Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 848/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz 446
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. S. i B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z Funduszu Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia 12 września 2018 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 139 ust. 4 w związku

z art. 10 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 i Dz. U. z 2017 r., poz. 1543) oraz § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r.,

w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych

(Dz. U. z 1982 r., nr 30, poz. 211) wydanego na podstawie § 2 dekretu z dnia 16 maja 1956r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U.

z 1956 r., nr 17, poz. 92 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania małżonków S.

i B. S. (dalej: Skarżący) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018r., znak: [...]orzekającej o odmowie umorzenia pozostałej części należności w kwocie [...]zł, którą to kwotę stanowią: [...] zł kwota należności głównej, [...]zł odsetki ustawowe oraz [...]zł koszty egzekucyjne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono m. in., że w dniu [...] listopada 1990 r. pomiędzy Rejonowym Biurem Pracy w R. - którego następcą prawnym jest Powiatowy Urząd Pracy w R. - a S. S., ówcześnie prowadzącym sklep z artykułami spożywczymi i mięsnymi w R., zawarto umowę pożyczki w kwocie [...] starych zł (po denominacji [...]zł), celem utworzenia pięciu stanowisk pracy. Z uwagi na niespłacanie pożyczki zgodnie z planem spłat, umowa została wypowiedziana przez Rejonowy Urząd Pracy w R., a sprawa skierowana na drogę postępowania sądowego. Wyrok zasądzający zapłatę kwoty wraz z odsetkami i kosztami procesu został wystawiony dla Strony przez Sąd Wojewódzki w R. w dniu [...] sierpnia 1996 r., [...], a zaopatrzony w klauzulę wykonalności w dniu [...] października 1996 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. [...] utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w R. z [...] lipca 2016 r., I [...] nadano w/w wyrokowi klauzulę wykonalności wobec majątku B. S. objętego wspólnością ustawową małżeńską ze S. S.. S. S. złożył wniosek o umożliwienie spłaty zadłużenia w ratach (pismo z [...].09.2001 r., [...].02.2003r.) Starosta [...] decyzją z [...] marca 2003 r. znak: [...]uwzględniając wniosek Strony, rozłożył należność na raty po ok. [...] zł miesięcznie (ówcześnie łącznie [...] zł) i zawiesił egzekucję komorniczą. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] września 2003 r, znak: [...] z powodu nieregulowania rat należności przez Stronę.

Ponowny wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty oraz umorzenia części lub całości odsetek złożono w dniu [...] stycznia 2004 r., następnie wniosek ten został wycofany. Następny wniosek Skarżących o umorzenie zadłużenia złożono [...] czerwca 2009 r. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. znak odmówiono umorzenia należności w kwocie [...]zł. Skarżący od czasu orzeczenia sądu w 1996 r. uregulowali należność w łącznej kwocie [...]zł.

Kolejnym wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. Skarżący wnieśli o umorzenie

w całości niespłaconej części pożyczki z Funduszu Pracy zawartej między S. S. a Rejonowym biurem Pracy w R. [...] listopada 1990r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że udzielona pożyczka powinna była zostać umorzona z mocy prawa na podstawie art. 13 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu (Dz. U.

z 1989 r., Nr 75, poz. 446 ze zm.), ponieważ S. S. spełnił przesłanki warunkujące umorzenie pożyczki. Ponadto wskazano, że łączna suma zobowiązań wynosi ponad [...] zł z tytułu m. in. zaciąganych kredytów bankowych na rozwój prowadzonego gospodarstwa rolnego, zobowiązań wobec Funduszu Pracy

i niepłaconych alimentów, oraz inne zadłużenia objęte hipotekami ujawnionymi

w księgach wieczystych nieruchomości należących do wnioskodawców i jego syna J. S.. W zakresie sytuacji życiowej Skarżących wskazano, że małżonkowie nie pracują, oboje pozostają na utrzymaniu syna J., pomagając w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, które notuje straty. Egzekucja z nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne pozostaje bezskuteczna, a spłata żądanej przez Starostę [...] należności pozbawiłaby Strony podstawowych środków utrzymania. Do wniosku dołączono kopie m.in. umów kredytowych, orzeczeń sądowych wydanych wobec wnioskodawców i postanowień komorników o umorzeniu postępowań egzekucyjnych jako bezskutecznych. Wskazano, że z treści złożonych oświadczeń majątkowych wynika, że Skarżący nie posiadają mienia ruchomego ani nieruchomego, nie korzystają z pomocy społecznej i pozostają bezrobotni. Oświadczenia zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Jednocześnie z wydruku odpisu KW nr KI [...]wynikało, że Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości na zasadzie współwłasności ustawowej łącznej. Powiatowy Urząd Pracy w R., pismem z dnia [...] maja 2018 r. wezwał do wyjaśnienia rozbieżności co do treści złożonych oświadczeń i dołączonych dokumentów, dotyczących własności gospodarstwa rolnego prowadzonego przez J. S. - w księdze wieczystej KW nr [...] została ujawniona umowa darowizny Pani B. S. na rzecz syna Pana J. S. z dnia [...] marca 2018 r. Pełnomocnik Skarżących wyjaśnił, że wniosek o umorzenie z dnia [...] marca 2018 r. sporządził zgodnie z informacjami podanymi przez wnioskodawców. Potwierdził dokonanie darowizny udziału w nieruchomości przez B. S. na rzecz syna J. S., co było warunkiem niezbędnym do uzyskania pomocy z ARiMR-u. Ponadto pełnomocnik poinformowała, że Skarżący planował przeniesienie swojego udziału w nieruchomości na syna darowizną, co nie doszło do skutku.

Powiatowa Rada Rynku Pracy w R., uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. negatywnie zaopiniowała propozycję umorzenia wskazanych należności.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...]orzekł o odmowie umorzenia pozostałej części należności w kwocie [...]zł.

W odwołaniu z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 13 ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1989 r o zatrudnieniu (Dz. U. z 1989 r., Nr 75, poz. 446 ze zm.),

- naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wnioskodawcy posiadają majątek o znacznej wartości,

- naruszenie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 września 1982 r. Rady Ministrów w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. Nr 30, poz. 211), poprzez jego błędna wykładnię - uznając, że wnioskodawcy posiadają majątek z którego można prowadzić egzekucję i że w wyniku egzekucji nie zostaliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] wskazał

w szczególności, że zawarcie w dniu [...] listopada 1990 r. umowy pożyczki na utworzenie [...] stanowisk pracy pomiędzy S. S. a Rejonowym Biurem Pracy w R. nastąpiło w drodze czynności cywilnoprawnej, a zatem żadne roszczenia z niej wynikające nie mogą być dochodzone w trybie administracyjnym. Właściwym dla rozstrzygnięcia sporów wynikających z takiej umowy jest sąd powszechny. Jednocześnie Starosta [...] jest w niniejszej sprawie wierzycielem

i gospodarzem postępowania egzekucyjnego prowadzonego poza trybem administracyjnym, dlatego ocena tych okoliczności pozostaje poza kompetencją Wojewody [...]. Z tego powodu żądania w kwestii poprawności rozliczenia umowy pożyczki, jej wypowiedzenia, sposobu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, naliczania odsetek od kwot zasądzonych prawomocnym orzeczeniem sądu nie mogą zostać rozpatrzone w niniejszym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki w R. [...] sierpnia 1996 r., w sprawie o sygn. akt

[...]wydał wyrok zasądzający zapłatę na rzecz Skarbu Państwa kwoty

[...]zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności w dniu [...] października 1996 r.. Ponadto postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. sygn. akt [...]potwierdzonego postanowieniem Sądu Okręgowego

w R. z [...] lipca 2016 r., [...] nadano wskazanemu wyrokowi klauzulę wykonalności wobec majątku B. S. objętego wspólnością ustawową małżeńską ze Skarżącym. Art. 365 § 1 Kpc stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Biorąc pod uwagę powyższe, organy administracji publicznej są związane prawomocnym wyrokiem sądu wydanym w niniejszej sprawie i nie mogą samodzielnie dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, ani podejmować przeciwdowodów wobec treści wyroku. Dlatego też niniejsze postępowanie toczy się wyłącznie w przedmiocie postępowania z wniosku o umorzenie należności pozostałej części należności w kwocie [...]zł, na podstawie przepisów regulujących możliwość umorzenia należności Skarbu Państwa ze względów społecznych.

Organ wskazał, że umowę pożyczki na utworzenie [...] stanowisk pracy pomiędzy Skarżącym a Rejonowym Biurem Pracy w R. z [...] listopada 1990 r., zawarto na podstawie ustawy z 29 grudnia 1989 r o zatrudnieniu (Dz. U. z 1989 r., Nr 75, poz. 446 ze zm.). W przepisach przejściowych obecnie obowiązującej ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1265

i Dz. U. z 2017 r., poz. 1543), w art. 139 ust. 5 wskazano, że pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Do dnia 1 stycznia 1995 r. kwestie te regulował dekret z dnia 16 maja 1956 r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. z 1956 r. Nr 17, poz. 92 ze zm.) oraz wydane na podstawie art. 2 tego dekretu rozporządzenie Rady Ministrów 15 września 1982 r.

w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. Nr 30, poz. 211). Przepis art. 1 powołanego wyżej dekretu stanowił, że należności pieniężne, które przysługują jednostkom budżetowym, państwowym instytucjom, przedsiębiorstwom i bankom oraz instytucjom ubezpieczeń społecznych mogą być

w przypadkach gospodarczo uzasadnionych lub zasługujących na szczególne uwzględnienie umarzane w całości lub w części, odraczane lub rozkładane na raty.

Z kolei przepis § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia dokładnie precyzował, kiedy należność może być umorzona w całości lub w części a mianowicie jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można by dochodzić należności,

2) w wyniku egzekucji z majątku dłużnika dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania,

3) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia,

4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tej należności nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne,

5) nie można ustalić osoby dłużnika.

