Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 910/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 134 par 1, art 138 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skarg Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Ministra [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych oraz na rzecz skarżącego Muzeum [...] w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2012r. – zaskarżoną skargami przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniami wniesionymi przez wymienionych skarżących od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. Decyzją tą – po rozpoznaniu wniosku J. J. - stwierdzono, że zespół pałacowo - parkowy o obszarze [...] ha [...] m2, obejmujący istniejące działki geodezyjne o numerach: [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowiący część nieruchomości ziemskiej pn. "D.", położony w O., gm. K., będący byłą własnością Zy. Je.:

1) nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) w zakresie działek geodezyjnych o numerach [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...]; 2) podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie działki geodezyjnej nr [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2009r. stwierdził, że wyżej opisany zespół pałacowo – parkowy w zakresie działek geodezyjnych o numerach [...] (d. [...]),[...], [...],[...],[...],[...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, natomiast w zakresie działki geodezyjnej nr [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli Minister [...], (pismo z 12 marca 2009r.) oraz Muzeum [...], w W. (pismo z 9 marca 2009r.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...], czerwca 2009 r. – wydaną w wyniku rozpoznania wniesionych środków zaskarżenia - uchylił decyzję Wojewody [...], w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) - po rozpoznaniu skargi J. J. – uchylił przedmiotową decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W wyniku rozpoznania sprawy po wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...], listopada 2010r. ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wskazując na niedopuszczalność drogi administracyjnej w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 sierpnia 2011r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11) – po rozpoznaniu skargi A. J. - uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2010r. Ostatecznie decyzją z [...] marca 2012r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w 2009 r. na skutek odwołań wniesionych przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z treści przywołanego przepisu wynika, że odwołanie pochodzić powinno od strony postępowania administracyjnego. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmuje się, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), przewidującego orzekanie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e ww dekretu, do których zalicza się prowadzone postępowanie, stronami są byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy oraz aktualni jej właściciele i użytkownicy wieczyści (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 718/09).

Muzeum [...] w W., które prowadzi działalność [...] w budynkach zespołu pałacowo-parkowego w O., zostało poinformowane o toczącym się postępowaniu przez Wojewodę [...] (pismo z 15 września 2008r). Do udziału w postępowaniu prowadzonym przed organem pierwszej instancji zgłosiło się również Ministerstwo [...] (pismo z 30 września 2008 r.) - trwały zarządca nieruchomości. Obu podmiotom doręczono zaskarżoną decyzję Wojewody [...], od której podmioty te wniosły odwołania. Mając za podstawę taki stan rzeczy Minister doszedł do przekonania, że oceny wymaga interes prawny obu podmiotów do skutecznego złożenia środka zaskarżenia jakim jest odwołanie.

Zespół pałacowo-parkowy w O. objęty niniejszym postępowaniem stanowi własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] września 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wygasił trwały zarząd Ministerstwa [...] i przekazał tę nieruchomość nieodpłatnie w trwały zarząd Ministerstwa [...] z przeznaczeniem na potrzeby statutowe, na czas nieoznaczony. Sposób reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, ze zm.). Zgodnie z art. 60a ust. 1 wymienionej ustawy nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczonymi na potrzeby ministerstw, urzędów centralnych i urzędów wojewódzkich gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4. W myśl art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy w ramach gospodarowania minister właściwy do spraw Skarbu Państwa podejmuje czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, dotyczących podziału nieruchomości, a także w sprawach ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, w odniesieniu do nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd. Z powyższych przepisów wynika, że Ministerstwo [...], jako trwały zarządca, mogłoby podejmować czynności procesowe w odniesieniu do zespołu pałacowo-parkowego w O. tylko wówczas, jeśli postępowanie dotyczyłoby najmu, dzierżawy, użyczenia, które to czynności prawne, zgodnie z art. 43 ust. 2 i 4 ustawy, mieszczą się w prawie korzystania z nieruchomości w ramach trwałego zarządu. Jednakże ze względu na charakter niniejszego postępowania, które prowadzi do rozstrzygnięcia kwestii własności spornej nieruchomości, Skarb Państwa może być w nim reprezentowany wyłącznie przez Ministra Skarbu Państwa. Ministerstwo [...] jako państwowa jednostka organizacyjna dysponująca prawem trwałego zarządu nie może być uznana za podmiot wykonujący w niniejszym postępowaniu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa. Gdyby ustawodawca przewidział taką możliwość, nie czyniłby rozróżnienia pomiędzy różnymi sposobami reprezentacji w art. 60 i 60a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednostki organizacyjne wymienione w pierwszym z powołanych przepisów, wykonując trwały zarząd nieruchomości, podejmują, zgodnie z art. 60 ust. 2a pkt 3, czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych. Natomiast w przypadku nieruchomości oddanej w trwały zarząd Ministerstwa [...], którą to sytuację reguluje art. 60a ustawy, zastosowanie ma przytoczony już art. 60a ust. 2 pkt 10 przewidujący udział ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa w postępowaniach sądowych i administracyjnych. Przepis art. 60a został dodany do ustawy z dniem 1 stycznia 2009 r., miał więc zastosowanie w chwili wydania zaskarżonej decyzji oraz wnoszenia odwołań od niej i obowiązuje nadal w niezmienionym kształcie.

Ministerstwo [...] jako państwowa jednostka organizacyjna wykonująca prawo trwałego zarządu nie ma również samoistnego interesu prawnego, który legitymowałby ją do udziału w postępowaniu. Trwały zarząd jest administracyjnoprawną formą władania, do której stosuje się pomocniczo przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu. Jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis § 5 rozporządzenia nie stanowi dla podmiotów dysponujących ograniczonymi prawami rzeczowymi do nieruchomości, a takim prawem jest użytkowanie, podstawy do oczekiwania rozstrzygnięcia przez właściwy organ administracji publicznej we władczej formie decyzji administracyjnej kwestii podlegania nieruchomości, na których ustanowiono dla nich te prawa, działaniu przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 718/09). Tym samym organ stwierdził, że Ministerstwo [...] nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego, który pozwoliłby przypisać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Interesu prawnego – zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – nie ma również Muzeum [...] w W. Żadnego prawa tego podmiotu do zespołu pałacowo-parkowego w O. nie ujawniono ani w księdze wieczystej, ani w ewidencji gruntów i kartotece budynków. Informacji w tym przedmiocie nie zawierają także znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. Wykorzystywanie przedmiotowej nieruchomości do prowadzenia działalności muzealnej oraz ewentualny tytuł wynikający ze stosunku zobowiązaniowego może rodzić jedynie interes faktyczny, który nie pozwala na uznanie za stronę w rozumieniu art. 28 K.p.a.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zarówno Ministerstwo [...] jak i Muzeum [...] w W., nie będąc stronami postępowania, nie były uprawnione do skutecznego wniesienia odwołania od wydanej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...]. W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98). Takie rozstrzygnięcie należy wydać także wówczas, gdy odwołujący się, który nie posiada przymiotu strony, był traktowany jako strona postępowania przez organ pierwszej instancji. Uczestniczenie osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony; o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, decydują bowiem przepisy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1228/08); wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Wr 473/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2011r., sygn. akt I SA/Wa 538/10).

Minister [...] oraz Muzeum [...] w W. w skargach na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Minister [...] zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:

1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym przez niezastosowanie się Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) i 25 sierpnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11); 2) art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię i uznanie, iż w niniejszej sprawie reprezentantem Skarbu Państwa jest Minister Skarbu, a nie Minister [...]; 3) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa przez jego niezastosowanie, a tym samym błędną ocenę sposobu reprezentacji Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu skarżący m. in. podkreślił, że odwołania od decyzji Wojewody [...], wydanej w pierwszej instancji, wniesione zostały przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W., a postępowanie odwoławcze zakończone skarżoną decyzją toczyło się ponownie po wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2009 r. i 25 sierpnia 2011 r., które uchyliły decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiednio z [...] czerwca 2009 r. i [...] listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w obu wyrokach nakazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrzenie sprawy merytorycznie z uwzględnieniem uwag zawartych w ww. wyrokach. Tymczasem zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego i jak wynika z analizy treści tej decyzji w ogóle nie zastosował się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania w wydanych w niniejszej sprawie i przywołanych wyżej orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Takie działanie organu odwoławczego niewątpliwie stanowi rażące naruszenie art. 153 P.p.s.a. W postępowaniu odwoławczym toczącym się po wydanych wyrokach sądu administracyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zamiast zastosować się do oceny prawnej i wskazań sądu co do dalszego postępowania w zakresie merytorycznego rozpatrzenia sprawy, to jest w szczególności w zakresie weryfikacji ustaleń organu pierwszej instancji co do spełniania przez zespół parkowo - pałacowy celów reformy rolnej, przeprowadził rozważania dotyczące uprawnienia między innymi Ministra [...] jako strony postępowania - reprezentanta Skarbu Państwa do skutecznego złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że Minister [...] nie ma legitymacji do skutecznego złożenia odwołania, gdyż nie ma uprawnień do reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu - nie jest stroną postępowania. Zaś Sąd w żadnym z wyroków nie zakwestionował legitymacji Ministra [...] do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawie. Dalej skarżący zaznaczył, że wątpliwości co do legitymacji Ministra [...] jako strony postępowania były elementem decyzji uchylonej wyrokiem z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09), a w skardze od tej decyzji podniesiono ich bezzasadność. Jak wynika z uzasadnień wyroków Sąd uwzględniając zarzuty skargi nakazał organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Sąd dokonał zatem oceny prawnej, iż odwołanie Ministra [...] zostało złożone skutecznie i musi prowadzić do merytorycznego załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, którą to oceną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest związany w świetle treści art. 153 P.p.s.a. Skarżący też zaznaczył, że od czasu wydania przywołanych wyroków w niniejsze sprawie nie zaszły żadne zmiany w stanie faktycznym czy prawnym dotyczące reprezentacji Skarbu Państwa w sprawach takich jak w niniejszym stanie faktycznym. Tym samym w ponownym - trzecim już - postępowaniu odwoławczym toczącym się w związku z odwołaniami wniesionymi przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie mógł zakwestionować uprawnień Ministra [...] do skutecznego złożenia odwołania nawet w sytuacji gdy obecnie dokonał całkowicie odmiennej, niż dotychczas prezentowana, oceny uprawnień Ministra [...] w tym zakresie.

Niezależnie od powyższego, należy stwierdzić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał błędnej wykładni art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej w skrócie: u.g.n.) oraz całkowicie pominął treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (dalej w skrócie: z.w.u.s.p.). Skarżący przytaczając treść art. 60a ust. 2 pkt 10 u.g.n. podkreślił, że czynności w nim wskazane nie są podejmowane w stosunku do wszystkich nieruchomości, lecz jedynie w stosunku do nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd. W przypadku bowiem oddania nieruchomości w trwały zarząd, czyli powierzenia mienia w postaci nieruchomości, zasada reprezentacji Skarbu Państwa ulega zmianie i to nie Minister Skarbu Państwa, lecz trwały zarządca, reprezentuje Skarb Państwa między innymi przy podejmowaniu czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących powierzonego mienia - nieruchomości oddanej w trwały zarząd. Do tego wynika to z wprost z treści art. 17 ust. 1 z.w.u.s.p. Powyższe stanowisko potwierdziło Ministerstwo Skarbu Państwa w piśmie z 14 lutego 2012 r. przekazanym Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trakcie postępowania odwoławczego. Potwierdzeniem uprawnień Ministra [...] do występowania w niniejszym postępowaniu jako strona - reprezentant Skarbu Państwa jest także stanowisko wyrażane wcześniej chociażby przez Wojewodę Mazowieckiego, który odmówił przymiotu strony Ministrowi Skarbu Państwa wskazując w piśmie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazującym odwołanie Ministra [...], że interesem prawnym w niniejszej sprawie legitymuje się Ministerstwo [...]. W sprawie bezsporne jest, że nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania, jako własność (mienie) Skarbu Państwa została powierzona, oddana w trwały zarząd Ministerstwu [...], którym kieruje Minister [...], a zatem to Minister [...] reprezentuje Skarb Państwa i tym samym jest stroną postępowania. Muzeum [...] w W. zarzuciło naruszenie:

