Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 1550/93
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1993-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 67
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Egzekucja ze statku wpisanego do rejestru okrętowego prowadzona jest tak jak z nieruchomości.

TEZY

Egzekucja ze statku wpisanego do rejestru okrętowego prowadzona jest tak jak z nieruchomości.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w S. na podstawie tytułu wykonawczego z 13.3.1993 r. wystawionego przez Dyrektora Urzędu Morskiego w S. wobec S.H.H. z tytułu kary pieniężnej w wysokości 2 035 860 000 zł nałożonej decyzją Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z 13.3.1993 r. na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 57 ust. 1 i 3 ustawy z 21.3.1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej /Dz.U. nr 32 poz. 13/ wszczął 13.3.1993 r. postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego poprzez zajęcie, wpisanego do rejestru okrętowego, jego kutra rybackiego.

Pełnomocnik S.H. pismem z 18.3.1993 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczące niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz naruszenia przepisów obowiązującego prawa poprzez podjęcie czynności bez udziału tłumacza przysięgłego, braku szczegółowego opisu zajętego mienia, nie wykazania faktów odmowy zapłaty nałożonej kary pieniężnej. Ponadto podniósł, że zajęty kuter jest narzędziem pracy, a wobec tego nie podlega egzekucji w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/.

Ustosunkowując się do zarzutów zobowiązanego Dyrektor Urzędu Morskiego w S. pismem z 24.3.1993 r. uznał, zarzut o niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego za bezzasadny, gdyż przepis art. 59 ust. 4 cyt. ustawy o obszarach morskich ma walor lex specialis w stosunku do przepisów art. 1014 i nast. Kpc dotyczących egzekucji ze statków morskich. Pozostałe argumenty podniesione przez zobowiązanego wierzyciel uznał za nieuzasadnione, bądź nieodpowiadające stanowi faktycznemu.

Urząd Skarbowy w S. postanowieniem z 2.4.1993 r., wydanym na podstawie art. 34 par. 2 w związku z art. 59 par. 1 pkt 7 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, uznał wniesiony zarzut dotyczący dopuszczalności egzekucji administracyjnej za zasadny i dlatego też umorzył postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że wprawdzie dyspozycja art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich wskazuje na możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej, to jednakże ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie przewiduje jako środka egzekucyjnego egzekucji z nieruchomości, a zgodnie z art. 1014 Kpc do egzekucji statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości. Stąd niedopuszczalne jest prowadzenie przez organ administracji egzekucji i będącego przedmiotem zajęcia kutra rybackiego.

Na skutek zażalenia Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z 6.4.1993 r., w którym zarzucił on wydanemu postanowieniu obrazę art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym Izba Skarbowa w S. postanowieniem z 25.5.1993 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że zarzut dotyczący naruszenia art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przez umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego uznać należało za bezzasadny. Przytaczając treść art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich iż kary wymierzone na podstawie art. 55 tej ustawy podlegają wraz z odsetkami za zwłokę ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ rozpatrujący zażalenie zauważył, że organ egzekucyjny realizujący tg zasadę mógł stosować wyłącznie środki egzekucyjne przewidziane ustawą o postępowaniu egzekucyjnym. Skoro stosownie do art. 1014 Kpc do egzekucji ze statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości, to zasadne było umorzenie postępowania egzekucyjnego, bowiem bezskuteczność egzekucji przy zastosowaniu środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym byłaby oczywista z tego względu, że ustawa ta nie przewiduje jako środka - postępowania egzekucyjnego do nieruchomości.

W ocenie organu rozpatrującego zażalenie pogląd wierzyciela o specjalnym charakterze przepisu art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich w stosunku do art. 1014 Kpc jest błędny, gdyż poddanie właściwości egzekucji administracyjnej kary pieniężnej nie przesądza o możliwości stosowania środka egzekucyjnego zastrzeżonego dla trybu egzekucji sądowej.

W tym stanie rzeczy oraz ze względu na bezprzedmiotowość sprawy, bowiem zobowiązany uiścił ciążącą na nim karę pieniężną Izba Skarbowa w S. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

W skardze z 16.6.1993 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Urzędu Morskiego w S. wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa, a mianowicie przepisów art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich i art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem skargi wymierzone kary pieniężne podlegają egzekucji administracyjnej, co wynika wprost z art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich a pośrednio z art. 57 ust. 1 tejże ustawy stwierdzającego, że decyzje o wymierzeniu kary pieniężnej mają formę decyzji administracyjnej. Tym samym ciążący na ukaranym obowiązek zapłacenia kary ma charakter obowiązku administracyjnego, a wobec czego przymusowe ściągnięcie należności odbywa się w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Użycie w treści art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich zwrotu o ściągnięcie kar pieniężnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym należy rozumieć jako intencję ustawodawcy poddania całego procesu ściągnięcia tych należności przepisom postępowania egzekucyjnego w administracji. Odmienne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do jego zbędności. W ten sposób ten przepis zyskuje walor lex specialis na gruncie przepisów postępowania egzekucyjnego.

W ocenie skargi zasada wywiedziona z art. 1014 Kpc może mieć zastosowanie do należności o charakterze cywilnoprawnym, egzekwowanym w trybie przepisów tego kodeksu. Nie można jednak rozciągać jej stosowania na egzekucję zobowiązań innych niż cywilnoprawne. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym brak jest analogicznego przepisu jak art. 1014 Kpc i tym samym na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym statek morski nie jest traktowany jako nieruchomość, którą przecież w myśl zasad zawartych w Kodeksie cywilnym nie jest, podobnie jak w rozumieniu Kodeksu morskiego. Ponadto zaskarżone postanowienie nie wyjaśnia dlaczego organ egzekucyjny uważa za zasadne i właściwe stosowanie przepisów Kpc do ściągalności należności o charakterze administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę z dnia 23 lipca 1993 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niewątpliwe powinno być, skoro tak stanowi art. 59 ust. 4 ustawy o obszarach morskich, że kary ustalone na podstawie art. 55 i art. 56 tejże ustawy nie uiszczone w wyznaczonym terminie podlegają, wraz z odsetkami za zwłokę, ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zarówno organ egzekucyjny, jak i skarżący wierzyciel nie kwestionują, że wymienione kary mają charakter należności pieniężnych wymierzonych w decyzji administracyjnej. Skoro zaś nie zostaną uiszczone, tym bardziej, gdy wydanej decyzji nadaje się z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności, to należy wszcząć administracyjne postępowanie egzekucyjne. Do tego momentu uznać należy, iż dalej panuje zgodność między wymienionymi wyżej podmiotami.

Rozbieżność, w ocenie Sądu, następuje w tym momencie, gdy przychodzi do wyboru środka egzekucyjnego, bez którego nie można prowadzić egzekucji. Katalog tych środków zawarty został w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Nie powinno budzić wątpliwości, że żaden ze środków wymienionych w punktach od 1 do 5 w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie mógł mieć zastosowania, gdyż nie było przedmiotu /pieniędzy, wynagrodzenia za pracę itd./, na który można było oddziaływać środkami egzekucji administracyjnej.

Problem powstaje przy środku określonym jako egzekucja z ruchomości /pkt 6 art. 67/. W ocenie wierzyciela przedmiotowy kuter jako ruchomość podlegałby egzekucji administracyjnej. Natomiast organ egzekucyjny z uwagi na to, że ów kuter wpisany został do rejestru okrętowego prezentował stanowisko, że jako środek egzekucyjny mogłaby być zastosowana tylko egzekucja z nieruchomości. Takiego zaś środka nie przewiduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym. Stanowisku temu nie można odmówić słuszności. To, że przedmiotowy kuter w sferze innych dziedzin prawa może być traktowany jako ruchomość nie oznacza, że tą samą cechą będzie charakteryzował się w postępowaniu egzekucyjnym. Tylko dla celów tego postępowania i zapewne specyfiki związanej ze statkami morskimi egzekucja ze statku wpisanego do rejestru okrętowego prowadzona jest tak jak z nieruchomości.

Powyższych stwierdzeń nie zaneguje charakter należności, która jest przedmiotem egzekucji. Zdaniem wierzyciela w trybie egzekucji sądowej mogą być dochodzone należności cywilnoprawne. Wbrew temu poglądowi art. 70 par. 1 zd. pierwsze ustawa o postępowaniu egzekucyjnym stanowi, że gdy egzekucja administracyjna należności pieniężnych przez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 67 nie może być przeprowadzona /pozostałe okoliczności pomija się/ wierzyciel może wystąpić do komornika sądowego o przeprowadzenie egzekucji w trybie sądowym z nieruchomości zobowiązanego, jeżeli przepisy Kpc na to zezwalają. Przepis ten zawiera wszystkie elementy, które były przedmiotem sporu i udziela odpowiedzi na wątpliwość podnoszoną w skardze co do zasadności stosowania przepisów Kpc do ściągalności należności pieniężnych o charakterze administracyjnym.

Skoro więc niedopuszczalne było zastosowanie w sprawie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości, co było jedynie możliwe do przeprowadzenia, to organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne.

Z tych też względów zaskarżone postanowienie w swej istocie odpowiadało prawu i dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.