Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1526/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 1526/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 17 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Asesor WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej; 1. u c h y 1 a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku (Nr [...]); 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. nie orzeka w sprawie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

4 II SA/Wr 1526/2001

2

Uzasadnienie.

S. K. zgłosiła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395). Twierdziła przy tym, że jako dziecko wraz z rodzicami została deportowana do F. nad M., gdzie przebywała w okresie od [...]roku do [...] roku.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił przyznania świadczenia pieniężnego i stwierdził, że zebrany materiał dowodowy potwierdza jedynie fakt pobytu wnioskodawczyni we wskazanym miejscu i czasie, nie potwierdza natomiast faktu wykonywania przez nią pracy przymusowej. Zdaniem organu należy także wykluczyć ze względu na wiek wnioskodawczyni, że miało miejsce wywiezienie jej w charakterze robotnika przymusowego, a tylko taki charakter deportacji, w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) - może stanowić podstawę przyznania świadczenia pieniężnego.

S. K. zgłosiła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W piśmie tym zarzuciła, że wraz z całą rodziną i mieszkańcami kilku sąsiednich wsi została przymusowo deportowana, a także, iż w czasie pobytu we F. nad M. wraz z rodzicami i rodzeństwem pracowała w Chemicznej Pralni i Farbiarni we F. nad M. i za pracę ani jej rodzina, ani ona sama nie otrzymywali żadnego wynagrodzenia.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt. 1 Kpa oraz art. 2 pkt. 2 lit. a, art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III

4 II SA/Wr 1526/2001

3

Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) -utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] roku. Organ stwierdził, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 111 poz. 1300), osoba nie dysponująca własnymi, oryginalnymi dokumentami potwierdzającymi doznane represje (np. pracę przymusową) może ubiegać się o wspomniane świadczenie przedkładając udokumentowane oświadczenia co najmniej dwóch świadków. Oznacza to, że do ich oświadczeń muszą zostać dołączone własne, oryginalne dokumenty, potwierdzające, że przebywali oni w tym samym czasie i miejscu, co osoba, na rzecz której składają oświadczenie. Przedstawione w tej sprawie dokumenty potwierdzają deportację i pracę przymusową tylko ojca wnioskodawczym - F. L. Ponadto zdaniem organu dostępne wydawnictwo "Das nationalsozialistische Lagersystem (CCP)" - Katalog obozów i więzień w Niemczech i na terenach okupowanych" opracowane przez ITS A., nie wymienia wśród istniejących w okresie wojny obozu pracy przymusowej we F. nad M., a z dokumentów przedstawionych przez stronę nie wynika, że rodzina strony przebywała i pracowała w obozie pracy przymusowej. Strona nie dołączyła żadnych innych dokumentów potwierdzających jej przymusowe zatrudnienie we F. nad M. od [...] r, do [...] r. Organ stwierdził także, że zgodnie z art. 2 pkt. 2 lit. a cyt. ustawy tylko wywiezienie do pracy przymusowej stanowi represję w rozumieniu ustawy. Wnioskodawczym w momencie wywiezienia miała [...] lat. W związku z tym mogła co najwyżej towarzyszyć rodzicom w wykonywanej pracy, wykonując ewentualnie czynności pomocnicze, nie mogła jednak wykonywać pracy przymusowej, w rozumieniu cyt. ustawy.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca zarzuciła, że nie może przedstawić żadnych dalszych dokumentów dotyczących jej deportacji do pracy przymusowej z tego powodu, że Niemcy nie

4 II SA/Wr 1526/2001

4

wystawiali takich dowodów na rzecz małoletnich dzieci. Posiada natomiast dowód w postaci dowodu osobistego jej ojca, w którym została uwidoczniona wraz z rodzeństwem. Fakt pobytu w Niemczech w okresie wojny potwierdza także dowód osobisty Nr [...] wydany skarżącej w dniu [...] roku przez Kierownika Obozu Polskiego "[...]", który znajdował się w D. Ponadto skarżąca powtórzyła swoje poprzednie zarzuty.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją poprzednią argumentację. Dodatkowo stwierdził, że w sprawie został udokumentowany fakt wywiezienia skarżącej i jej pobytu na terenie III Rzeszy. Zdaniem organu ta okoliczność nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia, gdyż nie został udowodniony fakt wykonywania przez skarżącą przymusowej pracy. Jednocześnie organ przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdzają taki pogląd.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zim.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu

4 II SA/Wr 1526/2001

5

administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395), a także przepisy o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 77 § 1 Kpa, na skutek nienależytego rozpatrzenia całego materiału sprawy.

Z treści odpowiedzi na skargę wynika, że organ administracyjny nie kwestionuje faktu deportacji skarżącej wraz z rodziną na tereny III Rzeszy, nie kwestionuje także tego, że rodzice skarżącej byli deportowani do pracy przymusowej. Błędnie jednak przyjmuje, że osoba małoletnia winna wykazać fakt wykonywania pracy przymusowej w okresie deportacji.

Z unormowania powyższego wcale nie wynika, że niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy. Pogląd taki jest obecnie utrwalony w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. V SA 674/00). Utrwalony jest także pogląd, że małoletnia osoba deportowana wraz z rodziną do pracy przymusowej nie jest zobowiązana do wykazywania, że faktycznie wykonywała pracę przymusową, jeżeli ze względu na jej wiek wykonywanie takiej pracy nie było możliwe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r. III RN 112/99 - OSNP Nr 20 poz. 736, z dnia 6 kwietnia 2000 r. III RN 143/99 - Wokanda z 2000 r. Nr 9 poz. 31).

Wprawdzie w okresie wcześniejszym wypowiadane były w orzecznictwie odmienne poglądy, jednakże okazały się one odosobnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie poglądów tych nie podziela.

Jeżeli zatem organ nie kwestionował faktu deportacji, w rozumieniu art. 2 pkt. 2 lit. a cyt. ustawy, nie mógł skarżącej odmówić przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie tylko z tego powodu, że skarżąca nie wykazała, iż faktycznie wykonywała pracę przymusową.

4 II SA/Wr 1526/2001

6

Podkreślić przy tym należy, że uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził - odmiennie, aniżeli w decyzji z dnia [...] roku - że zgromadzone w sprawie dowody wskazują jedynie na to, ze deportowany był wyłącznie ojciec skarżącej. Taki pogląd pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, w której nie został zakwestionowany fakt deportacji samej skarżącej. Wnioskowi wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przeczy jednak kserokopia dowodu osobistego Nr [...], wydanego skarżącej przez Komendanta Obozu Polskiego "[...]" w D., poświadczającego pobyt skarżącej w tym Obozie, karta osobowa matki skarżącej, z której wynika, że również ta osoba przebywała we F. nad M. Dowody te wskazują na to, iż twierdzenie skarżącej, że w czasie wojny przebywała wraz z rodzicami we F. nad M., jest prawdopodobne.

Świetle tego wydaje się również uzasadniony pogląd organu wyrażony w odpowiedzi na skargę, że w sprawie wykazane zostało, iż skarżąca wraz z rodzicami była deportowana na teren III Rzeszy, zaś Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych popadł w sprzeczność wyrażając w sprawie dwa przeczące sobie poglądy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, dokonując błędnej wykładni cytowanego wyżej przepisu. Nadto z przyczyn wyżej wskazanych naruszył także przepisy o postępowaniu administracyjnym. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącą koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba

4 II SA/Wr 1526/2001

7

orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zaskarżona decyzja nie tworzyła po stronie skarżącej żadnych praw i dlatego nie podlegała wykonaniu.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.