Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 668/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art.7. 77 i 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Krakowa na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 sierpnia 2011 r. nr [....] , Starosta K. , działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 kpa orzekł: w punkcie 1 o zwrocie działek: nr [....] o pow. 0,0636 ha, objętej księgą wieczystą nr [....] i nr [....] o pow. 0,0087 ha, powstałej z podziału działki nr [....] objętej księgą wieczystą nr [....] , poł. w obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr [....] obr. [....] , na rzecz następujących osób: S.R. w 1A części, B.N. w 1/10 części, L.L. w 1/10 części, K.B. w 1/10 części, B.S. w 1/10 części, M.L. w 1/10 części; w punkcie 2 o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 4 539,00 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: S.R. - do zwrotu kwoty 2 269,50 zł, B.N. - do zwrotu kwoty 453,90 zł, L.L. - do zwrotu kwoty 453,90 zł, K.B. - do zwrotu kwoty 453,90 zł, B.S. - do zwrotu kwoty 453,90 zł, M.L. - do zwrotu kwoty 453,90 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczęte zostało w dniu [....] czerwca 2003 r., na wniosek złożony przez: S.R. , B.N. , L.L. , K.B. , B.S. i M.L. , uzupełniony wnioskiem z [....] maja 2004 r. Roszczeniem o zwrot wnioskodawcy objęli działki ewidencyjne: nr [....] o pow. 0,0636 ha, nr [....] o pow. 0,0089 ha i nr [....] o pow. 0,0140 ha pół. w obr. [....] jedn. ewid. [....] , wchodzące poprzednio w skład nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] o pow. 0,8181 ha poł. w obr. [....] , która została wywłaszczona (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży zawartą w dniu 26 września 1974 r. w formie aktu notarialnego Rep. [....] , w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [....] w K. , zgodnie z decyzją Urzędu Miasta K. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z 22 lutego 1974 r. znak: [....] , zatwierdzającą plan realizacyjny powołanej wyżej inwestycji. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność S.R. i S.L. - po połowie. Z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości ustalono na rzecz współwłaścicieli odszkodowanie w kwocie 115 868,00 zł.

S.L. zmarła, a spadek po niej, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z [....] lipca 2004 r. sygn. akt I N 959/04/P nabyli: syn M.L. oraz córki: B.S. , K.B. , L.L. i B.N. - po 1/5 części.

W oparciu o dokumentację geodezyjne - kartograficzną organ I instancji ustalił, że po dacie wywłaszczenia (nabycia) działka nr [....] obr. [....] m. K. ulegała następującym podziałom, w wyniku których zmieniło się jej oznaczenie i konfiguracja:

- planem podziału [....] z 26 sierpnia 1980 r. wydzielone zostały działki: nr [....] o pow. 0,5803 ha, nr [....] o pow. 0,0636 ha, nr [....] o pow. 0,1722 ha,

- operatem pomiarowym [....] z 28 grudnia 1989 r. działka nr [....] podzieliła się na działki: nr [....] o pow. 0,5743 ha oraz nr [....] o pow. 0,0060 ha, która zniosła się następnie do działki nr [....] o pow. 0,2607 ha,

- operatem pomiarowym [....] z 6 listopada 2002 r. działka nr [....] podzielił się na działki: nr [....] o pow. 0,0140 ha i nr [....] o pow. 0,5603,

- operatem pomiarowym nr [....] działka nr [....] o pow. 0,1722 ha podzielił się na działki: nr [....] o pow. 0,0089 ha i nr [....] o pow. 0,1633 ha.

Jak ponadto wskazał organ I instancji, sprawa zwrotu działki nr [....] o pow. 0,0140 ha obr. [....] m. [....] została wyłączona do odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Starosty K. nr [....] z 2 maja 2006 r.

Z kolei decyzją z 22 sierpnia 2011 r. nr [....] , Starosta K. orzekł o zwrocie działek: nr [....] o pow. 0,0636 ha i nr [....] o pow. 0,0087 ha, poł. w obr. [....] jedn. ewid. [....] , na rzecz uprawnionych osób oraz o rozliczeniach finansowych z tym związanych.

Orzekając w ten sposób organ I instancji oparł się na ustaleniach poczynionych w oparciu o plan realizacyjny, zatwierdzony decyzją Urzędu Miasta K. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z 22 lutego 1974 r. znak: [....], z analizy którego wynika, że na terenie zawnioskowanych do zwrotu działek nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] zaplanowano budowę żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania oraz fragment ciągu pieszego. W oparciu o oględziny przedmiotowych działek, zeznania świadków oraz pismo Spółdzielni Mieszkaniowej [....] z 16 kwietnia 2006 r. nr [....] organ I instancji uznał, iż działki nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] , w terminach określonych w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, co oznacza, że zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jako, że przedmiotem zwrotu są działki o łącznej powierzchni 0,0723 ha do waloryzacji przyjęto kwotę 10237,68 zł, która stanowiła odszkodowanie za grunt ustalone w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni działek. Kwota ta została zwaloryzowana, zgodnie z dyspozycją art. 227 u.g.n., przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP, za okres od września 1974 r. do lipca 2011 r. i wyniosła 4 539,00 zł. ,.

W dalszej części uzasadnienia decyzji z 22 sierpnia 2011 r. Starosta K. wskazał, iż na części zawnioskowanych do zwrotu działek urządzono ogrodzony plac zabaw, na którym znajdują się piaskownice, huśtawki, ławki, stoły do ping ponga. Powołując się na treść wyroku WSA w Rzeszowie z 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 904/09, organ I instancji wskazał w kontekście art. 140 ust. 4 ugn, iż nakłady poczynione na działkach nr [....] i nr [....] nie były działaniami, które zmierzały do realizacji celu publicznego, dla którego nastąpiło wywłaszczenie i w związku z powyższym, zrezygnował z badania zmiany wartości działek nr [....] i nr [....] obr. [....] m. K. po dacie wywłaszczenia.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina K. , wnosząc o jej uchylenie. Jej zdaniem w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność określenia zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości, wskutek działań podjętych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia, poprzez zlecenie wykonania uprawnionemu rzeczoznawcy majątkowemu wykonania operatu szacunkowego. Dalej strona skarżąca wskazała, iż budowa osiedlowego placu zabaw jest związana z realizacją celu publicznego, dla którego nastąpiło wywłaszczenie. Na działce nr [....] znajduje się kanalizacja deszczowa oraz sieć kanalizacji sanitarnej dla budowy żłobka nr [....] , co swiadczy o realizacji celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [....]. W związku z tym organ naruszył przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 77 § 1 kpa, nakładające na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Decyzją z dnia 7 marca 2012 r., znak: [....] , Wojewoda [....] , na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ".

Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stalą się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany".

Przesłanki zbędności nieruchomości nie muszą być spełnione łącznie, wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. 1 przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie. Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest obowiązany precyzyjnie ustalić w pierwszej kolejności cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych zbadać, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 u.g.n. zaistniała. Podstawą dla oceny, czy mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (m. in. T. Woś, "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości", Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 - zachowujący nadal aktualność) cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.

Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie. W przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia, zgodnie umową sprzedaży zawartą w dniu 26 września 1974 r. w formie aktu notarialnego Rep. [....] , dotyczącą działki nr [....] opow. 0,8181 m2 była budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego [....] w K. Takie określenie celu wywłaszczenia znajduje także potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji w aktach przedmiotowej sprawy, w szczególności wynika z treści decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. z 22 lutego 1974 r. znak: [....] , zatwierdzającej plan realizacyjny powołanej wyżej inwestycji. Zgodnie ze wskazanym planem realizacyjnym teren zawnioskowanych do zwrotu działek nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] , znalazł się w obszarze, na którym zaplanowano budowę dwukondygnacyjnego żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania oraz fragment ciągu pieszego. W trakcie rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonych w dniach: 28 listopada 2005 r. i 23 września 2009 r. organ I instancji stwierdził, iż na terenie objętym roszczeniem o zwrot, stanowiący działki nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] znajduje się plac zabaw dla dzieci i młodzieży, tj. piaskownice, huśtawki, ławeczki, stoły do ping ponga, ogrodzony siatką o wysokości 0,5 m. Niewielki fragment działki nr [....] wchodził w łuk chodnika osiedlowego, natomiast pozostała część nie była zagospodarowana. Z treści pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [....] z 19 kwietnia 2006 r. nr [....] wynika, że plac zabaw, o którym mowa powyżej, realizowany był na początku lat 90 - tych przez te Spółdzielnie, a finansowany ze środków pochodzących od Rady Dzielnicy [....] .

