Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 27/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 37 ust 6 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: § 2 pkt 2) lit b)
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 2 ust. 2 lit. c, art. 4 ust. 2, art. 19 ust 1 oraz 19a ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2021 r., [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 27/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021r., nr [...], Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej: Beneficjent/Skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik ARiMR) z dnia [...] sierpnia 2021r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że Beneficjent za pomocą aplikacji eWniosekPlus złożył

w dniu [...] czerwca 2020r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 z tytułu: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych. Do płatności zadeklarował trzydzieści działek rolnych, tj. A, AA, AB, AC, AD, AJ, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y - o łącznej powierzchni 14,83 ha (w tym do powierzchni uprawy roślin strączkowych na ziarno pow. 0,61 ha oraz do powierzchni upraw roślin pastewnych powierzchnię 2,04 ha).

W dniach [...] - [...] grudnia 2020r. w gospodarstwie Beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni,

w trakcie której stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2020. W wyniku tej kontroli został sporządzony raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Powyższy dokument został doręczony Beneficjentowi w dniu [...] stycznia 2021r., a ten nie wniósł do niego zastrzeżeń.

W ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni inspektorzy terenowi stwierdzili rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku

o przyznanie płatności, a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli. Stwierdzono zawyżenia powierzchni uprawnionych do jednolitej płatności obszarowej:

na działce rolnej A o pow. 1,24 ha oraz działce AA o pow. 0,67 ha stwierdzono kod nieprawidłowości DR18 oznaczający, że na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni tej działki (na całości działki stwierdzono nieużytek, samosiejki drzew leśnych, zakrzaczenia - co najmniej 3-letni brak użytkowania), co spowodowało wykluczenie całej powierzchni działki

z płatności;

- na działce rolnej AB stwierdzono kod nieprawidłowości DR13 oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (stwierdzono powierzchnie użytkowaną rolniczo 0,10 ha, z deklarowanej powierzchni 0,14 ha wykluczono powierzchnię 0,04 ha, na której stwierdzono obszar zakrzaczony, zadrzewiony oraz samosiejki drzew leśnych), co spowodowało wykluczenie części działki rolnej AB o powierzchni 0,04 ha;

- na działce rolnej AD stwierdzono kod nieprawidłowości DR22 oznaczający, że błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą jako jedną działkę rolną (stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,07 ha, na pozostałej powierzchni 0,41 ha stwierdzono nieużytkowany sad - wieloletni nieużytek, zakrzaczenia, samosiejki drzew) oraz stwierdzono kod nieprawidłowości DR4 - z powodu nie spełnienia warunku minimalnej powierzchni działki rolnej 0,10 ha - cała działka rolna o pow. 0,48 ha została wykluczona z płatności;

- na działce rolnej AJ stwierdzono kod nieprawidłowości DR33 oznaczający, że działka rolna nie jest gruntem rolnym (na całości działki stwierdzono co najmniej kilkunastoletni las brzozowy), co spowodowało wykluczenie całej powierzchni działki 0,31 ha z płatności;

na działce rolnej F stwierdzono kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej (powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,45 ha, pozostałą powierzchnię 0,01 ha działki rolnej

F stwierdzono na działkach niedeklarowanych do płatności na 2020r.), co spowodowało wykluczenie z płatności części działki rolnej F o powierzchni 0,01 ha;

na działce rolnej K stwierdzono kod nieprawidłowości DR22 (na części powierzchni działki stwierdzono nasadzenia drzew leśnych oraz drogę) oraz DR4 wobec czego cała działka rolna K o pow. 0,14 ha została wykluczona z płatności;

