Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2320/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 1 i 9, art. 85 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.-P. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 2715/05 w sprawie ze skargi K.-P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 8 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 maja 2006 r. o sygnaturze V SA/Wa 2715/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "K. P." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 8 września 2005 r. o nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Decyzja ta uchyliła decyzję organu I instancji z dnia 21 stycznia 2004 r. w części dotyczącej ogólnej wartości faktury oraz wartości pozycji i orzekła w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję organu celnego I instancji.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne z dnia 19 marca 2001 r. zawarte w SAD o nr [...], na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzoną ze Słowenii partię leków w zakresie wartości celnej towaru nie jest prawidłowe. Należało deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur wystawionych przez słoweńskiego eksportera skorygować. Określono zatem, że w wartości celnej należy uwzględnić także udzielone importerowi przez eksportera rabaty, które obniżały zafakturowaną należność eksportera. Oznacza to, że przewidziany umową sprzedaży rabat był wynikiem kształtującym wartość celną transakcyjną towaru w wysokości pomniejszonej o rabat ceny wynikającej z faktury eksportera, przedstawionej przy zgłoszeniu celnym. Dopiero tak określona wartość (celna) transakcyjna stanowiła wartość celną towaru.

Powyższa ocena została sformułowana w związku z kontrolą celną przeprowadzoną u importera. Ujawniono zawartą przez niego z eksporterem umowę dystrybucji i dostawy z dnia 4 stycznia 2001 r. oraz noty kredytowe. Na mocy powyższej umowy eksporter zagwarantował importerowi dochód ze sprzedaży towarów ("premię finansową") w wysokości 15 % (gdy wartość produktów sprzedanych w przeciągu danego okresu przewyższała rozmiar określony w rocznym planie sprzedaży o mniej niż 5%), 17% (gdy wspomniany rozmiar przekroczono o 5,1 - 10%) lub 20% (gdy wartość sprzedaży przekroczyła rozmiar określony w rocznym planie o więcej niż 10%). Zgodnie z pkt 3.9 wspomnianej umowy, pierwsza prowizja za okres styczeń - czerwiec 2001 r. miała zostać przyznana w czerwcu 2001 r. Notą kredytową z dnia 28 czerwca 2001 r. skarżąca spółka otrzymała "prowizję" w wysokości 3.150.250 USD.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że dowodem określającym wartość transakcyjną towaru nie może być cena wadliwie podana w dokumentach celnych. Ustalenia wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego dokonuje się na podstawie wniosku o dokonanie zgłoszenia celnego i dokumentów przedstawionych przez importera. Sąd stwierdził, że zgłoszenie celne powinno być podpisane przez zgłaszającego i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany (art. 64 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.)). Zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego, do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia procedurą celną, do której jest zgłaszany. Z regulacją tą wiąże się potrzeba złożenia oświadczenia o ewentualnym późniejszym dostarczeniu niezbędnego dokumentu. Na podstawie art. 83 § 1 i 2 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego, poprzez kontrolę dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Zgodnie z art. 83 § 3, jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że ujawniona w toku kontroli postimportowej umowa z dnia 4 stycznia 2001 r. miała wpływ na ustalenie wartości celnej sprowadzonych leków. W pkt 3.8 tej umowy wskazano, że prowizja będzie przyznawana Spółce co dwa miesiące za pomocą noty kredytowej wydanej i zapłaconej przez dostawcę. Z treści wystawionej w rozpoznawanej sprawie noty kredytowej z dnia 28 czerwca 2001 r. wynika, zdaniem Sądu, że eksporter udzielił skarżącej "prowizji" w wysokości 3.150.250 USD. Wobec powyższego Sąd uznał, że organy celne miały podstawę, aby przewidziane umową premie pieniężne traktować jako de facto synonim rabatu. Udzielany przez eksportera rabat (upust) był zatem, zdaniem Sądu, związany z faktem nabycia przez skarżącą leków u eksportera i nie można przyjąć, iż taka premia była "oderwana" od zakupu leków od eksportera i nie pozostawała bez wpływu na wartość - cenę tego zakupu.

Sąd stwierdził, że porozumienie odnoszące się do przyszłych transakcji między importerem a eksporterem określało warunki i wielkość udzielania premii w stosunku do pierwotnej ceny sprzedaży, a więc wskazywało na sposób kształtowania ostatecznej ceny. Okoliczność, że w umowie tej uzależniono świadczenie nazwane premią od zaistnienia określonych przesłanek nie wpływa na zmianę oceny tej premii jako czynnika kształtującego cenę ostateczną, który został zrealizowany na podstawie noty kredytowej wystawionej faktycznie przez eksportera.

Powyższą ocenę potwierdza analiza treści art. 23 i innych przepisów Kodeksu celnego, zgodnie z którymi wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna, a więc cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, nawet jeśli jej ostateczne ustalenie nastąpiło po dniu zgłoszenia celnego.

Ustosunkowując się do zarzutu błędnego przyporządkowania upustu do określonej faktury handlowej Sąd zauważył, że w toku kontroli postimportowej ustalono, iż noty kredytowe nie odnoszą się wprost do konkretnych faktur importowych. Przedmiotowa nota wskazywała jedynie, że jest wystawiona zgodnie z umową z 4 stycznia 2001 r. i była, jak przyznała sama skarżąca, formą rozliczeń finansowych w drodze kompensacji. Zdaniem Sądu, skarżąca Spółka nie wskazała, z jakiego powodu zastosowany przez organy celne sposób wyliczenia premii byłby niewiarygodny. Wprawdzie, co podkreślił Sąd, obliczenie nowej wartości celnej ostatecznie spoczywa na organie celnym, niemniej winno ono nastąpić w oparciu o dokumenty, które ma obowiązek udostępnić strona skarżąca.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia w sprawie przepisów prawa wspólnotowego Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), jeżeli dług celny powstał przez dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w UE, do spraw dotyczących długu celnego stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zatem z normą przejściową, w rozpoznawanej sprawie, w której dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, zastosowanie znajdowały przepisy krajowe.

Za nietrafny Sąd uznał także zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa podatkowego, wskazując, że kontrola zgłoszenia celnego, dokonana przez organ celny po zwolnieniu towaru w trybie art. 83 § 1 Kodeksu celnego była również weryfikacją tego zgłoszenia, a tym samym organ celny w sposób prawidłowy zastosował w sprawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). W ocenie Sądu, decyzje organów celnych obu instancji zostały wydane na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, co czyni nietrafnymi zarzuty skargi, wskazujące na brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej.

Oddalając wniosek o zawieszenie postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie zachodziła przesłanka określona w przepisie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), bowiem wskazywane przez stronę skarżącą zagadnienie nie stanowi, w ocenie Sądu I instancji, zagadnienia prawnego, którego Sąd ten nie byłby władny samodzielnie rozstrzygnąć.

Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie i dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej "K. P." Spółka z o.o. w W. zaskarżyła w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciła błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) oraz załącznika nr 6 do tego rozporządzenia, art. 2 i 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483), art. 23 § 1 i 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 2 Aktu akcesyjnego dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2), art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. 92.302.1 ze zm.) oraz art. 145 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r., ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. 93.253.1 ze zm.). Powołując się na uchybienie przepisom postępowania w zakresie istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy zarzuciła naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a., i art. 125 § 1 pkt 1, 135, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 122, 187 § 1, 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a także art. 11 ust. 2 i art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.)

W uzasadnieniu podała, że nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania celnego celem uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W ocenie skarżącej, nie istniały podstawy do przyjęcia innej wartości celnej niż podana w zgłoszeniu celnym. Zgłoszenie celne oparte jest na cenie transakcyjnej, a która wynikała z faktury wystawionej przez eksportera. Noty kredytowe wystawione zostały po dokonaniu importu, nie miały znaczenia dla zdarzeń mających miejsce po dniu zgłoszenia celnego, a dotyczyły już towaru krajowego. Nie mogły wpływać na wartość celną towarów. Nie było więc podstaw do wykazywania rabatów w dokumencie SAD, skoro one nie istniały i nie zostały uwidocznione na fakturze. Obowiązek ich wykazywania nie wynika z przepisów prawa. Zarzut więc niewłaściwego wypełniania dokumentu SAD z tego powodu nie znajduje uzasadnienia. Brak dokładnego zebrania materiału dowodowego, a przy tym brak obiektywnej i wszechstronnej oceny materiału, narusza powołane przepisy proceduralne i ma wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w W. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznawana skarga kasacyjna jest identyczna z kilkunastoma innymi, jakie zostały wniesione od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. dotyczących tego samego rodzaju spraw, w których mimo nieco odmiennie prezentowanych motywów Sąd odniósł się do tej samej w istocie problematyki prawnej. Jednorodne we wszystkich sprawach stany faktyczne oraz identyczna lub podobna argumentacja wykorzystana przez strony w postępowaniu administracyjnym i sądowym, usprawiedliwiały posłużenie się w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zbliżoną do siebie lub taką samą argumentacją. Dotyczy ona głównie oceny wymogów formalnych skargi kasacyjnej i szeregu kwestii prawnych powstałych na tle kluczowego problemu, jakim jest wpływ udzielonego upustu na wartość celną towaru.

W związku z tym, że skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu ustawowych podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., rozpoznania w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie mogą być oceniane dopiero wówczas, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. lub dopiero wtedy, gdy podstawa ta okaże się nieusprawiedliwiona, w rozumieniu art. 184 p.p.s.a. Należy także zauważyć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Skarżąca zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania a to art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 135, art. 141 § 4, i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przez przyjęcie sprzecznych ustaleń z istniejącym w sprawie materiałem dowodowym. Naruszenie to dotyczyć miało ustaleń co do treści i charakteru umowy z dnia 4 stycznia 2001 r., zawartej pomiędzy firmami K. ze Słowenii i K. P. Sp. z o.o., i w związku z tym ustaleń co do charakteru rabatu udzielonego skarżącej przez jej zagranicznego kontrahenta, jak również wpływu tego rabatu na wartość celną importowanych leków, a ponadto braku uchylenia przez WSA zaskarżonej decyzji jako wydanej z pominięciem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych.

Wśród zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nie zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy w dacie rozpoznawania sprawy i wydawania wyroku przed Trybunałem Konstytucyjnym toczyło się postępowanie ze skargi konstytucyjnej skarżącej w sprawie konstytucyjności przepisów, na podstawie których wydano zaskarżony wyrok (art. 23 § 1 i art. 23 § 9 oraz art. 83 § 3 Kodeksu celnego). W ocenie skarżącej naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku, mimo uzasadniającego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego faktu, że rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisu art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy zauważyć, że skoro w wymienionej sprawie Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 23 § 1 i 9 Kodeksu celnego z art. 20 i art. 22 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz o tym, że art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c Kodeksu celnego nie jest niezgodny z art. 20 i art. 22 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji przeto nie zawieszenie postępowania sądowego nie mogło mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przechodząc do pozostałych zarzutów procesowych skargi kasacyjnej podnieść należy, że zawarta w zaskarżonym wyroku ocena ustaleń faktycznych organów celnych jest prawidłowa. Skarżąca twierdzi, że sporny rabat nie miał związku z ceną importowanych leków, ponieważ był udzielony na podstawie umowy z dnia 4 stycznia 2001 r., z której nie wynikały zasady korygowania cen sprzedaży, udzielono go dopiero po dokonaniu zgłoszeń celnych, na podstawie okoliczności zaistniałych po wprowadzeniu leków na polski obszar celny (sprzedaży zrealizowanej w Polsce przez importera) i na podstawie odrębnej, wystawionej przez dostawcę (eksportera) noty kredytowej, dotyczącej towaru, który uzyskał już status towaru krajowego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu o braku związku rabatu z ceną importowanych towarów. Stwierdzić bowiem należy, że z treści wspomnianej umowy "Dystrybucji i Dostawy" wyraźne wynika, że zawarte w niej ustalenia, co do premii (rabatów) mają związek z zakupem leków przez polskiego importera (K. P.) u jego słoweńskiego kontrahenta (K. ze Słowenii). Zarówno przyznanie rabatu, jak i sposób ustalania jego wysokości zostały ściśle powiązane z transakcjami sprzedaży leków. Nie można zatem rabatu oderwać od ceny towaru ani przyjąć, że nie jest on elementem kształtującym tę cenę na tej tylko podstawie, że miał być premią za wielkość sprzedaży importowanych leków albo, że zrealizowano prawo do rabatu dopiero po wprowadzeniu towaru importowanego na polski obszar celny. Rabat, jeżeli jest świadczeniem odnoszącym się do ceny towaru, kształtuje tę cenę, niezależnie od tego, kiedy został faktycznie zrealizowany i jakie intencje kryją się za jego udzieleniem.

W myśl powszechnej w obrocie handlowym zasady wolności kontraktowej strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, określić również sposób i czas ustalenia ceny sprzedaży. Mogą tę cenę określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia, co oznacza, że cena zostanie ostatecznie skonkretyzowana dopiero po zawarciu umowy sprzedaży.

Umowa z dnia 4 stycznia 2001 r., przewidująca udzielanie upustów, jest zatem w istocie umową dotyczącą określenia ceny sprzedaży leków, jako że upust wyraźnie odnosił się do ceny zakupionych leków.

Sąd nie podziela w związku z tym zarzutów skargi kasacyjnej co do tego, że upust od ceny zakupu, przewidziany we wcześniejszej łączącej strony umowie a zrealizowany przez eksportera po dostarczeniu towaru nabywcy i po dopuszczeniu tego towaru na polski obszar celny, nie ma związku z jego ceną i przez to nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu wartości transakcyjnej będącej wartością celną towaru. Podkreślono już, że strony w zasadzie swobodnie ustalają warunki sprzedaży, w tym swoje zobowiązania dotyczące ceny. Cena jest elementem konstytuującym umowę sprzedaży, ale to nie oznacza, że musi być ostatecznie ustalona w chwili zawarcia umowy i że nie może być przez strony później skonkretyzowana lub zmieniona.

Powyższe uwagi dotyczące ustalania ceny w ramach umowy sprzedaży mają charakter ogólny i odnoszą się również do transakcji w międzynarodowym obrocie handlowym, a więc zakupu towarów w imporcie, podlegających zgłoszeniu w celu objęcia procedurą celną. Prawo celne zawiera szereg regulacji specyficznych, właściwych tylko temu systemowi prawa. Nie ingeruje jednak w podstawowe instytucje prawne cywilnego obrotu gospodarczego. W Kodeksie celnym nie ma żadnych przepisów, które uzasadniałyby stwierdzenie, że strony umowy mogą czynić ustalenia co do ostatecznej ceny towaru importowanego tylko do chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego.

Należy także stwierdzić, że kwestia treści powołanego w skardze kasacyjnej pisma Urzędu Celnego w K. jest dla rozpoznawanej sprawy obojętna. Nie było obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w W. odnoszenie się do treści tego pisma w zaskarżonej decyzji, a tym samym nie można mówić o naruszeniu prawa, przez nie uchylenie decyzji przez Sąd z powodu braku tego odniesienia, tak więc i ten zarzut skargi kasacyjnej nie jest zasadny.

Za bezzasadne uznać należy także zarzuty skarżącej, że WSA w zaskarżonym wyroku naruszył przepisy postępowania (art. 135, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.), sankcjonując naruszenie przez organy celne przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych.

Stwierdzić należy, że umowa z dnia 4 stycznia 2001 r. określa istotne warunki sprzedaży importowanych leków, mające wpływ na cenę i dlatego powinna być dołączona do zgłoszenia celnego. Obowiązek taki wynika z postanowień art. 64 § 2 Kodeksu celnego, który stanowi, że do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Kodeks celny upoważnił jednocześnie właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia wymogów, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie celne, wzory formularzy oraz dokumenty, jakie należy do niego dołączyć.

Wydane na tej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w § 206 ust. 1 określało jedynie przykładowo dokumenty, jakie należy dołączyć do zgłoszenia celnego (dokumentu SAD). W przepisie § 209 tego rozporządzenia również przykładowo określono elementy treści, jakie powinna zawierać faktura lub inny dokument służący ustaleniu wartości celnej towaru. Oznacza to, że nie było jednego, jednolitego "wzoru" wymagań dotyczących zgłoszenia celnego. Stosownie do okoliczności każdego indywidualnego przypadku zgłaszający powinien przedstawić i ujawnić wszystkie dokumenty i informacje odnoszące się do importowanego towaru, niezbędne do przeprowadzenia procedury celnej, w tym do prawidłowego ustalenia jego wartości celnej. W tym więc przypadku, skarżąca była zobowiązana zarówno do ujawnienia Umowy Dystrybucji i Dostawy, jak i do uwzględnienia przewidzianego tą umową upustu przy ustaleniu wartości celnej towaru.

Treść powołanego wyżej § 209 rozporządzenia wskazuje też na bezzasadność wywodów skarżącej, wiążących obowiązek podania w dokumencie SAD (pole 45) informacji o udzielonym rabacie wyłącznie z rabatem, który został uwidoczniony w fakturze. Stwierdzenia te oderwano bowiem od obowiązku prawidłowego sporządzenia faktury, to znaczy zamieszczenia w niej wszelkich elementów kształtujących cenę towaru. Nie można zatem skutecznie powoływać się na fakturę, która nie zawierała wszystkich danych, dotyczących ceny towaru i przez to nie mogła być miarodajna dla ustalenia faktycznej, całkowitej płatności za towar. Skoro, jak wskazano wyżej, przepisy omawianego rozporządzenia Ministra Finansów nie zostały naruszone, to tym samym nie uchybiono także przepisom art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, których naruszenie autor skargi kasacyjnej upatrywał w niewłaściwym zastosowaniu przepisów tego rozporządzenia.

Nie jest również zasadny zarzut skargi kasacyjnej co do niedostrzeżenia przez Sąd I instancji naruszenia art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przez wydanie na jego podstawie łącznej decyzji rozstrzygającej zagadnienie wartości celnej i zobowiązania podatkowego. Należy bowiem wskazać, że powołany przepis obowiązującej w czasie wydania decyzji I instancji ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. taką możliwość przewidywał i, jak trafnie zauważył WSA, użyte w tym przepisie określenie "weryfikacja zgłoszenia celnego" należało rozumieć jako sprawdzenie prawidłowości zgłoszenia zarówno przed, jak i po zwolnieniu towaru. Zatem rozstrzygnięcie w jednej decyzji kwestii celnej i podatkowej znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Ubocznie tylko Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że organ odwoławczy powinien był wskazać obowiązujący w dacie wydania decyzji II instancji art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r., który to przepis wspomnianą wyżej możliwość prawną także zachował, ale powyższe uchybienie, gdyby stanowiło zarzut kasacji, nie miałoby wpływu na wynik sprawy, gdyż obie regulacje są analogiczne. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło także do naruszenia przez Sąd przepisów procesowych w związku z odpowiednim do skorygowanej wartości celnej obniżeniem wysokości podatku importowego, a decyzje organów celnych znajduje oparcie w tym zakresie w przepisie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

Konkludując, stwierdzić należy, że z przyczyn wskazanych wyżej zarzucone naruszenia przez Sąd przepisów postępowania usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej nie stanowią.

Mając na uwadze, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne Naczelny Sąd Administracyjny jest związany - przy rozpoznawaniu zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego - stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Strona zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego, przez ich błędną wykładnię. Z przepisów tych wynika bowiem, zdaniem skarżącej, że wartość celna towaru ustalona w tym przypadku na podstawie wartości transakcyjnej, czyli ceny należnej za importowane leki, to wyłącznie wartość na dzień dokonania zgłoszenia celnego. W tym dniu wartość celną importowanych leków określała wartość transakcyjna, wyrażona w cenie leków podanej w fakturze zakupu. Nie było żadnych podstaw do zakwestionowania tej wartości w trybie art. 83 § 3 Kodeksu celnego, z powodu przyznania skarżącej rabatu po dokonaniu odprawy celnej. Wartość celna w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego nie może być bowiem weryfikowana ze względu na okoliczności powstałe po przyjęciu zgłoszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny, nie podziela wykładni przepisów art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego zaprezentowanej przez stronę skarżącą. Regulacje zawarte we wskazanych przepisach są ze sobą powiązane, jako że ustalanie wartości celnej służy określeniu należności celnych. Związek ten nie sięga jednak tak daleko, żeby w treści art. 85 § 1 Kodeksu celnego widzieć unormowanie dopełniające definicję wartości celnej, określoną w art. 23 § 1. Zasady ustalania wartości celnej towarów zostały uregulowane w Tytule II Elementy kalkulacyjne, dział III - wartość celna towarów Kodeksu celnego, w tym głównie w art. 23. Natomiast przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do kwestii wymagalności należności celnych i jest zamieszczony w Tytule IV - Przeznaczenie celne, dział II, rozdział 2 "Dopuszczenie do obrotu".

Trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę, że przepisy art. 23 § 1 i § 9 Kodeksu celnego odnoszą wartość celną towaru do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Ustawodawca kładzie więc nacisk na cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną, obejmującą wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane w zamian za towar. Dlatego właśnie nie wiąże ustalenia tak rozumianej ceny z żadną cezurą czasową. Takie powiązanie prowadziłoby do sprzeczności. Jeżeli wartością celną jest rzeczywista, ostateczna cena towaru, to nie może być to - przy założeniu, że strony mają swobodę co do sposobu i czasu ustalenia ceny ostatecznej - wyłącznie cena na określony dzień, to jest dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Cena na ten dzień mogłaby bowiem, z wielu względów, nie odpowiadać cenie faktycznie zapłaconej lub należnej (cenie całkowitej). W świetle art. 23 § 1 i 9 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest zatem jego wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna, jeżeli nawet została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego dotyczy natomiast wymagalności należności celnych. Stanowi, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Dla potrzeb ustalenia należności celnych wartość celna w rozumieniu art. 23 § 1 i 9 Kodeksu celnego jest więc odnoszona do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z treści przepisu art. 85 § 1 Kodeksu celnego nie można jednak wyprowadzać wniosku, że wartość transakcyjną (wartość celną) towaru ustala się ostatecznie na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Nie jest zatem uprawnione stwierdzenie, że okoliczności wpływające na cenę importowanego towaru nie pozwalają na weryfikację wartości celnej tego towaru, jeżeli zaistniały po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wykładnia art. 23 § 1 i 85 § 1 Kodeksu celnego, według której przepisy te dopuszczają możliwość uwzględniania przy ustalaniu wartości celnej towaru według jego wartości transakcyjnej okoliczności mających wpływ na faktyczną cenę towaru, zaistniałych po przyjęciu zgłoszenia celnego, znajduje potwierdzenie w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO - robocza nazwa organizacji) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. zawartych w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908).

W szczególności z opinii nr 5.2 i 5.3 wynika, że rabat powinien być uwzględniany przy ustalaniu wartości transakcyjnej towarów według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej również wtedy, gdy w momencie ustalania wartości transakcyjnej istnieje jedynie możliwość uzyskania rabatu, lecz rabat nie został jeszcze faktycznie zrealizowany. Również w opinii 15.1 dopuszcza się uwzględnienie w wartości transakcyjnej towaru, ustalanej według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, rabatu przyznanego z uwzględnieniem wcześniejszej transakcji, jeżeli tylko rabat stanowi element ceny towaru zgłaszanego obecnie do odprawy (przykład 2, pkt 9-13). W świetle tej opinii rabat tzw. postimportowy, przyznany wstecz i nie brany pod uwagę przy ustalaniu wartości transakcyjnej, to tylko rabat przyznawany wstecz z tytułu zakupu towarów poprzednio importowanych, a nie rabat dotyczący ceny towarów zgłaszanych obecnie do odprawy (przykład 3 pkt 16 i przykład 4 pkt 17).

Omawianej kwestii dotyczy ponadto komentarz nr 4.1 Wyjaśnień Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej WCO stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. Potwierdza on także tezę, że przy ustalaniu wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej należy brać również pod uwagę cenę ostateczne ustaloną dopiero po dostarczeniu towaru, na podstawie umowy sprzedaży określającej ceny jedynie prowizorycznie lub zawierającej tzw. klauzulę rewizji cen.

Powyższa problematyka była również przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt SK 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675), orzekł o zgodności art. 23 § 1 i 9 Kodeksu celnego z art. 20 i art. 22 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oraz że art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c Kodeksu celnego nie jest niezgodny z art. 20 i art. 22 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał podkreślił, że przyjęte w prawie polskim metody ustalania wartości celnej nawiązują do metod przyjętych przez członków Światowej Organizacji Handlu, a także metod obowiązujących w Unii Europejskiej. Mając na uwadze, że definicję zawartą w art. 23 § 1 Kodeksu celnego należy interpretować łącznie z art. 23 § 9 tej ustawy, Trybunał stwierdził, że cena faktycznie zapłacona lub należna stanowi odniesienie do rzeczywistej i ostatecznej ceny towaru, rozumianej jako jego cena całkowita. W obrocie gospodarczym ostateczna całkowita cena towaru nie zawsze jest ceną zapłaconą w chwili faktycznego przywozu towaru i złożenia zgłoszenia celnego. Zdaniem Trybunału, przyjęta w Kodeksie celnym regulacja, odnosząca wartość celną do całkowitej kwoty płatności, dokonanych lub mających być dokonanymi, nie wykazuje cech dowolności, pozwala natomiast na faktyczne uwzględnienie w cenie transakcyjnej wszystkich kwot, zarówno tych, które zostały uiszczone, jak też tych, które mają zostać zapłacone w przyszłości. Ma to znaczenie także dla możliwości uwzględnienia rabatów, które mogą być wyrażone albo jako wartość bezwzględna, albo jako procent oferowanej ceny. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dla uznania rabatu na potrzeby ustalenia wartości transakcyjnej nie jest wymagane, aby w chwili jej obliczania rabat był już faktycznie zrealizowany. Istotne jest jedynie, aby rabat dotyczył wycenianych towarów i był już ustalony w chwili dokonania wyceny (np. wynikał z umowy sprzedaży). Nie jest konieczne, aby rabat był już wyliczony w fakturze za przywieziony towar. Jeśli w czasie określania wartości celnej towaru istnieje w kontrakcie prawo do rabatu, to może on być uznany, nawet jeśli jego faktyczna kwota nie została odzwierciedlona w cenie, która ma być zapłacona w późniejszym terminie.

W świetle powyższego zarzut naruszenia przepisów art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego nie jest uprawniony.

Nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 2 Aktu akcesyjnego, art. 249 TWE oraz art. 29 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 145 ust. 2 rozporządzenia nr 2454/93 przez brak zastosowania prawa wspólnotowego do oceny przez Sąd I instancji legalności zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie okoliczności faktyczne w postaci przyjęcia zgłoszenia celnego i dopuszczenia produktów farmaceutycznych do obrotu zaistniały przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Data przyjęcia zgłoszenia celnego stanowi zatem okoliczność determinującą jakie przepisy będą miały zastosowanie do wskazanej procedury celnej, gdyż zgodnie z art. 69 Kodeksu celnego zastosowanie mają przepisy z daty przyjęcia tego zgłoszenia.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie ETS wyraźnie zarysowuje się pogląd, że retroaktywne stosowanie przepisów prawa wspólnotowego, obejmujące okres sprzed przystąpienia, w przypadku braku szczegółowych przepisów w Traktacie Akcesyjnym, jest niedopuszczalne (sprawa C-464/98 Westdeutche Landesbank [2001] ECR I-173). Również w wyroku z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie Ynos (C-302/04) ETS stwierdził, że prawa wspólnotowego nie stosuje się do sytuacji faktycznych mających miejsce przed akcesją państwa do Unii Europejskiej. Wskazać należy, że retroaktywne stosowanie przepisów prawa wspólnotowego jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, po spełnieniu warunków określonych w sprawie C-98/78 Racke, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Przeciwko wyjątkowej możliwości zastosowania przepisów wspólnotowych regulujących wartość celną przemawia ponadto zróżnicowany charakter polskiego Kodeksu celnego, jak i Wspólnotowego Kodeksu Celnego. O ile ten ostatni ma za zadanie określenie wiążących zasad dla wprowadzania towarów na rynek wewnętrzny Wspólnoty, o tyle polski kodeks celny przed dniem 1 maja 2004 r. określał zasady wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Ze względu na odmienność zakładanych celów, obydwa akty prawne charakteryzują się zrozumiałym zróżnicowaniem szczegółowych regulacji.

Wobec tego, skoro wskazane okoliczności faktyczne miały miejsce przed akcesją do Unii Europejskiej nie zachodzą podstawy uzasadniające stosowanie prawa wspólnotowego. Na marginesie należy zauważyć, że przepis art. 69 Kodeksu celnego ma swój odpowiednik na gruncie Wspólnotowego Kodeksu Celnego zawarty w art. 67. Oznacza to, że zasada wynikająca z art. 69 Kodeksu celnego nie jest obca prawu wspólnotowemu.

Nieuprawnione jest więc twierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie WSA winien był zastosować prawo wspólnotowe do oceny legalności wydania zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze zaskarżony wyrok odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.