Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 198/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 87, art. 89, art. 93
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA del. Daria Sachanbińska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie transportu drogowego – kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 2, pkt 2, ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ) oraz 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na J.S. karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...] złotych ). Jako uzasadnienie podał, że Z.S. w dniu [...] kierował zespołem pojazdów będących w posiadaniu J.S. i został skontrolowany na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilnych działających z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K. kierowca oświadczył, że nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego, natomiast posiada zaświadczenie na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne. W następstwie przeprowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie oraz po zapewnieniu stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie organ ten stwierdził, że przepisy ustawy o transporcie drogowym regulują zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego w tym na potrzeby własne. W ustawie tej zdefiniowane zostało pojęcie krajowego transportu drogowego jak również transportu drogowego. Stosownie do postanowień art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 1 powyżej przywołanej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz dokumenty związane z przesyłką. W dalszej części uzasadnienia organ ten omówił, na czym polega niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne, a następnie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przedsiębiorcą jest J.S.. Zgodnie z art. 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, nadto za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Według organu administracji J.S. nie wykazała, aby Z.S. był pracownikiem w jej przedsiębiorstwie z tego też powodu organ ten uznał, że w danym przypadku nie zostały spełnione warunki pozwalające na uznanie, że dany przejazd był realizowany w ramach przewozu na potrzeby własne, ponieważ pojazd nie był prowadzony przez przedsiębiorcę ani przez jego pracownika. W konsekwencji powyższy organ przyjął, że w przedmiotowym przypadku wykonywany był transport drogowy bez wymaganej licencji, co stanowi naruszenie przepisów prawa stanowiące podstawę zgodnie z pkt 1.1.1. załącznika do ustawy do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca i nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem. Wskazała, że przedłożyła wszystkie wymagane dokumenty, a mąż złożył obszerne wyjaśnienia. Jej zdaniem mąż jako osoba współpracująca w prowadzonej przez nią firmie transportowej w dniu [...] wykonywał dla niej i na jej polecenie usługę przewozu zakupionego towaru. W momencie transportu towar znajdujący się na samochodzie był własnością firmy, a kierowca dysponował wszystkimi wymaganymi przez przepisy prawa dokumentami. Według odwołującej się jej małżonek jest osobą współpracującą z osobą prowadzącą działalność gospodarczą i wszystkie usługi Z.S. wykonywane są na rzecz firmy i mają one znamiona stosunku pracy oraz zlecenia, jednakże z uwagi na unormowania prawne nie jest zalecane zatrudnianie małżonka w tego typu firmie i nie może stanowić kosztów uzyskania przychodów według unormowań ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O osobie współpracującej stanowią unormowania ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Usługi prowadzenia pojazdów Z.S. wykonuje jedynie w jej firmie i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest wynagradzany w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy i z tego powodu nie było podstaw do zawierania z nim umowy o pracę. Nadto brak stosownych umów nie może kwestionować zgodnego oświadczenia woli dokonania określonej czynności prawnej oraz faktu bycia pracownikiem, jedynie skutkować sankcjami dla pracodawcy.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, pkt 3, pkt 17, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 88, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4 art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że organ odwoławczy dysponuje możliwością merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego po ponownym przybliżeniu stanu faktycznego w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniesionego odwołania. Organ ten przywołał treść pojęcia transport drogowy, zgodnie, z którym jest to krajowy lub międzynarodowy transport drogowy, przy czym obejmujący również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Następnie przybliżył pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego – przewóz na potrzeby własne, którym jest każdy przejazd pojazdem po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej spełniający dodatkowo takie warunki jak to, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W dalszej części uzasadnienia organ ten odniósł się do pojęcia licencji i jej charakteru prawnego, jak również zaznaczył, jakie dokumenty winien posiadać kierowca przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Przedsiębiorca wykonujący potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy w wymagane dla tego dokumenty. Zdaniem organu odwoławczego organ kontroli zwrócił szczególną uwagę na treść art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie, z którym o przewozie na potrzeby własne można mówić jedynie wtedy, gdy spełnione są łącznie przesłanki ( warunki ) enumeratywnie wymienione w przywołanym przepisie. Zatem, aby mówić o przewozie na potrzeby własne przez J.S., wszystkie warunki musiałyby być spełnione, w tym również zespół pojazdów używany do przewozu musiałby być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Następnie organ wyższego stopnia odniósł się do argumentów zamieszczonych w odwołaniu, a w szczególności do zaliczenia jej męża do osób współpracujących. Po przedstawieniu stanu normatywnego dotyczącego osoby współpracującej na gruncie prawa i w orzecznictwie, organ ten uznał, że jeżeli współmałżonek osoby prowadzącej pozarolniczą działalność pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym – wówczas dla celów ubezpieczeniowych jest on osobą współpracującą. Jednakże, posiadanie statusu osoby współpracującej przez współmałżonka J.S., nie oznacza, że w danym przypadku Z.S. należy traktować jako pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę przez przedsiębiorcę, ponieważ jedynie pomaga w jej prowadzeniu nie będąc pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę przez przedsiębiorcę, ponieważ ten takiego dokumentu w trakcie prowadzonego postępowania nie przedłożył. Następnie organ odwoławczy przybliżył pojęcie pracownika i zaznaczył, że pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem i doszedł do konkluzji, że między przedsiębiorcą J.S. a kierowcą kontrolowanego pojazdu Z.S. nie została zawarta żadna umowa a nadto J.S. oświadczyła w odwołaniu, że jej mąż nie jest wynagradzany. W świetle przeprowadzonej wykładni przepisów prawa oraz analizy stanu faktycznego w sprawie organ ten uznał, że przewóz drogowy wykonywany w dniu [...] nie stanowił niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, gdyż zespół pojazdów używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub pracownika przedsiębiorcy, z tego też powodu należy go traktować jako transport drogowy. Z tego też powodu wymierzona została kara pieniężna przewidziana postanowieniami załącznika do ustawy, której wymiar jest przez ustawodawcę ściśle określony, a organ administracji nie ma żadnych możliwości odstępstwa.

Skargę na powyższą decyzję w imieniu J.S. wniósł jej pełnomocnik – radca prawny A.M. W skardze tej uznał decyzję za nieuzasadnioną i zarzucił jej naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4 i pkt 17, art. 5a w związku z art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 28, art. 7 i art. 77 oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i wystąpił o stwierdzenie jej nieważności jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi w pierwszej kolejności zarzucił obu decyzjom podjętym w ramach prowadzonego postępowania naruszenie przepisów dotyczących oznaczenia strony tego postępowania, ponieważ jego zdaniem stroną tego postępowania jest Z.S. a nie J.S., ponieważ to Z.S. nie posiadał podczas kontroli licencji uprawniającej do transportu drogowego wymaganej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Z przywołanych w podstawie prawnej przepisów wynika, że kara pieniężna nałożona została na osobę wykonującą przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem, a nie na osobę, której towar był własnością, albo osobę będącą właścicielem pojazdu. W świetle treści przywołanych w podstawie prawnej przepisów organ administracji publicznej powinien był prowadzić postępowanie z udziałem prawidłowo ustalonej strony to jest wobec Z.S. i ewentualnie wydać decyzję adresowaną do niego. W tej sytuacji skoro obie decyzje zostały skierowane do osoby nie będącej stroną to po myśli art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wyczerpana została przesłanka stwierdzenia ich nieważności. Nadto pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że gdyby powyższy zarzut nie był uwzględniony to i tak zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, ponieważ Z.S. poinformował funkcjonariuszy Izby Celnej w K., że przewożony towar skarżąca zakupiła od Firmy A, a tym samym przewożony był na potrzeby własne. Zakwestionowane zostały także ustalenia organu administracji dotyczące osoby współpracującej z przedsiębiorcą. Zdaniem pełnomocnika skarżącej mąż jej był uprawniony do przewozu towaru, ponieważ w danym dniu nie mogła powierzyć tej czynności innej osobie, a mąż jej stosownie do postanowień art. 36 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uprawniony był do dokonania niezbędnej czynności – przewozu towarów na potrzeby własne, a organ administracji nie zbadał tej okoliczności a tym samym dopuścił się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczne motywy, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Nie podzielił także zarzutów sformułowanych w skardze uznając, że postępowanie prowadzone było wobec prawidłowej osoby, a przywoływany przepis Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odnosi się do majątku wspólnego małżonków, a nie do odrębnych majątków każdego z małżonków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według natomiast postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga musiała zostać uwzględniona, również z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarżący jako podstawowy zarzut podnieśli naruszenie przepisów dotyczących strony tego postępowania, jednakże zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut ten nie jest do końca zasadny, jednakże w sprawie tej występują takie uchybienia, które uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Stosownie do postanowień art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Z uwagi na treść powyższego przepisu naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wskazany przepis obejmuje wszystkie rodzaje naruszenia właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą jaką jest właściwość instancyjna. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu po myśli art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego musi przestrzegać swojej właściwości.

W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której wyczerpana została wskazana przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Otóż ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) w art. 1b stanowi, że do zadań dyrektora izby celnej należy – między innymi – rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników urzędów celnych ( pkt 3 ) oraz rozstrzyganie w pierwszej instancji w sprawach celnych określonych w przepisach odrębnych ( pkt 4), jak również wykonywanie innych zadań określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych ( pkt 8 ). Z powyższego wynika zatem, że zasadą jest, iż w strukturze służby celnej organem pierwszej instancji jest naczelnik właściwego urzędu celnego, zaś organem drugiej instancji ( organem odwoławczym ) dyrektor izby celnej. Wyjątek od tej zasady ustala wspomniany przepis art. 1b w pkt 4, gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że dyrektor izby celnej może działać jako organ pierwszej instancji, ale tylko i wyłącznie w określonej kategorii spraw, a mianowicie w sprawach celnych określonych w odrębnych przepisach. Organ ten może wykonywać inne zadania określone w ustawie jak również w odrębnych przepisach, ale unormowania te muszą w sposób jednoznaczny wskazywać ten organ jako uprawniony do działania. Z unormowaniem tym współbrzmi art. 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie ( Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.) zgodnie, z którym, indywidualne akty administracyjne wydawane są w pierwszej instancji przez organy sprawujące administrację rządową na najniższym, możliwym do prawidłowego wykonania określonego zadania, poziomie zasadniczego podziału terytorialnego państwa. Organy administracji celnej są organami administracji niezespolonej i wskazana reguła w całym zakresie do nich się odnosi, aby nie mogła być ona zastosowana przepis prawa przedmiotowego musiałby to w sposób jednoznaczny określać. Warto zwrócić uwagę na fakt, że ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) w art. 70 wymienia kategorie spraw, w których organem właściwym jest dyrektor izby celnej.

Zdaniem Sądu nie wymaga uzasadnienia twierdzenie, że sprawa, której przedmiotem jest naruszenie prawa polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, nie jest sprawą celną, lecz sprawą z zakresu transportu drogowego. Okoliczność ta zdaniem Sądu w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że Dyrektor Izby Celnej w K. nie był uprawniony ( nie był organem właściwym ) do działania w rozpatrywanej sprawie jako organ pierwszej instancji.

Powyższy tok rozumowania znajduje potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ). Przepis art. 89 tej ustawy w ust. 1 pkt 3 stanowi, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz warunków w nich określonych, uprawnieni są między innymi funkcjonariusze organów celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że treść tego przepisu musi być widziana w perspektywie przywołanego już art. 6 ustawy o administracji rządowej w województwie. Po myśli art. 93 tej ustawy, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli ( art. 93 ust. 1a ). Natomiast z treści art. 93 ust. 5 omawianej ustawy wynika, że od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę tę nałożył, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji przedsiębiorcy lub innemu podmiotowi wykonującemu przewozy na potrzeby własne.

Z brzmienia przedstawionych przepisów wynika, zatem, wprost, że decyzje w sprawie nałożenia kary pieniężnej w sprawach z zakresu transportu drogowego podejmują dwa różne (inne) organy, a mianowicie organ pierwszej instancji nakładający karę i w postępowaniu odwoławczym organ nadrzędny nad tym organem, co oznacza, że w przypadku funkcjonariuszy organów celnych są to naczelnicy urzędów celnych w pierwszej instancji oraz dyrektorzy izb celnych jako organy wyższego stopnia. Przeto też nie do przyjęcia jest koncepcja prezentowana przez organ procesujący w niniejszej sprawie, że jest on zarówno organem pierwszej instancji, jak i organem nadrzędnym w stosunku do samego siebie. Przedstawiony stan prawny i faktyczny w połączeniu z wyżej już naprowadzoną okolicznością, że sprawa, której przedmiotem jest naruszenie prawa polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez licencji nie jest sprawą celną, a sprawą z zakresu transportu drogowego, prowadzi do jednoznacznego i oczywistego wniosku, że organem pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie jest naczelnik właściwego urzędu celnego, czyli organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania. Natomiast bez znaczenia prawnego pozostaje tu kwestia, czy konkretni funkcjonariusze celni wykonujący w danej sprawie czynności kontrole w terenie są funkcjonariuszami urzędu celnego, czy też funkcjonariuszami pozostającymi w strukturach izby celnej.

Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. podjęta w pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości organu administracji publicznej, co wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenia nieważności obu wymienionych decyzji.

Na marginesie powyższych rozważań należy odnieść się do zarzutów sformułowanych w skardze. Podstawowym zarzutem jest to, że decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. skierowane zostały do niewłaściwej osoby, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane treścią art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak było to już podnoszone powyżej Z.S. w dniu [...] kierował zespołem pojazdów należących do J.S. Jak wynika z akt sprawy J.S. prowadzi działalność gospodarczą i posiada zezwolenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne, natomiast Z.S. posiada odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia zespołu pojazdów oraz prowadzi gospodarstwo rolne. Osoby kontrolujące Z.S. jak również organ administracji podejmujący w sprawie obie decyzje uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wyczerpane przesłanki przewidziane treścią art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym pozwalające uznać sporny przejazd za przewóz na potrzeby własne, ponieważ nie została spełniona przesłanka przewidziana art. 4 pkt 4 lit. "a" powyższego przepisu, że pojazdy samochodowe używane do przewozu prowadzone są przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, co w konsekwencji stało się podstawą do uznania, że dany przejazd został zakwalifikowany do przejazdów bez wymaganej licencji i z tego powodu wymierzona została kara pieniężna. W świetle powyższego nie przesądzając na tym etapie czy Z.S. jest osobą współpracującą z J.S. czy też nie, to należy uznać, że osoby kontrolujące i organ administracji w sposób prawidłowy oznaczyły stronę tego postępowania, choć co nie jest bez znaczenia, w pewnych okolicznościach Z.S. mógłby stać się stroną takiego postępowania i być adresatem rozstrzygnięcia organu administracji. Jak wynika to z akt sprawy i co skarżąca nie kwestionuje na żadnym etapie postępowania, przedmiotowy przejazd odbywał się na jej zlecenie i w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, a zespół pojazdów należy do prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Zatem w tym przypadku Z.S. wykonywał przedmiotowy przejazd w imieniu i na rachunek przedsiębiorstwa prowadzonego przez jego żonę J.S., a tym samym stroną tego postępowania jest J.S., ponieważ ona jako przedsiębiorca zobowiązana była do takiego zorganizowania przewozu, aby spełniał on wszystkie wymogi przewidziane ustawą o transporcie drogowym. W świetle przedstawionych rozważań nie można podzielić stanowiska skarżącej, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja skierowane zostały do osoby nie będącej stroną postępowania. Na marginesie tych uwag przyjdzie zauważyć, że organ administracji nie był konsekwentny w swoich rozważaniach, ponieważ skoro uznał, że przewóz był dokonywany na rzecz osoby trzeciej i z tego powodu przyjął, że dokonywany był bez posiadania wymaganej licencji , to wówczas faktycznie stroną postępowania winien był być Z.S., a nie J.S., ponieważ J.S. nie może być jednocześnie przedsiębiorcą i osobą trzecią na rzecz, której przewóz taki byłby dokonywany. Jednakże jak zostało to zaznaczone powyżej skład orzekający przyjął, że organ administracji prawidłowo oznaczył stronę tego postępowania z uwagi na całokształt sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej podejmowane były rozstrzygnięcia w sprawie, natomiast uzasadnienia obu decyzji są w tym zakresie wadliwe.

Kolejnym zarzutem sformułowanym w skardze pod adresem kwestionowanej decyzji jest przyjęcie w niej, że choć Z.S. jest osobą współpracującą z przedsiębiorcą, którym jest J.S., to nie jest on pracownikiem. Dyrektor Izby Celnej w K. w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć podnosi, że Z.S. jest osobą współpracującą, jednakże nie jest zatrudniony w oparciu o umowę o pracę w firmie prowadzonej przez jego żonę J.S. i z tego też powodu nie mógł on wykonywać niezarobkowego przewozu drogowego przewozu na potrzeby własne. Stanowisko przyjęte przez organ administracji nie jest prawidłowe i jak podnosi się to w orzecznictwie sądowym w takiej sytuacji, w jakiej znalazł się w dniu [...] Z.S., to wykonywał on transport drogowy na potrzeby własne. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądowym przepisy prawa pracy nie zabraniają zatrudniania przez pracodawców swoich współmałżonków. Zakaz taki nie wynika bezpośrednio z ogólnych przepisów prawa pracy, ale wynika z reguły z pragmatyk pracowniczych i jest uznawany w piśmiennictwie. Zatem warunek, aby kierowca był pracownikiem przedsiębiorcy, w przypadku, gdy tym kierowcą jest małżonek przedsiębiorcy jest niemożliwy w ocenie Sądu do spełnienia i jego realizowanie prowadziłoby jedynie do tworzenia przez takich przedsiębiorców fikcji prawnych, które mogłyby być wzruszane. Umowa o pracę zawarta pomiędzy współmałżonkami niewywołuje skutków prawnych i nie prowadzi do powstania stosunku pracy, bowiem brak jest pracowniczego podporządkowania ( zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1188/06). W świetle powyższego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie jak również mając na względzie postanowienia art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, a zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 6a tej ustawy osoby takie obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. W rozpatrywanej sprawie Z.S. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, zatem nie podlega on ubezpieczeniu społecznemu jako osoba współpracująca. Dla wypełnienia tej przesłanki wystarczające jest, jeżeli dana osoba będzie pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Z.S. spełnia te wymogi, a zatem osoby kontrolujące go w dniu [...] jak również organ administracji celnej w sposób prawidłowy uznały, że jest on osobą współpracującą, natomiast nie można podzielić argumentacji tego organu co do tego, że osoba współpracująca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy. Ustawodawca wprowadził powyższe pojęcie dla uniknięcia podniesionych powyżej zastrzeżeń dotyczących zatrudniania na umowę o pracę osób bliskich, co nie oznacza, że osoby takie nie mogą być traktowane jak pracownicy na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Literalne odczytanie treści art. 4 ust. 4 tej ustawy nie jest prawidłowe, ponieważ szereg firm prowadzących działalność gospodarczą to są niewielkie przedsiębiorstwa i obok prowadzenia podstawowej działalności wykonują dodatkowe czynności związane z transportem, a w tym zakresie mogą im pomagać właśnie osoby współpracujące, co w znacznym stopniu pozwala obniżać koszty prowadzonej działalności. W świetle powyższych uwag uznać należy, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi, przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na nieprawidłową interpretację przepisów prawa materialnego zastosowaną przez Dyrektora Izby Celnej w K.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organów celnych, które mając na uwadze ustalenia zawarte w niniejszym wyroku winny zakończyć prowadzone postępowanie administracyjne zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 209 oraz art. 210 § 1 cytowanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

su.