Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 713/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) Małgorzata Korycińska Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1120/09 w sprawie ze skargi małoletniego A. A. działającego przez przedstawiciela ustawowego D. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie przeprowadzenia badania poza granicami kraju, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, w punkcie trzecim, zasądził na rzecz adwokata Z. J. kwotę 240 złotych oraz kwotę 52,80 złotych podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 9 marca 2009 r. D. G. – opiekunka prawna małoletniego A. A. wystąpiła do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju wnuka – A. A., powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. Nr 249, poz. 1867 ze zm.).

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie wyraził zgody na przeprowadzenie u A. A. badania lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym poza granicami kraju w M. L. [...], w Wielkiej Brytanii. Wyjaśniając stan sprawy organ podał, że zgodnie z opinią lekarza wnioskującego – dr hab. med. T. Ż. specjalisty chorób oczu z Kliniki Okulistycznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr [...] w L., u małoletniego w drugim tygodniu życia stwierdzono obustronną postać siatkówczaka. Pacjent od 2005 r. był leczony w Instytucie [...] w W., gdzie stosowano chemioterapię, termoterapię, radioterapię oraz krioterapię. W marcu 2007 r. przeprowadzono enukleację oka prawego. W listopadzie w 2008 r. stwierdzono masywną wznowę w oku lewym. W grudniu 2008 r. oraz w styczniu 2009 r., w brytyjskiej placówce opieki medycznej: M. w L. w Wielkiej Brytanii, pacjent został poddany kuracji melphalanem w postaci iniekcji do tętnicy ocznej lewej. Po przeprowadzeniu dwukrotnej kuracji melphalanem uzyskano remisję choroby. Powyższe leczenie nie było finansowane przez NFZ.

Mając na uwadze dotychczasowy stan, dr hab. med. T. Ż. jako proponowany zakres leczenia w aktualnie złożonym wniosku wskazał: "Ewentualnie kolejna kuracja melphalanem. Decyzja miała być podjęta na wyznaczonej wizycie 1 kwietnia 2009 r.". Jednocześnie w części IIIb przedmiotowego wniosku wskazał, iż podanie melphalanu do tętnicy ocznej nie jest stosowane w Polsce, a jest wskazane w celu ratowania jedynego oka oraz życia dziecka. W pkt 7 części IIIb wniosku dr hab. med. T. Ż. jako cel wyjazdu i przewidywany sposób leczenia za granicą wskazał: "badanie lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym". Przedmiotowy wniosek został zaopiniowany w części IVb przez prof. dr hab. Z. Z. – konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki dla województwa [...], który potwierdził brak możliwości dalszego leczenia dziecka.

W decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. podkreślono, że Prezes NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. wyraził zgodę na przeprowadzenie trzeciej kuracji melphalanem u małoletniego A. A. w ww. ośrodku brytyjskim. Decyzja ta została wydana w oparciu o wniosek złożony w [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu 16 stycznia 2009 r., którego przedmiotem było świadczenie niewykonywane w kraju, tj. podanie trzeciej kuracji melphalanem oraz w oparciu o opinię konsultanta krajowego w dziedzinie onkologii i hematologii dziecięcej. Przedmiotowe leczenie nie zostało jednak zrealizowane, gdyż ordynator Oddziału Onkologii M. w L. – J. H. w piśmie z dnia 28 stycznia 2009 r., wskazał, iż po badaniu kontrolnym przeprowadzonym po drugim podaniu melphalanu oraz po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie małoletniego A. A. w ww. ośrodku brytyjskim – J. K., zdecydowano nie kontynuować wewnątrztętniczego leczenia A. A., wyznaczając termin wizyty kontrolnej na dzień 1 kwietnia 2009 r. Wobec powyższego Prezes NFZ podkreślił, że w przypadku zaistnienia konieczności leczenia A. A. polegającego na konieczności podania trzeciej dawki leku - melphalan, świadczenie to zostanie sfinansowanie ze środków będących w dyspozycji Prezesa.

Tymczasem rozpatrzenie wniosku z dnia 9 marca 2009 r. dotyczyło zakresu leczenia wskazanego w pkt 7 części Illb wniosku, tj. badania lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym. W ocenie Prezesa NFZ istnieje możliwość wykonania tego badania w placówkach krajowych, o czym świadczy wprowadzony zarządzeniem Nr 32/2008, Prezesa NFZ w dniu 11 czerwca 2008 r. katalog świadczeń szpitalnych (JGP), które są finansowane przez Prezesa NFZ, uwzględniający następujące świadczenia:

* kod produktu: 5.51.01.0002043 - średnie zabiegi na oczodole i aparacie łzowym, kod grupy - B43;

* kod produktu: 5.51.01.0002044 - małe zabiegi na oczodole i aparacie łzowym, kod produktu -B44.

Możliwość wykonania wnioskowanego badania na terenie kraju potwierdza również Karta Informacyjna Leczenia Szpitalnego z dnia 18 listopada 2008 r., sporządzona przez dr n. med. W. H. - specjalistę chorób oczu z Kliniki Okulistyki [...] w W., z której wynika, iż w trakcie hospitalizacji małoletniego A. A. w ww. Klinice, w dniach 17-18 listopada 2008 r. wykonano badanie gałek ocznych w znieczuleniu ogólnym. Zdaniem organu powyższe jednoznacznie wskazuje na brak przesłanek powodujących konieczność zrealizowania wnioskowanego badania poza granicami kraju.

Ponadto organ wskazał, iż wnioskowane badanie ma zostać przeprowadzone podczas wizyty kontrolnej w dniu 1 kwietnia 2009 r., która dotyczy wcześniejszego leczenia i została zaplanowana jako wizyta kontrolna, co potwierdza pismo J. H.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła w imieniu A. A., jego opiekun prawny – D. G.

Sąd I instancji skargę uwzględnił. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przez organ art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., WSA w W. nie stwierdził, by zarzuty te były zasadne. Sąd ten stwierdził natomiast, że organ odmawiając A. A. zgody na przeprowadzenie poza granicami kraju badania lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym, nie wziął pod uwagę i nie opisał celu w jakim wnioskowane badanie ma być wykonane. O tym, że przypadek skarżącego jest szczególny świadczy według Sądu opinia lekarza wnioskującego dr hab. med. T. Ż., który jako proponowany zakres leczenia, w aktualnie złożonym wniosku wskazał: "Ewentualnie kolejna kuracja melphalanem. Decyzja miała być podjęta na wyznaczonej wizycie 1 kwietnia 2009 r.". Jednocześnie w części IIIb przedmiotowego wniosku wskazał, iż podanie melphalanu do tętnicy ocznej nie jest stosowane w Polsce, a jest wskazane w celu ratowania jedynego oka oraz życia dziecka. W pkt 7 części IIIb wniosku dr hab. med. T. Ż. jako cel wyjazdu i przewidywany sposób leczenia za granicą wskazał: "badanie lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym". Przedmiotowy wniosek został zaopiniowany w części IVb przez prof. dr hab. Z. Z. – konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki dla województwa [...], który potwierdził brak możliwości dalszego leczenia dziecka. Ordynator Oddziału Onkologii M. w L., w Wielkiej Brytanii J. H. w piśmie z dnia 28 stycznia 2009 r., wskazał, iż po badaniu kontrolnym przeprowadzonym po drugim podaniu melphalanu oraz po konsultacji z Panią J. K. zdecydowano nie kontynuować wewnątrztętniczego leczenia A. A., wyznaczając termin wizyty kontrolnej na dzień 1 kwietnia 2009 r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że leczenie, którego częścią jest wnioskowane badanie, już się w istocie rozpoczęło. Jednocześnie Sąd stwierdził, że lekarze z L. doskonale znają przypadek małoletniego i tylko oni są władni do przeprowadzenia badań pacjenta i oceny jego aktualnego stanu zdrowia oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia. Takiego doświadczenia i pełnej dokumentacji chorego nie posiadają ośrodki w Polsce. Może okazać się również, że małoletni musi być poddany dalszemu lub innemu leczeniu. Prezes NFZ nie wyjaśnił również, czy i w takim przypadku krajowe ośrodki będą w stanie ratować zdrowie i ewentualnie życie pacjenta.

Zdaniem Sądu, organ nie mógł poprzestać na lakonicznych informacjach, że istnieje możliwość wykonania badania gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym w placówkach krajowych. Sąd zwrócił też uwagę na wątpliwość, czy zagraniczna klinika musi uznać badanie przeprowadzone w kraju jako podstawę do podjęcia dalszych decyzji w sprawia leczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę WSA ocenił, że Prezes NFZ nie wykazał, aby w sprawie zaistniała hipoteza art. 26 § 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), a w każdym razie tego rodzaju twierdzenie uznał za przedwczesne i dlatego orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien zatem według Sądu uzupełnić materiał dowodowy i ocenić go w kierunku wskazanym w wyroku.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Prezes NFZ, zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako: p.u.s.a.) i uchyleniu zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenia wyroku w zakresie:

- stwierdzenia, że organ nie wykazał, aby spełniona została hipoteza, iż wnioskowane badanie można przeprowadzić w kraju, bez wskazania jaki przepis Kodeksu postępowania administracyjnego został naruszony i błędne przyjęcie, że Prezes NFZ:

1) przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, w tym także medycznych,

2) nie wyjaśnił wątpliwości, czy wnioskowane badanie może faktycznie zostać przeprowadzone w kraju i czy nie właściwsze ze względów medycznych byłoby przeprowadzenie badania za granicą, podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego – co wynika z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że:

a) wnioskowane badanie można przeprowadzić w kraju w Klinice Okulistyki [...] w W., co wynika z dokumentacji medycznej oraz z opinii dr n. med. W. H., specjalisty chorób oczu, który badał A. A.,

b) wnioskowane badanie było już u A. A. wykonywane w Klinice Okulistyki [...] w W., która to placówka potwierdziła możliwość kolejnego wykonania wnioskowanego badania, gdyż wcześniej małoletni A. A. miał tam wykonane wnioskowane badanie gałek ocznych w znieczuleniu ogólnym, co dodatkowo świadczy o tym, że badanie to można było wykonać w tym właśnie krajowym ośrodku medycznym.

II. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), poprzez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badanie diagnostyczne poza granicami kraju i przyjęciu, że Prezes NFZ wydał decyzję odmowną bez jednoznacznego ustalenia, że badanie można przeprowadzić w kraju, pomimo tego, iż z opinii lekarza-specjalisty i dokumentacji Kliniki Okulistyki [...] w W. jednoznacznie wynika, że wnioskowane badanie można przeprowadzić w kraju i w przypadku A. A. było ono już w tym ośrodku raz wykonane, wobec czego Prezes Funduszu nie miał podstaw do wydania decyzji kierującej małoletniego na leczenie poza granicami kraju w oparciu o ww. przepisy.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej Prezes NFZ nie zgodził się z poglądem Sądu I instancji, że w sprawie zachodziły przesłanki do wyrażenia zgody na przeprowadzenie wnioskowanych badań poza granicami kraju. Uznał bowiem, że art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach wyodrębnia dwie kategorie dopuszczalnych skierowań: na badanie lub leczenie poza granicami kraju. Zatem konieczność leczenia za granicą nie determinuje konieczności przeprowadzania w tym trybie badań diagnostycznych, zaś samo przekazywanie wyników badań diagnostycznych pomiędzy placówkami polskimi i zagranicznymi jest w praktyce opieki zdrowotnej zjawiskiem codziennym. Wnioskowane badanie jest zaś wykonywane w kraju, co wynika z korespondencji Funduszu z Kliniką Okulistyki [...] w W., a także z opinii lekarskiej dr n. med. W. H. znajdującej się w karcie informacyjnej pacjenta. Ośrodek ten potwierdził możliwość wykonania wnioskowanego badania. Wobec takich ustaleń stanu faktycznego, Prezes Funduszu nie mógł wydać decyzji kierującej na badanie za granicą, ponieważ nie został spełniony warunek, że badania takiego nie wykonuje się w kraju (art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach). W tym zakresie Prezes Funduszu nie miał możliwości polemizowania z opinią wyspecjalizowanej placówki, a jedynie badał, czy w jakimkolwiek ośrodku kraju wnioskowanie badanie może być wykonane. Jeżeli chodzi o samo leczenie A. A. we wnioskowanym zakresie, to organ ustalił, że leczenia takiego nie wykonuje się w kraju i wyraził zgodę na jego leczenie we wnioskowanej placówce medycznej w Wielkiej Brytanii. Nie ma więc przeszkód, aby po wykonaniu wnioskowanego badania w kraju, skierować małoletniego świadczeniobiorcę na leczenie do ośrodka brytyjskiego.

W piśmie procesowym z dnia 8 czerwca 2011 r. pełnomocnik z urzędu dla D. G. – opiekuna prawnego A. A., wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, ze względu na fakt, że ani w części, ani w całości nie zostały one uiszczone przez stronę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydana na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Przepis ten stanowi, że Prezes Funduszu może na wniosek wnioskodawcy, o którym mowa w art. 25, jego przedstawiciela ustawowego lub małżonka, skierować wnioskodawcę do przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w kraju, kierując się niezbędnością udzielenia takiego świadczenia w celu ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Dla przyjęcia, że została spełniona negatywna przesłanka z tego przepisu nie jest wystarczające wykazanie, iż określone leczenie lub badanie diagnostyczne przeprowadza się w kraju, lecz niezbędne jest wykazanie, że tego rodzaju leczenie lub badanie diagnostyczne (czyli przeprowadzone w kraju) umożliwi ratowanie życia lub poprawę stanu zdrowia wnioskodawcy. Rację ma autor skargi kasacyjnej, że przepis art. 26 ust. 1 ww. ustawy wyodrębnia dwie kategorie dopuszczalnych skierowań, tj. na badanie diagnostyczne lub leczenie poza granicami kraju oraz że z tego rodzaju regulacji wynika, iż konieczność leczenia za granicą nie musi wcale determinować konieczności przeprowadzenia w tym trybie badań diagnostycznych. Nie oznacza to jednak, że nie można wykluczyć sytuacji, gdy jedna z tych procedur medycznych będzie konsekwencją drugiej z nich. Innymi słowy, nie można wykluczyć, że w określonym, z reguły skomplikowanym i długotrwałym, procesie leczenia muszą być podejmowane działania medyczne mające charakter badań diagnostycznych.

Mając na uwadze takie rozumienie przepisu art. 26 ust. 1 ww. ustawy, Sąd I instancji trafnie uznał, że Prezes Narodowego Funduszu w zaskarżonej decyzji nie wykazał, aby w rozpoznanej sprawie brak było podstaw do zastosowania powołanej normy prawnej. W tej sytuacji za bezzasadny należało uznać zarzut sformułowany w pkt II petitum skargi kasacyjnej. Nie można bowiem zarzucić Sądowi I instancji, iż dokonał błędnej wykładni art. 26 ust. 1 ww. ustawy. Skoro istotne w sprawie okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione, to chybiony jest zarzut dotyczący w istocie niewłaściwego zastosowania art. 26 ust. 1 ww. ustawy. Tak bowiem należy rozumieć zarzut, iż w ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie przyjął, że Prezes NFZ wydał decyzję odmowną bez jednoznacznego ustalenia, że badanie można przeprowadzić w kraju, pomimo tego, iż z opinii (...) jednoznacznie wynika, że wnioskowane badanie można przeprowadzić w kraju (...)".

Nie jest przy tym uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju (Dz. U. Nr 249, poz. 1867). Pomijając już, iż ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie wyjaśniono na czym polega naruszenie powołanego przepisu przez Sąd I instancji, to wskazać jedynie należy, iż w przepisie tym prawodawca określił w jakim terminie Prezes Funduszu wydaje decyzje o jakich mowa w art. 26 ust. 1 i 2 ww. ustawy. Powołany przepis ma zatem charakter normy kompetencyjnej. W świetle całokształtu zarzutów skargi kasacyjnej trudno uznać, że Sąd I instancji wskazany przepis naruszył, skoro stanowi on podstawę do wydania decyzji pozytywnych, jak i negatywnych przez Prezesa NFZ.

Brak też podstaw do przyjęcia, aby zarzuty sformułowane w pkt I petitum skargi kasacyjnej uzasadniały jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W związku z zarzutami dotyczącymi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. należy zauważyć, że przepis art. 184 p.p.s.a. stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z powołanego przepisu wynika, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu w dwóch przypadkach: gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, co oznacza, że sąd nie stwierdził naruszeń wskazanych w art. 174 p.p.s.a., oraz gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie w całości lub w części. Naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji uchylił decyzję Prezesa NFZ w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając przy tym treść regulacji zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/, a także w art. 145 § 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, że Sąd jest uprawniony uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania polegające w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy stwierdzeniu tego rodzaju naruszeń przepisów postępowania Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zobowiązany jest wskazać, które normy prawne regulujące to postępowanie zostały przez organ naruszone. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, iż Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku nie wskazał, poprzez określenie numeru artykułu, który przepis ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) został naruszony przez Prezesa NFZ. To uchybienie Sądu I instancji jest o tyle widoczne, że jednocześnie w motywach zaskarżonego wyroku zostało zawarte sformułowanie, iż "nie zostały potwierdzone zarzuty strony w zakresie uchybienia przez organ art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a.". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe uchybienie nie mogło jednakże mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rzeczywistości, pomimo niezręczności użytych w zaskarżonym wyroku sformułowań, zmierzał do wykazania, iż Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a to wobec treści art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny stwierdzono bowiem, że Prezes NFZ nie wyjaśnił należycie indywidualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz celowości przeprowadzenia wnioskowanych przez niego badań w kraju. Sąd I instancji w sposób szczegółowy wskazując na dotychczasowy przebieg choroby skarżącego, wyniki badań i procesu leczenia przeprowadzonego w kraju oraz poza jego granicami, a ponadto na oceny i sformułowania lekarza wnioskującego i konsultanta wojewódzkiego – zawarte w złożonym wniosku, uzasadnił przekonywująco, że powyżej wskazane okoliczności nie zostały w sposób dostatecznie wnikliwy wyjaśnione i ocenione w zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju zarzuty sformułowane pod adresem organu dowodzą, że Sąd I instancji w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził naruszenie niedopełnienia przez Prezesa NFZ obowiązków wynikających z art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. To, że tego rodzaju naruszeń przepisów postępowania dopatrzył się Sąd I instancji, mimo iż nie wskazał ich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprzez określenie konkretnych przepisów z kodeksu postępowania administracyjnego, wynika także wprost z zarzutów sformułowanych w pkt II petitum skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te należało uznać jednak za bezzasadne.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wprost stwierdził: "Rozpatrując wniosek (...) o przeprowadzenie leczenia (...)". Następnie dodał, że: "Przedmiotem wniosku (...) w części I wniosku pkt 2.1. jest przeprowadzenie poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w Polsce". Po czym stwierdził, że: "Wniosek dotyczy przeprowadzenia badania lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym w ośrodku (...)", nie wskazując przy tym, w oparciu o jakie dokumenty poczynił ustalenia, że wniosek dotyczy stricte badania diagnostycznego. Wymaga przy tym podkreślenia, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że lekarz wnioskujący dr hab. med. T. Ż. w rubryce "zakres leczenia" wpisał: "Ewentualnie kolejna kuracja melphalanem – decyzja w czasie wizyty w dniu 1 kwietnia 2009 r.". Co prawda w pkt 7 poz. IIIb wniosku ten sam lekarz wnioskujący jako "cel wyjazdu" wpisał: "badanie lewej gałki ocznej w znieczuleniu ogólnym", jednakże konsultant wojewódzki prof. dr hab. Z. Z. w części IVb wniosku stwierdził: "brak możliwości dalszego leczenia dziecka". Wobec tej treści twierdzeń lekarza wnioskującego, który przy tym uznał, że: "podanie melphalanu do tętnicy ocznej nie jest stosowane w Polsce, a jest wskazane, w celu ratowania jedynego oka oraz życia dziecka" (część IIIb wniosku), a także stanowiska konsultanta wojewódzkiego, nie sposób przyjąć, iż treścią przedmiotowego wniosku było wyłącznie badanie diagnostyczne, które w żadnym zakresie nie stanowiło elementu trwającego już procesu leczenia skarżącego. Bezspornym przy tym jest, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji melphalan nie był stosowany w Polsce jako środek podawany dotętniczo. Fakt, że Prezes NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] wyraził zgodę na przeprowadzenie u skarżącego trzeciej kuracji melphalanem w ośrodku brytyjskim, nie uzasadnia wydanej przez organ w tej sprawie decyzji, skoro dotyczy ona wniosku z dnia 9 marca 2009 r., a więc złożonego po wydaniu powyższej decyzji. Nie jest przy tym trafne odwoływanie się przez organ do stanowiska zawartego w dokumentacji medycznej sporządzonej w Klinice Okulistycznej [...] w W. oraz opinii dr n. med. W. H., na okoliczność, iż tego rodzaju badanie gałek ocznych jest możliwe do przeprowadzenia w kraju, skoro już było u skarżącego wykonywane. Wymaga bowiem podkreślenia, że w Karcie Informacyjnej [...] z dnia 18 listopada 2008 r. stwierdzono: "Badanie w znieczuleniu ogólnym" z zaleceniem: "pilne usunięcie gałki ocznej lewej". Bezspornym zaś jest w sprawie, że po tego rodzaju diagnozie rozpoczęto poza granicami kraju (w ośrodku brytyjskim) proces leczenia lewej gałki ocznej skarżącego, stosując dotętniczo melphalan. Ten proces leczenia rozpoczęto w grudniu 2008 r. i kontynuowano w styczniu 2009 r. W związku z wyznaczoną kolejną wizytą skarżącego w tym ośrodku medycznym nastąpiła konieczność złożenia przedmiotowego wniosku. Przebieg prowadzonego poza granicami kraju od grudnia 2008 r. procesu leczenia wskazuje, że prowadzone działania lecznicze wymagają zarówno zabiegów leczniczych, jak i wizyt kontrolnych, w ramach których prowadzone są stosowne badania. W tym stanie sprawy nie sposób przyjąć, że organ wyjaśnił wszelkie wątpliwości, czy wnioskowane badanie może zostać faktycznie przeprowadzone w kraju oraz że nie stanowi ono elementu trwającego procesu leczenia, które to leczenie jest prowadzone poza granicami kraju z uwagi na przesłanki wskazane w art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W konsekwencji przyjąć należało, iż pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., a także naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a. Tym bardziej że w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono na czym polega naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 1 p.u.s.a. Brak zaś jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji nie dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

W przedmiocie wniosku o przyznanie wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, rozstrzygnie referendarz sądowy w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.