Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 14/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 169 par. 1,4, art. 168 par. 2,3, art. 67a, 67b, art. 51 par. 1, art. 55 par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1 c, art. 6 ust. 7 i ust. 11, art. 7 a
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2008 nr 88 poz 539
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA, Maciej Guziński, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia podania w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta W. działając na podstawie art. 169 § 1 i § 4, art. 216 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 roku (jt. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w związku z art. 168 § 2 tej ustawy pozostawił bez rozpatrzenia podania strony – M. M., zwanej dalej stroną skarżącą - z dnia [...] roku w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej za [...] rok oraz z dnia [...] roku.

W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowań w sprawie podając, że pismem z dnia [...] roku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. D., zwróciła się do Prezydenta Miasta W. o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok wraz z odsetkami za zwłokę, dotyczących nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Po rozpatrzeniu wniosku strony, organ podatkowy, postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...], odmówił wszczęcia postępowania podatkowego. W wyniku wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Prezydent Miasta W., decyzją z dnia [...] roku Nr [...], odmówił umorzenia w całości zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł oraz odmówił częściowego umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] roku Nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku postępowania organ podatkowy, pismem z dnia [...] roku wezwał pełnomocnika strony do sprecyzowania zakresu żądania dotyczącego udzielenia ulgi w podatku od nieruchomości za [...] r. W odpowiedzi pełnomocnik, pismem z dnia [...] roku stwierdził, że strona wnosi o umorzenie zaległości podatkowej w 50%. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ podatkowy decyzją z dnia [...] roku Nr [...], odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w łącznej kwocie [...] zł oraz decyzją z dnia [...] roku Nr [...], odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w łącznej kwocie [...] zł. Od tych decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia

[...] roku Nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta z dnia [...] roku Nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok i umorzyło postępowanie w sprawie, natomiast decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło także decyzję Prezydenta z dnia [...] roku Nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej z tyt. podatku od nieruchomości za [...] roku w 50% i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z kolei podaniem z dnia [...] roku uzupełnionym pismami z dnia [...] roku i z dnia [...] roku strona reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się do Prezydenta Miasta W. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata [...] i [...] z tył nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w całości lub w części co najmniej 50% tej zaległości a w pozostałej części o rozłożenie zaległości na raty w kwocie miesięcznej raty nie wyższej niż [...] zł, a ponadto o rozłożenie na raty zapłaty w/w zaległości podatkowych w całości. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Prezydent Miasta W. decyzjami z dnia [...] roku Nr [...] odmówił stronie:

- umorzenia zaległości podatkowej z tyt. podatku od nieruchomości za [...] i [...] rok;

- umorzenia 50% zaległości z tyt. podatku od nieruchomości za [...] i [...] rok;

- rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tyt. podatku od nieruchomości za [...] i [...] rok.

Od powyższych decyzji pełnomocnik strony, pismem z dnia [...] roku złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Z uwagi na naruszenie przez organ podatkowy I instancji art. 67a § 1 pkt 3, art. 165 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] roku o Nr [...];[...];[...] uchyliło zaskarżone decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył brzmienie art. 168 § 2, art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej i zauważył, odnosząc się do zaistniałych okoliczności faktycznych, że wszczęte wnioskiem z dnia [...] roku, sprecyzowanym pismem z dnia [...] roku, postępowanie, obejmowało żądanie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za [...] rok w 50 %. Również postępowanie wszczęte na wniosek strony z dnia [...] roku, uzupełnionym pismami z dnia [...] roku i [...] roku, dotyczyło umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości m.in. za [...] rok w całości lub co najmniej 50% bądź rozłożenia jej na raty. Ponieważ żądanie strony w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej z tyt. podatku od nieruchomości za [...] rok nie może być przedmiotem dwukrotnego postępowania podatkowego tutejszy organ podatkowy pismem z dnia [...] roku wezwał pełnomocnika strony do jednoznacznego sprecyzowania zakresu żądania.

W odpowiedzi na wymienione wezwanie pełnomocnik strony pismem z dnia [...]r. sprecyzował żądanie wnosząc o :

1) umorzenie w całości zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości przy ul. [...] w W. za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości - wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi.

Względnie, w razie braku podstaw do wydania orzeczenia w pkt 1:

2) Umorzenie w części zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości przy ul. [...] w W. za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości - w wysokości 50% tych zaległości - wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi,

względnie w razie braku podstaw do wydania orzeczenia w pkt 2

3) rozłożenie na raty całości zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości przy ul. [...] w W. za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości - wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi - w kwocie miesięcznej raty spłaty zaległości za poszczególne lata po [...] zł.

Tak sprecyzowane żądanie, zdaniem organu, nie pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zgodnie z orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] roku Nr [...], art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość zawarcia w tej samej sprawie tylko jednego rozstrzygnięcia. Również żądanie rozłożenia całości zaległości podatkowych wraz z odsetkami na raty, wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi, w kwocie miesięcznej raty spłaty zaległości za poszczególne lata po [...] zł uniemożliwia rozpatrzenie sprawy, bowiem organ podatkowy związany jest granicami żądania. Żądanie strony w kwestii rozłożenia zaległości podatkowych z tyt. podatku od nieruchomości za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości jest nieprecyzyjne. Z wniosku strony nie wynika bowiem, rozłożenia na raty jakiej kwoty zaległości podatkowej domaga się strona. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] roku strona wnosi o rozłożenie na raty całości zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości przy ul. [...] w W. za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości - wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi - w kwocie miesięcznej raty spłaty zaległości za poszczególne lata po [...] zł, jednak strona nie doprecyzowała żądania, na dzień złożenia którego wniosku wyliczona ma być zaległość podatkowa. W sytuacji, kiedy zakres żądania strona zmieniała w trakcie postępowania trzykrotnie ([...] r.; [...] r.; [...] r. i [...] r.), to sprecyzowanie strony, iż wnosi o rozłożenie na raty zaległości podatkowych wyliczonych na dzień złożenia wniosku uniemożliwia organowi ustalenie konkretnych kwot zaległości, których rozłożenia na raty domaga się podatnik.

Jak dalej argumentował organ - domniemanie przedmiotu żądania strony, jest niedopuszczalne i rodzi obawę o wykroczenie poza jego zakres lub nie objęcie decyzją całego żądania strony. Ponadto w piśmie z dnia [...] roku pełnomocnik strony oprócz wątpliwego sprecyzowania rozszerzył jeszcze wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych z tyt. podatku od nieruchomości za [...] rok. We wcześniej składanych wnioskach zakres żądania dotyczył [...] i [...] roku. Rozszerzenie wniosku o [...] rok dodatkowo nasuwa wątpliwości w zakresie ustalenia wysokości kwot zaległości podatkowych, których zapłata zgodnie z żądaniem strony ma być rozłożone na raty.

Reasumując powyższe organ stwierdził, że skoro pełnomocnik pismem z dnia [...] roku nie sprecyzował w sposób nie budzący wątpliwości zakresu żądania strony, wobec czego, zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z dnia [...] roku, pozostawiono podanie bez rozpatrzenia.

Rozpoznając zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu l instancji.

W uzasadnieniu przytoczono, że postępowanie w sprawie udzielenia stronie ulg podatkowych toczy się od roku [...]. W tym czasie pełnomocnik strony wielokrotnie występował do organu podatkowego z wnioskami o umorzenie podatku, umorzenie zaległości podatkowych w całości, w 50%, co najmniej 50%, rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Wnioski te dotyczyły zaległości za [...] r., [...] r., [...] r., [...]r. Z tym, że nie wszystkie wnioski zawsze dotyczyły tych samych lat podatkowych. Wniosek z [...] r. dotyczył tylko roku [...] i [...]. Wniosek z [...] r. obejmował [...] r., [...] r. i [...] r. Nie obejmował więc roku [...], tak jak wniosek poprzedni, natomiast objął rok [...]. W sprecyzowaniu wniosku (pismo z dnia [...] r.) pełnomocnik strony zmienił jednak zakres żądania, ponieważ nie dotyczył on już roku [...], natomiast ponownie żądaniem objęty został rok [...]. Jedne wnioski dotyczyły umorzenia zobowiązań podatkowych, inne natomiast dotyczyły zaległości podatkowych. Trudno, zdaniem SKO, zrozumieć działanie pełnomocnika strony, będącego radcą prawnym, który co rusz składał wniosek tak nieprecyzyjny, że nie mógł on być merytorycznie rozpatrzony. Pełnomocnik wnioski precyzował, ale czynił to w sposób tak nieprecyzyjny, że konieczne były kolejne wzywania do sprecyzowania, l tak sprawa toczy się już ponad [...] lata. SKO wyjaśniło następnie, że w obrocie prawnym funkcjonują ostateczne decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego. Strona jest zobowiązana do ich zapłaty. Wielość wniosków, ich nieprecyzyjność, długi okres trwania postępowania podatkowego, wielość wydanych w sprawie decyzji i postanowień spowodowało spore zagmatwanie i rozmycie meritum sprawy, jakim jest udzielenie lub nie udzielenie ulg podatkowych. Z tych względów także nie można uznać, w przeświadczeniu SKO, że ostatni wniosek pełnomocnika, stanowi wystarczające sprecyzowanie wniosku dotyczącego ulg podatkowych. Nie można bowiem ustalić, na co słusznie wskazał organ l instancji, żądania pełnomocnika w zakresie wysokości odsetek za zwłokę. W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik strony sformułował żądanie dotyczące m.in. umorzenia odsetek za zwłokę, które według niego powinny być wyliczone na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi. Pełnomocnik nie wskazał przy tym, na dzień złożenia którego wniosku powinny być odsetki liczone. Jest to o tyle niezrozumiałe, że pełnomocnik złożył bardzo wiele wniosków, których zakresy były odmienne, co w zasadzie uniemożliwia organowi podatkowemu jednoznaczne ustalenie zakresu żądania strony. Zdaniem pełnomocnika "zastosowanie ulgi co do zobowiązań odsetkowych zostało precyzyjnie określone poprzez wskazanie okresu zobowiązań odsetkowych." Pełnomocnik strony nie podał już jednak, na dzień złożenia którego wniosku organ podatkowy powinien obliczyć odsetki, np. tego z [...] r., czy może tego z [...] r., a może jednak tego z [...] r.? W ocenie Kolegium takie zakreślenie okresu odsetkowego jest bardzo nieprecyzyjne i w zasadzie uniemożliwia rozpatrzenie wniosku.

SKO nie zgodziło się z pełnomocnikiem, że strona nie jest obowiązana podać kwot zaległości podatkowej, o umorzenie których występuje i na poparcie swego stanowiska przywołało tezy dwóch wyroków WSA we Wrocławiu, że zakres rozstrzygnięcia organu nie może być ani szerszy ani węższy niż zakres wszczętego wnioskiem strony postępowania, co odnosi się zarówno do tytułu, okresu jak i wysokości kwoty zaległości - umorzenia których żądała strona. Skoro pełnomocnik będący radcą prawnym i zawodowo trudniącym się doradztwem prawnym nie potrafił sam określić kwoty zaległości podatkowej, to powinien wiedzieć, że przysługuje mu prawo zwrócenia się do organu podatkowego z zapytaniem. Jednak aby organ podatkowy mógł pełnomocnikowi wskazać kwotę zaległości, pełnomocnik powinien dokładnie wskazać dzień, na który zaległość ma być obliczona. Pełnomocnik strony nie wskazał jednak ani kwoty zaległości, ani na jaki dzień powinna zaległość być obliczona. W ocenie Kolegium gminny organ podatkowy wykazał dużo cierpliwości i dobrej woli przy ustalaniu zakresu żądania strony. Zakresu tego jednak, z powodu nie dochowania przez pełnomocnika minimum staranności, nie był w stanie ustalić.

