Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1609/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 pkt 4a, art. 29[1], art. 29 pkt 1, 3 i 5.
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 12, art. 77, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 451 par. 1, art. 451 par. 3, art. 117 par. 2 oraz art. 118
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z "(...)" czerwca 2018 r. nr "(...)", na podstawie art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 29 pkt 4a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 z późn. zm., dalej: "u.r.p."), po rozpatrzeniu odwołania H. S. (dalej: "Strona", "Skarżąca") z "(...)" stycznia 2018 r., utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z "(...)" marca 2018 r., Nr "(...)"utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)"z "(...)" grudnia 2017 r., Nr "(...)"., w przedmiocie skreślenia Strony z listy radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)"postanowiła o skreśleniu Strony z listy radców prawnych uchwałą z "(...)" grudnia 2017 r., w związku z nieuiszczaniem przez Stronę składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok.

W odwołaniu od powyższej uchwały ROIRP w "(...)", Strona wskazała, że od 2005 r. posiada status emeryta, od 19 października 2012 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a dwukrotnie wznawiała zawieszoną działalność gospodarczą, aby wpis nie uległ wykreśleniu, co nie miało żadnego wpływu na okres jej zawieszenia. Wpłaty składek członkowskich dokonywała we właściwej wysokości, a wpłata dokonana 4 maja 2017 r. dotyczy zaległych składek członkowskich za okres od maja 2014 r. do stycznia 2017 r. Powołując się na art. 118 K.c. Strona podnosiła, że zaległości z tytułu składek członkowskich ulegają przedawnieniu po upływie terminu trzech lat i tym samym nie może zalegać z opłatami składek za okres ponad roku skoro nie zalega z ich opłatami za okres do przedawnienia roszczenia. Strona wskazała też, że z powodu trudnej sytuacji finansowej zwracała się do Dziekana ROIRP w "(...)"o umorzenie zaległości finansowych z tytułu składek członkowskich.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w "(...)"uchwałą z "(...)" marca 2018 r., utrzymało w mocy uchwałę I instancji stwierdzając, że ROIRP w "(...)"zasadnie przyjęła, że zaszły przesłanki do skreślenia Strony z listy radców prawnych. Organ zaznaczył, że Strona zawiadomiła ROIRP w "(...)"o okolicznościach uzasadniających opłacanie składki w niższej wysokości z powodu posiadania statusu emeryta dopiero pismem z 9 maja 2016 r., czyli składka w niższej wysokości powinna być naliczana od czerwca 2016 r. Nie można zatem przyjąć, że składka w niższej wysokości powinna być naliczana od października 2012 r., zgodnie z wnioskiem Strony.

Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie Strony od uchwały Prezydium KRRP z "(...)" marca 2018 r., stwierdził, że art. 29 pkt 4a u.r.p., wprowadza obligatoryjny obowiązek skreślenia radcy prawnego z listy radców prawnych w przypadku niewywiązywanie się z obowiązku uiszczania składek członkowskich przez radcę prawnego w okresie dłuższym niż jeden rok.

Organ wyjaśnił, że Strona została wpisana na listę radców prawnych Okręgowej Komisji Arbitrażowej w "(...)""(...)" października 1982 r. Strona była wielokrotnie informowana o zaległościach w opłacaniu składek członkowskich. W związku z wezwaniem z lipca 2013 r., kiedy zaległość wynosiła 1 501,60 zł, Strona 27 sierpnia 2013 r, uiściła tytułem składki kwotę 427 zł. Kolejne wezwania wystosowano w styczniu 2014 r., kiedy zaległość wynosiła 1 440.60 zł. w październiku 2015 r., kiedy zaległość wynosiła 2 721, 60 zł oraz 7 kwietniu 2019 r., kiedy zaległość wynosiła 3 087.60 zł. Strona pismem z 9 maja 2016 r. wniosła do ROIRP w "(...)"o umorzenie zaległości z tytułu składki członkowskiej. Uchwałą nr "(...)", z "(...)" maja 2016 r.. ROIRP w "(...)"odmówiła Stronie umorzenia zaległości z tytułu składek na rzecz samorządu radców prawnych w kwocie 3 209.60 zł. Strona została poinformowana pismem z 28 lutego 2017 r. o zwolnieniu z obowiązku uiszczania składki od miesiąca lutego 2017 r. w związku z ukończeniem 75 lat życia oraz o zaległości w kwocie 3 273,60 zł z wezwaniem do jej zapłaty w terminie 21 dni od daty otrzymania pisma. 4 maja 2017 r. Strona tytułem zaległych składek wpłaciła kwotę 256 zł. Organ wyjaśnił, że była to pierwsza wpłata Strony od 27 sierpnia 2013 r. Strona pismem z 22 sierpnia 2017 r., została kolejny raz wezwana do zapłaty kwoty 3 017,60 zł zaległych składek na rzecz samorządu radców prawnych według stanu na 31 lipca 2017 r., pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego oraz wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych.

