Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1146/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1146/05 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr), Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006r., sprawy ze skarg J. S. "T." w W., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 6 czerwca 2005r nr [...] do, nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, skargi oddala


UZASADNIENIE

Dnia [...].2004 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił skarżącemu J. S. decyzjami:

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty 1999 r.;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 1999 r.;

- znak: [...] - różnicę podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1999 r. do przeniesienia na m-c następny;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc maj 1999 r.;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 1999 r.;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1999 r.;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1999 r.;

- znak: [...] - kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1999 r.;

- znak: [...] - zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 1999 r.

- znak: [...] - kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1999 r.

Decyzje te na skutek odmowy ich przyjęcia przez skarżącego zostały uznane za doręczone w dniu [...].2004 r.

Od wyżej wymienionych decyzji skarżący J. S. złożył odwołania nadając je w urzędzie pocztowy w dniu [...]2005 r. W odwołaniach tych skarżący zamieścił wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jednocześnie kwestionując datę ich doręczenia w dniu [...].2004 r. Skarżący podnosi, iż z treścią decyzji zapoznał się dopiero [...].2005 r. i od tej daty należy liczyć bieg terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący uzasadnia gwałtownym pogorszeniem się stanu zdrowia, do którego doszło [...].2004 r. Następstwem tego była konieczność leczenia szpitalnego, gdzie skarżący przebywał w okresie od [...] do [...].2004 r. a następnie zwolnienia lekarskiego do [...].2005 r. W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w dniu 6 czerwca 2005 r., postanowieniami o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następnie postanowieniami o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], stwierdził, iż odwołania skarżącego zostały wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 233 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Odnośnie odmowy przywrócenia terminu, organ uzasadnił, iż przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie może być automatycznie uznane za okoliczność uniemożliwiającą złożenia odwołania z zachowaniem ustawowego terminu. Nie jest to bowiem okoliczność nie do przezwyciężenia, czyli taka której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminowi, albowiem nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej. Należy zaznaczyć, że hospitalizacja skarżącego zakończyła się [...] a termin do złożenia odwołania upłynął dopiero [...].2004 r.

Natomiast odnosząc się do kwestii stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu podniesiono, że w dniu [...].2004 r. na parkingu przed biurem senatorskim skarżącego odmówił on, zasłaniając się złym stanem zdrowia, przyjęcia od pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej decyzji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym w oparciu o art. 153 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej uznano, iż decyzje zostały doręczone w tym właśnie dniu. Termin do wniesienia odwołania liczony od doręczenia upłynął więc [...].2004 r., natomiast odwołanie skarżący nadał [...].2005 r. W związku z tym wobec odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Na powyższe postanowienia skarżący złożył skargi do sądu administracyjnego wnosząc o ich uchylenie. Postanowieniom odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący zarzuca, że zostały oparte na weryfikacji prawidłowości i zasadności zwolnień lekarskich, do których to oceny organ podatkowy nie jest uprawniony. Zdaniem skarżącego skoro lekarz ocenił stan skarżącego jako wymagający leczenia i powstrzymywania się od wykonywania pracy zawodowej, to jest to okoliczność uprawdopodabniająca brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Odnośnie postanowień stwierdzających wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, skarżący podnosi, że do skutecznego doręczenia decyzji doszło dopiero w dniu [...].2005 r., kiedy z aktami sprawy, w tym również z treścią decyzji, zapoznał się pełnomocnik skarżącego. Skarżący kwestionuje stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej twierdząc, że nie doszło z jego strony do odmowy przyjęcia decyzji w dniu [...].2004 r., albowiem nikt nie zwracał się do niego o ich przyjęcie.

W odpowiedziach na skargi strona przeciwna wniosła o ich oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień.

Sprawy te zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt l SA/Kr od 1147/05 do 1164/05 oraz pod l SA/Kr 1181/05. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2006 r. postanowiono połączyć wyżej wskazane sprawy do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt l SA/Kr 1146/05.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii legalności postanowień odmawiających przywrócenia terminu do wniesienia odwołania a następnie w oparciu o te ustalenia rozważyć kwestię prawidłowości orzeczenia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie aby wniosek mógł zostać uwzględniony, określone są w § 1 i 2 art. 162 Ordynacji podatkowej. Są nimi:

- wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,

- uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu,

- równocześnie ze złożeniem wniosku dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie.

W świetle powyższego - w ocenie Sądu - skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołań. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy istniała przeszkoda której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 12.12.2001r., sygn. akt II SA/Wr 1744/00, niepublikowane). Jako przyczynę uchybienia terminu oraz uzasadnienie wniosku o jego przywrócenie skarżący wskazuje gwałtowne pogorszenie się stanu zdrowia wymagającego hospitalizacji a następnie zwolnienia lekarskiego ze wskazaniem powstrzymywania się od pracy zawodowej. Kwestia zwolnień lekarskich w kontekście ewentualnego braku winy w uchybieniu terminu była już wielokrotnie przedmiotem oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, l tak w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 marca 1998r. (l SA/Po 865/97) wskazano, że "zwolnienie lekarskie nie jest same w sobie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę." Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 22 kwietnia 1998 r. (SA/Sz 1435/97) gdzie stwierdzono, że "w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, to długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności (sporządzenia odwołania) i nadania tego pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika" (podobnie wyrok NSA z 4 listopada 1998 r. MISA 1243/97). Należy ponadto podkreślić, że skoro przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy to należy od strony oczekiwać staranności właściwej dla osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym brak winy można by upatrywać w nagłej chorobie, gdyby w jej okresie strona nie mogła posłużyć się inną osobą do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi co potwierdzają chociażby okoliczności ujawnione w toku postępowania w niniejszej sprawie (notatki urzędowe k. 968, 971, 972, oraz protokoły przesłuchania świadków k. 209-213). Szczegółowo omówione i opisane zachowanie skarżącego oraz jego syna, choćby tylko w dniu [...].2004 r. świadczy jednoznacznie o tym, że istniała po ich stronie pełna realna możliwość odebrania przedmiotowych decyzji z rąk pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej. Skarżący wykonywał przecież w tym czasie swoje obowiązki senatora i był w stanie samodzielnie zawiadywać swoimi sprawami. Z całokształtu opisanych okoliczności sprawy wynika w sposób oczywisty, że skarżący J. S. w sposób ewidentny przez podjęte celowe działanie uniemożliwił faktyczne doręczenie zarówno jemu jak i jego domownikom przedmiotowych decyzji. Całokształt tego jego działania precyzyjnie przedstawiony przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej pozwala rozsądnie przyjąć, iż bezsprzecznie odmówił on w tym dniu odebrania (przyjęcia) wręczanych mu odpisów decyzji, co pozwoliło na skorzystanie z dyspozycji art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 2 tego artykułu w takim przypadku uznaje się/że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.

Niezależnie od powyższych okoliczności należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie skarżący opuścił szpital [...].2004 r. a więc do upływu terminu do wniesienia odwołania miał jeszcze ponad tydzień czasu. W takich okolicznościach trudno przyjąć brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Zauważyć też należy że skarżący przebywając na zwolnieniu lekarskim do [...].2005 r., był w tym okresie w stanie wykonać inną czynność procesową, a mianowicie ustanowić pełnomocnika w dniu [...].2005 r. a zatem był także w stanie złożyć, bądź zlecić złożenie odwołania od poszczególnych decyzji po ewentualnym faktycznym zorganizowaniu także ich odebrania.

Należało zatem przyjąć, że uchybienie terminu nie jest następstwem okoliczności niezależnych od strony, lecz jest wynikiem niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W związku z tym, skoro nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tak więc rozstrzygnięcie organu w tej kwestii jest zgodne z prawem. Dokonując kontroli postanowień stwierdzających wniesienie odwołania z uchybieniem terminu stwierdzić należy, iż zgodnie z art 223 § 2 pkt 1 Ordynacji Podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. W przedmiotowej sprawie skarżący kwestionuje datę doręczenia decyzji podnosząc, iż organ niesłusznie uznał, że wydarzenia z dnia [...].2004 r. można interpretować jako odmowę przyjęcia korespondencji z Urzędu Kontroli Skarbowej.

W tej kwestii Sąd podziela w całości argumentację organu. W dniu [...].2004 r. przedmiotowe decyzje były już wydane, a więc aby zakończyć postępowanie pierwszoinstancyjne należało je jeszcze tylko doręczyć. W tej sprawie nie było już innych czynności, które pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej musieliby jeszcze wykonać. Dlatego też słusznie za niewiarygodne uznano twierdzenia skarżącego, że pracownikom chodziło jedynie o spotkanie i nie poruszano kwestii doręczenia decyzji. Ponadto sama czynność odbioru korespondencji tj. pokwitowanie odbioru nie wymagało wiele czasu ani wysiłku, dlatego też zasłanianie się złym stanem zdrowia nie może być w tym przypadku skuteczne.

Zupełnie chybiony jest także zarzut skarżącego, iż doręczenia można było dokonać w dniu [...].2004r. w siedzibie firmy skarżącego. Warto jeszcze raz zaznaczyć, że decyzje organu pierwszej instancji zostały wydane [...].2004 r., a więc doręczenie ich [...] było niemożliwe.

Podsumowując Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo rozpatrzył kwestie daty skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji a tym samym prawidłowo stwierdził, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Przypomnieć należy, że niezłożenie odwołania w ustawowym terminie powoduje utratę prawa do jego wniesienia. Warunkiem skuteczności czynności prawnej - wniesienia odwołania - jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje zatem bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać w pierwszej kolejności czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu organ nie ma możliwości rozpatrzenia odwołania.

W przedmiotowej sprawie konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania musiało być stwierdzenie, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W takim przypadku organ jest do tego zobligowany mocą art 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienia nie posiadają żadnych wad uzasadniających ich wzruszenie a w takim wypadku należy skargi oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r, nr 153, póz. 1270) i dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.