- na działce rolnej S stwierdzono kod nieprawidłowości DR 18 (na całości działki stwierdzono nieużytek, samosiejki drzew leśnych, zakrzaczenia - co najmniej 3-letni brak użytkowania), co spowodowało wykluczenie całej powierzchni działki 1,04 ha

z płatności;

na działce rolnej U stwierdzono kod nieprawidłowości DR13+ oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (na powierzchni 0,20 ha stwierdzono obszar zadrzewiony) co spowodowało wykluczenie z płatności części działki o powierzchni 0,20 ha;

na działce rolnej X stwierdzono kod nieprawidłowości DR18 (na całości stwierdzono nieużytek, samosiejki, zakrzaczenia - co najmniej 3-letni brak użytkowania), co spowodowało wykluczenie całej powierzchni 0,27 ha z płatności;

- na działce rolnej Y stwierdzono kod nieprawidłowości DR13+ (stwierdzono obszar zadrzewiony, samosiejki drzew leśnych, wieloletni nieużytek), wobec czego wykluczono część działki rolnej Y o powierzchni 0,32 ha.

Wobec powyższego, po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności JPO powierzchni 4,72 ha, powierzchnia działek rolnych stwierdzona do płatności JPO wyniosła 10,11 ha.

Ponadto w wyniku przedmiotowej kontroli na miejscu stwierdzono zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych:

- na działce rolnej G1 stwierdzono kod nieprawidłowości DR7 - nie stwierdzono deklarowanej uprawy koniczyny czerwonej, co spowodowało wykluczenie z płatności całej działki o powierzchni 0,13 ha.

- na działce rolnej L1 stwierdzono kod nieprawidłowości DR7 - nie stwierdzono deklarowanej uprawy koniczyny białej, co spowodowało wykluczenie z płatności całej działki o powierzchni 0,34 ha;

na działce rolnej T1 stwierdzono kod nieprawidłowości DR7 - nie stwierdzono deklarowanej uprawy koniczyny białej, co spowodowało wykluczenie z płatności całej działki o powierzchni 0,31 ha;

na działce rolnej U2 stwierdzono kod nieprawidłowości DR13+ (na 0,14 ha powierzchni działki stwierdzono sad), co spowodowało wykluczenie z płatności części działki rolnej o powierzchni 0,14 ha;

na działce rolnej F1 stwierdzono kod nieprawidłowości DR13+ (na 0,20 ha powierzchni działki stwierdzono trawy na gruntach ornych), co spowodowało wykluczenie z płatności części działki rolnej o powierzchni 0,20 ha.

Wobec powyższego, po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych 1,12 ha, powierzchnia działek rolnych stwierdzona do ww. płatności wyniosła 0,92 ha.

W następstwie powyższych ustaleń decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...], organ I instancji:

- odmówił przyznania Beneficjentowi płatności do powierzchni upraw roślin

pastewnych - 2020 i nałożył sankcję w wysokości 524,22 zł.

- przyznał Beneficjentowi:

• jednolitą płatność obszarową - 2020 w wysokości 1 514,26 zł, wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 396,21 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia

• płatność za zazielenienie - 2020 w wysokości 3 287,08 zł

• płatność redystrybucyjną - 2020 w wysokości 23,66 zł wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 277,78 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia

• płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - 2020

w wysokości 441,87 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez Beneficjenta, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2021r. uchylił decyzję organu I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r., nr [...]:

- odmówił przyznania Beneficjentowi płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych - 2020 i nałożył sankcję w wysokości 524,22 zł;

- przyznał Beneficjentowi:

• jednolitą płatność obszarową - 2020 w wysokości 1 465,88 zł, wynikającej z

pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 425,23 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

• płatność za zazielenienie - 2020 w wysokości 3 274,12 zł;

• płatność redystrybucyjną - 2020 w wysokości 5,46 zł wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 288,70 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

• płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - 2020

w wysokości 441,87 zł.

Od powyższej decyzji Beneficjent wniósł odwołanie

w którym podniósł, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż działki nr: 414, 415, 376 1619, 1620 są położone w pobliżu zbiornika retencyjnego, który został przerwany około [...] czerwca w czasie powodzi, co mogło spowodować przerzedzenie uprawy. Ponadto Beneficjent wskazał, że działka nr 261/1 to rośliny energetyczne, a działka rolna A położona na działkach ewidencyjnych nr 2819, 2821, 2817, 2822, 2818, działka rolna AA położona na działkach ewidencyjnych nr 2809, 2813, 2817 i działka rolna S położona na działkach ewidencyjnych nr 2754, 2812, 147 są użytkowane od ponad pięciu lat i dlatego powinny być zakwalifikowane jako trwały użytek (pastwisko). Natomiast działki nr 3032, 3029, 3038, 3028, 3049, 3030, 3051 są użytkowane rolniczo w całości.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2021r., Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił i omówił przepisy mające zastosowanie w spawie dotyczącej płatności bezpośrednich, a w szczególności przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t.: Dz. U. 2020r. poz. 1341 zm. – dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 1307/2013). Warunki tych płatności określa art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm. - dalej: rozporządzenie delegowane nr 640/2014), określony w systemie identyfikacji działek rolnych,

o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Powołując się na regulacje rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarzadzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549, ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), organ odwoławczy podkreślił, że państwa członkowskie są zobowiązane ustanowić skuteczne systemy zarządzania i kontroli

w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii i za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania

w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków

o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy, uzupełniane o kontrole na miejscu (art. 74 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 58 ust. 2). Organ wskazał, że zgodnie z art. 74 ust. 3 ww. rozporządzenia państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu. Podkreślił, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności, a celem kontroli jest stwierdzenie powierzchni uprawnionej do płatności i porównanie jej z deklaracją rolnika za dany rok.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przypisał nieprawidłowości odnośnie powierzchni użytkowanej w przypadku działek rolnych A, AA, AB, AD, AJ, F, K, S, U, X, Y oraz G1, L1, T1, U2, F1 i brak jest podstaw do stwierdzenia, że pomiary zostały wykonane w sposób nieprawidłowy czy nierzetelny. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej, z której sporządzony został raport nr [...]. Zaznaczył, że weryfikacja działek podczas weryfikacji terenowej - oględzin działek referencyjnych w gospodarstwie Beneficjenta przeprowadzona została w oparciu o jego wskazania w materiale graficznym dołączonym do wniosku o przyznanie płatności, zaś czynności kontrolne na działkach rolnych przeprowadzone zostały homologowanym urządzeniem przez upoważnionych inspektorów terenowych. Według organu odwoławczego, materiał dokumentacji pokontrolnej jest spójny - stan działek ukazany na fotografiach (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia, zaznaczone na załącznikach graficznych) koreluje z obrazem uwidocznionym na ortofotomapie.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości skutkowały wykluczeniem z płatności całości powierzchni działek lub ich części, podkreślając, że przepisy regulujące prawo przyznawania płatności oraz stosowanie sankcji mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - ich stosowanie nie jest zależne od uznania organu.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, organ wskazał, że we wniosku Beneficjent zadeklarował powierzchnię 14,83 ha, czyli o 4,72 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej. W związku

z przedeklarowaniem powierzchni o 46,69%, słusznie zastosowano art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 i prawidłowo, po uwzględnieniu pomniejszeń, wyliczono wysokość jednolitej płatności obszarowej w 2020r. w kwocie 1 465.88 zł.

W odniesieniu do płatności za zazielenienie organ II instancji wskazał, że we wniosku Beneficjent zadeklarował powierzchnię 14,83 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej w toku prowadzonego postępowania wynosiła 10,11 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. W ocenie tego organu, należna płatność za zazielenienie została obliczona, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich, jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni. Należna płatność za zazielenienie została obliczona zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w prawidłowej kwocie 3 274,12 zł.

Odnośnie do płatności redystrybucyjnej (płatności dodatkowej) organ II instancji wskazał, że płatność dodatkowa przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. We wniosku Beneficjent zadeklarował powierzchnię 14,83 ha, czyli o 4,72 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej, w związku więc z przedeklarowaniem powierzchni

o 46,69%, na podstawie art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 640/2014, prawidłowo zastosowano zmniejszenie o powierzchnię 7,02 ha. Należna kwota przyznanej płatności dodatkowej, po uwzględnieniu pomniejszenia z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości i niezgodności, została prawidłowo określona

w wysokości 5,46 zł.

Jeżeli zaś chodzi o płatność związaną do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, organ II instancji wyjaśnił, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Powierzchnia zadeklarowana do ww. płatności wynosiła 0,61 ha. Powierzchnia stwierdzona do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w toku prowadzonego postępowania była równa powierzchni deklarowanej i wyniosła 0,61 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania powyższej płatności. Należna kwota przyznanej płatności wyniosła 441,87zł.

Odnośnie do płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych organ odwoławczy wskazał, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki, o których mowa w art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. We wniosku beneficjent zadeklarował powierzchnię 2,04 ha, czyli o 1,12 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej, w związku z tym procent przedeklarowania powierzchni wynosi 121,73% W związku z przedeklarowaniem powierzchni o 121,73%, prawidłowo zastosowano art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 i z uwagi na przedeklarowanie powierzchni, płatność do powierzchni upraw roślin pastewnych została odmówiona oraz wyznaczona została kara administracyjna odpowiadająca różnicy między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym. Różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym wynosi 1,12 ha, co po przeliczeniu przez stawkę płatności daje kwotę 524,22 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie

z pouczeniem zawartym na str. 8 raportu z kontroli, w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń zawartych w raporcie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. W ocenie organu, brak uwag oraz umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole, przekonuje, że Beneficjent zaakceptował ustalenia dokonane w czasie kontroli na miejscu. Organ podkreślił, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym, sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zatem organy obu instancji zobligowane był wydać rozstrzygnięcie w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, w tym w szczególności o raport z przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej kontroli na miejscu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w przypadku deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2020r. działek rolnych tj. działki rolnej A (dz. ew. 2819,2821,2817,2822,2818), działki rolnej AA (dz. ew. 2809,2813,2814), działki rolnej S (dz. ew. 2754,2812,147) i działki rolnej X (dz. ew. 3059, 3058), inspektorzy terenowi zastosowali kod DR18 - kod ten stosowany jest w sytuacji, gdy działka rolna w całości nie była przedmiotem użytkowania rolniczego w okresie poprzedzającym złożenie wniosku np.: działka rolna zakrzaczona, zadrzewiona, zabagniona i na ww. działkach stwierdzali nieużytek, samosiejki drzew leśnych, zakrzaczenia, co najmniej 3-letni brak użytkowania, które ewidentnie świadczą o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej. Wobec działki rolnej AJ (261/1), która była zgłoszona do płatności jako zagajniki o krótkiej rotacji, inspektorzy terenowi zastosowali kod D33, który oznacza, iż stwierdzono, że cała działka rolna nie jest gruntem rolnym i na ww. działce stwierdzili na całości co najmniej kilkunastoletni las brzozowy. Wobec działki rolnej Y (3032, 3029, 3038, 3028, 3049, 3030, 3051) inspektorzy terenowi zastosowali kod min. DR13+, ponieważ na części działki znajdował się nieużytkowany sad (wieloletni nieużytek), zakrzaczenia, samosiejki, odłóg. Zdaniem organu odwoławczego, protokół z kontroli na miejscu w sposób obiektywny pozwala na określenie zakresu i sposobu użytkowania działek rolnych zadeklarowanych przez producenta rolnego do płatności na 2020r. Kontrola ta została przeprowadzona przez uprawnionych kontrolerów, a sporządzony protokół z czynności kontrolnych nie budzi zastrzeżeń co do jego rzetelności i prawidłowości ustaleń. Ustalenia z kontroli udokumentowane zostały obszerną dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia

z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek, z oznaczeniem miejsca

i kierunku ich wykonania. Z kolei przedstawione szkice obrazują kontrolowaną działkę i są możliwe do zweryfikowania przez porównanie ich z załącznikami graficznymi, przedstawiającymi działki beneficjenta, dołączonymi do wniosku

o płatność. Dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów terenowych wskazuje, że na wykluczonym obszarze nie jest prowadzona działalność rolnicza, lecz jest to grunt zaniedbany przez brak koszenia i przeprowadzenia jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych, o czym świadczy widoczny na zdjęciach nieużytek, zakrzaczenie, zadrzewienie.

Organ podniósł, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U.

z dnia 13 marca 2015 r. poz. 351 ze zm.), oraz art. 34 ust. 1-3 ustawy

o płatnościach bezpośrednich, grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie płatności bezpośrednich. Beneficjent deklarując m.in. działkę rolną A (dz. ew. 2819, 2821, 2817, 2822,2818), działkę rolną AA (dz. ew. 2809, 2813, 2814), działkę rolną S (dz. ew. 2754,2812, 147) i działkę rolną X (dz. ew. 3059, 3058) do jednolitej płatności obszarowej, miał obowiązek przeprowadzenia na w/w działce przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, którym to zabiegiem również jest zabieg koszenia, jednakże nie dopełnił tej czynności w wymaganym terminie. Organ zaznaczył, że ustawodawca nie wskazuje maksymalnej ilości wykonania zabiegów agrotechnicznych, wskazuje ich minimalną ilość, jednocześnie warunkując, że wykonanie zabiegu ma na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, wobec czego jeśli jeden zabieg nie pozwolił na osiągnięcie celu, należało wykonać tych zabiegów więcej.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy

o płatnościach bezpośrednich, wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Beneficjent nie przedstawił zaś żadnego dowodu, który mógłby zaprzeczać twierdzeniom organu i ustaleniom w trakcie kontroli na miejscu.

Organ II instancji wyjaśnił również, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Jeżeli rolnik dokonał powiadomienia w terminie, o którym wyżej mowa i dostarczył do dnia wydania decyzji dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, Kierownik ARiMR w toku prowadzonego indywidualnego postępowania administracyjnego ustala czy przedstawione przez stronę (wnioskodawcę) dowody potwierdzają wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej oraz ustala czy grunty w dniu wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności spełniały warunki/wymogi przyznania danej płatności obszarowej oraz czy dana kategoria siły wyższej stanowi przyczynę nie spełnienia warunku kwalifikowalności lub wymogu lub niezgodności w przypadku nie spełnienia wymogów lub norm wzajemnej zgodności. Beneficjent nie zgłosił w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] faktu, że z powodu powodzi około [...] czerwca został przerwany zbiornik retencyjny, który spowodował zalanie działek nr 414,415, 376 1619, 1620. W związku z nie dokonaniem wymaganych prawem czynności, organ I instancji nie mógł powyższego faktu uznać za przypadek siły wyższej.

Na powyższą decyzję M. S. złożył skargę do tut. Sądu. Skarżący podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż opiera się na kontroli, która odbyła się w jego gospodarstwie w dniach od [...] – [...] grudnia 2020r., gdy wegetacja roślin praktycznie zakończyła się. Ponadto Skarżący podał, że na działkach 414,415, 376,1619,1620 po koszeniu i zebraniu koniczyny nastąpiło przerwanie zbiornika przeciwpowodziowego powodując zalanie uprawy. Na działkach 3061, 3606, na których znajdują się uprawy koniczyny, mogły zostać zniszczone uprawy ze względu na mróz. Skarżący wskazał także, że działki nr: 2819, 2821, 2817, 2822, 2817, 2754, 147, 2809, 2813, 2814, 2812 są użytkowane od ponad pięciu lat i dlatego powinny być zakwalifikowane jako trwały użytek (pastwisko), a na działkach nr 391, 393, 390, 392 też występowała jedna uprawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, że tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd stwierdził, że jest ona niezasadna.

W niniejszej sprawie dotyczącej 2020r. zostały wykorzystane wyniki przeprowadzonej w dniach [...] - [...] grudnia 2020r. metodą inspekcji terenowej kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2020.

Na podstawie art. 37 ust 6 i 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich,

z czynności na miejscu sporządza się raport, w stosunku do którego rolnik może wnieść zastrzeżenia. Taki też został sporządzany w niniejszej sprawie i został skutecznie doręczony Skarżącemu (w dniu [...] stycznia 2021r.), z pouczeniem o prawie do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, co do ustaleń zawartych

w raporcie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Bezspornym jest, że Skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia, bo w zakreślonym terminie nie wnosił zastrzeżeń, ani do co do jego zawartości merytorycznej, ani natury formalnej, które podnosi na obecnym etapie.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że w tego rodzaju sprawach dotyczących kwalifikowalności działek zadeklarowanych do płatności pomocowych, pierwszorzędne znaczenie przydać należy dowodowi z raportu z kontroli. Taki dowód najpełniej odzwierciedla zakres i sposób użytkowania deklarowanych działek. Jednocześnie w zasadzie jedyną drogą służącą do zwalczania ustaleń kontroli,

z którymi Beneficjent się nie zgadza, jest skuteczne wniesienie zastrzeżeń do raportu z kontroli. Bezskuteczny upływ terminu do wniesienia zastrzeżeń powoduje niemożność zwalczania tychże ustaleń. W ocenie Sądu, z uwagi na brak wniesienia przez Skarżącego zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole, organy obu instancji słusznie uznały, że Skarżący zaakceptował ustalenia dokonane w czasie kontroli na miejscu i wobec tego zobowiązane były do poczynienia na jego podstawie dalszych ustaleń w sprawie.

Niezależnie od tego, Sąd stwierdza, że w przedmiotowym raporcie w sposób precyzyjny ustalono, co znajdowało się na zadeklarowanych działkach, pomimo przeprowadzenia kontroli w okresie zimowym, czego odzwierciedleniem jest dołączona do raportu dokumentacja fotograficzna. W ocenie Sądu, powyższa dokumentacja nie budzi wątpliwości co do jej rzetelności. Zastany w trakcie kontroli stan faktyczny działek został utrwalony w dołączonej do raportu dokumentacji fotograficznej oraz w formie szkiców wskazujących miejsce i kierunek robienia zdjęć. Ta spójna dokumentacja miała zasadnicze znaczenie dla dokonanych ustaleń, albowiem odzwierciedla zastany na miejscu stan działek w roku, w którym Skarżący ubiegał się o w/w płatności. Zastany przez kontrolujących stan spornych działek, opisany i udokumentowany w sprawie, ewidentnie dowodzi zaniechania przez Skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na części działek i świadczy o braku wykonywania koniecznych i wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Kontrolujący jednoznacznie opisali sporne działki A, AA i X, jako kwalifikujące się do objęcia ich kodem DR18 przez wzgląd na to, że na całym ich obszarze stwierdzono nieużytek, samosiejki drzew leśnych, zakrzaczenia, co najmniej 3-letni brak użytkowania. Odnośnie spornej działki AJ, zgłoszonej do płatności jako zagajniki o krótkiej rotacji, kontrolujący opisali je jako kwalifikujące się do objęcia ich kodem DR33, ponieważ na działce stwierdzono co najmniej kilkunastoletni las brzozowy. Natomiast na części powierzchni działki Y stwierdzono wieloletni nieużytek - nieużytkowany sad, a także samosiejki i zakrzaczenia i odłóg. Natomiast na działce K kontrolujący stwierdzili nasadzenia drzew leśnych oraz drogę, dzielącą tę działkę na dwie części co zakwalifikowano jako kod nieprawidłowości DR22 (błędnie zadeklarowano kilka działek niesąsiadujących ze sobą) oraz DR4 ponieważ stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Z tego powodu cała działka K została wykluczona płatności. Z kolei na części powierzchni działki U2 kontrolerzy stwierdzili sad, a działki F1 trawy na gruntach ornych, co kwalifikowało do objęcia ich kodem DR13+, a ponadto kodem DR50, gdyż granice uprawy wykraczały poza granice działki referencyjnej.