Organ dodał, że pismem z 4 października 2017 r. Strona wskazała, że zaległość za okres od maja 2014 r. do stycznia 2017 r. jej zdaniem wynosi 256 zł, którą to kwotę wpłaciła 4 maja 2017 r.

Organ wskazał, że Strona została poinformowana przez Skarbnika ROIRP w "(...)"pismem z 23 października 2017 r., że zmiana wysokości składek następuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym radca prawny zawiadomi radę właściwej okręgowej izby radców prawnych i przedstawi okoliczności uzasadniające zmianę wysokości uiszczanej składki. Wskazano, że w dokumentach osobowych Strony brak jest powiadomienia o zmianie statusu radcy prawnego, stanowiącego podstawę do zastosowania niższej składki członkowskiej wcześniej niż od czerwca 2016 r. i w związku z tym należność za składki samorządowe w kwocie 3 017,60 zł wymagalna jest w całości. Wpłatę w kwocie 256 zł bowiem zaliczono na poczet zaległych składek najdawniej wymagalnych.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że fakt nieuiszczenia składki członkowskiej przez Stronę przez ponad 4 lata jest bezsporny. Na Stronie ciążył obowiązek regulowania zobowiązań finansowych na bieżąco i we właściwej wysokości, jak również obowiązek informowania rady izby radców prawnych o okolicznościach uzasadniających prawo do skorzystania z przywileju opłacania składki w obniżonej wysokości. Wobec powiadomienia ROIRP w "(...)"przez Stronę w piśmie z 9 maja 2016 r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, brak jest podstaw do obniżenia wysokości składki członkowskiej wcześniej niż od czerwca 2016 r.

Odnośnie przedawnienia roszczeń, Minister wskazał, że ta instytucja prawa cywilnego odnosi się do możliwości uchylenia się przez dłużnika od spełnienia świadczenia po upływie terminu przedawnienia. Nie powoduje jednak, że samo przedawnione roszczenie wygasa. Przekształca się ono w roszczenie naturalne, co oznacza pozbawienie go ochrony sądowej Przedawnienie roszczenia w rozumieniu art. 117 K.c. pozostaje zatem, zdaniem organu, bez wpływu na ocenę postawy Strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było ustalenie sposobu wywiązywania się z obowiązku na rzecz samorządu radcowskiego w zakresie uiszczania składki członkowskiej w związku z dyspozycją art. 29 pkt 4a u.r.p.

Z tych względów Minister Sprawiedliwości uznał za zasadne utrzymać w mocy uchwałę Prezydium KRRP z "(...)" marca 2018 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z "(...)" czerwca 2018 r. Skarżąca wnosząc o jej uchylenia, zarzuciła rażące naruszenie:

1) art. 29 pkt 4a u.r.p., poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie,

2) art. 7, art. 12, art. 77 K.p.a., poprzez pogwałcenie kardynalnych zasad prawnych, zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu dowodowym, błędne ustalenia stanu faktycznego, manipulację materiałem dowodowym,

3) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji,

4) art. 451 § 1 i § 3 K.c., poprzez niezastosowanie oraz pogwałcenie utrwalonej linii orzecznictwa sądowego,

5) art. 117 § 2 oraz art. 118 K.c., poprzez ich błędną interpretację i niezastosowanie się do utrwalonej linii orzecznictwa.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji oraz uchwałach ROIRP w "(...)"i Prezydium KRRP, nie wskazano w sposób rzetelny i prawdziwy jaki konkretnie okres nieuiszczania składek dłuższy niż 1 rok przyjęło za podstawę faktyczna rozstrzygnięcia. Zdaniem Skarżącej, organ samorządowy świadomie w sposób nieprawidłowy podawał stan rzekomego zadłużenia, nie odnosząc się do bezspornych argumentów Skarżącej o przedawnieniu części roszczenia oraz, o spłacie całości nieprzedawnionego roszczenia należności z tyt. składek członkowskich.

Zdaniem Skarżącej, bezsporne jest, iż Skarżąca w okresie poprzedzającym 4 maja 2017 r. dokonała wpłaty całości kwoty zaległych składek za okres: styczeń 2017 r., 12 miesięcy 2016 r., 12 miesięcy 2015 r. oraz 7 miesięcy roku 2014 tj. za 32 miesiące. Powyższe bezsporne takty dowodzą, jak stwierdziła Skarżąca, że w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania przez organ korporacji brak było przesłanki z art. 29 pkt 4a u.r.p., tj. "nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż 1 rok", co sianowi, iż przepis ten nie może mieć zastosowania.

Skarżąca podkreśliła, że w zaskarżonej decyzji nie wskazuje się przyczyn, dla których organ odmówił mocy dowodowej dokumentom będącym w jego dyspozycji, takim jak dowód z pisma Skarżącej z 5 maja 2017 r. oraz potwierdzenie przelewu bankowego z 4 maja 2017 r. W w/w dokumentach Skarżąca określiła wolę co do dyspozycji dokonanej wpłaty. Zgodnie z art. 451 § 1 zd. 1 K.c.: "Dłużnik może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić". W zaskarżonej decyzji brak jest ustosunkowania się do twierdzeń Skarżącej. Zdaniem Skarżącej, zaliczenie przez organ dokonanej 4 maja 2017 r., wpłaty na poczet składek już przedawnionych jest niezgodne z wola w płacącej, nadto rażąco sprzeczne jest z przepisami obowiązującego prawa oraz utrwaloną linią orzecznictwa.

Skarżąca podniosła, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ zarzuca okres rzekomych zaległości od 2012 r. Zdaniem Skarżącej, należy uznać, iż przez ponad 5 lat zaniechania i niedopełnienia należytej staranności organ samorządowy dopuścił do zaistniałej zaległości. Naruszenie art. 12 K.p.a, przez organ korporacji skutkowało, iż roszczenie z w/w tytułu na podstawie art. 117 K.c., uległo przedawnieniu.

Skarżąca wyjaśniła, że od 19 października 2012 r., nie wykonuje zawodu radcy prawnego. Na udokumentowanie powyższego stanu faktycznego Skarżąca doręczyła władzom korporacji wydruki Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz wydruki PIT — 40A dokumentujące, iż wyłącznym przychodem Skarżącej jest niska emerytura. W powyższym stanie faktycznym za okres nieprzedawnionego roszczenia tj. maj 2014 - styczeń 2017 na podstawie § 3 ust. 3 uchwały KKRP z 10 grudnia 2010 r., - opłatą właściwą z tyt. składki członkowskiej była kwota 8,00 PLN miesięcznie. Skarżąca całą należność za powyższy okres uiściła przelewem bankowym 4 maja 2017 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 29 pkt 4a u.r.p., zgodnie z którym skreślenie z listy radców prawnych następuje w wypadku nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynik, że Skarżąca była wielokrotnie informowana przez ROIRP w "(...)"o zaległościach w opłacaniu składek członkowskich w lipcu 2013 r., w styczniu 2014 r., w październiku 2015 r. oraz w kwietniu 2016 r. Skarżąca dokonała wpłaty tytułem składki członkowskiej 27 sierpnia 2013 r., w wysokości 427 zł, a następnej wpłaty dokonała 4 maja 2017 r. wpłacając 256 zł, tytułem składki członkowskiej.

Sąd stwierdza w związku z tym, że niezależnie od argumentacji Skarżącej dotyczącej przedawnienia należności z tytułu składki członkowskiej, należnych przed majem 2014 r., jak również niezależnie od wysokości należnej składki członkowskie, Skarżąca nie uiszczała w ogóle tych składek przez okres dłuższy niż rok co oznacza, że spełniona została przesłanka skreślenia z listy radców prawnych, o której mowa w art. 29 pkt 4a u.r.p. Przepis ten nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, normując przesłankę, której ziszczenie się obliguje Radę okręgowej izby radców prawnych do podjęcia uchwały w sprawie skreślenia z listy radców prawnych w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29 pkt 1 i 3-5 (art. 29¹ u.r.p.).

W świetle powyższego za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 29 pkt 4a u.r.p., poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Organ samorządu radcowskiego w świetle art. 29 pkt 4a oraz art. 29¹ u.r.p., a także w świetle ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, zobligowany był do skreślenia Skarżącej z listy radców prawnych.

Niezasadne są również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 12, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Organy samorządu radcowskiego, jak również Minister Sprawiedliwości, dokładnie wyjaśnił sprawę poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego prawidłową ocenę mieszcząca się w granicach swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach rozstrzygnięć spełniających wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Na prawidłowość rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie miała wpływy wpłata dokonana przez Skarżącą 4 maja 2017 r., nawet jeśliby przyjąć, że pokryła ona całą należność zaległych składek członkowskich, co Sąd wyjaśnił powyżej. Dlatego też bezpodstawne jest twierdzenie Skarżącej o odmówieniu przez organ mocy dowodowej dokumentom będącym w dyspozycji organu, takim jak dowód z pisma Skarżącej z 5 maja 2017 r. oraz potwierdzenie przelewu bankowego z 4 maja 2017 r.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu dotyczącym kwestii wysokości zaległych należności z tytułu składek członkowskich. Zgodnie z § 3 ust. 3 uchwały Nr 7/VIII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału, wysokość składki członkowskiej radców prawnych będących emerytami lub rencistami lub pobierających świadczenie przedemerytalne, niewykonujących zawodu radcy prawnego wynosi 8 zł miesięcznie. Jak wynika natomiast z § 4 ust. 2 ww. uchwały, składka członkowska, o której mowa w § 3 ust. 2 i 3, jest uiszczana od miesiąca następującego po miesiącu, w którym radca prawny zawiadomił właściwą radę okręgowej izby radców prawnych, zwaną dalej "radą okręgowej izby", o okolicznościach uzasadniających uiszczanie składki w wysokości, o której mowa w § 3 ust. 2 i 3.

W świetle powyższej regulacji organy słusznie przyjęły, że w niniejszej sprawie podstawa faktyczna do uiszczania przez Skarżącą niższej składki członkowskiej w wysokości 8 zł, zaistniała dopiero w maju 2016 r., kiedy Skarżąca pismem z 9 maja 2016 r., poinformowała ROIRP w "(...)"o okolicznościach uzasadniających opłacanie składki członkowskiej w niższej wysokości. Skarżące bezpodstawnie natomiast przyjęła, że składka w wysokości 8 zł miesięcznie powinna być uiszczana od października 2012 r., kiedy Skarżąca przeszła na emeryturę i zaprzestała wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanki, o której mowa w § 4 ust. 2 ww. uchwały i nie zawiadomił ROIRP w "(...)"przed majem 2016 r., o okolicznościach uzasadniających opłacanie składki członkowskiej w niższej wysokości.

Niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 451 § 1 i § 3 K.c., poprzez niezastosowanie oraz pogwałcenie utrwalonej linii orzecznictwa sądowego oraz art. 117 § 2 oraz art. 118 K.c., poprzez ich błędną interpretację i niezastosowanie się do utrwalonej linii orzecznictwa. Przepisy powyższe nie miały zastosowania w niniejszej sprawie dotyczącej skreślenia Skarżącej z listy radców prawnych w związku z nieuiszczaniem składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Sąd całkowicie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że przedawnienie roszczenia w rozumieniu art. 117 K.c., pozostaje bez wpływu na ocenę postawy Skarżącej w postępowaniu dotyczącym ustalenia sposobu wywiązywania się z obowiązku uiszczania składek członkowskich na rzecz samorządu radcowskiego.

Nie stwierdziwszy zatem naruszenia w niniejszej sprawie przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.