Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1562/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2118/09 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2118/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow.0,3122 ha i część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,2609 ha oraz umarzającej postępowanie z zakresu żądania zwrotu części działki oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 0, 3286 ha.

W uzasadnianiu organ wskazał, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położona jest w P. przy ul. [...] i oznaczona jest w wypisie z rejestru gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow.0,3122 ha, część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,2609 ha oraz część działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] z obrębu [...] o pow. 0, 3286 ha. Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] z obrębu [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] października 1965 r. rep. A nr [...], zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod budownictwo intensywne. Działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 r. rep. A nr [...] z przeznaczeniem pod budownictwo intensywne. Natomiast w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 1996 r. sygn. akt [...] zostało stwierdzone zasiedzenie własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia jeżeli pomimo 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , cel nie został zrealizowany. Organ wskazał również, że w świetle art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość ta została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja wystąpiła w odniesieniu do działki nr [...], została bowiem ona oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1966 r. rep. A nr [...] z wpisem do księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] września 1993 r. Organ uznał również, że w stosunku do działki nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia tj. budowę szkoły specjalnej. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie wizji lokalnej oraz zeznaniach świadków złożonych na rozprawach administracyjnych przeprowadzonych w dniach [...] lipca oraz [...] sierpnia 2008 r. Z dowodów tych wynika, że na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] znajduje się budynek murowany trzykondygnacyjny, blaszak na podmurówce stałej, budynek gospodarczy parterowy oraz dwa boksy murowane. Działka od strony wschodniej, północnej i południowej ogrodzona jest ogrodzeniem trwałym. Całość działki zagospodarowana jest na potrzeby szkoły specjalnej. W związku z powyższym brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda Mazowiecki uznał również za prawidłowe stanowisko organu I instancji odnośnie działki nr [...] o pow. 0,3286 ha. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w wyniku stwierdzenia zasiedzenia prawomocnym postanowieniem sądowym. W związku z tym, w stosunku do niej, nie mają zastosowania przepisy dotyczące wywłaszczenia nieruchomości. Z tych wszystkich względów organ uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,3122 ha do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł G. K., wnosząc o uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uzasadnienia decyzji wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 r. zakupiono od poprzedników prawnych nieruchomość, określając w umowie cel wywłaszczenia jako przeznaczenie pod budownictwo intensywne - tereny pod budowę szkoły specjalnej. Zdaniem skarżącego nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem przewidzianym w umowie. Cel ten został określony przez organy obu instancji jako budowa szkoły specjalnej. Nie ulega żadnych wątpliwości, w świetle zebranego materiału dowodowego, iż na działce nr [...] nie zrealizowano celu w postaci budowy szkoły specjalnej. Wszystkie zabudowania z wyjątkiem blaszaka na podmurówce zostały wybudowane przez poprzedników prawnych G. K. Wobec takiego określenia celu wywłaszczenia, nie można uznać za jego realizację remontów przeprowadzonych w budynku szkoły czy też zagospodarowanie terenu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo błędnego uzasadnienia.

Sąd podniósł, że zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), w szczególności jej art. 136 ust. 3, zgodnie z którym uprawniony podmiot (poprzedni właściciel lub jego spadkobierca) może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z mocy art. 216 ust. 1 ww. ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się również odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pod pojęciem "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Nie ulega więc wątpliwości, iż Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości. Z akt sprawy wynika bowiem, że umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. M. K. i H. M. K. (poprzednicy prawni skarżącego) zbyli na rzecz Skarbu Państwa z działki o pow. 4524 m2 położonej w P. przy ul. [...], działkę o pow. 2917 m2 wraz ze znajdującym się na niej budynkiem oraz przynależnościami za cenę [...] zł. Działka ta odpowiada aktualnie części działki nr [...]. Z treści tego aktu w żaden sposób nie wynika, że nabycie ma jakiś związek z wywłaszczeniem ani też, że nabycie następuje w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania. Zdaniem Sądu, aktualny w przedmiotowej sprawie jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony wprawdzie na tle ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w uchwale z 24 września 1992 r. (III AZP 11/92, OSN 1993, Nr 6, poz. 93), iż "poprzedni właściciel zbytej na rzecz Skarbu Państwa w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dla celu, który dawałby podstawę wywłaszczenia nieruchomości, nie może żądać jej zwrotu na podstawie art. 69 ust. 1 powołanej ustawy". Zatem umowa przeniesienia własności nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego zawarta podczas obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania, której warunki ustalone były przez strony, nie różni się więc niczym - jeśli chodzi o jej treść - od innych umów cywilnoprawnych tego rodzaju (w przedmiotowej sprawie jest to umowa sprzedaży, zaś w treści aktu notarialnego używane jest sformułowanie "cena", a nie "odszkodowanie"). Również ustalenia organu I instancji, przyjęte również przez organ odwoławczy, że działka nr [...] została nabyta pod budowę szkoły specjalnej są nie poparte żadnym dowodem. Mając więc na względzie fakt, iż Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości na żadnej z podstaw wyliczonych expressis verbis w art. 216 ustawy, ani też działka ta nie została nabyta w drodze wywłaszczenia, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Można zatem podzielić pogląd organu, że w sprawie objętej przedmiotowym wnioskiem brak jest podstaw materialnoprawnych do uwzględnienia wniosku. Prawidłowym rozstrzygnięciem w tym wypadku winno być zatem umorzenie postępowania odnośnie działki nr [...], bowiem sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Jednak fakt, że organ odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości zamiast umorzyć postępowanie w tym przedmiocie, jest naruszeniem przepisów postępowania, ale nie tego rodzaju, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem i jej wzruszenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Błędne uzasadnienie obu decyzji nie może mieć bowiem wpływu na ostatecznie zgodne z prawem rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt V SA 162/01, LEX nr 109330).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł G. K., w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej ppsa) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 zm.) polegające na błędnej wykładni, że nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nie nosi znamion wywłaszczenia na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982.r. Nr 11, poz. 79), a tym samym nie podlega dyspozycji wskazanego przepisu,

- przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 zm., zwana dalej) polegające na błędnej wykładni, iż nie zostały spełnione wymogi do wydania decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zwykłą umową cywilnoprawną, której warunki ustalane były swobodnie przez strony. Zdaniem skarżącego, wyrażając taki pogląd, Sąd całkowicie pominął zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadka T. L. Z zeznań tych, złożonych w toku rozprawy administracyjnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. wynika, iż decyzja o sprzedaży nieruchomości przez rodziców G. K. nie była suwerenna i podjęta została pod przymusem. Nadto z zeznań złożonych przez skarżącego wynika, iż jego rodzice zostali zmuszeni już wcześniej do opuszczenia domu, także w trakcie sprzedaży przebywali od pewnego czasu już w innym miejscu, co również pośrednio wynika z treści aktu notarialnego. W doktrynie prawa wyraźnie odróżnia się stosunek prawny wywłaszczenia od stosunku prawnego odszkodowania. Pierwszy z nich ma typowy charakter stosunku administracyjnoprawnego, oparty jest na nierównorzędności stron i uprawnieniu jednej strony (organu administracji publicznej) do władczego kształtowania treści tego stosunku oraz odpowiadającemu mu obowiązkowi drugiej strony tego stosunku do zachowania się zgodnego z jego treścią. Niewątpliwie opisane okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości świadczą o tym, iż poprzedni właściciele, mieli co najmniej ograniczoną swobodę w decyzji o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Ograniczeni byli zarówno w zakresie rozmiaru nieruchomości jaką miał nabyć Skarb Państwa, jak też w zakresie ceny.

Niedostrzeżenie tych faktów zdaniem skarżącego doprowadziło do naruszenia normy art. art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i powiązanego z tą normą art. 6 ustawy z 1958 r.

Zdaniem skarżącego nie można zgodzić się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skoro w treści aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1972 r. nie użyto wprost sformułowania "odszkodowanie", a jedynie "cena", to brak jest przesłanek uznających, iż umowa ta miała na celu wywłaszczenie poprzedników prawnych skarżącego. Treść przepisu art. 6 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy wynika, iż cena w umowie ma być obliczana wg. zasad odszkodowania, nie zaś, że zastępuje ona cenę. Stąd też ten argument nie może być decydujący w uznaniu, iż umowa nie spełnia warunków określonych w art. 6, a zatem nie mogą być stosowane w sprawie przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest fakt, czy akt notarialny zawierał zapis o cenie, czy o odszkodowaniu, ale czy umowa ta miała charakter przymusowy doprowadzający do pozbawienia właścicieli ich nieruchomości. Zgodnie z orzecznictwem sądowym jeżeli w postępowaniu o zwrot nieruchomości zostanie wykazane, że umowa o jej nabycie miała przymusowy charakter, dopuszczalny jest zwrot tej nieruchomości w trybie decyzji administracyjnej.

