Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2700/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędzia WSA Danuta Kania Sędzia WSA Andrzej Góraj Protokolant st. sekretarz sądowy Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. S. wnioskiem z [...] lutego 2018 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wnioskodawca opisał przebieg swojej służby, wskazując, że po ukończeniu w 1988 r. Wyższej Szkoły [...] Milicji Obywatelskiej ze względu na brak etatów oficerskich w pionie MO został zwieszony na etacie Służby Bezpieczeństwa (SB) w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...], gdzie wykonywał zadania związane z przestępstwami gospodarczymi, zaś w 1989 r. został przeniesiony do Wydziału [...] tej samej jednostki organizacyjnej, pozostając na etacie SB. Poinformował, że pozytywne przejście weryfikacji umożliwiło mu kontynuowanie kariery zawodowej w szeregach Policji. Powołał się na fakt, że od 1999 r. pełnił służbę w Centralnym Biurze Śledczym Policji, gdzie do chwili przejścia na zaopatrzenie emerytalne w 2016 r., pełnił służbę w warunkach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, o czym świadczy załączone do wniosku zaświadczenie. Podkreślił, że za wzorowe realizowanie zadań służbowych był wielokrotnie nagradzany.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Od powyższego rozstrzygnięcia M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 305/20 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2019 r. nr [...].

Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem [...] stycznia 2021 r. wpłynął do organu [...] kwietnia 2021 r.

Analizując ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby z Centralnego Biura Śledczego Policji [...] lutego 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma z [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN), tj. Informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że M. S. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] czerwca 1988 r. do [...] lipca 1990 r.Całkowity okres służby wynosi 31 lat, 4 miesiące i 17 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa to 2 lata, 1 miesiąc i 2 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono również okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 2 miesiące i 10 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych, przekazanych pismem z [...] stycznia 2021 r. przez IPN nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.

W otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z [...] czerwca 2018 r. przekazano informację, że M. S. po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi, Złotą, Srebrną i Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant", Brązowym Medalem za "Zasługi dla Policji" oraz Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę. Ponadto wielokrotnie przyznawano mu wyższy dodatek służbowy, kilkukrotnie nadawano wyższy stopień służbowy oraz wyróżniano nagrodami motywacyjnymi. W analizowanych materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych mu karach dyscyplinarnych. Podwyższano także wysokość świadczenia emerytalnego w związku z pełnieniem przez niego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Art. 8a tej ustawy nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych organ podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały".

Mając na uwadze powyższy wyrok Minister stwierdził, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. W związku z tym postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że "krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego" i "rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia" nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, organ stwierdził, ,że ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Minister wskazał, że w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 305/20 zbytecznym było podejmowanie powtórnej analizy w obszarze dwóch przesłanek zwartych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem ocena prawa wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie konstatacji sprzecznej z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem niniejszej decyzji, organ rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu co do wystąpienia w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec wnioskodawcy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podał, że z zebranej dokumentacji wynika, iż M. S. w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe, był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia. Rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym wnioskodawca otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Mając jednak na względzie nadanie mu wysokiej rangi odznaczeń, w tym w Brązowego Krzyża Zasługi Minister zaznaczył, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w zakresie dokonywania przez organ oceny czy sprawę można zaliczyć do "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Na kanwie przytoczonego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 kluczowe w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", jest ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.

Badając charakter wykonywanych przez wnioskodawcę zadań dla ustroju państwa totalitarnego należy ustalić czym zajmowała się komórka organizacyjna, w której M. S. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Wydział [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], w którym wnioskodawca był zatrudniony od [...] czerwca 1988 r. do [...] lipca 1990 r., stanowił ogniwo terenowe, wykonujące zadania dla Departamentu [...] MSW, który zajmował się ochroną gospodarki, a przy tym również zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy. Bezsporne jest, że prowadzenie szeroko zakrojonych praktyk mających na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy opozycji, w tym w szczególności NSZZ "Solidarność", charakterystyczne są dla ustroju państwa totalitarnego. Stąd też zdaniem organu sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając aspekt stosowanych przy tym metod, które niewątpliwie wiązały się z łamaniem praw człowieka. M. S. wykonywał pracę o charakterze operacyjnym, o czym świadczy m.in. treść rozkazu nr [...] z [...] marca 1989 r.

Ponadto M. S. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, czego odzwierciedleniem jest przyjęta przez niego postawa, a także ponadprzeciętne zaangażowanie wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych. Powyższą okoliczność należy uwzględnić oceniając czy w jego przypadku występuje "szczególnie uzasadniony przypadek".

Minister podał, że były funkcjonariusz nie tylko nawiązał stosunek prawny w ramach służby państwowej, w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego, poprzez realizowanie ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie tego ustroju. Wskazał na jego polityczną aktywność zawodową, która przejawiała się m.in. w przynależności do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), która była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego oraz Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP), którego zadaniem była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w PZPR.

W ocenie organu taka postawa wnioskodawcy była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanym w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju.

M. S. był całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem SB, który niewątpliwie miał swój udział w budowie aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Kształcił się, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju.

Podkreślił, że nie dał wiary podnoszonym we wniosku z [...] lutego 2018 r., twierdzeniom wnioskodawcy jakoby wykonywał typowe zadania milicyjne i był odgórnie przydzielony na etat SB w związku z ówczesnym brakiem stanowisk oficerskich w strukturach MO. Z raportu M. S. z [...] sierpnia 1988 r. wynika, że podjęcie pracy w SB nastąpiło z jego własnej inicjatywy. Powyższa okoliczność wpływa na niekorzyść wnioskodawcy.

Minister uznał że osiągnięcia odnotowane przez wnioskodawcę po 12 września 1989 r., zasługują na aprobatę, jednak uwzględniając jego postawę ideowo-polityczną, a także w szczególności biorąc pod uwagę operacyjny charakter wykonywanych czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to przedmiotowa sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2021 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie i zobowiązanie organu do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec niego art. 15c tej ustawy.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez dokonanie błędnej wykładni, że strona nie spełnia przesłanki do wyłączenia art. 15c, art. 22a i art.24a ustawy i błędne uznanie, że niespełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku",

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art.77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zastosowanie ogólnej argumentacji na przyjęcie, że nie jest to "szczególnie uzasadniony przypadek" i braku odpowiedniego uzasadnienia na jakiej podstawie uznano, że w jego przypadku nie zachodzi ta przesłanka, o której mowa w art. 8a ustawy i brak wskazań jakie wybitne osiągnięcia musiałby spełnić, aby zostały one uznane przez organ,

3. błędną ocenę, że objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz państwa totalitarnego jest w istocie osobą, która zasłużyła na obniżenie świadczenia emerytalno-rentowego z powodu ujemnej oceny jego działań uważanych powszechnie za godne potępienia, podczas gdy nie można przypisać mu żadnych czynów i działań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego,

4. naruszenie przepisów K.p.a., poprzez niedokonanie w sposób obiektywny i w oparciu o rzeczywiste dowody oceny, że nie wykonywał żadnych zdań zwalczających opozycję,

5. przekroczenie przez organ granic uznania w postępowaniu administracyjnym, poprzez ustalenie czy w ogóle pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, jak też i faktycznego okresu jej trwania na podstawie informacji IPN, podczas gdy takie rozważania mają wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza w myśl art. 15c ustawy i należy do wyłącznej kompetencji sądu, czym naruszył art. 15c, art.22a, art. 24c ustawy.

Skarżący wskazał, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu Minister nie określił jednoznacznie, czy okres pełnienia przez niego służby na rzecz totalitarnego państwa, tj. 2 lata, 1 miesiąc 2 dni wyczerpuje znamiona przesłanki krótkotrwałej służby na rzecz "totalitarnego państwa" przed 31 lipca 1990 r. Ponadto stwierdził, że służba w Policji nie budzi wątpliwości z punktu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków służbowych po 12 września 1989 r. na co wskazują informacje przekazane przez Komendanta Głównego Policji zawarte w opiniach służbowych oraz we wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe, a także wielokrotnych wyróżnieniach i odznaczeniach i że osiągnięcia po 12 września 1989 r. zasługują na aprobatę. Nie dopatrzył się jednak spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W jego ocenie spełnił wszelkie warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (służba była krótkotrwała, a obowiązki służbowe wykonywał rzetelnie) zwracając uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach uznają, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków służbowych oraz krótkotrwała służba na rzecz totalitarnego państwa wyczerpuje "szczególnie uzasadniony przypadek".

Podał, że Minister wskazując, że był zatrudniony w Wydziale [...], który zajmował się ochroną gospodarki, a przy tym również zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy nie przedstawił dowodów na tą okoliczność. Wydział ten zajmował się wszelkiego rodzaju przestępstwami na terenie zakładów w tym kradzieżami, niegospodarnością, itp. tym bardziej, że przed przyjściem do tego wydziału pracował w Milicji Obywatelskiej jako [...] Sekcji do [...]. Oświadczył, że nigdy w żaden sposób Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nie wszczęła wobec niego jakiejkolwiek sprawy o czyny przestępcze. Żadna z osób przynależących do NSZZ "Solidarność", Kościoła, czy też osób cywilnych nie wniosła wobec niego do chwili obecnej jakiegokolwiek oskarżenia. Podkreślił, że wiele osób w ówczesnym okresie przynależało do PZPR czy ZSMP, co nie powinno świadczyć na jego niekorzyść.

Zdaniem skarżącego nieprawidłowe jest także stwierdzenie organu, że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Jest to subiektywna interpretacją Ministra, oparta jedynie na domniemaniu, na podstawie którego nie można osądzać kogokolwiek w jakiejkolwiek sprawie. W żaden sposób nie wykazał konkretnych działań i jakichkolwiek dowodów, a jedynie przypuszczenia.

Zaznaczył, że zarówno przed, jak też i po 12 września 1989 r. powierzone mu zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie. Świadczą o tym dokumenty z przebiegu służby zgromadzone w aktach osobowych, a zwłaszcza: wszelkiego rodzaju opinie służbowe, wnioski o mianowanie na kolejne wyższe stopnie aż do stopnia [...] Policji i stanowiska służbowe oraz wiele nadanych odznaczeń przez Ministrów MON, MSWiA, a także Prezydenta RP, od którego otrzymał "Brązowy Krzyż Zasługi". Przez ostatnie lata służby wielokrotnie brał udział w wielu akcjach o charakterze narażania zdrowia i życia, na co posiada stosowne zaświadczenie wydane przez Komendanta CBŚP, które nie daje mu żadnych dodatkowych profitów finansowych, gdyż i bez niego posiada pełną wysługę emerytalną, a jedynie ukazuje charakter służby. Jego zdaniem Minister nie ocenił rzetelnie całokształtu jego służby, a jedynie poprzez wyrywanie z kontekstu poszczególnych słów, z kilku dokumentów sporządzonych przed 1989 r. przez ówczesnych przełożonych, dokonuje jego dyskryminacji. Wskazał, że zarówno Wojewódzka Komisja Kwalifikacyjna z 1990 r., a potwierdzona przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną na bazie posiadanych w tym czasie dokumentów z akt osobowych, ale również informacji potwierdziły, że posiadał kwalifikacje do pełnienia takiej służby.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec M. S. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 305/20, który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uznając, że organ administracji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przez co dopuścił się naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 305/20 wskazał, że organ nie dokonał w sposób prawidłowy analizy, czy służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r. mogła być traktowana jako służba krótkotrwała. Zdaniem Sądu okres 2 lat, 1 miesiąc i 2 dni służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, na tle całkowitego okresu służby wynoszącego 31 lat, 4 miesiące i 17 dni, powinien zostać oceniony jako służba krótkotrwała. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Taki też charakter ma okres służby pełnionej przez 8 lat, jeśli się go zestawi z ogólnym wieloletnim stażem skarżącego

Sąd zwrócił uwagę, że narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności (zwrot: "w szczególności"). Zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności, niż tylko wykonywanie obowiązków służbowych z narażeniem zdrowia i życia.

Zawierając w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania Sąd podał, że ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące jego służby, postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałej służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego w zestawieniu z krótkotrwałością jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić przedmiotowy wniosek.

Dokonując kontroli wykonania przez organ zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 305/20 stwierdzić należy, że organ ich w pełni nie zrealizował obowiązek dokonania wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. .

W zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2021 r. Minister uwzględnił wskazania Sądu co do konieczności uznania, że M. S. spełnił przesłankę krótkotrwałości, ponadto uznał, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, jednakże wskazał, że w sprawie nie zachodzi "szczególny uzasadniony przypadek", dlatego też należało odmówić wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że regulację zawartą w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Podkreśla się przy tym, że wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Przyjmuje się, że przesłanka ta obejmuje sytuacje pozostające w związku ze służbą wykonywaną w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, jest realizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem art. 13b w związku z art. 13c tej ustawy nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, w odróżnieniu od zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej. Wykładnią istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach" (...) ze względu na:

krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 199o r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W języku polskim zwrot "ze względu na" oznacza "z przyczyn, powodów, okoliczności skłaniających do takiego, a nie innego działania" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, Warszawa 1999, s. 589). Zwrot ten ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy – krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W niniejszej sprawie organ wskazał, że skarżący wykonywał czynności ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadania i funkcje, a zatem jego przypadku nie należy kwalifikować jako szczególnego. Po pierwsze zaznaczył, że Wydział [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], w którym M. S. był zatrudniony od [...] czerwca 1988 r. do [...] lipca 1990 r., stanowił ogniwo terenowe, wykonujące zadania dla Departamentu [...] MSW, który zajmował się ochroną gospodarki, a przy tym również zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy. Prowadzenie szeroko zakrojonych praktyk mających na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy opozycji, w tym w szczególności NSZZ "Solidarność", charakterystyczne są dla ustroju państwa totalitarnego. Zdaniem Ministra sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając aspekt stosowanych przy tym metod, które niewątpliwie wiązały się z łamaniem praw człowieka. M. S. wykonywał pracę o charakterze operacyjnym, o czym świadczy m.in. treść rozkazu nr [...] z [...] marca 1989 r. Ponadto skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, czego odzwierciedleniem jest przyjęta przez niego postawa, a także ponadprzeciętne zaangażowanie wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych. Minister podkreślił, że były funkcjonariusz nie tylko nawiązał stosunek prawny w ramach służby państwowej, w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego, poprzez realizowanie ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie tego ustroju. Wskazał na jego polityczną aktywność zawodową, która przejawiała się m.in. w przynależności do PZPR oraz ZSMP. Zdaniem organu taka postawa skarżącego była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanych w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju.

Organ zaznaczył także, że M. S. był całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem SB, który miał swój udział w budowie aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Kształcił się, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Minister nie dał wiary podnoszonym we wniosku z [...] lutego 2018 r., twierdzeniom skarżącego jakoby wykonywał typowe zadania milicyjne i był odgórnie przydzielony na etat SB w związku z ówczesnym brakiem stanowisk oficerskich w strukturach MO. Z jego raportu z [...] sierpnia 1988 r. wynika, że podjęcie pracy w SB nastąpiło z własnej inicjatywy, co wpływa na niekorzyść skarżącego.

W ocenie Sądu Minister nieprawidłowo uzasadnił, że w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek, bowiem kwalifikacja organu cechuje się ogólnością, a nadto wybiórczą analizą materiału aktowego. Po pierwsze organ nie wskazał jakie konkretne działania podejmował skarżący, które mogłyby świadczyć, iż wykonywał on czynności ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. Poprzestał jedynie na wskazaniu, że komórka organizacyjna, w której pracował skarżący wykonywała zadania operacyjne. Jednocześnie organ nie zaprezentował jaki ewentualnie udział w ww. działalności miał skarżący. Ponadto należy stanowczo podkreślić, że samo uczestnictwo w organizacjach typowych dla systemu totalitarnego, tj. PZPR czy ZSMP, nie może prowadzić do wniosku, że skarżący angażował się w umacnianie reżimu, organ w tym celu powinien wskazać konkretne działania przez niego podjęte, czego nie uczynił. Co więcej, organ nie dokonał kompletnej analizy materiału dowodowego i zlekceważył stanowisko przedstawione przez skarżącego. M. S. podniósł, że brak jest w zgromadzonym materiale jakichkolwiek dowodów świadczących o jego ponadprzeciętnym angażowaniu się w realizację zadań "państwa totalitarnego", nie ma dokumentów dowodzących, aby w ramach wykonywanych obowiązków w Wydziale [...], który zajmował się ochroną gospodarki, w tym zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy, dopuszczał się czynów niedozwolonych względem innych obywateli, popełniał przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. W ocenie skarżącego, wbrew twierdzeniom Ministra, jego działalność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej. Zaznaczył, że zarówno Wojewódzka Komisja Kwalifikacyjna z 1990 r., a potwierdzona przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną na bazie posiadanych dokumentów z akt osobowych i informacji potwierdziły, że posiadał kwalifikacje do pełnienia takiej służby.

Innymi słowy twierdzenia organu nie zostały poparte dowodami lecz jedynie domniemaniami sprowadzającymi się do postawienia znaku równości pomiędzy pełnieniem służby w Wydziale [...] SB i przypisaniem funkcjonariuszowi wszystkich zadań jakimi się ta służba zajmowała. Organ wywiódł, że skoro skarżący był nagradzany za działania operacyjne to zapewne działał na szkodę organizacji związkowych zakładu pracy podlegającego ochronie przeciwko przestępstwom gospodarczym, które to zadania były głównym przedmiotem działalności tej jednostki organizacyjnej SB. Twierdzenie organu należy uznać za wątpliwe choćby z tego względu, że w "rozkazie nr [...] o nagradzaniu" jako zadania operacyjne wymienia się zatrzymanie 3 złodziei wynoszących łupy z zakładu pracy w ramach operacji "[...]". W aktach administracyjnych organ nie zgromadził dokumentów wskazujących, iż działania operacyjne z udziałem skarżącego miały zgoła inny charakter, iż wskazała to strona. Organ nie wziął też pod uwagę ram czasowych pełnienia przez skarżącego służby w strukturach SB przypadającej na lata 1988 – 1989. W czasie bezpośrednio poprzedzającym transformację ustrojową państwa priorytety SB ulegały zmianie i stale słabło jej "negatywne" oddziaływanie na demokratyczne przejawy działalności obywateli.

Podkreślić należy również, że powoływanie się na fragmenty ankiet personalnych i opinii służbowych, z których wynikało samodzielne zgłoszenie się do służby, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych, uzyskania awansu zawodowego, przynależność do PZPR i ZSMP nie świadczy, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe w strukturach resortu MSW angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczą jedynie o posiadaniu cech charakteryzujących osoby aktywne społecznie i zawodowo oraz dążenia do realizacji zadań z wymaganą w służbie starannością.

Takie podejście nie może uzyskać akceptacji w demokratycznym państwie prawa. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka służących reżimowi komunistycznemu.

Także dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2114/19 – publik.www.orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtował pogląd, iż wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)". (...) Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażany w doktrynie i orzecznictwie, iż jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte (patrz Jakimowicz Wojciech, O definicjach i domniemaniach prawnych w prawie administracyjnym – studium przypadku, publik. PPP 2020/7-8/47-67 oraz LEX).

W powołanym powyżej opracowaniu trafnie też wskazano, iż: " ... jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego, chronionych przez to państwo wartości i realizowanych przez nie celów, w tym z punktu widzenia korespondującej z tymi standardami, wartościami i celami zasady równości wobec prawa, zgodnie z którą prawo w imię równości powinno indywidualizować sytuację obywateli ze względu na pewne cechy istotne, a więc relewantne, a nie wprowadzać odpowiedzialności zbiorowej. Również posługiwanie się przez ustawodawcę konstrukcją domniemania prawnego opartego na założeniu odpowiedzialności zbiorowej budzi co najmniej wątpliwości co do zgodności tego rodzaju konstrukcji ze standardami demokratycznego państwa prawnego, w ramach których ciężar dowodu okoliczności uzasadniających ingerencję w sferę praw obywateli, w tym ciężar dowodu, że prawa te zostały nabyte niesłusznie, spoczywa na "ingerującym", tj. na organach państwa, a nie na adresacie tego rodzaju działań.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, Minister powinien przywołać fakty dotyczące charakteru czynności wykonywanych przez M. S. w trakcie służby w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Ponadto organ powinien rozważyć jakie działania podejmował skarżący w związku z członkostwem w PZPR oraz ZSMP, a także czy jego uczestnictwo w przedmiotowych podmiotach miało aktywny charakter. Dopiero wnikliwa ocena wszystkich ww. elementów powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Doniosłe znaczenie w tej mierze będzie miała ocena, czy skarżący wykonując zadania służbowe w strukturach resortowych PRL angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, zwłaszcza jeśli się uwzględni, iż służbę w SB skarżący pełnił stosunkowo krótko w okresie bezpośrednio poprzedzającym transformację ustrojową państwa. Organ nie może poprzestać na wnioskowaniu abstrahującym od dogłębnej analizy sytuacji skarżącego, bowiem takie działanie nie może doprowadzić do podjęcia decyzji, która nie będzie obarczona zarzutem dowolności. Weźmie też pod uwagę, iż przy spełnieniu warunków z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej to na organie spoczywa obowiązek wykazania zaangażowania strony w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Jeżeli analiza materiału aktowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, nie będzie przeszkód aby załatwić sprawę w sposób zgodny z wnioskiem strony.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 153 w zw. z art. 170 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie przepisów procesowych mogło mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. Z tych też względów organ nieprawidłowo zastosował art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przyjmując, że ustalony w prawie stan faktyczny nie odpowiada dyspozycji powołanego przepisu prawa materialnego. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.