Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 500/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 1  pkt 2  , art. 53  ust. 1 i ust. 6, art. 76  ust. 1  i ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga NSA Krystyna Kutzner Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2016 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Wojewody z dnia 16 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie oraz obowiązku zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lutego 2016 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, z [...] 2015 roku, znak: [...], orzekającą względem D. L. (dalej: "skarżącej") o uznaniu za nienależne świadczenie wypłacone za okres od 1 lipca 2014 r. do 30 listopada 2014 r., w kwocie 4.987 zł oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 17 kwietnia 2013 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 25 kwietnia 2013 r. do dnia 24 października 2014 r. (decyzja z dnia [...] 2013 r., znak: [...], nr decyzji: [...]).

W dniu rejestracji skarżąca otrzymała informacje dotyczące warunków jakie muszą być spełnione by uzyskać status osoby bezrobotnej oraz utraty statusu bezrobotnego. Otrzymała również pouczenie o okolicznościach skutkujących utratą prawa do pobierania świadczeń z Funduszu Pracy (zasiłku, stypendium), z której wynika, że utratę świadczeń z Funduszu Pracy powoduje min. podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zarówno odnośnie informacji jak i pouczenia skarżąca oświadczyła, że została zapoznana z zawartymi tam warunkami, co poświadczyła własnoręcznym podpisem.

Następnie skarżąca została skierowana na staż do pracodawcy: S Firma Handlowa E. B., na okres od dnia 1 lipca 2014 r. do 30 listopada 2014 r. zgodnie z zawartą umową. W związku z powyższym, decyzją z [...] 2014 r., znak: [...], nr decyzji: [...], przyznano skarżącej prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od 1 lipca 2014 r. Następnie decyzją z [...] 2014 r., znak: [...], nr decyzji: [...], orzeczono o utracie przez skarżącą prawa do stypendium od dnia 1 grudnia 2014 r., z powodu zakończenia stażu.

W dniu 19 grudnia 2014 r. skarżąca zgłosiła podjęcie pracy od dnia 1 grudnia 2014 roku, wobec czego decyzją z [...] 2014 r., nr [...], została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej.

W październiku 2015 r. Powiatowy Urząd Pracy pozyskał RAPORT ZUS-U1, zawierający dane o okresach ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych skarżącej. Wynika z niego, że skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z kodem 041100, tj. jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenie lub umowę o świadczenie usług w okresie od dnia:

• 20 listopada 2013 r. do dnia 12 listopada 2014 r. przez płatnika składek nr NIP [...] a następnie od dnia:

• 12 listopada 2014 r. przez płatnika składek nr NIP [...].

Na dzień wystawienia raportu, tj. 26 października 2015 r. stan ten nie uległ zmianie.

W dniu 10 listopada 2015 r. skarżąca przedłożyła umowę zlecenie zawartą 20 listopada 2013 r. z firmą A Sp. z o.o. w N, porozumienie w sprawie rozwiązania umowy zlecenia z dnia 20 listopada 2013 r., zawarte w dniu

12 listopada 2014 r. oraz umowę zlecenie nr [...], zawartą w dniu 12 listopada 2014 r. z firmą A Sp. z o.o. w organizacji w N.

Postanowieniem z [...] 2015 r., organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie trzech decyzji Starosty, tj.: z dnia [...] 2014 r., nr [...], orzekającej o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu od 1 lipca 2014 roku; z dnia [...] 2014 r., nr [...], orzekającej o utracie przez skarżącą prawa do stypendium od dnia 1 grudnia 2014 r., z powodu zakończenia stażu oraz z dnia [...] 2014 r., nr [...], orzekającej o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej w związku z podjęciem pracy.

Wynikiem wznowionego postępowania było wydanie w dniu [...] 2015 r., decyzji znak: [...], którą organ I instancji uchylił ww. decyzje, co do których wznowił postępowanie oraz orzekł o odmowie uznania skarżącej, od dnia 20 listopada 2013 r., za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 1 lipca 2014 r. Od decyzji tej skarżąca nie złożyła odwołania i stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Następnie, decyzją z [...] 2015 r., znak: [...], organ I instancji orzekł o uznaniu za nienależne, świadczenie wypłacone skarżącej za okres od 1 lipca 2014 r. do 30 listopada 2014 r., w kwocie 4.987 zł oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym potwierdziła zawarcie umowy zlecenia, polegającą na pozyskiwaniu klientów dla firmy A Sp. z o.o. w N. Skarżąca podniosła, że praca była bardzo ciężka, a wynagrodzenie niewielkie. Stwierdziła też, że nie szukała nawet klientów, a o umowie zawartej z firmą w N zapomniała. Dlatego podpisała umowę stażową nie pamiętając o podpisanej, a nie wypowiedzianej, umowie zlecenia.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołując się na treść art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 267 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uznania pobranego świadczenia za nienależne. Skarżąca bowiem od dnia 20 listopada 2013 r. nie spełniała warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej, a tym samym do przyznania i pobierania stypendium, a także w dniu rejestracji została prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez bezzasadne uznanie świadczenia za nienależne, pomimo braku prawidłowego pouczenia jej, a nadto niedokonania ustaleń czy miała świadomość, że to świadczenie jej się nie należy, a także czy zawarte umowy były pracą zarobkową, czy uzyskała kiedykolwiek z tego tytułu środki oraz czy składki na ubezpieczenie ZUS były faktycznie odprowadzane.