Ponadto organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na przedmiotowej nieruchomości.

Z treści pism: Zakładu [....] w K. z 22 listopada 2005 r. nr [....] , [....] S.A. w K. z 24 listopada 2005 r. nr [....] , Zakładu [....] w K. z 25 listopada 2005 r. nr [....] wynika, iż na zawnioskowanych do zwrotu działkach brak jest infrastruktury technicznej tych przedsiębiorstw.

Natomiast z treści pisma [....] S.A. z 29 listopada 2005 r. nr [....] wynika, że działka nr [....], obr. [....] jedn. ewid. [....] , wolna jest od infrastruktury technicznej tego przedsiębiorstwa, natomiast na działce nr [....] znajduje się, będąca w eksploatacji tego przedsiębiorstwa, sieć kanalizacji sanitarnej 0 200, która była przewidziana dla żłobka nr [....] na osiedlu [....] .

Z kolei z pisma Zarządu Gospodarki Komunalnej w K. z 24 maja 2066 r. nr [....] wynika ponadto, że na działce nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] , istnieje sieć kanalizacji deszczowej 0 250.

Dodatkowo, w celu ustalenia, czy w terminach określonych w art. 137 ust. l u.g.n. przystąpiono do realizacji celu wywłaszczenia organ I instancji przesłuchał świadków, tj. mieszkańców bloków zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie placu zabaw.

Z protokołu przesłuchania świadka - W.C. - spisanego [....] lutego 2011 r. wynika, iż w okresie od lutego 1974 r. do lutego 1984 r. "na tym terenie nie były wykonywane żadne prace budowlane. Wykonano jedynie plac zabaw dla dzieci. W ww. okresie nie były na terenie objętym wnioskiem o zwrot wykonywane prace związane z budową żłobka i nie były wykonywane tam prace związane z budową sieci kanalizacyjnej. W dniu zamieszkania w bloku nr 8 wszystkie instalacje: woda, kanalizacja, CO, gaz już funkcjonowały "

Podobne w treści zeznania złożył A.G. , który w dniu 24 lutego 2011 r. oświadczył do protokołu: " Na tym terenie nie były prowadzone inwestycje związane z budową żłobka. Natomiast prace związane z budową sieci kanalizacyjnych wykonane zostały w momencie budowy osiedla [....].

Kolejny świadek - J.S. w dniu 24 lutego 2011 r. zeznała do protokołu, iż " wiedzę dotyczącą sposobu zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości posiada od dnia zameldowania, tj. od 20 stycznia 1978 r. Na tych nieruchomościach rosła trawa, a potem urządzono plac zabaw, ale nie pamiętam, kiedy to się stało. Na terenie objętym wnioskiem o zwrot nie były prowadzone prace związane z budową żłobka oraz nie prowadzono żadnych innych prac ziemnych na tym terenie. W dniu zameldowania wszystkie sieci: kanalizacyjne, wodociągowe, gazowe i CO już funkcjonowały ".

Zdaniem organu odwoławczego należy dodatkowo zauważyć, iż analiza treści kopii fragmentu mapy zasadniczej tego terenu pozwala ponadto na stwierdzenie, iż na działkach nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] , poza siecią instalacji sanitarnej 0 200 (dot. jedynie działki nr...) brak jest innej infrastruktury technicznej w postaci mediów, takich jak: instalacja elektryczna, gazowa czy cieplna. Realizacja przyłączy tego typu mediów, niezbędnych do funkcjonowania planowanego żłobka, winna być właśnie działaniem poprzedzającym budowę budynku oraz jego otoczenia, stanowiących realizację celu wywłaszczenia.

