Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Asesor WSA - Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Protokolant - Anna Świderska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi T. U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 26 listopada 2008 r. (data złożenia), wniesionej przez T. U. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2008 r. nr sprawy [...], wydana w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od niezapłaconych składek, w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 8 sierpnia 2008 r., uzupełnionym w dniu 28 sierpnia 2008 r. o podpis, T. U. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w wysokości [...]. Zadeklarował chęć spłaty w ratach, początkowo po 200 zł miesięcznie, zobowiązania głównego wynoszącego 5.253,70 zł, natomiast co do odsetek naliczonych od tej kwoty wskazał, że mimo starań nie jest w stanie spłacać wszystkich swoich długów jednocześnie. Wyjaśnił, że jego zaległość wobec ZUS wynika z tego, iż w pierwszej kolejności musiał regulować należności z tytułu alimentów. Do wniosku załączył decyzję Prezesa ZUS z [...] kwietnia 2008 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...], tj. po 500 zł miesięcznie do października 2010 r.

W piśmie z 18 września 2008 r. zainteresowany uzupełnił swój wniosek. Wskazał, m.in., iż jego zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powstało w wyniku nietrafnych decyzji gospodarczych i zaniedbania wyrejestrowania działalności gospodarczej po jej faktycznym zakończeniu. Wskazał też, że jest rozwiedziony, nie ma majątku, płaci alimenty [...] oraz, że mieszka w domu należącym do jego [...]. Oprócz zobowiązań wobec ZUS posiada też zadłużenie u osób prywatnych. Obecnie pracuje jako kierowca i próbuje co miesiąc regulować swoje długi. Zaznaczył, że jest mu bardzo ciężko, ponieważ z każdej pensji uiszcza alimenty w wysokości 500 zł.

Decyzją z [...] września 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...] od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 08/1994-02/1997. W sentencji decyzji organ powołał art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i 3 pkt 3,5,6, ust. 3a, ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3,5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem wnioskodawca posiada źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę (wynoszącego 1500 zł brutto), z którego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. prowadzi egzekucję. Organ stwierdził też, że wnioskodawca nie wykazał w dostatecznym stopniu, iż w jego przypadku zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, doprecyzowana rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). W tym zakresie organ wskazał m.in., iż kontynuowanie działań zmierzających do wyegzekwowania zadłużenia nie pozbawi wnioskodawcy i członków jego rodziny zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, żeby rodzina wnioskodawcy z powodu ubóstwa korzystała ze środków pomocy społecznej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany podtrzymał swoje żądanie dotyczące zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 1994 r. do 1997 r. Ponownie podniósł, iż pomimo starań nie jest w stanie spłacić wszystkich swoich zobowiązań. Wskazał, że nie ma majątku, zarabia około 1500 zł, płaci bieżące alimenty na dwoje dzieci w wysokości 400 zł oraz 500 zł miesięcznie z tytułu zaległych alimentów do ZUS. Na przeżycie pozostaje mu kwota 600 zł, przy czym często brakuje mu pieniędzy na jedzenie. Podniósł również, iż pogłębia się jego choroba kręgosłupa i serca. Wyjaśnił, iż zaległość wobec ZUS będzie spłacał ratami, jednakże domaganie się przez organ dodatkowo zapłaty odsetek za zwłokę przerasta jego możliwości finansowe.

Uzupełniając materiał dowodowy w sprawie T.U. pismem z 6 listopada 2008 r. wskazał, iż z powodu chorób przewlekłych wymaga stałego przyjmowania leków i konsultacji specjalistycznych. Podkreślił, że z racji chorób zmuszony jest do wydatkowania znacznych kwot na leki. Do pisma dołączył zaświadczenie lekarskie, mające potwierdzać powyżej wskazane okoliczności.

Decyzją z [...] listopada 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z [...] września 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przedstawił na wstępie przepisy prawa materialnego regulujące umarzanie należności z tytułu składek, a następnie opisał sytuację wnioskodawcy wynikającą ze zgromadzone materiału dowodowego. Podał, że aktualnie – tj. od kwietnia 2008 r. zainteresowany jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i osiąga miesięczny dochód w wysokości 1500 zł brutto. Od kwietnia 2004 r. jest rozwiedziony. Zamieszkuje w domu stanowiącym własność [...]. Jest zobowiązany do alimentów na rzecz [...] w kwocie po 200 zł miesięcznie. Posiada zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które spłaca w ramach zawartego układu ratalnego (po 500 zł miesięcznie). Do uregulowania pozostała kwota [...]. Ponadto organ podał, że wnioskodawca posiada zadłużenie u osób prywatnych, przy czym kwoty tego zadłużenia nie wymienił. Dalej, organ wskazał, że wnioskodawca leczy się z powodu chorób przewlekłych. Koszt leczenia wg ostatnio poniesionych wydatków określił na kwotę 78 zł. Następnie organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych innych dokumentów dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania, pozwalających na właściwą ocenę jego sytuacji materialno-bytowej. Dodał, iż w toku postępowania ustalono, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ wyjaśnił, iż w dalszym ciągu nie stwierdzono wobec wnioskodawcy żadnej z przesłanek dających podstawę do stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Wskazał przy tym na uzyskiwane przez wnioskodawcę wynagrodzenie strony na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniósł też, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dokumentów, z których wnikałoby że jest niezdolny do pracy lub niepełnosprawny w stopniu uniemożliwiającym mu podejmowanie pracy zarobkowej. W konsekwencji stwierdził, iż w niniejszej sprawie istnieje realna szansa na spłatę zadłużenia wobec ZUS, nawet jeśli miałoby to się przeciągnąć w czasie. Reasumując wskazał, że pomimo tego, iż w obecnej chwili podjęte działania egzekucyjne są bezskuteczne, to podjęcie decyzji o umorzeniu w oparciu o art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy systemowej nie znajduje dostatecznego uzasadnienia i byłoby przedwczesne.

Analizując sprawę w kontekście § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne organ stwierdził, że dalsze dochodzenie spłaty zadłużenia nie pozbawi wnioskodawcy zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nadto dodał, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie potwierdza, że zainteresowany żyje w ubóstwie zagrażającym dalszej jego egzystencji. Pomimo trudnej -jak twierdzi wnioskodawca- jego sytuacji, nie korzysta on z żadnych form pomocy społecznej. Odnosząc się do powoływanej przez zainteresowanego okoliczności przewlekłej choroby zaznaczył, iż wnioskodawca nie wykazał aby okoliczność ta wpływała na jego zdolność do podejmowania dodatkowej pracy zarobkowej.

W skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący – T.U. zarzucił, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna bowiem nie uwzględnia jego trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, a nadto skutkuje egzekwowaniem odsetek przedawnionych. W uzasadnieniu skargi powołał się na bardzo zły stan zdrowia oraz wyjątkowo trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja ta narusza prawo i jako taka nie może pozostać w obrocie prawnym.

Przed wskazaniem przyczyn uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sąd zauważa, iż wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s., w szczególności przepis art. 28.

Stosownie natomiast do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Sąd zauważa również, iż z uwagi na podniesione przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego okoliczności, istotne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego o umorzenie zadłużenia miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "może umorzyć", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". W wyroku z 20 marca 2007 r. (sygn. akt GSK 345/06) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zaś, iż "ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał dowodowy będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Uznaniowy charakter przepisu nie może zatem prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego, tj. bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i bez odniesienia się do wszystkich okoliczności w niej występujących a mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 powyżej cytowanego rozporządzenia nie zwalnia bowiem organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnym stanie faktycznym.

W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącego okoliczności i złożone dowody wskazywały na to, iż niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skoro zaś przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych należności na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający w sprawie miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata odsetek za zwłokę -wynoszących na dzień złożenia wniosku o umorzenie ponad [...]- rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji.

Wynik postępowania organu prowadzonego w tym zakresie winien zaś znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji, winno bowiem zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż skarżona decyzja nie odnosi się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających znaczenie w kontekście ww. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i cytowanego rozporządzenia. Tym samym decyzja ta nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego, a wobec tego należało stwierdzić, iż została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również z naruszeniem przepisów prawa materialnego – tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia poprzez przedwczesne przyjęcie, iż nie zachodzi wobec skarżącego przesłanka do umorzenia zadłużenia w przedstawionej przez niego (i nie kwestionowanej przez organ) trudnej sytuacji życiowej. Powyższe czyniło zasadnym uchylenie tej decyzji.

Omawiając wady kontrolowanego orzeczenia, przede wszystkim należy podnieść, iż z jego uzasadnienia nie wynika, aby organ przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające oraz analizę zgromadzonych dowodów w stopniu umożliwiającym prawidłowe zastosowanie ww. przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Uzasadnienie decyzji w tej części jest -w ocenie Sądu- zbyt ogólnikowe i powierzchowne, a nadto – zawierające gołosłowne stwierdzenia.

Organ wskazał, że dalsze kontynuowanie przymusowego dochodzenia spłaty zadłużenia nie pozbawi skarżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz, że złożona dokumentacja nie potwierdza, że żyje on w ubóstwie zagrażającym dalszej jego egzystencji. Zauważając powyższe, nie wyjaśnił jednak z czego to wywodzi, tj. jakie dowody zgromadzone w sprawie wpłynęły na taką właśnie ocenę sytuacji materialnej i bytowej strony. Dalszą część uzasadnienia decyzji organ sprowadził do stwierdzenia, że skoro wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, to jego sytuacja nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała zastosowanie wnioskowanej przez niego ulgi w spłacie zadłużenia. Z taką argumentacją nie sposób się jednak zgodzić. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że ulga w spłacie zadłużenia uregulowana w art. 28 u.s.u.s., może być przyznana -na podstawie ust. 3a ww. przepisu- jedynie osobom, których dochód w rodzinie, określony na podstawie przepisów o pomocy społecznej, uzasadnia przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z powodu ubóstwa. Taka zawężająca interpretacja ww. przepisu rozporządzenia jest nieprawidłowa. Owszem, korzystanie przez wnioskodawcę z pomocy finansowej państwa świadczy o trudnej sytuacji finansowej tej osoby i stanowi dodatkową okoliczność mogącą przemawiać za uwzględnieniem jej żądania o umorzenie zadłużenia. Nie można jednak od tego, czy osoba ma przyznane świadczenie pieniężne, czy też nie uzależnić umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a.

W konsekwencji Sąd uznał, iż argumentacja organu, przedstawiona w skarżonej decyzji i sprowadzająca się do -niepopartego dowodami i stosowaną ich analizą- uznania, że w sprawie nie występuje przesłanka z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie uzasadnia zaskarżonego orzeczenia, a co więcej - wskazuje jedynie na to, iż orzeczenie to zostało wydane w sposób dowolny, bez wyczerpującej analizy sprawy w kontekście ww. przepisów prawa materialnego - tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 cyt. już rozporządzenia.

Sąd w tym miejscu jeszcze raz podkreśla, iż w celu prawidłowego zastosowania art. 28 ust. 3a ww. ustawy, niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej strony, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ ma także wielkość stałych obciążeń (np. alimenty, opłaty za energię elektryczną, telefon, gaz, podatek od nieruchomości, raty kredytu, wydatki na leczenie). Zgromadzony materiał dowodowy powinien pozwolić na ustalenie, jaką rzeczywiście kwotą wnioskodawca dysponuje (wysokość wpływów pomniejszona o niezbędne koszty utrzymania), a także czy z kwoty tej jest on w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny, i jednocześnie spłacać powstałe wobec ZUS zadłużenie.

Prezes ZUS postępowania dowodowego w takim zakresie nie przeprowadził. W szczególności nie skonfrontował sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów wnioskodawcy, które -jego zdaniem- byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, którego wniosek o umorzenie dotyczy, choćby w systemie ratalnym. Organ nie porównał również miesięcznego dochodu wnioskodawcy z jego miesięcznymi i podstawowymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie gospodarstwa domowego, nie ustalając tym samym możliwości płatniczych zobowiązanego.

W tym miejscu zaznaczenia wymaga, iż skarżący posiada stały dochód z wynagrodzenia za pracę, ale nie jest to kwota wysoka, wynosi bowiem netto -jak oświadczył skarżący do protokoły rozprawy w dniu 15 kwietnia 2009 r.- 1100 zł. Dalej wskazać trzeba, że skarżący nie ma żadnego majątku oraz nie ma żadnych dodatkowych dochodów, może liczyć jedynie na pomoc [...], u którego pomieszkuje oraz matki, otrzymującej rentę w wysokości 800 zł. Z dochodów jakie posiada, wnioskodawca musi uiścić alimenty [...] po 200 zł, a także zapłacić ratę na spłatę zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w wysokości 500 zł miesięcznie, do października 2010 zł. Z powyższego wynika, że z dochodów w kwocie 1100 zł skarżący musi ponieść stałe wydatki wynoszące 900 zł. Przy czym w tej kwocie wydatków nie są ujęte żadne wydatki na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych (takich jak: jedzenie, środki higieny, ubrania, leki). Okoliczności te wynikają z akt sprawy, tj. zgromadzonego materiału dowodowego, w tym treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie zostały jednak przez organ poddane żadnej ocenie w kontekście art. 28 ust. 3a.

Prezes ZUS wskazał wprawdzie, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu wykonywanej pracy, ale już innych okoliczności związanych z sytuacją finansową zobowiązanego nie wziął pod uwagę. Nadto, oceniając sprawę organ nie kwestionował danych podanych przez skarżącego w zakresie jego zarobków oraz wydatków. Wynika z nich, że po opłaceniu alimentów na córki i uiszczeniu raty na spłatę wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, skarżącemu pozostaje 600 zł na utrzymanie (tak wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W przypadku niekwestionowania przez organ takich okoliczności, trudno przyjąć za Prezesem ZUS, że spłata zadłużenia nie pozbawi skarżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Konkludując Sąd stwierdza, iż w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia zabrakło kompleksowego rozważenia stanu faktycznego sprawy w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Posługiwanie się jedynie miesięcznym dochodem brutto skarżącego nie jest wystarczające do wyczerpującej oceny aktualnej sytuacji finansowej zainteresowanego na potrzeby tej, ww. normy prawnej.

Z wymienionych powodów Sąd uznał, że skarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a to czyniło zasadnym jej uchylenie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, uwzględniając poczynione przez Sąd uwagi, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Zaznaczyć przy tym trzeba, iż Prezes ZUS swoją decyzję winien oprzeć na aktualnych okolicznościach dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego. Niezbędne jest więc uzupełnienie akt sprawy o taki materiał dowodowy, który pozwoli na ustalenie wszystkich dochodów oraz niezbędnych wydatków skarżącego. Przydatne w sprawie może okazać się także skorzystanie z pomocy pracownika socjalnego z ośrodka pomocy społecznej, celem ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej zobowiązanego (poprzez przeprowadzenie wywiadu w miejscu jego zamieszkania). Należy też wziąć pod uwagę aktualny stan zdrowia skarżącego i ustalić wpływ tej okoliczności na wynik sprawy. Nadto, Sąd podkreśla, iż w uzasadnieniu decyzji organ rentowy obowiązany jest nie tylko wymienić dowody i opisać ustalone fakty, ale także poddać cały materiał dowodowy odpowiedniej ocenie w kontekście przepisów regulujących ulgę w postaci umarzania należności z tytułu składek.

Na koniec Sąd zauważa, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Mając na uwadze treść skargi Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż rozpoznając sprawę mógł ocenić jedynie decyzje wydane w przedmiocie odmowy umorzenia wnioskowanych odsetek, nie był natomiast uprawniony do badania kwestii związanych z ich przedawnieniem. Jeśli skarżący ma wątpliwości co do wymagalności wskazanych w decyzjach kwot, winien zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ich ponowne określenie w odrębnej decyzji, od której to będzie miał prawo odwołać się do sądu powszechnego.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.