Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1054/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Go 987/12 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Go 987/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie stypendium oddalił skargę.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. [...] Starosta Powiatu M., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 41 ust. 1, 1b, 2 i 3 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., przyznał H. K. prawo do stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wyniesie co najmniej 150 godzin. Ponadto organ orzekł, iż w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie w okresie odbywania szkolenia od dnia [...] lipca 2012 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. K. , zarzucając, iż nie otrzymała stypendium w wysokości 120% zasiłku pomimo, iż szkolenie trwało 150 godzin. Jej zdaniem bezpodstawnie zaniżono kwotę stypendium pomniejszając ją o składki emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne. Podniosła, iż w decyzji nie orzeczono o pozostałych kosztach szkolenia (kosztach przejazdu, wyżywienia, badań lekarskich), co w jej ocenie stanowi poważne uchybienie.

Decyzją z dnia [...] września 2012r. [...] Wojewoda [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 41 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż H. K. zarejestrowanej od dnia [...] października 1994 r. jako osoba bezrobotna w dniu [...] czerwca 2012 r. wydano skierowanie na szkolenie w zawodzie szwaczki, które odbyło się w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. w łącznym wymiarze 150 godzin.

Organ odwoławczy stwierdził właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ I instancji. Wojewoda wskazał także, iż podstawą wydania decyzji o przyznaniu ww. zasiłku był art. 41 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), w myśl którego bezrobotnemu w okresie odbywania szkolenia, na które został skierowany przez starostę, przysługuje stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy. Wysokość tego stypendium wynosi miesięcznie 120% zasiłku, jeżeli program szkolenia obejmuje co najmniej 150 godzin. W przypadku mniej intensywnego kursu wysokość, stypendium ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, z zastrzeżeniem jednak, że obniżone w taki sposób stypendium nie może być niższe niż 20% zasiłku dla bezrobotnych.

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż stypendium zostało pomniejszone o składki emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne, gdyż od kwoty brutto należnego stronie stypendium za miesiąc lipiec, tj. 876,80 zł pobrano jedynie zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 112,00 zł, a pozostałą kwotę w wysokości 764,80 zł wypłacono stronie w dniu [...] sierpnia 2012r. Natomiast w dniu [...] września 2012 r. wypłacono pozostałe stypendium za sierpień w wysokości 158,90 zł nie pobierając zaliczki na podatek dochodowy.

Ponadto Wojewoda stwierdził bezzasadność zarzutu, iż w decyzji nie orzeczono o pozostałych kosztach szkolenia (kosztach przejazdu, wyżywienia, badań lekarskich). Organ odwoławczy podał, iż finansowanie kosztów zakwaterowania i wyżywienia bezrobotnego możliwe jest tylko, jeżeli szkolenie odbywa się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego pod warunkiem wskazania tych kwestii w umowie zawartej z instytucją szkoleniową. W przypadku szkolenia, w którym uczestniczyła H. K. , w umowie brak jest zapisu, który gwarantowałby zwrot kosztów zakwaterowania i wyżywienia.

Rozstrzygnięcie w sprawie sfinansowania kosztów przejazdu ma charakter fakultatywny i pozostawione jest staroście, który może zwrócić w całości albo w części koszty przejazdu na szkolenie i przejazdu na egzamin. Ustawodawca nie przewidział obowiązku wydawania decyzji w sprawach dotyczących przyznania bądź odmowy przyznania kosztów przejazdu, wobec czego o sposobie rozpatrzenia wniosku strona została stosownie poinformowana przez urząd pracy. Informacja taka stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną i nie może być uznana za decyzję administracyjną.

Skargę na powyższą decyzję złożyła H. K. , która wniosła o zbadanie naruszeń prawa w przedmiotowej sprawie oraz uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz stwierdziła, że została przymuszona do odbioru decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. w dniu [...] sierpnia 2012 r. z datą wsteczną [...] lipca 2012 r. Odbierając decyzję nosząca datę [...] lipca 2012 r. jako datę jej odbioru uwidoczniła faktyczną datę jej otrzymania tj. [...] lipca 2012 r..

Ponadto skarżąca nie zgodziła się ze sposobem naliczania wynagrodzenia z dnia [...] sierpnia 2012 r., gdzie jak twierdzi strona za 138 godz. odbytego w lipcu szkolenia wypłacono jej 764,80 zł netto w tym podatek i z [...] września 2012 r., gdzie za 12 godzin szkolenia jakie odbyła w miesiącu sierpnia naliczono 158,90 zł jako kwotę bez podatku. Zdaniem skarżącej nie wiadomo również co stało się z umowami, które uczestnikom wręczono na początku lipca 2012 r. tuż przed rozpoczęciem szkolenia do podpisania, bez wręczania kopii. Jej zdaniem były to umowy o pracę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz poinformował, iż przedmiotowe stypendium zostało naliczone i wypłacone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd wskazał, że z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) wynika, że bezrobotnemu w okresie odbywania szkolenia, na które został skierowany przez starostę, przysługuje stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy. W myśl art. 41 ust. 3 ustawy wysokość stypendium wynosi miesięcznie 120 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin, zaś w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być niższe niż 20 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania była kontrola legalności decyzji przyznającej stronie skarżącej stypendium z tytułu odbywania szkolenia. Wobec tego ocenie podlegała jedynie zasadność przyznania tego świadczenia, a nie jego wysokość, która wynika z ustawy oraz to, czy skarżącej wypłacono całość przyznanego stypendium czy też nie. Kwestia wyegzekwowania wypłaty przyznanego świadczenia jest sprawą odrębną od rozpatrywanej. Zgodnie jednak z art. 16 ust. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe bezrobotnych czyli również bezrobotnych otrzymujących stypendium w związku z skierowaniem na szkolenie w oparciu o przepis art. 41 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy finansują w całości urzędy pracy z Funduszu Pracy. W niniejszej sprawie nie potrącono z należnego skarżącej stypendium powyższych składek. Zgodnie natomiast z treścią art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenie wypadkowe za bezrobotnych z własnych środków płaci płatnik składek czyli urząd pracy co miało miejsce również w niniejszej sprawie. Za wyjątkiem podatku dochodowego naliczonego od stypendium jakie otrzymała skarżąca za miesiąc lipiec 2012 r. nie dokonywano innych potrąceń. Natomiast składki naliczone i wyszczególnione w tzw. poleceniu wypłaty zostały uiszczone przez urząd pracy i nie zostały odliczone od należnego stypendium.

Sąd wskazał, że organ I jak i II instancji, opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach, słusznie uznały, iż wypełniły się przesłanki do przyznania skarżącej stypendium w określonym w decyzji wymiarze.

Podstawę zwrotu skarżącej kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca odbywania szkolenia stanowiła przepis art. 41 ust. 4b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nie zaskarżona decyzja, której przedmiotem było przyznanie H. K. stypendium z tytułu odbywania szkolenia. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżącej zwrócono te koszty, rozliczając je według ceny biletu miesięcznego. Z pism skarżącej wynika, że nie kwestionuje ostatecznego rozliczenia zwrotu tych kosztów. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest władny do ustalania czy doszło do zawarcia umowy o pracę i z jakim podmiotem. Nie jest to sprawa sądowoadministracyjna. W rozumieniu przepisu art. 1 p.p.s.a. właściwym do rozpatrywania takich roszczeń jest sąd powszechny – sąd pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. K. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 134 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. - poprzez nie rozpoznanie zarzutu sformułowanego przez skarżącą, a doprecyzowanego przez pełnomocnika na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r., podnoszącego brak uzasadnienia sposobu wyliczania stypendium, w tym zwłaszcza brak wyjaśnienia dlaczego w jednym miesiącu pobrano zaliczkę na podatek, a w drugim miesiącu takiej zaliczki nie pobierano, która to okoliczność nie pozwala na zweryfikowanie poprawności naliczeń.

W ocenie skarżącej, Sąd co prawda słusznie wskazał na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz fakt iż nie jest związany granicami skargi przy rozpoznawaniu sprawy, jednakże nie dostrzegł, że przepis ten daje jedynie prawo do ewentualnego szerszego rozpoznania sprawy, lecz nie pozwala na pomijanie zarzutów wyrażonych wprost przez skarżącą. Takie procedowanie sądu musi zostać zakwalifikowane, jako naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto w końcowej części uzasadnienia wyroku sąd niesłusznie rozważał kwestię czy w niniejszej sprawie mogła być badana tylko zasadność stypendium czy też jego wysokość. Niesłuszność rozważań wynika z tego, że H. K. - w ostatecznie wyrażonym stanowisku procesowym - nie kwestionowała ani wysokości, ani zasadności przyznanego stypendium. Skarżąca bowiem wprost zakwestionowała całkiem inną okoliczność, a mianowicie brak uzasadnienia sposobu wyliczenia, a zwłaszcza przyczyn dokonania potrąceń na podatek tylko w jednym miesiącu. To oznacza, że wspomniane rozważania sądu nie odnoszą się do istoty skargi, a zarzuty skarżącej pozostały w rzeczywistości bez rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Powołany jako podstawa skargi kasacyjnej przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd I instancji trafnie określił granice sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Pojęcie sprawy w powyższym przepisie występuje w znaczeniu materialnoprawnym i w niniejszej sprawie opiera się na stosowaniu art. 41 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.). Przepisy te określają przesłanki nabycia prawa do stypendium i jego wysokość. O tym też rozstrzyga decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia do sądu I instancji. Nie jest natomiast przedmiotem rozstrzygania tą decyzją wysokość obciążeń podatkowych związanych z przyznanym stypendium ani sposób ich rozliczenia.

Rzeczą sądu administracyjnego I instancji jest odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, które wiążą się z istotą sprawy, a zatem mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wykonując swój obowiązek wynikający z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie był zobowiązany w niniejszej sprawie do analizowania przyczyn dla których od kwot wypłaconych skarżącej w sierpniu 2012 r. nie pobrano zaliczki na podatek dochodowy, inaczej niż stało się to w lipcu tegoż roku. Są to bowiem kwestie nie mające znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji przyznającej stypendium skarżącej.

Dodać należy ponadto, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dlatego też nie było możliwe dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny uzasadnienia zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego kompletności obejmującej między innymi wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.