Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1671/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 1 pkt 1, art 2 ust 1
journal: Dz.U. 1995 nr 154 poz 792
law: Ustawa z dnia 1 grudnia 1995 r. o wpłatach z zysku przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie NSA Zbigniew Kmieciak, WSA del. Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości Z. P. P. "C." S.A. w upadłości z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 375/07 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości Z. P. P. "C." S.A. w upadłości z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o zwolnienie z dokonania wpłat z zysku 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka Masy Upadłości Z. P. P. "C." S.A. w upadłości z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 1671/07

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Syndyka masy upadłości Spółki Akcyjnej Z. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o zwolnienie z dokonania wpłat z zysku.

Okoliczności sprawy były następujące:

Syndyk masy upadłości Z. S.A. z siedzibą w C. [skarżący] zwrócił się do Ministra Finansów o zwolnienie masy upadłości z wpłaty z zysku w odniesieniu do dochodu uzyskanego ze sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego.

Minister Finansów, traktując wniosek jako postulat natury generalnej, udzielił odpowiedzi w formie nieprocesowej, a po ponowieniu wniosku przez skarżącego przekazał sprawę według właściwości organowi podatkowemu pierwszej instancji do indywidualnego rozstrzygnięcia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z dnia 23 listopada 2006 r. na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) [O.p.] umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. decyzją z dnia 8 lutego 2007 r. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji utrzymał w mocy i powołując się na art. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1995 r. o wpłatach z zysku przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 154, poz. 792 ze zm.) stwierdził, że naczelnik urzędu skarbowego nie ma kompetencji do rozpatrzenia wniosku o zaniechaniu poboru wpłaty z zysku od przedsiębiorstw postawionych w stan upadłości. Z dniem 1 stycznia 2001 r. zmieniono bowiem art. 22 O.p. pozbawiając urzędy i izby skarbowe możliwości orzekania w indywidualnych sprawach na wniosek podatników o zaniechaniu poboru podatku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obydwu instancji. Zarzucił naruszenie art. 208 O.p., art. 19 § 1 pkt 8 w zw. z § 2 O.p., art. 122 w zw. z art. 187 O.p. i art. 210 § 4 O.p. Podniósł, że jeżeli organy podatkowe nie miały kompetencji do rozpatrzenia sprawy, to powinny ją przekazać organowi właściwemu, a nie umarzać postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość. Jeżeli w sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego, to zastosowanie powinien znaleźć art. 19 § 1 pkt 8 O.p. wskazujący, że spory o właściwość rozstrzyga minister właściwy do spraw finansów publicznych. Skarżący podkreślił, że składając wniosek domagał się wydania rozstrzygnięcia nie w indywidualnej sprawie, lecz określenia generalnej zasady odnoszącej się do wszystkich znajdujących się w sytuacji opisanej we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę nie zgodził się z poglądem skarżącego, że w sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego. Skarżący żądał bowiem wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z dokonywania wpłat z zysku, zaś przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości wydania przez Ministra Finansów indywidualnego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Na mocy art. 22 § 1 O.p. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może jedynie zaniechać w całości lub części poboru podatków wydając rozporządzenie, a więc akt normatywny, który nie może być kierowany do indywidualnych adresatów i jest aktem stanowienia prawa. Skoro ustawodawca nie przewidział możliwości zaniechania poboru podatku w stosunku do indywidualnego podatnika na podstawie rozstrzygnięcia organów podatkowych, a tym samym nie przewidział możliwości wystąpienia przez podatnika z takim żądaniem, wniosek skarżącego jest bezprzedmiotowy. Z kolei proces stanowienia prawa kontroli sądów administracyjnych nie podlega.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił - jak określono to w petitum skargi - naruszenie prawa art. 22 § 1 w zw. z art. 19 pkt 8 O.p. przez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez błędy w ustaleniach faktycznych - i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie o uchyleniu decyzji, albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zaakcentował, że Minister Finansów nie rozpatrzył wniosku skierowanego do niego w oparciu o art. 22 § 1 O.p., przez co naruszył art. 127 O.p. Wniosek skarżącego nie dotyczył jego indywidualnej sprawy, lecz określonej kategorii podmiotów. Dotyczył zatem wydania aktu normatywnego, od czego Minister Finansów uchylił się. Jeżeli zatem organy podatkowe nie były właściwe w tej sprawie, powinny zgodnie z art. 170 O.o. przekazać sprawę organowi właściwemu, lub na mocy art. 19 § 1 pkt 8 O.p. przedstawić Ministrowi Finansów negatywny spór kompetencyjny do rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie.

Zauważył, że Minister Finansów najpierw odniósł się do sformułowanego przez skarżącego wniosku natury ogólnej, a po ponowieniu wniosku, w którym skarżący domagał się rozstrzygnięcia indywidualnego, przekazał sprawę organom właściwym do dokonania takiego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wadliwości w zakresie określenia podstaw kasacyjnych wykluczają skuteczność podniesionych zarzutów. Zarzuty powinny być bowiem adresowane do rozstrzygnięcia podjętego przez sąd administracyjny, a nie do rozstrzygnięcia organów podatkowych. Sąd administracyjny nie stosował ani art. 22 § 1 O.p., ani art. 19 § 1 pkt 8 O.p. (w zarzucie błędnie wskazanego jako art. 19 pkt 8 O.p.). Te przepisy stosowały, względnie mogły stosować, organy podatkowe, których działanie zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) skontrolował pod względem zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd ten nie ustalał także stanu faktycznego sprawy, a jedynie skontrolował poprawność ustaleń dokonanych przez organy podatkowe. Skoro w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [P.p.s.a.] przez błędne zastosowanie, względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) przez błędne niezastosowanie i nie powiązano tych ewentualnych naruszeń z zaakceptowanymi przez sąd pierwszej instancji ewentualnymi naruszeniami przez organy podatkowe prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie takie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do zarzutów sformułowanych w istocie nie pod adresem Sądu, ale organów podatkowych. Już z tego powodu skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Jedynie na marginesie należy zauważyć, że skarżący nie może zdecydować się, czy ubiega się o wydanie przez Ministra Finansów aktu normatywnego, w sposób generalny zwalniającego jednoosobowe spółki Skarbu Państwa w upadłości od dokonywania wpłat z zysku, czy też domaga się ulgi indywidualnej w postaci zaniechania poboru tej daniny w stosunku do masy upadłości przedsiębiorstwa będącego jednoosobową spółką Skarbu Państwa, której jest syndykiem.

Jeśli chodzi o przypadek pierwszy, to jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podstaw do wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych aktu normatywnego dotyczącego zaniechania poboru tej daniny można upatrywać w art. 22 § 1 O.p. Jednakże art. 3 § 2 P.p.s.a. określając zakres kognicji sądów administracyjnych w odniesieniu do kontroli działalności administracji publicznej nie przewiduje możliwości takiej kontroli w stosunku do procesu legislacyjnego służącego wydawaniu aktów normatywnych. W szczególności sądy administracyjny nie mogą nakazać lub zakazać wydania określonego aktu normatywnego. Wynika to także z art. 10, art. 95 ust. 1 i art. 146 ust. 4 Konstytucji RP, w myśl których ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, przy czym władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, wykonawczą - Prezydent RP i Rada Ministrów, a sądowniczą - sądy i trybunały; Rada Ministrów zapewnia także wykonanie ustaw i wydaje rozporządzenia. Sposób załatwienia kierowanego do Ministra Finansów wniosku postulującego wydanie aktu normatywnego zwalniającego określoną grupę podatników od poboru określonego podatku (niepodatkowej należności budżetowej) zależy więc od uznania adresata tego wniosku, bez możliwości poddania tego procesu decyzyjnego kontroli sądowoadministracyjnej. Poza tym trzeba w tym miejscu także pozostawić poza sferą rozważań zagadnienie charakteru prawnego daniny w postaci wpłat z zysku jednoosobowych spółek Skarbu Państwa w upadłości w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), a zwłaszcza w stosunku do art. 62 tego Prawa, w myśl którego w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego.

Jeśli natomiast chodzi o przypadek drugi, to nie może ulegać wątpliwości, że postępowanie było bezprzedmiotowe, gdyż organy podatkowe w obecnym stanie prawnym pozbawione są możliwości indywidualnego zwalniania podatników od poboru podatków.

Niezależnie jednak od tego, jak odczytywać wniosek skarżącego, nie zaistniał negatywny spór kompetencyjny, ponieważ do wniosku o charakterze generalnym odniósł się Minister Finansów, a wniosek o zastosowanie ulgi indywidualnej został rozpatrzony przez organy podatkowe.

Ponieważ skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.