Należy wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jednym z warunków przyznania tych płatności jest to, aby grunty deklarowane położone były na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami

w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Stosownie do tego ostatniego przepisu, "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego (...) wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne

z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Z kolei działalność rolnicza, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia UE nr 1307/2013 oznacza

i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu

o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

W nawiązaniu do ww. przepisu § 2 pkt 2) lit b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z dnia 13 marca 2015r., poz. 351 ze zm.), grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.

Z ustaleń organów wynika, że Skarżący nie dopełnił wymaganej czynności, którą jest także zabieg koszenia, w przepisanym terminie.

W świetle zarzutów skargi, w przekonaniu Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia w niniejszej sprawie przypadku siły wyższej, na który powołuje się Skarżący, w związku z powodzią mającą miejsce w czerwcu 2020r. i przerwania zbiornika retencyjnego, co według niego spowodowało zalanie działek nr 414, 415, 376 1619, 1620 i przerzedzenie upraw.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Stosownie do art. 2 ust. 2 lit. c powołanego rozporządzenia, "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w przypadku poważnej klęski żywiołowej, powodującej duże szkody w gospodarstwie rolnym. Zgodnie natomiast

z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014, przypadki siły wyższej

i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz

z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są

w stanie dokonać tej czynności.

Z powyższych przepisów wynika, że uznanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności możliwe jest wyłącznie po spełnieniu wymaganych warunków, którymi są: złożenie oświadczenia o zaistnieniu siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności w terminie 15 dni od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są

w stanie dokonać takiej czynności oraz do dnia wydania decyzji przyznającej płatność doręczyć odpowiednie dokumenty potwierdzające wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Skarżący nie zgłosił na piśmie we właściwym terminie Kierownikowi ARiMR wystąpienia przypadków naturalnych, siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, które dawałyby podstawę do uznania, że z przyczyn niezależnych nie wykonał swoich obowiązków na spornych działkach. Sam przyznał na rozprawie przed tut. Sądem, że nie dokonał zawiadomienia o wystąpieniu klęski żywiołowej, bo od wystąpienia zdarzenia nie był na objętych nim działkach. Zatem słusznie organy nie uwzględniły okoliczności, na które powołał się Skarżący tj. zalania upraw i zniszczenia ich na skutek mrozu.

Zgodzić się należy także z organem odwoławczym, że w świetle dyspozycji art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności) - jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W konsekwencji,

w toku postępowania przed organami to na Skarżącym, jako beneficjencie pomocy, spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że na całej, prawidłowo zadeklarowanej do płatności powierzchni prowadzona jest działalność rolnicza. Skarżący natomiast ograniczył się do gołosłownej polemiki z ustaleniami organów Agencji, nie przedstawiając dowodów pozwalających stwierdzić, że w 2020r. obszar kwalifikowalny czy użytkowany rolniczo był większy aniżeli stwierdziły to organy w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że w niniejszej sprawie wystąpiły nieprawidłowości, jednoznacznie stwierdzone w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu, które wpłynęły na ustalenie powierzchni kwalifikującej się płatności wskazanej w zaskarżonej decyzji. Z kolei stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nie kwalifikujących się powierzchni, obligowała do zastosowania dyspozycji art. 19 ust 1 oraz 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014. Poprawność wyliczenia sankcji nie była zaś kwestionowana, poprzestać można więc na stwierdzeniu, że prawidłowo zostały zastosowane w tej mierze przepisy prawa krajowego i unijnego, a samo wyliczenie nie budzi zastrzeżeń Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.