Porównując projektowany sposób zagospodarowania wywłaszczonej działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , w granicach obecnych działek: nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. z ustalonym stanem faktycznego ich zagospodarowania, stwierdzono, biorąc pod uwagę zeznania świadków w zakresie terminów wskazanych w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, iż faktycznie na przedmiotowej działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia w postaci budowy żłobka wraz z infrastrukturą.

Realizacja celu wywłaszczenia polegającego na budowie żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takich obiektów budowlanych, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Przywoływane zeznania świadków oraz stan faktyczny ustalony w czasie oględzin nieruchomości, a także analiza treści mapy zasadniczej terenu świadczą zatem wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanych do zwrotu w/w działkach działań dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej jako budowa żłobka wraz z infrastrukturą.

Organ wskazał, że Starosta K. prawidłowo ustalił, iż cel na jaki wywłaszczono działkę nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , w granicach obecnych działek: nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Opis nieruchomości wskazuje na fakt, iż na przedmiotowych działkach nie podejmowano żadnych prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, co dodatkowo potwierdzać może chociażby wykonanie jedynie niewielkiej części podziemnego uzbrojenia technicznego terenu, które winno poprzedzać budowę żłobka. Aktualne zagospodarowanie omawianego terenu jako ogrodzonego placu zabaw, na którym znajdują się: piaskownice, huśtawki, ławeczki, stoły do ping ponga, nie stanowi efektu działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa budynku żłobka wraz z infrastrukturą. Jak bowiem stwierdzono, tak określony cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Ponadto, zdaniem Wojewody [....], nawet gdyby przedstawiony powyżej pogląd oparty na niedominującym nurcie w orzecznictwie sądów administracyjnych uznać za nie w pełni przekonujący, to wskazywany wyżej aktualny sposób zagospodarowania działek nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. w postaci placu zabaw dla dzieci o charakterze nietrwałym (łatwy do usunięcia - demontażu), nie może tym samym zostać oceniony jako wpływający na zmianę wartości nieruchomości, zgodnie z art. 140 u.g.n. wskutek działań podjętych na niej po dacie wywłaszczenia ale zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia. Zwaloryzowana kwota odszkodowania została ustalona zgodnie z art. 227 u.g.n.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyła Gmina Miasta K. , zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art.136, 137 i 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Strona skarżąca wskazała, iż na przedmiotowej nieruchomości działce znajduje się osiedlowy plac zabaw dla dzieci i młodzieży ( piaskownice, ławeczki, huśtawki itp.) oraz fragment chodnika, jak również wykorzystywana na potrzeby osiedla infrastruktura techniczna, w związku z czym działka nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [....]. Celem wywłaszczenia, który należy przyjmować ściśle za decyzją wywłaszczeniową nie była budowa żłobka wraz z infrastrukturą, lecz budowa osiedla mieszkaniowego [....] . Celem wywłaszczenia było wybudowanie wielorodzinnych bloków mieszkalnych oraz infrastruktury osiedla: pawilonów handlowych i usługowych, żłobka, przedszkola, szkoły, terenów zielonych itp. Ten cel został zrealizowany, co potwierdzają pośrednio także zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, głównie mieszkańców osiedla. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale 7 sędziów z dnia 27 stycznia 1998 r. sygn. akt III AZP 11/87. Okoliczność modyfikacji celu wywłaszczenia, mimo podniesionego zarzutu, nie stała się przedmiotem rozważań organu II instancji, który potwierdził jedynie ustalenia Starosty w zakresie braku realizacji żłobka osiedlowego wraz z infrastrukturą, Objęta roszczeniem nieruchomość pozostaje zagospodarowana na potrzeby osiedla mieszkaniowego, a więc ogólnego celu wywłaszczenia.

W odwołaniu zarzucono brak podjęcia czynności zmierzających do określenia zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości, wskutek działań pojętych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia, a w szczególności brak zlecenia wykonania uprawnionemu rzeczoznawcy majątkowemu wykonania operatu szacunkowego.

Stanowisko Wojewody [....] nie jest prawidłowe. Art. 140 ust. 4, w literalnej wykładni, nie różnicuje działań podjętych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia zmieniających wartość nieruchomości, na wykonane w ramach realizacji celu wywłaszczenia lub wykonane w celu realizacji innej inwestycji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2011 r. sygn. akt l OSK 1836/10). Celem wywłaszczenia była budowa osiedla [....] i istniejące w dacie zwrotu elementy infrastruktury powstały w związku w realizacją tego celu, ewentualnie zmodyfikowanego w zakresie szczegółów inwestycji. Elementy placu zabaw są prawdopodobnie (nie było to przedmiotem szczegółowych ustaleń Starosty K. , na co też zwrócono uwagę w odwołaniu) nietrwale związane z gruntem, co wpływa na brak konieczności ich wyceny. Powołany powyżej przepis nie dotyczy np. "wyceny składników majątkowych posadowionych na nieruchomości", lecz wszelkich działań podjętych po wywłaszczeniu, a wpływających na zmniejszenie się albo zwiększenia wartości nieruchomości. Z kolei art. 7 ustawy stanowi, iż jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Podał też, że cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany, a wartość nieruchomości do zwrotu nie uległa zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazano. Sad dokonując legalności zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji uznał, że decyzje te naruszają prawo, a zatem należy je wyeliminować z obrotu prawnego.

Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie i w ocenie Sądu wydana decyzja jest przedwczesna. Istotą sporu jest ustalenie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w okresach, o których mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami- zwanej dalej u.g.n. - ( Dz, U. 2010 r. 102.651 j.t.)., a więc w terminach 7 lub 10 lat od daty wywłaszczenia (nabycia) przedmiotowych nieruchomości . Stosownie do przepisu art. 137ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Przedmiotowa, pierwotna, nieruchomość działka nr [....] o powierzchni 0.8181 ha położona w obr. [....] została wywłaszczona (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży zawartą w dniu 26 września 1974 r. w formie aktu notarialnego Rep. [....] , w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [....] w K. , zgodnie z decyzją Urzędu Miasta [....] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z 22 lutego 1974 r. znak: [....] , zatwierdzającą plan realizacyjny powołanej wyżej inwestycji.

Organ ustalił, że na terenie zawnioskowanych do zwrotu działek nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid[....] m. K. , ( po podziale), zaplanowano budowę żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania oraz fragment ciągu pieszego.

Okolicznością bezsporną jest, że celem wywłaszczenia ( nabycia) była budowa osiedla mieszkaniowego [....] w K. , co wynika z umowy- wywłaszczenia (nabycia) z dnia 26.09.1974 r. , natomiast w aktach administracyjnych brak jest dokumentów potwierdzających iż na przedmiotowych nieruchomościach osiedla mieszkaniowego [....] miał być wybudowany dwukondygnacyjny żłobek wraz z infrastrukturą niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania oraz fragment ciągu pieszego, jak to ustaliły organy. Organ wskazał, że okoliczności te ustalił na podstawie planu realizacyjnego znajdującego się na karcie 157 akt administracyjnych. Jednakże z akt administracyjnych wynika, że na k. 157 akt adm. znajduje sie mapa sytuacyjno-wysokościowa dotycząca [....] , na której oznaczono kolorem żółtym działki i z której wynika, że tylko fragment planowanego żłobka znajduje się w obszarze tych działek. Z mapy tej nie wynika jakie numery mają działki zakreślone kolorem żółtym, przez kogo i kiedy legendę mapy sporządzono, a poza tym cała mapa wysokościowo sytuacyjna jest nieczytelna, nie wiadomo z jakiej daty pochodzi i nie posiada również potwierdzenia jej za zgodność przez uprawniony organ.

W ocenie Sądu istotną okolicznością w sprawie jest decyzja Urzędu Miasta K. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z 22 lutego 1974 r. znak: [....] , zatwierdzająca plan realizacyjny dotyczący przedmiotowej inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego [....] w K., której nie ma w aktach administracyjnych. W związku z tym, nie wiadomo na jakiej podstawie organy ustaliły, iż celem wywłaszczenia była budowa żłobka dwukondygnacyjnego na osiedlu mieszkaniowym [....] w K. wraz z infrastrukturą niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania oraz fragment ciągu pieszego na przedmiotowych wywłaszczonych działkach. Koniecznym zatem będzie pozyskanie przez organ powyższej decyzji Urzędu Miasta K. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia 22 lutego 1974 r. znak: [....] , w oparciu o którą organ będzie mógł dokonać dokładnie oceny co było przedmiotem wywłaszczenia ( nabycia) nieruchomości i ustalenia ich zbędności na cel wywłaszczenia, w świetle przesłanek z art. 137 u.g.n. Ponadto organ ustalając w zaskarżonej decyzji, że na przedmiotowych nieruchomościach nr [....] i nr [....] wybudowano sieci sanitarną i kanalizacji deszczowej nie ustalił dokładnych dat ich wybudowania, choć z pism tych jednostek podano daty ich zrealizowania ( k.70, k.332 i k. 159 akt adm.) . Z zeznań przesłuchanych świadków wynika też, że w chwili zasiedlania osiedla [....] były wybudowane wszystkie sieci infrastruktury technicznej. Ustalenie daty zrealizowania sieci sanitarnej i kanalizacji deszczowej ma istotne znaczenia w kontekście dokonania oceny w trybie art. 137 u.g.n i zebrania całego materiału dowodowego w sprawie. Organy nie ustaliły również w decyzji czy na przedmiotowych nieruchomościach wybudowano ciąg pieszy.

Poza tym nie ustalono też kiedy w ogóle zostało wybudowane osiedle mieszkaniowe [....] w K. i czy w terminach 7 lub 10 lat od daty wywłaszczenia ( nabycia). Zebranie pełnego materiały dowodowego w sprawie i dokonanie jego oceny jest konieczne celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy pod kątem ustalenia przesłanek do zwrotu wywłaszczonych przedmiotowych nieruchomości, w myśl art. 137 u.g.n.

W związku z tym należy stwierdzić, że organy nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego, ponieważ nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, tym samym naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art. 7 k.p.a. – zasadę ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 kpa .- zasadę zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz dokonania swobodnej oceny dowodów. Organy naruszyły również przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe, narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ ustalony stan faktyczny sprawy nie może odzwierciedlać rzeczywistego stanu faktycznego sprawy skoro materiał dowodowy wymaga uzupełnienia i jest niepełny. Organ tylko w oparciu cały zgromadzony materiał dowodowy sprawy i przeprowadzone w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne może dokonać ustaleń prawnych wskazując na normy prawa materialnego stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zdeterminowało wydanie wadliwej decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy sprawy.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze, iż organ naruszył przepis art. 140 ust. 4 u.g.n., ponieważ nie dokonał ustaleń w zakresie zwiększenia wartości przedmiotowych do zwrotu nieruchomości ze względu na poniesione nakłady zwiększające wartość nieruchomości poprzez wybudowanie placu zabaw, to zdaniem Sądu, in abstracto, zwiększenie wartości nieruchomości może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenia. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania ( por.: wyrok NSA z dnia 9.11.2011 r., I OSK 1971/10/, LEX nr 1101479 ).

Natomiast co do pozostałych zarzutów skargi, Sąd na obecnym etapie postępowania nie może się do nich odnieść, ponieważ taka kontrola Sądu następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym ( por.: wyrok NSA z dnia 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981 nr 1, poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia WP LexisNexis Warszawa 2005 r. str. 145 t. 14 ).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w myśl którego Sąd w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzeczenie w pkt II wyroku wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku.