Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 231/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 34,  art. 48
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 27 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta), którą zobowiązano dłużnika alimentacyjnego H.S. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych M.S., G.S. i P.S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 2 pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 12, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), przyznał wyżej wymienionym osobom uprawnionym świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres [...]: P.S. w kwocie po [...] zł miesięcznie, G.S. i M.S. w kwocie po [...] zł miesięcznie.

Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osoby uprawnione z funduszu alimentacyjnego.

Wobec niemożności ustalenia miejsca pobytu H.S., organ zwrócił się do Sądu Rejonowego o ustanowienie przedstawiciela celem reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy wyznaczył dla H.S. kuratora w osobie adwokata A.M.

Wobec powyższego pismem z dnia [...] organ zawiadomił ustanowionego kuratora o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie.

Następnie decyzją z dnia [...], nr [...],

na podstawie art. 12 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ust. 3 i ust. 7 pkt 2 ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zobowiązał H.S. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych ww. osobom świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie [...] w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ I instancji przywołał brzmienie art. 27 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przedstawił dokładne wyliczenie wypłaconych kwot. Nadto wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. W oparciu

o powyższe komornik sądowy nie przekazał do organu właściwego wierzyciela żadnej kwoty, w związku z czym, do spłaty pozostała należność we wskazanej kwocie wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji kurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Kurator podniósł, iż organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego na łączna kwotę [...] zł miesięcznie, jednakże o powyższym nie powiadomił dłużnika alimentacyjnego do czego był zobowiązany na podstawie art. 27 ust. 7 pkt 1 ww. ustawy.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że H.S. był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz swoich dzieci, ich egzekucja - jak wynika

z zaświadczenia komornika znajdującego się w aktach sprawy - była bezskuteczna. Okres na jaki przyznano, decyzją z dnia [...] świadczenie

z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: M.S., G.S. oraz P.S. zakończył się, a zatem decyzja nakładająca na odwołującego na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, obowiązek zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest zgodna z prawem. W tej sytuacji H.S. jest zobowiązany do zwrotu wypłaconej w okresie [...] osobom uprawnionym kwoty [...] zł z tytułu otrzymanych przez nich świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie uzależnia wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnień z funduszu alimentacyjnego od dopełnienia przez organ obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy. Również upływ czasu od zakończenia okresu świadczeniowego nie ma wpływu na wydanie powyższej decyzji.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Kolegium, kurator zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 34 K.p.a. oraz art. 48 § 1 K.p.a. poprzez nie wystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej pisma, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że wymagana przez art. 27 ust 7 ww. ustawy chronologia nie została zachowana w niniejszej sprawie, ponieważ informacja

o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego została przekazana kuratorowi dopiero łącznie z decyzją z dnia [...] zobowiązującą do zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie [...], czyli prawie 2 lata od wydania decyzji przyznającej świadczenia, poza tym rok po zakończeniu wypłaty tychże świadczeń. Tymczasem kurator dla nieznanego z miejsca pobytu H.S. został ustanowiony dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] - sygn. [...] - czyli ponad rok po rozpoczęciu wypłaty tychże świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że niezwłoczne przekazanie informacji dłużnikowi alimentacyjnemu jest istotne ze względu na to, że odsetki obciążające dłużnika alimentacyjnego naliczane są już od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu.

Podsumowując skarżący stwierdził, że organ nie wystąpił o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej H.S. celem doręczenia pisma,

co w konsekwencji doprowadziło do niedopełnienia wymaganego przez art. 27 ust. 7

pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązku przekazania H.S. informacji o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń

z funduszu alimentacyjnego. Wspomnianą informację doręczono kuratorowi dopiero po zakończeniu wypłaty tychże świadczeń, łącznie z decyzją z [...]

o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego - zdaniem skarżącego zbyt późno.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności wykładni.

W związku z wnioskiem skargi o umorzenie postępowania administracyjnego, na wstępie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie zastępuje właściwych

w indywidualnej sprawie, organów administracji publicznej w merytorycznym orzekaniu. Wynika to z treści przytoczonego powyżej przepisu, a także treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przez sąd, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi dającymi podstawę do uwzględnienia skargi, następuje uchylenie takiej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w razie wystąpienia wad kwalifikowanych.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została

z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą to zobowiązano skarżącego do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytuł wypłaconych w okresie [...] osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 27 ustawy

z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r.

Nr 7, poz. 1 ze zm.). W myśl ust. 1 powołanego przepisu, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie

z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego

po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Zgodnie z ust. 2 tego unormowania, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że świadczenie przyznane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym, zaś obowiązek do zwrotu powstaje,

w zależności od realiów konkretnej sprawy, albo po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń

z funduszu alimentacyjnego. O tym obowiązku rozstrzyga organ administracji właściwy wierzyciela, w formie decyzji. Decyzja o zwrocie wypłaconego świadczenia stanowi konsekwencję decyzji przyznającej to świadczenie. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy, konkretyzuje bowiem obowiązek regresu należności wyłożonych z budżetu państwa w oparciu o decyzję przyznającą na rzecz osoby uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która podejmowana jest w sytuacji potwierdzonego przez komornika braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Ustawodawca przesądził, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku, gdyż za niego – w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie - wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. Rozstrzygnięcie co do tej kwestii potwierdza zatem powstanie po stronie dłużnika nowego obowiązku, który należy odróżnić od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu.

Analiza treści przepisu art. 27 ustawy prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wymaga tylko i jedynie ustalenia, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia zostały wypłacone. Powyższe warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Przy czym, dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dopóki decyzja o przyznaniu świadczenia nie zostanie wzruszona, bądź wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt

I OSK 793/11, lex nr 1149435).

W ocenie Sądu, należy podzielić pogląd organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z prawidłowych i niezakwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych

w sprawie przez organ I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącego: [...], na okres [...] oraz, że w wyżej wskazanym okresie świadczeniowym organ ten wypłacił osobom uprawnionym łącznie kwotę [...] zł. Ta okoliczność faktyczna przesądza o prawidłowości rozstrzygnięcia zobowiązującego skarżącego do zwrotu całej kwoty wypłaconej z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci za okres świadczeniowy [...].

Wskazać również należy, że decyzja wydana w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy ma charakter decyzji związanej. Powyższe oznacza, że spełnienie łącznie dwóch wyżej wskazanych przesłanek, tj. wypłacenia ze środków funduszu alimentacyjnego świadczenia dla osoby uprawnionej oraz funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej to świadczenie, obliguje organ do jej wydania. Przy czym organ prowadząc postępowanie nie jest uprawniony do ustalenia żadnych innych okoliczności aniżeli te, które warunkują podjęcie orzeczenia o zwrocie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Bez znaczenia, dla niniejszej sprawy jest to, czy i kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji w sprawie przyznania na jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego, albowiem ta okoliczność nie mieści się w przesłankach materialnoprawnych zastosowania art. 27 ust. 2 ustawy.

Za chybiony uznać należy zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 34 oraz 48 K.p.a. poprzez nie wystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej pisma, skoro w sprawie występował już w imieniu skarżącego wyznaczony, na wniosek organu I instancji, kurator. Organ odwoławczy nie musiał powtarzać procedury przeprowadzonej przez organ I instancji i ponownie występować

o ustanowienie kuratora.

Nadto, zdaniem Sądu, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego,

że naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pozostaje bez wpływu na legalność decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnień z funduszu alimentacyjnego.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca

ją decyzja organu I instancji zostały podjęte zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podnoszone zaś w skardze zarzuty, jak już wyżej zaznaczono, w istocie nie odnoszą się do tych rozstrzygnięć, lecz do prawidłowości powiadomienia skarżącego o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a więc pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny,

na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.