1) art. 7 K.p.a. przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności przez umorzenie postępowania odwoławczego, skutkiem czego utrzymana została w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo istotnej, nieusuwalnej wady postępowania; 2) art. 8 K.p.a. wyrażające się pominięciem interesów Skarbu Państwa przy przeprowadzeniu postępowania odwoławczego oraz wydawaniu decyzji, a przez to wprowadzenie do obiegu prawnego decyzji w sposób rażący sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; 3) art. 10, art. 28 i art. 81 K.p.a. przejawiające się pominięciem przy rozstrzygnięciu sprawy okoliczności, iż Minister Skarbu Państwa nie miał zapewnionej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w pierwszej instancji dowodów, a tym samym organ odwoławczy bezprawnie zaniechał stwierdzenia, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i braku jego uczestnictwa w sprawie; 4) art. 138 K.p.a. przez dokonanie nietrafnego wyboru w kwestii zastosowanego w sprawie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi m. in. podkreślono, iż organ odwoławczy przyjął zupełnie różne od dotychczasowego założenie, mianowicie że obu odwołującym się podmiotom nie przysługuje uprawnienie do występowania w sprawie w charakterze strony. Taka konstatacja w świetle dotychczasowych czynności i rozstrzygnięć zarówno organów administracyjnych, jak też Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zdaje się być nie tylko nietrafna. Muzeum [...] było traktowane od momentu wszczęcia postępowania jako strona - doręczano jej wszystkie wydane w sprawie akty wraz z pouczeniami o środkach zaskarżenia. Dalej skarżący, przytaczając treść art. 153 P.p.s.a., podniósł że związanie oceną prawną oznacza, że organ nie jest uprawniony do formułowania nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest mu się podporządkować. W sprawie nie doszło do zmiany stanu faktycznego, a i art. 60 a ustawy gospodarce nieruchomościami, na którego brzmienie powołuje się organ drugiej instancji, obowiązywał w dacie wydawania decyzji w pierwszej instancji w obecnym kształcie i do dnia dzisiejszego nie uległ modyfikacjom legislacyjnym. Zatem brak podstaw do wyłączenia związania oceną wyrażoną w uprzednio wydanych w sprawie wyrokach, tym samym organ odwoławczy podjął błędną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Skarżący wykonuje bowiem względem nieruchomości objętej postępowaniem uprawnienia przysługujące na mocy decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargi – wniósł o ich oddalenie, tym samym podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg, uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem skarg była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniami wniesionymi przez skarżących od decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygającej w przedmiocie podpadania zespołu pałacowo – parkowego pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). U podstaw takiej treści rozstrzygnięcia legło przekonanie organu drugiej instancji, że Minister [...] oraz Muzeum [...] w W. nie posiadają w sprawie interesu prawnego, który dawałby im przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., a w konsekwencji uprawniał do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) od aktu administracyjnego wydanego przez organ pierwszej instancji.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy wydał w oderwaniu od zaistniałego już stanu w sprawie. Podkreślenia wymaga bowiem, iż zaskarżoną decyzję Minister podjął po dwukrotnie dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji uprzednio wydawanych w postępowaniu odwoławczym (z [...] czerwca 2009r. i [...] listopada 2010r.). Nadto obie wymienione decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały wydane po rozpoznaniu odwołań skarżących wniesionych w 2009r. od decyzji organu pierwszej instancji. Innymi słowy przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dokonywanej w następstwie skarg wniesionych przez następców prawnych ówczesnego właściciela majątku ziemskiego, były ostateczne decyzje podjęte w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia wniesionych przez skarżących. Pierwszym wyrokiem z 13 listopada 2009r. uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., bowiem błędnie organ odwoławczy odstąpił od szczegółowego zweryfikowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, z góry zakładając, że zakres tych ustaleń nie wystarcza do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zadaniem organu odwoławczego było merytoryczne zweryfikowanie ustaleń organu pierwszej instancji. W konsekwencji Minister winien rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy sprawy z uwzględnieniem uwag wskazanych w wyroku. Z kolei drugim wyrokiem z 25 sierpnia 2011r. uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2010r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Wówczas orzekający Sąd nie podzielił stanowiska organu co do niedopuszczalności drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzję oznacza, iż organ drugiej instancji winien rozpatrzyć wniesione odwołania merytorycznie przy uwzględnieniu brzmienia art. 153 P.p.s.a.

Z powyższego wynika, iż orzekający ówcześnie w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną na zasadzie art. 134 § 1 K.p.a., nie zawarł w ocenie prawnej rozważań, które poddawałyby w wątpliwość legitymację skarżących do wniesienia odwołania, przedkładających się na wskazówki co do dalszego postępowania, którego efektem byłaby decyzja o charakterze procesowym. Wręcz przeciwnie w wytycznych nakazał merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji oznacza to, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w przytoczonych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. - wiązały Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a i orzekający obecnie w sprawie Sąd. Wszystko to musiało więc prowadzić do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe czyni bezprzedmiotowe rozważania na temat prawidłowości wywodów organu odwoławczego, które dokonano na poparcie podjętego rozstrzygnięcia, tym samym i odnoszenie się do kontrargumentacji przedstawionej w tej materii w skargach.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – będzie miał na względzie zaprezentowane w niniejszym orzeczeniu stanowisko Sądu i ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyrokach z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) i 25 sierpnia 2011r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11). W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. – orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postanowiono - w punkcie 2 – na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.