W dalszej części skargi skarżąca podniosła, że w całym okresie po podpisaniu umowy zlecenia niewielkie wynagrodzenia otrzymała w dniach: 28.02.2014 r., 31.03.2014 r., 30.04.2014 r., i 27.02.2015 r., jednak nie była świadoma, że z tytułu zawarcia umów zlecenia nie przysługuje jej status osoby bezrobotnej. Podniosła, że pouczenie było dla niej niejasne i niezrozumiałe. Jej zdaniem z pkt V.6. informacji dla osób rejestrujących się nie wynika, że zakaz pracy obejmuje również umowę zlecenia. Zadaniem skarżącej podpisanie tych umów nie stanowi wykonywania pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwana dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nakładającą na skarżącą obowiązek zwrotu stypendium za okres od 1 lipca do 30 listopada 2014 r. w kwocie 4.987 zł. Sądowa kontrola zaskarżonego aktu – sprawowana w oparciu o kryterium legalności (zgodności z prawem) - wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty naruszają prawo w stopniu obligującym sąd administracyjny do ich uchylenia.

Zważywszy na przedmiot zaskarżenia w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm. – w wersji obowiązującej na dzień wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji) bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Bezrobotnych oraz poszukujących pracy rejestrują powiatowe urzędy pracy oraz prowadzą rejestr tych osób (art. 33 ust. 1). W myśl art. 33 ust. 4 ustawy, starosta (jako organ właściwy w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy – art. 10 ust. 7) pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.

Skierowanie bezrobotnych do odbycia stażu następuje na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. W myśl art. 53 ust. 6 ustawy, bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. (art. 76 ust. 2 ustawy):

1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie,

3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.

Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy zostały spełnione przesłanki, w szczególności materialnoprawne wynikające z art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia, do nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu, jako świadczenia nienależnie pobranego, stypendium z tytułu odbywania stażu, wypłaconego za okres, w którym odbywała ona staż w S Firma Handlowa E. B.

Z uwagi na zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne należało poddać analizie możliwość wystąpienia przesłanki z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, jako warunku uznania świadczenia za nienależnie pobrane.

Niewątpliwie w niniejszej sprawie zaistniała pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu świadczenia w postaci stypendium stażowego, które skarżąca pobrała w całości z tytułu odbywania stażu w S Firma Handlowa E. B. w okresie od 1 lipca do 30 listopada 2014 r.

Bezsporny stan faktyczny sprawy wskazuje bowiem, że w dniu 20 listopada 2013 r. skarżąca podjęła pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia, co skutkowało utratą w tej dacie statusu bezrobotnego, stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Skoro do odbywania stażu i do otrzymywania z tego tytułu stypendium na podstawie powołanej wyżej ustawy może być skierowana tylko osoba bezrobotna, to utrata tego statusu prawnego oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, w tym stypendium stażowego. Ostateczna decyzja w przedmiocie pozbawienia skarżącej, od dnia 20 listopada 2013 r. statusu osoby bezrobotnej, oraz utraty – od dnia 1 lipca 2014 r., - prawa do otrzymywania stypendium stażowego zapadła w dniu 2 grudnia 2015 r.

Sąd doszedł jednak do przekonania, że - wbrew stanowisku organów - nie została spełniona druga z niezbędnych przesłanek nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu stypendium jako świadczenia nienależnie pobranego, a mianowicie przesłanka uprzedniego pouczenia go o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania tego stypendium.

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, użyte w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określenie, iż pobierający świadczenie musi być pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania nie oznacza dokonania jakiekolwiek pouczenia, lecz pouczenia zrozumiałego dla adresata. Zatem informacje niezrozumiałe, niepełne, wymagające dokonywania swoistych interpretacji ich treści nie stanowią pouczenia, o jakim mowa w tym przepisie. O prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ sprecyzował treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wyraźnie wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia (zamiast wielu zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2010 r., II UK 149/10, LEX nr 786385; wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10, LEX nr 754166; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r., III SA/Gd 175/10, LEX nr 668419).