Na poparcie swojej argumentacji skarżący wskazuje na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2010 r., sygn. II SA/Gd 751/09. Objęty treścią tego wyroku stan faktyczny jest zbliżony do przedmiotu niniejszego postępowania. W obu bowiem przypadkach doszło bowiem do zbycia nieruchomości w drodze umów cywilnoprawnych. W sprawie rozpoznawanej przez WSA w Gdańsku, co zawarł Sąd w uzasadnieniu – analogicznie, jak w przypadku aktu notarialnego, którego stroną byli rodzice skarżącego- również nie zawarto klauzuli zastrzegającej, że zawarcie umowy sprzedaży nastąpiło w trybie ustawy regulującej kwestie wywłaszczeń, w tym przypadku z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Pomimo takich konstatacji Sąd uchylił decyzję organu administracji umarzającą postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.

Badając stosownie do treści art. 183 § 2 ppsa zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności, w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń, dlatego postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie głównym zarzutem skargi kasacyjnej jest naruszenie przez Sąd I instancji art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 136 i art. 137 tejże ustawy.

Na wstępie zauważyć należy, że w przepisie art. 136 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawodawca dopuścił możliwość zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Podkreślić przy tym należy, że przepis ten ma zastosowanie wprost do nieruchomości, których prawo własności zostało odjęte na podstawie ustawy wywłaszczeniowej obowiązującej w danym czasie (wywłaszczenie sensu stricto). Nadto, ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje w art. 216, że przepisy rozdziału 6 działu III dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela skład orzekający w przedmiotowej sprawie (i który zawarty jest także w powołanym przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2010 roku, sygn. II SA/Gd 751/09), jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, w związku z realizacją celu publicznego, to objęta jest hipotezą normy prawnej art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (vide: wyroki z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1136/08, LEX Nr 582462 i z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt I OSK 37/09, LEX Nr 573278).

W świetle powyższego podstawowym zagadnieniem, które wystąpiło w analizowanej sprawie była ocena charakteru umowy sprzedaży nieruchomości, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1975 r. pomiędzy M. K. i H. K. (których następcą prawnym jest G. K.), a Skarbem Państwa. Ocena ta sprowadzała się zaś do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy powyższa umowa spełniała wymagania przewidziane w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a zatem, czy została zawarta w związku z zamiarem wywłaszczenia nieruchomości w celu przeznaczenia terenu na cel publiczny i czy w stosunku do nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości może być skierowane żądanie o jej zwrot.

Skarżący kasacyjnie twierdził, że nabycie w 1972 r. gruntu od M. K. i H. K. nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej lecz nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nosi znamiona wywłaszczenia na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982.r. Nr 11, poz. 79). Umowa powyższa nie była suwerenna i podjęta została pod przymusem. Zbywcy mieli co najmniej ograniczoną swobodę w decyzji o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Ograniczeni byli zarówno w zakresie rozmiaru nieruchomości jaką miał nabyć Skarb Państwa, jak też w zakresie ceny. Świadczyć miały o tym zeznania T. L. i G. K.

Po pierwsze, w umowie notarialnej z 1972 r. nie odwołano się literalnie do art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i nie doszło, z formalnego punktu widzenia, do wszczęcia w omawianym stanie faktycznym postępowania wywłaszczeniowego. Brak jest również w treści aktu notarialnego zapisu, który by świadczył, że umowa zastała zawarta w związku z realizacją celu publicznego (budową lub rozbudową Zespołu Szkół Specjalnych w P.).

Po drugie, stanowisku skarżącego przeczy także fakt, że w treści aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1972 r. użyto nie tylko sformułowania "cena ", ale także, że do aktu przedłożono protokół uzgodnień opinii szacunkowych opisanej nieruchomości, i że wartość obiektów budowlanych wraz z wartością gruntu została ostatecznie uzgodniona ( § 1 aktu notarialnego).

Poglądowi temu, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie przeczą zeznania T. L. Po pierwsze, należy wskazać, że w swoich zeznaniach T. L. stwierdziła wprawdzie, że z perspektywy czasu ocenia zawarcie aktu notarialnego jako przymus, ale jednocześnie świadek wskazała, że to rodzice skarżącego nie byli zadowoleni z tego, że w ich budynku mieszkają inne osoby i mieści się m.in. Szkoła Specjalna, i że chcieliby tę sprawę uregulować, a także że sama zgodziła się pośredniczyć w załatwieniu tej sprawy.

Wskazane wyżej okoliczności, zdaniem Sądu potwierdzają, że zbycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w sposób dobrowolny, a inicjatorem zbycia byli sami właściciele.

Mając powyższe na względzie, należy podzielić pogląd Sądu I Instancji, że umowa z dnia [...] listopada 1972 r. nie była zawarta na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Z przedstawionych względów skargę kasacyjną z braku usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił.