Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1207/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 177 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 199 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności lub o wznowienie postępowania przed wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi przesłanki odrzucenia jej przez sąd. Jednakże w takim przypadku sąd powinien zawiesić postępowanie sądowe na podstawie art. 177 par. 1 pkt 3 Kpc do czasu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w trybie nadzwyczajnym.

2. W sytuacji, w której wniesienie skargi nie natrafia jeszcze na toczące się już postępowanie administracyjne, a decyzja poddana już została sądowej procedurze kontrolnej, to organ administracji nie może otwierać konkurencyjnego procesu lecz powinien podjąć czynności przewidziane dla wdrożenia postępowania sądowego /art. 48 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Po wniesieniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wykluczona jest bowiem możliwość wszczęcia przez organy administracji postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji /postanowienia/ zarówno z urzędu, jak i w związku z wniesieniem nadzwyczajnego środka prawnego, innego niż skarga do NSA.

TEZY

1. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności lub o wznowienie postępowania przed wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi przesłanki odrzucenia jej przez sąd. Jednakże w takim przypadku sąd powinien zawiesić postępowanie sądowe na podstawie art. 177 par. 1 pkt 3 Kpc do czasu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w trybie nadzwyczajnym.

2. W sytuacji, w której wniesienie skargi nie natrafia jeszcze na toczące się już postępowanie administracyjne, a decyzja poddana już została sądowej procedurze kontrolnej, to organ administracji nie może otwierać konkurencyjnego procesu lecz powinien podjąć czynności przewidziane dla wdrożenia postępowania sądowego /art. 48 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Po wniesieniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wykluczona jest bowiem możliwość wszczęcia przez organy administracji postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji /postanowienia/ zarówno z urzędu, jak i w związku z wniesieniem nadzwyczajnego środka prawnego, innego niż skarga do NSA.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 września 2000 r. sprawy ze skargi Krzysztofa B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 24 marca 2000 r. (...) w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 stycznia 2000 r. (...) a także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 28 października 1999 r. (...), (...).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 11 sierpnia 1999 r. utrzymało w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Krzysztofa B. decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G-M. z dnia 23 czerwca 1999 r. o odmowie, w oparciu o art. 48 ust. 2 oraz art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, zezwolenia na usunięcie 13 sztuk drzew różnych gatunków z terenu działki nr ew. 111 w obr. 24, położonej przy ul. B. w G.-M. W uzasadnieniu tej decyzji zostało stwierdzone, że na podstawie oględzin oraz materiału fotograficznego zostało ustalone, iż drzewa na przedmiotowej działce są w dobrym stanie zdrowotnym i nie zagrażają bezpieczeństwu zabudowań oraz ludzi. Istnienie drzew nie stoi na przeszkodzie do uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji budowlanej, polegającej na budowie budynku mieszkalnego, ponieważ taka decyzja stanowi wyłącznie konkretyzację ustaleń planu w terenie. Wycinka drzew kolidujących z realizacją inwestycji może być zasadna dopiero po sporządzeniu projektu architektoniczno-budowlanego, a więc na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę.

W dniu 25 sierpnia 1999 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga Krzysztofa B. na tę decyzję, z żądaniem jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska ponieważ z uwagi na fakt, iż wiek drzew na jego nieruchomości nie przekraczał 30 lat to na ich usunięcie nie było wymagane zezwolenie.

Odpis powyższej skargi został przekazany Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w trybie art. 38 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i doręczony w dniu 12 października 1999 r.

Postanowieniem z dnia 28 października 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., z powołaniem się na przepisy art. 150 par. 1 i art. 149 par. 1 Kpa, wznowiło na wniosek Krzysztofa B. postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 11 sierpnia 1999 r. Jako podstawę wznowienia postępowania została wskazana, nieznana w dacie orzekania okoliczność, iż wiek drzew o wycięcie których wnosił skarżący najprawdopodobniej nie przekracza lat 30.

Następnie decyzją z dnia 26 stycznia 2000 r., opartą na art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia 11 sierpnia 1999 r. Z kolei decyzją z dnia 24 marca 2000 r., wydaną na podstawie art. 127 par. 3 i 4 Kpa i art. 138 par. 1 pkt Kpa, utrzymało w mocy decyzję z dnia 26 stycznia 2000 r. W uzasadnieniu obu powyższych decyzji organ odwoławczy dokonał szczegółowej analizy i oceny opinii złożonych w sprawie na okoliczność wieku drzew objętych wnioskiem o ich usunięcie z nieruchomości skarżącego i za najbardziej przekonywującą, miarodajną i fachową uznał jedynie opinię sporządzoną przez mgr inż. Zbigniewa Ch., jako jedynego z osób wydających opinię rzeczoznawcy MOSZNiL w zakresie ochrony powierzchni ziemi i zieleńców. Na podstawie tej opinii organ odwoławczy ustalił, iż wiek drzew przekraczał lat 30.

W skardze na tę decyzję Krzysztof B. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem norm konstytucyjnych oraz przepisów postępowania administracyjnego gdyż oparł swoje ustalenia na dowodach niewiarygodnych i uzyskanych "w formie przestępstwa".

W odpowiedziach na skargi z dnia 25 sierpnia 1999 r. oraz z dnia 8 maja 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z urzędu /art. 51 ustawy o NSA/ należało podnieść bardzo istotną kwestię. Mianowicie zarówno obowiązujący do dnia października 1995 r. art. 199 par. 3 Kpa jak i obowiązujący od tej daty art. 35 ust. 4 ustawy o NSA w zasadzie zawierają identyczną regulację, iż nie można wnieść skargi do Sądu, jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji. W czasie obowiązywania art. 199 par. 3 Kpa w orzecznictwie, zwłaszcza Sądu Najwyższego przy wykładni tego przepisu, prezentowane było stanowisko, że administracyjne postępowanie w trybie nadzwyczajnym /w sprawie nieważności decyzji lub wznowienia postępowania/ nie może być traktowane jako konkurencyjne w stosunku do postępowania sądowego oraz, że przepis art. 199 par. 3 Kpa nie zawiera zakazu jednoczesnego wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz podania o wznowienie postępowania lub żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności lub o wznowienie postępowania przed wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi przesłanki odrzucenia jej przez sąd. Jednakże w takim przypadku sąd powinien zawiesić postępowanie sądowe na podstawie art. 177 par. 1 pkt 3 Kpc do czasu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w trybie nadzwyczajnym /por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1992 r. III AZP 18/92 - OSN 1993 z. poz. 67, z dnia 30 maja 1989 r. II ARN 17/89 - nie publ. oraz z dnia 27 marca 1987 r. III ARN 3/87 - OSN 1988 z. 7-8 poz. 102/. Inna jest natomiast sytuacja, w której wniesienie skargi nie natrafia jeszcze na toczące się już postępowanie administracyjne.

W takiej sytuacji, skoro na skutek skargi, decyzja poddana już została sądowej procedurze kontrolnej, to organ administracji nie może otwierać konkurencyjnego procesu lecz powinien podjąć czynności przewidziane dla wdrożenia postępowania sądowego /art. 48 ustawy o NSA/. Po wniesieniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wykluczona jest bowiem możliwość wszczęcia przez organy administracji postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji /postanowienia/ zarówno z urzędu, jak i w związku z wniesieniem nadzwyczajnego środka prawnego, innego niż skarga do NSA /por.: T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwa Prawnicze PWN W-wa 1996, str. 171/.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym, podzielając w pełni zasadność powyższego stanowiska, prezentowanego w orzecznictwie oraz w doktrynie, ocenił jako niedopuszczalne i w konsekwencji podjęte z rażącym naruszeniem przepisów postępowania wszystkie czynności procesowe podjęte w celu ewentualnej zmiany lub uchylenia decyzji z dnia 11 sierpnia 1999 r., dokonane po wniesieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na tę decyzję. Dlatego na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o NSA w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 1999 r. o wznowieniu postępowania oraz decyzji tego organu z dnia 26 stycznia 2000 r. i z dnia 24 marca 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził natomiast podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 sierpnia 1999 r. Organ odwoławczy w decyzji tej w sposób przekonywujący i wszechstronny ocenił zarówno stan faktyczny jak i prawny sprawy niniejszej i w ocenie tej nie przekroczył wymogów zawartych w art. 80 Kpa, określających zasadę swobodnej oceny dowodów. O ile zaś chodzi o zarzut skargi o sfałszowaniu dowodów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, to jest on o tyle bezprzedmiotowy, iż sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu.

Dlatego w odniesieniu do skargi na powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji.