Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2129/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 23
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 236 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia NSA Anna Apollo, Protokolant st. sekr. sąd. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2011 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" S. A. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu odwołania Spółki "A" SA w C. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy zwrotu wnioskowanych należności celnych - utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia powołano m. in.: art. 236 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiają-cego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE, L. 92.302.1 ze zm.; zwany dalej WKC).

W uzasadnieniu organ przedstawił okoliczności faktyczne sprawy wskazując, że "A" S.A. w C. złożyła w dniu [...] r. wniosek o zwrot należności celnej określonej w zgłoszeniu celnym z dnia [...] r. nr SAD [...] w wysokości [...] zł w związku z importowanym z Tajwanu towarem w postaci rowerów górskich, dla których Spółka zadeklarowała kod CN 8712 00 30 oraz stawkę erga omnes 15%. Swe żądanie strona uzasadniła treścią art. 236 WKC, zgodnie z którym należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub też została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2 WKC. Zaś w sytuacji, której dotyczy wniosek należności celne nie były prawnie należne, albowiem w momencie dokonania zgłoszenia celnego nie obowiązywały akty prawne stanowiące podstawę nałożenia należności celnych. Wynika to z faktu, że w tym momencie WKC nie był ogłoszony w języku polskim. Na poparcie swoich poglądów przytoczono wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sygn. akt III SA/Łd 107/08.

Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił zwrotu wnioskowanych należności celnych. Powołał się w tym zakresie na art. 236 ust. 2 WKC, zgodnie z którym należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat licząc od dnia powiadomienia o nich dłużnika. Skoro zgłoszenia celnego towaru wnioskodawca dokonał w dniu [...] r. a z wnioskiem zwrot wystąpił [...] r. a więc po upływie wskazanych trzech lat, zatem zwrot nie należy się. Ponadto organ celny nie podzielił interpretacji wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r. przedstawionej przez stronę, uznając że ma on zastosowanie wyłącznie do spraw, w których nie nastąpiło pierwotne zaksięgowanie prawne należności celnych, tzn. gdy zgłaszający nie zadeklarował ich w zgłoszeniu celnym złożonym przed datą prawidłowej publikacji przepisów, z których wynikał taki obowiązek. Skoro strona należności celne zdeklarowała, to nie może skorzystać z instytucji określonej w art. 236 ust. 1 WKC

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Strona złożyła odwołanie od tej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając naruszenie art. 236 WKC przez jego niewłaściwe zastosowanie, art. 254 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25 marca 1957 r. (Dz. Urz. UE.C 1992 nr 224, str. 1) w zw. z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej i in. oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej z 16 kwietnia 2003 r. (Dz. Urz. UE.L 2003 nr 236, str. 33) poprzez ich niezastosowanie a także art. 32 Konstytucji RP, 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 7 Konstytucji RP, 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu swego stanowiska powtórzyła pogląd, że brak publikacji aktu prawa wspólnotowego w języku urzędowym kraju członkowskiego wyklucza jego zastosowanie w stosunku do obywateli tego kraju nawet w sytuacji, gdy dysponują wiedzą o tym akcie z innych źródeł. W odniesieniu do podniesionej przez organ kwestii przekroczenia terminu z art. 236 ust. 2 WKC strona powołała się na nieprzewidziane okoliczności, w wyniku których informacje na temat braku właściwego ogłoszenia powzięte zostały przez nią później, głównie w wyniku ogłoszenia orzeczenia z 11 grudnia 2007 r. W ocenie strony przyjęcie założenia, że uiszczenie z ostrożności należności celnych wiąże się z niemożnością ich zwrotu, podczas gdy możliwość taka istnieje w sytuacji gdy były one określone decyzją administracyjną, narusza zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz równości wobec prawa. Ponadto zaskarżona decyzja nie zawiera wymaganego przepisami Ordynacji podatkowej uzasadnienia.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzja z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości podzielając stanowisko tegoż organu. Zaakcentował treść art. 236 ust.2 WKC wskazując, że upłynął 3-letni termin do wnioskowania zwrotu należności celnych. Uznał, że obowiązki strony zostały w sposób jednoznaczny określone w przepisach krajowych tj. w ustawach z 19 marca 2004 r. Prawo celne i Przepisy wprowadzające Prawo celne. Zatem w takiej sytuacji strona skarżąca nie może powoływać się na brak przekonania co do słuszności podejmowanych przez siebie działań. Organ odwoławczy podzielił także pogląd organu I instancji, że orzeczenia WSA w Łodzi i ETS z dnia z 11 grudnia 2007 r. odnosiły się do sytuacji, gdy cło zostało ustalone decyzją administracyjną, a zatem nie znajdowało zastosowania w niniejszej sprawie.

Nadto Dyrektor Izby Celnej w K. wskazał, że również Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu, w wyroku C-161/06, potwierdził obowiązywanie prawnie relewantnych przepisów wspólnotowego prawa celnego na obszarze całej Wspólnoty, w tym również na terytorium tzw. nowych państw członkowskich. Dlatego też zarzut naruszenia art.254 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską nie znajduje uzasadnienia. W przeciwnym razie Polska byłaby się specyficzną "strefą wolnocłową", ponieważ możliwe byłoby dopuszczanie towarów do obrotu, ale nie byłoby dopuszczalne pobieranie cła. W rezultacie czego część obywateli Wspólnoty, wskutek braku publikacji aktów normatywnych w ich językach narodowych, nie podlegałaby pewnym rygorom prawa wspólnotowego (np. nie byłaby zobowiązana do uiszczenia ceł).

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. organ pierwszej instancji w swej decyzji nie naruszył także zasady równości z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej. W przedmiotowej sprawie oznacza to bowiem jednakowe traktowanie podmiotów prawa, w stosunku do których - po dniu 30 kwietnia 2004r., a przed publikacją wspólnotowych aktów prawnych w językach nowych państw członkowskich - przyjęte zostały zgłoszenia celne, a dług celny wynika z zadeklarowanej przez te podmioty kwoty należności oraz jednakowe traktowanie wszystkich takich podmiotów, w stosunku do których organy celne po przyjęciu zgłoszenia celnego określiły kwotę długu inną niż obliczoną przez te podmioty w zgłoszeniu celnym. Istotnym bowiem jest aby jednakowe zasady obowiązywały wewnątrz obydwu tych dwóch grup. Taki sposób postępowania wynika również z treści powoływanego przez odwołującego się wyroku C-161/06, a wyrok ten - na gruncie prawa celnego - ma wybitnie "prawotwórczy" charakter.

Za bezzasadne uznano również pozostałe zarzuty strony dotyczące naruszenia zasad procesowych oraz zarzut bezpodstawnego rozstrzygnięcia sprawy przez organ przy przyjęciu upływu 3-letniego terminu do wnioskowania zwrotu należności celnych (zdaniem strony winno wówczas nastąpić umorzenie postępowania wg art. 208 § 1 Op).

Strona złożyła skargę do sądu administracyjnego na tę decyzję ostateczną powtarzając wcześniejszą argumentację.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację z uzasadnień decyzji obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Spór między stronami sprowadza się do kwestii terminowości złożenia przez stronę wniosku o zwrot należności celnych w kontekście art. 236 ust. 2 WKC oraz oceny zasadności twierdzenia Spółki, że wnioskowane do zwrotu należności były prawnie nienależne w momencie ich zadeklarowania, tj. w dniu 30 sierpnia 2004 r. z uwagi na brak publikacji w języku polskim aktu prawnego stanowiącego podstawę spornego obowiązku uiszczenia tychże należności celnych.

Na wstępie należy przede wszystkim zauważyć, że zasadniczym powodem oddalenia skargi jest fakt, że wniosek o zwrot należności celnych został złożony po upływie określonego w art. 236 ust. 2 WKC 3-letniego terminu do jego wniesienia; strona również w żaden sposób nie wskazała szczególnych okoliczności mogących uzasadniać przekroczenie tego terminu.

Natomiast ustosunkowując się do przedstawionej przez stronę skarżącą argumentacji należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE Nr L 236 z dnia 23 września 2003 r., str. 33, ze zm.; dalej jako: Akt) od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Dlatego też – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - generalną zasadą było przyjęcie całego dorobku prawnego Wspólnoty przez państwa do niej przystępujące, od daty akcesji poczynając, z wyjątkami wyraźnie określonymi w aktach akcesyjnych.

Powoływany przez obie strony niniejszego postępowania sądowo- administracyjnego wyrok ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 w tezach 70-73 określił zakres w jakim dopuszczalne jest odniesienie zawartej w nim wykładni prawa wspólnotowego do spraw już ostatecznie rozstrzygniętych. W uzasadnieniu tego wyroku ETS kładzie szczególny nacisk na aspekt wymogów pewności prawa - dopuszczając jedynie w szczególnych przypadkach ewentualne uchylenie skutków orzeczeń wydanych na podstawie przepisów, które w dacie orzeczenia nie były opublikowane w języku kraju członkowskiego. Dlatego też znaczenie wyroku ETS w sprawie Skoma-Lux dla stosunków prawnych powstałych przed jego wydaniem polega zatem na stworzeniu rozwiązania o charakterze wyjątkowym, umożliwiającym uniknięcie przez stronę negatywnych konsekwencji braku tłumaczenia aktu wspólnotowego na język kraju członkowskiego. Jeśli importer w okresie poprzedzającym datę opublikowania w języku polskim tekstów wspólnotowego prawa celnego dokonał zgłoszenia celnego i zapłacił określone środki, związane z tym zgłoszeniem, to stanowią one bez wątpienia należności celne i podatkowe z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towarów. Skoro zaś wobec skarżącej spółki nie zastosowano sankcji administracyjnych ani środków naruszających prawa podstawowe, to trudno dopatrywać się w omawianym wyroku ETS podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji organu ustalającej zobowiązania celne strony skarżącej - zgodnie z jej wnioskiem. Podobny stan faktyczny zaistniał także w niniejszej sprawie – skarżąca Spółka "A" S.A. w C. dokonała zgłoszenia i samoopodatkowania, nie była wydana wobec niej jakakolwiek decyzja wymiarowa czy sankcyjna. Nadto Spółka nie wskazała jakichkolwiek rozbieżności w nomenklaturze celnej obowiązującej w dacie dokonania zgłoszenia a ogłoszonej w języku polskim, czy też trudności językowych w odpowiednim zaklasyfikowaniu importowanego towaru.

Zaakcentować należy również, że podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2010r. o sygn. akt I GSK 676/10. Przedmiotem rozważań w uzasadnieniu tego wyroku było pytanie czy skoro w chwili dokonywania zgłoszenia celnego akty wspólnotowe z zakresu prawa celnego nie zostały opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, to uiszczone przez podmiot dokonujący obrotu z zagranicą należności celne powinny podlegać zwrotowi na zasadach słuszności. Pogląd aprobujący powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za słuszny podkreślając, że w art. 2 traktatu akcesyjnego zawarta jest regulacja, zgodnie z którą "Od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie". Jak z tego wynika z dniem akcesji (1 maja 2004 r.) w nowoprzyjętych państwach członkowskich, w tym w Rzeczypospolitej Polskiej, zaczęły obowiązywać wydane przed akcesją akty prawa wspólnotowego. Akty te stosowane są na zasadach określonych w szczególności w art. 249 TWE, to jest, między innymi, zgodnie z regułą bezpośredniego skutku stosowaną w odniesieniu do niektórych aktów prawa pochodnego. Stan taki powstał mimo tego, że w dniu akcesji akty prawa wspólnotowego nie były publikowane w języku polskim.

Dalej zauważono, że regulacja zawarta w art. 58 traktatu akcesyjnego stanowi, że "Teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję lub Europejski Bank Centralny w językach: czeskim, estońskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, polskim, słowackim, słoweńskim i węgierskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych jedenastu językach. Zostaną one opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeśli teksty w obecnych językach były w ten sposób opublikowane".

Celem wypełnienia wskazanego w cytowanym przepisie obowiązku instytucji Unii Europejskiej wydawane jest wydanie specjalne Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, w którym publikowane są w języku polskim akty prawa wspólnotowego wydane przed akcesją. W sprawie zaś Skoma – Lux ETS doszedł do wniosku, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków".

Z omawianego wyroku – co zaakcentował NSA - wynika, że ETS nie kwestionuje obowiązywania (ważności) aktów, o jakich mowa w art. 2 traktatu akcesyjnego. Problem dotyczy wykładni i w efekcie stosowania prawa wspólnotowego w określony sposób, to jest poprzez nakładanie obowiązków na jednostki. ETS formułując takie stanowisko miał na względzie zasadę pewności prawa. Obowiązywanie aktów prawa wspólnotowego z zakresu prawa celnego jest okolicznością, skutkiem której kwota uiszczonych należności celnych była prawnie należna wobec czego nie zachodziła uzasadniająca jej zwrot sytuacja przewidziana w art. 236 ust. 1 WKC.

Na zakończenie Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że zasada słuszności nie jest stosowana w sytuacjach dotyczących ogółu przedsiębiorców, jaką jest brak dostępu do Dziennika Urzędowego z daną wersją językową, a jedynie w indywidualnie wyodrębnionych szczególnych przypadkach. W sprawie C – 160/84 Kavallas ETS opowiedział się za zastosowaniem zasady słuszności w szczególnej sytuacji, której tylko jednym z elementów był brak dostępu do aktu prawnego w wersji językowej kraju importera, na którego nałożono obowiązki wynikające z nieprzetłumaczonego aktu prawnego. W sprawie występowały różnorakie okoliczności faktyczne związane, najogólniej rzecz biorąc, z niewłaściwym działaniem greckich organów celnych, które - miedzy innymi - nienależycie pouczyły importera co do sposobu wypełnienia dokumentów pozwalającego na uniknięcie wnoszenia opłat. ETS skupił się na kwestii występowania w sprawie szczególnych okoliczności nie odnosząc się wprost do zagadnienia braku greckiej wersji językowej.

Reasumując powyższe Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślając, że w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodziła wskazana w omawianym wyroku ETS sytuacja nałożenia obowiązków zawartych w przepisach wspólnotowych, gdyż importer dobrowolnie zadeklarował i uiścił należności celne. Wobec tego to nie organy celne lecz importer zachowywał się w zgodzie z aktami prawnymi w językach innych niż polski.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ppsa należało skargę oddalić.