Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 172/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3,
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7,8,11,77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...] zł ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "Kp.a."), Burmistrz Miasta po rozpatrzeniu wniosku A. odmówił nakazania właścicielowi działki nr [...] - Przedsiębiorstwu B., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom pomiędzy działkami nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] r. A., jako właściciel Ośrodka Wypoczynkowego, zlokalizowanego na działce nr [...], zwróciła się do Burmistrza Miasta o nakazanie Przedsiębiorstwu B., jako właścicielowi gruntu sąsiadującego, przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom pomiędzy działkami [...]. Jako podstawę złożenia wniosku wskazano okoliczność, że Przedsiębiorstwo B. usypując skarpę ziemną wzdłuż granicy z działką A. dopuściło się działania skutkującego niezgodnym z art. 29 Prawa wodnego, naruszeniem stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zmiana ta przyczyniła się do zaburzenia kierunku odpływu wody opadowej, przez co dochodzi do zalewania działki A. powodując oprócz szkody, znaczne utrudnienia w eksploatacji gruntu.

W dalszej części wskazano, że w związku z ww. wnioskiem w dniu [...] zostało wszczęte postępowanie administracyjne, w którego toku Przedsiębiorstwo B. wyjaśniło, że nie jest prawdą, iż odprowadza wody opadowe na działkę A. Spółka zaznaczyła, że budynek A. usytuowany jest na podwyższeniu i od tego budynku teren opada w kierunku ogrodzenia odgradzającego działki obu spółek. Na teren ten A. odprowadza wody opadowe z dachu swojego budynku. Po podwyższeniu terenu, w związku z zakończeniem budowy przez Przedsiębiorstwo B. wody opadowe A. pozostają obecnie na działce tej Spółki, co jest zgodne z prawem budowlanym. Z kolei własne wody opadowe, Przedsiębiorstwo B. poprzez drenaż rozsączający, odprowadza do gruntu na swojej działce.

Burmistrz Miasta wskazał, że w związku z powyższymi wyjaśnieniami zlecił firmie C. wykonanie opinii technicznej w sprawie zakłócania stosunków wodnych na terenie działki nr [...], będącej własnością A.

W ramach przedłożonej organowi opinii technicznej, w zakresie opisu stanu istniejącego podkreślono m.in., że w trakcie dwukrotnych oględzin podczas wizji lokalnej w [...] r. nie stwierdzono stagnowania wody, zastoisk wody na działce [...], a ponadto, że dokonane oględziny i wykonana niwelacja wykazała, że zrealizowany przez Przedsiębiorstwo B. drenaż odprowadzający wody opadowe z budynku wielorodzinnego na działce [...] funkcjonuje prawidłowo i wody opadowe z tej nieruchomości nie przedostają się na teren działki [...].

Organ zauważył, że w opinii zwrócono uwagę na to, że przedmiotowy teren położony jest na obszarze depresyjnym, odwadnianym mechanicznie za pomocą melioracyjnej stacji pomp [...]. Rozwiązania zastosowane na polderze [...] nie zapewniają utrzymania należytego poziomu wód gruntowych dla terenów zabudowanych. Większość obszaru polderu stanowią użytki zielone, dla których wystarczający jest poziom wód gruntowych 40-60 cm od terenu. Agregaty pompowe zostały dobrane dla odwodnienia użytków zielonych, na których dopuszcza się krótkotrwałe stagnowanie wody (do 2 tygodni). W stacji pomp zainstalowano dwa agregaty pompowe o wydajności [...]. Sytuację pogarsza brak należytego utrzymania i konserwacji rowów odpływowych odprowadzających wody z terenów zabudowanych. Dlatego najlepszym rozwiązaniem byłoby wykonanie niezależnego systemu odwadniającego tereny zabudowane łącznie z odwodnieniem terenów przewidzianych pod zabudowę lub też wykonanie kanalizacji deszczowej. Agregaty pompowe winny być większej wydajności.

Na powyższą decyzję A. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu, że nie ma podstaw do wydania decyzji o przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegającym szkodom;

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wystarczająco dogłębny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie odniesienie się merytorycznie do zarzutów postawionych przez odwołującego się we wniosku z dnia [...] r., a w szczególności nie uwzględnienie faktu, iż usypanie skarpy ziemnej wzdłuż granicy pomiędzy działkami [...] przyczyniło się do zaburzenia kierunku odpływu wody opadowej;

3) naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wynikającej z art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że wynikiem tego wytworzono u strony odwołującej się brak zaufania do organów administracji i naruszono tym samym świadomość i kulturę prawną u obywateli uczestniczących w tym postępowaniu;

4) naruszenie przez organ administracji zasady wyrażonej w art. 11 K.p.a., poprzez zaniechanie ustosunkowania się do twierdzeń, które strona odwołująca się uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy i w efekcie pojawienie się przeświadczenia o tym, że organ lekceważy jej twierdzenia i załatwia sprawy bez uwzględnienia całokształtu ich okoliczności;

5) naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. polegające na sporządzeniu przez organ administracji wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W treści złożonego środka prawnego strona wskazała, że analizując treść uzasadnienia decyzji odnieść można wrażenie, że decyzja została wydana przede wszystkim w oparciu o ustaleniach faktyczne poczynione w ocenie technicznej wykonanej na zlecenie organu przez firmę C. W kontekście powyższej opinii, odwołując się do orzecznictwa sądowego, zaznaczono, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas woda spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 ustawy Prawo wodne.

W odniesieniu z kolei do fragmentu oceny technicznej, w którym wskazano, że teren działki nr [...] wzdłuż granicy z działką [...] jest obecnie najniższym miejscem w którym woda może tworzyć okresowo zastoiska, a w okresie intensywnych opadów atmosferycznych może wystąpić okresowe zalewanie działki, czego potwierdzeniem miało być to, że w trakcie oględzin nie stwierdzono stagnowania wody ani zastoisk wody na działce nr [...], strona odwołująca się podniosła, że powyższe ustalenia nie mogą przesądzać o tym, że zalewanie działki jest jedynie sytuacją wyjątkową. Zdaniem odwołującej się, ocena techniczna została sporządzona po przeprowadzeniu zaledwie dwukrotnych oględzin podczas wizji lokalnej w [...] r., podczas gdy, jak podkreślił w wyroku z dnia 12.11.2009 r., sygn. akt II SA/Bk 587/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych oględzin.

Powyższe, w ocenie A. wskazuje, że organ I instancji zaniechał wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym nie uwzględnił podnoszonych uwag dotyczących ukształtowania terenu oraz naturalnego kierunku odpływu wód opadowych, czym naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.

Postępowanie organu doprowadziło również do naruszenia szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych, m.in. w art. 8 i 11 K.p.a.

Zdaniem A. organ administracji nie sprostał także wymogom formalnym sporządzenia decyzji, w efekcie czego naruszył art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W zaskarżonej decyzji brak jest bowiem jakiegokolwiek ustosunkowania się organu do zebranego w sprawie materiału, w szczególności wskazania na jakiej podstawie organ uznał pewne fakty za prawdziwe.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta, mając na uwadze treść art. 29 ustawy Prawo wodne, winien był ustalić, czy na działce nr [...], będącej we władaniu B. nastąpiła taka zmiany stanu wody na gruncie, która oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiedniej działki nr [...] bądź następuje odprowadzanie wód na grunty działki nr [...]. Kolegium odwołując się do orzecznictwa sądowego podniosło, że dokonanie tego rodzaju ustaleń wymaga przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego, w tym oceny zmiany stosunków wodnych, co wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. W sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje różnica stanowisk stron, co do zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, powołanie biegłego o ww. specjalnościach jest jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między dokonanymi działaniami, a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - o rodzaju koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W kontekście powyższego Burmistrz Miasta dla właściwego rozpatrzenia wniosku A., zasadnie powołał biegłych o specjalności wodnomelioracyjnej, którzy sporządzili Ocenę techniczną dotyczącą zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] i na podstawie wyników tej oceny rozpatrzył wniosek A. z dnia [...] r.

