Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 475/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 44; art. 145 § 1 pkt 3; art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania R. K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy

decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywołał następujące okoliczności:

W dniu 12 maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek R. K. o przyznanie płatności na rok 2009.

W dniu 28 września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zawiadomił R. K., że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrenidego, powierzchnia referencyjna wyznaczona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 dla działki ewidencyjnej nr 45 wynosiła 1, 9131 ha. W związku z powyższym oraz zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 powierzchnia, do której zostanie przyznana płatność ustalona zostanie na powyższej podstawie.

W dniu 18 listopada 2009 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] wystosował do strony pismo zawierające m.in. informację o wyznaczonej na dzień 25 listopada 2009 r. kontroli jego gospodarstwa rolnego.

Powyższe pismo zostało doręczone na adres strony postępowania w dniu 19 listopada 2009 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej poleconej oraz złożonego na niej podpisu S.W. K.

W dniu 24 listopada 2009 r. S. K. dokonała zwrotu odebranej przesyłki wskazując m.in., że nie jest domownikiem adresata, nie została upoważniona do odbioru, a przesyłka została przyjęta omyłkowo.

W dniu 25 listopada 2009 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] stawili się w gospodarstwie rolnym Strony celem przeprowadzenia ww. kontroli. Kontrola nie została jednak przeprowadzona z powodu braku możliwości wstępu do gospodarstwa.

W dniu 2 grudnia 2009 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] ponownie wystosował pismo z informacją o wyznaczeniu kontroli na dzień 10 grudnia 2009 r. na godz.10:00. powyższe pismo zawierało również informację o konsekwencjach wynikających z uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli.

Przedmiotowe pismo zostało dwukrotnie awizowane i w wyniku nie podjęcia go w terminie przez adresata zwrócone do nadawcy w dniu 21 grudnia 2009 r.

W dniu 10 grudnia 2009 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] stawili się w gospodarstwie rolnym Strony, celem przeprowadzenia kontroli. Kontrola nie została przeprowadzona z tych samych przyczyn, co w dniu 25 listopada 2009 r.

W dniu 5 lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wystosował do R. K. wezwanie zawierające informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i udzielenia wyjaśnień w terminie 7 dni. Wezwanie zawierało informację o skutkach niestawiennictwa i zostało odebrane w dniu 8 lutego 2010 r. przez S. K. - matkę R. K.

W dniu 11 lutego 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęły pisma R. K. z dnia 8 i 9 lutego 2010 r. skierowane do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], stanowiące zażalenie na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz wniosek o wyłączenie z postępowania w przedmiotowej sprawie pracowników Biura Powiatowego ARiMR w [...]: M. W. – Kierownika Biura Powiatowego oraz G. G. – pracownika Biura.

W dniu [...] lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Panu R. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 ze względu na nie poddanie się kontroli.

W dniu 10 marca 2010 r. R. K. złożył odwołanie od ww. decyzji zarzucając, że została wydana prze Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] M. W. pomimo złożonego wniosku o jego wyłączenie z postępowania oraz pomimo niepoinformowania go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W piśmie odwoławczym R. K. sformułował również wniosek o wyłączenie J. M. – Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], z udziału w postępowaniu odwoławczym.

W dniu [...] czerwca 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. W ww. decyzji odniósł się również do kwestii wniosku o wyłączenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] oraz pracownika tego Biura z udziału w prowadzonym postępowaniu w przedmiotowej sprawie, wskazując, iż nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających wyłączenie.

W dniu [...] czerwca 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] postanowieniem nr [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. polegającą na błędnym wpisaniu nazwiska strony postępowania w uzasadnieniu decyzji na str.4, w akapicie 2.

W dniu 28 czerwca 2010 r. R. K. skierował do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.. W przedmiotowym zażaleniu wniósł również "o unieważnienie 2 decyzji wydanych w dniu [...] czerwca 2010 r."

Pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. Prezes ARiMR poinformował R. K., iż w związku z jego wnioskiem z dnia 28 czerwca 2010 r., w którym zwrócił się m.in. "o unieważnienie 2 decyzji wydanych w dniu [...] czerwca 2010 r." wyznaczył termin zakończenia sprawy do 10 września 2010 r.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezes ARiMR wydał, w dniu [...] września 2010 r. , decyzję o nr [...], w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Prezes ARiMR odniósł się do zarzutów podniesionych przez R. K. w jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazując jednocześnie, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nie jest dotknięta żadną z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.

Uznając bezzasadność odwołania od ww. decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że postępowanie wszczęte na podstawie art. 156 § k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym. W ramach tego trybu podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią tylko przesłanki ściśle określone w art. 156 §1 kpa, żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. Obowiązkiem organu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Kluczowym zagadnieniem dla prawidłowego rozpoznania sprawy jest zatem ustalenie czy któraś z przesłanek zawartych w art. 156 §1 kpa została spełniona.

Organ odwoławczy przypomniał jednocześnie, że zgodnie z treścią art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w brzmieniu obowiązującym w roku 2009, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust.5 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei zgodnie z art. 7 ust.2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu;

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

3) innych roślin – położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej

Dopiero łączne spełnienie przez rolnika wszystkich ww. przesłanek stanowi podstawę do ubiegania się o płatności do gruntów rolnych.

Zgodnie natomiast z art.18 ust.1 ww. ustawy wszczęcie postępowania w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych następuje na wniosek rolnika, po podpisaniu którego, rolnik zobowiązuje się m.in. do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren jego gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności.

Wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy są odrzucane jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu o czym stanowi art.23 ust.2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Zgodnie z treścią art. 23a ust. 1 ww. rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczajacym 14 dni.

Organ podniósł również, że zgodnie z treścią art.31a ust. 8-10 ustawy o płatnościach, osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:

1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt;

2) dostępu do zwierząt ;

3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;

4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

5) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

Z kolei rolnik jest zobowiązany do zapewnienia przy wykonywaniu czynności kontrolnych niezbędnej pomocy.

Przypomniał jednocześnie, że organ I instancji prawidłowo ocenił, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu, co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania płatności.

Strona z kolei podnosi, że decyzje w przedmiotowym postępowaniu zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i powołuje się na treść art. 166 §1 pkt 2 i 7 Kpa.

W związku z tym organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art.156 §1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Sytuacja taka zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. O "rażącym" naruszenia prawa można mówić zatem wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.

W ocenie organu II instancji przywołane przez stronę argumenty nie dają podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art.156 §1 pkt 2 Kpa gdyż nie mamy w przedmiotowym postępowaniu do czynienia z decyzja wydaną bez podstawy prawnej, ani tym bardziej decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie natomiast z treścią art.156 §1 pkt 7 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Powołany przepis art. 156 §1 pkt 7 Kpa stanowi zatem podstawę stwierdzenia nieważności decyzji wyłącznie zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, czyli gdy przepisy odrębne ustanawiają klauzulę nieważności. Ponadto, przepis art. 156 §1 pkt 7 kpa może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji stanowi jej nieważność. Katalog sytuacji powodujących nieważność z tej przyczyny jest otwarty, bowiem określają je przepisy szczególne. Przepisy te muszą jednak w sposób wyraźny przewidywać sankcje nieważności decyzji.

Podkreślono, że przepisy dotyczące postępowania o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie zawierają przepisu, który w sposób wyraźny oraz jednoznaczny na przypadki nieważności decyzji w trybie przepisu art. 156 §1 1 pkt 7 Kpa.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, jakoby decyzje w przedmiotowej sprawie zostały wydane przez osoby do tego nieuprawnione, a także zarzutów dotyczących nierozpatrzenia wniosków o wyłączenie poszczególnych pracowników wskazano, iż są one bezpodstawne.

Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydana została z upoważnienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] przez Zastępcę W. D., zatem J. M. nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu odwoławczym.

Co do zarzutu, który dotyczy wydania decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. przez osoby do tego nieuprawnione (przed rozpatrzeniem wniosku o wyłączenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] - M. W. oraz pracownika Biura – G. G.) wyjaśniono, że zgodnie z treścią art.24 §3 Kpa bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go z udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co od bezstronności pracownika. Wyłączenie, o którym powyżej mowa, lub odmowa takiego wyłączenia powinno nastąpić w drodze postanowienia. Jednakże brak wydanego postanowienia w przedmiocie wyłączenia pracownika nie dyskwalifikuje automatycznie orzeczenia wydanego w postępowaniu, w którym brał udział taki pracownik. Powołanie się bowiem na wyłączenie pracownika jest skuteczne tylko wtedy, gdy występują okoliczności, o których mowa w treści art. 24 §3 Kpa, a które to okoliczności takie wyłączenie uzasadniają. Na potwierdzenie powyższego przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn.akt II SA/Lu 550/2007, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że "Wprawdzie [...] wyłączenie pracownika (członka organu kolegialnego) na wniosek powinno nastąpić w formie postanowienia, to jednak brak takiego postanowienia nie dyskwalifikuje automatycznie orzeczenia wydanego w postępowaniu, w którym brał udział taki pracownik (członek organu kolegialnego). Zarzut stronniczości, będący podstawą żądania wyłączenia pracownika od rozpoznawania sprawy może być bowiem podnoszony w odwołaniu (skardze) od orzeczenia wydanego w sprawie, a organ (sąd administracyjny) rozpoznając odwołanie (skargę) powinien ten zarzut ocenić i ustalić czy stronniczość w wydaniu orzeczenia mogła mieć miejsce".

