Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1521/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.  95 ust. 3 pkt. 3, ust. 4 i art. 97 ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 24
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 67
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin( - tekst jednolity.
article: art. 67 ust 1, art 68 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 562/09 w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 roku (Nr [...]) w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 roku Komendant Miejski Policji w Krakowie wezwał E. T. i S. T. do opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Krakowie. Organ I instancji wyjaśnił, iż lokal ten na podstawie przydziału kwatery stałej – mieszkania służbowego uzyskała Z. K. Do wspólnego zamieszkiwania z funkcjonariuszem w ww. lokalu nie została uprawniona żadna osoba. Wyżej wskazany lokal znajduje się w budynku stanowiącym własność Gminy Kraków i pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie. W dniu [...] lutego 2001 roku Z. K. zmarła.

Pismem z dnia [...] lutego 2001 roku E. T. – wnuczka wyżej wymienionej, zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie z prośbą o uregulowanie stanu prawnego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Krakowie, po śmierci głównej najemczyni. Prośba ta została rozpatrzona negatywnie, o czym poinformowano zainteresowaną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2001 roku. Stanowisko powyższe zostało podtrzymane przez Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 roku, będącym odpowiedzią na wniosek strony z dnia [...] maja 2008 roku o przyznanie prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto, jak wynika z załączonej do pisma dokumentacji, Sąd Rejonowy dla Krakowa-[...] postanowieniem z dnia [...] marca 2008roku (sygn. akt [...]), odrzucił pozew E. T. o wstąpienie w stosunek najmu. Jak ustalono w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, oprócz zainteresowanej, zamieszkuje również S. T., który był jej mężem od [...].2003 roku do [...].2007 roku

Komendant Miejski Policji w Krakowie stwierdził, że zarówno E. T. jak i S. T. są osobami nieuprawnionymi w resorcie spraw wewnętrznych i administracji, zgodnie z przepisem art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 roku Nr 8, poz. 67 ze zm.) [dalej: ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...)], który stanowi, że prawo do zajmowania lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów Policji mają emeryci i renciści policyjni. Prawo to przysługuje ponadto członkom ich rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach.

W dniu [...] sierpnia 2008 roku organ wszczął na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2007 roku nr 43, poz. 277 ze zm.) [dalej ustawa o Policji] postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Krakowie, które zakończyło się wydaniem w stosunku do E. T. i jej byłego męża, S. T. decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego bez prawa do innego lokalu mieszkalnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. T. domagając się jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 roku nr 39, poz. 353 ze zm.) [dalej ustawa o FUS] oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. E. T. wyjaśniła, iż mieszkała z Z. K. (swoją babcią) w przedmiotowym lokalu od stycznia 1975 roku, kiedy to została przyjęta na wychowanie przez swoją babcię – policjanta. Odwołująca się jest zameldowana w przedmiotowym lokalu od trzeciego miesiąca życia. Nie została jednak uwzględniona w decyzji o przydziale, ponieważ jej babka nie wiedziała, że będzie z nią mieszkać, jednakże Z. K. była jej prawnym opiekunem (rodziną zastępczą).

Zdaniem E. T., organ I instancji naruszył art. 7 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia, w szczególności zaniechał zbadania okoliczności spełniania przez nią przesłanek uprawnienia do renty rodzinnej po zmarłej babci – funkcjonariuszu uprawnionym do emerytury policyjnej. Podniosła także, że nie zostało bowiem prawomocnie ustalone, iż nie posiada ona tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Wprawdzie [...] czerwca 2008 roku Komendant Miejski Policji w odpowiedzi na jej wniosek o przyznanie prawa do przedmiotowego lokalu, wydał decyzję negatywną, ale odwołanie od powyższej decyzji nie zostało rozpoznane. Tym samym, zdaniem skarżącej, decyzja Nr [...] jest przedwczesna.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku, wydaną na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4, art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, Małopolski Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] stycznia 2009 roku. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, prawo do zajmowania lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów Policji mają emeryci i renciści policyjni oraz członkowie rodzin uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach. Jednak zarówno E. T., jak i jej były mąż, nie są i nigdy nie byli funkcjonariuszami Policji, nie posiadają uprawnień do policyjnej renty rodzinnej i nie są członkami rodziny zmarłej Z. K. w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji. E. T. jest bowiem wnuczką zmarłej Z. K. (wychowywaną w ramach rodziny zastępczej), która ukończyła już 25 lat życia, nie może więc zostać uznana za członka rodziny zmarłej w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji.

Organ II instancji stwierdził, iż E. T. nie posiada samoistnego prawa do lokalu, gdyż nigdy nie była jego głównym najemcą. Miała jedynie prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu w charakterze członka rodziny (wnuczki głównego najemcy). Bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest również fakt, iż skarżąca była zameldowana i stale zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., Małopolski Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, iż jest on również bezzasadny. Organ odwoławczy wskazał, iż na etapie prowadzenia postępowania organ I instancji dokonał sprawdzenia uprawnień E. T. do świadczeń z MSWiA. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia [...] października 2008 roku, z której treści wynika, iż E. T. nie figuruje w dokumentacji mieszkaniowej jako osoba uprawniona do świadczeń w resorcie spraw wewnętrznych, tj. emerytury, renty policyjnej jak również uprawnień do policyjnej renty rodzinnej po zmarłej Z. K. Organ na etapie postępowania sprawdzającego, pismem z dnia [...] czerwca 2008 roku poinformował zainteresowaną, iż jest ona osobą nieuprawnioną do jakichkolwiek świadczeń resortowych.

Odpowiadając natomiast na zarzut nie odniesienia się przez organ I instancji do pisma strony o przyznanie jej prawa do lokalu z dnia [...] maja 2008 roku organ odwoławczy wskazał, iż jest on całkowicie nieuzasadniony, ponieważ organ I instancji udzielił zainteresowanej odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2008 roku.

Zdaniem organu II instancji nieuzasadniony jest również zarzut o nie rozpoznaniu odwołania z dnia [...] sierpnia 2008 roku. E. T. oraz jej pełnomocnik zostali poinformowani, że na pismo Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie z dnia [...] czerwca 2008 roku odwołanie nie przysługiwało, gdyż nie stanowiło ono decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a. Odmowa przydziału (przyznania prawa do lokalu mieszkalnego) nie jest załatwiana w formie decyzji administracyjnej.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., organ II instancji stwierdził, że E. T. nie posiada uprawnień do zajmowanego lokalu mieszkalnego, co ustalono ponad wszelką wątpliwość. Dyspozycja lokalem mieszkalnym przez jednostkę Policji oznacza prawo organu do każdorazowego wskazywania jego najemcy. Poinformowanie zainteresowanej, iż zachowuje prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego do czasu uzyskania innego lokalu lub domu, nie oznacza jednak, iż jest to uprawnienie przyznane na czas nieokreślony.

Małopolski Komendant Wojewódzki Policji dodał również, że opróżnienie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez osobę nieuprawnioną leży również w interesie społecznym. Zdaniem organu odwoławczego, w interesie społecznym i słusznym interesie obywateli leży zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie Miasta Krakowa. W tym celu niezbędne jest więc zapewnienie policjantom na terenie Miasta Krakowa mieszkań służbowych, co zwiększy ich efektywność i gotowość do służby dla dobra obywateli.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła E. T., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 89 pkt 2 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne wskazanie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy przepis art. 89 wskazanej ustawy nie ma zastosowania do ustalenia tytułu prawnego do lokalu w niniejszym stanie faktycznym, a ponadto poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2008 roku o przyznanie jej prawa do przedmiotowego lokalu. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego. Zdaniem skarżącej ocena prawna, czy osoba uprawnione jest do renty rodzinnej powinna być oparta na art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) w zw. z art. 67 ust. 1 pkt. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skarżąca stwierdziła, iż druga ze wskazanych ustaw reguluje krąg osób uprawnionych do renty po zmarłym funkcjonariuszu, a nie jak to błędnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – ustawa o Policji. Przepis art. 89 ustawy o Policji dotyczy bowiem kręgu osób uprawnionych do przydziału lokalu mieszkalnego i nie znajduje zastosowania w niniejszym stanie faktycznym.