W ocenie Kolegium, sporządzona dokumentacja techniczna szczegółowo wyjaśnia stan faktyczny na gruntach obu nieruchomości. Najbardziej istotną okolicznością wskazaną przez autorów dokumentacji jest to, że obie nieruchomości położone są na terenie polderu [...] a więc na płaskim, depresyjnym terenie leżącym poniżej poziomu morza, który w sposób sztuczny jest stale odwadniany, poprzez odprowadzanie z niego wód siecią rowów, z których wody "pompowane" są dalej do morza. Na polderach poziom wód utrzymywany jest jak dla gruntów rolnych (dla polepszenia upraw rolnych gdyż są to najbardziej żyzne gleby nadmorskie), a nie jak dla terenów przeznaczonych pod zabudowę. Wskutek wprowadzenia przez organy samorządowe zabudowy na te tereny, część rowów melioracyjnych uległa zniszczeniu. Dowodem na to, że rowy uległy zniszczeniu jest załączona do dokumentacji mapa z [....]r. obrazująca zlewnię (poprzez rowy) tego polderu. Zabudowa zatem gruntów położonych na tym polderze winna być obowiązkowo związana z wykonaniem ich szczegółowego drenażu, z odprowadzaniem wód rurociągiem do któregoś z rowów melioracyjnych. Takich działań właściwe organy nie dokonały.

Odnosząc się dalej do sporządzonej w sprawie oceny technicznej Kolegium zaznaczyło, że zabudowa działki nr [...] od początku związana była z budową drenażu, czyli systemu odprowadzania wód opadowych (ułożony o około [....] cm poniżej terenu działki nr [...]). Działka nr [...], zabudowana ośrodkiem wczasowym i utwardzona na znacznej jej powierzchni, takiego drenażu natomiast nie posiada, co powoduje, że wody z jej całej powierzchni spływają do miejsca najniżej położonego na działce, które to miejsce położone jest na rzędnych [...] m npm (wzdłuż ogrodzenia miedzy nieruchomościami). Jako rozwiązanie zaistniałej sytuacji na działce nr [...], autorzy dokumentacji sugerują odbudowę zniszczonych na polderze rowów melioracyjnych, budowę na niej drenażu oraz docelowo, dla obniżenia poziomu wód gruntowych na polderze, budowę systemu kanalizacji deszczowej na terenach już zabudowanych i planowanych pod zabudowę. Wobec istnienia na obu nieruchomościach zdarzeń niezależnych od ich właścicieli, takich jak brak prawidłowo funkcjonującego odwodnienia terenów polderu, niedostosowanego w zakresie utrzymywanego poziomu wód gruntowych do wprowadzonej tam zabudowy, za który to stan odpowiadają podmioty publicznoprawne, Kolegium stwierdziło, iż nie może to skutkować nakazaniem właścicielowi działki nr [...] obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu wód lub budowy urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], przez co decyzję organu I instancji należy uznać za zasadną.

Jednocześnie za bezpodstawne Kolegium uznało zarzuty naruszeniu art. 7 i art. 77 K.p.a. Zdaniem organu, powołanie biegłych z zakresu melioracji wodnych do sporządzenia stosownej opinii, czynny udział strony odwołującej się w toku prowadzonego postępowania oraz dowody z uwzględnieniem wniosków wniesionych przez właścicieli obu nieruchomości pozwoliły na jednoznaczne wyjaśnienie spornych kwestii. Każdorazowo strony powiadamiane były o wszystkich czynnościach organu, jak również umożliwiono im zapoznawanie się z uzyskiwanymi dowodami.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej.

Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka, tak jak w odwołaniu, zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 Prawo wodne, poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, że nie ma podstaw do wydania decyzji o przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegającym szkodom;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj:

a) art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wystarczająco dogłębny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie odniesienie się merytorycznie do zarzutów postawionych przez stronę skarżącą we wniosku z dnia [...]

b) art. 8 K.p.a. i wynikającej z niego zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że wynikiem tego wytworzono u strony skarżącej brak zaufania do organów administracji i naruszono tym samym świadomość i kulturę prawną u obywateli uczestniczących w tym postępowaniu;

c) art. 11 K.p.a., poprzez zaniechanie ustosunkowania się do się do twierdzeń, które strona skarżąca uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy i w efekcie pojawienie się przeświadczenia o tym, że organ lekceważy jej twierdzenia i załatwia sprawy bez uwzględnienia całokształtu ich okoliczności.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca za chybione uznała twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jakoby fakt likwidacji części urządzeń melioracyjnych (rowów) bez zabezpieczenia odpowiedniego odwodnienia poszczególnych działek był wyłączną przyczyną zakłóceń w stosunkach wodnych na terenie działki [...]. Zaznaczyła, że brak prawidłowo funkcjonującego odwodnienia nie wpływał dotychczas szkodliwie na stosunki wodne istniejące na terenie ww. działki, jak również nie dochodziło do stagnowania wody na tym terenie, ani tym bardziej do jego zalewania. Zdaniem skarżącej Spółki, dopiero wzniesienie skarpy ziemnej w ostrej granicy przedmiotowych działek przez właściciela działki nr [...] doprowadziło do zaburzenia odpływu wody i istniejących na tym terenie stosunków wodnych i w dalszej kolejności uwidoczniło, iż system odwodnienia jest niewystarczający.

Następnie strona skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu działka [...] położona jest wyżej w stosunku do działki [...] w skutek czego logicznym jest, że nadmiar wody opadowej w sposób naturalny kierował się i nadal kieruje w stronę działki nr [...] i znajdującego się tam terenu nieutwardzonego, z tą różnicą, że obecnie nadmiar wody napotyka na przeszkodę w postaci skarpy ziemnej. Powoduje to zaburzenie dotychczasowego odpływu wód opadowych z działki nr [...], które nie mogąc przedostać się na teren działki nr [...] gromadzą się przy granicy działki nr [...] powodując nie tylko szkody, ale również znacznie utrudniając jej eksploatację. Fakt, że wykonany przez właściciela działki nr [...] drenaż odprowadzający wody opadowe ze znajdującego się na niej budynku wielorodzinnego funkcjonuje prawidłowo, a wody opadowe z tej nieruchomości nie przedostają się na teren działki [...] nie może w żadnym wypadku przesądzać o tym, że nie doszło w inny sposób do ingerencji w istniejące na tym gruncie stosunki wodne, które miały szkodliwy wpływ na działki sąsiednie.

W skardze podniesiono również, że choć podczas dwukrotnych oględzin w trakcie wizji lokalnej w [...] r. nie stwierdzono stagnowania wody i zastoisk wody na działce [...], to powyższe ustalenia nie mogą przesądzać o tym, że zalewanie działki jest jedynie sytuacją wyjątkową. Strona skarżąca tak jak w odwołaniu podniosła, że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie, to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych oględzin. Zdaniem strony skarżącej nie ulega wątpliwości, iż usypanie skarpy ziemnej w ostrej granicy działek spowodowało zaburzenie naturalnego odpływu wód opadowych i kwalifikuje się jako naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 ust. 1 Prawo wodne, co znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] naruszyło tym samym dyspozycje art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 Prawo wodne.

W ocenie skarżącej Spółki, z opinii technicznej, na której w swoim rozstrzygnięciu oparł się organ odwoławczy, nie wynika jak wyglądały rzeczywiste stosunki wodne istniejące na przedmiotowym gruncie przed wzniesieniem skarpy ziemnej, jak również brak jest informacji dotyczących odprowadzania nadmiaru wody z terenów nieutwardzonych znajdujących się na działce nr [...]. Dokonanie ustaleń w wyżej wymienionym zakresie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, dlatego pismem z dnia [...]. A. zwróciła się do Burmistrza Miasta z prośbą o odpowiednie wyjaśnienia m.in. w kwestii dotychczasowego kierunku odpływu wody. W odpowiedzi organ administracji wskazał jedynie na istnienie rowów melioracyjnych, w żaden sposób nie ustosunkowując się jednak do kwestii ukształtowania terenu i dotychczasowego kierunku odpływu wody. Zaznaczono jednocześnie, że opisane rowy melioracyjne w rzeczywistości nie istniały, ponieważ zostały zasypane, przez co odpływ nadmiaru wody nie mógł być nimi odprowadzany.

Mając na uwadze podniesione okoliczności, według strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się jednocześnie znacznych uchybień procesowych, w szczególności skutkujących naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. W konsekwencji doprowadziło to do błędnego ustalenia, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, warunkujące wydanie, na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podniesiono także, że organ odwoławczy dopuścił się ponadto naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 8 i 11 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu [...] r. reprezentujący stronę skarżącą Prezes Spółki – R.L. zaznaczył, że w sprawie została sporządzona Ocena techniczna, która w żaden sposób nie odnosi się do pierwotnych stosunków wodnych istniejących na spornych działkach. Dla zobrazowania stosunków, jakie panowały przed rozpoczęciem inwestycji na działce nr [...], przedłożył mapę z naniesionym przez siebie kierunkiem spływu wód. Wyjaśnił również, że realizacja na działce nr [...] obiektu budowlanego wykonana została niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, ponieważ przewidziana w projekcie skarpa miała być usytuowana bliżej obiektu budowlanego, a wykonana została w większej odległości, sięgając granicy działki [...]. Takie usytuowanie skarpy w konsekwencji spowodowało, że działka [...] jest najniżej położonym terenem. R.L. w imieniu skarżącej Spółki zarzucił również, że ocena techniczna sporządzona została nierzetelnie, ponieważ nie uwzględnia, iż działka nr [...] wyposażona jest w kanalizację burzową, która to okoliczność jest znana Urzędowi Miasta. Niniejsza kanalizacja burzowa odbiera wody opadowe z utwardzonych placów znajdujących się na działce nr [...]. Reprezentujący stronę skarżącą – R.L. podniósł także, że w sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania w celu wyjaśnienia, jakie były stosunki wodne przed zrealizowaniem inwestycji na działce [...]. W związku z powyższym, wniósł o przeprowadzenie dowodu z przedłożonej mapy oraz dwóch projektów zagospodarowania terenu.

Wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą Spółkę na rozprawie Sąd, mając na uwadze art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił uznając, że przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów nie jest niezbędne dla wyjaśnienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Przedmiotem skargi jest decyzja wydana w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). Przepis ten stanowił także podstawę wniosku A. inicjującego podstępowanie w sprawie. We wniosku tym, złożonym [....] do Burmistrza Miasta, A. zwróciła się o wydanie decyzji nakazującej Przedsiębiorstwu B., przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom pomiędzy działkami nr [...], przez wzgląd na powodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

W myśl postawień art. 29 ust. 2 ww. ustawy, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy).

Z niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych znajdujących oparcie w wyjaśnieniach skarżącej Spółki jak i w Ocenie technicznej dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] sporządzonej w [...] r. wynika, że na działce nr [...], sąsiadującej z działką A., teren został podwyższony, poprzez nawiezienie ziemi i został posadowiony budynek wielorodzinny. Istotą prowadzonego na wniosek A. postępowania winno być zatem ustalenie, czy w skutek działań podejmowanych na działce [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływałoby na grunt sąsiedniej działki [...].

Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dokonanie ustaleń w tym przedmiocie wymaga przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, dokonania odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Za takową wiarygodną dla sprawy dokumentację Kolegium uznało Ocenę techniczną dotyczącą zakłócenia stosunków wodnych, której autorami stały się osoby o specjalności wodno-melioracyjnej.

W ocenie Sądu, ostateczne wnioski Kolegium zaprezentowane w zaskarżonej decyzji okazały się jednak co najmniej przedwczesne. Organ odwoławczy, podobnie zresztą jak Burmistrza w sposób niedostateczny uchwyciło bowiem istotę sprawy w ramach której winno skoncentrować się postępowanie wyjaśniające. Kolegium nie dostrzegło, że celem prowadzonego postępowania było nie tyle ustalenie potencjalnych przyczyn istniejącego stanu wody na działce nr [...] ale wyjaśnienie, czy w wyniku robót budowlanych lub innych działań doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...]. W przypadku uzyskania na to pytanie odpowiedzi twierdzącej organ, korzystając z pomocy osób posiadających wiedzę specjalistyczną, powinien następnie ustalić, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunt działki [...].

Tymczasem z akt sprawy wynika, że już pierwsza czynność w sprawie podjęta przez Burmistrza po wszczęciu postępowania, polegająca na zleceniu wykonania opinii technicznej ukierunkowała postępowanie na niewłaściwe tory. W zamówieniu z dnia [...] r. (karta [...] akt administracyjnych) Burmistrz [...] zlecił wykonanie opinii "w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na terenie działki nr [...]. Realizując takie zlecenie autorzy opracowania nie skoncentrowali się w ogóle na ustaleniu, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...] - nie wynika to przynajmniej z treści sporządzonej Oceny technicznej. Natomiast już w części wstępnej Oceny technicznej podano, że "Celem opracowania jest rozpatrzenie przyczyn zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] przy ulicy [...]". Zasadnym jest w tym miejscu podkreślenie, że czym innym jest ustalenie przyczyn zakłócenia stosunków wodnych na gruncie, czym innym zaś ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...]. Nie wymaga wiedzy specjalistycznej dostrzeżenie tej różnicy. Zakłócenie stosunków wodnych na działce nr [...] może być powodowane przez szereg nakładających się na siebie przyczyn, w tym również takich, które zostały wyeksponowane w zaskarżonej decyzji i Ocenie technicznej. Z kolei akcentowany fakt odprowadzania wód opadowych z budynku posadowionego na działce nr [...], poprzez ułożenie drenażu rozsączającego na tej działce (wniosek nr [...] Oceny technicznej, str. [...]) nie oznacza, że nie doszło do zmiany stanu wody na tym gruncie. Nie ustalono także, czy zmienił się sposób lub kierunek odprowadzania pozostałych wód opadowych z działki nr [...] – nie tylko tych z budynku.

Wyjaśnić należy, że odprowadzanie wód, które jest zabronione zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne, jest czym innym niż odpływ wód, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 tego przepisu. Odprowadzanie wód opadowych na grunty sąsiednie z powierzchni utwardzonych i dachów na skutek ograniczenia powierzchni gruntu, w którą woda opadowa może wnikać w sposób naturalny, jest zabronione w każdej sytuacji, także wtedy, gdy nie powoduje to negatywnych skutków dla tych nieruchomości. Odprowadzanie jest efektem czynności wykonanych przez człowieka natomiast odpływ wód ma charakter naturalny. Naturalny odpływ wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości nie może być zmieniany w sposób powodujący negatywne skutki dla nieruchomości sąsiednich (por. D.P. "Zakaz naruszenia stosunków wodnych", komentarz praktyczny, System Informacji Prawnej ABC – Prawo ochrony środowiska, nr 90445).

Nie ulega wątpliwości, że roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów, może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych (podskórnych).

W rozpoznawanej sprawie takich ustaleń odnoszących się do możliwej zmiany stanu wód na gruncie działki nr [...] i ich ewentualnego, niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki nr [...] nie poczyniono. Dopiero takie ustalenia natomiast determinowałyby treść rozstrzygnięcia w kontekście przesłanek zawartych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W takim stanie rzeczy Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na to, że niewłaściwy kierunek prowadzenia postępowania wyjaśniającego wystąpił od momentu jego podjęcia przez organ pierwszej instancji, zasadnym było również uwzględnienie wniosku skargi i uchylenie wraz z zaskarżoną decyzją również decyzji Burmistrza z dnia [...] r., o czym Sąd orzekł mając na uwadze treść art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Organ ponownie rozpatrujący sprawę zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej spostrzeżenia i w zależności od wyniku ustaleń, czy właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie, wydać odpowiednie rozstrzygnięcie, które winno odpowiadać nie tylko zakresowi orzeczenia przewidzianego przez art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, ale i przepisom postępowania, tj. art. 107 K.p.a. W tym miejscu celowym jest zwrócenie uwagi, że wydana przez Burmistrza decyzja z dnia [...] r. wymogów art. 107 § 3 nie spełnia. Uzasadnienie faktyczne decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza tej części decyzji Burmistrza która miałaby stanowić jej uzasadnienie, poza przytoczeniem podejmowanych czynności procesowych, przytoczeniem stanowiska stron oraz obszernym zacytowaniem fragmentów Oceny technicznej, w ogóle nie zawiera oceny zgromadzonego materiału dowodowego i konkluzji jakie z niego wyciągnął organ w wyniku poczynionych ustaleń i dokonanej wykładni art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.