W związku z powyższym wskazano, że w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. odniesiono się do kwestii wyłączenia od udziału w postępowaniu wskazanych we wniosku strony pracowników (organ II instancji nie dopatrzył się występowania okoliczności przedstawionych w art.24 §1 Kpa).

Dodano także, że nawet gdyby w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności wydania decyzji przez osoby podlegające wyłączeniu z udziału w postępowaniu, to okoliczność taka stanowiłaby przesłankę do wznowienia postępowania, nie stanowi natomiast przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji w trybie art.156 §1 Kpa.

Zatem zarzut wydania w przedmiotowej sprawie decyzji przez osoby podlegające wyłączeniu od udziału w postępowaniu wyłącznie z powodu nie wydania postanowień o ich wyłączeniu uznano za nieuzasadniony.

Co do zarzutu, w którym R. K. twierdzi, że nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie oraz podnosi, że zawiadomienia o owej kontroli nie zostały mu doręczone wyjaśniono, że w niniejszej sprawie zawiadomienie o kontroli na miejscu zostało odebrane przez S. K. – matkę R. K., która składając w dniu 19 listopada 2009 r. podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej poleconej podjęła się oddania przedmiotowego pisma adresatowi.

Powoływanie się natomiast przez R. K. na okoliczność, ze odbiorca pisma S. K., nie przekazała adresatowi przyjętego pisma i zwróciła je po 5 dniach do nadawcy oraz, że nie jest domownikiem skarżącego nie miały wpływu na przeprowadzenie w wyznaczonym terminie kontroli na miejscu.

Zaznaczono także, iż zgodnie z informacjami wynikającymi z akt sprawy, większość korespondencji kierowanej do R. K. w przedmiotowej sprawie odbierana była przez matkę strony i nie było to przez nią kwestionowane

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł R. K.

Z jej treści wynika jednak, że skarżący kwestionuje także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jak i obie decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym, tj. decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na rok 2009 oraz utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]).

Analiza obszernej i chaotycznej skargi prowadzi do wniosku, iż jej autor kwestionuje w zasadzie wszystko, co dotyczy postępowania prowadzonego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jak i postępowania zwykłego, w którym kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje zostały wydane.

Skarżący twierdzi, bowiem że:

1. Nie został powiadomiony o terminie mającej odbyć się w jego gospodarstwie kontroli albowiem jego matka, która odebrała zawiadomienie w tej materii nie jest jego domownikiem (zamieszkuje w innym miejscu).

2. Żadnej kontroli w jego gospodarstwie nie było a wszelkie dokumenty sporządzone na tą okoliczność zostały, sfingowane.

3. Nie zostały rozpoznane jego wnioski o wyłączenie pracowników organu.

4. Został okradziony z należnych mu dopłat.

5. Termin na przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie powinien zostać przywrócony, zaś kontrola powinna zostać dokonana z pominięciem obecnego Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...].

6. Powinni zostać przesłuchani świadkowie na okoliczność braku powiadomienia go o terminie kontroli w gospodarstwie.

Z treści skargi wynika, że skarżący domaga się stwierdzenia nieważności wszystkich ww. decyzji i uznaje je za pozbawione podstaw i bezprawne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie zostały wydane z naruszeniem prawa.

Przede wszystkim podkreślić jednak należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 §1 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Z tego też powodu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe.

Należy również pamiętać o tym, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygnięcia jej co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. to znaczy nie może rozpatrywać jej, co do istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Organ orzeka, zatem wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem a w przypadku braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród przesłanek wymienionych w cytowanym wyżej art. 156 § 1 k.p.a. są m.in. i te, na które powoływał się skarżący. Chodzi mianowicie o wydanie w postępowaniu zwykłym decyzji z rażącym naruszeniem prawa bądź też zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 2 i 7).

Odnosząc się do obu wymienionych wyżej przesłanek przypomnieć należy, że w kwestii pojęcia "rażące naruszenie prawa" wielokrotnie wypowiadała się zarówno nauka prawa jak i judykatura. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie, iż zachodzi ono wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest więc z reguły wyrazem ewidentnego oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji.

O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić wtedy, gdy spełnione zostaną trzy przesłanki:

1) naruszenie prawa ma charakter oczywisty,

2) charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia,

3) przemawiają za tym racje ekonomiczne gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie.

Z kolei przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego przewiduje, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że przepisy prawa dotyczące postępowania o przywrócenie płatności ONW nie zawierają takich regulacji, które wskazywałyby expressis verbis na przypadki powodujące nieważność decyzji z mocy prawa.

W ocenie tak organu jak i sądu zarówno decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu płatności ONW jak i decyzja utrzymująca ją w mocy nie były również dotknięte wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. albowiem:

1) Skarżący został prawidłowo powiadomiony o terminie kontroli, którą planowano przeprowadzić w jego gospodarstwie. Nie chodzi tu bowiem jedynie o potwierdzenie odbioru zawiadomienia przez jego matkę, ale i o ponowne pismo skierowane do skarżącego w dniu 2 grudnia 2009 r. informujące o nowym terminie kontroli (wyznaczonej na dzień 10 grudnia 2009 r. na godz. 10:00). Z akt sprawy wynika, że ww. pismo było dwukrotnie awizowane i w wyniku niepodjęcia go w terminie zwrócone do nadawcy.

Oznacza to, że doszło do jego doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.). Niezależnie od tego przypomnieć należy, że obowiązujące wówczas przepisy prawa nie nakładały na organy bezwzględnego obowiązku powiadamiania rolników o terminie kontroli. Z art. 23 a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wynikało, bowiem że "Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane (...)."

Twierdzenia skarżącego, że został okradziony z dopłat i że żadnych kontroli w jego gospodarstwie nie było są gołosłowne i mają charakter pomówień. Można byłoby traktować je poważnie wyłącznie wówczas gdyby zostały poparte dowodami np. potwierdzającymi fałszerstwo dokumentów.

Jak już nadmieniono wcześniej w postępowaniu nieważnościowym nie rozstrzyga się sprawy merytoryczne. Nie ustala się więc nowych faktów ani nie weryfikuje faktów już ustalonych. Oznacza to, że organy nie mogły uwzględnić wniosków skarżącego, który domagał się przeprowadzenia dowodów w tym z zeznań świadków. Organ orzekający w postępowaniu nieważnościowym bierze bowiem pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Jedyny zarzut jaki można postawić organom w postępowaniu zwyczajnym to ten, który odnosi się do braku rozpoznania wniosku o wyłączenie pracowników organu, tj. M. W., który podpisał decyzję wydaną w I instancji i G. G. – pracownika tego organu.

W ocenie sądu te uchybienia nie miały jednak charakteru rażącego. Trzeba także przypomnieć, iż pomimo rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie J. M. (niekorzystnego dla skarżącego) nie brała ona udziału w wydaniu decyzji organu II instancji (decyzję tę podpisał jej zastępca). Natomiast bezpodstawność wniosku o wyłączenie M. W. (Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]) była przedmiotem ustaleń i rozważań organu odwoławczego (w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]).

Niejako na marginesie podkreślić należy, że gdyby istotnie którakolwiek z osób, które wymienia skarżący podlegała wyłączeniu to ta okoliczność stanowiłaby podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.), nie zaś do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez taką osobę.

Mając powyższe na względzie skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż Sąd nie uwzględnił kolejnego wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy. Wniosek ten wiązał się z tym, że skarżący tym razem wystąpił o "zmianę" ustanowionego dla niego pełnomocnika z urzędu. W związku z tym przypomnieć należy, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu wiązało się z przejęciem przez Skarb Państwa obowiązku sfinansowania kosztów z tym związanych. Jeśli skarżący nie chciał skorzystać z pomocy takiego pełnomocnika podnosząc pod jego adresem irracjonalne zarzuty to nic nie stało na przeszkodzie, aby ustanowił pełnomocnika z wyboru. Poza tym o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu decyduje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka a nie sąd. Również zarzuty kierowane pod adresem konkretnego pełnomocnika, odnoszące się do tego, w jaki sposób wykonuje on swoje obowiązki zawodowe nie są rozpoznawane przez sądy.