Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 967/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]czerwca 2008 r. [...] Starosta P., działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 141 ust. 2 i 4, art. 142 w związku z art. 216 ust. I, art. 217 ust.2, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł o zwrocie na rzecz Z. S. i B. W. w [...] części każdej z nich oraz L. K., M. S., J. O., J. D. i H. J. w 3/28 części każdemu z nich, część nieruchomości położonej w P. na [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Z., ark. mapy [...], działka nr [...] o po w. [...] ha oraz działka [...] o pow. [...] ha dla której Sąd Rejonowy P.- S. M. w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta P.. W pakcie drugim decyzji organ zobowiązał wyżej wskazane osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. następujących kwot Z. S. do zwrotu kwoty 4.138,04zł, B. W. do zwrotu kwoty 4.138,04zł , L. K.- do zwrotu kwoty 1.909,87zł, M. S.- do zwrotu kwoty 1.909,87zł, J. O. - do zwrotu kwoty 1.909,87zł, J. D. do zwrotu kwoty 1.909,87zł, H. J. do zwrotu kwoty 1.909,87zł czyli łącznie kwoty 17.825,43 zł.

W punkcie 3 decyzji organ odmówił Z. S., B. W., L. K., M. Sz., J. O., J. D. i H. J. zwrotu części nieruchomości położonej w P. na [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Z., ark. mapy [...], działka nr [...], pow. [...] ha , działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha dla której Sąd Rejonowy P.- S. M. w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta P..

Odwołanie od pkt I i II powyższej decyzji wniosło Miasto P. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa O. M..

W odwołaniu Miasto zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.),

- art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wskazując na powyższe Miasto P. wniosło uchylenie decyzji w zakresie pkt I i II oraz wydanie decyzji o odmowie zwrotu całej nieruchomości względnie o przekazanie sprawy organowi l-szej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Miasto podniosło, iż przedsięwzięcie inwestycyjne jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje swym zakresem rzeczowym kompleksowo inwestycje podstawową (budynki mieszkalne) oraz inwestycje towarzyszące polegające na budowie obiektów infrastruktury technicznej (urządzeń komunikacyjnych, energetycznych, wodnych), a także polegające na budowie obiektów i urządzeń infrastruktury społecznej (oświaty, służby zdrowia, handlu itp.) dla potrzeb mieszkańców osiedla. Rodzaj i zakres infrastruktury, zwłaszcza społecznej, nie został prawnie określony, ani tym bardziej wyczerpująco skatalogowany. Wynika on z naturalnych potrzeb lokalnej społeczności z zastrzeżeniem, że zaspokajanie tych potrzeb mieści się w obowiązującym porządku prawnym. Miasto zauważyło, że w pojęciu infrastruktury związanej z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uznać należy zarówno zieleń osiedlową, jak i boisko sportowe, a także instalacje podziemne. W ocenie Miasta cel przejęcia nieruchomości został w pełni zrealizowany a nieruchomości, wobec których orzeczono zwrot (obecne działki [...] i [...]), są integralnie związane z obsługą przylegających działek, na których wybudowano wielorodzinne budynki mieszkalne i służą one realizacji funkcji towarzyszących osiedla [...]. Usytuowanie terenów zielonych, ciągów komunikacyjnych, placu gier i zabaw, boiska sportowego, oraz infrastruktury towarzyszącej osiedla (kanalizacja deszczowa) jest zgodne z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. - Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 1972r., nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny Górnego T. R..

Natomiast Spółdzielnia Mieszkaniowa zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie norm prawnych zawartych w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami podnosząc w uzasadnieniu, iż organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił, że cel wywłaszczenia nie został na działkach będących przedmiotem niniejszej sprawy zrealizowany.

Spółdzielnia podniosła, iż z przedłożonych w sprawie planów realizacyjnych wynika, iż na terenie tym miała powstać szkoła i boiska sportowe. Bezspornym jest, iż cel wywłaszczenia przedstawiony został w przypadku przedmiotowych w sposób szeroki. Jeżeli zaś cel wywłaszczenia określony został w sposób ogólnikowy, ocenie podlega związek funkcjonalny pomiędzy rzeczywistym celem, na jaki wykorzystano nieruchomość wywłaszczoną, a celem określonym w akcie wywłaszczeniowym. Określenie celu nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowych gruntów nie określa w sposób szczegółowy przeznaczenia każdej z nabywanych działek. Z planu realizacyjnego wynika zaś jedynie, iż na terenie tym powinna powstać szkoła i boiska sportowe. Podkreślić jednak należy, iż plany realizacyjne wskazywały tylko przybliżone położenie przewidzianych budynków czy obiektów. Skoro zaś nie można w sposób precyzyjny określić przewidzianego położenia obiektu, nie można także wydzielić terenu, na którym, zdaniem organu, nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Dalej wyjaśniono, iż w miejscu przedmiotowych działek znajdują się obecnie zieleń niska i wysoka, fragment chodnika, a także ziemne boisko sportowe. Przedmiotowe działki zostały więc przeznaczone na tereny stanowiące obecnie użytek dla mieszkańców osiedla, w tym dzieci.

W ocenie Spółdzielni ziemne boisko sportowe, czy też chodnik stanowią integralną część infrastruktury terenów osiedlowych. Cel wywłaszczenia na działkach [...] oraz [...] z arkusza mapy [...] obręb Z. został więc zrealizowany. Spółdzielnia podniosła również , iż w przedmiotowej sprawie zwrot nieruchomości jest wykluczony z uwagi na sposób nabycia nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Nabycie nastąpiło bowiem na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia1973r. - akt notarialny nr rep. [...], zawartej w trybie przewidzianym w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Decyzją z dnia [...]października 2009 r. nr [...] Wojewoda W. uchylił pkt I i pkt II zaskarżonej decyzji oraz orzekł o zwrocie na rzecz J. S., A. S., M. S. w [...] części każdemu z nich, B. W. w [...] części, L. K., M. S., J. O., J. D. i H. J. w [...] części każdemu z nich, części nieruchomości położonej w P. na os. L., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.. W punkcie drugim zobowiązał wyżej wskazane osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. następujących kwot: J. S. do zwrotu kwoty 1.435,07 zł, A. S. do zwrotu kwoty 1.435,07 zł, M. S. do zwrotu kwoty 1.435,07 zł, B. W. do zwrotu kwoty 4.299,41 zł, L. K. do zwrotu kwoty 1.987,02 zł, M. S. do zwrotu kwoty 1.987,02 zł, J. O. do zwrotu kwoty 1.987,02 zł, J. D. do zwrotu kwoty 1.987,02 zł, H. J. do zwrotu kwoty 1.987,02 zł czyli łącznie kwoty 18.520,57 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż Prezydium Rady Narodowej miasta P. decyzją z [...] lipca 1972 r., znak [...] zatwierdziło plan realizacyjny inwestycji Górny T. Rataj O. "D".Z protokołu przekazania-przyjęcia do eksploatacji inwestycji Osiedle L. - Zadania nr [...] – P. R. GTR wynika, iż inwestycję zrealizowano między [...] marca 1975 r., a [...] grudnia 1980 r. Aktem notarialnym z [...] stycznia 1973 r. nieruchomość stanowiąca działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha zapisana w księdze wieczystej Kw nr Z., tom II wykaz [...] na rzecz J. K. została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Dalej organ podniósł, iż z oględzin przeprowadzonych w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji [...] kwietnia 2001 r. wynika, iż działka nr [...] (część dawnej działki nr [...]) od strony zachodniej dochodzi do drogi osiedlowej. Funkcjonuje jako boisko sportowe. Na działce znajdowały się 4 bramki sportowe, teren był pokryty trawą. Na działce znajdowały się dróżki asfaltowe. Pełnomocnik Spółdzielni Mieszkaniowej "O. M." w P. oświadczyła na rozprawie przeprowadzonej [...]września 2001 r., iż Spółdzielnia na nabytej nieruchomości urządziła boisko sportowe i zieleń osiedlową, oraz że nieruchomość stanowi infrastrukturę osiedla i jest Spółdzielni potrzebna.

Organ wyjaśnił również, iż z protokołu oględzin przeprowadzonych [...] lipca 2005 r. wynika, że działka nr [...] stanowiła w części fragment placu gier i zabaw dla dzieci i alejkę asfaltową (część). Od strony bloków nr [...] znajdowała się zieleń wyższa, wzdłuż granicy działki. Pozostałą część działki stanowiło boisko do gry (2 bramki) pokryte trawą i chwastami. Na gruncie znajdowały się również 2 ławki.

Wojewoda podniósł, iż decyzją z [...] lutego 2007 r., znak [...] Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] o pow. [...]m. W wyniku podziału powstały m.in. działki nr [...] i nr [...]. W decyzji podano, iż ww. działki przewidziane są do zwrotu.

Organ podniósł, iż z uwagi na upływ terminu w którym operat szacunkowy z [...]lipca 2007 r. mógł być wykorzystany dla celu, dla którego został sporządzony, rzeczoznawca majątkowy w trakcie postępowania przed organem drugiej instancji [...] sierpnia 2009 r. sporządziła kolejny w sprawie operat szacunkowy w celu określenia wartości rynkowej działek nr [...] i nr [...]. Wartość tę rzeczoznawca określiła na kwotę 14.107.936 zł (aktualnie) oraz 10.755.026 zł - wg stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny i 10.755.026 zł - wg stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny. Z wizji lokalnej przeprowadzonej przez rzeczoznawcę wynika, iż działka nr [...] użytkowana jest jako boisko sportowe ziemne. Przez działkę, wzdłuż jej wschodniej granicy z działką nr [...] poprowadzono w latach 1975 - 1980 kanalizację deszczową o średnicy 300 mm i sanitarną (kanał o średnicy 200 mm). Działka nr [...] pełni funkcje zieleni osiedlowej. Przez działkę na odcinku ok. 12,5 m przebiega chodnik ułożony z betonowych płyt chodnikowych o szerokości ok. 1,3 m. pozostały obszar działki pokryty jest trawą i nieliczną roślinnością niską i wysoką (tamaryszek, klony, topola).

Organ zwrócił uwagę, iż wniesione w sprawie odwołania dotyczą części (punktu I i II) decyzji. Stąd decyzja ta w pozostałym zakresie (pkt III) stała się ostateczna z upływem okresu do wniesienia odwołania.

Wojewoda w uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 136 ust. 4 przepis ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust.3.

W świetle art. 137 ust. 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W myśl art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Organ podniósł, iż po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji (m.in. aktu notarialnego z [...] stycznia 1973 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta P. z [...] lipca 1972 r., znak [...]) ustalił, iż nieruchomość stanowiąca pierwotnie własność J. K., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m , zapisana w księdze wieczystej KW nr Z., tom II wykaz [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod realizację inwestycji - Górny T. R. Osiedle "D". Z dokumentów zgromadzonych w sprawie (m.in. z protokołów oględzin działek nr [...], [...] i nr [...]) wynika, iż infrastruktura osiedlowa mająca powstać na obecnych działkach nr [...] i nr [...] (jakakolwiek by miała być) nigdy nie została zrealizowana, a przedmiotowy teren nigdy nie został zagospodarowany w sposób uzasadniający odmowę zwrotu. Na przedmiotowych działkach znajduje się boisko sportowe ziemne, kanalizacja deszczowa o średnicy 300 mm i sanitarna (kanał o średnicy 200 mm, wzdłuż granicy z działką nr [...]), 12,5 m chodnika oraz niezorganizowana zieleń osiedlowa - trawa i kilka drzew. Zdaniem organu powyżej wskazany sposób zagospodarowania przedmiotowych działek nie powoduje, iż spełnione zostają przesłanki zwrotu określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można bowiem uznać, iż posadzenie trawy i postawienie dwóch bramek jest jednoznaczne z realizacją celu wywłaszczenia. Przedmiotowa nieruchomość o relatywnie dużej powierzchni de facto nie jest i nie była w żaden sposób zagospodarowana - teren jest pusty, a śladowe zagospodarowanie jest nietrwałe - jest tego rodzaju, że daje się usunąć (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/05).

Dalej organ podniósł, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po zwaloryzowaniu, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (art. 140 ust. 2).

Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości (art. 217 ust. 2).

Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (art. 140 ust. 4).

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż wysokość odszkodowania wypłaconego dawnemu właścicielowi za nabytą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] m2 wyniosła 115.099,00 zł (za grunt).

Waloryzacji podlega zatem kwota odszkodowania ustalonego proporcjonalnie do powierzchni zwracanych działek tj. 41.721,10 zł. Zwaloryzowana kwota odszkodowania wypłaconego za nieruchomość o powierzchni równej powierzchni obecnych działek nr [...] i nr [...] wyniosła więc 18.520,57 zł. Wnioskodawcy zobowiązani są do zwrotu na rzecz Miasta P. ww. kwoty.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż merytorycznie zaskarżona decyzja (w zaskarżonym pkt I) jest prawidłowa, a zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Jednakże z uwagi na to, iż w obu zaskarżonych punktach decyzji Starosty P. ujęto zmarłą po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji Z. S. - oba punkty decyzji podlegają uchyleniu. Nadto, z uwagi na upływ czasu, należało sporządzić w sprawie nowy operat szacunkowy w celu określenia wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, jak również zmieniły się wskaźniki waloryzacji. Organ nadzoru musiał ponownie przeprowadzić waloryzację odszkodowania wypłaconego za wywłaszczoną część nieruchomości (obecne działki nr [...] i nr [...]), obliczając ponownie kwotę przeznaczoną do zwrotu na rzecz Miasta P. z uwzględnieniem spadkobierców Z. S..

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w całości umieszczając w sentencji decyzji wnioskodawczynię zmarłą w trakcie postępowania przed organem drugiej instancji. Nie miało to jednak żadnego wpływu na przedmiot postępowania jakim jest zwrot nieruchomości. Rolą organu drugiej instancji było uwzględnienie zmiany stanu faktycznego w sprawie. Organ odwoławczy orzekając co do istoty nie wprowadził w niniejszej sprawie zmiany podstawy materialnoprawnej.

Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto P. zarzucając jej naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 15 Kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

W uzasadnieniu skargi Miasto podniosło, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999 r, sygn. IV SA 2033/96, celu jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz infrastruktury towarzyszącej jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Zdaniem strony skarżącej błędne jest stanowisko Wojewody W., że "nie można bowiem uznać iż posadzenie trawy i postawienie dwóch bramek jest jednoznaczne z realizacją celu wywłaszczenia....a śladowe zagospodarowanie jest nietrwałe". Strona podniosła, że nie zna innej metody na utworzenie nieprofesjonalnego, osiedlowego boiska do gry w piłkę, jak posianie trawy i postawienie dwóch bramek. Ważne jest, że boisko to służy do gry w piłkę mieszkańcom osiedla, a zatem za błędne należy uznać stanowisko, że teren zwracanej nieruchomości nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 15 Kpa strona podniosła, iż zmiana podmiotu postępowania nie jest zmianą stanu faktycznego przez który należy rozumieć np. posianie trawy na nieruchomości lub posadzenie drzewa. Decyzja Wojewody W. orzekła na rzecz spadkobierców p. Z. S., tj., p. J. S., p. A. S. oraz p. M. S., o zwrocie wymienionej na wstępie nieruchomości pozbawiając ich możliwości odwołania od zaskarżonej decyzji do wyższej instancji. Miasto podniosło, iż naruszenia zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mówi art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Dla uznania, że została zrealizowana zasada dwuinstancyjności nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów dwóch różnych stopni. Rozstrzygnięcia te muszą być tożsame co do podmiotów oraz co do przedmiotu postępowania (vide: wyrok z dnia 23 marca 2006 r WSA w Warszawie syg. Akt I SA/Wa 1556/05).

Miasto podniosło również, iż w trakcie postępowania przed organem II Instancji rzeczoznawca majątkowy w dniu [...] sierpnia 2009 r., sporządził operat szacunkowy w celu określenia wartości zwracanej nieruchomości. Zgodnie z tezą zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn akt II OSK 1753/06, operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązek finansowy strony postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo oceny tego operatu przez organy obu instancji. W tym samym wyroku NSA, wyjaśnił, że potrzeba sporządzenia operatu przy zastosowaniu innych reguł wyceny (np. zdaniem odwołującego podwyżka wartości) nieruchomości uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy też wskazać, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Powyższe oznacza, iż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie jest związany zarzutami skargi i bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. - Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Natomiast w myśl art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez Państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). W niniejszej sprawie nie wydano decyzji o wywłaszczeniu, w toku postępowania wywłaszczeniowego zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości objętej tym postępowaniem, a okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Sporna nieruchomość została nabyta od J. K. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 1973 r. repertorium A.ll. nr [...] w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie było precyzyjne ustalenie celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Ustalenie tego faktu stanowiło punkt wyjścia do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w kierunku wykazania przesłanki zbędności, o której mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w wyroku z dnia 4 października 1994r., IV SA 1153/93 (ONSA 1995 z. 2, poz. 99) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż w wielu umowach zawartych na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. cel nabycia wynikał z brzmienia samej umowy. Zdarzały się jednak sytuacje, gdy umowa nie formułowała celu nabycia, wówczas w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien zostać ustalony na podstawie innych dowodów (por. np. wyrok NSA z dnia 4 października 1994 r., sygn. akt IV SA 1153/93, ONSA 1995/2/99; wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1484/97, LEX nr 48653).

Z treści zawartej umowy wynika, iż niniejsza nieruchomość obcięta była decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] lipca [...] r. zatwierdzająca plan realizacyjny górnego tarasu R.. Zatem w niniejszej istotnym przy ustaleniu celu wywłaszczenia będzie odwołanie się do ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. oraz załączników do tej decyzji. Jak wynika z załączonej do decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. mapki na wywłaszczonej nieruchomości miała powstać szkoła. Zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na zasadzie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym, a więc konkretnie i ściśle, (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r. sygn. akt IV SA 914/91, LEX Nr 10248). W świetle powyższego uznać należy zgodnie ze stanowiskiem organów, iż w niniejszej sprawie na części działki nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Z oględzin dokonanych na zwróconej części nieruchomości wynika, iż obecnie działka nr [...] stanowi w części fragment placu gier i zabaw dla dzieci i alejkę asfaltową oraz boisko do gry z dwiema bramkami pokryte trawą i chwastami. Wyżej wskazana działka [...] została podzielano w wyniku czego powstały działki m.in. nr [...] i [...]. Na działce [...] jak wynika z wizji lokalnej przeprowadzonej przez rzeczoznawcę znajduje się ww. boisko sportowe oraz kanalizacja deszczowa i sanitarna. Wbrew wywodom skarżącego nie można uznać, iż w przedmiotowej sprawie postawienie dwóch bramek, jest jednoznaczne z realizacja celu. Sąd podziela pogląd organu, iż przedmiotowa nieruchomość o dość dużej powierzchni nie jest i nie była w żaden sposób zagospodarowana. Śladowe zagospodarowanie terenu i to w sposób nietrwały tzn. w sposób umożliwiający usunięcie przedmiotowych bramek, nie uzasadnia w żadnym wypadku odmowę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na konkretny cel.

Jeśli chodzi o kanalizację deszczową znajdującą się na przedmiotowej części nieruchomości, to Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1088/99, LEX Nr 57175, że budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami - z natury rzeczy - nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.

Ponieważ w powyższej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem części nieruchomości, dlatego też Sąd uznał, że stanowiska organów stwierdzające, iż wnioskowana część nieruchomości podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe. Organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpoznały stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż w niniejszej sprawie został naruszony art. 15 Kpa. Zgodnie z tym przepisem postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). W wyroku NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, wyrażono pogląd, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.)".

Skarżący uzasadniając swój zarzut wskazał, iż następcy prawni Z. S. pozbawieni zostali możliwości odwołania od zaskarżonej decyzji do wyższej instancji oraz że Wojewoda pozbawił ich możliwości uczestniczenia w rozprawie administracyjnej, oględzinach i tym samym pozbawił ich możliwości zgłaszania uwag i żądań.

Z powyższym nie można się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 30 § 3 Kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W niniejszej sprawie jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Z. S. zmarła [...] stycznia 2009 r. Podczas gdy decyzję organu I instancji wydano i doręczono ww. przed jej śmiercią (decyzję doręczono 19 czerwca 2008 r. - k. 480 akt administracyjnych). W tym miejscu zauważyć należy, iż następstwo prawne spowodowane śmiercią strony powstaje z chwilą jej śmierci. Oczywiste zatem jest, że organ administracji publicznej powinien zawiadomić o toczącym się postępowaniu spadkobierców zmarłej strony. W orzecznictwie wskazuje się również, iż Art. 30 § 4 kpa nie stanowi podstawy prawnej przeniesienia praw lub obowiązków administracyjnoprawnych, a umożliwia jedynie kontynuowanie postępowania, gdy wskutek zbycia lub dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialnoprawnego. To od momentu, w którym zaistnieje następstwo procesowe, stroną postępowania jest osoba następcy i ona staje się podmiotem uprawnionym do wykonywania praw i obowiązków dotychczasowej strony. Następca prawny wstępuje do postępowania w tym stadium, w jakim postępowanie to znajduje się w chwili jego zgłoszenia się. Zatem wszelkie czynności organu podjęte w toku postępowania wobec i z udziałem poprzednika są ważne i nie ma podstaw do powtarzania ich wobec następców prawnych.

W takiej sytuacji o pozbawieniu możliwości działania można by mówić tylko gdy przed dokonaniem czynności wskazanych przez skarżącego zmarła by strona postępowania, a powyższych czynności dokonano by z pominięciem jej następców prawnych. Natomiast w sytuacji gdy czynności dokonywano kiedy stroną postępowania była Z. S., a nie jej następcy prawni, nie powoduje że po jej śmierci czynności te należy powtórzyć. Jak wskazano już wcześniej następstwo prawne spowodowane śmiercią strony powstaje z chwilą jej śmierci, zatem dopiero z momentem śmierci Z. S. stronami postępowania zostali jej następcy prawni i to od tego momentu organ zobowiązany był zapewnić im czynny udział w postępowaniu, co też w niniejszej sprawie uczyniono.

Skarżący uzasadniając naruszenie art. 15 Kpa powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r. (I SA/Wa 1556/05, LEX nr 204740) w którym wskazano, iż dla uznania, że została zrealizowana zasada dwuinstancyjności nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów dwóch różnych stopni. Rozstrzygnięcia te muszą być tożsame co do podmiotów oraz co do przedmiotu postępowania. Jeżeli organ pierwszej instancji, uznając postępowanie administracyjne za bezprzedmiotowe nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, to niedopuszczalnym jest przeprowadzenie przez organ odwoławczy we własnym zakresie postępowania dowodowego i orzeczenie co do istoty sprawy.

W tym miejscu wskazać należy, iż powyższy wyrok zapadł w zupełnie innym stanie faktycznym sprawy, co wynika wprost z tezy wyroku. W sprawie w której zapadł wyżej wskazany wyrok organ I instancji umorzył postępowanie nie rozpoznając sprawy merytorycznie, a organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł merytorycznie. Natomiast w niniejszej sprawie zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy rozpoznawały sprawę merytorycznie. Przy czym w decyzji organu odwoławczego jako adresatów decyzji wskazano następców prawnych jednego z adresatów decyzji I instancji. Podkreślić jednak należy, iż śmierć adresata decyzji nastąpiła dopiero po wydaniu decyzji. W tym miejscu wskazać należy, iż w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r.(sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Przy czym, organ odwoławczy rozpoznając sprawę obowiązany jest uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 Kpa tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji więc, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, byłoby naruszeniem obu ww. przepisów.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. II GSK 864/2008, LexPolonica nr 2056325, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie zmiana stanu faktycznego spowodowanego śmiercią strony w

ocenie Sądu nie dawała organowi odwoławczemu podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W sytuacji gdy w trakcie postępowania odwoławczego znany jest krąg następców prawnych zmarłej strony nie ma podstaw do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Ponadto podnieść należy, iż ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002, I SA 1421/00, ONSA 2003/2/64). Zatem nie można uznać, iż w sytuacji jak miała w niniejszej sprawie organ na podstawie art. 138 § 2 Kpa obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na śmierć strony i nakazać organowi ponowne wydanie decyzji z uwzględnieniem następców prawnych. Takie stanowisko nie byłoby do pogodzenia z art. 138 § 2 Kpa i art. 30 § 4 Kpa. Inną kwestią jest natomiast skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania. W niniejszej sprawie z powyższą sytuacją nie mieliśmy do czynienia. Jak wskazano już wyżej Z. S. zmarła prawie półmroku po doręczeniu jej decyzji organu I instancji. Zatem decyzja organu I instancji nie jest dotknięta wadą nieważności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 2 Kpa polegającego na jego niezastosowaniu. Organ uzasadniając powyższy zarzut powołał się na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2007 r. (II OSK 1753/06, LEX nr 433963) zgodnie z którą operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązek finansowy strony postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji. Skarżący wskazał także, iż w wyroku tym Sąd wyjaśnił, iż sporządzenie operatu przy zastosowaniu innych reguł wyceny nieruchomości uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 Kpa. Sąd nie neguje stanowiska zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2007 r., wręcz przeciwnie popiera stanowisko zawarte w tym wyroku, to jednakże nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją uzasadniającą zastosowanie art. 138 § 2 Kpa. Skarżący wskazując powyższy wyrok powołał się wyłącznie na jedną z jego tez. Dlatego też wskazać w tym miejscu trzeba, iż w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż w trybie art. 136 Kpa może być wprawdzie uzupełniona opinia biegłego, lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, tj. ponowne sporządzenie operatu szacunkowego i to przy zastosowaniu innych reguł wyceny przedmiotowej nieruchomości, oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie należy ustalić czy mamy do czynienia z postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym w znacznej części.

Przechodząc do powyższych rozważań podnieść należy, iż granice postępowania odwoławczego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa wynika, że na organ odwoławczy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do zastosowania art. 136 Kpa, a więc uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 140 Kpa w postępowaniu odwoławczym w sprawach nie uregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Oznacza to dla organu odwoławczego w myśl art. 136 Kpa - obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc także dopuszczenia nowych dowodów, jeżeli przyczyniają się do wyjaśnienia sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 156 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Ponadto w myśl art. 156 ust. 4 ustawy, operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Ponadto stosownie do przepisu art. 140 ust.4 ustawy, w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu.

Powyższa regulacja nakazuje organom kontrolowanie jaka jest wartość nieruchomości w dniu jej zwrotu oraz dbania aby sporządzony w sprawie operat był aktualny. W tym miejscu jeszcze raz należy powtórzyć, iż wyroku z dnia 14 grudnia 2007 r. (II OSK 1753/06, LEX nr 433963) Na czelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż w trybie art. 136 k.p.a. może być wprawdzie uzupełniona opinia biegłego, lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, tj. ponowne sporządzenie operatu szacunkowego i to przy zastosowaniu innych reguł wyceny przedmiotowej nieruchomości, oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Zatem w niniejszej sprawie porównując sporządzone operaty należy ustalić czy organ winien zastosować art. 138 § 2 Kpa czy też art. 136 Kpa.

W ocenie Sadu w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż operaty, z wyłączaniem przyjętych do porównania nieruchomości, są niemal identycznej treści oraz zostały sporządzone przez rzeczoznawców zatrudnionych w jednym biurze. Z operatów wynika ponadto, iż nie nastąpiła zmiana wartości na skutek poczynionych bezpośrednio na nieruchomości zmian po jej wywłaszczeniu.

W niniejszej sprawie operaty sporządzono przy zastosowaniu tych samych metod wyceny tj. przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metoda korygowania ceny średniej. Wobec powyższego w niniejszej sprawie w ocenie Sądu należy uznać, iż operat sporządzony w sierpniu 2009 r., z uwagi na podobieństwo obu operatów, a w szczególności z uwagi na zastosowanie tych samych reguł wyceny, ma charakter aneksu aktualizacyjnego do operatu z lipca 2007 r. określającego wartość nieruchomości w dniu orzekania o jej zwrocie nie uzasadniającego zastosowanie przez organ art. 138 § 2 Kpa. Co prawa organ odwoławczy rozpoznając sprawę mógł wystąpić do rzeczoznawcy majątkowego o dokonanie aktualizacji operatu w zakresie ceny nieruchomości oraz o potwierdzenie jego aktualności, to jednakże zastosowanie przez organ innej możliwości, w świetle wyżej wskazanych argumentów, nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazać w tym miejscu należy, iż rozstrzyganie sprawy w oparciu o przepis art. 138 § 2 Kpa następuje wyjątkowo, a organ wydający decyzję kasacyjną w tym trybie ma obowiązek wyjaśnić powody niezastosowania w sprawie art. 136 Kpa. Przepis art. 138 § 2 Kpa nie może bowiem podlegać wykładni rozszerzającej. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada prekluzji w gromadzeniu materiału dowodowego na etapie pierwszoinstancyjnym. Oznacza to, że organ odwoławczy w sytuacji zmiany stanu faktycznego sprawy, po wydaniu kwestionowanej decyzji, ma możliwość przeprowadzenia w uzupełniającym zakresie nawet więcej niż jednego nowego dowodu (art. 136 Kpa).

W tym miejscu podnieść należy, iż dokonana w sprawie waloryzacja odszkodowania nie budzi wątpliwości Sądu. Również proporcjonalne rozłożenie, w stosunku do wielkości udziałów, obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania uznać należy za prawidłowe i dokonane zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalono spadkobierców Z. S. wskazać należy, iż powyższe wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...].

Z powyższych względów za bezpodstawne należy uznać zarzuty podniesione w skardze. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i jej uzasadnienie odpowiadają prawu, a organ odwoławczy uzasadniając zajęte stanowisko uczynił to w sposób wyczerpujący i zrozumiały.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji.

MZ