Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 547/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) del. WSA Mariola Kowalska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 645/10 w sprawie ze skargi A. B. i H. B. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji dróg oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 645/10, po rozpoznaniu skargi A. B. i H. B. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi, skargę oddalił.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku, decyzją nr [...] z [...] marca 2009 r. Prezydent Miasta Białegostoku ustalił lokalizację kilku dróg powiatowych i gminnych położonych w Białymstoku oraz zatwierdził projekt podziału nieruchomości przeznaczonych pod ich realizację. Inwestycja miała polegać na budowie ulic Legionowej (od ul. M. Skłodowskiej – Curie), Mazowieckiej (od ul. Cieszyńskiej do ul. Zwierzynieckiej), Wiejskiej (od ul. Zwierzynieckiej do ul. Świerkowej), Kard. S. Wyszyńskiego (od ul. Grunwaldzkiej do ul. Mazowieckiej), Waszyngtona (od ul. Mazowieckiej do ul. Wesołej), Wesołej (od ul. Zwierzynieckiej do ul. Mazowieckiej), Zwierzynieckiej (od ul. Mazowieckiej do wjazdu na teren Politechniki Białostockiej), Kopernika (od ul. Mazowieckiej do Bema), Pogodnej (od ul. Wiejskiej do działki nr 184/46), ul. Krętej w Białymstoku – na kilkudziesięciu działkach wskazanych w decyzji. Wraz z budową ulic zamierzono realizację niezbędnej infrastruktury technicznej. Wśród działek w całości przeznaczonych na realizację dróg wskazano m.in. działkę nr [...] stanowiącą współwłasność H. i A. B. W rozstrzygnięciu określono także linie rozgraniczające teren inwestycji, parametry techniczne drogi oraz wymagania dotyczące jej powiązania z innymi drogami publicznymi z określeniem ich kategorii, zmiany w dotychczasowej infrastrukturze technicznej, warunki wynikające z potrzeby ochrony środowiska, ochrony dóbr kultury oraz potrzeb obronności państwa, jak również wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (część I decyzji). W części II rozstrzygnięcia zatwierdzono projekt podziału działek, natomiast w części III decyzji ustalono warunki wydania nieruchomości i opróżnienia lokali przeznaczonych pod inwestycję. W części IV decyzji nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie lokalizacyjne wszczęto na wniosek inwestora złożony 20 czerwca 2008 r., zawierający pozytywne opinie Zarządu Województwa z [...] kwietnia 2008 r. i Prezydenta Miasta Białegostoku z [...] kwietnia 2008 r. Przedmiotowy wniosek był kilkakrotnie precyzowany – pismami z 28 listopada 2008 r., 30 grudnia 2008 r., 13 lutego 2008 r. i za każdym razem informacja o treści wniosku była ogłaszana stronom w drodze obwieszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta oraz w prasie lokalnej. W wyznaczonych terminach nie wpłynęły zastrzeżenia i uwagi stron. Ostatecznie wniosek sprecyzowano pismem z 11 marca 2009 r. poprzez określenie kategorii ulic i powiązań komunikacyjnych ulicy Krętej oraz zażądanie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na konieczność wykorzystania środków budżetowych przeznaczonych na budowę dróg i niezwłocznego wystąpienia o wydanie pozwolenia na budowę. To ostatnie żądanie rozpatrzono pozytywnie.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli J. O., A. i H. B. oraz A. T.

Decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchylono zaskarżoną decyzję we fragmentach zawierających błędne oznaczenie działek lub nazwisk i udziałów właścicielskich stron, natomiast utrzymano ją w mocy w części zawierającej rozwiązania merytoryczne.

Wskazano, że decyzja spełnia wszystkie wymagania przewidziane w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Argumentowano, że w postępowaniu o lokalizację drogi toczącym się w oparciu o przepisy specustawy drogowej organ jest związany wnioskiem inwestora i nie może ingerować w zaproponowany przez niego przebieg drogi. To inwestor dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i techniczno – wykonawczych, natomiast organ nie może wpływać na sposób poprowadzenia inwestycji i zaproponowany podział działek. Modyfikacja wniosku w tym zakresie może nastąpić wyłącznie za zgodą inwestora w trakcie postępowania. Podkreślono również, że o wszczęciu postępowania, jak i o wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej poinformowano strony w drodze obwieszczeń, a dotychczasowym właścicielom działek wysłano stosowne zawiadomienia pouczając o możliwości zapoznania się z jej treścią.

Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego A. i H. B. zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez bezzasadne odebranie im na potrzeby realizacji inwestycji całej działki nr 806/3, podczas gdy niezbędna na ten cel jest wyłącznie jej część – pas gruntu 3,5 - metrowy, a nie 7 - metrowy. Wskazali, że poszerzenie ulicy Mazowieckiej o jeden pas ruchu można byłoby zrealizować mniejszym kosztem, natomiast faktycznie grunt jest im odbierany na zapas. Oświadczyli, że w chwili obecnej ulica Kijowska nie dochodzi do ulicy Mazowieckiej, zatem tworzenie nowego pasa tej ostatniej celem skrętu w ulicę Kijowską jest bezpodstawne. Podtrzymali zgodę na przeznaczenie 3,5 metrowego pasa ich działki pod ulicę Mazowiecką. Zarzuty sprecyzowali skarżący również w piśmie z 10 grudnia 2009 r. (k. 1891). Zdaniem skarżących odebranie im całej działki nie wynika z niezbędnej potrzeby.

Podczas rozprawy w dniu 2 grudnia 2010 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko, iż działka nr [...] jest niezbędna dla wykonania prawoskrętu w ulicę Kijowską. Wskazał również, że nie było potrzeby poszerzania wniosku o działki nr [...] i [...], gdyż stanowią one własność Gminy Białystok i figurują w ewidencji jako "DR". Działka nr [...] jest objęta przedmiotową inwestycją. Wszystkie wymienione działki będą stanowiły połączenie z ulicą Kijowską.

Wskazanym, na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem sprawy jest legalność ustalenia lokalizacji dróg gminnych i powiatowych w Białymstoku – fragmentów ulic Legionowej, Mazowieckiej, Wiejskiej, Kard. S. Wyszyńskiego, Waszyngtona, Wesołej, Zwierzynieckiej, Kopernika, Pogodnej i ulicy Krętej. Postępowanie toczyło się w trybie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), zwanej specustawą drogową.

Z uwagi na liczne nowelizacje tego aktu prawnego zadaniem organów w pierwszej kolejności było ustalenie stanu prawnego właściwego na datę orzekania. W ocenie sądu nastąpiło to prawidłowo. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o przepisy specustawy drogowej w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958). Znowelizowane przepisy weszły co prawda w życie 10 września 2008 r., a więc przed wydaniem obydwu wymienionych decyzji (z 27 marca 2009 r. i z 12 czerwca 2009 r.), to jednak na podstawie art. 6 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych (sprawę zainicjował wniosek z czerwca 2008 r.) i niezakończonych decyzją ostateczną należało stosować przepisy dotychczasowe. Opisany wymóg został w kontrolowanych decyzjach zachowany. Również w niniejszym uzasadnieniu powoływane będą przepisy specustawy drogowej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie powyższej nowelizacji.

Zdaniem sądu kontrolowana decyzja odpowiada prawu. Dochowano przepisów procesowych obowiązujących przy jej wydawaniu, w tym dotyczących informowania stron o toczącym się postępowaniu i wydawanych w jego toku decyzjach.

Sąd wskazał jednocześnie, że postępowanie dotyczące ustalenia lokalizacji drogi publicznej toczyło się z wniosku inwestora – zarządcy drogi, zaopiniowanego pozytywnie przez właściwe organy i zawierał wszystkie niezbędne elementy. Przedłożono bowiem wymaganą przepisami i kompletną dokumentację zgodnie z art. 5 specustawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego bezpodstawnego, zdaniem skarżących, pozbawienia ich w całości prawa własności działki nr 806/3, podczas gdy dla realizacji inwestycji wystarczałoby dokonanie jej podziału i odebranie jedynie 3,5 metrowego pasa gruntu, z pozostawieniem pozostałej części, Sąd wskazał, że zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ma charakter regulacji szczególnej. Jeżeli zaś przyspieszenie i uproszczenie procedury przygotowania i realizacji inwestycji drogowych jest celem specustawy drogowej (bowiem priorytetowym interesem publicznym jest poprawa infrastruktury drogowej w Polsce), to jej przepisy należy interpretować poprzez pryzmat znaczenia ustawy dla przyspieszenia procesu budowy dróg publicznych. Wyrazem powyższego kierunku uproszczenia są przepisy specustawy (w brzmieniu sprzed 10 września 2008 r.), które wyłączały bądź ograniczały stosowanie ogólnych reguł procedury administracyjnej (np. w zakresie doręczeń decyzji) oraz wyłączały stosowanie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 4, 10 specustawy).

Oceniając treść zaskarżonej decyzji poprzez pryzmat przedstawionych wyżej ogólnych założeń i celów specustawy drogowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że nie narusza ona norm tego aktu prawnego, w tym w zakresie wskazanym przez skarżących, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Sąd podniósł jednocześnie, że organ orzekający o lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. Sąd podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji Wojewody, że o przebiegu drogi decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno – wykonawcze. Przepisy specustawy drogowej nie zobowiązują inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, stąd też ocena organów ogranicza się wyłącznie do zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca. Organ, a w konsekwencji i sąd rozpoznający skargę na decyzję lokalizacyjną, mogą jedynie ocenić zgodność z prawem rozwiązań decyzji.

Ponadto wskazano, że prawo własności, którego nadmierne naruszenie zarzucają skarżący, nie jest prawem bezwzględnym i może być ograniczane, pod warunkiem, że nastąpi to tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji). Wywłaszczenie jest natomiast dopuszczalne tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji).

W kontrolowanym postępowaniu, które prowadzi do wywłaszczenia dotychczasowych właścicieli, powyższe warunki zostały spełnione. Przejście z mocy prawa własności nieruchomości skarżących, w granicach wydzielonych liniami rozgraniczającymi zatwierdzonymi w projekcie podziału, następuje na podstawie przepisów ustawowych, przewidujących obowiązek ustalenia odszkodowania (art. 12, 18 specustawy drogowej). Również pozbawienie skarżących prawa własności stanowi realizację celu publicznego, jakim jest budowa drogi (poszerzenie ulicy Mazowieckiej) mającej służyć polepszeniu komunikacji w mieście. Zdaniem inwestora realizacja poszerzenia ulicy Mazowieckiej, z przeznaczeniem na ten cel działki nr [...], stanowi konieczną inwestycję celu publicznego i dlatego została w takim kształcie zaproponowana we wniosku inicjującym postępowanie. Wobec tego ani organ, ani sąd nie mogą ingerować w przebieg inwestycji. To inwestor (Prezydent Miasta) jest bowiem zarządcą dróg, monitoruje funkcjonowanie istniejącego układu komunikacyjnego i opracowuje sposoby jego usprawnienia, a także – posiadając najobszerniejsze informacje w tej dziedzinie – jest w stanie najbardziej racjonalnie sformułować potrzeby komunikacyjne miasta, których zaspokojenie stanowi niewątpliwie cel publiczny.

W tych okolicznościach nie mogły odnieść skutku zarzuty dotyczące zaprojektowania prawoskrętu z ulicy Mazowieckiej do połączenia jej w przyszłości z ulicą Kijowską – poprzez działkę skarżących i z przeznaczeniem jej na ten cel w całości, bowiem potrzebę w tym zakresie określił inwestor we wniosku, którym organ był związany. Nawet przy aktualnym braku bezpośredniego połączenia wymienionych ulic nie można zakwestionować, że inwestor zamierza je w przyszłości wykonać i kształt rozwiązania komunikacyjnego przyjęty w decyzji, w tym sporny prawoskręt, ma przygotować ku temu podstawy (zabezpieczyć teren na potrzeby jego realizacji).

Taki zamiar można wyprowadzić z treści mapy w skali 1:1000 stanowiącej załącznik do decyzji oraz z treści mapy stanowiącej załącznik do wniosku, a także potwierdza go pośrednio przedłożony na rozprawie wypis z rejestru gruntów. Z wymienionych dokumentów wynika, że na potrzeby przyszłego połączenia ulic Mazowieckiej i Kijowskiej - przeznaczono działki nr [...],[...] (oznaczone w ewidencji jako "dr") oraz działki nr [...],[...],[...] (również figurujące w ewidencji jako "dr" i objęte zaskarżoną decyzją). Na podstawie zapisów map uprawniony jest z kolei wniosek, że wskazane działki będą stanowić "kontynuację" dla ewentualnego prawoskrętu usytuowanego również na działce nr 806/3 do połączenia ulic Kijowskiej i Mazowieckiej. Tak też oświadczył przedstawiciel organu na rozprawie i jego oświadczenie – jak wyżej wykazano - znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Nie mogły zatem odnieść skutku zarzuty skarżących kwestionujących wartość dowodową mapy przedłożonej przez przedstawiciela organu sądowi, bowiem nie ona stanowiła podstawę kontroli legalności decyzji, a dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych. Natomiast dokumenty przedłożone przez skarżących w postaci mapy z pozwolenia na budowę jako przedłożone po zakończeniu postępowania i zamknięciu rozprawy nie mogły być przedmiotem oceny.

Określenie przez inwestora obszaru poszerzenia ulicy Mazowieckiej (w tym o działkę nr [...]) wiązało organ, który – przy braku zastrzeżeń prawnych do wniosku – był nim związany. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostawała zatem kwestia zaprojektowania chodnika ulicy Mazowieckiej – w odległości 1,5 m od granicy działki nr [...], bowiem szczegółowy sposób zaprojektowania pasa drogowego i tworzących go elementów poddany zostanie ocenie na etapie sporządzania pozwolenia na budowę i aktualne postępowanie temu nie służy. Obecnie to inwestor określa jaki zakres powierzchni gruntu jest mu niezbędny na realizację inwestycji, mając na uwadze konieczność zamieszczenia w pasie drogowym wszystkich urządzeń tworzących drogę, urządzeń infrastruktury technicznej oraz konieczność zapewnienia odpowiedniego dostępu do nich. O tym, że taka analiza została przeprowadzona świadczy pismo Dyrektora Departamentu Inwestycji z 27 kwietnia 2009 r. (k. 15 akt adm. II inst.), w którym wskazano, że minimalna szerokość drogi w liniach rozgraniczających o klasie technicznej przewidzianej dal ulicy Mazowieckiej - 014KG i przekroju 2 jezdnie po 3 pasy ruchu wynosi 45 m. W tych liniach organ ma obowiązek przewidzieć wzajemne rozmieszczenie urządzeń drogowych, infrastruktury technicznej, sposób odwodnienia i sposób rozwiązania wysokościowego ulicy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. B. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

1. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez pominięcie dowodu w postaci złożonego na rozprawie przez skarżącego pisma Dyrektora Departamentu Inwestycji J. O. z dnia [...] listopada 2009 roku, z którego wynika, że działka o numerze [...] nie jest potrzebna do poszerzenia ul. Mazowieckiej, ani też do połączenia tej ulicy z ul. Kijowską, a zostanie na niej urządzony dojazd do, stanowiącej własność skarżących, działki nr [...]oraz dowodu w postaci złożonej po rozprawie, lecz przed wydaniem wyroku, mapy z pozwolenia na budowę, która potwierdza powyższe okoliczności, a poprzestaniu na oświadczeniu przedstawiciela organu, że działka [...] jest potrzebna do prawoskrętu w stronę ulicy Kijowskiej, choć dopuszczenie tych dowodów było niezbędne do wyjaśnienia istniejących wątpliwości i nie powodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;

2. art. 133 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że dokument w postaci mapy z pozwolenia na budowę jako przedłożony przez skarżących po zamknięciu rozprawy nie mógł być przedmiotem oceny, podczas gdy dowód ten dotyczy istotnych w sprawie okoliczności, a zatem Sąd winien otworzyć rozprawę na nowo;

3. art. 6 p.p.s.a. w zw. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieudzielanie stronie działającej bez adwokata wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań odnośnie możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie w uzasadnieniu wyroku własnych ustaleń stanu faktycznego, a ograniczenie się jedynie do powtórzenia błędnych ustaleń organów obu instancji, podczas gdy analiza fragmentu mapki z projektu budowy i mapy z pozwolenia na budowę prowadzi do wniosku, że inwestor wprowadził organ w błąd, co do przebiegu ul. Mazowieckiej i konieczności zajęcia pod jej budowę działki nr [...].

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie dowodu złożonego na rozprawie wskazać należy, że zarzut ten nawet jeśli uznany by był za trafny nie mógł być uwzględniony. W okolicznościach tej sprawy nieprzeprowadzenie wskazywanego środka dowodowego nie mogło wywrzeć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko taka podstawa skargi kasacyjnej znajduje oparcie w przepisie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a co wyraził w uzasadnieniu wyroku również Sąd pierwszej instancji, organ orzekający o lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. Jak się przyjmuje o przebiegu drogi decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno – wykonawcze. Przepisy specustawy drogowej nie zobowiązują inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, stąd też ocena organów ogranicza się wyłącznie do zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca. Organ, a w konsekwencji i sąd administracyjny rozpoznający sprawę w przedmiocie lokalizacji drogi, mogą jedynie ocenić zgodność z prawem rozwiązań decyzji. Tym samym pominięcie dowodu złożonego na okoliczność wykazania zasadności koncepcji przebiegu trasy nie mógł stanowić skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej.

Z tego samego względu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 p.p.s.a.

Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie w uzasadnieniu wyroku własnych ustaleń stanu faktycznego w istocie sprowadzał się do próby wykazania, iż Sąd w sposób wadliwy ocenił konieczność zajęcia pod budowę planowanej drogi działki skarżących. Ponieważ jak wskazano powyżej w postępowaniu lokalizacyjnym organy nie mają uprawnień do oceny zasadności przebiegu drogi, również ten zarzut z przytoczonych względów nie był zasadny.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 6 p.p.s.a. w zw. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieudzielanie stronie działającej bez adwokata wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań odnośnie możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem podnieść należy, że obowiązek informowania stron wynikający z art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza, że sąd ma obowiązek pouczenia strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego co do wszelkich możliwych zachowań i mogących wystąpić okoliczności. Obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej. (postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 981/09).

O najistotniejszych z punktu widzenia toczącego się postępowania kwestiach Sąd jest obowiązany pouczać strony działające bez adwokata lub radcy prawnego stosownie do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Są to wskazówki: co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (od wyroku, art. 140 § 1 i 3), środka zaskarżenia (od wyroku, art. 140 § 2), czy dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (od postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, art. 163 § 2). Sąd jest zobowiązany także do poinformowania o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby stron (art. 70 § 2), czy skutkach niezgłoszenia wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 1) (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 179/10).

Sąd nie ma natomiast obowiązku informowania strony o możliwości podjęcia wszelkich nawet czysto teoretycznych w realiach konkretnej sprawy czynności procesowych oraz pouczeń dotyczących prawidłowego dokonania danej czynności procesowej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.