Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 897/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 143 ust. 1 i 2, art. 145 ust. 2, art. 146 ust. 1-3, art. 148 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 5, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 139
law: Ustawa z dnia  7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi B. D., A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...], Wójt Gminy S. L. na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 2267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 144 ust. 1, art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1-3 i art. 148b ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") oraz uchwały nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej budową infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 1003 z późn. zm.) ustalił wobec (1) A. W. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł, (2) B. D. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł – z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w C. , zapisanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb C., w związku z wybudowaniem z udziałem środków Gminy S. L. kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w C. .

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2014 r. Następnie Wójt Gminy S. L. przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje na obszarze, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dla rozważanego terenu przyjęte zostało jednak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzone uchwałą nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] czerwca 1998 r., zmienionej następnie uchwałami tego organu administracji publicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. i [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Zgodnie z zawartymi tam postanowieniami rozważana nieruchomość położona jest na terenach przeznaczonych pod rozwój przestrzenny jednostek osadniczych z uwzględnieniem ograniczeń. Jak wynika z rejestru gruntów, działka nr [...] w części dotyczącej 777 m2 przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową. Inwestycja polegająca na budowie kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w C. została odebrana na podstawie protokołu komisyjnego odbioru robót z dnia [...] listopada 2011 r. O zakończeniu robót budowlanych zawiadomiono Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., doręczonym w dniu [...] stycznia 2012 r. Z uwagi na brak sprzeciwu właściwego organu należy przyjąć, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej nastąpiło w dniu [...] lutego 2012 r. W tej dacie właścicielem rozważanej działki byli skarżący. Stawka procentowa opłaty adiacenckiej, określona w powołanej uchwale z dnia [...] lutego 2008 r., wynosiła 15% w dniu [...] grudnia 2013 r. Wzrost wartości nieruchomości skarżących został z kolei ustalony na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Ten ostatni szczegółowo wyjaśnił w sporządzonym przez siebie opracowaniu, w jaki sposób obliczył wartość rynkową 1 m2 nieruchomości w stanie przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej oraz po wybudowaniu tejże infrastruktury. Biegły opisał zarazem dokładnie podejście i metodę szacowania oraz uzasadnił jej dobór. W. nieruchomości przed realizacją inwestycji i po jej zrealizowaniu ustalono stosownie do funkcji nieruchomości przewidzianej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, bez uwzględnienia części składowych. W obu przypadkach zastosowano podejście porównawcze, metodą korygowania ceny średniej. W tym celu rzeczoznawca majątkowy przeprowadził analizę lokalnego rynku nieruchomości, badając ceny transakcyjne gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Na tej podstawie stwierdzono, że w miejscowościach G., C. i Z. średnia cena kształtowała się na poziomie [...] zł/m2, przy czym większość transakcji zawierana była w cenach od [...] zł/m2 do [...] zł/m2. W przypadku nieruchomości mających dostęp do kanalizacji średnia cena wynosiła [...] zł/m2, przy czym większość transakcji zawierana była w cenach od [...] zł/m2 do [...] zł/m2. Rzeczoznawca wyselekcjonował następnie próbki przyjęte do porównań, przedstawiając dla każdej z nich charakterystykę nieruchomości o cenie minimalnej i cenie maksymalnej. Dla poszczególnych grup nieruchomości przyjęto zerowy trend czasowy z uwagi na stagnację cen. Biegły wskazał ponadto dokładnie cechy rynkowe wpływające na wartość nieruchomości oraz ocenił wielkość wpływu tych cech na zróżnicowanie cen transakcyjnych. Na podstawie tych danych dokonano następnie odpowiedniej korekty. Konsekwentnie rzeczoznawca majątkowy doszedł do wniosku, że wartość działki nr [...] przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej wynosiła [...] zł, po wybudowaniu tejże kanalizacji – [...] zł, wobec czego wzrost wartości nieruchomości wyniósł [...] zł, co przekłada się na [...] zł opłaty adiacenckiej. Organ I instancji zaznaczył następnie, że przedmiotowy operat szacunkowy został w jego ocenie sporządzony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami i wymogami formalnym. Opracowanie to jest czytelne, logiczne i nie zawiera błędów rachunkowych.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. B. D. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nikt nie zwracał się do niego o potwierdzenie faktu podłączenia urządzeń infrastruktury technicznej do granicy nieruchomości. Okoliczność ta ma natomiast kluczowe znaczenie dla ustalenia opłaty adiacenckiej. Gmina S. L. nie stworzyła przy tym warunków do podłączenia nieruchomości kanalizacji, gdyż właściciel nieruchomości musiał na swój koszt zlecić i zapłacić wykonawcy za wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości oraz od granicy nieruchomości do studzienki wraz z tą studzienką i następnie do systemu kanalizacji wewnątrz domu. Tymczasem wydatki obejmujące wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości powinien pokryć inwestor. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2014 r. brak natomiast takiego dowodu, wobec czego nie został spełniony podstawowy warunek ustalenia opłaty adiacenckiej.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. A. W. również odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] września 2014 r., powołując te same argumenty, co B. D. w piśmie z dnia [...] września 2014 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy S. L. z dnia [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wyjaśniło, że odpowiednia infrastruktura została doprowadzona do granicy nieruchomości prywatnych. Koszty wykonania przyłączy ponoszą natomiast właściciele posesji. Wydatki poczynione przez odwołujących się nie mogą być zatem uznane za nakłady na budowę urządzeń infrastruktury i zaliczone na poczet wzrostu wartości nieruchomości.

Wyrokiem z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 437/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę B. D. i A. W. oraz uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że organy administracji publicznej nie wykazały w wystarczający sposób, czy w odniesieniu do rozważanej nieruchomości spełnione zostały warunki przyłączenia jej do sieci. W szczególności organ II instancji uchylił się od wyjaśnienia dlaczego odmówił mocy dowodowej twierdzeniom skarżącym w zakresie partycypowania w budowie kanalizacji sanitarnej. Tym bardziej, że wyraźnie zwracali oni uwagę na fakt wykonania na własny koszt przyłącza kanalizacyjnego. Wady te miały istotny charakter i uzasadniały, zdaniem Sądu, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. Rozpatrując ponownie sprawę, organ II instancji miał uzupełnić zgromadzony dotychczas materiał dowodowy oraz dokonać jego ponownej oceny.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 2004 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. L. z dnia [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy ponownie podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów skarżących, organ odwoławczy wyjaśnił, że dla działki nr [...] wykonane zostało odejście od kanału głównego o średnicy 160 mm. Długość wykonanego odejścia wynosiła 5,79 m i zrealizowano je na zlecenie i koszt Gminy S. L.. B. D. i A. W. nie wykonali na własny koszt żadnego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej. Wynika to z zestawienia przyłączy sanitarnych oraz inwentaryzacji i szkiców geodezyjnych. P. część odejścia na terenie działki nr [...] właściciele zrealizowali we własnym zakresie i na własny koszt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wskazało poza tym, że A. S.A. dokonywał odbioru kanalizacji sanitarnej na odcinku od kanału do pierwszej studzienki na podstawie protokołu odbioru przyłącza kanalizacji sanitarnej. Odcinek sieci od kanału do granicy nieruchomości odbierany jest łącznie z kanałem na podstawie protokołu odbioru sieci. Natomiast odcinek na terenie nieruchomości odbiorcy od granicy do pierwszej studzienki odbierany jest bez udziału Gminy S. L. na podstawie protokołu odbioru przyłącza.

Pismem z dnia [...] października 2016 r. B. D. i A. W. zaskarżyli powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie uwzględnia powołanego wyżej wyroku z dnia [...] października 2015 r. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone niedbale i nie odnosi się do uchylenia na mocy wymienionego wyroku poprzednio wydanego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Organ II instancji nie wziął ponadto pod uwagę żadnego z argumentów podniesionych w odwołaniach z dnia [...] września 2014 r. Błędnie uznano przy tym, że skarżący nie wykonali na własny koszt części odcinka sieci kanalizacji sanitarnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zauważyć, że w niniejszej sprawie został już wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 437/15. Spostrzeżenie to ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę jest zatem w opisanym wyżej zakresie związany stanowiskiem zajętym w wyroku z dnia 7 października 2015 r.

Analizując z tej perspektywy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, należy stwierdzić, że organ II instancji nie wykonał w ogóle zaleceń zawartych w powołanym wyroku z dnia 7 października 2015 r. Dokumenty zebrane na potrzeby wydania kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (k. 54-68 akt adm. organu II instancji), pokrywają się w zasadzie z dokumentami, jakimi dysponował wymieniony organ administracji publicznej, wydając decyzję [...] lutego 2015 r., nr [...] (k. 14-26 akt adm. nr [...]). Organ II instancji odniósł się ponadto jedynie zdawkowo do wywodów zawartych w odwołaniach z dnia [...] września 2014 r. (k. 1-4 akt adm. nr [...]). Nie dokonał on również analizy dokumentów przedłożonych przez skarżących w postaci rachunków. Tym samym kontrolowana obecnie decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 r. okazała się wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Sąd pragnie w tym miejscu wyjaśnić, że już po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji pozyskał i włączył do akt administracyjnych dokumenty w postaci m.in. pisma Dyrektora Przedsiębiorstwa Budowlano-Inżynieryjnego "K." w P. z dnia [...] października 2016 r. (k. 77 akt adm. organu I instancji). Dzięki temu zabiegowi możliwe było zrekonstruowanie stanu faktycznego i dokonanie dalszej oceny prawidłowości rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji publicznej.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 144 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Jak wynika przy tym z art. 143 ust. 1 u.g.n., przepisy ten znajduje zastosowanie do nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego – do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 143 ust. 2 u.g.n., że wyrażenie "budowa urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Z art. 145 ust. 1 u.g.n. wynika ponadto, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wydanie tej decyzji może nastąpić w świetle art. 145 ust. 2 u.g.n. w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o jakiej mowa w art. 146 ust. 2 u.g.n. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Jak wskazuje zarazem art. 146 ust. 1 u.g.n., ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie omawianej opłaty następuje przy tym w myśl art. 146 ust. 1a u.g.n. po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 146 ust. 2 u.g.n. wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. W. stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały. Wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu określa się w świetle art. 146 ust. 3 u.g.n. według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Ustawodawca wskazuje przy tym w art. 148 ust. 4 u.g.n., że przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że przedmiotem inwestycji realizowanej przez Gminę S. L. była budowa infrastruktury technicznej w C. , w obszarze ul. [...]. Okoliczność wybudowania wspomnianej infrastruktury oraz stworzenia warunków do korzystania z niej należy uznać za bezsporną. Fakt ten znajduje ponadto potwierdzenie w protokole komisyjnego odbioru robót i przekazania ich do użytkowania z dnia [...] października 2013 r. (k. 1-3 akt adm. organu I instancji) oraz zawiadomieniu o zakończeniu budowy obiektu budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji). Nie ulega zarazem wątpliwości, że w dacie stworzenia warunków do korzystania z infrastruktury technicznej obowiązywała uchwała nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej budową infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 47, poz. 1003 z późn. zm.).

Należy przy tym wskazać, że zasadnicza infrastruktura techniczna została zlokalizowana w ul. [...] w C. (k. 10 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą natomiast w istocie odgałęzienia (odejścia) tej sieci w kierunku nieruchomości skarżących. W tej mierze powstało bowiem pytanie, w jakim zakresie budowa tego elementu inwestycji należała do obowiązków Gminy S. L.. Organy administracji publicznej wywodziły w tym kontekście, że wspomniana infrastruktura techniczna powinna być i została wykonana do granicy nieruchomości skarżących. B. D. i A. W. twierdzili natomiast, że zrealizowali z własnych środków część wymienionego przedsięwzięcia.

Zarysowana wyżej kontrowersja dotyczy w istocie statusu przyłącza kanalizacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139 z późn. zm., dalej: "u.z.z.w.") wyrażenie "przyłącze kanalizacyjne" oznacza odcinek przewodu łączącego wewnętrzna instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Jak wynika przy tym z art. 15 ust. 2 u.z.z.w., realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Analizując art. 2 pkt 5 u.z.z.w., należy zdaniem Sądu podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt III CZP 79/07 (OSNC 2008, nr 10, poz. 111). W orzeczeniu tym wskazano, że przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne stanowią w świetle art. 15 ust. 2 u.z.z.w. własność odbiorcy. Wspomniany element ma przy tym charakter pośredni między urządzeniami wodociągowo-kanalizacyjnymi i wewnętrznymi instalacjami w nieruchomości odbiorców. Sąd Najwyższy trafnie zauważył jednak, że brzmienie art. 2 pkt 5 u.z.z.w. jest niejasne w zakresie ustalenia, jaki odcinek przewodu przyłączeniowego stanowi przyłącze kanalizacyjne sensu stricto. Punktem granicznym jest bowiem wprawdzie pierwsza studzienka albo granica nieruchomości. Niemniej określenia "za" lub "do" w przypadku tego punktu mogą prowadzić do różnych wniosków w zależności od przyjętego punktu odniesienia. Wątpliwości może również pytanie, czy granica nieruchomości stanowi wspomniany punkt graniczy tylko w przypadku, gdy nie ma w ogóle studzienki kanalizacyjnej czy też także w przypadku, gdy studzienka kanalizacyjna znajduje się poza granicami nieruchomości. Uwzględniając argumenty historyczne i funkcjonalne, Sąd Najwyższy stwierdził w cytowanej uchwale, że przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.z.z.w. jest odcinek przewodu kanalizacyjnego w granicach nieruchomości podmiotu przyłączanego – w przypadku braku studzienki.

Referowane stanowisko zasługuje na aprobatę w ocenie składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie. Powyższy wniosek był zresztą podzielany także przez organy administracji publicznej. Trzeba jednak zauważyć, że nie rozstrzyga ono jeszcze wszystkich wątpliwości związanych ze stanem faktycznym ustalonym w sprawie. Na terenie nieruchomości skarżących położona jest bowiem studzienka kanalizacyjna. Powstaje zatem pytanie, jak okoliczność ta wpływa na zakres realizacji inwestycji przez Gminę S. L..

