Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1234/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2020 r. Znak [...] po rozpatrzeniu wniosku Pana P.W. (dalej skarżący) z dnia [...] marca 2020 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) utrzymał

w mocy decyzję podjętą [...] marca 2020 r. na podstawie art. 83 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53) o odmowie przyznania świadczenia.

Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa ZUS

o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., znak sprawy [...] Prezes ZUS odmówił skarżącemu przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Prezes podkreślił, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Organ wyjaśnił, że warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] grudnia 2019 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od września 2019 r.

Po analizie zebranego materiału dowodowego organ nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których skarżący nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Z akt sprawy wynika, że na przestrzeni 34 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżący udokumentował 3 lata, 11 miesięcy i 10 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 2 lat, 11 miesiąc i 15 dni okresów składkowych oraz 11 miesięcy 25 dni okresów nieskładkowych, okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Prezes ZUS wyjaśnił, że świadczenie w drodze wyjątku przyznawane jest osobom aktywnym zawodowo i jakkolwiek nie jest ono wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak nie może on pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie. Dotychczasowy okres ubezpieczenia powinien być adekwatny do wieku pracownika, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków ubezpieczenia uniemożliwiły okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.12.2005 r. sygnatura I OSK 764/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ' http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ wskazał, że w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżący udowodnił 3 lata, 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 2 lata, 3 miesiące i 2 dni okresów składkowych i 9 miesięcy, 1 dzień okresów nieskładkowych (okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych).

Zdaniem organu świadczenie w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony, szczególnymi okolicznościami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6.11.2007 r., sygnatura II SA/Wa 1056/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy wynika, że w okresach od [...].01.2012 r. Do [...].08.2014 r., od [...].12.2014 r. Do [...].10.2017 r., od [...].05.2018 r. Do [...].09.2019 r., tj. do dnia powstania niezdolności do pracy skarżący nie wykonywał pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ponadto we wskazanych okresach nie była wobec skarżącego orzeczona całkowita niezdolność do pracy.

Organ podkreślił, że trudności w znalezieniu pracy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie istnieją przeszkody w zatrudnieniu, nie mogą być uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. W przeciwnym wypadku świadczenia przyznawane w tym trybie mogłyby stać się regułą. Trudności

w znalezieniu pracy i stan wysokiego bezrobocia w Polsce są bowiem okolicznościami powszechnymi, podczas gdy tylko udowodnione zupełnie szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia przez Prezesa ZUS (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.09.2001 r., sygnatura II SA 932/01, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można przyjąć, że sama rejestracja w urzędzie pracy w charakterze osoby bezrobotnej może stanowić w każdym przypadku okoliczność szczególną, albowiem w takiej sytuacji świadczenia w drodze wyjątku stałyby się świadczeniami powszechnymi, co byłoby sprzeczne z charakterem i celem funkcjonowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Zdaniem organu podkreślenia wymaga, że samo powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną, nawet potwierdzone przez właściwy urząd pracy, nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2007 r. sygnatura akt II SA/Wa 1159/07, dostępny w LEX nr 492322).

W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej organ uznał, że skarżący nie spełnia warunków koniecznych do przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Przedmiotową decyzję zaskarżył w całości. Domagał się :

- uchylenia zaskarżonej decyzji i wcześniejszej decyzji Prezesa ZUS z dnia

[...] marca 2020 r.,

- orzeczenia o prawie P.W. do renty z tytułu niezdolności do pracy

w drodze wyjątku.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, polegającą na uznaniu, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie zachodzą szczególne okoliczności dla przyznania wnioskodawcy świadczenia rentowego w drodze wyjątku,

- naruszenie przepisów postępowania, w tym słusznego interesu strony - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym co do stanu zdrowia wnioskodawcy, ograniczonych możliwości jego zatrudnienia w związku z kilkoma wypadkami, jakim wnioskodawca uległ, poszukiwania zatrudnienia przez wnioskodawcę i doszkalania się, a także co do sytuacji materialnej, w jakiej znalazł się wnioskodawca wskutek choroby i całkowitej niezdolności do pracy, w szczególności niemożliwości utrzymania się i leczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna i bardzo krzywdząca. Prezes ZUS uchybił obowiązkom procesowym poprzez wybiórcze i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego w świetle

art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie skarżącego szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które istotnie ograniczają aktywność zawodową. Artykuł 83 ust. 1 ww. ustawy nie może być - jak czyni to organ - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się

