Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 65/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 5 pkt 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy mianowania funkcjonariusza Służby Więziennej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 240 ( słownie: dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez W. M., reprezentowanego przez pełnomocnika – radcę prawnego K. K., jest decyzja Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...], nr [...], odmawiającą W. M. mianowania w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Dyrektor Aresztu Śledczego w O. decyzją z dnia 5 lipca 2001 r., nr [...] orzekł o zwolnieniu W. M. ze Służby Więziennej z dniem 31 lipca 2001 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2002 r., Nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. stwierdził z urzędu nieważność powyższej decyzji w związku z naruszeniem przepisów o właściwości. Następnie Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia 25 kwietnia 2002 r., nr [...], orzekł o zwolnieniu W. M. ze służby z dniem 31 lipca 2002 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych na w/w decyzje, Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia 28 maja 2002 r. Nr [...], uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 23 kwietnia 2002 r., oraz stwierdził, iż decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 5 lipca 2001 r. wydana została z naruszeniem prawa. Ponadto decyzją z dnia 25 czerwca 2002 r., nr [...] uchylił decyzję własną z dnia 25 kwietnia 2002 r. i umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Ostatnio wymieniona decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 25 czerwca 2002 r. została utrzymana w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia 23 sierpnia 2002 r., nr [...].

Na skutek wniesionej przez W. M. skargi, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA 3246/02 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 28 maja 2002 r. oraz 25 czerwca 2002 r. i z dnia 25 kwietnia 2002 r. W uzasadnieniu, powołując się na przepisy art. 39 ust. 1 pkt 6 i ust. 5 oraz art. 43 ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz art. 19 i 156 K.p.a., Sąd stwierdził, iż decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 23 kwietnia 2002 r. jest zgodna z powołanymi przepisami prawa i ta właśnie decyzja winna pozostać w obrocie prawnym, natomiast wszystkie wydane po niej decyzje, nie mające uzasadnienia prawnego, winny być uchylone.

Decyzją z dnia 19 listopada 2003 r., nr [...], Dyrektor Generalny Służby Więziennej orzekł o zwolnieniu W. M. ze Służby Więziennej z dniem 30 listopada 2003 r. z powodu orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do pracy, wskazując w uzasadnieniu, iż realizując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w O. wydał w dniu 6 listopada 2003 r. decyzję nr [...] o mianowaniu W. M. na stanowisko starszego inspektora działu ewidencji Aresztu Śledczego w O., tj. na stanowisko zajmowane przed zwolnieniem ze służby i jednocześnie została zarządzona wypłata świadczenia określonego w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej. Ponadto wskazał, iż w okresie pozostawania poza służbą W. M. został poddany badaniu lekarskiemu przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w O., która orzeczeniem z dnia 15 listopada 2002 r. uznała go za całkowicie niezdolnego do służby w więziennictwie, zaliczając do trzeciej grupy inwalidów, przy czym orzeczenie to zostało zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w K. i jest nadal obowiązujące, a termin badania kontrolnego wyznaczono na wrzesień 2005 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia 20 kwietnia 2004 r., nr [...].

W. M. zakwestionował zarówno ostatnio wymienioną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2004 r., wnosząc na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i wskazywaną w niej decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 6 listopada 2003 r., nr [...] ([...]) o mianowaniu na stanowisko z dniem 11 czerwca 2003r., wnosząc od niej odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O., a następnie – po utrzymaniu jej w mocy decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r., nr [...] – wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję organu odwoławczego.

W wyniku rozpatrzenia pierwszej z wymienionych skarg, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04, uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2004 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2003 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał na brak podstaw prawnych do zwolnienia W. M. ze służby w oparciu o powoływane przez organy orzeczenie lekarskie z dnia 15 listopada 2002 r., czyli wydane przed rokiem i to w zupełnie innym celu, a nadto na wniosek organu rentowego. Podkreślił przy tym, że kwestę istnienia obligatoryjnej podstawy zwolnienia skarżącego ze służby rozstrzygnął Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. w piśmie z dnia 22 października 2003 r., a nie Dyrektor Generalny Służby Więziennej, będący organem właściwym do wydawania decyzji w tym przedmiocie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż mianowanie W. M. przez Dyrektora Aresztu Śledczego w O. decyzją z dnia 6 listopada 2003 r. nastąpiło pomimo wiedzy tegoż organu o orzeczeniu o całkowitej niezdolności skarżącego do służby w więziennictwie i wskazał, iż wobec istnienia uzasadnionego podejrzenia, że stopień zdolności do służby W. M. uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe, właściwy przełożony winien z urzędu skierować go do komisji lekarskiej i w przypadku wydania przez nią orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby, podjąć kroki zmierzające do jego zwolnienia.

Natomiast w odniesieniu do drugiej skargi - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt II SA/Op 24/04, uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 29 grudnia 2003 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 6 listopada 2003 r., nr [...], podając w uzasadnieniu, że z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 5 i art. 100 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, w treści decyzji o mianowaniu nie określono wszystkich składników uposażenia. Sąd podkreślił również, iż przepis art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wprowadza obowiązek mianowania funkcjonariusza w sytuacji gdy uchylono lub stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu, co nie jest równoznaczne z przywróceniem go do służby na poprzednich zasadach.

W dniu 17 października 2005 r. W. M. złożył w Areszcie Śledczym w O. pismo, do którego dołączył sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04, wskazując, iż nie został on zaskarżony przez Ministra Sprawiedliwości i stał się prawomocny, a poza tym wskazał, iż oczekuje podjęcia przez Dyrektora Aresztu Śledczego w O. decyzji personalnych w jego sprawie. Ponadto, w nawiązaniu do powyższego pisma, W. M. w piśmie z dnia 16 listopada 2005 r. dodatkowo wskazał, iż dołącza wyrok dnia 13 lipca 2005 r. z klauzulą prawomocności. Jednocześnie zaznaczył, iż prawomocny jest również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sygn. akt II SA/Op 24/04, prosząc o niezwłoczne wydanie decyzji personalnych w w/w sprawach oraz stwierdzając, iż nadal deklaruje chęć podjęcia służby w szeregach SW. W kolejnym piśmie z dnia 23 listopada 2005 r., kierowanym do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. W. M., powołując się na swe pisma złożone wcześniej do Dyrektora Aresztu Śledczego w O., prosił o spowodowanie realizacji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1209/04.

Decyzją z dnia [...], nr [...] ([...]) Dyrektor Aresztu Śledczego w O. odmówił mianowania W. M. w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej "w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04". Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 104 K.p.a. oraz art. 31 ust. 1 pkt 4 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując na uchylenie przez Sąd powołanym wyrokiem decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia oraz decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2003 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Dalej wskazał, iż wobec przedłożenia przez W. M. w dniu 16 listopada 2005 r. kserokopii odpisu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1209/04, i w związku z tym wyrokiem, wszczęte zostało w dniu 16 listopada 2005 r. postępowanie administracyjne. Poza tym podał, iż prawomocnym orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia 12 stycznia 2007 r. stwierdzono całkowitą niezdolność W. M. do służby w więziennictwie. Przytaczając treść art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zawierającego wymóg posiadania przez funkcjonariusza zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacjach uzbrojonych oraz powołując się na orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia 15 listopada 2002 i Okręgowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia 12 stycznia 2007 r., organ wskazał, iż uznanie za całkowicie niezdolnego do służby w więziennictwie oznacza, że W. M. nie może być funkcjonariuszem, a decyzja wydana w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej byłaby niewykonalna już w dniu jej wydania, zaś jej wykonalność miałaby charakter stały i trwały. Poza tym stwierdził, iż na skutek decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2003 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, W. M. został zwolniony ze służby z dniem 30 listopada 2003 r. i na jego wniosek w okresie od 1 grudnia 2003 r. do dnia 30 listopada 2004 r. było wypłacane świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (3.075,00 zł). Poza tym, w związku z wnioskiem z dnia 9 października 2004 r., W. M. zostało przyznane świadczenie emerytalne, wypłacane od dnia 1 grudnia 2004 r., przy czym jest to świadczenie emerytalne wypłacane po raz drugi, gdyż pierwsze zostało przyznane w dniu 1 sierpnia 2001 r. i było wypłacane do dnia 31 października 2003 r.

Od decyzji tej odwołanie wniósł W. M., zarzucając, iż jego zdaniem mianowanie powinno nastąpić do czasu wydania orzeczenia lekarskiego, argumentując, że kierując go na komisję lekarską traktowano go jako podwładnego.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Okręgowy Inspektor Służby Więziennej w O., działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa oraz art. 31 ust. 4 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, iż określona w art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej zdolność psychiczna i fizyczna do służby w formacjach uzbrojonych dotyczy każdego stosunku służbowego funkcjonariusza, w tym również mianowania w trybie art. 45 ust. 1 tej ustawy. Wywiódł, że osoba, która nie uzyska orzeczenia właściwej komisji lekarskiej resortu spraw wewnętrznych o posiadaniu zdolności psychicznej i fizycznej do służby nie może być mianowana funkcjonariuszem. W konkluzji stwierdził, iż w zaistniałym stanie faktycznym, ze względu na stan zdrowia oraz wymogi dotyczące stosunku służbowego, mianowanie W. M. funkcjonariuszem na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie jest możliwe.

W skardze na powyższą decyzję W. M., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego K. K., wniósł o uchylenie zarówno tej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 45 ust. 1 oraz art. 39 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przez stwierdzenie, że skarżący nie może zostać przyjęty do służby tej ustawy i nieprzyjęcie skarżącego do służby pomimo braku orzeczenia komisji lekarskiej stwierdzającej niezdolność do pełnienia służby więziennej. W uzasadnieniu wskazano, iż Komisja Lekarska ustalając w orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2007 r. niezdolność skarżącego do służby więziennej z uwagi na schorzenia kwalifikujące się jako kat "D", stwierdziła jednocześnie, iż niezdolność ta datuje się od 14 września 2006 r. Z tego względu skarżący rzeczywiście od tej daty nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, jednakże nie można przyjmować, iż w okresie poprzedzającym był niezdolny do służby w więziennictwie; co więcej, należy przyjąć, iż był wówczas zdolny do pełnienia służby. W dalszej części skargi wywiedziono, że na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., uchylającego decyzje w przedmiocie zwolnienia ze służby oraz wobec stwierdzenia o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, W. M. winien być przywrócony do służby w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a dopiero po orzeczeniu komisji lekarskiej należałoby zwolnić go ze służby w trybie art. 39 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Skoro w orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2007 r. Komisja ustaliła, że niezdolność datuje się od 14 września 2006 r., to do tejże daty skarżący powinien zostać przywrócony do służby.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, wskazując dodatkowo, iż bezspornym jest fakt zaprzestania przez skarżącego służby z dniem 31 lipca 2001 r. i poddaniu go po tej dacie dwukrotnym badaniom lekarskim, w wyniku których orzeczono całkowitą niezdolność do służby w Służbie Więziennej. Orzeczeniem z dnia 15 listopada 2002 r. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O., zatwierdzonym przez Okręgową komisje Lekarska w K. z dnia 13 grudnia 2002 r., orzeczono całkowitą niezdolność do służby (część A pkt 12 orzeczenia) a ponadto czasowe inwalidztwo trzeciej grupy, wyznaczając termin kontrolnego badania lekarskiego na wrzesień 2005 r. (część B orzeczenia). Organ wywiódł, że badania te nie zostały wykonane z uwagi na niestawiennictwo skarżącego, co spowodowało wygaśnięcie orzeczenia w części dotyczącej inwalidztwa, natomiast w mocy pozostało orzeczenie w części dotyczącej stwierdzenia całkowitej niezdolności do służby. Organ stwierdził, że ustalenie w tym przedmiocie, bez wskazania, że jest ona czasowa, mogłoby zostać zmienione jedynie przez właściwą komisję, a ponadto brak jest podstaw, by z odmowy poddania się badaniom wywodzić, że niezdolność skarżącego do służby - orzeczona w sposób trwały, a nie czasowy - ustała z końcem września 2005 r. tj. z upływem terminu kontrolnego badania. Natomiast w orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2007 r. Komisja, ze względu na inny niż w orzeczeniu z dnia 15 listopada 2002 r. rodzaj schorzenia, wypowiedziała się w kwestii zdolności do służby jedynie od daty badania przeprowadzonego w dniu 14 września 2006 r., przy czym to skarżący uniemożliwił Komisji ciągłość orzeczniczą. Obydwa orzeczenia funkcjonują w obrocie prawnym i są ostateczne, w związku z czym organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie realizacji wyroku z dnia 13 lipca 2005 r. były obowiązane do ich uwzględnienia. Odnośnie zarzutów podniesionych w skardze organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie może być zastosowany samoistnie, bez uwzględnienia przesłanek określonych w art. 24 ust. 1 tej ustawy. Poza tym przepisy ustawy nie przewidują ani instytucji przywrócenia do służby ani możliwości mianowania funkcjonariusza na czas określony, jak tego żąda skarżący. Poza tym organ stwierdził, że nie doszło do zastosowania art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż postępowanie administracyjne nie dotyczyło zwolnienia skarżącego ze służby, tylko mianowania go na ostatnio zajmowane stanowisko służbowe. Organ podniósł również, że zwolnienie skarżącego nie leży w jego kompetencji, ale w kompetencji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, a ponadto skarżący domagał się mianowania a nie zwolnienia. Organ podniósł również, że skarżący domaga się wydania decyzji rażąco naruszającej prawo i która byłaby niewykonalna w dniu jej wydania, a niewykonalność miałaby charakter stały, gdyż wydanie decyzji o mianowaniu naruszałoby rażąco art. 24 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Poza tym organ wskazał, że decyzja o mianowaniu na stanowisko służbowe wykonywana jest w ten sposób, że funkcjonariusz spełnia określone, wynikające z tego stanowiska obowiązki służbowe, w zamian za co otrzymuje uposażenie. Mianowanie natomiast na stanowisko służbowe osoby całkowicie niezdolnej do służby powodowałoby sytuację, że osoba mianowana nie może wykonywać obowiązków służbowych i nie można jej dopuścić do służby, co z kolei powodowałoby niewykonalność decyzji stanowiącą przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Poza tym organ podniósł, iż posiadany przez skarżącego od grudnia 2004r. status emeryta Służby Więziennej stanowi negatywną przesłankę odnośnie żądanego mianowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić. Już na wstępie niezbędnym jest zaznaczyć, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca odmowy mianowania na stanowisko funkcjonariusza Służby Więziennej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zważywszy na problematykę sprawy, będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, dodatkowo wskazać należy, iż zakres właściwości przedmiotowej sądów administracyjnych dodatkowo precyzuje przepis art. 5 P.p.s.a., zawierający taksatywne wyliczenie kategorii spraw, w których właściwość ta jest wyłączona. Wśród wymienionych w omawianym przepisie wyłączeń znajdują się sprawy dotyczące odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa (pkt 3).