W tej mierze należy zdaniem Sądu powołać się na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt VI ACa 738/15 (LEX nr 2094631). W orzeczeniu tym stwierdzono bowiem, że przyłączy wodociągowych oraz kanalizacyjnych nie stanowią części odpowiednich przewodów położone poza granicami danej nieruchomości. Wniosek ten potwierdza zatem stanowisko Sądu Najwyższego wyrażonej w cytowanej uchwale z dnia [...] września 2007 r. Niemniej Sąd Apelacyjny zauważył również, że w przypadku istnienia studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości za przyłącze kanalizacyjne nie uważa także tej części przewodu kanalizacyjnego, która znajduje się między wspomnianą studzienką i granicą nieruchomości. W konsekwencji więc w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. przyjęto, że gmina nie może domagać się od właściciela nieruchomości pokrycia kosztów wybudowania infrastruktury technicznej także za odcinek między granicą nieruchomości i studzienką kanalizacyjną. Orzeczenie to zostało wprawdzie wydane na skutek apelacji od wyroku wydanego w sprawie z powództwa przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a zatem nie była to sprawa administracyjna. Niemniej Sąd w pełni podziela przytoczony wyżej pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Mając wobec tego na uwadze tok dotychczasowych rozważań, należy przyjąć, że Gmina S. L. zobowiązana była do wybudowania infrastruktury technicznej obejmującej w szczególności odcinek od kanału głównego w kierunku nieruchomości skarżącego aż do studzienki kanalizacyjnej. B. D. i A. W. mieli natomiast obowiązek zrealizowania we własnym zakresie odcinka przewodu kanalizacyjnego od tejże studzienki do instalacji wewnętrznej swojego budynku mieszkalnego. Prezentowane wcześniej stanowisko organów administracji publicznej okazało się zatem nietrafne.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że przedmiotowa inwestycja została wykonana ze środków publicznych do granicy działki skarżących. Wniosek ten znajduje swoje potwierdzenie w piśmie Dyrektora Przedsiębiorstwa Budowlano-Inżynieryjnego "K." z dnia [...] października 2016 r. (k. 77 akt adm. organu I instancji). W dokumencie tym stwierdzono bowiem, że zakresem zamówienie udzielonego przez Gminę S. L. była wyłącznie budowa sieci kolektora głównego wraz z odejściami z rur PCV do granic nieruchomości. P. część odejścia, tj., fragment od granicy nieruchomości do studzienki rewizyjnej położonej na posesji skarżącego, a następnie do budynku mieszkalnego na tej działce, została wykonana przez właściciela gruntu. Konsekwentnie zatem długość odcinka wykonanego na koszt Gminy S. L. wynosiła 5,79 mb, a długość odcinka wykonanego na koszt właściciela nieruchomości – 1,0 mb. Z kolei w zestawieniu przyłączy sanitarnych określono, że długość przyłącza dla działki nr [...] wynosiła 5,79 mb (k. 35 akt adm. organu II instancji). Dane te potwierdza również pismo Wójta Gminy S. L. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (k. 38 akt adm. organu II instancji). Wreszcie w protokole nr [...] odbioru z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazano, że długość odcinka przyłącza podlegającego odbiorowi wynosi 6,79 mb (k. 40 akt adm. nr [...]). Ustalenia te należy uznać za wiarygodne. Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania.

Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżący uczestniczyli w wybudowaniu omawianej infrastruktury technicznej na odcinku od granicy swojej nieruchomości do studzienki kanalizacyjnej. Wniosek potwierdza dowód wpłaty wystawiony na rzecz A. W. przez Przedsiębiorstwo Budowlano-Inżynieryjne "K." z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 41 akt adm. nr [...]). Wspomniane wydatki powinna była natomiast ponieść Gmina S. L., lecz tego nie uczyniła. Konsekwentnie zatem podlegają one odliczeniu od opłaty adiacenckiej na podstawie art. 148 ust. 4 u.g.n. W tym zakresie stanowisko organów administracji publicznej okazało się więc nietrafne, co z kolei uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wada ta może być bowiem usunięta przez organ II instancji w drodze ustalenia wartości nakładów poniesionych przez skarżących i ponownego wyliczenia opłaty adiacenckiej..

Analizując sposób prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P, Sąd uznał, że organ ten naruszył również art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło zarazem do naruszenia art. 77 § m1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] sierpnia 2016 r., z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 143 i art. 148 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 2 pkt 5 i art. 15 ust. 2 u.z.z.w., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynika postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P powinno wyliczyć opłatę adiacencką, mając na uwadze, że realizacja przewodu kanalizacyjnego na odcinku od granicy nieruchomości do studzienki kanalizacyjnej stanowiła nakład skarżących na budowę urządzenia infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej. Wspomniany odcinek przewodu kanalizacyjnego stanowi w istocie fragment kanalizacji sanitarnej i jego budowa powinna być pokryta ze środków publicznych.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.