Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 962/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 203, art. 200, art. 174, art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 120, art. 121, art. 180, art. 187, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 6, ust. 5, art. 23a ust. 3, art. 23b ust. 1i 3, art. 23f ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1792/14 w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od H. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Ministra Finansów 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1792/14 oddalił skargę H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automacie.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [..] marca 2014 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r., którą (w pkt 1) rozstrzygnął, że gry prowadzone na automacie [...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.; dalej: u.g.h.).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że gry na wskazanym automacie są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 4 u.g.h. (tj. grami na urządzeniach elektronicznych, o wygrane rzeczowe oraz zawierającymi element losowości), a rozstrzygnięcie oparł na sprawozdaniu z dnia [...] marca 2013 r. z badań technicznych spornego automatu przeprowadzonych przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w P. – jednostkę badającą, upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Organ stwierdził ponadto, że opinie prawne przedłożone przez stronę nie odnoszą się do działania spornego automatu, czyli tego, którego gry są przedmiotem postępowania i nie mogły zostać uznane za dowody, podkreślając przy tym, że mają one charakter opinii prywatnych, które jak wskazuje orzecznictwo, należy traktować jedynie jako wyjaśnienia stanowiące poparcie stanowiska, choć z uwzględnieniem wiadomości specjalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę Spółki na opisaną wyżej decyzję Ministra Finansów.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania było zbadanie, czy gry urządzane przez skarżącą na spornym urządzeniu są grami na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Opierając się na opisie przebiegu jednej z gier urządzanych na przedmiotowym urządzeniu, który to opis zawarty jest w sprawozdaniu z badań technicznych sporządzonym przez jednostkę badającą – Laboratorium Izby Celnej w P., Minister Finansów uznał, zgodnie z art. 2 ust. 3 - 5 u.g.h., że przedmiotowe urządzenie jest urządzeniem elektronicznym, gry na nim organizowane zawierają element losowości, a grający uzyskuje wygraną rzeczową w postaci dodatkowych punktów. Sąd pierwszej instancji podzielając to stanowisko organu, na marginesie dodał, że opisy przebiegu gier w powoływanych przez skarżącą opiniach prawnych oraz opinii sporządzonej przez biegłego sądowego co do swej istoty nie różnią się. Różnice dotyczą wniosków wyciąganych z powyższych opisów.

Ze sprawozdania jednostki badającej wynika, że przedmiotowy automat jest urządzeniem elektronicznym, nie stwierdzono cech cyklicznego powtarzania się układu wyświetlanych symboli, co oznacza, że ten moment gry zawiera element losowości, decydujący o ewentualnej wygranej grającego. WSA wskazał, że nie ulega wątpliwości że zdobyte i wykorzystywane punkty stanowią wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 4 u.g.h. Tak długo, jak grający zdobywa punkty, gry odbywają się według schematu – kolejna gra w zamian za zdobyte punkty.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu w kwestii wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV KK 215/07, stwierdzając, że wyrok ten zawiera interpretację pojęcia "wygranej rzeczowej", ale na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4 poz. 27 z późn. zm.). Wskazał, że wprawdzie powoływane przez skarżącą stwierdzenia Sądu Najwyższego, odpowiadają okolicznościom prowadzenia gier na przedmiotowym urządzeniu, jednak zdaniem WSA definicja "wygranej rzeczowej" obecnie obowiązująca, zawarta w art. 2 ust. 4 u.g.h., znacznie ogranicza pole interpretacyjne tego pojęcia i zawiera w sobie sytuacje prowadzenia gier w zamian za zdobyte punkty pomimo, iż ilość przeprowadzenia gier ograniczona jest wykupionym czasem.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, z przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. nie wynika, iż rozstrzygnięcie przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, czy gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym lub grą na automacie w rozumieniu ustawy, zostało uzależnione od etapu danego przedsięwzięcia, tj. czy jest ono planowane, realizowane czy też zrealizowane, natomiast ust. 7 tego artykułu dotyczy dokumentacji, w oparciu o którą organ rozstrzyga o charakterze gier. Z tego względu Sąd uznał, że rozważania o bezprzedmiotowości postępowania na podstawie art. 2 ust. 7 u.g.h. są bezzasadne i za takie uznał również zarzuty naruszenia art. 2 ust. 6 w zw. z ust. 7 u.g.h. oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.).

WSA odnosząc się do zarzutu oparcia decyzji na wnioskach opinii wydanej przez jednostkę badającą nieposiadającą uprawnień (akredytacji) do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz do faktu, że jednostka badającą – Laboratorium w Izbie Celnej w P. – posiada certyfikat wydany przez Polskie Centrum Akredytacji na badania chemiczne i właściwości fizyczne, stwierdził, że przepis art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu akredytacji jaką powinna posiadać jednostka badająca, w związku z czym warunek ten spełnia każdy podmiot, który posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub innej jednostki akredytującej, o której mowa w tym przepisie.

W ocenie Sądu nie bez znaczenia jest i to, że Minister Finansów, znając zakres akredytacji posiadanej przez Laboratorium w Izbie Celnej w p., honoruje sprawozdania z badań przeprowadzonych przez tę jednostkę badającą.

W związku z powyższym, za niezasadny WSA uznał zarzut skargi oparcia zaskarżonej decyzji na wnioskach opinii wydanej przez jednostkę badającą nieposiadającą uprawnień (akredytacji) do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a w konsekwencji nie posiadającą wiadomości specjalnych niezbędnych do wydania rzeczonej opinii.

Sąd nie dopatrzył się również uchybień proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że Minister Finansów odniósł się do wnioskowanych przez stronę dowodów w postaci opinii prawnych, opinii rzeczoznawcy, opinii biegłego sądowego oraz, że dokonał ich merytorycznej analizy i oceny

H. Sp. z o.o. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a., ponadto w każdym przypadku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości; ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji w całości oraz zasądzenie koszów postępowania.

Spółka wniosła również o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej:

- fotokopii pisma Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2011 r. znak

sprawy: [...] znajdującego się w aktach sprawy toczącego się

przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. VI

SA/Wa 3333/13 - na okoliczność posiadania przez pracowników Służby Celnej

świadomości i wiedzy o konieczności uzupełnienia posiadanego zakresu

akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie obejmującym badania

automatów do gier;

- poświadczonej za zgodność opinii technicznej nr [...] biegłego sądowego

z zakresu elektroniki mgr inż. Z.K. z dnia [...].2014 r. (powołanego przez Sąd Rejonowy w W., [...]w sprawie o sygn akt. [...]) dotyczącej urządzenia [....], którego oprogramowanie jest tożsame z tym, które posiada urządzenie przebadane przez Laboratorium Celne Izby Celnej w P. na okoliczność wykazania błędów w sprawozdaniu sporządzonym przez Izbę Celną w P. spowodowanych brakiem przeprowadzenia badań oprogramowania, a także na okoliczność zręcznościowo- symulacyjnego charakteru gier na urządzeniu [....]

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 20 września 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.; zwanej dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z dnia 13 listopada 1997 r. nr 137 poz. 926 ze zm.; zwanej dalej o.p.) w zw. z art. 8 Ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. 2009 r. nr 201 poz. 1540 ze zm.; zwanej dalej UGH), mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji braku zebrania przez organ pełnego materiału dowodowego, a także przedwczesne wydanie decyzji, podczas gdy nie w pełni została wyjaśniona kluczowa dla sprawy kwestia prawidłowości badań laboratoryjnych będących podstawą dla wydania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji błędne oparcie zaskarżonej decyzji na wnioskach z opinii (sprawozdania z badań) Laboratorium Celnego Izby Celnej w P/, która to jednostka nie posiadała uprawnień (akredytacji i upoważnienia) do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a zatem nie posiadała wiadomości specjalnych niezbędnych do wydania rzeczonej opinii będącej podstawą wydania skarżonej decyzji (tak po stronie jednostki jak i osoby prowadzącej badanie), co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzenia do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd I instancji powinien był dostrzec, że zebrany przez organ materiał dowodowy jest niewystarczający, a sporządzona przez nieuprawnioną jednostkę badającą opinia nie może być podstawą dla rozstrzygnięcia w przedmiocie charakteru gier na automacie, w związku z czym Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 o.p. w zw. z art. 8 UGH, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ administracji nierzetelnej i wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającej się jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia błędnych wyników badania jednostki badającej, które miały świadczyć o rzekomo losowym charakterze gier urządzanych na urządzeniu i możliwości uzyskania wygranych rzeczowych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzenia do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd I instancji powinien był dostrzec, że przeprowadzona przez organ ocena opinii jednostki badającej oraz jej wartość dowodowa jest bezrefleksyjna, wybiórcza i nierzetelna, a nadto że dokonanie prawidłowej oceny wartości dowodowej rzeczonej opinii powinno uwzględniać fakt, że sporządzona przez nieuprawnioną jednostkę badającą opinia nie może być podstawą dla rozstrzygnięcia w przedmiocie charakteru gier na urządzeniu, i tym samym Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 UGH, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ administracji dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, z uchybieniem zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, przez co ocena ta doprowadziła do dokonania przez organ administracji błędnych i całkowicie bezpodstawnych ustaleń faktycznych w przedmiocie charakteru gier urządzanych na urządzeniu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzenia do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd I instancji powinien był dostrzec dowolność, bezpodstawność i arbitralność ustaleń dokonanych przez organ administracji na podstawie zebranego materiału dowodowego, i tym samym Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 UGH, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na braku dokonania przez organ administracji wnikliwego i logicznego rozważenia i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, m.in. przez lakoniczne ustosunkowanie się do błędów i sprzeczności występujących w opinii sporządzonej przez jednostkę badającą - Laboratorium Celne Izby Celnej w P., pominięcie w procesie orzekania zarzutów zgłaszanych przez Skarżącego oraz wniosków wypływających z orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r. (sygn. akt IV KK 215/07) ze względu na fakt, iż zdaniem organu "wyrok ten nie może znaleźć zastosowania w tej sprawie", co w konsekwencji doprowadziło do obarczenia wydanej decyzji istotnymi brakami świadczącymi o dowolności i arbitralności decyzji, uniemożliwiającymi dokonanie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, co powinien dostrzec Sąd I instancji i tym samym Sąd I

instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 UGH, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przedstawieniu przez Sąd I instancji sprawy w sposób niezgodny ze stanem faktycznym, tj. przy dokonaniu bezpodstawnej kwalifikacji charakteru gier urządzanych na przedmiotowym urządzeniu i przy błędnym założeniu, że sprawozdanie jednostki badającej, na którym Minister Finansów oparł swoją decyzję, zostało sporządzone przez jednostkę badającą legitymującą się odpowiednim certyfikatem akredytacji oraz ważnym upoważnieniem Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier, co doprowadziło do zupełnie bezpodstawnej kwalifikacji urządzenia jako automatu do gier o charakterze losowym i w konsekwencji bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd I instancji powinien zauważyć, że jednostka badająca Laboratorium Celne Izby Celnej w P. nie posiada akredytacji w zakresie badań automatów ani ważnego upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier (albowiem upoważnienie to wygasło z dniem 14 lipca 2012 r.), i tym samym Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na tym, że Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił przy orzekaniu faktu wygaśnięcia z mocy prawa udzielonego Izbie Celnej w P. upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów do gier oraz faktu braku posiadania przez Izbę Celną w P. odpowiedniej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji, przez co bezzasadnie oddalił skargę, utrzymując w mocy rozstrzygnięcia Ministra Finansów w przedmiocie charakteru gier na urządzeniu, oparte jedynie na badaniu jednostki badającej, która nie była w żadnym razie kompetentna do przeprowadzania badań automatów do gier.

Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 6 i art. 2 ust. 7 w zw. z art. 23f ust. 6, art. 23b ust. 3 i art. 129 ust. 3 UGH, w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 2 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 UGH oraz w związku z art. 12 ust. 3 i art. 12 ust. 2 ustawy z dn. 26.05.2011 r o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2011 r., Nr 134, poz. 779), zwanej dalej "nowelizacją UGH", jak również w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 16 ust. 2 pkt 5 i art. 16 ust. 4 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. nr 138, poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o systemie oceny zgodności") przez błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż organ może oprzeć decyzję w przedmiocie charakteru gier na urządzeniach wyłącznie na opinii podmiotu tytułującego się jednostką badającą, bez jakiegokolwiek badania, czy jednostka, która przeprowadziła badanie, utraciła jeszcze przed badaniem automatu z mocy samego prawa upoważnienie Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią ww. przepisów organ i sąd są zobowiązani zbadać z urzędu ważność upoważnienia Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz uwzględnić fakt jego wygaśnięcia z mocy samego prawa;

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23b ust. 3 UGH w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 UGH oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, poprzez błędną wykładnię art. 23b ust. 3 UGH w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1 i art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 UGH oraz niezastosowanie w ramach wykładni ww. przepisów art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, i w konsekwencji wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji, iż:

sam fakt udzielenia danej jednostce upoważnienia ze strony Ministra Finansów

powoduje, że jest to podmiot upoważniony do przeprowadzenia badań

technicznych automatów, podczas gdy z prawidłowej wykładni ww. przepisów

wynika, że sam fakt udzielenia danej jednostce upoważnienia ze strony Ministra

Finansów nie powoduje, że dana jednostka jest podmiotem upoważnionym do

przeprowadzenia badań technicznych automatów, wobec braku posiadania

przez daną jednostkę akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie

badań technicznych automatów;

prawidłowe udzielenie akredytacji przez Polskie Centrum Akredytacji nie

wymaga określenia zakresu akredytacji, podczas gdy z prawidłowej wykładni

ww. przepisów, uwzględniającej art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o

systemie oceny zgodności, wynika, że akredytacja Polskiego Centrum

Akredytacji jest zawsze udzielana w określonym zakresie i potwierdza

fachowość podmiotu tylko w ściśle określonym zakresie wiedzy merytorycznej;

stosowne badania sprawdzające automatów do gier może przeprowadzić

jednostka badająca nieposiadająca akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w

zakresie badań technicznych automatów i urządzeń do gier, podczas gdy z

prawidłowej wykładni ww. przepisów stosowne badania sprawdzające

automatów może przeprowadzić tylko jednostka badająca posiadająca

akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań technicznych

automatów i urządzeń do gier;

strona skarżąca nie może zakwestionować ważności i prawidłowości

udzielenia przez Ministra Finansów Izbie Celnej w P. upoważnienia do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier, podczas gdy to właśnie w postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na urządzeniu zarówno organ, jak i sąd, powinien był rozważyć legitymację i kompetencje Izby Celnej w p. do przeprowadzania badań automatów do gier,

9) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 i 4, art. 23b ust. 3, art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 UGH oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, wyrażające się w błędzie subsumpcji i wadliwym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż:

- posiadanie przez jednostkę badającą Laboratorium Celne Izby Celnej w P. akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań chemicznych i właściwości fizycznych chemikaliów i tekstyliów jest wystarczające dla stwierdzenia, iż niniejsza jednostka badająca posiada odpowiednią akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań automatów do gier, potwierdzającą fachowość tych badań, podczas gdy z prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego z ww. przepisami wynika, że zakres akredytacji dotyczący badań chemicznych i właściwości fizycznych chemikaliów i tekstyliów jest niewystarczający dla stwierdzenia posiadania przez jednostkę badającą Izby Celnej w P. akredytacji w zakresie badań automatów do gier, potwierdzającej fachowość jednostki w zakresie badań automatów do gier, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że badanie automatu zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone przez jednostkę badającą do

tego nieuprawnioną;

