Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 641/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA P. Kiss (spr.), Sędzia NSA W. Jarzębowski,, Protokolant Asystent sędziego J. Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Komunalnego Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 rok 1) oddala skargę, 2) ustala, że prawidłowa wartość przedmiotu sporu stanowi kwotę 33.533 zł , w związku z czym nakazuje zwrócić stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę nienależnie uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 994 (dziewięćset dziewięćdziesiąt cztery) zł.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 641/06

U Z A S A D N I E N I E

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...], wydaną z powołaniem się na przepisy m.in. art. 21 § 1 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. – dalej ustawa o pdop) określił Przedsiębiorstwu Komunalnemu sp. z o.o. z siedzibą w S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2003 w ogólnej kwocie 131.986 zł w miejsce zadeklarowanej i wpłaconej przez podatnika kwoty 98.453 zł.

W toku kontroli stwierdzono, że jednym z przedmiotów działalności gospodarczej skarżącej spółki jest eksploatacja wysypiska śmieci w B. na potrzeby własne oraz świadczenia usług w zakresie przyjmowania i wywozu nieczystości stałych na rzecz innych podmiotów. Z przeprowadzonych ustaleń wynika, że grunty położone na terenie wsi B. /ponad 4 ha/, przeznaczone na wysypisko odpadów komunalnych zostało przekazane na ten cel decyzją Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] Przedsiębiorstwu Komunalnemu w S. /przedsiębiorstwo państwowe/, które w 1992r. uległo przekształceniu w skarżącą spółkę, której wyłącznym udziałowcem jest Urząd Miasta S., przy czym zgodnie z wymienioną decyzją za użytkowanie przedmiotowych gruntów użytkownik był obowiązany uiszczać na rzecz gminy odpowiednie roczne opłaty. Na skutek "komunalizacji" nieruchomości, przedmiotowe działki obejmujące obszar wysypiska stały się z mocy prawa własnością Urzędu Miasta i Gminy w W., co zostało potwierdzone w drodze stosownej decyzji Wojewody S. z dnia [...] Ponieważ w toku kontroli podatkowej stwierdzono, że w okresie objętym kontrolą, tj. w 2003 r. spółka wykorzystywała grunty położone na terenie wsi B. do celów prowadzonej działalności gospodarczej /składowanie odpadów/ nieodpłatnie, organ pierwszej instancji określił z tego tytułu wartość nieodpłatnych świadczeń, konsekwencją czego było określenie przychodu spółki oraz jej zobowiązania podatkowego w wysokości innej, niż wynikającej ze złożonego za rok 2003 zeznania podatkowego.

Pismem z dnia 13 grudnia 2005 r. pełnomocnik skarżącej spółki złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, wskazując na naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa materialnego (art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o pdop) i przepisów postępowania (art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik, odwołując się do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o pdop wskazał, że nieodpłatne świadczenia na rzecz podatnika nie stanowią przychodu do opodatkowania po spełnieniu następujących przesłanek: otrzymane nieodpłatne świadczenia związane są z używaniem środków trwałych; środki trwałe otrzymane są przez podatnika będącego spółką użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków; środki trwałe przekazane są przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związek albo Skarb Państwa; przekazanie środka trwałego następuje w nieodpłatny zarząd lub używanie. Pełnomocnik, powołując się na decyzję wojewody S. o komunalizacji gruntów wysypiska śmieci w B. oraz umowę zawartą przez spółkę z Urzędem Miasta S. stwierdził, że w badanym stanie faktycznym spółka w 2003 r. użytkowała nieruchomość wysypiska śmieci przy spełnieniu wszystkich przesłanek, które warunkują zakwalifikowanie świadczeń jako niestanowiących przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji uznając, iż podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie organu odwoławczego spór dotyczy rozstrzygnięcia, czy organ pierwszej instancji zasadnie ustalił wartość nieodpłatnych świadczeń z tytułu użytkowania w roku 2003 przez spółkę wysypiska śmieci znajdującego się w B.. Według organu dla oceny faktycznego zaistnienia przesłanek z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o pdop decydujące znaczenie miało ustalenie, czy spółka użytkowaną przez siebie dla celów działalności gospodarczej przedmiotową nieruchomość otrzymała od jednostki samorządu terytorialnego w nieodpłatny zarząd lub używanie oraz czy jest podmiotem użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostki samorządu terytorialnego, przy czym brak spełnienia któregokolwiek ze wskazanych przesłanek powoduje, iż nieodpłatne świadczenie nie stanowi przychodu do opodatkowania.

Podniesiono, że z przeprowadzonych ustaleń wynika bezspornie, iż przedmiotowe grunty, na których wysypisko jest położone było własnością gminy W., co zostało potwierdzone w wydanej przez Wojewodę S. w dniu [...] decyzji o komunalizacji tych gruntów. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie można jednakże zgodzić się z twierdzeniem zawartym w odwołaniu spółki, że powyższa decyzja jest aktem prawnoadministracyjnym stanowiącym tytuł prawny do używania przez stronę nieruchomości stanowiących wysypisko śmieci w B.. Ze wskazanej decyzji wynika jedynie fakt uzyskania prawa własności do gruntów przez gminę W., co nie oznacza, że decyzja ta dotyczy przekazania gruntów spółce w nieodpłatny zarząd lub używanie. W ocenie organu drugiej instancji otrzymanie przez spółkę w nieodpłatny zarząd gruntu od jednostki samorządu terytorialnego nie może wynikać również z umowy zawartej [...] z Zarządem Miasta S. o oddanie skarżącej spółce mienia komunalnego do nieodpłatnego użytkowania, na którą powołuje się pełnomocnik w złożonym odwołaniu. Umowa ta nie dotyczy bowiem oddania do użytkowania gruntów, z tytułu użytkowania których określono wartość nieodpłatnych świadczeń. Organ podatkowy wskazał, że Zarząd Miasta S. nie mógł oddać tego mienia do nieodpłatnego użytkowania spółce, ponieważ nie był jego właścicielem. Stąd też według oceny Dyrektora Izby Skarbowej spółka nie otrzymała do użytkowania od jednostki samorządu terytorialnego gruntu w nieodpłatny zarząd. Spółka nie posiada również żadnej innej decyzji ani też umowy stwierdzającej, że grunt na którym znajduje się wysypisko śmieci, otrzymała od jednostki samorządu terytorialnego w nieodpłatny zarząd lub używanie, a okolicznością niesporną jest fakt, iż spółka w roku 2003 żadnych opłat z tytułu korzystania z przedmiotowego gruntu nie dokonywała. W związku z powyższym, skoro nie zostało spełnione omówione wyżej kryterium wynikające z postanowień art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o pdop, uznać należy zdaniem organu, że spółka otrzymała nieodpłatne świadczenia mające wpływ na wysokość przychodu.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o pdop), poprzez nieuzasadnione i nieprawidłowe zastosowanie w sprawie oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), co miało według strony wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik ponownie odwołał się do treści postanowień art. 12 ust. 1 pkt. 2, wskazując na przesłanki tego przepisu warunkujące możliwość zakwalifikowania nieodpłatnych świadczeń na rzecz podatnika jako nie stanowiących przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Pełnomocnik stwierdził przy tym, że w przedmiotowym stanie faktycznym spółka w 2003 roku użytkowała nieruchomość w postaci wysypiska śmieci w B., przy spełnieniu wszystkich tych przesłanek. Uzasadniając spełnienie pierwszej przesłanki art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pdop wskazał w szczególności, że z § 1 ust. 1 umowy o oddanie mienia komunalnego do użytkowania zawartej w S. w dniu [...] wynika, że Zarząd Miasta S. zezwolił spółce na nieodpłatne używanie rzeczy szczegółowo wymienionych w załączniku Nr 1 do tej umowy. Rzeczy te usytuowane są również na nieruchomości stanowiącej wysypisko w B., na której ustanowione zostało wobec skarżącej prawo zarządu i pobierania pożytków. Od początku 2001 r. ze wskazanych rzeczy podatnik korzystał bezumownie. Zdaniem pełnomocnika spółki obowiązującymi, a zatem i prawomocnymi aktami prawnymi, z których wynikały uprawnienia spółki pozostawały w tym przypadku decyzje administracyjne: z dnia [...] oraz z dnia [...] W ocenie pełnomocnika składniki majątkowe przekazane spółce w bezpłatne używanie spełniają definicję środków trwałych zgodnie z przepisami art. 16a ust. 1 i art. 16c pkt 1 ustawy o pdop. Odnośnie drugiej przesłanki pełnomocnik wskazał, że podatnik, jako spółka prawa handlowego, działa na podstawie Aktu Przekształcenia Przedsiębiorstwa Komunalnego w spółkę z o.o. Z dokumentu tego wynika bezsprzecznie, że skarżąca jest spółką użyteczności publicznej. Trzecia przesłanka, zdaniem pełnomocnika również została spełniona, albowiem oddanie do używania (w zarząd) spółce przedmiotowych środków trwałych nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia [...] Na skutek komunalizacji nieruchomości działki obejmujące obszar wysypiska śmieci w B. stały się z mocy prawa własnością Urzędu Miasta i Gminy w W., co potwierdzone zostało w drodze decyzji Wojewody S. z dnia [...] Pełnomocnik stwierdził, że decyzja ta "jest prawomocnym aktem prawnoadministracyjnym, który stanowi tytuł prawny do używania nieruchomości stanowiących wysypisko śmieci w B. przez Podatnika". Zdaniem strony z treści tego aktu bezspornie wynika, że środki trwałe przekazane zostały spółce przez jednostkę samorządu terytorialnego - Miasto i Gminę W..

Z tych też względów, zdaniem pełnomocnika, skoro w analizowanym stanie faktycznym spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki skutkujące zakwalifikowaniem nieodpłatnych świadczeń jako świadczeń nie stanowiących przychodu do opodatkowania, to określenie spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. w kwocie 131.986 zł jest całkowicie bezzasadne. W konsekwencji tego za bezzasadne uznał również zastosowanie art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy w celu określenia podstawy opodatkowania w przypadku przychodu z nieodpłatnych świadczeń.

Pełnomocnik zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja zawiera błędy uniemożliwiające uznanie jej za zgodną z przepisem art. 210 Ordynacji podatkowej, albowiem organ nie uzasadnił w sposób spójny i przekonujący, dlaczego uznał, że obiekty, których dotyczy decyzja nie znajdują się w zarządzie spółki. Nie można więc stwierdzić, na jakiej podstawie organ dokonał niekorzystnej dla podatnika kwalifikacji prawnej. Nie dokonując wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, zdaniem pełnomocnika, organ naruszył również przepisy art. 124 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosząc o jej oddalenie w całości podtrzymał swoje stanowisko oraz argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem merytorycznego sporu pomiędzy stronami jest wyłącznie kwestia zasadności określenia dla skarżącej spółki za 2003 rok przychodu /oraz związanego z tym należnego podatku dochodowego od osób prawnych/ z tytułu nieodpłatnych świadczeń związanych z użytkowaniem nieruchomości w B., na której spółka prowadziła wysypisko śmieci. W uzasadnieniu swoich stanowisk obie strony postępowania powołują się przede wszystkim na przepis art.12 ust.1 pkt.2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a więc rozstrzygnięcie powyższego sporu sprowadza się do uznania, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy organy podatkowe prawidłowo zastosowały wymieniony przepis.

Zgodnie z powołanym przepisem przychodami podatników /z określonymi zastrzeżeniami/ są w szczególności wartości nieodpłatnych świadczeń oraz przychodów w naturze, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego i ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Analizując treść tego przepisu należy uznać /z czym zresztą zgadzają się obie strony postępowania/, iż dla wyłączenia z przychodu do opodatkowania wartości nieodpłatnych świadczeń, wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie, powodujące takie wyłączenie muszą być spełnione kumulatywnie i niespełnienie przynajmniej jednej z nich stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z przychodem z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, powstała w grudniu 1992r. w wyniku przekształcenia państwowego Przedsiębiorstwa Komunalnego w S., której wyłącznym udziałowcem jest Urząd Miasta S., wśród dość różnorodnej działalności gospodarczej prowadziła także wysypisko śmieci na nieruchomości położonej w B., gmina W.. Okolicznością niesporną jest również fakt, iż w 2003r. spółka nie uiszczała żadnych opłat z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Właścicielem nieruchomości, na której znajduje się wysypisko śmieci / powierzchnia 42.900 m2/ jest Urząd Miasta i Gminy W., który decyzją Naczelnika tego Urzędu z dn. [...] przekazał tą nieruchomość na wysypisko odpadów komunalnych w odpłatne użytkowanie /w decyzji zostały przewidziane roczne opłaty za użytkowanie/ na czas nieoznaczony Przedsiębiorstwu Komunalnemu w S.. Wymieniona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dn.29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22, poz.99/, uchylonej ustawą z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115, poz.741/.

Z art.199 ust.2 wymienionej ostatnio ustawy wynika, że zarząd nieruchomości, stanowiącej m.in. własność gminy, sprawowany w dniu wejścia ustawy w życie przez jednostki organizacyjne, przekształca się w trwały zarząd, a w myśl art. 222 ust.1 tej ustawy, do nieruchomości oddanych w zarząd przed wejściem ustawy w życie odpowiednie zastosowanie mają przepisy art.83, dotyczące opłat z tytułu trwałego zarządu, a zmiany wysokości stawek opłat rocznych dokonuje odpowiedni organ. Stąd też brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że wykonywany przez skarżącą spółkę zarząd lub użytkowanie przedmiotowej nieruchomości mógł mieć charakter nieodpłatny. Pomimo powyższych uregulowań właściciel gruntu wysypiska nie ustalił ani nie pobierał do końca 2003r. żadnych opłat za użytkowanie terenu wysypiska. Dopiero w dniu [...] Urząd Miasta i Gminy W. zawarł ze skarżącą spółką umowę dzierżawy terenu wysypiska w B., w której ustalono miesięczny czynsz dzierżawny w wysokości 10.725 zł /0, 25 zł z 1 m2/. Wynikająca z tej umowy wysokość czynszu dzierżawnego stanowiła zresztą podstawę ustalenia przez organy podatkowe wysokości nieodpłatnego świadczenia z powyższego tytułu za rok 2003, po pomniejszeniu wysokości czynszu o odpowiedni wskaźnik wzrostu cen i usług konsumpcyjnych, wynikający z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego /3,5 %/. Należy w tym miejscu nadmienić, iż wysokość ustalonej przez organy podatkowe wartości nieodpłatnego świadczenia z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości nie była kwestionowana przez stronę skarżącą na żadnym etapie postępowania podatkowego.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny należy podzielić stanowisko organów podatkowych, iż skarżąca spółka nie spełniała w rozpatrywanym roku podatkowym co najmniej jednego z podstawowych warunków, wymienionych w cytowanym na wstępie przepisie art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o pdop do uznania, iż wartość nieodpłatnego świadczenia z tytułu użytkowania nieruchomości w B. na cele składowania odpadów komunalnych nie stanowi przychodu do opodatkowania w rozumieniu tego przepisu, tj. otrzymania przedmiotowej nieruchomości w nieodpłatny zarząd lub użytkowanie. Powoływanie się strony skarżącej w powyższym zakresie na decyzje Wojewody S. z dnia [...] znak: [...], a także na umowę z dnia [...] zawartą z zarządem Miasta S. o oddaniu wymienionego w załączniku nr 1do tej umowy mienia komunalnego do nieodpłatnego użytkowania nie może mieć żadnego znaczenia dla rozważanej kwestii świadczenia z tytułu nieodpłatnego użytkowania nieruchomości w B..

Wymieniona decyzja Wojewody S. potwierdza jedynie fakt, iż grunty, na których spółka prowadziła wysypisko odpadów stały się z mocy prawa własnością gminy W., natomiast umowa zawarta z Zarządem Miasta S. dotyczyła wyłącznie oddania skarżącej spółce do nieodpłatnego użytkowania szczegółowo wymienionych rzeczy, w tym również usytuowanych na przedmiotowej nieruchomości. Powyższe czynności i akty prawne nie mogły zresztą dotyczyć przekazania skarżącej spółce w nieodpłatny zarząd lub używanie przedmiotowej nieruchomości w B., albowiem tego rodzaju uprawnienie przysługiwało wyłącznie właścicielowi tej nieruchomości, tj. Urzędowi Miasta i Gminy W.. W toku całego postępowania kontrolnego i podatkowego skarżąca spółka nie przedstawiła żadnej decyzji bądź innego aktu stwierdzającego, iż otrzymała przedmiotową nieruchomość w nieodpłatne użytkowanie /zarząd/ od właściwej jednostki samorządu terytorialnego, a z ustalonego stanu faktycznego wynika, że użytkowanie tej nieruchomości winno odbywać się w sposób odpłatny, co zresztą potwierdziła sama spółka zawierając z urzędem Miasta i Gminy W. odpowiednią umowę w dniu [...].

Na uwzględnienie nie zasługuje również postawiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia wskazanych przepisów postępowania podatkowego /art.210 par.4 oraz art.121 par.1 i art.124 Ordynacji podatkowej/, albowiem zaskarżona decyzja zawiera obszerne i wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Postawiony w skardze zarzut, iż zaskarżona decyzja nie zawiera "spójnego i przekonywującego" uzasadnienia odmowy uznania, dlaczego przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się w zarządzie skarżącej spółki wydaje się całkowicie niezrozumiały, albowiem z akt sprawy wynika, że tego rodzaju okoliczność nie była kwestionowana przez organy podatkowe obu instancji, które uznały jedynie, że oddanie tej nieruchomości stronie skarżącej w zarząd lub używanie przez uprawnioną jednostkę samorządu terytorialnego nie nastąpiło w sposób nieodpłatny. W odniesieniu się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy również podnieść, iż strona brała czynny udział w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym i podatkowym.

W zakończeniu należy także stwierdzić, że w wniesionej do Sądu skardze strona podała zawyżoną wartość przedmiotu sporu /wysokość całego należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r. zamiast jedynie wysokość spornej kwoty podatku związanej z kwotą nieodpłatnego świadczenia/, od której uiściła wpis sądowy, w związku z czym Sąd w wyroku określił prawidłową wartość przedmiotu sporu oraz nakazał zwrócić stronie nadpłaconą kwotę wpisu.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną.