Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2326/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 150, art. 204
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
Teza: Z treści art. 150 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. nr 118 poz. 512 ze zm./ wywieść można zasadę, zgodnie z którą po ogłoszeniu upadłości wierzyciele, w tym także wierzyciele uprzywilejowani, a więc Skarb Państwa, nie mogą samodzielnie realizować swoich wierzytelności poza postępowaniem upadłościowym. W związku z tym po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą uprawnienie do korzystania z instytucji zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych w trybie określonym w przepisie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Zaległości te powinny być realizowane i podlegać regułom zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych wyznaczonych przepisami Prawa upadłościowego, a w szczególności przy zachowaniu kolejności wyznaczonej przepisami art. 204 Prawa upadłościowego.

TEZY

Z treści art. 150 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. nr 118 poz. 512 ze zm./ wywieść można zasadę, zgodnie z którą po ogłoszeniu upadłości wierzyciele, w tym także wierzyciele uprzywilejowani, a więc Skarb Państwa, nie mogą samodzielnie realizować swoich wierzytelności poza postępowaniem upadłościowym. W związku z tym po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą uprawnienie do korzystania z instytucji zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych w trybie określonym w przepisie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Zaległości te powinny być realizowane i podlegać regułom zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych wyznaczonych przepisami Prawa upadłościowego, a w szczególności przy zachowaniu kolejności wyznaczonej przepisami art. 204 Prawa upadłościowego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "RWT" S.A. - w upadłości na postanowienie Izby Skarbowej w W. O. Z. w R. z dnia 6 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych zobowiązań podatkowych - uchyla zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6.08.2001 r. (...), po rozpatrzeniu zażalenia syndyka masy upadłościowej "RWT" S.A. na postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia 11.05.2001 r., (...) w sprawie zaliczenie nadpłaty na zaległe zobowiązanie podatkowe z tytułu dywidendy, Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji.

Jak wynika z motywów zaskarżonego postanowienia w dniu 26.02.2001 r. Syndyk "RWT" S.A. w upadłości złożył wniosek o zaliczenie powyższej nadpłaty wpłat z zysku za 2000 r. na poczet podatków jakie wystąpią w roku 2001 r. tj. : podatku dochodowego od osób prawnych i wpłaty z zysku. W dniu 12.04.2001 r. Syndyk "RWT" S.A. w upadłości złożył kolejny wniosek o zaliczenie powyższej nadpłaty wpłat z zysku za 2000 r. na poczet podatków jakie wystąpią w roku 2001, tj. : podatku dochodowego od osób prawnych, wpłaty z zysku.

Na dzień złożenia deklaracji "RWT" - "RWT" S.A. w upadłości posiadała zaległości : w podatkach zniesionych za lata 1991-1995 plus odsetki na dzień upadłości, niezapłacone odsetki, obliczone do dnia upadłości, od zaległości w podatkach : od towarów i usług oraz dochodowym od osób fizycznych. Zaległości powyższe dotyczą okresu sprzed upadłości i zgłoszone zostały do listy wierzytelności.

Pierwszy Urząd Skarbowy w R. nie uwzględniając powyższych wniosków skarżącego i w dniu 11.05.2001 r., postanowieniem znak (...), na podstawie art. 273 par. 1 pkt. 2b i art. 75 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zaliczył z urzędu nadpłatę z zysku za 2000 r. na zaległe zobowiązania podatkowe dotyczące zaległości w dywidendzie od stycznia do września 1995 r. Zwrócił on jednocześnie uwagę, iż "RWT" - "RWT" S.A. w upadłości /upadłość ogłoszona z dniem 11 czerwca 1996 r./ posiadała nadpłatę powstałą w dniu 26.02.2001 r. w wyniku złożenia deklaracji WZS-1R i dokonania odpisu z podatku WZS tj. wpłaty z zysku jednoosobowych spółek skarbu państwa za 2000 r.

Na powyższe postanowienie syndyk "RWT" S.A. w upadłości złożył pismem z dnia 23.05.2001 r. zażalenie, w którym wnosi o jego uchylenie i zwrot nadpłaty na rachunek bankowy "RWT" S.A. w upadłości w R. Zarzucił w nim, że działanie Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. w sposób rażący narusza prawo upadłościowe, które w art. 204 określa kolejność zaspakajania wierzycieli masy upadłości. Organ podatkowy wiedział, że "RWT" S.A. jest postawione w stan upadłości, a zatem zaspokajanie wierzycieli musi odbywać się równocześnie w ramach danej kategorii wierzytelności. Zaspakajanie wierzytelności ujętych w dalszej niż druga kategoria może odbywać się w drodze podziału masy upadłości zatwierdzonego przez Sędziego Komisarza. Niedopuszczalne jest zaspokojenie jednego wierzyciela kosztem drugiego w ramach tej samej kategorii wierzytelności, tymczasem bezprawne przywłaszczenie przez Pierwszy Urząd Skarbowy wskazanej wyżej nadpłaty doprowadziło do zaspokojenia się Urzędu Skarbowego kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i organów samorządu terytorialnego, których wierzytelności znajdują się w tej samej kategorii co i wierzytelności Urzędu Skarbowego z tytułu podatków.

Zdaniem syndyka w sposób rażący został naruszony przepis art. 365 Kpc, który stanowi, że wyrok sądu wiąże w sprawie wszystkie organy państwowe. Lista wierzytelności, na której ujęte są wierzytelności Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., w tym niezapłacona dywidenda za rok 1995, ma moc wyroku sądowego. Oznacza to, że organ podatkowy nie może zmieniać wyroku sądu i dowolnie według własnego uznania przywłaszczać pieniądze należące do masy upadłości w celu zaspokojenia swoich wierzytelności ujętych na liście wierzytelności z pominięciem przepisów prawa upadłościowego.

Izba Skarbowa w W. nie znalazła podstaw do uwzględnienia zażalenia i wskazała, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika , że "RWT" - w upadłości posiadała nadpłatę wpłat z zysku jednoosobowych półek skarbu państwa za 2000 r. powstałą w wyniku złożenia w dniu 26.02.2001 r. przez skarżącego deklaracji WZS za 2000 r. Jednocześnie podmiot ten posiada zaległości podatkowe dotyczące okresu sprzed upadłości, które zgłoszone zostały do listy wierzytelności, w tym m. in. w dywidendzie za okres od stycznia do września 1995 r.

Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w art. 59 par. 1 pkt. 1 stanowią, że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części m.in. poprzez zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Natomiast, zgodnie z art. 75 par. 1 Ordynacji, nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych. Przepis ten, wskazuje, że instytucja potrącenia nadpłaty na zaległości podatkowe ma pierwszeństwo przed zwrotem nadpłaty i wnioskami o zaliczenie na bieżące zobowiązania.