Mając powyższe na uwadze skarżąca podniosła, iż zaskarżona decyzja oparta została na błędnej podstawie prawnej. Na organie administracyjnym spoczywał ciężar zbadania (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) czy skarżąca w chwili śmierci Z. K. spełniała warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej. Natomiast organ administracyjny ustalił jedynie iż skarżąca ukończyła 25 rok życia i w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie figuruje w dokumentacji mieszkaniowej jako osoba uprawniona do świadczeń w resorcie spraw wewnętrznych. Jednak zdaniem skarżącej uprawnienie do renty policyjnej, nie jest równoznaczne z pobieraniem takiej renty. Skarżąca podniosła również, iż fakt, że nie można by uwzględnić jej w trakcie ubiegania się o przydział mieszkania, nie jest równoznaczny z utratą tytułu prawnego do zajmowania lokalu. Ponadto skarżąca wskazała, iż nawet gdyby przyjąć za zasadne wydanie decyzji o opróżnieniu zajmowanego przez nią lokalu, to decyzja taka winna być poprzedzona przydzieleniem zastępczego lokalu mieszkalnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych, przysługuje członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach, do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2001 roku Zastępca Komendanta Miejskiego Policji poinformował E. T. (wówczas K.) o uprawnieniu do zastępczego lokalu mieszkalnego. Skarżąca stwierdziła, iż w wyniku niezastosowania tej normy prawa materialnego, organ administracyjny nie orzekł o jej prawie do przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 maja 2010 roku oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że podstawowa wątpliwość w sprawie dotyczy ustalenia, czy skarżąca posiada tytuł prawny do dalszego zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w Krakowie.

Wskazując na przepisy rozdziału 8 ustawy o Policji oraz art. 29 i art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Sąd wskazał, że tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Natomiast na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. W ust. 2 cyt. powyżej art. 29 ustawy ustawodawca zawarł możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Nie ma przy tym prawnego znaczenia, czy dany członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym, jeżeli nie jest uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym nie może uzyskać tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.

Krąg osób uprawnionych do renty rodzinnej został natomiast określony w art. 67 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Są nimi: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione; przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej; małżonek (wdowa i wdowiec); rodzice. Z kolei zgodnie z treścią art. 69 w zw. z art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przyjęte na wychowanie i utrzymanie wnuki mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 lat, a jeżeli się uczą to do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, chyba że stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy – wówczas wiek nie ma znaczenia. Skarżąca była wychowywana w ramach rodziny zastępczej przez swoją babkę Z. K. – emerytowanego funkcjonariusza Policji, której przydzielono lokal służbowy przy ul. [...] w Krakowie. W dniu [...] lutego 2001 roku Z. K. zmarła. Należy również zauważyć, że skarżąca ukończyła 25 lat w 1999 roku

W rozpoznawanej sprawie, jest zatem rzeczą bezsporną, że skarżąca nie jest funkcjonariuszem Policji, nie jest również osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłej babci Z. K. Tym samym skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie może takiego tytułu prawnego uzyskać, jest zatem osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawa prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 2 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 tej ustawy przez policjanta lub członków jego rodzinny albo inne osoby – bez tytułu prawnego.

Niezasadny jest również, zdaniem Sądu I instancji, zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), który stanowi, że prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1 art. 29 tej ustawy, przysługuje osobom wymienionym w ust. 2 cyt. przepisu, do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że zastępczy lokal mieszkalny przysługuje tylko tym członkom rodziny funkcjonariusza, którzy są uprawnieni do renty rodzinnej po nim albo po zmarłym emerycie lub renciście. Jak już wyżej Sąd wskazał, skarżąca nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłej babci Z. K., a zatem zastępczy lokal mieszkalny jej nie przysługiwał.

Stąd też, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym stanem prawnym.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożyła E. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.

- art. 95 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 89 pkt 2 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne wskazanie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy przepis art. 89 wskazanej ustawy nie ma zastosowania do ustalenia tytułu prawnego do lokalu w niniejszym stanie faktycznym, a ponadto poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2008 roku o przyznanie jej prawa do przedmiotowego lokalu;

- art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego

oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej naruszało przepisy prawa materialnego

Wskazując na powyższe pełnomocnik E. T. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 ustawy p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, iż Sąd nie zauważył, że przepis art. 89 ustawy o Policji dotyczy kręgu osób uprawnionych do przydziału lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji, dla funkcjonariuszy Policji, co w przedmiotowej sprawie pozostaje bez znaczenia i analiza sprawy pod kątem tegoż przepisu była nieuzasadniona. Dodatkowo poprzez przyjęcie, iż przepis art. 89 ustawy o Policji ma znaczenie w przedmiotowej sprawie albowiem reguluje krąg osób uprawnionych do renty po zmarłym funkcjonariuszu, zaskarżony wyrok jak i poprzednie decyzje wydane w przedmiotowej sprawie oparte zostały na błędnej podstawie prawnej a prowadzone przez organy administracji a następnie Sąd ustalenia, skierowane zostały na ich nieprawidłowy tor. Sąd pominął przy ocenie prawidłowości działań i merytorycznych ustaleń organów administracji, iż naruszyły one prawo materialne gdyż, właśnie inna aniżeli wskazane powyżej ustawy tj. ustawa o emeryturach i rentach z FUS winna być wzięta pod rozwagę przy wydaniu decyzji, albowiem to ona w szczególności reguluje krąg osób uprawnionych do renty po zmarłym funkcjonariuszu. Nadto, organy administracji wydając decyzję winny zbadać czy skarżąca w chwili śmierci swojej babki – Z. K., będącej funkcjonariuszem spełniała warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej.

Zdaniem kasatora, Sąd meriti wydając wyrok, podobnie jak organy wydające decyzje o opróżnieniu przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez skarżącą nie zastosował normy art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji (...). Nie podzielił tym samym wcześniejszego stanowiska tegoż samego Sądu w sprawie o analogicznym stanie faktycznym. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej odwołał się do orzeczenia WSA w Krakowie o sygn. akt III SA/Kr 982/07, w którym Sąd ten orzekł, iż "organ mógł podjąć taką decyzję nie wcześniej niż po dniu (..) kiedy skarżąca utraciła uprawnienie do policyjnej renty rodzinnej po ojcu, ale dopiero po przydzieleniu zastępczego lokalu mieszkalnego".

Zdaniem kasatora Sąd I instancji nie wyjaśnił także w sposób rzetelny swojego stanowiska i podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a stwierdził, iż w zasadzie skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pominął w swym uzasadnieniu jakiekolwiek merytoryczne odniesienie się od zarzutów strony skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem w myśl art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a., sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Zostały w niej sformułowane dwojakiego rodzaju zarzuty naruszenia prawa, a mianowicie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji - jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie, w części w jakiej skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zarzuty odnoszą się do nie wyjaśnienia przez organ czy skarżąca w chwili śmierci swojej babki spełniała warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, co z kolei miało wpływ na ustalenie, czy przysługuje jej tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu.

W tym zakresie podzielić należy ocenę, że ustalenia poczynione przez organy administracji, zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji, jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie budzą w sprawie wątpliwości i nie były w istocie kwestionowane przez skarżącą. Jest niesporne, że skarżąca w chwili śmierci swojej babci Z. K. miała już ukończone 25 lat i nie była osobą uprawnioną do pobierania świadczeń w resorcie spraw wewnętrznych z tytułu zatrudnienia w Policji lub renty rodzinnej po zmarłej. W toku całego postępowania skarżąca nie wskazywała na żadne okoliczności, które mogłyby podważać te ustalenia.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego /..../ oraz ich rodzin ( Dz. U z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów /.../. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. W myśl ust. 2 wskazanego wyżej przepisu prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach.

Prawidłowo w świetle przytoczonych przepisów Sąd I instancji wywiódł, że ustawodawca zawarł możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji przez członków rodziny funkcjonariusza, któremu lokal został przydzielony, tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po tym funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym.

Art. 24 wskazanej wyżej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,/.../ oraz ich rodzin stanowi, że renta rodzinna przysługuje na zasadach i w wysokości określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym że: /..../ renta rodzina przysługuje małżonkowi bez względu na wiek i stan zdrowia.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w art. 67 ust. 1 wskazuje osoby uprawnione do renty rodzinnej i są to: 1/ dzieci własne , dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione; 2/ przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej; 3/ małżonek (wdowa i wdowiec); 4/ rodzice. Jednak zgodnie z art. 68 ust. 1 tej ustawy, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej tylko w następujących przypadkach: 1/do ukończenia 16 lat; 2/do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia , nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia , albo 3/ bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

Przy czym, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie IUK 116/05, renta rodzinna nie przysługuje dziecku, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po upływie okresów wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporny lokal pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie i został przydzielony funkcjonariuszowi Z. K. – babci skarżącej, która zmarła [...] lutego 2001 r. Skarżąca w chwili śmierci swojej babci nie była uprawniona do renty rodzinnej po niej, gdyż nie spełniała żadnej z przesłanek z art. 68 ust. 1 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skoro miała już więcej niż 25 lat i nie była osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Okoliczność, że skarżąca praktycznie od urodzenia zamieszkiwała z babcią, która była dla niej rodziną zastępczą, w świetle przytoczonych przepisów nie miała żadnego więc znaczenia. Oznacza to, że E. T. nie posiadała żadnych uprawnień do spornego lokalu mieszkalnego, a zatem po śmierci swojej babci zajmowała ten lokal bez tytułu prawnego.

W myśl art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 , przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego.

Decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu ( art. 95 ust. 4).

Art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy stanowi samoistną podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego jeżeli spełnione są dwie przesłanki:1) lokal mieszkalny jest w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych oraz 2) policjant, członkowie rodziny policjanta albo inne osoby zajmują ten lokal bez tytułu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie, jak wykazano wyżej, spełnione zostały obie przesłanki wskazane w tym przepisie.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zachodziła, wskazana w art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, podstawa prawna do wydania decyzji nakazującej E. T. i jej byłemu mężowi opróżnienie spornego lokalu.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że powyższa decyzja została wydana przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie prawa do przedmiotowego lokalu, wskazać należy, że organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. poinformował skarżącą o swoim negatywnym stanowisku. Jeżeli natomiast skarżąca twierdzi, że pismo to stanowiło decyzję, od której przysługiwało jej odwołanie, które nie zostało rozpatrzone, mogła po wyczerpaniu środków z art. 37 § 1 k.p.a. wnieść skargę na bezczynność organu.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie opierał swojego rozstrzygnięcia na art. 89 pkt 2 i art. 90 ust. 1 ustawy o Policji. Przytaczając brzmienie tych przepisów wyjaśniał jedynie szczególność uregulowań dotyczących problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji i emerytów policyjnych.

Nie można też uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym /.../ poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego. Sąd I instancji trafnie ocenił, że przepis ten nie ma zastosowania wobec skarżącej, skoro zostało ustalone, że nie należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 29 ust. 2 . Stosownie do art. 29 ust. 3 ustawy, prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1 , przysługuje osobom wymienionym w ust. 2, do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej.

Prawo do lokalu zastępczego jest więc ściśle uzależnione od posiadania przez członka rodziny uprawnienia do renty rodzinnej. Brak praw do renty rodzinnej wyklucza uprawnienie do uzyskania lokalu zastępczego.

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło wpłynąć na wynik sprawy. Zatem skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.