Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 16/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 1, ust. 4, 5 i 8, art. 6 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] września 2010 r. nr [...], wydaną w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 czerwca 2004 r. Z. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzją z [...] grudnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. [...] przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (Jednolitą Płatność Obszarową i Uzupełniającą Płatność Obszarową) na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł. Przyznane płatności zostały w dniu [...] lutego 2005r. przekazane na wskazany przez wnioskodawcę rachunek bankowy.

Po uzyskaniu informacji, iż wszystkie grunty objęte płatnościami bezpośrednimi Z. K. przekazał w dniu [...] czerwca 2004 r. swojemu synowi M. K., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. [...] wznowił postępowanie administracyjne dotyczące przyznania ww. producentowi płatności a następnie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2009 r. orzekł o uchyleniu decyzji z [...] grudnia 2004r. i o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej na rok 2004. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarga na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. (wyrok z [...] stycznia 2010 Sygn. akt [...]).

Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2010 r. Z. K. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z [...] grudnia 2004 r., która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Decyzją z [...] września 2010 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych należności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...], powiększonej o odsetki naliczane od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych należności. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2010 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98. poz. 634 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie Z. K. środki publiczne za 2004 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej - z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy. Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. [...] z [...] grudnia 2004 r. Z. K. utracił uprawnienie do uzyskania tych płatności na rok 2004, w związku z czym środki pieniężne przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu [...] lutego 2005 r. zostały pobrane nienależnie. W konsekwencji Z. K. jest zobowiązany do zwrotu całej kwoty pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004

Odnosząc się do złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 Prezes ARiMR wyjaśnił, że sprawa przyznania Z. K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzji Nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. (Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., wyrokiem z [...] stycznia 2010 r. Sygn. akt [...] oddalił skargę Z. K. na przedmiotową decyzję.) Zarzuty strony skarżącej dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 należy więc traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa ARiMR w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Natomiast odnosząc się do podniesionego przez Z. K. we wniosku z [...] września 2010 r. (data nadania) zarzutu dotyczącego wprowadzenia w 2004 r. "w błąd przez pracowników wyżej wymienionego Biura Powiatowego, którzy mieli wiedzę w przedmiocie przekazania gospodarstwa rolnego następcy," organ zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby Z. K. zwracał się w formie pisemnej do Biura Powiatowego ARiMR w I. [...] o wyjaśnienia dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego następcy.

Organ omówił następnie przepisy regulujące sytuacje, w których obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie ma zastosowania.

I tak zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001r.), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2419/2001, zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Bezspornym jest, że strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Z kolei w ocenie organu, analiza materiału zebranego w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 oraz analiza materiału zebranego w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z [...] sierpnia 2009r. oraz uzasadnienie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z [...] stycznia 2010 r. Sygn. akt [...] nie dają podstaw do uznania, że strona działała w dobrej wierze. Tym samym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, skutkujący brakiem obowiązku zwrotu przez Z. K. nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Kolejny artykuł rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 - art. 49 ust. 4 stanowi, że "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności". W niniejszej sprawie płatność przekazana w dniu [...] lutego 2005 r. na rachunek bankowy wskazany przez Z. K. we wniosku o wpis do ewidencji producentów, nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości strona skarżąca uzyskała na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. [...] z [...] grudnia 2004 r. w której płatność została przyznana do powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności. Natomiast - w ocenie organu - z akt sprawy nie wynika, aby Kierownik Biura wydając przedmiotową decyzję dysponował informacją, że Z. K. dokonał przeniesienia posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 na rzecz innego producenta rolnego.

A zatem w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez Z. K. nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, określone w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

Niezależnie od powyższego organ podniósł również, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub płatności do krów i owiec, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Ustalone zaskarżoną decyzją kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w części dotyczącej Jednolitej Płatności Obszarowej jak i w części dotyczącej Uzupełniającej Płatności Obszarowej, przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Organ ustosunkował się także do podniesionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutów naruszenia przepisów art. 7 – 9 ustawy z 30 września 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. wykazując, iż w jego ocenie zarzuty są nieuzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. Skarżący podniósł również, iż został wprowadzony w błąd przez pracowników w Biurze Powiatowym Agencji, którzy wiedzieli o fakcie przekazania gospodarstwa rolnego M. K. (synowi skarżącego).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż postępowanie, które jest przedmiotem oceny Sądu, dotyczyło wyłącznie kwestii zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

W sprawie będącej przedmiotem rozważań bezspornym jest, iż skarżący na podstawie decyzji z [...] grudnia 2004 r. otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (Jednolitą Płatność Obszarową i Uzupełniającą Płatność Obszarową) na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł. Decyzja ta została uchylona ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] sierpnia 2009r. Skarga na tą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w O. z [...] stycznia 2010 r. Sygn. akt [...].

W tym stanie rzeczy Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego uchylenia decyzji przyznającej płatności na rok 2004 i odmawiającej przyznania płatności na ten rok. W konsekwencji skarżący nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji uchylającej (wydanej w postępowaniu wznowieniowym), bowiem nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu

W tej sytuacji, skoro przestała istnieć podstawa prawna do otrzymania płatności za rok 2004, wypłacone skarżącemu płatności bezpośrednie na podstawie uchylonej decyzji z [...] grudnia 2004 r. stały się płatnościami nienależnymi. Zgodnie z treścią art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który to przepis ma zastosowanie do zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Właściwy organ - a zgodnie z treścią art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR jest nim Prezes ARiMR - zobligowany jest do ustalenia w drodze decyzji kwoty nadmiernie (nienależnie) pobranych płatności. Zgodnie z powyższym przepisem Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie Z. K. środki publiczne za 2004 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej - z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Decyzja ma zatem oparcie w obowiązujących regulacjach prawnych.

Zasadą jest, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone. Przepisy art. 49 ust 4, 5 i 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 określają sytuacje, w których obowiązek zwrotu nienależnej pobranej płatności nie mają zastosowania. Tylko i wyłącznie w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w ww. przepisach przesłanek organ ma możliwość odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Skarżący od początku uruchomienia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności domagał się odstąpienia od ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności. W świetle powołanych wyżej przepisów takie żądanie nie miało podstawy prawnej. Skoro usunięta została z obrotu prawnego decyzja, na podstawie której wypłacono skarżącemu płatności, otrzymane płatności stały się nienależne. Organ nie może odstąpić od ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności, może jedynie nie żądać ich zwrotu, w razie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 49 ust 4, 5 i 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał iż skarżący – pomimo sformułowanego żądania odstąpienia od ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności - w rzeczywistości żąda odstąpienia od zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych płatności i przeanalizował kolejne przepisy, które taką możliwość przewidują.

Rację ma organ uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Skarżący podnosił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż został wprowadzony w błąd przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w I. [...], którzy wiedzieli o fakcie przekazania gospodarstwa rolnego synowi przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności. Podnosił, że we wrześniu 2004 r. był w biurze ARiMR w [...] i pokazał akt notarialny pracownikom biura. W ocenie Sądu, skarżący zobligowany był do poinformowania ARiMR o przekazaniu gospodarstwa synowi na piśmie. Nie wystarczało ustne poinformowanie organu o takim fakcie, nawet gdyby rzeczywiście takie zdarzenie miało miejsce. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Tego obowiązku nie dopełnił. Oświadczenie na piśmie o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy i odpis aktu notarialnego złożył dopiero 23 stycznia 2008r. czyli po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności.

Sąd orzekający podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z [...] stycznia 2010 r. oddalającego skargę na decyzję uchylającą decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności na rok 2004 i odmawiającą przyznania tych płatności, iż skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencję o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Skarżący tego obowiązku nie dopełnił. W związku z tym niezrozumiale są wywody skarżącego, że kontaktował się z pracownikami biura w tej kwestii. Dlatego też nie można podzielić jego zarzutu, że nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny. W tej sytuacji nie można skutecznie zarzucić organowi, iż popełnił błąd wydając decyzję o przyznaniu płatności, zresztą sam skarżący takiego zarzutu w stosunku do organu nie podnosi.

W ocenie Sądu w sprawie nie zaszły także przesłanki z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 zgodnie, z którym zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Bezspornym jest, że strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty płatności pomocy ([...] luty 2005) do daty wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 (postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2009 r.) upłynęło więcej niż 4 lata. Należy zatem rozważyć, czy skarżący działał w dobrej wierze.

Dobra wiara jest domniemaniem prawnym. Nie istnieje definicja ustawowa dobrej wiary. Pojęcie to odnosi się do intencji danej osoby, niezależnie od rezultatu, jaki przyniosły jej działania. Kryterium, według którego dokonuje się podziału na dobrą i złą wiarę jest stan psychiczny (nastawienie) osoby odnoszący się do jej wiedzy o istnieniu jakiegoś stosunku prawnego i/lub wynikającego z niego prawa podmiotowego. W przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany jest odmienny.

Ustalenie wystąpienia dobrej wiary, czy też przypisanie jej określonemu podmiotowi, zawsze wymaga spełnienia tych samych trzech elementów. Są nimi: 1. przeświadczenie o istnieniu (albo nieistnieniu) prawa lub stosunku prawnego, 2. błędność tego przeświadczenia i 3. możliwość usprawiedliwienia błędu w danych okolicznościach. Przeświadczenie (mniemanie, przekonanie) o istnieniu określonego stanu prawnego jest punktem centralnym pojęcia dobrej wiary.

Na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć". Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie.

Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z 13 stycznia 2010 r., II CSK 374/09 (LEX nr 677771). To stanowisko Sąd orzekający w pełni podziela.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy – w ocenie Sądu -skarżącemu można przypisać brak staranności w działaniu. Skarżący zobowiązał się do określonych działań – m.in. informowania właściwego organu na piśmie o ewentualnych zmianach stanu posiadania nieruchomości. Obowiązku tego nie dopełnił. W związku z powyższym nie można przyjąć, iż skarżący działał w dobrej wierze. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności wynikał również z przepisów wspólnotowych, tj. treści art. 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, mającego zastosowanie w kampanii 2004 roku, który stanowi, że wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika mówiące, że zaznajomił się on z wymogami dotyczącymi odnośnej pomocy.

Z tych względów do zwrotu płatności przez skarżącego winien mieć zastosowanie 10 – letni termin przedawnienia.

Należy zaznaczyć, że środki przeznaczone na wypłaty z tytułu płatności bezpośrednich podlegają zaostrzonemu reżimowi w zakresie zwłaszcza ich wydatkowania oraz zwrotu, jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych). Ustalając wysokość środków podlegających zwrotowi nie ma więc znaczenia, z jakich powodów pierwotna decyzja, na podstawie której doszło do wypłaty środków, została następnie wzruszona (w tym czy można dopatrzeć się jakichś nieprawidłowości po stronie skarżącego czy organu). Istotne jest, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień skarżącego.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem sądu jest ona prawidłowa. Strona – w zgodzie z art. 9 k.p.a była informowana o prawie do udziału w postępowaniu na każdym jego etapie. Nie można stawiać organowi zarzutu, iż wprowadził w błąd skarżącego, skoro to skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.