rozwiązania zadania z prawa cywilnego w ocenie cząstkowej egzaminatora sędziego SA (...),

1.3. zarzutu nieuwzględnienia przez egzaminatora szeregu pozytywnych elementów pracy egzaminacyjnej skarżącej z zakresu prawa cywilnego i wskazanej w ustawie o radcach prawnych gradacji ocen cząstkowych,

1.4. nie ustosunkowania się do zarzutu, iż praca skarżącej z zakresu prawa cywilnego odzwierciedlała prawidłowe (oczekiwane) zarzuty i wnioski apelacyjne wskazane w opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego (trzecia część egzaminu radcowskiego - 16 czerwca 2011 r.),

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez przekroczenie granic luzu decyzyjnego przez Komisję II Stopnia przejawiające się dowolnym uznaniem, na podstawie błędnego zakwalifikowania charakteru uchybień apelacji przygotowanej w ramach egzaminu z prawa cywilnego, że waga i ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez skarżącą, zdecydowanie przeważały nad pozytywnymi elementami opracowanej apelacji jako rozwiązania zadania z prawa cywilnego,

3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji I Stopnia, w sytuacji gdy praca egzaminacyjna z prawa cywilnego zasługiwała na pozytywną ocenę, gdyż spełniała w wystarczającym stopniu wymogi zawarte w art. 365 ust. 2 urp,

4. art. 8 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Komisję II Stopnia nieobiektywnych założeń i rażąco nierównych kryteriów oceny prac egzaminacyjnych z zakresu prawa cywilnego oraz odwołań w stosunku do skarżących, którzy opierali sporządzone na egzaminie radcowskim apelacje na tych samych zarzutach, co skutkowało podjęciem przez ten sam organ administracji wobec różnych osób znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, różnych i rozbieżnych w swej treści uchwał.

II. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 365 ust. 2 w zw. z art. 366 ust. 1 urp poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że praca egzaminacyjna z prawa cywilnego skarżącej nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 365 ust. 2 urp, a w konsekwencji ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego,

2. art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 urp poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wymóg stosowania gradacji ocen wynikający z powołanych przepisów ustawy o radcach prawnych jest spełniony, gdy jeden z egzaminatorów oceni pracę pozytywnie a drugi negatywnie, podczas gdy wymóg ten ma spełnić każdy z egzaminatorów z osobna, tj. każdy z egzaminatorów winien wyczerpująco rozważyć pozytywne i negatywne aspekty ocenianej pracy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o:

1. uwzględnienie niniejszej skargi w całości przez Komisję II Stopnia na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. i stwierdzenie, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, mając jednocześnie na względzie uchwałę z dnia [...] stycznia 2012 r. podjętą przez Komisję II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego (znak sprawy [...]), uwzględniającą odwołanie od wyniku egzaminu radcowskiego z 2011 r. innej niż skarżąca osoby, która znalazła się w tej samej co skarżąca sytuacji faktycznej i prawnej,

alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego w punkcie 1, skarżąca wniosła o:

2. uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a.,

3. na podstawie art. 106 § 3 K.p.a. o przeprowadzenie przez WSA dowodu uzupełniającego z dokumentu znajdującego się w aktach sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej przez Komisję II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, tj. z uchwały tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r. (znak sprawy [...]), uwzględniającej odwołanie od wyniku egzaminu radcowskiego z 2011 r. innej niż skarżąca osoby.

Treści zawarte w przywołanej uchwale są, w ocenie skarżącej, niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy, gdyż pozwolą Sądowi na skontrolowanie prawidłowości, legalności i stopnia zobiektywizowania przyjętych przez Komisję II Stopnia kryteriów oceny odwołań wobec różnych odwołujących znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

4. zasądzenie od Komisji II Stopnia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o oddalenie skargi.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] skarga zdającej nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia w pełni podtrzymuje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale.

Nieuprawnione są zarzuty naruszeń art. 7, art. 8, art.77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a. Komisja prawidłowo i wnikliwie zebrała i oceniła materiał dowodowy, czemu dała wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Organ wymienił błędy popełnione przez skarżącą w sporządzonej apelacji. W sposób wyczerpujący w niniejszej sprawie został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, Komisja podjęła też wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w pełni realizując w toku postępowania zasadę praworządności.

W uzasadnieniu decyzji wyspecyfikowano wszystkie występujące w apelacji sporządzonej przez skarżącą błędy i wykazano wadliwość pracy i poprawność oceny organu I instancji.

Komisja II stopnia wskazała braki pracy egzaminacyjnej, które przesądzały o ocenie niedostatecznej.

Za całkowicie chybione Komisja uznała argumenty skarżącej, iż brak podniesienia w apelacji zarzutu naruszenia art. 445 k.c. mógł być uzupełniony w toku postępowania apelacyjnego. Skarżąca wydaje się bowiem nie dostrzegać, że celem egzaminu radcowskiego było sprawdzenie przygotowania zdających do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem to w toku egzaminu zdająca winna się wykazać właściwa wiedzą, a obecnie przytaczane argumenty o możliwości podniesienia zarzutów w toku postępowania apelacyjnego w żaden sposób nie mogą uzupełnić istotnych mankamentów pracy egzaminacyjnej.

W uzasadnieniu uchwały Komisja przedstawiła argumenty i przepisy przemawiające za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Odniosła się także do najistotniejszych zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu. W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie decyzji w sposób wystarczający odnosi się do podnoszonych zarzutów odwoławczych.

Organ nie podziela także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80 K.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 urp. Zwrócić należy bowiem uwagę, iż każda uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest decyzją administracyjną wydaną w warunkach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego wyposaża komisje egzaminacyjne w prawo wyboru konsekwencji prawnych. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego - w tym przypadku przez ustawę o radcach prawnych, zwłaszcza art. 36 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 oraz przepisy proceduralne - zgodnie z art. 368 ust. 12 urp - odpowiednio stosowane przez komisje II stopnia przepisy K.p.a.

Chybione w opinii organu są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 8 K.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP. Komisja zdecydowanie odrzuca sugestię, że jakiekolwiek inne poza wymienionymi w ustawie o radcach prawnych kryteria były stosowane przy ocenianiu poszczególnych prac egzaminacyjnych, przez co naruszono konstytucyjną zasadę równości. Warto zwrócić uwagę w tym kontekście, że każda z prac jest różna, zawiera inne elementy, ma swój indywidualny charakter i jako takla podlega ocenie. Nie jest natomiast możliwe porównawcze traktowanie poszczególnych prac. W warunkach egzaminacyjnych możliwe jest różnicowanie ocen w ramach nawet tej samej pracy przez poszczególnych sprawdzających. Osoby sprawdzające dokonują bowiem oceny w ramach uznania administracyjnego, które nie zostało przekroczone w niniejszej sprawie.

W powyższym kontekście należy uznać za nieuzasadniony wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z innych uchwał Komisji II stopnia.

Organ nie podziela także zarzutu naruszenia art. 365 ust. 2 w zw. art. 36 ust. 1 oraz art. 36 ust. 10 oraz art. 365 ust. 2 urp. W sprawie niniejszej stosowano bowiem, co wynika z treści uchwały, wyłącznie kryteria oceny zawarte w ustawie o radcach prawnych. Dokonano szczegółowego omówienia błędów i ocena ta nie była dowolna i przekraczająca granice uznania administracyjnego.

Organ jednoznacznie w uchwale wskazał art. 365 ust. 2 urp, zgodnie z którym ocena wystawiana jest z uwzględnieniem zachowania przez zdających wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów, umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Organ odwoławczy w kontekście tego właśnie przepisu oceniał m.in. poprawność wystawionej oceny i wynika to z lektury uchwały. Jednocześnie należy stwierdzić, że rzeczą naturalną jest okoliczność różnicowania ocen przez poszczególnych sprawdzających. Przepisy dopuszczają możliwość różnego oceniania przez sprawdzających nawet tej samej pracy. Wynika to z uznania administracyjnego, które stosowane jest w procesie oceniania, a także indywidualnego charakteru każdej z ocenianych prac. Istotne jest i miało to miejsce w niniejszej sprawie, aby uznanie to nie miało cech dowolności a ocenianie odbywało się z uwzględnieniem kryteriów ustawy o radcach prawnych.

W tym kontekście organ zwrócił ponownie uwagę na nietrafność tezy, że komisje przy takich samych pracach wystawiają diametralnie różne oceny. Każda z prac zawiera bowiem różnice w stosunku do innych i w tym sensie jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 K.p.a. Specyfika egzaminu radcowskiego wynika także z tego, że prace mają charakter otwarty. W kwestionowanej przez skarżącą części egzaminu nie mamy do czynienia z formą testu, w której określona z góry odpowiedź jest poprawna lub nie. Z tychże względów zarzut naruszenia wskazanych w tym zakresie przepisów jest nieuprawniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę z dnia [...] grudnia 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r., którą po rozpatrzeniu odwołana zdającej utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r., z siedzibą w W., stwierdzającą, że skarżąca uzyskała negatywną ocenę z egzaminu radcowskiego.

Zdająca zarzuciła zaskarżonej uchwale naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a.; 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 urp; 3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 urp; 4) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a także przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 365 ust. 2 w zw. z art. 366 ust. 1 urp; 2) art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 urp.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 urp egzamin radcowski, składający się z pięciu części pisemnych (art. 364 ust. 2 tej ustawy), polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialne i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowo-administracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Każdą z części egzaminu radcowskiego sprawdzana i oceniania jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów (art. 365 ust. 1 i 2 urp). Ocena rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonywana jest w myśl art. 365 ust. 2 w/w ustawy w szczególności pod kątem zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W myśl art. 36 ust. 1 urp pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Stosownie do art. 368 ust. 12 urp do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 392/11, po przeanalizowaniu przepisów: art. 368 ust. 9 w/w ustawy stanowiącego, że do zadań Komisji Odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego a także rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164; poz. 1314) wyraził pogląd, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu K.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd.

Zbędne zatem było analizowanie przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia prawidłowości wystawianych ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia (zdająca złożyła odwołanie wyłącznie od ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa cywilnego – trzeciej części egzaminu).

Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych, a następnie zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że egzaminatorzy dokonując oceny pracy skarżącej z zakresu prawa cywilnego kierowali się wskazówkami zawartymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej.

Zgodnie z powołanym przepisem, "Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje."

Nie ulega wątpliwości, że zdecydowana większość wymogów określonych w tym przepisie została spełniona w sposób trudny do zakwestionowania. Uzasadnienia ocen cząstkowych z zakresu prawa cywilnego znajdują się w aktach sprawy, odnosząc się wprost do kryteriów określonych w powołanym przepisie. Komisja odwoławcza stwierdziła, że zdająca trafnie uznała, iż w zaistniałym stanie faktycznym koniecznym jest sporządzenie apelacji, a nie opinii prawnej o niezasadności jej wnoszenia. Komisja podzieliła też stanowisko zdającej, że sporządzona przez nią apelacja nie zawierała braków formalnych, ani uchybień skutkujących jej odrzuceniem przez Sąd II instancji; w konsekwencji mógł zostać nadany jej bieg.

Jednocześnie Komisja wskazała, że skarżąca dostrzegła główny problem w rozpatrywanej sprawie, tj. złą ocenę sądu I instancji co do przyczynienia się powódki do powstania szkody. Właściwie zarzuciła naruszenie przepisów art. 233 k.p.c. i 362 k.c., poprawnie w tym zakresie sformułowała zarzuty i wnioski apelacyjne; uzasadniła na czym polegał błąd sądu I instancji w dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego; zauważyła, że powódka zwolniona została z opłaty sądowej; wniosła o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje; zdająca posługuje się poprawnym językiem prawniczym.

Niestety zdającą nie dostrzegła w sprawie wielu innych elementów. W szczególności nie wskazała jako naruszonych art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. oraz wielu innych powyżej wymienionych, których naruszenie można było wykazać, w przedstawionym zdającym stanie faktycznym sprawy sądowej. Nadto zdająca nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia. Zdająca nie zaskarżyła również pkt. V wyroku w zakresie kosztów postępowania. Zdająca nie zagwarantowała też stronie przez siebie reprezentowanej pełnej ochrony prawnej w postępowaniu sądowym. Zdająca nie sformułowała w części prawidłowo wniosków apelacyjnych, które powinny dotyczyć również zasądzenia odsetek od kwoty 33.100,- zł. od dnia 16 czerwca 2008 r. do dnia 24 listopada 2009 r. Powyższe uchybienia dość istotnie wpływały na ograniczoną ochronę interesów powódki, osoby przecież niezamożnej.

W konsekwencji Komisja miała podstawy do uznania, że braki w formułowaniu zarzutów i wniosków apelacyjnych, będące głównym mankamentem pracy, są poważne i świadczą o braku przygotowania zdającej do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Sąd nie uważa, by powyższa ocena została dokonana na podstawie kryteriów pozaustawowych, przy czym ich ewentualna zgodność z wytycznymi nie ma w sprawie istotnego znaczenia.

W konsekwencji Sąd podziela ocenę Komisji egzaminacyjnej, w myśl której zadaniem fachowego pełnomocnika jest sporządzenie apelacji w taki sposób (w szczególności pod względem formalnym), aby w jak najszerszym zakresie zabezpieczyć interes powoda, samo zaś sporządzenie apelacji, która nie podlega odrzuceniu, nie wystarcza do uznania, iż zdająca jest odpowiednio przygotowana do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Przedstawiona wyżej konstatacja łączy się bezpośrednio z podniesionym przez stronę zarzutem naruszenia zaskarżoną uchwałą art. 364 ust. 1 i 10 ustawy o radcach prawnych, w myśl którego egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu wymienionych w tym przepisie dziedzin prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Zgodnie z ust. 10 tegoż przepisu egzaminatorzy dokonują oceny za część drugą do piątej egzaminu radcowskiego przy zastosowaniu skali ocen od celującej do niedostatecznej.

Rozważania dotyczące naruszenia ust. 1 wspomnianego przepisu zostały już przedstawione wyżej, gdyż są w znacznej części tożsame z zarzutem naruszenia art. 365 wspomnianej ustawy. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia ust. 10 wspomnianego przepisu należy zauważyć, iż przyjęta w nim rozpiętość ocen przesądza w istocie o tzw. swobodnym charakterze uchwał (decyzji) o wynikach egzaminu radcowskiego. Należy przy tym zauważyć, że ta swoboda jest w znacznej mierze ograniczona, gdyż trudno mówić o "częściowym" uwzględnieniu interesu strony, którą zawodowy pełnomocnik ma reprezentować.

Odnosząc się z kolei do naruszenia wymienionych wyżej przepisów postępowania należy stwierdzić, że w znacznej części wspierają one jedynie podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego. Należy przy tym odwołać się raz jeszcze do powołanego wyżej wyroku NSA dnia 13 grudnia 2011 r., w którym wprost stwierdzono, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu K.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Z tym zastrzeżeniem Sąd zgadza się z oceną Komisji II stopnia, iż w skontrolowanym postępowaniu nie zostały naruszone przepisy art. 7 i 77 § 1 K.p.a., gdyż organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozważył materiał dowodowy w niniejszej sprawie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., czego dowodem jest chociażby częściowe przychylenie się do stanowiska skarżącej zawartego w odwołaniu. Chybione z tej przyczyny pozostają zarazem zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a.,

Wobec pracy podniesiono szereg zarzutów, które szeroko omówiono.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z przyczyn, które Komisja m.in. szczegółowo omówiła w uzasadnieniu uchwały.

Skarżący upatruje naruszenia powyższego przepisu w rozbieżnym i nierównym stosowaniu kryteriów ocen wobec zdających. W tym zakresie należy stwierdzić, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 K.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego (urp) wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Organy administracyjne, a następnie sąd administracyjny badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą wykraczać poza granice tej sprawy. W związku z tym bezzasadny był wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów z innych prac egzaminacyjnych, albowiem badanie prac innych zdających, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy (v. wniosek dowodowy zawarty w skardze do Sądu).

Ocena ta jest domeną organu egzaminującego a determinuje ją cel tego postępowania, to jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czyli umiejętności zawodowych. Chodzi więc o gwarancję wykonywania tego zawodu przez osoby do tego merytorycznie przygotowane. Egzamin radcowski stanowi formę weryfikacji umiejętności świadczenia takiej pomocy.

Uznając również pozostałe zarzuty skargi za niezasadne należy podkreślić, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie był system oceniania prac osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego w celu ustalenia zasad i kryteriów wystawienia oceny dostatecznej lub wyższej zwłaszcza z punktu widzenia stopnia jednolitości tego systemu, ale ocena pracy indywidualnie oznaczonego zdającego z tego zakresu. Sama jednakże okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawianej przez nich argumentacji, jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen. Te naturalne różnice uwzględnił zresztą ustawodawca przyjmując stosowny system punktacji i dokonywania tych ocen (v. art. 36(4) ust. 9). Nie ma przesłanek do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie egzaminatorzy nie zastosowali 6-stopniowej skali ocen, skoro wszystkie oceny pracy sporządzonej przez skarżącego mieszczą się w tej skali.

Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów urp. Wydane uchwały zapadły po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zostały ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organy podały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Uzasadnienia uchwał są zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. bowiem organ wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko i opierając je na konkretnych przepisach prawa.

Ponadto oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.