Kolejny ustęp 2 tego paragrafu stanowił dalej, że należność może być również umorzona w całości lub części mimo braku okoliczności wymienionych w ust. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne (...). Jednocześnie przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia przewidywał, że umorzenie należności, za którą odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych (...)".

Wojewoda wskazał, że użyte przez ustawodawcę powyżej sformułowanie "mogą być umarzane" oznacza, że decyzje wydawane w tym przedmiocie wydawane są na zasadzie uznania administracyjnego, którego praktyczne zastosowanie jest jednak dopuszczalne w razie zaistnienia chociażby jednej z przesłanek prawnych, określonych w rozporządzeniu. Brak takiej przesłanki, stanowi istotną przeszkodę do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy wnoszącego o umorzenie należności pieniężnej. Kontrola legalności decyzji uznaniowych w trybie odwoławczym podlega znacznemu ograniczeniu. Sprowadza się ona do badania prawidłowości w gromadzeniu materiału dowodowego oraz weryfikacji, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w istniejącym stanie faktycznym oraz czy organ I instancji nie wykroczył w swej decyzji poza granice uznania administracyjnego, czyli czy wydane przez niego rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny

i prawny sprawy pomimo, że wnioskodawcy w toku postępowania składali nieprawdziwe lub niekompletne informacje. Organ odwoławczy podzielił pogląd Starosty [...], że w przypadku Skarżących nie występują w chwili obecnej przesłanki

§ 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. Nr 30, poz. 211). I tak odpowiednio:

1. Skarżący jest współwłaścicielem udziału wraz z synem J. gospodarstwa rolnego w miejscowości [...] gm. B., pow. O. o łącznej powierzchni [...]ha, w którego skład wchodzą nieruchomości objęte księgami wieczystymi KW nr [...] oraz KW nr [...] . Prawo współwłasności tej nieruchomości B. S. przekazała na rzecz syna J. aktami darowizny [...] marca 2018 r., przed notariuszem A. G. w R., dla KW nr [...] akt notarialny Rep. A nr [...] oraz dla KW nr [...]akt notarialny rep. Nr [...], o czym nie poinformowała urzędu pracy. Zatem, o ile przesłanka nieposiadania majątku, z którego można by dochodzić należności obecne występuje wobec B. S., to S. S. nadal pozostaje współwłaścicielem gospodarstwa, które wraz z synem prowadzi. W świetle § 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, przesłanka ta nie może być uznana za spełnioną.

2. Zgodnie z treścią wniosku, niezbędne środki utrzymania wnioskodawcom zapewnia syn J. S., na którego utrzymaniu oboje pozostają i pomagają

w prowadzeniu gospodarstwa. Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, Strony nie uzyskują żadnych dochodów, nie korzystają także z pomocy społecznej. Małżonkowie nie prowadzą działalności gospodarczej, nie podejmują pracy, choć brak jest informacji o ograniczeniach co do możliwości wykonywania pracy, z dokumentacji nie wynika także, by któreś z małżonków było niepełnosprawne. Wojewoda [...] ustalił, że Skarżący nie byli nigdy zarejestrowani jako osoby bezrobotne we właściwym dla miejsca ich zameldowania urzędzie pracy. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że zgodnie z treścią Aneksu nr 2 do umowy kredytu konsumpcyjnego konsolidacyjnego nr [...] z [...] marca 2009r., zawartym z Bankiem [...] w O. Ś. [...] czerwca 2015r, Skarżący zobowiązali się spłacać raty kwartalne w 2016 r., 2017r. i 2018 r. w wysokości ponad [...]zł każda i ani z dokumentacji sprawy, ani z wpisów w księgach wieczystych nie wynika, aby od wypełniania tego zobowiązania się uchylali. Podkreślono, że obniżenie standardu dotychczas prowadzonego życia nie może być utożsamiane "zagrożeniem utraty niezbędnych środków utrzymania", a zobowiązania Skarbu Państwa nie mogą być traktowane jako mniej ważne niż zobowiązania wobec banków komercyjnych.

3. Dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia - ze względów oczywistych przesłanka ta nie ma zastosowania.

4. W ocenie organu odwoławczego przesłanka ta także nie została spełniona, wbrew twierdzeniom pełnomocnika wnioskodawców. O ile postępowania egzekucyjne z majątku ruchomego i wynagrodzenia dłużników rzeczywiście były umarzane na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 kpc, tj., umorzenie z urzędu jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, to

w przypadku egzekucji z nieruchomości, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z mocy prawa z powodu braku wniosku wierzyciela o wyznaczenie terminu II licytacji.

5. Także nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Wskazano też, że w przypadku decyzji uznaniowych, takich jak decyzja niniejsza, Starosta spośród możliwych rozwiązań może wybrać te, które w okolicznościach konkretnej sprawy, jako dysponent Funduszu Pracy, uzna za słuszne czy celowe.

W sytuacji, gdy przesłanki wskazane w powyższych przepisach nie zostaną spełnione, organ w ogóle nie ma możliwości umorzenia zobowiązania, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Podniesiono, że umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną, zatem może być stosowane z wyjątkowych i nadzwyczajnych przyczyn. Powyższe przepisy umożliwiają organowi w bardzo szczególnych, wyjątkowych przypadkach na odstąpienie od egzekucji należności w oparciu o względy społeczne i mają na celu ochronę dłużnika i/lub osób od niego zależnych. Jednocześnie, zdaniem organu, należy pamiętać, że dotacja została udzielona ze środków publicznych i należy mieć również na uwadze interes wierzyciela - Skarbu Państwa, a nie wyłącznie interes wnioskodawcy. Nie można z instytucji umorzenia zobowiązania czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnień od zadłużenia. Szczególnie uzasadnione przypadki bowiem są związane z sytuacją zdrowotną lub rodzinną zobowiązanego i obejmują sytuacje nadzwyczajne (wyjątkowe) powstałe w wyniku wypadku losowego, a w każdym razie istniejące niezależnie od zobowiązanego,

w następstwie których jego sytuacja ulegnie takiemu pogorszeniu, że nie jest on

w stanie na bieżąco spłacać swoich należności, a nadto nie ma perspektywy poprawy

i zmiany tej sytuacji. W przedmiotowej sprawie takie wyjątkowe względy nie miały miejsca.

W skardze do sądu Skarżący wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] i zasądzenie kosztów postępowania zarzucili:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 roku o zatrudnieniu poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia 50% kwoty pożyczki w sytuacji spełnienia przez pożyczkobiorcę S. S. wymagań uregulowanych wskazanym przepisem prawnym;

2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy i przyjęcie, że dłużnicy osiągają dochody

z dzierżawy gospodarstwa rolnego, posiadają majątek o znacznej wartości i za umorzeniem nie przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne

w sytuacji, gdy nie osiągają oni żadnych dochodów i są na utrzymaniu syna J. S., a przeciwko nim od wielu lat toczą się liczne postępowania egzekucyjne wszczęte na wniosek wielu wierzycieli, co w konsekwencji doprowadziło do braku ustalenia faktycznej sytuacji finansowej odwołujących się i przekroczenia uznania administracyjnego;

3. naruszenie § 3 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 roku w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pożyczkobiorca S. S. i jego żona B. S. nie wykazali, że w wyniku egzekucji z majątku oni lub osoby pozostające na ich utrzymaniu byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania w sytuacji, gdy są osobami zadłużonymi względem wielu wierzycieli, nie osiągają żadnych dochodów, a egzekucje komornicze przeciwko nim od wielu lat są bezskuteczne;

4. naruszenie § 3 ust. 1 pkt. 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 roku w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pożyczkobiorca S. S. i jego żona B. S. posiadają majątek, z którego można prowadzić egzekucję w sytuacji, gdy po ponad 20 latach działań zmierzających do wyegzekwowania należności nie wyegzekwowano skutecznie żadnej kwoty pieniędzy.

W uzasadnieniu wskazali w szczególności, że niezasadna była odmowa umorzenia 50% kwoty pożyczki w sytuacji spełnienia przez pożyczkobiorcę wymagań uregulowanym wskazanym przepisem prawnym. Pożyczkobiorca bowiem zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 roku o zatrudnieniu zatrudniał bezrobotnego przez 24 miesiące oraz prowadził działalność gospodarczą przez 24 miesiące. Ponadto spłacił połowę pożyczki. Podnieśli, że Skarżący nie brał udziału w sprawie o zapłatę, jaka zakończyła się wydaniem przez Sąd Wojewódzki w R., w dniu [...] sierpnia 1996 roku wyroku w sprawie sygn. akt [...], a zatem nie mógł podnieść ww. zarzutu w toku procesu. Niemniej jednak ta okoliczność winna być wzięta pod uwagę

w toku niniejszego postępowania i spowodować umorzenie długu na mocy § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 roku w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych - przez wzgląd na uczciwość i zasady współżycia społecznego. Odnosząc się zaś do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 roku w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych podnieśli, że działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych, wynikającym z art. 7 k.p.a., dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wojewoda [...] przy wydaniu decyzji w przedmiocie umorzenia pożyczki na wniosek odwołującego - przekroczył granice uznania administracyjnego. O ile za przekonywującą Skarżący uznali argumentację, iż S. S. posiada czy posiadał mienie nieruchome to badając czy w wyniku egzekucji z majątku dłużnika dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania, a także czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne - organ przyjął rozwiązanie całkiem dowolne, niemające oparcia w tym przepisie. Skarżący podnieśli, że nie mają pracy, są osobami w podeszłym wieku, pozostają na utrzymaniu [...] letniego syna J., który prowadzi gospodarstwo rolne osiągając straty, skarżący nie uzyskują dochodów z dzierżawy gospodarstwa rolnego, a ich zadłużenie rośnie. Nadto organ pominął fakt, ze nieruchomości rolne będące we współwłasności Skarżącego objęte są zabezpieczeniem hipotecznym na kwotę przewyższającą jego wartość. Argumenty te zdaniem Skarżących przemawiają także za zasadnością zarzutu naruszenia § 3 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 roku bowiem Skarżący w wyniku egzekucji z majątku byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania. Zadaniem powyższej regulacji jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego pozwalającego osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu z gwarancją, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia stwarza niebezpieczeństwo pozbawienia ich lub osób pozostających na ich utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania, powinna być analiza określonego w przepisach szczególnych minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Przy tej ocenie należy dopiero mieć na uwadze wysokość dochodów zobowiązanych i ich rodzin oraz wysokość obciążających ich wydatków, w kontekście wysokości obciążenia wynikającego ze spłaty pożyczki. Trzeba przy tym wziąć pod uwagę, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki, co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo ewentualnego wdrożenia egzekucji. Należy przy tym rozważyć, czy sytuacja majątkowa dłużników i ich stan zdrowia nie prowadzi do sytuacji gdy pomimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanie nie tylko nie będzie spłacone, ale będzie nadal narastać. Nie można uznać, że warunki te w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia sprawy są spełnione, gdy uzasadnienie decyzji organu sprowadza się jedynie do wymienienia zgromadzonych w sprawie dowodów oraz wynikających z nich informacji bez ich jakiejkolwiek analizy i oceny w powyższym kontekście. Nie jest również argumentem fakt, że zobowiązani nie korzystają ze środków pomocy społecznej. Przeciwnie organ winien rozważyć, czy egzekucja należności nie doprowadzi ich do pozbawienia niezbędnych środków utrzymania oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. Takie rozważania organ winien poczynić zobowiązany do tego przez art. 7 k.p.a. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżących, dając prymat interesowi społecznemu, tymczasem podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanych, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa pozbawienia zobowiązanych niezbędnych środków utrzymania. Równocześnie sytuacja, w której zapłata należności powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanych pozbawionych niezbędnych środków utrzymania, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem publicznym

W ocenie Skarżących brak rozważań prowadzonych w tym kierunku powoduje, że zaskarżona decyzja nie realizuje zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. Decyzja ta daje nieuzasadniony prymat interesowi społecznemu, z wyraźnym pominięciem słusznego interesu strony postępowania, bowiem dopiero stwierdzenie czy strona ma zapewnione niezbędne środki utrzymania czy też nie może stanowić punktu wyjścia do rozważań

o celowości umorzenia wnioskowanej pożyczki. Podnieśli też brak ustaleń w zakresie licytacji egzekucyjnej nieruchomości Skarżących przez organy, które wskazały jedynie, że powodem bezskuteczności są znaczne rozmiary gospodarstwa rolnego

i ograniczenia w obrocie gruntami rolnymi oraz że wierzyciele nie zgłosili wniosku

o wyznaczenie drugiego terminu licytacji. Wskazano też brak prognoz co do efektywności egzekucji w przyszłości.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone

w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub

w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co

w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jego uchylenia.

W sprawie będącej przedmiotem osądu kwestią sporną jest ocena zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie niespłaconej części pożyczki wraz z odsetkami udzielonej z Funduszu Pracy w dniu [...] listopada 1990 r. na rzecz Skarżącego ówcześnie prowadzącego sklep z artykułami spożywczymi i mięsnymi w R. celem utworzenia pięciu stanowisk pracy.

Przedmiotowy wniosek o umorzenie spłaty zaległości z tytułu pożyczki na powyższy cel, złożony został w dniu [...] marca 2018 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 kwietna 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia, natomiast omawiana pożyczka udzielona została pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu (Dz. U. z 1989 r. Nr 75, poz. 445 i 446), która w art. 13 ust. 1 stanowiła, że organy zatrudnienia stopnia podstawowego udzielają ze środków Funduszu Pracy pożyczek tak zakładom pracy na koszty zorganizowania dodatkowych miejsc pracy, a w szczególności na zakup lub najem maszyn oraz na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne dla bezrobotnych skierowanych na te miejsca (pkt 1) jak i jednorazowo bezrobotnym na podjęcie działalności gospodarczej (pkt 2). W art. 13 ust. 3 cyt. ustawa przewidywała, że pożyczka podlega umorzeniu w 50% pod warunkiem: 1) zatrudnienia przez zakład pracy bezrobotnego przez 24 miesiące (ust.1 pkt 1); 2) prowadzenia działalności gospodarczej przez 24 miesiące (ust. 1 pkt 2).

Ze wskazanego unormowania wynika, że stosunek prawny łączący pożyczkobiorcę z pożyczkodawcą ma charakter stosunku zobowiązaniowego, którego źródłem jest umowa cywilnoprawna. Jest to o tyle istotne, że wszelkie działania podmiotu o statusie pożyczkodawcy, nawet występującego równolegle jako organ administracyjny w sprawie administracyjnej nie podlegają kognicji sądów administracyjnych , bowiem stosownie do treści przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli jest czynność (sprawa)

z zakresu administracji publicznej. Natomiast działania podmiotu o statusie pożyczkodawcy dotyczące postępowania egzekucyjnego, sposobu zaliczania wpłat, czy też weryfikacji możliwości umorzenia części należności wynikającej z zawartej umowy nie należą do wymienionej kategorii, a sądem właściwym do rozpoznawania tego rodzaju spraw jest sąd powszechny. Nie ulega bowiem wątpliwości , że zawarta umowa pożyczki z Funduszu Pracy miała przede wszystkim charakter stosunku zobowiązaniowego regulowanego przepisami prawa cywilnego. Wobec tego kwestia ewentualnej ważności, czy podlegania umorzeniu w wysokości 50% pożyczki wynikającej z tej umowy wbrew stanowisku ze skargi musi pozostawać poza przedmiotem dociekań sądu administracyjnego.

W realiach badanej sprawy rozpoznanie przedmiotowego wniosku wymaga

w pierwszej kolejności rozważenia, która z dwóch generalnych zasad prawa intertemporalnego, a więc zasada nieretroakcji czy zasada dalszego działania prawa poprzedniego ma zastosowanie przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenia części pożyczki wraz z odsetkami udzielonej z Funduszu Pracy. W przepisach przejściowych ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy znalazło się unormowanie,

w którym ustawodawca rozstrzygnął ten dylemat i wprost wskazał na przepisy jakie obowiązują przy rozpatrywaniu analizowanego przypadku. Stanowi o tym przepis art. 139 ust. 5 tej ustawy, według którego pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Tym samym ustawodawca niewątpliwie wyłączył zasadę działania (obowiązywania) nowego prawa przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku, a więc przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która obowiązywała w dacie wniesienia tego wniosku. Jednakże sposób sformułowania przytoczonej normy prawnej wskazuje na konieczność ustalenia na podstawie jakich dotychczasowych przepisów powinno dojść do załatwienia niniejszej sprawy administracyjnej w przedmiocie umorzenia pożyczki wraz z odsetkami z Funduszu Pracy. Zauważyć bowiem należy, że przed ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązywała, poczynając od 1 stycznia 1995r., ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), która utraciła moc z dniem 31 maja 2004r. Natomiast pożyczka udzielona

z Funduszu Pracy S. S. zawarta została - o czym była już mowa wyżej- pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu, która podobnie jak i kolejna ustawa z dnia 16 października 1991r. o zatrudnieniu i bezrobociu, która

w ogóle nie regulowała kwestii dotyczącej możliwości umorzenia pożyczki na wniosek pożyczkobiorcy, a jedynie na wniosek pożyczkobiorcy do wartości 50% pod wskazanymi tam warunkami. Wskazać w tym miejscu należy, że do momentu wejścia

w życie kolejnej ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. do dnia 1 stycznia 1995 r. kwestie te regulował dekret z dnia 16 maja 1956 r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U.

z 1956 r., Nr 17, poz. 92 ze zm.) oraz wydane na podstawie art. 2 tegoż dekretu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych (DZ. U. Nr 30, poz.211). Przepis art. 1 powołanego wyżej dekretu stanowił, że należności pieniężne, które przysługują jednostkom budżetowym, państwowym instytucjom, przedsiębiorstwom i bankom oraz instytucjom ubezpieczeń społecznych mogą być w przypadkach gospodarczo uzasadnionych lub zasługujących na szczególne uwzględnienie umarzane w całości lub w części, odraczane lub rozkładane na raty. Z kolei przepis § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia dokładnie precyzował, kiedy należność może być umorzona w całości lub w części, a mianowicie jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można by dochodzić należności,

2) w wyniku egzekucji z majątku dłużnika dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania,

3) (4) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia,

4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tej należności nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne,

5) nie można ustalić osoby dłużnika.

Ustęp 2 tego paragrafu stanowił dalej, że należność może być również umorzona w całości lub części mimo braku okoliczności wymienionych w ust. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne [...]. Jednocześnie przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia przewidywał, że umorzenie należności, za którą odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych [...].

Natomiast obowiązujące od dnia 1 stycznia 1995 r. przepisy ustawy

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 18 uregulowały kwestie umarzania, odraczania terminów płatności, rozkładania na raty należności z tytułu udzielonych pożyczek z Funduszu Pracy.

Stosownie do art. 18 ust. 4a tej ustawy starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć

w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Z kolei w myśl ust. 4b tego przepisu umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.

Porównanie przytoczonych wyżej przepisów z unormowaniem zawartym

w cytowanym wyżej dekrecie o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniu w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych świadczy o tym ,że ustawodawca w zasadzie in extenso inkorporował do regulacji ustawowej dotyczącej stosowania ulg w zakresie spłaty pożyczek udzielonych z Funduszu Pracy przepisy wskazanego wyżej dekretu i rozporządzenia. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że przepisami dotychczasowymi, do których w zakresie wniosku o umorzenie pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r.

o zatrudnieniu ( Dz. U. Nr 75, poz.445 i 446 ) odsyła przepis art. 139 ust. 5 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U.

z 2008r. Nr 69 poz. 415) stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. Nr 30, poz. 211).

Z cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia wprost wynika, że organy administracji orzekające w sprawie między innymi umorzenia części niespłaconej pożyczki z Funduszu Pracy zobowiązane są ustalić czy przesłanki, o których mowa

w cyt. przepisie uzasadniające umorzenie pożyczki zachodzą w stosunku do wszystkich zobowiązanych czyli w niniejszej sprawie także w stosunku do Skarżącej B. S. – skoro wyrokowi zasądzającemu zapłatę z tytułu w/w pożyczki zaopatrzonemu

w klauzulę wykonalności w dniu [...].07.2016 r. nadano także klauzulę wykonalności wobec majątku Skarżącej objętego wspólnością majątkową małżeńską.

Wymaga podkreślenia, że decyzje wydawane w tym przedmiocie są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego. Użyte w tym przepisie sformułowanie "mogą być w przypadkach gospodarczo uzasadnionych lub zasługujących na szczególne uwzględnienie umarzane w całości lub w części" oznacza, że jeżeli wystąpią wymienione w tym przepisie nadzwyczajne okoliczności organ uprawniony może, ale nie musi umorzyć pożyczki. Wynika to nie tylko z użytego zwrotu "mogą być", ale również z nieostrości wyrażeń opisujących przesłanki (przypadki gospodarczo uzasadnione lub zasługujących na szczególne uwzględnienie).

Uznanie administracyjne polega na tym, że organ rozstrzygający spośród możliwych rozwiązań może wybrać to, które w okolicznościach danej sprawy uzna za słuszne czy celowe. Wybór ten może zatem oznaczać umorzenie w całości, w części lub odmowę umorzenia. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, uznanie administracyjne daje organowi rozstrzygającemu, możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Stwierdzenie tego wpływa na kształt i zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w odniesieniu do decyzji uznaniowej, która sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone było tego rodzaju wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda [...] zebrał i ocenił cały materiał dowodowy pod kątem wszystkich mających zastosowanie w sprawie przesłanek zawartych

w cytowanych przepisach rozporządzenia. Ustalenia poczynione przez organ i wnioski

z nich płynące, wbrew zarzutom strony skarżącej nie noszą cechy dowolności i są zgodne z zasadami logicznego rozumowania.

Przechodząc do analizy spełnienia przesłanek do umorzenia pożyczki wraz

z odsetkami organ prawidłowo podkreślił, że umorzenie pożyczki za spłatę której odpowiada więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Oznacza to, że każda

z przesłanek wskazanych wyżej musi być spełniona w odniesieniu do wszystkich zobowiązanych.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przeanalizowały w odniesieniu do wszystkich dłużników spełnienie każdej z przesłanek.

Gdy chodzi o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 "w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności" organ wykazał brak spełnienia tej przesłanki przez Skarżącego, który jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni ponad [...] ha, co potwierdzają oświadczenia majątkowe złożone przez Skarżących (po ich korekcie).

Organ prawidłowo uznał, że ustalona w postępowaniu wyjaśniającym sytuacja rodzinna i materialna zobowiązanych nie daje podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 to jest umorzenia pożyczki z tej przyczyny, że "w wyniku egzekucji z majątku dłużnika dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania". Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku Skarżących, którzy zobowiązali się spłacać raty kwartalne w wysokości ponad [...] zł każda (aneks nr 2 do umowy kredytu konsumpcyjnego konsolidacyjnego z Bankiem [...]

w O. Ś. nr [...]z [...].03.2009 r. zawarty [...].08.2015 r.) i brak danych by nie wywiązywali się z tego zobowiązania. Plan spłaty kredytu konsolidacyjnego w Banku [...], który dłużnicy zaciągnęli wraz z synem J. zakłada spłatę np. w 2018 r. kwoty [...] zł, w 2019 r. kwoty [...] zł. i brak danych że należność nie jest stopniowo spłacana. Średnioroczny dochód z gospodarstwa rolnego, które dzierżawi obecnie od Skarżącego syn J. wynosił ok. [...] zł (protokół nr [...]oszacowania zakresu i wysokości szkód

w gospodarstwie rolnym). Z powodu przymrozków wiosennych dochód ten w 2017 r. został obniżony o 64%, niemniej jednak zobowiązanie obciążające Skarżących nie powstało w 2017 r., na jego spłatę dłużnicy mieli wiele lat, podczas których byli współwłaścicielami, bądź są nadal (Skarżący), gospodarstwa przynoszącego realny dochód. W tym miejscu wskazać też należy, że nieprawdziwe są zatem i te twierdzenia skargi, z których wynika, że straty w gospodarstwie rolnym J. S. wyniosły około [...] zł. Po pierwsze straty wyniosły ok. [...] zł ([...] x 64%), po drugie gospodarstwo jest współwłasnością Skarżącego S. S. i jego syna J., a nie własnością J. S..

Zobowiązani wskazali, że utrzymują się z pomocy rodziny, której wysokości nie określili, podobnie jak i dochodów z dzierżawy gospodarstwa rolnego, która to umowa ma charakter odpłatny. Jednocześnie sytuacja finansowa Skarżących jest tego rodzaju, że Skarżący nie korzystają z pomocy społecznej. W świetle tych ustaleń należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że obniżenie standardu dotychczas prowadzonego życia przez Skarżących, którzy są osobami w sile wieku ([...] lat), nie deklarują dolegliwości zdrowotnych czy niepełnosprawności, nie może być utożsamiane z zagrożeniem utraty niezbędnych środków utrzymania, a zobowiązania wobec Skarbu Państwa nie mogą być traktowane jako mniej ważne niż zobowiązania wobec banków komercyjnych. Ze złożonych oświadczeń majątkowych wynika, że Skarżący mimo trudnej sytuacji materialnej związanej z licznymi zobowiązaniami finansowymi nie zalegają z opłatami mieszkaniowymi, opłatami za media, podatkami od nieruchomości, nie korzystają

z pomocy społecznej w zakresie dodatków mieszkaniowych czy zasiłków.

Organy wyjaśniły także dlaczego nie ma podstaw do uznania, że wydatki egzekucyjne przewyższają należność. Wskazały, że koszty postępowania egzekucyjnego wyniosły [...]zł co w stosunku do długu stanowi jedynie ok. 6% dochodzonej należności i w przypadku skutecznej egzekucji z nieruchomości dłużników jest to należność możliwa do spłaty, zwłaszcza, że koszty prowadzonej egzekucji zaspakajane są w pierwszej kolejności (art. 1025 § 1 kpc). Należy tez podzielić zaprezentowaną ocenę, że posiadanie zobowiązań pieniężnych wobec innych wierzycieli nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności

z przyczyn wskazanych wyżej. Nadto Skarżący posiada przynoszące dochód gospodarstwo rolne, którego ewentualne spieniężenie wystarczyłoby na pokrycie przynajmniej większości wierzytelności.

Należy też zgodzić się z oceną, że w badanej sprawie nie zachodziły żadne szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Organ trafnie wskazał, że dłużnicy przez wiele lat unikali spłaty należności, a kroki podjęte przez nich celem restrukturyzacji zadłużenia powinny być także skierowane do Powiatowego Urzędu Pracy – instytucji finansów publicznych, która musi wobec tego przywiązywać szczególną wagę do należnych mu pieniędzy. Należy też zgodzić się z oceną, że dłużnicy podejmują kroki zmierzające do całkowitego uniemożliwienia egzekucji, nie deklarują także spłat zadłużenia w ratach. Dodatkowo uwzględniając fakt, iż w interesie społecznym leży udzielanie pożyczek bezrobotnym na podjęcie działalności gospodarczej czy zakładom pracy na zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy

z Funduszu Pracy i ich racjonalne wykorzystanie, ale również czuwanie przez organ nad odzyskiwaniem tych funduszy w celu ich racjonalnego wykorzystania przez innych bezrobotnych, czy inne zakłady pracy należy stwierdzić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie istnieją przesłanki do zastosowania cyt. wyżej przepisu rozporządzenia.

Reasumując, w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, ustalił na tej podstawie stan faktyczny i dokonał następnie jego oceny.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cechy dowolności. Organ przedstawił argumenty przemawiające za odmową umorzenia pozostałej do spłaty należności

z tytułu udzielonej Skarżącemu pożyczki. Argumenty przytoczone przez Wojewodę znajdują oparcie w zebranym materiale, są logiczne i przekonujące.

W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo stosownie do art. 7 kpa, wyjaśniono stan faktyczny sprawy i dokonano wyważenia interesu społecznego ze słusznym interesem Skarżących, dając w ostatecznym rozrachunku prymat interesowi publicznemu, ukierunkowanemu nie tylko na udzielanie pożyczek

z Funduszu Pracy zakładom pracy na koszty zorganizowania dodatkowych miejsc pracy, czy bezrobotnym na podjęcie działalności gospodarczej, ale również na czuwaniu przez organ nad odzyskiwaniem tych funduszy w celu ich racjonalnego wykorzystania przez innych potencjalnych beneficjentów na cele wskazane w art. 37 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu.

Okoliczność, że w chwili obecnej organ nie znalazł podstaw do umorzenia pozostałej do spłaty należności z tytułu udzielonej Skarżącemu pożyczki, nie oznacza, że nie dostrzeże ich w terminie późniejszym, jeżeli zmianie ulegną niektóre okoliczności.

Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.