Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1135/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64e, art. 151a par. 2, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 2 pkt 1, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 1715
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

SENTENCJA

Dnia 19 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2019 roku sprawy ze sprzeciwu Z. N. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala sprzeciw; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy Al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", uchyliło decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 29 czerwca 2018 r. Z. N. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o udzielnie pomocy społecznej w postaci comiesięcznego świadczenia pieniężnego na opłacenie mediów i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Wójta Gminy O., w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. N., wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i wydanie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przyznającej mu zasiłek celowy lub specjalny zasiłek celowy oraz wydanie zaświadczenia potwierdzającego korzystanie z pomocy społecznej. Zdaniem Z. N. decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Stąd też w sytuacji przekazania przez Kolegium sprawy do GOPS w O. do ponownego rozpatrzenia, skarżący wniósł o przeprowadzenie przez organ I instancji szeregu wskazanych przez niego dowodów. Ponadto wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na treść art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1507 ze zm.), dalej jako: "u.p.s.", wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Nadto organ II instancji wskazał również ustawowe przesłanki warunkujące prawo do świadczeń.

W dalszej kolejności Kolegium, po uprzednim wskazaniu treści art. 12, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 u.p.s., stwierdziło, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie konkluzji, iż za udowodnione uznać należy następujące okoliczności: wnioskodawca ma 59 lat, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2018 r. Ponadto, wnioskodawca zamieszkuje w nieruchomości, stanowiącej własność L. Ł.. Skarżący posiada czworo dzieci: A. N., M. N., E. N. i S. N. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że organ I instancji przeprowadził w dniu 5 lipca 2018 r. wywiad środowiskowy, w którym określono miesięczne stałe wydatki wnioskodawcy na kwotę 406,23 zł. Ustalono także, iż Z. N. posiada zasoby finansowe w wysokości 50.000,00 zł z tytułu udziałów w spółce A Sp. z o. o., a w gospodarstwie domowym, w którym zamieszkuje (stanowiącym własność L. Ł.) zajmuje jeden pokój z kuchnią, wyposażone w podstawowy sprzęt (meble, łóżko, stół, krzesła, pralka, telewizor, kuchenką gazowa). Mieszkanie jest wyposażone w ciepłą i zimną wodę, łazienkę WC, centralne ogrzewanie, gaz i telefon. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że z wywiadu wynika także, iż skarżący nie utrzymuje kontaktów z dziećmi: A., M. i S., za to ma regularny kontakt z synem E. oraz kuzynostwem i ciotką. Z. N. cierpi na chorobę urologiczną i miał skierowanie do szpitala na zabieg, który miał odbyć się w sierpniu 2018 r.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że z akt postępowania przed organem I instancji wynika, iż Z. N. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej w O., córka A. N. odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a córka M. N. mieszka za granicą. Kolegium zwróciło również uwagę, że skarżący nie złożył w Urzędzie Skarbowym zeznania rocznego za rok 2017 i do urzędu nie wpłynęły informacje od płatników podatku dochodowego za 2017 r.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji podkreślił w swej decyzji, że oświadczenie wnioskodawcy o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie jest spójne z ustalonym stanem faktycznym, z którego wynika, iż Z. N. jednak prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem E. N. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa rolnego z synem E., gdyż ten mieszka w K. Z uwagi na niepodanie dokładnego adresu syna, niemożliwe było przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Kolegium zauważyło również, że organ I instancji stwierdził, iż dane zawarte w oświadczeniu E. N. są sprzeczne z załączonymi dokumentami, z których wynika, że syn dokonał przelewu bankowego w dniu 11 maja 2018 r. za zużycie energii elektrycznej przez Z.N. w kwocie 216,63 zł, co świadczyło o pomocy finansowej na rzecz ojca w maju tego roku. Nadto organ II instancji stwierdził, że w decyzji organu I instancji wskazano, iż wnioskodawca utrudnia pracownikowi socjalnemu ustalenie sytuacji rodzinnej i dochodowej, o czym świadczy odbieranie korespondencji w późniejszych terminach. Dodatkowo, organ I instancji podniósł, że wnioskodawca jest wspólnikiem Spółki A Sp. z o.o., posiadając 50 udziałów o wartości 50.000,00 zł oraz, że jest właścicielem nieruchomości w O. o powierzchni 0,3144 ha. W ocenie organu I instancji, posiadanie własnych zasobów finansowych umożliwia wnioskodawcy zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Kolegium podkreśliło również, że organ I instancji stwierdził, iż fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Z. N., których przedmiotem są wspomniane udziały i nieruchomość, nie obliguje organu do nieuznania ich jako środków finansowych, gdyż zaległości skarżącego wynikały z niewywiązywania się przez niego z obowiązków rodzicielskich i prowadzenia działalności spółki. Organ I instancji skonstatował również, że ubieganie się przez skarżącego o wydanie zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, stanowi próbę jego wykorzystania w celu uniknięcia kosztów postępowań sądowych, jakie toczą się pomiędzy Z. N., a jego byłą partnerką i ZUSem. Organ I instancji wykluczył także możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego z art. 41 u.p.s.

Kolegium zauważyło również, że w ocenie organu I instancji, przyznanie wnioskodawcy pomocy społecznej przy jednoczesnym braku współdziałania, utrudnianiu prowadzenia postępowania administracyjnego, roszczeniowej postawy oraz mataczenia w sprawie sytuacji rodzinnej i dochodowej pozostawały w kolizji z interesem społecznym. Organ I instancji skonstatował również, że strona ma zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe, posiada zasoby finansowe w postaci nieruchomości i udziałów w spółce oraz posiada dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, zatem podstawowe potrzeby są zapewnione.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania przy wydawaniu decyzji, w szczególności w zakresie prawdy obiektywnej oraz zasad gromadzenia materiału dowodowego i oceny zebranego materiału dowodowego, a zakres sprawy i wątpliwości dotyczące stanu faktycznego mają istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności organ II instancji stwierdził, że Z.N. wystąpił o przyznanie pomocy społecznej na zakup leków oraz w związku z chorobami, które go dotknęły. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu zdrowia strony. Nie ustalił również, na co choruje Z. N. oraz czy jest to choroba przewlekła, jakie konsekwencje niesie za sobą planowany zabieg oraz czy w związku z operacją, a także innymi schorzeniami, jest on w stanie podjąć pracę.

Dodatkowo, zdaniem Kolegium, Kierownik GOPS w O., oceniając kwestię posiadania zasobów finansowych strony, nie wziął pod uwagę zajęcia udziałów w Spółce i nieruchomości przez Komornika Sądowego. Organ II instancji dodał przy tym, że zajęcie nieruchomości jako czynności egzekucyjnej w toku egzekucji komorniczej oznacza m.in., że dłużnik - właściciel nie może nią w żaden sposób rozporządzać, a jeśli to uczyni, czynności te są bezskuteczne albo nieważne.

Wychodząc z powyższych przesłanek, organ odwoławczy stwierdził, że Z.N. nie ma prawnych możliwości sprzedaży nieruchomości w celu uzyskania ceny i zaspokojenia należności alimentacyjnych czy innych roszczeń oraz zaspokojenia własnych potrzeb życiowych. Kolegium wskazało przy tym, że podobna sytuacja ma miejsce w zakresie zajęcia udziałów strony jako wspólnika Spółki. Organ II instancji dodał również, że zajęcie to oznacza zakaz zbywania, obciążania czy pobierania świadczeń z przysługujących udziałów przez wspólnika - dłużnika oraz obowiązek nierealizowania na rzecz wspólnika świadczeń mu należnych przez spółkę. Zdaniem organu odwoławczego, w praktyce oznacza to, że Z. N. nie ma prawa dysponowania tymi zasobami, co organ I instancji powinien był wziąć pod uwagę, określając sytuację majątkową i dochodową wnioskodawcy.

Analizując czynności podjęte przez organ I instancji Kolegium stwierdziło także, że nie zostały pozyskane informacje z Powiatowego Urzędu Pracy, dotyczące realizowania przez skarżącego programu pomocowego, w szczególności nie ustalono, czy korzysta on z ofert pracy, przedkładanych przez Urząd Pracy. Ponadto, w ocenie organu II instancji, z postępowania dowodnego nie wynika, że organ I instancji ustalił, czy strona posiada jakikolwiek dochód i w jakiej wysokości oraz czy przekracza kryteria określone w art. 8 u.p.s.

Kolegium podkreśliło również, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego organ nie przeprowadził wywiadu alimentacyjnego z M. N. i E. N. Natomiast organ I instancji przyjął, że potwierdzenie przelewu kwoty 216,63 zł z dnia 11 maja 2018 r. dokonane przez E. N. przesądza, iż syn pomagał ojcu finansowo w maju 2018 r. oraz że zapłacił za zużytą przez niego energię elektryczną, podczas gdy z potwierdzenia przelewu wynika, że E. N. zapłacił należność z faktury VAT za L. Ł. Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy syn E. wykonał to zobowiązanie za ojca, czy inną osobę. Przelew ten nie nastąpił bowiem na rachunek bankowy ojca tylko na rachunek bankowy dostawcy energii elektrycznej. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, nie został ustalony adres syna E.N. w sposób pozwalający określić, czy mieszka on z ojcem, czy też nie, co z kolei mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia prowadzenia gospodarstwa domowego samodzielnie przez stronę lub z synem. Kolegium dodało przy tym, że nie ustalono sytuacji majątkowej E. N.

W ocenie organu II instancji, nie wyjaśniono także sytuacji rodzinnej i majątkowej Z.N. i L.Ł. Kolegium podkreśliło, że z jednej strony organ I instancji twierdzi (w wywiadzie środowiskowym), że L.Ł. jest konkubiną strony (co oznaczałoby, że razem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe), a z drugiej, że jest byłą partnerką, mieszka we W. i toczy się postępowanie o kontakty z synem S., którego przedstawicielem ustawowym jest L. Ł.

Zdaniem organu II instancji, wątpliwości budzi także kwestia zaświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej, o które zabiega wnioskodawca. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji podniósł, że Z. N. ubiega się o pomoc społeczną jedynie w celu uzyskania przedmiotowego zaświadczenia, gdyż pozwoli mu to na zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniach przed sądami powszechnymi w sporach pomiędzy nim a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych czy byłą partnerką. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do wysnuwania takich wniosków.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w piśmie z dnia 12 października 2018 r. organ I instancji podniósł, że Z.N., oprócz udziałów w wysokości 50.000,00 zł, posiada dodatkowo udziały o wartości 6.000,00 zł, co ustalono w oparciu o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz że porusza się samochodem osobowym, którego właściciela organ nie ustalił. W ocenie organu odwoławczego, wiedza ta jest potrzebna do ustalenia stanu faktycznego w niezbędnym zakresie.

Kolegium zaznaczyło również, że w dniu 10 września 2018 r. dokonano wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS, przypisanym Spółce A Sp. z o. o. Wpis miał numer 18 i, jak wynika z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, dotyczył wykreślenia adresu siedziby spółki, a nie podwyższenia kapitału zakładowego. Kapitał ten wynosił początkowo 6.000,00 zł i został podwyższony do kwoty 50.000,00 zł, co ujawniono wpisem nr 3 z dnia 9 czerwca 2003 r. Organ odwoławczy dodał także, że wpis w KRS z dnia 10 września 2018 r. stanowi zapewne konsekwencję postępowania podatkowego w sprawie uchylenia numeru NIP spółki z powodu posługiwania się fałszywymi lub fikcyjnymi danymi adresowymi. Dokumenty potwierdzające powyższe zostały przez stronę przedłożone wraz z odwołaniem, na co również, w ocenie Kolegium, należało zwrócić uwagę.

Reasumując, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przy wydawaniu ponownej decyzji winien ustalić stan zdrowia wnioskodawcy, konsekwencje przebytej operacji i konieczności przyjmowania leków. W ocenie Kolegium, należy także dokonać wszechstronnej analizy wielkości zasobów finansowych będących w posiadaniu Z.N., z uwzględnieniem konsekwencji czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia nieruchomości i udziałów w Spółce, fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, której wspólnikiem jest skarżący. Nadto Kolegium wskazało, że bezspornych ustaleń wymaga także sytuacja majątkowa wnioskodawcy i członków jego rodziny, w tym, w szczególności, posiadania przez Z.N. jakiegokolwiek dochodu, sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego (jednoosobowo czy wspólnie z inną osobą) oraz możliwości samodzielnego zaspokojenia przez niego podstawowych potrzeb życiowych. Organ powinien także wziąć po uwagę zgłoszone przez stronę dowody.

Kolegium stwierdziło również, że wątpliwości w zakresie możliwości wnioskodawcy przezwyciężenia trudnej sytuacji majątkowej z wykorzystaniem własnych zasobów są na tyle duże, że przekreślają stanowczo zastosowanie art. 12 u.p.s. oraz możliwość utrzymania w mocy decyzji dotkniętej wadami w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, naruszającego przepisy postępowania.

Odnosząc się natomiast do wniosku Z.N. o ustanowienie pełnomocnika Kolegium wskazało, że ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje takiej możliwości. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym jest uprawnieniem strony, a nie obowiązkiem ustawowym, na co zdaniem Kolegium wprost wskazuje brzmienie art. 32 k.p.a. Organ odwoławczy dodał również, że koszty postępowania poniesione przez stronę w związku z korzystaniem z pełnomocnika, zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., obligatoryjnie obciążają stronę.

Sprzeciw od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Z.N., składając podziękowanie za wydanie tej decyzji i wnosząc o jej utrzymanie w mocy w zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jednocześnie skarżący wniósł o wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzupełniającego wyroku lub postanowienia zobowiązującego GOPS lub Wojewodę [...] do udzielenia skarżącemu bezzwłocznie niezbędnej w części zwrotnej pomocy społecznej na zapłatę za badania lekarskie, kosztów operacji i rehabilitacji oraz jednorazowej bezzwrotnej pomocy na zakup opału i naprawę komina w budynku mieszkalnym, w którym przebywa. Skarżący wniósł przy tym o nadanie decyzji (postanowieniu) rygoru natychmiastowej wykonalności.

Nadto skarżący wniósł o wydanie postanowienia zobowiązującego GOPS w O. do przeprowadzenie ekspertyzy budowlanej komina dymnego budynku mieszkalnego przez biegłego rzeczoznawcę, a także o zobowiązanie GOPS w O. do ustalenia prawidłowego wyposażenia budynku mieszkalnego w którym przebywa i zabezpieczenia w nośniki grzewcze (paliwa stałe, gaz). Dodatkowo skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z jego imiennej dokumentacji podatkowej Urzędu Skarbowego w W. i Powiatowego Urzędu Pracy w W. oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W uzasadnieniu sprzeciwu w pierwszej kolejności skarżący wyraził zadowolenie z zaskarżonej decyzji. Następnie wskazał, że w jego ocenie działania organu I instancji wykonywane są w sposób przewlekły, nieefektywny i prowadzą do gromadzenia nieprawdziwych dowodów zmierzających do odmowy udzielenia pomocy socjalnej. Zdaniem skarżącego, powyższe działanie spowoduje, że nie będzie mógł poddać się planowanej na przełomie stycznia i lutego operacji chirurgicznej. Dodał przy tym, że uniemożliwi mu to powrót na rynek pracy od maja 2019 r. Skarżący wskazał również, że aktualnie nie podlega ubezpieczeniu z PUP w W.

Jednocześnie skarżący stwierdził, że komin dymowy budynku mieszkalnego uległ pęknięciu i aby kontynuować jego eksploatację należy wstawić wkład z blachy żaroodpornej od dachu z podłączeniem do pieca. Zdaniem skarżącego, użytkowanie w obecnym stanie technicznym grozi zaczadzeniem i spowodowaniem pożaru budynku. Nadto skarżący podniósł, że poza pożyczonym od znajomych drewnem opałowym nie posiada innego opału, a budynek nie jest wyposażony w inne źródła ogrzewania: gaz, prąd. Skarżący wskazał, że GOPS wymaga przedstawienia zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia odmawiając zapłaty za badania lekarskie, które stanowić będę podstawę do wystawienia zaświadczenia lekarskiego. Zdaniem skarżącego, proponowany przez GOPS "kontrakt" dla zachowania aktualnego stanu zdrowia nie zawiera żadnej formy niezwłocznej pomocy. W ocenie skarżącego twierdzenia GOPS o wyposażeniu budynku w gaz, telewizor oraz posiadanie przez skarżącego samochodu jest nieprawdziwe. Skarżący dodał przy tym, że w kuchni znajduje się kuchenka zasilana gazem z butli, która nie jest używana z powodu braku środków na zakup gazu. W odniesieniu do samochodu, skarżący wskazał, że jego rok produkcji to 1998 i stanowi własność syna E. Skarżący dodał również, że korzysta z powyższego samochodu, ale sporadycznie, czyli raz na dwa lub trzy miesiące, gdy syn skarżącego przyjeżdża na 2-3 dni.

W dalszej części sprzeciwu skarżący podniósł, że uchylenie przez ZUS statusu pracownika w dniu 22 grudnia 2015 r. pozbawiło go prawa do zasiłku chorobowego od 1 stycznia 2003 r., czyli 12 lat wstecz. Nadto skarżący dodał, że skutkiem decyzji Nr [...] wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i bezpodstawnie prowadzonej egzekucji przez Urząd Skarbowy oraz ustaniu ubezpieczenia Powiatowego Urzędu Pracy znalazł się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Skarżący wskazał, że brak pieniędzy na wykonanie operacji, leczenie i rehabilitację uniemożliwia skarżącemu powrót na rynek zatrudnienia. Podniósł również, że obecna sytuacja finansowa uniemożliwia zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych w szczególności: ogrzewania w miejscu pobytu.

Dodatkowo skarżący stwierdził, że prowadząc działalność gospodarczą od 1991 r. do 2015 r. wpłacił do Skarbu Państwa i jednostek samorządowych kilkaset tysięcy złotych danin podatkowych. Wobec powyższego zdaniem skarżącego zasadne jest oczekiwanie otrzymania pomocy od Wojewody [...] lub Wójta Gminy w trudnej sytuacji zdrowotnej i ekonomicznej.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów sprzeciwu Kolegium wskazało, że wnioski skarżącego określone w pkt. 2-5 sprzeciwu stanowią rozszerzenie żądania strony, które nie były podniesione na etapie postępowania przed organem I instancji i nie stanowiły przedmiotu zaskarżonej decyzji tego organu, zatem zdaniem Kolegium nie zasługują na uwzględnienie.

Pismem z dnia 12 lutego 2019 r. skarżący w uzupełnieniu sprzeciwu wniósł o wydanie postanowienia zobowiązującego Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. do zapłaty faktury Nr [...] z dnia 23 stycznia 2019 r. na kwotę 145,00 zł oraz o zobowiązanie wskazanego wyżej podmiotu do przeprowadzenia ekspertyzy komina w budynku, w którym przebywa skarżący, tj. zlokalizowanego w K. 38a przez rzeczoznawcę budowlanego, a także wniósł o przeprowadzenie dowodu z decyzji ZUS Nr [...] i decyzji PUP Nr [...].

Na rozprawie w dniu 19 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sprzeciw podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie należy wskazać, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935), powoływana dalej jako: "ustawa nowelizująca", która w dziale III p.p.s.a. po rozdziale 3 dodała rozdział 3a o tytule: "Sprzeciw od decyzji". Powyższe przepisy obowiązują od dnia 1 czerwca 2017 r. i mają zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych od tej daty, a zatem także do postępowania w niniejszej sprawie, albowiem skarżący wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. pismem z dnia 3 grudnia 2018r., nadanym także w dniu 3 grudnia 2018 r.

Wyjaśnić przy tym należy, że w myśl art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art.138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w ramach postępowania wszczętego sprzeciwem rzeczą sądu jest wyłącznie ocena zaistnienia przesłanek do wydania przez organ decyzji kasacyjnej. Sąd nie jest natomiast uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie, a zwłaszcza naruszeń prawa materialnego.

Ponadto należy także wskazać, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., stanowiącym podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Na tle przytoczonej normy prawnej sformułowano w orzecznictwie pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż decyzja kasacyjna (nazywana niekiedy zamiennie decyzją kasatoryjną z uwagi na charakter uprawnień orzeczniczych organu odwoławczego) powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, może być podjęta tylko w sytuacjach określonych w art.138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego powinno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie wyłącznie jego ocena (vide: ocena (vide: wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt IV SA 1496/02; z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99; z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 152/14; w Łodzi z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 560/13 oraz z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 798/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu w składzie niniejszym, należy stwierdzić, że organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną z dnia [...] r. nr [...], nie naruszył w żadnym zakresie regulacji zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. Oparcie bowiem rozstrzygnięcia na tej podstawie było konsekwencją ustalenia, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego w sposób pełny i niebudzący wątpliwości, co świadczy o tym, iż rozpoznanie sprawy przez organ I instancji nastąpiło z naruszeniem reguł postępowania wyjaśniającego określonych przepisami k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż realizacja powyższego obowiązku przez organ I instancji w pierwszej kolejności wymaga przeanalizowania stanu zdrowia skarżącego również w kontekście wystąpienia przez skarżącego o przyznanie pomocy społecznej na zakup leków oraz w związku z chorobami, które go dotknęły. Niewątpliwie wyjaśnienia w sprawie wymaga również zajęcie udziałów w Spółce (w której udziały posiada skarżący) i zajęcie nieruchomości o powierzchni 0,3144 ha (jak ustaliły organy, położonej w O.) przez Komornika Sądowego. Słusznie zauważył bowiem organ odwoławczy, iż wyjaśnienie powyższej kwestii ma znaczenie dla prawidłowego określenie sytuacji majątkowej skarżącego.

W ocenie Sądu, organ II instancji zasadnie także wskazał, że prawidłowe załatwienie sprawy wymaga pozyskania informacji z Powiatowego Urzędu Pracy dotyczących realizowania przez skarżącego programu pomocowego, w szczególności korzystania z ofert pracy przedkładanych przez Urząd Pracy. Trafnie również stwierdziło Kolegium, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, czy skarżący posiada jakikolwiek dochód i w jakiej wysokości. Powyższe niezbędne jest do ustalenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 8 u.p.s.

W dalszej kolejności Sąd podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji nie przeprowadził wywiadu alimentacyjnego z M. N. i E. N., który jest niezbędnym materiałem dowodowym w sprawie. Rację ma również organ II instancji, iż przyjęcie stanowiska, że potwierdzenie przelewu kwoty 216,63 zł z dnia 11 maja 2018 r. dokonane przez syna skarżącego, przesądza o udzieleniu przez E. N. pomocy finansowej ojcu, jest przedwczesne. W powyższym zakresie należy dokonać wskazanych przez Kolegium wyjaśnień.

Ponadto, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż ustalenie adresu E. N. jest konieczne w celu sprawdzenia, czy zamieszkuje on ze skarżącym i czy tym samym prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Powyższe ma znaczenie dla ustalenia sytuacji rodzinnej skarżącego. Zauważyć również należy, iż dla ustalenia sytuacji rodzinnej skarżącego należy – jak trafnie wskazało Kolegium - zweryfikować, czy prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z L. Ł.

Następnie zgodzić należy się z Kolegium, że w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji, należy ustalić stan zdrowia wnioskodawcy w tym konsekwencje przebytej operacji i przyjmowanie leków. Niewątpliwie jako niezbędne w tym zakresie należy uznać zbadanie i przeanalizowanie źródeł dochodów skarżącego i wielkości jego zasobów finansowych, z uwzględnieniem konsekwencji czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia nieruchomości i udziałów w Spółce, fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, której wspólnikiem jest skarżący. Ustalenia również wymaga, jak trafnie wskazało Kolegium, sytuacja majątkowa skarżącego i członków jego rodziny, a także możliwość samodzielnego zaspokojenia przez skarżącego podstawowych potrzeb życiowych.

Powyższe przesądza o wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego przez ten organ, w tym przeprowadzenia wymagają zgłoszone przez skarżącego dowody. W tej sytuacji za trafne uznać należy więc stanowisko Kolegium, że w sprawie nie została jednoznacznie oceniona kwestia wystąpienia przesłanek z art.12 u.p.s., warunkujących odmowę przyznania świadczenia.

W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że konieczność wyjaśnienia powyższych kwestii była podstawą do uznania istnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Reasumując należało stwierdzić, że przesłanki do zastosowania w kontrolowanej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. zostały przez organ odwoławczy bezspornie wykazane.

Jednocześnie Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium zaprezentowane w odpowiedzi na sprzeciw, że wnioski skarżącego określone w punktach 2 – 5 sprzeciwu dotyczące m.in. zapłaty za badania lekarskie, sporządzenia ekspertyzy komina, dokumentacji podatkowej i dokumentacji znajdującej się Powiatowym Urzędzie Pracy w W., stanowią rozszerzenie żądania strony, które nie były podniesione na etapie postępowania przed organem I instancji i nie stanowiły tym samym przedmiotu decyzji. Brak odniesienia się do nich organu pozostaje zatem poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie.

Z tego względu jedynie na marginesie niniejszej sprawy w kwestii zarzutów skarżącego dotyczących zobowiązania do przeprowadzenia ekspertyzy komina można jedynie wyjaśnić, że w sytuacji, gdy właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie wywiązuje się z obowiązku wynikającego z art. 61 i 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w celu usunięcia przez właściciela lub zarządcę nieodpowiedniego stanu technicznego lub zobowiązania do przeprowadzenia przeglądów, jest właściwy organ nadzoru budowlanego, co tym samym oznacza, że w gestii skarżącego spoczywa rozważenie możliwości podjęcia stosownych działań w tym względzie.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O przyznaniu kosztów pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.250 § 1 powołanej ustawy w związku z § 2 pkt 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715).

dc