Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2240/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez zobowiązaną A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka, zobowiązana) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 sierpnia 2019 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem – Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) – wystawił w dniu 12 czerwca 2019r. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący odsetki od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2018 r. w wysokości 252 zł.

Zawiadomieniem z dnia 19 czerwca 2019 r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej w B SA. W odpowiedzi bank poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla Spółki.

Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczone zostały zobowiązanej w dniu 10 lipca 2019 r.

Pismem z dnia 12 lipca 2019 r., nadanym w dniu 17 lipca 2019 r., zobowiązana zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku podnosząc, że dochodzone świadczenie pieniężne nie istnieje albo zostało wcześniej uregulowane.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2019 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgłoszony zarzut opiera się na art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.e.a."). W rozpatrywanej sprawie egzekwowany obowiązek podatkowy objęty powyższym tytułem wykonawczym wynika bezpośrednio z przepisu prawa, tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2019r., poz. 865). W złożonej deklaracji rocznej CIT-8 za 2018r. Spółka wykazała zaliczkę na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2018 r. w kwocie 2842 zł, która nie została uregulowana. W związku z powyższym do zapłaty powstały odsetki stałe od nieuregulowanej zaliczki za styczeń 2018 r. w kwocie 252 zł. Spółka nie przedłożyła dowodów na uregulowanie tego zobowiązania. W związku z tym, po wystosowaniu upomnienia, na wierzycielu ciążył obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na dzień wystawienia tytułu egzekucyjnego i dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, egzekwowany obowiązek istniał i był wymagalny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 2096), dalej k.p.a, art. 34 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu Spółka podniosła, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzonej wierzytelności oraz że organ powinien był uzyskać stanowisko wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zarzut przedawnienia zgłoszony został dopiero na etapie skargi, to jest po upływie terminu do zgłaszania zarzutów, w związku z tym nie podlega rozpatrzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 października 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał zarzuty podniesione przez Skarżącą na podstawie art. 33 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że procedura egzekucyjna przewidziana ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) co do zasady nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków ich wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie, co stanowi podstawę do przymusowego egzekwowania tego obowiązku według reguł przewidzianych powołaną wyżej ustawą u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 09.05.2013 r., I SA/Ol 152/13). Podkreślić przy tym należy, że celem tego postępowania, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami u.p.e.a. sytuacjach, jest jednak zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela.

Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Obowiązuje przy tym siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania. Oznacza to, że na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego nie można podnosić nowych zarzutów. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich wniesienie. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W piśmie z dnia 12 lipca 2019 r. Spółka zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku podnosząc, że dochodzone świadczenie pieniężne nie istnieje lub zostało wcześniej uregulowane. Dopiero w skardze wniesionej do Sądu powołała się na przedawnienie obowiązku. Zasadnie jednak organ wskazał, że zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku, jako zgłoszony po upływie terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tj. po upływie siedmiu dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, jako spóźniony nie mógł podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu. Skoro zarzut ten nie został zgłoszony organowi egzekucyjnemu, to ani organ egzekucyjny ani organ odwoławczy, nie mogły się do tego zarzutu odnieść. Prawidłowo natomiast organy te ograniczyły się do rozpatrzenia zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie wyznaczonym w piśmie Spółki z dnia 12 lipca 2019 r.

Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

W rozpatrywanej sprawie egzekwowany obowiązek podatkowy objęty powyższym tytułem wykonawczym wynika bezpośrednio z przepisu prawa, tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2019r., poz. 865). Zgodnie z tym przepisem, podatnicy, z wyjątkiem zwolnionych od podatku na podstawie art. 6 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 1d, art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a oraz przepisów ustawy wymienionej w art. 40 ust. 2 pkt 8, są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2a, składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) w roku podatkowym - do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku. W złożonej deklaracji rocznej CIT-8 za 2018r. Spółka wykazała zaliczkę na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2018 r. w kwocie 2842 zł, która nie została uregulowana. W związku z powyższym do zapłaty powstały odsetki stałe od nieuregulowanej zaliczki za styczeń 2018 r. w kwocie 252 zł. Z akt sprawy nie wynikają żadne okoliczności, które pozwalałyby na zanegowanie istnienia egzekwowanego obowiązku, okoliczności takich nie wskazała również Spółka. Również twierdzenie o uregulowaniu ww. zobowiązania nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Zgodzić zatem należy się z organem, że na dzień wystawienia tytułu egzekucyjnego i dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, egzekwowany obowiązek istniał i był wymagalny.

Nie jest również uzasadniony podniesiony w skardze zarzut dotyczący niewystąpienia o stanowisko wierzyciela. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Orzecznictwo ukształtowało jednak pogląd, że gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem – potrzeba uzyskania jego stanowiska jest zbędna. Nie ma bowiem potrzeby przedłużania postępowania egzekucyjnego; zarzuty zobowiązanego mogą zostać rozpoznane przez organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów (v. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112). Wobec tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela w niniejszej sprawie, prawidłowo zatem organ uznał, że wydanie odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. było bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.