Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1944/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2008 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

F. B. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] września 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1920 zł za wykonywanie transportu drogowego z przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2006 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] stanowiący własność F.B., którym wykonywany był transport zboża z Gospodarstwa Rolnego w K. na zlecenie U. K. do punktu skupu w [...]. Pojazd prowadził kierowca L. C., który został przesłuchany w czasie kontroli w charakterze świadka. Kierowca okazał do kontroli wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wystawionej na nazwisko F. B.

W wyniku przeprowadzonych pomiarów nacisków osi i masy całkowitej pojazdu przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową o 1,76 tony (nacisk na oś wynosił 11,76 tony).

Pismem z dnia [...] września 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił F. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą informując go jednocześnie o treści art. 10 § 1 k.p.a.

F. B. w odpowiedzi na to zawiadomienie w piśmie z dnia 25 września 2006 r. poinformował organ, że jest rolnikiem i z tego tytułu opłaca podatek rolny oraz składki KRUS, nie jest natomiast przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej. Kierowca, który kierował kontrolowanym pojazdem, jest natomiast jego kolegą, nie jest u niego zatrudniony, a w dniu [...] września 2006 r. zawiózł zboże do [...] na jego prośbę.

Wójt Gminy J. w zaświadczeniu z dnia [...] września 2006 r. potwierdził, że F. B. nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Gminy, a działalność gospodarcza, którą wcześniej prowadził została wykreślona z tej ewidencji z dniem 30 września 2004 r.

Starostwo Powiatowe w N. w piśmie z dnia 11 października 2006 r. poinformowało natomiast organ, że F. B. ma nadal udzieloną licencję na wykonywanie transportu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...], licencja ta nie została cofnięta i nie były zgłaszane do niej żadne zmiany.

Pismem z dnia 11 września 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 23 grudnia 2006 r.

W dniu 15 stycznia 2007 r. został przesłuchany w charakterze świadka [...] kierownik Gospodarstwa Rolnego w K., który potwierdził w swoich zeznaniach, że w dniu [...] września 2006 r. zlecił F. B. przewóz zboża z tego Gospodarstwa do Mieszalni Pasz w O., za który uiszczona została w późniejszym terminie należność w kwocie 300 zł.

Organ pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się przez niego z aktami sprawy.

W dniu 2 lutego 2007 r. F. B. zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz lp. 7 pkt 7 lit. d i e załącznika nr 2 do tej ustawy nałożył na F. B. karę pieniężną w kwocie 1920 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi: powyżej 11,0 t do 11,5 t oraz za jedno rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 11,5 t dodatkowo.

F. B. wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W odwołaniu zarzucił, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 35 i 36 k.p.a. Skarżący podkreślił, że masa całkowita i dopuszczalna ładowność kontrolowanego pojazdu nie zostały przekroczone, a z uwagi na to, że przewożony był materiał sypki ładowany bezpośrednio z kombajnu, mogło dojść do przeładowania jakiejś osi. Według niego, w tej sytuacji inspektorzy powinni pouczyć kierowcę, aby dokonał równomiernego rozgarnięcia zboża, a nie nakładać karę. Skarżący podniósł ponadto, że inspektorzy skierowali kontrolowany pojazd na parking w O. przez co obciążony został ogromnymi kosztami za jego holowanie, szczegółowo opisując okoliczności związane z odholowaniem pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. z 2005 r. Nr 219, poz. 1861) ustala sieć dróg krajowych i wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 10 ton. Droga krajowa nr [...] w miejscowości O., na której dokonano kontroli drogowej, na podstawie powyższego rozporządzenia została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 10 t. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa, lub naciski osi są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 61 ust. 11 ww. ustawy). Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 1 tej ustawy ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Art. 13 g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi natomiast, że za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 ton określona została w lp. 7 pkt 7 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 1140 zł dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych powyżej 11,0 tony do 11,5 ton oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 tony powyżej 11,5 tony dodatkowo 780 zł. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,76 tony kara wynosi więc 1920 (1140 + 780) złotych.

Organ podkreślił przy tym, że z podpisanego, bez zastrzeżeń, przez kierowcę protokołu kontroli wynika, iż wynik pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał "nienormatywność" kontrolowanego zespołu pojazdów. Pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar, a miejsce przeprowadzenia ważenia posiada dokument potwierdzający spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż fakt nieprzekroczenia maksymalnego poziomu dopuszczalnej masy całkowitej nie ma wpływu na sankcje nakładane tytułem przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, gdyż są to dwa odmienne parametry. Przekroczenie nacisków nie musi powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Najczęstszą przyczyną przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi jest bowiem nieprawidłowe zabezpieczenie ładunku. Przepisy art. 61 ust. 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wyraźnie nakładają zaś obowiązek odpowiedniego mocowania ładunku, tak aby nie zmieniał on swojego położenia m.in. w związku z zachowaniem normatywności pojazdu. Organ odwoławczy podkreślił, że Inspekcja Transportu Drogowego stwierdzając naruszenia w postaci przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdów nie ma w swoich uprawnieniach możliwości stosowania pouczeń lub innych "niefinansowych" środków sanacyjnych, lecz ma obowiązek nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Odnośnie zaś poniesionych przez stronę kosztów związanych z odholowaniem pojazdu na parking strzeżony organ wskazał, iż jest to standardowy tryb postępowania stosowany po odnotowaniu przekroczonych parametrów kontrolowanych pojazdów. Na mocy art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest bowiem usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego. Postępowanie związane z usuwaniem pojazdu na parking nie mieści się w kryterium oceny przedmiotowości niniejszego postępowania administracyjnego, gdyż tryb usuwania pojazdu jest tylko następstwem stwierdzonych naruszeń. W postępowaniu administracyjnym wszczynanym na podstawie protokołu kontroli istotnym jest stan faktyczny stwierdzony podczas prowadzenia czynności kontrolnych, a nie ocena sytuacji, które są tylko jej następstwem w przypadku stwierdzenia naruszeń. Ocenie prawnej podlegają w tym przypadku tylko elementy związane bezpośrednio z parametrami pojazdu i ich zestawienie z dopuszczalnymi normami.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący F. B. zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się w swojej decyzji w ogóle do podniesionego przez niego zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 35 i 36 k.p.a. Ponownie opisał szczegółowo okoliczności związane z przeprowadzeniem kontroli drogowej w dniu [...] września 2006 r. oraz odholowaniem pojazdu na parking w O. i związanymi z tym kosztami. Podkreślił, że od trzech lat tj. od 1 października 2004 r. nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, lecz wyłącznie gospodarstwo rolne, które jest jego źródłem utrzymania, a nałożona kara pieniężna jest dla niego ogromnym wydatkiem.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez F. B. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 515 z późn. zm.) - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz umieszcza się go w taki sposób aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 z późn. zm.) stanowi zaś, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Zgodnie z art. 40c ust. 1 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej ustalonej, zgodnie z art. 13g ust. 2 ustawy, w załączniku nr 2. Załącznik ten odnosi kary pieniężne do trzech kategorii dróg, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t, do 10,0 t oraz do 11,5 t i przyporządkowuje wysokość kar w kategorii danej drogi dla danego rodzaju osi, jednoznacznie określając dopuszczalne wartości nacisku danych osi na danej drodze, niepowodujące nałożenia kary. Załącznik ten stanowi integralną część ustawy o drogach publicznych i wraz z nią jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, które użytkownicy dróg, w szczególności wykonujący działalność transportową, obowiązani są znać i stosować.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w czasie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] września 2006 r. pojazdu stanowiącego własność skarżącego, którym wykonywany był transport drogowy zboża z Gospodarstwa Rolnego w K. do Mieszalni Pasz w O. stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków na pojedynczą oś napędową o 1,76 tony (nacisk na oś wynosił 11,76 tony). W momencie kontroli pojazd poruszał się po drodze krajowej nr 7, która zgodnie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. Nr 219, poz. 1861) umieszczona została w wykazie dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Z treści protokołu kontroli oraz dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż przenośne wagi do pomiarów statycznych którymi dokonano pomiaru posiadały legalizację Urzędu Miar, punkt ważenia posiadał aktualny operat geodezyjny, a kierowca został zapoznany z zasadami przeprowadzania pomiarów przy użyciu tego typu wag. W protokole kontroli, który został podpisany przez kierowcę, brak zaś jakichkolwiek uwag, lub zastrzeżeń co do przebiegu ważenia i jego wyników.

Podnoszony przez skarżącego argument, że kontrolowany pojazd nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej, nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu może występować niezależnie od stwierdzonego faktu nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Dlatego też ustawodawca przewidział sankcje zarówno za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, jak też za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i są to sankcje od siebie niezależne.

W skardze skarżący wskazywał ponadto, że przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś napędową nastąpiło bez jego winy, gdyż zboże było sypane bezpośrednio z kombajnu na przyczepę, a w związku z tym trudno było równomiernie rozłożyć je na samochodzie i nie było możliwości jego przeważenia na polu.

Powyższe okoliczności dotyczące załadunku towaru nie mogły być podstawą do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu. Odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu, w świetle powołanych wyżej przepisów, ma bowiem charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Decyzje, wydane na podstawie art. 13g ustawy o drogach publicznych, mają zaś charakter decyzji związanych, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia określonych przepisami prawa przesłanek, organ jest zobowiązany podjąć w tym zakresie odpowiednie decyzje.

Wysokość kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś napędową została ustalona w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy, zgodny z załącznikiem nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

W załączniku nr 2 określona została ściśle wysokość kar i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy oraz sytuacji materialnej strony. Organ nie mógł więc odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, ani obniżyć jej wysokości. Skarżący może jednak ubiegać się o rozłożenie na raty lub umorzenie nałożonej kary pieniężnej, jeżeli znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu uiszczenie tej kary, (należy w tym celu wystąpić ze stosownym wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego).

Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 35 i 36 k.p.a. wskazać należy, iż skarżący nie wykazał związku tego uchybienia z prawidłowością rozstrzygnięcia wydanego w sprawie, a tylko takie uchybienie przepisom postępowania mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Należy jednocześnie podkreślić, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu było rozstrzygniecie organu nakładające na skarżącego karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu. Kwestie dotyczące obciążenia skarżącego kosztami za holowanie kontrolowanego pojazdu nie podlegały kontroli Sądu w tym postępowaniu. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że został obciążony nieuzasadnionymi kosztami holowania to może dochodzić ewentualnych roszczeń odszkodowawczych na drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym.

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie organu, w obowiązującym stanie prawnym oraz w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, należy uznać za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.