- gry na przedmiotowym urządzeniu mają charakter losowy, a zdobyte w toku gier

na przedmiotowym urządzeniu punkty stanowią wygraną rzeczową, podczas gdy gry na przedmiotowym urządzeniu mają charakter zręcznościowy, a wygrane w ramach gier na urządzeniu nie przedłużają czasu gry na urządzeniu ani też nie dają możliwości rozpoczynania nowych gier za punkty z poprzednich gier, w związku z czym nie stanowią wygranej rzeczowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję Ministra Finansów w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automacie należącym do skarżącej Spółki. Treść zarzutów opartych na podstawach wskazanych zarówno w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego) jak i w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania) jak i ich uzasadnienie wskazują, że istota kasacji dotyczy prawidłowości dopuszczenia i oparcia się przez organ przy rozstrzyganiu o charakterze gier, co zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, na opinii (sprawozdaniu z badań) Laboratorium Celnego Izby Celnej w P., która to jednostka – w ocenie skarżącej kasacyjnie - nie posiadała uprawnień (akredytacji i upoważnienia) do przeprowadzenia badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy.

Art. 2 ust. 7 u.g.h. stanowi, że do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu.

Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego - wbrew stanowisku skarżącej - z treści art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. nie można wywieść, że w przypadku prowadzenia przez właściwego Ministra z urzędu postępowania w przedmiocie charakteru gry na automacie, do zakończenia tego postępowania i wydania rozstrzygnięcia dowodem niezbędnym jest badanie techniczne danego automatu przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą.

Z treści przytoczonej regulacji wynika, że ustawodawca nałożył na podmiot występujący o wydanie decyzji na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h. obowiązek załączenia do wniosku wymienionych w art. 2 ust. 7 u.g.h. dokumentów, w tym badania technicznego danego automatu, przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

W przypadku załączenia przez wnioskodawcę do wniosku badania technicznego danego automatu, przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, badanie to będzie dowodem w sprawie (art. 180 § 1 o.p. z wz. z art. 8 u.g.h.), natomiast w przypadku niezałączenia do wniosku dokumentów wymienionych w art. 2 ust. 7 zdanie pierwsze (w tym ww. badania) i nieuzupełnienia braku na wezwanie organu, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h.).

Natomiast w sytuacji prowadzenia przez właściwego Ministra, z urzędu postępowania na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., ustawodawca upoważnił Ministra do zażądania przedłożenia przez stronę dokumentów wymienionych w ust. 7 zdanie pierwsze, nie nakładając jednak na organ obowiązku uzyskania tych dokumentów.

Z treści zdania drugiego art. 2 ust. 7 u.g.h. - przewidującego uprawnienie organu do żądania przedłożenia badania technicznego automatu wykonanego przez upoważnioną jednostkę badającą także w postępowaniu prowadzonym z urzędu - nie można wyprowadzać wniosku, że dokument ten jest dowodem koniecznym także w postępowaniach nieinicjowanych przez strony.

Za taką interpretacją przepisu art. 2 ust. 7 u.g.h., poza jego literalnym brzmieniem, przemawia również fakt, iż w sytuacjach, w których ustawodawca uznał za konieczne korzystanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych z badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, wymóg taki został wprost zapisany w ustawie. I tak w myśl art. 23a ust. 3 u.g.h. naczelnik urzędu celnego rejestruje automaty i urządzenia do gier spełniające warunki określone w ustawie, na podstawie opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a stosownie do art. 23b ust. 1 i 3 u.g.h. w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu, a badanie to przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia.

Za trafnością przedstawionego rozumienia art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. przemawia dodatkowo uzasadnienie projektu ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.

Propozycję wprowadzenia zmian uzasadniano trudnościami związanymi z brakiem regulacji uprawniających Ministra do żądania od podmiotu stosownej dokumentacji i tym samym potrzebą określenia jakie dokumenty powinien przedstawić wnioskodawca ubiegający się o rozstrzygnięcie charakteru m.in. gier na automatach w drodze decyzji, o której mowa w art. 2 ust. 6 u.g.h. W powyższym uzasadnieniu wskazano nadto na zasadność wprowadzenia możliwości zażądania przedłożenia takich dokumentów także od strony uczestniczącej w postępowaniu prowadzonym z urzędu. Nie wskazano jednak na potrzebę zawężenia postępowania dowodowego dla postępowań wszczynanych przez organ z urzędu.

Podsumowując: z treści art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. należy wywieść, że w przypadku prowadzenia przez Ministra Finansów z urzędu postępowania w sprawie rozstrzygnięcia charakteru gry na automacie badanie techniczne danego automatu -przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - nie jest dowodem koniecznym, niezbędnym do zakończenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym poza granicami sprawy toczącej się z urzędu, w oparciu o przepis art. 2 ust. 6 u.g.h., jest ustalanie, czy badania automatu dokonała jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów zgodnie z art. 23f ust. 1 u.g.h. i to już tylko z tego powodu, że ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji rozstrzygającej z urzędu o charakterze gier od przeprowadzenia badania przez jednostkę badającą upoważnioną w stosownym trybie do badań technicznych automatów.

Z tego względu za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Konsekwentnie do tego stanowiska nieusprawiedliwione też są wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej postawione w obrębie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Istota tych zarzutów sprowadza się do kwestii związanych, ogólnie rzecz ujmując, z prawidłowością upoważnienia do badań technicznych automatów udzielonego Laboratorium Celnemu Izby Celnej w P. Z tej samej przyczyny za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie, w którym kwestionują sporządzenie opinii (przeprowadzenie badania automatu) przez nieuprawnioną jednostkę badającą.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej postawionych w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaznaczyć najpierw należy, o czym już była mowa, że wykorzystanie w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h. sprawozdania (opinii) z badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego badania (art. 194 § 3 o.p.). Pod tym też kątem Minister Finansów przeanalizował dowody przedstawione przez Spółkę, kwestionującą wynik badań przeprowadzonych przez wspomnianą jednostkę badającą i uznał te dowody za niepodważające zgodności ze stanem faktycznym wyników badań przeprowadzonych przez Laboratorium Celne Izby Celnej w P.

Sąd I instancji zaakceptował powyższą ocenę. W ocenie Sądu dowody zaproponowane przez skarżącą Spółkę, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostały przeanalizowane przez organ, który wskazał, że opinie prawne przedłożone przez stronę nie odnoszą się działania automatu [...], czyli tego, którego gry są przedmiotem niniejszego postępowania, nie mogły zatem zostać uznane za dowody, które mają wpływ na rozstrzygnięcie o charakterze gier prowadzonych na ww. automacie.

Sąd zaakcentował, że przebieg gry opisany w sprawozdaniu z badań jest tożsamy z opisem gry przedstawionym przez skarżącą spółkę. Skarga kasacyjna, mimo swej obszerności, w tym zakresie nie podjęła polemiki ze stanowiskiem zajętym przez Sąd I instancji, akceptującym pogląd organu. Tym samym skarga kasacyjna skutecznie nie wykazała, aby w tej istotnej dla wyniku sprawy ocenie materiału dowodowego doszło do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.

Niezasadne jest również odwoływanie się przez Spółkę przy ustalaniu zakresu wygranej rzeczowej do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV KK 215/07, w którym SN analizował charakter gier na automatach w świetle uregulowań ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), uchylonej przez ustawę o grach hazardowych. W ustawie o grach i zakładach wzajemnych nie było bowiem definicji wygranej rzeczowej, tak jak to ujmuje art. 2 ust. 4 u.g.h.

Ponadto NSA wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosku skarżącej kasacyjnie o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w skardze kasacyjnej, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego z dokumentów, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten jest adresowany do Sądu I instancji.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).