W skardze, działający w imieniu skarżącej pełnomocnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę art. 165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, iż przedmiotem postępowania podatkowego nie było żądanie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za [...] r. oraz, że gminny organ podatkowy nie mógł rozpatrzyć wniosku strony ze względu na jego rzekomą nieprecyzyjność. Zarzucił nadto naruszenie art. 120, art. 121, art. 123, art. 124, art. 200 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organ podatkowy II instancji bez wyznaczenia podatnikowi bezpośrednio przed wydaniem decyzji 7 dniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a także przez przyjęcie przez organ II instancji niedopuszczalnego domniemania, iż podatnik nie powołując w którymś z pism (co mogło być oczywistą omyłką pisarską) wycofał się w zastosowaniu ulgi wobec zaległości za [...] r., mimo iż cofnięcie wniosku w tym zakresie winno być poparte wyraźnym oświadczeniem strony oraz nie wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sposób klarowny i jasny przyczyn niemożności rozpatrzenia wniosku o zastosowanie ulgi złożonego przez stronę.

Autor skargi podniósł, że pismem z dnia [...] r., a następnie wobec nie wydania merytorycznego i korzystnego dla strony orzeczenia pismem z dnia [...]r., strona złożyła do Prezydenta Miasta W. wnioski o zastosowanie ulgi w zaległościach w podatkach od nieruchomości dotyczący nieruchomości przy ul. [...] w W. Organ podatkowy w dniu [...] r. wezwał stronę do sprecyzowania wniosku, nie precyzując przy tym czy chodzi o wniosek z [...] r. czy z [...] r. Wezwanie doręczono stronie [...] r. W dniu [...] r. podatnicy sprecyzowali zakres żądania.

Jak stwierdzono w wywodach skargi – stanowisko organu podatkowego II instancji sprowadza się do niedopuszczalnego zdaniem strony skarżącej i nie merytorycznego oraz subiektywnego obarczania pełnomocnika strony skarżącej za "wszelkie zło" w niniejszej sprawie a nadto mija się faktami. Organ gminny w toku ponad [...] letniego postępowania wydał [...] rozstrzygnięcia które zostały uchylone w całości przez SKO w W. zatem to organ gminny co najwyżej jest zdaniem strony skarżącej winien przewlekłości postępowania. Podatnicy we wniosku z [...] r. i w piśmie z dnia [...] r. sprecyzowali, iż wnoszą o zastosowanie ulgi wobec zaległości w podatku od nieruchomości również za [...] r.

Następnie pełnomocnik wyraził przekonanie, że inicjatywa we wszczęciu i określeniu granic postępowania dotyczącego zastosowania ulgi leży po stronie podatników, a nie organu podatkowego. Zarówno w doktrynie jak i judykaturze niesporne jest, że podatnicy mogą w składanych wnioskach o zastosowanie ulgi alternatywnie formułować żądania. Organ podatkowy natomiast w ramach uznania administracyjnego zdecyduje o "wyborze" jednej z wnioskowanych ulg (tak: C.Kosikowski i inni, Ordynacja Podatkowa. Komentarz , Dom Wydawniczy ABC 2006, str. 308 i nast. oraz S.Babiarz i inni, Ordynacja Podatkowa, Komentarz, Lewis Nexis 2007, str. 306)). Żądanie przez organ podatkowy wskazania konkretnych kwot zaległości podatkowych podanych kwotowo jest chybione, jeśli z treści sprecyzowania żądania podatników z dnia [...] r. wynika wyraźnie, iż podatnicy wnoszę o zastosowanie ulgi co do całości zaległości podatkowych za poszczególne lata. Również zastosowanie ulgi co do zobowiązań odsetkowych zostało precyzyjnie określone poprzez wskazanie okresu zobowiązań odsetkowych. Zresztą wniosek podatników w tym zakresie był zbędny albowiem i tak zastosowanie znajdzie w przypadku umorzenia odsetek art. 67a § 2 Op. Zważywszy na to, trudno oczekiwać aby podatnik zadawał sobie zbędny trud w kwotowym wyliczaniu poszczególnych roszczeń w sytuacji, gdy to organ podatkowy z urzędu prowadzi skrupulatną ewidencję księgową zaległości podatkowych. Nadto, ani art. 169 ani też art. 67a Op nie nakładają na podatników obowiązku kwotowego wskazywania poszczególnych zaległości podatkowych i odsetkowych objętych żądaniem zastosowania ulgi. Skoro organ podatkowy wyraził wątpliwość na dzień którego wniosku podatników o zastosowanie ulgi wyliczona ma być zaległość, to winien stosownie do zapisów art. 121, art. 122 i 187 w zw. z art. 169 Op wątpliwości owe wyjaśnić - czego nie uczynił. Zresztą samo wezwanie organu z [...] r. do sprecyzowania wniosku jest nieprecyzyjne albowiem nie wiadomo którego wniosku - z [...] r., czy z [...] r., dotyczy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 p.p.s.a.).

W rozpatrywanym przypadku Sąd stwierdził istotne naruszenie norm postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga podlegała uwzględnieniu.

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie SKO w W. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia podań skarżącej z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.

Z lektury akt wynika, że opisanymi na wstępie, w szczególności w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wnioskami, strona skarżąca (działający w jej imieniu pełnomocnik) domagała się ostatecznie, po licznych doprecyzowaniach, ostatnim z dnia [...] r., umorzenia w całości lub w części (tj. w 50%) zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę – wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi - z tytułu podatku od nieruchomości za lata od [...] do [...], dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w W., względnie, w razie braku podstaw do umorzenia – wnosiła o rozłożenie na raty tych zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Jej żądanie zostało oparte na normie art. 67 a) § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Z akt wynika, że skarżąca nie ma statusu przedsiębiorcy i nie znajdowały do niej zastosowania normy art. 67b Op.

W ocenie SKO tak sprecyzowane żądanie nie pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia, ponieważ z wniosku nie wynika w stosunku do jakiej konkretnie kwoty zaległości podatkowej domaga się strona ulg w spłacie, a organ związany jest granicami żądania strony, których nie może przekroczyć, nie może więc ich domniemywać. Strona nie doprecyzowała żądania nie podała bowiem, na dzień złożenia którego wniosku ma być wyliczona zaległość podatkowa i odsetki, gdy tymczasem zmiany zakresu żądania występowały kilkakrotnie, co uniemożliwia organowi ustalenie konkretnych kwot zaległości, których umorzenia lub rozłożenia na raty domaga się podatnik. Pierwotnie strona obejmowała wnioskami lata [...], rozszerzenie zatem wniosku o dodatkowo rok [...] nasuwa w przekonaniu organów I i II instancji wątpliwości w zakresie ustalenia wysokości zaległości podatkowych. Organ II instancji dodatkowo obarczył winą pełnomocnika strony skarżącej za niemożność rozpoznania wniosków albowiem mimo wyjaśniania pełnomocnikowi, jakie dane winien zawierać wniosek o udzielenie ulgi podatkowej, pełnomocnik w dalszym ciągu składał liczne, nieprecyzyjne wnioski.

Na tym tle, do istoty sporu w niniejszej sprawie należy zatem rozstrzygnięcie, czy organ zgodnie prawem pozostawił bez rozpatrzenia – na mocy art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej – opisane podania strony skarżącej.

W myśl zastosowanego przez organy podatkowe art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przytoczony przepis normuje zatem tryb postępowania organu w razie stwierdzenia tak zwanych braków formalnych podania. O wymogach formalnych co do treści podania stanowi art. 168 § 2 Op. określając, iż podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby od której pochodzi, oraz jej adresu, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych, nadto winno być podpisane stosownie do reguł, o których mowa w § 3 tego artykułu. Wymagania ustalone w przepisach szczególnych mogą dotyczyć innych, poza wymienionymi, wymogów w zakresie formy, treści, mogą też nakładać obowiązek załączenia do podania odpowiednich dokumentów.

Jak akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie - w zakresie składania podań Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Organ nie może nakładać na stronę obowiązków w tej sferze, które nie wynikają wprost z przepisów prawa i jego działania nie powinny zmierzać do uchylania się od merytorycznego rozpoznania żądania strony.

Jak z powyższego wynika, skoro warunki formalne odnośnie składanych przez strony podań nie mogą być dowolnie kształtowane według zapatrywania organu, lecz są ustanawiane przepisami prawa, tym samym formułowanie przez organ katalogu innych wymagań formalnych złożonego przez stronę wniosku w omawianym przedmiocie - niż wymienione w art. 168 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej - wykracza poza przesłanki stosowania instytucji pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Organy w uzasadnieniach postanowień obu instancji nie wskazały zresztą na normy prawa, które by ustanawiały takie wymogi formalne, które legły u podstaw przyjęcia o pozostawieniu podań skarżącej bez rozpatrzenia. Tymczasem przepisy ustawy w tym przypadku nie pozwalają na jakąkolwiek dowolność, czy też swobodne uznanie organu. Przepis art. 67a § 1 Op. również nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów formalnych podania. Zgodnie z jego brzmieniem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie do § 2 art. 67a Op. umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Na tle cytowanego przepisu w związku z brzmieniem art. 168 § 2 i art. 169 § 1 Op. wystarczające jest określenie żądania w ten sposób by było jasne o jaki rodzaj ulgi podatnik się ubiega, z tytułu jakiego zobowiązania podatkowego (zaległości podatkowej), za jaki okres podatkowy i w jakiej części, przy czym jeśli podatnik określa żądanie, jak w rozpatrywanej sprawie, że wnosi o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata [...] w całości lub w części tj. w 50 % - jest to wystarczające do nadania biegu sprawie i dalszego procedowania. Nie można bowiem uznać, że podatnik nie zawarł treści żądania w podaniu, a przy braku ustanowienia prawem szczególnych, dodatkowych wymagań przy składaniu podań o ulgi podatkowe przewidziane na gruncie samego art. 67a§ 1 Op. - poza wymogiem wskazania osoby od której podanie pochodzi, jej adresu i podpisu, a także treści żądania – inne wymogi formalne nie występują.

Godzi się nadto zauważyć, że dla zastosowania instytucji z art. 169 § 1 Op. niezbędne jest stwierdzenie nieusuniętych przez stronę w terminie braków formalnych podania, czyli wymogów dla danego podania, ustanowionych konkretnymi przepisami prawa, wszakże braków formalnych podania nie można utożsamiać z przesłankami, które determinują sposób załatwienia sprawy wszczętej wskutek podania, to znaczy co do kierunku rozstrzygnięcia, a więc warunkujących podjęcie określonego rodzaju orzeczenia – tj. decyzji przesądzających o możliwości udzielenia wnioskowanej ulgi (in meritum w zakresie uznania, lub nie, zasadności żądania strony w całości lub w części) lub wpływających na konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego albo wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Twierdzeniom SKO w tej materii nie da się przypisać charakteru odnoszącego się do wymagań formalnych wniosków, a nie można zgodzić się z tezą, jakoby żądanie nie było dostatecznie sprecyzowane w stopniu umożliwiającym jego rozpoznanie. Przeciwnie, w ocenie składu orzekającego, żądanie zostało wyartykułowane w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego zakresu (granic) oraz wyznaczenia przedmiotu postępowania. Spełnione zatem zostało minimum niezbędnych elementów po myśli art. 168 § 2. Jak trafnie przywołano w skardze dopuszczalne jest też formułowanie żądania w sposób alternatywny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podatnik ma prawo zatem domagać się np. umorzenia zaległości podatkowej w całości lub w części albo – w razie nieuwzględnienia przez organ tego żądania - jej rozłożenia na raty.

Z kolei brak wskazania we wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych konkretnej kwoty zaległości i odsetek za zwłokę w przypadku, kiedy podatnik domaga się jej umorzenia lub ewentualnie rozłożenia na raty - w całości lub części określonej procentowo - nie może być uznany za brak formalny żądania w sytuacji, gdy kwota ta wraz z odsetkami jest ewidentnie znana z urzędu organom podatkowym i nie jest przedmiotem sporu. Nie stanowi to przeszkody w rozpoznaniu merytorycznym wniosku i nie oznacza ryzyka przekroczenia granic żądania, które to ryzyko tudzież obawa organu, samo w sobie, nie może stanowić podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, nie mieści się bowiem w hipotezie norm zawartych w art. 168 § 2 i art. 169 § 1 Op. Gdyby strona zarzuciła, że organ dopuścił się przekroczenia granic jej żądania – służy jej prawo do zainicjowania kontroli instancyjnej przez czynność procesową jaką jest złożenie odwołania. W przypadku nierozpatrzenia wniosku w całości strona ma także prawo na mocy art. 213 § 1 Op. zażądać uzupełnienia wydanej decyzji co do rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Prezydent miasta, który jest organem podatkowym pierwszej instancji w podatku od nieruchomości (art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) prowadzi ewidencję podatkową nieruchomości (art. 7a powołanej ustawy). SKO w W. jako organ podatkowy II instancji wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że w obrocie prawnym funkcjonują ostateczne decyzje ustalające skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z omawianego tytułu. Pobór podatku od nieruchomości następuje na konto gminy stanowiąc jej dochód własny (por. art.1 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego; jt. Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539) i organ podatkowy pierwszej instancji – będący zarazem organem wykonawczym gminy – posiada z urzędu pełną wiedzę co do wysokości poszczególnych zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy (art. 6 ust. 7 i ust.11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) oraz stanu wpłat (zarachowań) na jej poczet, ma zatem wiedzę, czy występuje zaległość w rozumieniu art. 51 § 1 Op. z uwzględnieniem art. 55 § 2 Op. oraz jaki jest stan zaległości na dany dzień wraz, co oczywiste, z wysokością przypadających od tej zaległości odsetek za zwłokę na dany dzień. Organ podatkowy wobec tego ma rozeznanie zarówno co do kwot zaległości i odsetek na dzień złożenia wniosku, jak i na dzień wydania rozstrzygnięcia. Przepisy nie nakładają na stronę obowiązku tak dalece drobiazgowego formułowania żądania, jak wskazuje SKO.

Na marginesie wypada zauważyć, że swej wiedzy na temat stanu zaległości organ I instancji dał stosowny wyraz w uchylonych przez SKO w W. decyzjach z dnia [...] r. odmawiających umorzenia oraz rozłożenia na raty całości oraz 50% części zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za [...] i [...] r. oraz uprzednio w wezwaniu kierowanym do pełnomocnika z [...] r.

W kontekście zarzutów wobec pełnomocnika strony skarżącej co do wielości składanych wniosków warto zaznaczyć, że składanie podań jest ustawowym uprawnieniem stron postępowania i ich pełnomocników, zaś rzeczą organu jest nadanie właściwego i zgodnego z prawem biegu sprawie oraz zastosowanie przewidzianego procedurą sposobu jej załatwienia. Przy tym, według art. 167 § 1 Op. do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona może także wystąpić o rozszerzenie zakresu żądania lub zgłosić nowe żądanie, niezależnie od tego, czy żądanie to wynika z tej samej podstawy prawnej co dotychczasowe, pod warunkiem że dotyczy tego samego stanu faktycznego. W świetle § 2 odmowa uwzględnienia żądania w sprawie zmiany zakresu postępowania następuje w drodze postanowienia, zaś nieuwzględnione żądanie wszczyna odrębne postępowanie podatkowe.

Niemniej, nie można uniknąć konstatacji, że w niniejszej sprawie pełnomocnik strony nie tyle składał nowe wnioski, co odpowiadając na liczne wezwania organu – "doprecyzowywał" w istocie swe wnioski z [...] r. oraz z [...] r. Z akt wynika, że ostatnie pisemne sprecyzowanie żądania datuje się na dzień [...] r. i w takim, ostatecznym kształcie - wyrażonym również jako żądanie alternatywne - wiąże organ.

W kontekście argumentacji organu odwołującej się do tez wyroków WSA we Wrocławiu (sygn. akt [...] i [...]) trzeba zaznaczyć, że orzeczenia te zapadły w innym stanie faktycznym i nie dotyczą kwestii prawnych związanych z problematyką stosowania instytucji pozostawienia podania bez rozpatrzenia.

W ponownym postępowaniu organ podejmie działania celem rozpoznania żądania strony skarżącej.

Skoro postępowanie sądowe pozwoliło stwierdzić naruszenie reguł postępowania wskutek niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, przeto – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – należało zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego (punkt I sentencji). O kosztach (pkt II wyroku) orzeczono na mocy art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a.