Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1404/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9  w zw. z art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Wolbrom na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 października 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.34.2022.BP w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 stycznia 2022 r. znak: WN.6821.24.2020 Starosta Olkuski orzekł:

- w pkt. l — o zwrocie nieruchomości położonej w G. k.m. 5 gmina Wolbrom, oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,1128 ha i nr [...] o pow. 0,4295 ha, stanowiącej własność Gminy Wolbrom, objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz: W. F., w udziale 1/3 części, A. M. B. w udziale 1/3 części oraz S. F. w udziale 1/3 części,

- w pkt. 2 - o odstąpieniu od zobowiązania ww. osób do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia zwracanej nieruchomości,

- w pkt. 3 - o tym, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu,

- w pkt. 4- o tym, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Odwołanie złożyła Gmina Wolbrom, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz dowolną jego ocenę skutkującą błędnym uznaniem, że w sprawie zachodzą podstawy do zwrócenia nieruchomości;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 142 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię.

W uzasadnieniu podkreślono, iż Gmina Wolbrom nabyła nieruchomości oznaczone nr [...], nr [...] położone w G. km. 5 na podstawie decyzji Wojewody Katowickiego z dnia 18.03.1993 r. znak: G.II-5/MK/78/93/I/177 stwierdzającej nabycie przez Gminę Wolbrom prawa własności w/w działek z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Decydujące znaczenie dla komunalizacji w/w działek miał stan prawny i faktyczny mienia państwowego istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. Gmina Wolbrom spełniła zatem przesłanki określone w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. i nabyła z mocy prawa w/w nieruchomość. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IV- 60/206/72 nastąpiło wywłaszczenie w/w działek na rzecz Skarbu Państwa od ówczesnych właścicieli tj. Z. i S. F. na cele budowy zaplecza Kółka Rolniczego w C. we wsi G.. Inwestycja zaplanowana została na działce [...] położonej w G. która również była objęta wskazaną decyzją wywłaszczeniową. Na działkach oznaczonych nr [...] nie były przewidziane żadne elementy zagospodarowania terenu. Przedmiotowe działki nie zostały wywłaszczone w sposób przymusowy, a więc wbrew woli właściciela.

Wojewoda Małopolski decyzją z 6 października 2022 r. nr WS-VI.7534.3.34.2022.BP, na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania i podzielając zarówno ustalenia stanu faktycznego, jak i rozważania organu I instancji, z odwołaniem się m.in. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, uznał zarzuty odwołania za bezzasadne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Wolbrom zarzucając naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 ugn polegające na wydaniu decyzji utrzymującej w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, przy błędnym założeniu, iż w sprawie brak podstaw do odmowy zwrotu nieruchomości.

- art. 7 i art. 12 . art. 77 k.p.a. tj. wynikającej z tych przepisów podstawowej zasady postępowania administracyjnego nakazującej organowi odwoławczemu ustalenie prawdy obiektywnej w sposób wnikliwy oraz wyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności mających upływ na treść rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu podkreślono, iż Gmina Wolbrom nabyła sporne nieruchomości na podstawie decyzji Wojewody Katowickiego z dnia 18.03.1993 r. znak; G.II-5/MK/78/93/I/177 stwierdzającej nabycie przez Gminę Wolbrom prawa własności w/w działek z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Decydujące znaczenie dla komunalizacji w/w działek miał stan prawny i faktyczny mienia państwowego istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. tj. w dniu 27 maja 1990 r. Gmina Wolbrom spełniła zatem przesłanki określone w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. i nabyła z mocy prawa w/w nieruchomość. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 22 marca 1973 r. znak GKM.IV-60/206/72 nastąpiło wywłaszczenie w/w działek na rzecz Skarbu Państwa od ówczesnych właścicieli tj. Z. i S. F. na cele budowy zaplecza Kółka Rolniczego w C. we wsi G.. Inwestycja zaplanowana została na działce [...] położonej w G. , która również była objęta wskazaną decyzją wywłaszczeniową. Na działkach oznaczonych nr [...] nie były przewidziane żadne elementy zagospodarowania terenu. Przedmiotowe działki nie zostały wywłaszczone w sposób przymusowy, a więc wbrew woli właściciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Niniejszą sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 ze zmianami.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zarzuty skargi są tożsame z zarzutami odwołania, co do których wyczerpująco odniósł się w swojej decyzji organ II instancji. Analiza akt administracyjnych prowadzi do konkluzji, że ocena dokonana przez organ w całości zasługuje na aprobatę. Dlatego jedynie dla przypomnienia należy wskazać, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania o zwrot, przejęta została na rzecz Państwa na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IV-60/206/72 o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - a więc w sposób przymusowy, gdyż taki właśnie charakter ma decyzja wywłaszczeniowa. Z tych przyczyn zarzut skargi, że przedmiotowe działki nie zostały wywłaszczone w sposób przymusowy, a więc wbrew woli właściciela nie jest zasadny. Następnie należy wskazać, że organ prawidłowo ustalił, że wnioskodawcami są spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli, czemu dał obszernie wyraz w uzasadnieniu decyzji, a zgodnie z treścią ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IY-60/206/72 wywłaszczenie nastąpiło na cele budowy zaplecza Kółka Rolniczego w C. we wsi G..

Obecnie, zgodnie z księgą wieczystą nr [...], działki nr [...] i nr [...] położone w G. k.m. 5 stanowią własność Gminy Wolbrom - podstawą wpisu była decyzja Wojewody Katowickiego z 18 marca 1993 r. znak: G.II-5/MK/78/93/I/177. Odnosząc się na tej płaszczyźnie rozważań do zarzutu skargi, iż Gmina Wolbrom nabyła z mocy prawa przedmiotową nieruchomość, to w świetle aktualnie obowiązujących regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, podmiotami zobowiązanymi do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego - w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu wydania decyzji. Okoliczność, że obecnie gmina jest właścicielem wywłaszczonej nieruchomości oraz tryb w jakim do tego doszło, nie stanowi zatem przeszkody w jej zwrocie, gdyż ustawodawca taki obowiązek nałożył również na jednostki samorządu terytorialnego, które nabyły wywłaszczone nieruchomości w drodze sukcesji publicznoprawnej (tzw. komunalizacji).

W zakresie przesłanek z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., należy stwierdzić, że jak trafnie wskazał organ, z pozyskanej do akt sprawy dokumentacji projektowej ww. inwestycji, tj. planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Olkuszu z 11 sierpnia 1972 r. znak: BUA.II-440-b/142/72, cała inwestycja zaplanowana została na działce nr [...], położonej w Gołaczewach, która również objęta była wskazaną powyżej decyzją wywłaszczeniową, natomiast na wnioskowanych do zwrotu działkach nr [...] i nr [...] nie przewidziano żadnych elementów zagospodarowania terenu z zakresu infrastruktury. Jak w wynika z akt sprawy, w dniu 3 listopada 2021 r. przeprowadzone zostały oględziny działek nr [...] i nr [...], które wykazały, iż działki te stanowią niezabudowany obszar gruntu, w znacznej części porośnięty gęstą roślinnością w postaci drzew i krzewów. Zgodnie z protokołem oględzin, na ww. działkach brak jest jakichkolwiek śladów działań związanych z realizacją wywłaszczenia. Dlatego w świetle powyższych ustaleń zaaprobować należy ocenę organu, że z materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, że cel wywłaszczenia nie był i nie został zrealizowany, co wskazuje na zbędność nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania na cel uzasadniający jej wywłaszczenie i co oznacza, że spełniona została ustawowa przesłanka do jej zwrotu. Jak bowiem wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania, które ocenić należy za zgodne z przepisami regulującymi zasady gromadzenia materiału dowodowego, zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrażenia poglądu, że na przedmiotowych działkach podjęto jakiekolwiek działania zmierzające do stworzenia z nich w jakiejkolwiek formie zaplecza dla Kółka Rolniczego we wsi G..

Podzielić też należy ustalenia i ocenę organu, dotyczące rozstrzygnięcia o braku podstaw do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość. Jak bowiem wynika z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IV-60/206/72 odszkodowanie za wywłaszczone tą decyzją działki nr [...], nr [...] i nr [...] położone w G. , ustalone zostało na łączną kwotę 11.410,- zł, a zobowiązanym do jego zapłaty był Skarb Państwa - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Olkuszu. Ustalone odszkodowanie w całości płatne było do depozytu Sądu Powiatowego w Olkuszu na rzecz spadkobierców po J. Ż., tj. na rzecz osób wskazanych w tej decyzji jako właścicieli wywłaszczonej nią nieruchomości. Tymczasem, jak ustalono w toku postępowania zmierzającego do wydania niniejszej decyzji o zwrocie, osobami rzeczywiście pozbawionymi prawa własności decyzją wywłaszczeniową z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IV-60/206/72 byli pp. Z. i S. F., co stwierdzono na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z 30 października 1973 r. Wobec powyższych ustaleń i informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy w Olkuszu pismem z 7 grudnia 2021 r., że kwota świadczenia odszkodowawczego ustalonego decyzją wywłaszczeniową z 22 marca 1973 r. znak: GKM.IY-60/206/72, nie była przedmiotem sądowego postępowania depozytowego, brak było podstaw do nałożenia na wnioskodawców obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Na tej płaszczyźnie organ trafnie się też powołał na orzecznictwo sądowe, w którym konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że zobowiązanie do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania może dotyczyć jedynie odszkodowania, które zostało faktycznie wypłacone.

Natomiast okoliczność, że wskutek zwrotu w/w działek nastąpi uszczuplenie gminnego zasobu nieruchomości, jest na płaszczyźnie przepisów regulujących zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości irrelewantna.

Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.