Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1544/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 § 1, 125 § 1 pkt 1, 154 §  1 i 3 , 174 , 183 § 1 i 2 , 184, 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.35
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Krakowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 677/10 w sprawie ze skargi A. C. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008r., sygn.akt II SA/Kr 790/07 przez Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 677/10 po rozpatrzeniu skargi A. C. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta Krakowa wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09, wymierzył Prezydentowi Miasta Krakowa grzywnę w wysokości 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

W rozpatrywanej sprawie dotyczącej odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania zapadły już dwa wyroki sądu administracyjnego. Sprawa dotyczy odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą część parceli katastralnej l. kat. 337/1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. Wywłaszczenie to nastąpiło w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Pierwszym wyrokiem z dnia 25 lipca 2002 r. sygn. akt. II SA/Kr 733/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 stycznia 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2000 r. odmawiające ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość z uwagi na przedawnienie roszczenia o odszkodowanie. W uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości dokonanego pod rządami tego dekretu przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organy administracji przyjęły, że skoro orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne z dniem 21 grudnia 1951 r. to ostatecznym terminem, w którym spadkobiercy F. C. mogli wystąpić z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość był dzień 21 grudnia 1954 r. A zatem wniosek A. C., zdaniem organów, został złożony po tym terminie, bo po 48 latach od momentu, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w świetle art. 108 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego, obowiązującej w czasie orzekania o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, bieg przedawnienia roszczenia rozpoczynał się od dnia, w którym uprawniony mógł żądać jego zaspokojenia. W ocenie sądu orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r., na mocy którego nastąpiło wywłaszczenie nie wskazuje podmiotu uprawnionego do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za jej wywłaszczenie. Nie wskazuje bowiem, kto był właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym należy przyjąć, że przedawnienie roszczenia o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie zaczęło w ogóle biegu.

Rozpatrując ponownie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organ I instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2006 r. powtórnie orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania, wskazując na odnaleziony oryginalny egzemplarz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r., który zawiera nazwisko byłej właścicielki nieruchomości F. z Z. C. Zdaniem organu okoliczność ta powoduje, że ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2002 r., jakoby termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie nigdy nie rozpoczął biegu, nie może być uwzględniona przy ponownym rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy, z uwagi na istotną zmianę okoliczności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 31 maja 2007 r., w której stwierdzono, że brak jest w aktach sprawy dowodów potwierdzających złożenie przez skarżącego czy też byłych właścicieli nieruchomości wniosku o odszkodowanie w terminie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie wskazane powyżej decyzje. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że ujawnienie egzemplarza orzeczenia o wywłaszczeniu zawierającego nazwisko właściciela parceli l. kat. 337/1 nie oznacza, że w sprawie nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego, która zwalniałaby organ prowadzący postępowanie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu z dnia 25 lipca 2002 r. Orzekające organy posługują się o tyle inną kserokopią tego orzeczenia, że zawierającą szerszy wykaz osób objętych postępowaniem. Zdaniem sądu, gdyby podzielić rozumowanie organów można by doprowadzić do poważnego niebezpieczeństwa, że nigdy nie można by mówić o stabilności wyrażonej oceny prawnej, bowiem co jakiś czas organy dostarczałyby inną kserokopie dokumentu stanowiącego podstawę orzekania i twierdziłyby, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego.

Pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. A. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na niewykonanie wskazanego wyżej wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. W skardze opisał przebieg dotychczasowego postępowania. Podniósł, że po wydaniu wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. Prezydent Miasta Krakowa miał podjąć działania zmierzające do zakończenia postępowania i wydania stosownej decyzji, jednakże zamiast tego zaczął szukać innych rozwiązań mających na celu niezrealizowanie orzeczenia. Skarżący wskazał na pismo Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa z dnia 24 czerwca 2009 r., którym zwrócono się Ministerstwa Infrastruktury o rozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 7 listopada 1951 r.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że głównym powodem przedłużania terminu załatwienia sprawy jest konieczność wyjaśnienia kwestii legalności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 7 listopada 1951 r. Brak wskazania właściciela nieruchomości w decyzji o wywłaszczeniu należy traktować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co oznacza, że wada taka może być usunięta tylko w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. W ocenie organu taka wada stanowi przeszkodę w kontynuowaniu postępowania o odszkodowanie.

Po rozpatrzeniu złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 677/10 wymierzył Prezydentowi Miasta Krakowa grzywnę w wysokości 1500 zł za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. Wymierzając tę karę grzywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stanął na stanowisku, że złożony wniosek jest zasadny.

Sąd wyjaśnił, że skarga A. C. została początkowo błędnie zakwalifikowana jako skarga na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 27 maja 2010 r., w której uczestniczyli skarżący oraz pełnomocnik organu, sąd dokonał zmiany kwalifikacji przedmiotowej sprawy, wykreślając sprawę z repertorium SAB i przerejestrowując dotychczasową skargę na bezczynność jako skargę na niewykonanie wyroku, która została zarejestrowana w repertorium SA, pod sygnaturą akt II SA/Kr 677/10.

Sąd I instancji stwierdził, że wniesiona skarga spełnia określone w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wymogi formalne skargi na niewykonanie wyroku. W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzuca niewykonanie przez organy administracji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. uchylającego decyzje obu instancji w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Pismem z dnia 2 kwietnia 2009 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku sądu i załatwienia przedmiotowej sprawy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której organ, po wydaniu prawomocnego wyroku sądu, nie rozpoznaje sprawy w przewidzianym prawem terminie oraz pomija ocenę prawną sądu wyrażoną w tym wyroku. Sąd ten wyjaśnił, że niewykonaniem wyroku jest również takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny, lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku sądu. O niewykonaniu wyroku może być mowa także w razie niewłaściwej lub opieszałej realizacji obowiązków nałożonych przez sąd. Sąd I instancji zauważył, że jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. sąd ten uwzględnił skargę A.C. i uchylił obie kwestionowane decyzje stwierdzając, że organy administracji naruszyły przepis art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uwzględniając w swoich decyzjach oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym wcześniej wyroku sądu z dnia 25 lipca 2002 r. Jednocześnie sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do takiej zmiany stanu faktycznego sprawy, która pozwalałaby na odstąpienie przez organy od oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 25 lipca 2002 r. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki przywołał treść art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji wbrew wyrokowi sądu z dnia 17 stycznia 2008 r. nie zastosowały się do wskazań zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia. Ponadto, Sąd I instancji uznał, że stanowisko prezentowane w sprawie przez Prezydenta Miasta Krakowa jest wewnętrznie sprzeczne. W decyzji z dnia 28 kwietnia 2006 r. Prezydent Miasta Krakowa stwierdził bowiem, że egzemplarz orzeczenia, na którym oparł swoje ustalenia sąd (wydając wyrok z dnia 25 lipca 2002 r.), był jedną z wielu kopii, natomiast pozyskany z archiwum Huty im. Sędzimira oryginał orzeczenia prawidłowo opisuje zarówno nieruchomość, jak i właścicielkę nieruchomości, wskazując w pozycji 76 nazwisko właścicielki F. z Z. C. Organ uznał zatem, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w związku z art. 108 ustawy Przepisy ogólne prawa cywilnego, roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną część parceli l. kat. 337/1 uległo przedawnieniu z dniem 21 grudnia 1954 r., tj. po upływie 3 lat od dnia, w którym orzeczenie stało się ostateczne w toku instancji. Z kolei pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta Krakowa wystąpił do Ministerstwa Infrastruktury z prośbą o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 7 listopada 1951 r. A zatem Prezydent Miasta Krakowa z jednej strony traktuje orzeczenie o wywłaszczeniu jako zgodne z prawem i w konsekwencji odmawia ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, z drugiej strony bierze pod uwagę możliwość stwierdzenia jego nieważności, występując w tej sprawie do Ministra Infrastruktury.

Odnosząc się do terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym Sąd I instancji wskazał, że niniejsza sprawa była już przedmiotem dwukrotnego postępowania przed organami administracji, po uchyleniu przez sąd kolejnych decyzji ponownie odmawiających ustalenia i wypłaty odszkodowania. Na obecnym etapie sprawa ta nie wymaga zatem traktowania jej jako sprawy szczególnie skomplikowanej wymagającej przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego. Ponadto w obu wydanych wyrokach sąd określił, jakich naruszeń dopuściły się organy przy wydawaniu decyzji, a także zawarł ocenę prawną, co do dalszego postępowania. Tymczasem podjęte przez organy administracji działania (takie jak wystąpienie do Ministra Infrastruktury) są przeciwne wskazaniom, co do dalszego postępowania i świadczą o ignorowaniu przez organy administracji wyroków sądowych. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki przypomniał, że zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tak ustalonych terminach organ publiczny zobowiązany jest załatwić sprawę. W sytuacji wynikającej z art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi termin liczy się od dnia zwrotu akt organowi z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy po wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. zostały przekazane organowi I instancji w dniu 8 maja 2008 r., a jak już stwierdzono w niniejszej sprawie nie występują okoliczności usprawiedliwiające niezałatwienie sprawy w terminie.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że pomimo upływu ustawowych terminów wynikających z art. 35 § 3 kpa organ nie załatwił przedmiotowej sprawy i kolejny raz nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, tym razem z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt. II SA/Kr 790/07.

Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny Sąd orzekający, odwołując się do treści art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że w jego ocenie jest ona adekwatna do stopnia zaniedbań organu I instancji i spełni ona właściwie swoją dyscyplinująco-restrykcyjną funkcję.

W związku z powyższym na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 677/10 wymierzył Prezydentowi Miasta Krakowa grzywnę w wysokości 1500 zł za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prezydent Miasta Krakowa. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta Krakowa dopuścił się bezczynności w sprawie po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 17 stycznia 2008 r. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na wszczęcie przez Ministra Infrastruktury postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. w części dotyczącej wywłaszczenia parceli 1. kat. 337/1, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła swoje argumenty na poparcie zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu. W szczególności podniosła, że jej zdaniem nie doszło do bezczynności w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. II SA/Kr 790/07 uchylił decyzje organów obu instancji o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 listopada 1951 r. Powyższe orzeczenie stanowiące podstawę wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa obarczone jest zdaniem strony skarżącej istotna wadą prawną z uwagi na niewskazanie osoby właściciela wywłaszczanej nieruchomości w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Na tej podstawie najpierw Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w roku 2002 r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2008 r. uznały, że brak jest podstaw do uznania, że roszczenie właścicieli bądź ich spadkobierców uległo przedawnieniu. W związku z powyższym Prezydent Miasta Krakowa jako organ nieuprawniony do wszczęcia postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczającego w dniu 15 grudnia 2008 r. zwrócił się pismem do wnioskodawców o rozważenie możliwości złożenia stosownego wniosku do Ministra Infrastruktury. Taki wniosek został złożony przez J., C. i A.O., zatem postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie mogło się toczyć. Dopiero w dniu 6 maja 2009 r. osoby te poinformowały, że wycofują wniosek, co w ocenie organu uzasadniało kontynuowanie postępowania. Równocześnie skarżący podniósł, że w wyroku z dnia 25 lipca 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 733/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie stwierdził, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. w części dotyczącej wywłaszczenia parceli l.kat.337/1 jest sprzeczne z prawem, ponieważ nie określało podmiotu pozbawionego praw do nieruchomości w drodze wywłaszczenia i z tego tytułu uprawnionego do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie. Istnienie podstawy do stwierdzenia nieważności, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 107 kpa, stanowi w ocenie skarżącego przeszkodę do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zdaniem strony skarżącej ustalenie i wypłata odszkodowania nie może nastąpić w oparciu o decyzje, co do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. Nie można zatem w niniejszej sprawie zarzucić Prezydentowi Miasta Krakowa bezczynności, jego działania zmierzają bowiem do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący dodał również, że Minister Infrastruktury z urzędu wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r., co stanowi podstawę do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) do czasu rozstrzygnięcia ostatecznie kwestii nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego. Strona skarżąca wyjaśniła, że nie ignoruje wcześniejszych wyroków i zawartych tam ocen prawnych w temacie przedawnienia roszczenia, jednakże ustalenia samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku prowadzą, jej zdaniem, do wniosku o zasadności prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego. Brak zatem, w ocenie skarżącego, podstaw do uwzględnienia zarzutu względem Prezydenta Miasta Krakowa opartego na przepisie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uzupełnionej pismem procesowym z dnia 30 października 2010 r. uczestnik postępowania A. C. wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego była skarga na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt. II SA/Kr 790/07 przez Prezydenta Miasta Krakowa wniesiona w oparciu o przepis art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego niestety nie dostrzegł autor skargi kasacyjnej, dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1),

- naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych polega natomiast na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba naruszenia łącznie. Nie wystarczy przy tym powtórzyć treść art. 174 przywołanej ustawy, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych) oraz na czym to naruszenie polegało (art. 176 przywołanej ustawy). Dopełnienie tych wymogów jest konieczne i jest obowiązkiem autora skargi kasacyjnej, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 przywołanej ustawy). W rozpatrywanej sprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącej strony powołał się na jedynie "na przepis art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Oceniając zatem w świetle przytoczonych powyżej wyjaśnień prawidłowość tak postawionego zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że został on sformułowany w sposób wadliwy. Jedynie zatem z uzasadnienia złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wnioskować może, że jej autor miał zamiar postawić Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia przepisów praw materialnego, czyli art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a zatem oprzeć złożoną skargę kasacyjną na przesłance określonej w punkcie 1 art. 174 powołanej ustawy. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że tak postawiony zarzut skargi kasacyjnej w świetle niezakwestionowanego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i prawnego jest całkowicie niezasadny. Ocena zaś skarżącego, że nie doszło do bezczynności organu po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09, zapadłego w przedmiotowej sprawie, ponieważ w jego opinii orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 listopada 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, stanowiące podstawę dochodzonych roszczeń odszkodowawczych, obarczone jest istotna wadą prawną, uznać należy za całkowicie chybione. Wadliwe są również wywody prezentowane we wniesionej skardze kasacyjnej, że Prezydent Miasta Krakowa, jako organ zobowiązany do wydania decyzji w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie pozostaje w bezczynności, ponieważ od dnia otrzymania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2008 r., czyli od dnia 8 maja 2008 r. do dnia rozpatrzenia złożonej skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, podejmował cały czas działania zmierzające do ewentualnego wyeliminowania decyzji wywłaszczeniowej z obrotu prawnego, przy jednoczesnym braku w tym czasie jakichkolwiek działań, do których organ ten jest ustawowo zobowiązany, zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wniosku A. C. złożonego dnia 14 maja 1999 r. o przyznanie odszkodowania. Z analizy akt niniejszej sprawy bezsprzecznie zatem wynika, że Prezydent Miasta Krakowa po upływie terminu określonego w art. 35 § 3 kpa, od dnia 8 maja 2008 r. (czyli po dacie zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem) do dnia rozpatrzenia złożonej skargi kasacyjnej, czyli przez półtora roku, pozostaje w niniejszej sprawie o odszkodowanie w bezczynności po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Krakowie wyroku z 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09. Przez niewykonanie wyroku należy bowiem rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy merytorycznym orzeczeniem wydanym w formie przewidzianej prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r. sygn. akt II SA 2015/00, niepubl.). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że do terminów (wyznaczonych przez sąd lub wynikających z ustawy, np. z art. 35 kpa), jakie ma organ na załatwienie sprawy, nie należy wliczać terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów opóźnień, spowodowanych z winy strony lub z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa, np. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 388; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 350). Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie nie doszło do sytuacji, w której miałby zastosowanie art. 35 § 5 kpa. Prowadzenie przez organ pierwszej instancji korespondencji z uczestnikami postępowania lub innymi organami (w tym i organami nadzoru) w sprawie, której przedmiotem nie jest doręczenie określonemu podmiotowi rozstrzygnięcia, nie stanowi bowiem ani rozpoznania, ani też załatwienia sprawy. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Istota wniosku o wymierzenie grzywny, o jakim mowa w powołanym art. 154 § 1, sprowadza się do żądania zastosowania przez sąd określonych środków prawnych w stosunku do podmiotu będącego w zwłoce w realizacji swych obowiązków. Trzeba jednak podkreślić, że skarga ta jest odmiennym środkiem prawnym od skargi na bezczynność. Nie można bowiem utożsamiać sprawy o niewykonanie wyroku sądu z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, ze sprawą ze skargi na bezczynność organu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OZ 786/08, niepubl.). O ile bowiem ta ostatnia ma na celu ustalenie, czy organ jest zobowiązany w określonej sytuacji do wydania aktu administracyjnego, a w przypadku pozytywnego ustalenia tej okoliczności i stwierdzenia, że pozostaje w bezczynności, do nakazania podjęcia określonych czynności, to skarga, o jakiej mowa w art. 154 § 1 zmierza do wymierzenia organowi sankcji za niewykonanie wyroku sądu w sytuacji określonej tą normą prawną. Podkreślić należy, że ustawodawca wskazał w § 3 art. 154, że nawet samo wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 tego przepisu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Oznacza to, że podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej w oparciu o art. 154 § 1 jest upływ terminu do wykonania wyroku wyznaczonego przez sąd administracyjny do wydania aktu lub podjęcia czynności bądź też upływ ustawowego terminu określonego w przepisach art. 35 kpa w przypadku wydania przez sąd wyroku uchylającego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że takie przesłanki materialnoprawne do zastosowania przepisu art. 154 § 1 zaistniały w rozpatrywanej sprawie, albowiem pomimo upływu określonego przepisami art. 35 § 3 kpa miesięcznego terminu od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku Sądu I instancji z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09 Prezydent Miasta Krakowa nie wykonał tego wyroku, nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie wydał w tym czasie stosownej decyzji, która zakończyłaby toczące się już 11 lat postępowanie administracyjne. Oznacza to, że niewątpliwie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji zobowiązany był w celu prawidłowej realizacji przywołanego przepisu art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymierzyć Prezydentowi Miasta Krakowa grzywnę. Jakiekolwiek inne rozstrzygniecie Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, stanowiłoby bowiem naruszenie prawa. Oznacza to, że wymierzenie Prezydentowi Miasta Krakowa grzywny znajdowało w tej sytuacji dostatecznie uzasadnioną podstawę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał właściwej wykładni i prawidłowo zastosował przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w złożonej skardze kasacyjnej wniosku o zawieszenie postępowania sądowego "z uwagi na wszczęcie przez Ministra Infrastruktury postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia" wywłaszczeniowego z dnia 7 listopada 1951 r., albowiem postępowanie to nie stanowi podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 124 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 193 tejże ustawy procesowej. Brak również było podstaw do fakultatywnego zawieszenia niniejszego postępowania w oparciu o przepis art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem rozstrzygnięcie we wskazanym wyżej postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego dla postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny w razie niewykonania wyroku sądu administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek niezbędnych do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w rozpatrywanej sprawie wniosek zawarty w skardze kasacyjnej został oddalony jako niezasadny.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.