o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi w istocie możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142669). Skarżący wyjaśnił, że przerwy w zatrudnieniu przed stwierdzeniem u niego poważnej choroby, powodującej całkowitą niezdolność do pracy, wynikały wyłącznie z nękających go chorób spowodowanych wypadkami i ostatecznie chorobą samoistną, która wyłączyła skarżącego z możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy oraz fakt, że w krótkich okresach, w których nie pracował, nie było dla niego żadnej pracy. Skarżący podkreślił, że uległ kilku wypadkom. Natomiast w okresach kiedy nie mógł znaleźć pracy zarejestrowany był jako bezrobotny. Podejmował również bezskuteczne starania o znalezienie pracy we własnym zakresie. Podjął też działania mające na celu uzyskanie dodatkowych kwalifikacji. Ukończył kurs kierowcy wózka jezdniowego z napędem silnikowym i magazyniera w Centrum Kształcenia Zawodowego

w K. - Zaświadczenie o ukończeniu kursu Nr [...] z dnia [...].08.2014r. Odbył staż w okresie od [...].11.2017 r. Do [...].04.2018 r. jako operator wózka widłowego w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym A.P.

w N. Skarżący podkreślił, że jego stan zdrowia powinien być brany pod uwag w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy od września 2019 r. Orzeczenie to, od którego nie wniesiono sprzeciwu, jest dla organu wiążące. Oznacza ono, że do 34 roku życia skarżący nie legitymował się żadnym stopniem niezdolności do pracy, natomiast w tym czasie wykazał łącznie 3 lata, 11 miesięcy i 10 dni ubezpieczenia, z czego w 10-leciu ocenianym do uprawnień wykazano 3 lata i 3 dni ubezpieczenia. Ponadto skarżący nie pracował w latach 2012-2014, 2014-2017, 2018-2019. Organ nie stwierdził, by przyczyną przerw

w ubezpieczeniu były okoliczności szczególne. Potwierdził rejestrację skarżącego

w charakterze bezrobotnego, jednak organ wskazał, że nie obejmuje ona całości przerw w jego ubezpieczeniu.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, że nie kwestionuje ani obecnej niezdolności do pracy skarżącego, ani jego trudnej sytuacji materialnej. Jednak sama w sobie niezdolność do pracy, nawet

w powiązaniu z najbardziej w pojęciu zainteresowanego szczególną i wyjątkową jego obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której stan zdrowia, po dłuższym okresie pozostawania przez nią poza wszelkim ubezpieczeniem, obecnie się pogorszył. Wbrew przekonaniu skarżącego fakt, że jest obecnie - niezaprzeczalnie - całkowicie niezdolny do pracy i pozbawiony prawa

do świadczeń w trybie zwykłym nie daje mu automatycznie prawa do świadczenia

w drodze wyjątku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym miejscu należy również wskazać ,że Sąd Administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie i ocenia zaskarżoną decyzję na datę jej wydania.

Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył bowiem przepisu art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z powołanym przepisem, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja

w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. W literaturze dotyczącej uznania administracyjnego stwierdza się, że "(...) Przedmiotem jego nie jest ani ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego" (M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983 r., s. 63, cyt. za "Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego", Wydawnictwo C.H. Beck, 2005 r.). Uznanie dotyczy zatem wyboru konsekwencji zaistnienia normy prawnej

w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Tak też instytucję uznania administracyjnego rozumie się w orzecznictwie. Od uznania administracyjnego należy natomiast odróżnić sferę pojęć niedookreślonych, które podlegają pełnej wykładni w procesie interpretacji prawa (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

3 czerwca 2003 r., sygn. akt K 43/2002, Lex Polonica nr 364051). Do takich niedookreślonych pojęć należy m.in. zawarte w art. 83 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "szczególne okoliczności", stanowiące jedną z przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Zanim zatem organ dokona w ramach obowiązującego prawa wyboru optymalnego z punktu widzenia konkretnych okoliczności faktycznych rozwiązania (uznanie administracyjne), powinien dokonać wykładni pojęcia nieostrego, biorąc pod uwagę zarówno kontekst normatywny, w którym dane pojęcie funkcjonuje, jak

i okoliczności stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisu, który takie pojęcie zawiera. Sąd administracyjny jest zaś upoważniony i zobowiązany jednocześnie do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przez organ pojęć niedookreślonych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 4203/01, Lex Polonica nr 364326).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu

o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przyjmując, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia w okresach od [...].01.2012 r.

Do [...].08.2014 r., od [...].12.2014 r. Do [...]10.2017 r., od [...].05.2018 r.

do [...].09.2019 r., tj. do uzyskania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy

od września 2019 r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym zdarzenie to bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby.

W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom

i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę

do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się

o świadczenie w drodze wyjątku.

Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11.10.2017 r., sygn. akt. I OSK 2314/16 (wyrok opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej w Internecie na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl): "Za "szczególną okoliczność", w rozumieniu art. 83

ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie można uznać samego faktu niestabilnej sytuacji na rynku pracy, zagrożenia bezrobociem, a w konsekwencji pracy nieobjętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia - nie w drodze wyjątku - jak stanowi o tym ustawa, a powszechnie. Bezrobocie tylko wtedy może być szczególną okolicznością skutkującą niespełnianiem przez konkretną osobę warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, gdy osoba ta wykaże, że jej przerwy w zatrudnieniu były spowodowane wyłącznie bezrobociem, a nie innymi okolicznościami.".

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niespełnienie przez skarżącego warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym nie jest spowodowane szczególnymi okolicznościami w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sam fakt trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego nie może być uznany za taką okoliczność. Dopiero orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy skutkuje niemożnością podjęcia zatrudnienia.

Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1056/07 przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu zatrudnienia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami.

Analiza sformułowanych w skardze zarzutów pozwala stwierdzić, że skarżący w istocie zmierza do zakwestionowania oceny konkretnych okoliczności faktycznych mających, w jego ocenie, uzasadniać przyznacie świadczenia w drodze wyjątku. Wątpliwości skarżącego dotyczą bowiem głównie jego zdrowia, jako kluczowego czynnika, uzasadniającego pozytywne rozpatrzenie jego wniosku, albowiem mającego wpływ na ograniczoną zdolność do podjęcia zatrudnienia, a tym samym na sytuację finansową, co jednak w ocenie Sądu nie prowadzi do wniosku, że była to szczególna okoliczność uzasadniająca przerwy w zatrudnieniu. Skarżący nie przedstawił dokumentów, z których wynika, aby ta niezdolność miała charakter trwały, a tym samym z tych dowodów i okoliczności sprawy nie można wyprowadzić takiego wniosku. Dopiero z orzeczenia ZUS z [...] grudnia 2019 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od września 2019 r.

W tym miejscu należy wskazać, że co prawda to organ administracji prowadzi w sprawie postępowanie, jednak nie zwalnia to wnioskodawcy od przedstawiania dowodów na okoliczność zaistnienia określonych przesłanek z art. 83 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak zdaniem Sądu prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyrok z dnia 19 listopada 2010 r. I OSK 1282/10 "W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się

z dochodzonym świadczeniem".

Poszukując wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu skarżącego , w dacie wydania decyzji, nie sposób stwierdzić, że powstały one wskutek okoliczności, na które nie miał wpływu, gdyż panujące bezrobocie oraz niestabilna sytuacja na rynku pracy nie mają charakteru okoliczności szczególnych.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych fakt zarejestrowania jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy nie stanowi okoliczności szczególnej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślenia wymaga, iż samo powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną, nawet potwierdzone przez właściwy urząd pracy, nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił takich dowodów.

Odnosząc się do przesłanki braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy wskazać, że nie została ona przez ustawodawcę zdefiniowana, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że należy ją ocenić porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie

z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne ( por. wyrok NSA 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, publ. Lex nr 1291381, wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. I OSK 292/11, publ. LEX nr 1081017, wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, publ. LEX nr 321169).

W tym miejscu wskazać należy, że sama trudna sytuacja materialna skarżącego nie może być jedyną przesłanką przemawiającą za przyznaniem świadczenia, gdyż jak wyżej wskazano przesłanki z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych muszą być spełnione łącznie.

Mając powyższe na uwadze, nie sposób Prezesowi ZUS zarzucić niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej. Zatem to strona powinna w toku postępowania administracyjnego przedstawić, albo przynajmniej wskazać, dowody na istnienie okoliczności stojących na przeszkodzie w uzyskaniu przez ubezpieczonego odpowiedniego okresu składkowego (tak: wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1135/14).

Organ nie naruszył w rozpatrywanej sprawie przepisów postępowania. Zgromadził pełny materiał dowodowy i należycie go ocenił.

Sąd nie stwierdził, aby organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Z tego względu brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku.