Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1475/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 51g ust. 1, t. 51f ust. 1, art. 52 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Jacek Chlebny (spr.) Stanisław Nowakowski Protokolant Joanna Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 1493/05 w sprawie ze skargi K. U. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], 3. zasądza od Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na rzecz K. U. kwotę 520 (pięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. U. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2003 r. w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z 21 stycznia 2003 r. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu wystąpił - na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 114, poz. 739 z późn. zm.) - do Wojewody Dolnośląskiego o wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej U. K., legitymującego się paszportem niemieckim nr [...].

Wojewoda Dolnośląski decyzją z [...] stycznia 2003 r. orzekł o wydaleniu cudzoziemca z Rzeczypospolitej Polskiej, zobowiązując go do opuszczenia terytorium Polski do 31 stycznia 2003 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podniósł, iż U. K. został zatrzymany 20 stycznia 2003 r. przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w L. w związku z podejrzeniem przerobienia numeru identyfikacyjnego samochodu, tj. popełnieniem przestępstwa z art. 306 Kodeksu karnego. Zdaniem Prokuratora Rejonowego w L. w sprawie nie występowały przesłanki dla zastosowania tymczasowego aresztowania, należało jednak podjąć czynności związane z wydaleniem cudzoziemca z terytorium RP, zaś akta dochodzenia przesłać władzom niemieckim w celu ścigania na terytorium Niemiec. Wojewoda Dolnośląski powołał się również na ustalenia Policji, z których wynikało, iż obywatel Niemiec jest zatrudniony bez stosownego zezwolenia na pracę w P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. Ponadto organ ustalił, iż cudzoziemiec ostatni raz przyjechał do Polski 30 grudnia 2002 r. w ramach ruchu bezwizowego, celem realizacji umowy z 15 lutego 2000 r. o współpracy w zakresie doradztwa produkcyjnego z P. Sp. z o.o. w L. Umowa zawarta została na czas nieokreślony, stanowiła o właściwości prawa polskiego dla interpretacji i stosowania dokonanej czynności prawnej i przewidywała odpłatność za usługi świadczone przez skarżącego na rzecz spółki. Uchwałą zgromadzenia wspólników z 23 maja 2002 r. cudzoziemiec powołany został do pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu spółki. Według ustaleń Wojewody Dolnośląskiego skarżący nie posiadał ani zezwolenia na zatrudnienie lub wykonywanie swej pracy zarobkowej, wizy z prawem do pracy, ani też zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP - czym naruszył art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 z późn. zm.).

Prezes Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców, orzekając w następstwie rozpoznania odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wojewody.

Decyzję organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2003 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który przejął sprawę do rozpoznawania na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - postanowieniem z dnia 25 maja 2004 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu zakończenia sprawy karnej przed Sądem Rejonowym w L., sygn. akt [...]. Na wniosek pełnomocnika strony Sąd podjął postępowanie po uprawomocnienieniu się wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. uniewinniającego U. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 306 k.k.

Rozpoznając następnie skargę wniesioną przez cudzoziemca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzje organów administracji odpowiadają prawu i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił. Sąd stwierdził, że organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 50 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu i zasadnie orzekły o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. Sąd jednocześnie podkreślił, że w sytuacji ścigania skarżącego za przestępstwo w kraju pochodzenia i wykluczenia przez Prokuraturę Rejonową w L. podstaw do zastosowania tymczasowego aresztowania należało uznać, że z uwagi na konieczność ochronny ładu i porządku publicznego, dalszy pobyt obywatela Niemiec na terytorium RP jest niepożądany (art. 52 ust. 1 pkt 4).

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania procedury zobowiązania cudzoziemca do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP w zakreślonym terminie, Sąd stwierdził, iż decyzja o wydaleniu U. K. wydana została w oparciu o art. 52 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy, a nie w oparciu o przytoczony w skardze art. 51g ust. 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym cudzoziemca, wobec którego zaszła którakolwiek z okoliczności wymienionych w artykule 52 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 6 można zobowiązać do opuszczenia terytorium RP. Zastosowanie tej instytucji pozostaje bowiem, na mocy art. 86b powołanej ustawy o cudzoziemcach, w gestii komendanta wojewódzkiego Policji, komendanta oddziału Straży Granicznej lub Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej Warszawa-Okęcie. W przedmiotowej sprawie Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu sporządził wniosek do właściwego wojewody na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stwierdzając, iż zachodzą przesłanki do zastosowania wobec obywatela Niemiec decyzji o wydaleniu i zrezygnował jednocześnie z zastosowania art. 86b cytowanej ustawy.

Odnosząc się zaś do wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt [...], uniewinniającego skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 306 k.k., Sąd podniósł, iż na mocy art. 11 p.p.s.a., sąd administracyjny pozostaje związany wyłącznie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego, wydanego w postępowaniu karnym. Sąd I instancji uznał, iż nie jest związany uniewinniającym wyrokiem sądu powszechnego, z uwagi na to, że sąd administracyjny może zaakceptować ustalenia organu administracji odmienne od tych, które legły u podstaw wydania przez sąd karny późniejszego wyroku uniewinniającego.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia strona podniosła zarzuty :

1) naruszenia prawa materialnego :

brak zastosowania przy rozstrzyganiu sprawy art. 39 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej : TWE), zgodnie z którym cudzoziemcy - obywatele Unii Europejskiej, w tym obywatele RFN, nie potrzebują pozwolenia na pracę w Polsce (zasada swobody przepływu osób);

niezastosowanie art. 43 TWE, który odnosi się zarówno do osób prowadzących samodzielną działalność gospodarczą na zasadach samozatrudnienia, jak i dla osób zarządzających przedsiębiorstwami (członków zarządów) oraz stanowi samodzielną przesłankę pobytu cudzoziemców - obywateli Unii Europejskiej w Polsce i wykonywaniu przez nich funkcji zarządczych w spółkach kapitałowych;

art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, poprzez błędne przyjęcie, iż istnieją podstawy dla wydalenia skarżącego z terytorium RP, choć skarżący nie był i nie jest nielegalnie zatrudniony, zaś jego pobyt w Polsce jest zgodny z prawem i interesem Polski;

art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie istnieje jakiekolwiek zagrożenie ze strony skarżącego dla bezpieczeństwa i obronności państwa polskiego, zaś pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest niepożądany z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego, a także przez brak wskazania szczegółowej podstawy wydania decyzji o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przez całkowicie niesłuszne i dowolne uznanie sprawstwa i winy skarżącego w zakresie czynów, od których został on uniewinniony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 15 grudnia 2004 r., bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego oraz

2) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 51g ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przez brak uwzględnieni przez Sąd naruszenia przez organy administracji procedury wydalenia cudzoziemca przewidzianej w art. 51g ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, tj. wydanie decyzji o wydaleniu bez uprzedniego obligatoryjnego zobowiązania cudzoziemca do dobrowolnego opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 51f ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz w sytuacji, gdy skarżący opuścił terytorium Polski (skarżący wielokrotnie wyjeżdżał i przyjeżdżał do Polski);

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że wydalenie skarżącego z terytorium kraju jest konieczne dla ochrony ładu i porządku publicznego, a nadto braku ustalenia, że skarżący po wydaniu decyzji przez wojewodę w dniu 24 stycznia 2003 r. opuścił Polskę dobrowolnie oraz czynił to wielokrotnie wyjeżdżając i wracając do Polski, co winno skutkować, po uchyleniu zaskarżonych decyzji, umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.

Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi - uchylenie w całości decyzji administracyjnych obu instancji - ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

I. Z uwagi na to, iż wnoszący skargę kasacyjną w jej podstawach przytoczył zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, na wstępnie należało rozpatrzyć te ostatnie, jako mające, zdaniem strony, wpływ na ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia. Dla oceny zasadności zarzutów podniesionych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. znaczenie mają bowiem ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Pierwszy z zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 51g ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a uzasadniony niezastosowaniem przez organy procedury przewidzianej w art. 51 f ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie może być uznany za usprawiedliwioną podstawę wniesionego środka zaskarżenia. Artykuł 51f ust. 1 ustawy stanowi bowiem, iż cudzoziemca, wobec którego zaszła którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 52 ust. 1 pkt 1,2, 5 i 6 można zobowiązać do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni. Cudzoziemcowi, wobec którego zaszła którakolwiek z okoliczności, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 6, i który mimo zobowiązania, o którym mowa w art. 51f ust. 1 dobrowolnie nie opuści terytorium RP w terminie określonym w tym zobowiązaniu, wydaje się decyzję o wydaleniu (art. 51g ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 2, a także pkt 4 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, wyłączało zastosowanie procedury przewidzianej w art. 51f ust. 1 ustawy, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji oraz wyroku Sądu, z którymi Naczelny Sąd Administracyjny w pełni się zgadza. Zastosowanie zobowiązania do opuszczenia terytorium RP na mocy art. 86b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach pozostaje bowiem w gestii komendanta wojewódzkiego Policji i innych organów wskazanych w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w Wrocławiu zrezygnował z zastosowania tej instytucji i w trybie art. 87 ust. 1 wystąpił z wnioskiem do wojewody o wydalenie cudzoziemca.

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. również nie mógł zostać uwzględniony. Należy wskazać, iż w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca powinna przywołać przepisy procedury sądowoadministracyjnej naruszone przez Sąd I instancji, a także wykazać w jaki sposób to naruszenie zdeterminowało wydane przez Sąd orzeczenie. Powołany przepis k.p.c., stanowiący, iż Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, nie znajduje zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. zawiera w tym zakresie własną regulację, stanowiąc w art. 133 § 1 p.p.s.a., iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, zaś w art. 134 § 1 p.p.s.a., że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepisy rozdziału 10. p.p.s.a. zatytułowanego "orzeczenia sądowe" nie zawierają generalnego odesłania do odpowiedniego zastosowania przepisów k.p.c. w sprawach w nim nieunormowanych (por. np. art. 300 p.p.s.a.), co oznacza, że zawierają kompleksową regulację - z jednym wyjątkiem - dotyczącą orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny. Ów wyjątek zawiera się w postanowieniu art. 106 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym do uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 tego artykułu stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. należy podnieść, iż przepis ten powiązany jest integralnie z przepisem art. 106 § 3 ustawy procesowej, którego w skardze kasacyjnej nie powołano i którego Sąd nie stosował w sprawie. Z brzmienia obu tych przepisów wynika, że nie jest możliwe postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd art. 106 § 5 p.p.s.a. w oderwaniu od zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., albowiem jego zastosowanie uwarunkowane jest zastosowaniem art. 106 § 3 p.p.s.a. Wobec powyższego art. 106 § 5 p.p.s.a. nie może być traktowany jako samoistna podstawa podejmowanych przez Sąd czynności procesowych.

Reasumując, zarzut naruszenia przez sąd administracyjny przepisu k.p.c., który go nie obowiązywał, oraz przepisu, który samodzielnie nie może stanowić podstawy działania Sądu I instancji, a co za tym idzie - samodzielnej podstawy kasacyjnej, nie może być uznany za skuteczny.

II. Wobec braku skutecznie podniesionych zarzutów dotyczących naruszeń przepisów proceduralnych Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Sąd za uzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 52 ust. 1 pkt 4 ustawy z 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 127, poz. 1400 ze zm.), polegający na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu przez Sąd I instancji oraz organy orzekające w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał stanowisko organów, zgodnie z którym wydalenie K. U. z terytorium Polski jest niezbędne z uwagi na to, iż jego pobyt stanowi zagrożenie dla ładu i porządku publicznego.

Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec może być wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jeżeli jego wjazd lub pobyt są niepożądane ze względu na inne zagrożenia dla bezpieczeństwa i obronności państwa albo z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego. Rozpoznając wniesioną skargę Sąd I instancji w ślad za organami przyjął, iż dalszy pobyt obywatela Niemiec w Polsce jest niepożądany z tej przyczyny, iż jest on ścigany za przestępstwo w kraju pochodzenia i nie było podstaw do zastosowania przez polskie organy ścigania tymczasowego aresztowania. Jeżeli jednak za uzasadnione uznano wydalenie cudzoziemca z uwagi na to, że jego pobyt na terytorium RP jest niepożądany ze względu na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego, to tego rodzaju stanowisko powinno zostać wsparte spójną i wyczerpującą argumentacją, znajdującą odzwierciedlenie w kompletnie zebranym materiale dowodowym. Tymczasem zaskarżona decyzja i wyrok Sądu nie zawierają stosownych ustaleń odnoszących się do zagrożenia ładu i porządku publicznego, jakie może spowodować obecność skarżącego w Polsce. W ich uzasadnieniach brakuje argumentów na poparcie tezy, iż skarżący rzeczywiście stwarza zagrożenia, o których mowa w przepisie, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji (tj. art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach).

Nade wszystko należy zauważyć, iż w orzecznictwie podnosi się, że art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r. jest środkiem ochrony prewencyjnej, a zatem odnosić się musi do zagrożeń (prognoz zagrożenia) ładu i porządku publicznego przez cudzoziemca (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2002 r., V SA 1885/01, Palestra 2003/3-4/219). Ocena przesłanek uzasadniających wydalenie musi być dokonana w kontekście aktualnych zagrożeń ze strony cudzoziemca dla ładu i porządku publicznego, a nie zagrożeń hipotetycznych i opierających się na dowolnym uznaniu organów. Skoro nie każdy wyrok skazujący uzasadnia zastosowanie art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, to tym bardziej nie można uznać, że okoliczność uwolnienia skarżącego od stawianych mu w postępowaniu karnym zarzutów przemawia na jego niekorzyść w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Należy pamiętać, iż wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podejrzenie uczestniczenia przez skarżącego w nielegalnym procederze polegającym na sprowadzaniu do Polski i przerabianiu znaków numerycznych silników i nadwozi samochodów osobowych, niepoparte prawomocnym wyrokiem skazującym, ani nawet kompletnym materiałem dowodowym, stanowiło zdaniem organów jedyną okoliczność uzasadniającą zastosowanie przez nie art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Takie stanowisko powinno wzbudzić szczególne zainteresowanie Sądu I instancji, kontrolującego legalność decyzji o wydaleniu. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie tylko zaniechał jednak dokonania dokładnej analizy, czy w okolicznościach sprawy samo podejrzenie popełnienia przestępstwa przez cudzoziemca stanowi wystarczającą przesłankę do zastosowania art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, ale zignorował znajdujący się w aktach sprawy w dacie orzekania prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w L., uniewinniający skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu. W toku sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wykazał się niekonsekwencją, zawieszając postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej, jako mającej wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, a następnie uznając, iż nie jest związany uniewinniającym wyrokiem sądu powszechnego z uwagi na brzmienie art. 11 p.p.s.a. Należy jednak podkreślić, iż art. 11 p.p.s.a., stanowiący o związaniu sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego, nie może służyć do dowolnego uznawania sprawstwa i winy strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w zakresie czynów, od których skarżący został uniewinniony wyrokiem właściwego w sprawie sądu powszechnego. Jest to niedopuszczalne zwłaszcza w sytuacji, kiedy takie uznanie stanowi faktycznie jedyny argument przemawiający na niekorzyść cudzoziemca, decydujący - zdaniem organów i Sądu - o wydaleniu go z Polski wobec spełnienia przesłanki z art. 52 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Ustawa procesowa nie przyznała mocy wiążącej ustaleniom wyroku karnego uniewinniającego, co oznacza jednak tylko to, że sąd administracyjny powinien samodzielnie zbadać czy ocena organów administracji, że pobyt w Polsce cudzoziemca wiąże się z zagrożeniami o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, jest prawidłowa. W orzeczeniu z 15 października 1997 r. Sąd Najwyższy - na tle analogicznej regulacji z art. 11 k.p.c. przyjął, iż m.in. wyrok uniewinniający ma moc dokumentu urzędowego, którego znaczenie sąd cywilny ocenia w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.). Wobec powyższego należało zatem przyjąć, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku i znajdować poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, którego jednym z elementów w rozpoznawanej sprawie jest wyrok sądu powszechnego.

Reasumując, skoro przyjęte przez Sąd i organy stanowisko dotyczące zagrożeń wiążących się z pobytem cudzoziemca na terytorium Polski nie zostało uwiarygodnione i opierało się w całości na ustaleniach związanych z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, zaś w aktach sprawy znajduje się wyrok uniewinniający cudzoziemca od popełnienia zarzucanych mu czynów - to należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie wyłączone zostało zastosowanie art. 52 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym - uznając, iż z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego dalszy pobyt cudzoziemca na terytorium RP jest niepożądany - Sąd I instancji dokonał błędnej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego do powołanej powyżej normy prawnej.

III. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadniony uznał także zarzut naruszenia art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r. W uzasadnieniu wyroku podniesiono bowiem, iż organy administracji orzekające w sprawie słusznie zauważyły, że skarżący pełniąc funkcję wiceprezesa zarządu spółki bez stosownego zezwolenia wojewody naruszył prawo, co uzasadniało jego wydalenie z terytorium RP. Należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, poza przywołaniem w podstawie prawnej art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego w tym zakresie, co stanowi o rażącym naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a. Tym samym organ odwoławczy - czego nie dostrzegł Sąd I instancji - naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy załatwionej decyzją organu I instancji, to organ II instancji powinien rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie (tj. w rozpoznawanej sprawie w zakresie przesłanek z art. 52 ust. 1 pkt 2 i 4 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach). W decyzji z 4 sierpnia 2003 r. brakuje tymczasem ustaleń związanych ze stwierdzonym w toku pierwszoinstancyjnego postępowania administracyjnego naruszeniem art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), w związku z podjęciem przez cudzoziemca pracy bez wymaganego prawem polskim zezwolenia. Organ odwoławczy całkowicie pominął ten aspekt postępowania prowadzonego przez Wojewodę Dolnośląskiego, co uzasadniało uchylenie jego decyzji już przez Sąd I instancji, zaś wobec oddalenia skargi przez ten Sąd- uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku, a także wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...] sierpnia 2003 r. Powoduje to także to, iż wszelkie rozważania Sądu w zakresie naruszenia art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, z uwagi na braki postępowania odwoławczego, były - i są obecnie - przedwczesne. Brak oceny okoliczności faktycznych związanych z wykonywaną przez cudzoziemca pracą na terytorium Polski, świadczoną na mocy załączonej do akt sprawy umowy o współpracy z 15 lutego 2000 r. zawartej z P. Sp. z o.o. z siedzibą w L., sprawił, że nie była możliwa kontrola przez Sąd I instancji legalności decyzji o wydaleniu w tym zakresie, a co za tym idzie - kontrola instancyjna sprawowana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Organ odwoławczy nie ocenił charakteru pracy świadczonej przez cudzoziemca na podstawie przedłożonej do akt sprawy umowy o współpracy i nie wykazał, że umowa ta de facto stanowi umowę o pracę.

VI. Za niezasadne należało uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a dotyczące naruszenia wskazanych norm prawa wspólnotowego. Decyzja o wydaleniu została wydana przed 1 maja 2004 r., co powoduje, że rozstrzygnięciu podjętemu w stanie prawnym obowiązującym przed akcesją Polski do Unii Europejskiej nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów aktów prawnych nieobowiązujących wówczas w polskim systemie prawnym. Obowiązywanie prawa wspólnotowego w stosunku do nowego państwa członkowskiego Unii oraz obowiązek tego państwa stosowania prawa wspólnotowego związany jest bowiem z momentem wejścia w życie traktatu akcesyjnego, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864 ze zm.). Na mocy art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, prawo wspólnotowe powinno być stosowane w nowym państwie członkowskim od dnia akcesji, na warunkach określonych w tym prawie.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a., jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w toku postępowania przed Sądem I instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jednakże za uzasadniony uznał zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 52 ust. 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie 188 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie i na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2003 r. narusza art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., co uzasadnia jej uchylenie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

-----------------------

11