W rozpoznawanej sprawie opisane wyżej wyłączenie właściwości Sądu nie zachodzi, gdyż na gruncie przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), które stanowiły materialnoprawną podstawę wydania rozstrzygnięć przez organy obu instancji, istnieje obowiązek mianowania funkcjonariusza na stanowisko. Obowiązek ten wynika z art. 45 ust. 1 tejże ustawy, który stanowi, iż z dniem uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza mianuje się na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. W stanie faktycznym, opisanym szczegółowo w części wstępnej, organy służby więziennej obu instancji stanęły w obliczu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04 (błędnie określonego przez organ pierwszej instancji jako wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego), uchylającym wydane wcześniej decyzje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu W. M. ze służby. Wobec niezaskarżenia tego wyroku w toku instancji, stał się on prawomocny z dniem 13 października 2005 r., co wynika z treści postanowienia z dnia 8 listopada 2005 r. o stwierdzeniu prawomocności, uwidocznionego na kopii odpisu wyroku, zalegającego w aktach administracyjnych. Powyższy wyrok miał charakter kasacyjny, eliminujący z obrotu prawnego zakwestionowaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Należy uznać, iż z dniem prawomocności doszło do skonkretyzowania się normy prawnej zawartej w przytoczonym wyżej przepisie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, określającej obowiązek organu mianowania funkcjonariusza do służby. Na tle powyższego przepisu należy podnieść, iż jego sformułowanie nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż z dniem uchylenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby podlegają uchyleniu wszelkie skutki wynikłe w związku z tym zwolnieniem. Powoduje to sytuację jakby decyzje te nie zostały wydane. Wobec tego omawiane orzeczenie Sądu działało zatem ex tunc (z mocą wsteczną) również w tym sensie, że jakkolwiek wydane zostało później niż decyzje, których dotyczyło, jednak pozbawiało te wcześniej wydane decyzje mocy obowiązującej. W kontekście uregulowania zawartego w art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wyrok ten przywracał W. M. do służby. Innymi słowy, w jego wyniku skarżący został włączony do służby. Natomiast w odniesieniu do dalszego toku postępowania wyrok ten stwarzał warunki do podjęcia przez organ służby więziennej działania, sprowadzającego się do mianowania na stanowisko zajmowane ostatnio lub na stanowisko równorzędne. Z uwagi na treść art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, działanie to pod względem formalnoprawnym ocenić należy wyłącznie jako czynność materialno-techniczną, mającą na celu wskazanie konkretnego stanowiska w strukturach Służby i to z określoną przez ustawodawcę datą, odpowiadającą dacie uchylenia decyzji o zwolnieniu. Za taką datę w odniesieniu do wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji należy uznać datę jego prawomocności, gdyż stosownie do art. 170 § 1 P.p.s.a. tylko wyrok posiadający taki atrybut ma moc wiążącą strony postępowania oraz sąd, jak również inne sądy i organy stanem prawnym, jakie tworzy w związku z dokonaną w nim oceną legalności skontrolowanego aktu albo czynności organu administracji publicznej.

W tym miejscu zaakcentować należy odmienność regulacji zawartej w ustawie o Służbie Więziennej w porównaniu z unormowaniami wynikającymi z pozostałych pragmatyk służbowych na tle sytuacji następującej po uchyleniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. W art. 46 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz analogicznie brzmiącym art. 42 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) ustawodawca wskazał, iż uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. Na tle ostatnio powołanego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż wyrok reaktywuje stosunek służby, stanowiąc podstawę do dokonania czynności materialno-technicznej, jaką jest dopuszczenie do pracy poprzez przywrócenie do służby z datą tego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1550/04, System Informacji Prawnej LEX nr 166890).

Wracając na grunt niniejszej sprawy i odnosząc się do argumentów podnoszonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, iż mianowanie, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, nie jest tożsame z mianowaniem kreującym stosunek służbowy, wydanym w trybie art. 28 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że stosunek służbowy funkcjonariusza powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolności zgłoszenia się do służby. Wedle ust. 2 tego przepisu, początek służby liczy się od dnia określonego w decyzji o mianowaniu funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Jak już wskazano wyżej, w sytuacji uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby, stosunek służby zostaje reaktywowany z mocy prawa, natomiast mianowanie, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 tej ustawy jest czynnością materialno-techniczną. Uchylanie się przez organ od dokonania powyższej czynności może być oceniane jako niewykonanie wyroku sądu i rozpatrywane na gruncie art. 154 P.p.s.a., chyba, że w stanie faktycznym sprawy zajdą tak istotne zmiany, które spowodują ustanie mocy wiążącej wyroku.

Zauważyć dodatkowo przyjdzie, że omawiany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1209/04, aczkolwiek dotyczył decyzji wydanych przez organy właściwe do zwolnienia ze służby, jakim w pierwszej instancji był z mocy art. 43 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej Dyrektor Generalny Służby Więziennej, to na zasadzie art. 31 ust. 1 pkt 4 tej ustawy organem zobowiązanym do wykonania tegoż wyroku był Dyrektor Aresztu Śledczego w O., jako przełożony właściwy do spraw osobowych. Poza tym podkreślić przyjdzie, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wypowiedział się odnośnie braku podstaw do mianowania skarżącego lecz uchylając zaskarżone decyzje o zwolnieniu, które w jego ocenie zostały wydane na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego dla innych celów na wniosek organu emerytalnego, ograniczył się do wywodu na temat możliwości – w sytuacji istnienia uzasadnionych podejrzeń co do zmiany stopnia zdolności do służby – wdrożenia przez uprawniony organ postępowania zmierzającego do ustalenia tej zdolności, a następnie zwolnienia ze służby. Ponadto, w realiach niniejszej sprawy nie można podzielić argumentu odnośnie niemożliwości mianowania skarżącego ze względu na stan zdrowia stwierdzony przez właściwą komisję orzeczniczą, która ustaliła całkowitą niezdolność skarżącego do służby w Służbie Więziennej, jeśli zważyć, iż w orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2007 r. Okręgowa Komisja Lekarska w K. wypowiedziała się co do daty, od której niezdolność do służby u skarżącego wystąpiła, ustalając, iż niezdolność ta datuje się od 14 września 2006 r. Z treści tego orzeczenia nie sposób wywieść a priori, jak to uczyniły organy, twierdzenia o niezdolności do służby w okresie poprzedzającym datę 14 września 2006 r. Nadmienić trzeba, że wprawdzie poprzednim orzeczeniem lekarskim z dnia 14 października 2003 r. skarżący został uznany za niezdolnego do służby, jednak orzeczona niezdolność miała charakter czasowy, tj. do września 2005 r. W tych warunkach, wobec braku orzeczenia w przedmiocie niezdolności do służby na dzień 13 października 2005 r., nie można zaakceptować argumentu, iż z uwagi na stan zdrowia nie ma możliwości mianowania skarżącego z tym dniem na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Ewentualne wątpliwości organu odnośnie zdolności skarżącego do służby w okresie od września 2005 r. do 14 września 2006 r. rozwiane mogłyby zostać może wyłącznie w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez właściwą komisję.

Oceniając nadal zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż organ odwoławczy w motywach podanych w jej uzasadnieniu skoncentrował się jedynie na dopuszczalności mianowania w kontekście orzeczenia o niezdolności do służby. Również organ pierwszej instancji skupił uwagę na tej przesłance, odnotowując jedynie fakt pobierania przez skarżącego emerytury. Natomiast w odpowiedzi na skargę podniesiony został przez organ odwoławczy dodatkowy argument, że skarżący od grudnia 2004 r. posiada status emeryta, co wedle organu stanowi kolejną negatywną przesłankę mianowania. W związku z tym stwierdzić przyjdzie, że powyższe wywody i okoliczności, podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę, nie stanowiły przedmiotu postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu i w konsekwencji nie mogą być przedmiotem oceny sądu. Odpowiedź na skargę nie stanowi uzupełnienia uzasadnienia decyzji, gdyż jest wyłącznie pismem kierowanym do Sądu i z jej treści powinno wynikać stanowisko procesowe organu odnośnie wniesionej skargi i ustosunkowanie się do zawartych w niej zarzutów. Podkreślić również należy, iż sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą, w związku z czym nie zastępuje organów w orzekaniu co do istoty sprawy. Jak wskazano na wstępie, dokonując oceny legalności w ramach zakreślonej kognicji, sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, jeśli stwierdzi istnienie naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odnotować trzeba, że co do zasady, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., kontrola legalności dokonywana przez sąd administracyjny opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. W aktach sprawy przedłożonych Sądowi brak jest jakichkolwiek dowodów dotyczących rozwiązania stosunku służbowego w związku z przejściem skarżącego na emeryturę, co uniemożliwia weryfikację twierdzeń w tym zakresie, a w konsekwencji stoi na przeszkodzie dokonania oceny doniosłości tego argumentu dla rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć jednak należy, iż fakt pobierania emerytury w wyniku wniosku złożonego do organu emerytalnego po zwolnieniu ze służby na mocy decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2003 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2004 r., które to decyzje zostały następnie uchylone przez Sąd, nie stanowi w świetle przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przeszkody do odmowy mianowania. Odnotować również trzeba, iż w wyniku kolejnych kasacyjnych orzeczeń sądów administracyjnych doszło do sytuacji, w której w obiegu prawnym nie funkcjonuje żadna z wydanych w latach 2001-2004 decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, jak również nie istnieje żadna decyzja o mianowaniu do służby na stanowisko zajmowane przed zwolnieniem lub na stanowisko równorzędne, wydana w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. W tych warunkach brak jest zatem aktu określającego stanowisko i związane z nim składników uposażenia, które mogłoby stanowić podstawę do ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego przysługującego skarżącemu.

Z przedstawionych względów, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca obarczone są wadami, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego poprzez ich uchylenie. Skoro nie wykluczono niezdolności W. M. do służby w dniu 13 października 2005 r., to w tych warunkach odmowa mianowania stanowiła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji organy uznały, że brak jest podstaw do mianowania skarżącego po uchyleniu przez Sąd decyzji o zwolnieniu ze służby.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, objętą postępowaniem z mocy art. 135 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego aktu, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast co do kosztów postępowania sądowego (punkt 3 wyroku) orzeczono stosownie do treści art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Wobec kasacyjnego orzeczenia Sądu zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji w trybie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej z uwzględnieniem – stosownie do art. 153 P.p.s.a – oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.