Tymczasem z akt administracyjnych sprawy, w oparciu o które orzeka sąd administracyjny (art. 133 § 1 P.p.s.a.) wynika, iż skarżąca otrzymała tylko jedno pouczenie w dniu rejestracji, tj. 17 kwietnia 2013 r. W informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy (podpisanym przez skarżącą) znalazły się min.: przesłanki uzyskania statusu bezrobotnego (pkt II informacji), w tym min. wskazanie, że status bezrobotnego ma osoba, która nie świadczy usług na podstawie umowy zlecenia (pkt II ppkt 2); przesłanki utraty statusu bezrobotnego (pkt III informacji, w tym m.in. wskazanie, że status bezrobotnego traci osoba, która nie spełnia warunków określonych w pkt II informacji (art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy); ( pkt V ppkt 6) obowiązek zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy), a także informację o grzywnie grożącej za niedochowanie tego obowiązku; (pkt V ppkt 9) została również przytoczona treść art. 76 ustawy czyli przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca zapoznała się również z pouczeniem o okolicznościach skutkujących utratą prawa do pobierania świadczeń z Funduszu Pracy (zasiłku, stypendium), gdzie wymieniono podjęcie zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Oceniając treść i zakres tych pouczeń, zwłaszcza w świetle treści art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, nie sposób uznać ich za należyte i wystarczające do przyjęcia, że skarżąca była właściwie poinformowana o obowiązkach związanych ze statusem bezrobotnego kierowanego na staż oraz o prawnych konsekwencjach niedopełnienia tych obowiązków.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że z akt sprawy nie wynika aby skarżąca, w momencie kierowania jej na staż, została ponownie pouczona o obowiązkach związanych ze statusem bezrobotnego kierowanego na staż oraz o prawnych konsekwencjach niedopełnienia tych obowiązków. Tymczasem pomiędzy pouczeniem skarżącej, które miało miejsce w dniu rejestracji jako osoby bezrobotnej (17 kwietnia 2013 r.), a skierowaniem jej na staż (1 lipca 2014 r.) upłynęło ponad rok. Trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby rozpoczynając staż miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego ponad rok wcześniej i to w związku z uznaniem ją za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku oraz by odniosła tekst tego pouczenia do swojej obecnej sytuacji (skierowanie na staż), a następnie na tej podstawie samodzielnie budowała sobie obraz własnej sytuacji prawnej (praw i obowiązków) związanej z uzyskaniem innego niż dotychczas świadczenia pieniężnego. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną zwłaszcza w zakresie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją jak obowiązek zwrotu świadczenia (stypendium), jako nienależnie pobranego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 433/13 i wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Lu378/16).

Po drugie, co równie istotne, treść udzielonych stronie pouczeń należy oceniać z uwzględnieniem faktu, że ustawa o promocji zatrudnienia nie zawiera w swych przepisach sformułowanego wprost stwierdzenia, że nienależnym świadczeniem pieniężnym jest stypendium wypłacane osobie bezrobotnej skierowanej do odbycia stażu, która podjęła pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia.

Analiza przepisów ustawy wskazuje, że do zrekonstruowania normy prawnej, w myśl której bezrobotny skierowany do odbycia stażu i otrzymujący z tego tytułu stypendium, jest obowiązany w razie równoczesnego podjęcia zatrudnienia do zwrotu pobranego stypendium, jako świadczenia nienależnego, niezbędna jest wykładnia następujących przepisów ustawy:

- art. 2 ust. 1 pkt 2 (zawierająca definicję bezrobotnego),

- art. 2 ust. 1 pkt 11 ( zawierająca definicje innej pracy zarobkowej),

- art. 53 ust. 1 (stwierdzająca, iż bezrobotnego można skierować do odbycia stażu)

- art. 53 ust. 6 (wskazująca, iż bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium),

- art. 76 ust. 1 (przewidująca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia),

- art. 76 ust. 2 pkt 1 (zawierająca definicję nienależnie pobranego świadczenia).

Dopiero w rezultacie zestawienia i wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy można wyprowadzić normę prawną stanowiącą, iż bezrobotny, który skierowany do odbycia stażu podejmuje równocześnie inną pracę zarobkową w postaci umowy zlecenia, przestaje w ten sposób spełniać warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, traci w ten sposób status osoby bezrobotnej. Skoro stypendium w okresie odbywania stażu przysługuje tylko bezrobotnemu (co wynika z treści art. 53 ust. 6), to tym samym nie przysługuje ono osobie, która nie ma statusu osoby bezrobotnej. Jeżeli pomimo to osoba nie mająca statusu bezrobotnego pobiera to stypendium, to staje się ono wówczas (o ile była pouczona) świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1. Przepis art. 76 ust. 1 przewiduje zaś obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego.

Skoro ustawa nie zawiera powyższego stwierdzenia sformułowanego wprost, to należało oczekiwać, że taka informacja – jasna i precyzyjna - znajdzie się w pouczeniu udzielanym osobie skierowanej do odbycia stażu. Należało również oczekiwać, że w pouczeniu znajdzie się wskazanie, iż prawo do stażu, a tym samym do stypendium nie przysługuje osobie, która nie spełnia warunków uznania za osobę bezrobotną, w tym wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia.

Brak takiego pouczenia oznacza, że obowiązek dokonania powyższej wykładni przepisów ustawy o promocji zatrudnienia został przerzucony na bezrobotnego, który nie musi być prawnikiem i posiadać umiejętności interpretacji przepisów prawa. Jednak nawet gdyby uznać, że jest to dopuszczalne, to bezrobotny powinien przynajmniej otrzymać od organu dokładną treść przepisów ustawy, żeby dokonać samodzielnej ich interpretacji.

Tymczasem skarżąca nie otrzymała pouczenia przy skierowaniu jej na staż, a informacja i pouczenie udzielone skarżącej w dniu 17 kwietnia 2013 r. w ogóle nie obejmowało art. 53 cyt. ustawy. Jak już wyżej wspomniano w treści pouczenia z dnia 17 kwietnia 2013 r. zawarto informację, że utratę prawa do pobierania świadczeń z Funduszu Pracy w tym zasiłku i stypendium powoduje podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie mniej jednak nie wyjaśniono, że chodzi również o pracę na podstawie umowy zlecenia.

W konsekwencji uznać należy, że skarżąca nie została właściwie pouczona, z chwilą skierowania do odbycia stażu, o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium. Zatem nie została spełniona materialnoprawna przesłanka z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, pozwalająca na nałożenie na bezrobotnego obowiązku zwrotu stypendium jako świadczenia nienależnie pobranego. Tym samym zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 16 lutego 2016 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia [...] 2015 r. zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego, a konkretnie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrażony powyżej pogląd znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 27 maja 2010 r., III SA/Gd 175/10 (LEX nr 668419) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że użyte w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określenie, iż pobierający świadczenie musi być pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania nie oznacza dokonania jakiekolwiek pouczenia, lecz pouczenia zrozumiałego dla adresata. Tak więc, informacje niezrozumiałe, niepełne, wymagające dokonywania swoistych interpretacji ich treści nie stanowią pouczenia, o jakim mowa w tym przepisie. Podobnie w wyroku z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10 (LEX nr 754166) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę istotne jest stwierdzenie czy strona była świadoma, że fakty które zataiła, bądź co do których poświadczyła nieprawdę, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, co wiąże się z pouczeniem o tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej i konkretnej sprawy oraz wyjaśnieniu zasad odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne.

Ponadto podkreślić należy, że organ II instancji zaakceptował jako prawidłowe działania Starosty, który wydał decyzję z dnia [...] 2015 r., nakładającą obowiązek zwrotu ww. świadczenia, bez wszczęcia postępowania we wskazanym przedmiocie, co stanowiło naruszenie przepisu art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267). Zgodnie z nim, w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, organ ma obowiązek zawiadomić o tym stronę. Również przed wydaniem obydwu decyzji nie zapewniono stronie czynnego udziału w toku postępowania, a także nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Tym samym organ I instancji nie zagwarantował stronie, w postępowaniu zakończonym wskazaną decyzją, należnych jej praw procesowych (art. 10 § 1 Kpa ).

Odnosząc się do argumentów skargi, gdzie stwierdzono, że w okresie pobierania stypendium skarżąca nie świadczyła pracy z tytułu umowy zlecenia i nie pobierała wynagrodzenia, wskazać należy, że nie mają one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Bezspornie skarżąca zawarła umowę zlecenia w dniu 20 listopada 2013 r. i wykonywała z tego tytułu pracę zarobkową, co opisała w treści odwołania. Ta okoliczność sprawiła, że skarżąca przestała spełniać warunki do uznania jej za osobę bezrobotną co zostało stwierdzone w ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] 2015 r. Natomiast stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje osobie bezrobotnej. Zatem skarżąca nie miała prawa do pobierania stypendium ponieważ nie spełniała warunków uznania jej za osobę bezrobotną. Faktyczne wykonywanie pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia stricte w okresie odbywania stażu nie ma w tych okolicznościach znaczenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne obydwu instancji uwzględniając zasady postępowania administracyjnego będą obowiązane uwzględnić stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności wezmą pod uwagę fakt nieprawidłowego wypełnienia warunku uprzedniego pouczenia skarżącej o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium, co w świetle treści art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia uniemożliwia wydanie decyzji orzekającej o obowiązku jego zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego, mimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] 2012 r. o utracie prawa do stypendium i statusu osoby bezrobotnej.

Mając na uwadze powyższe sąd orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.