Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 771/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, , sędzia WSA Andrzej Siwek, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2022 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej K.K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem znak: [...] z [...] lutego 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. Pismem z 1 lipca 2021 r. Starosta N. wystąpił do M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: WKZ lub organ I instancji)

o uzgodnienie zamierzenia inwestycyjnego polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z zabudowanymi gospodarczymi na dz. nr ewid. [...] przy ul. [...] w Z., gmina S.

2.2. Postanowieniem z [...] lipca 2021 r. znak: [...], WKZ odmówił uzgodnienia ww. zamierzenia inwestycyjnego, powołując w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia art. 7 pkt 4, art. 19 pkt 1 pkt 2, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 ustawy

z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710; dalej: u.o.z.) w związku z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333; dalej: p.b.) oraz art. 106 § 5 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.).

2.2.1. Organ I instancji ustalił, że budynek mieszkalny jednorodzinny wraz

z zabudowaniami, zlokalizowany na dz. ewid. [...], położonej w miejscowości Z., przy ul. [...], jest ujęty w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Gminy S.

W uzasadnieniu podano, że przedmiotowa zagroda składa się z budynku mieszkalnego oraz dwóch budynków gospodarczych: przewiązki i stodoły. Obiekt mieszkalny oparty jest na rzucie prostokąta, niepodpiwniczony. Posiadający kondygnacje nadziemne: parter oraz częściowo użytkowe poddasze, nakryty dachem dwuspadowym. Fundamenty budynku wykonane z kamienia na zaprawie wapiennej, ściany parteru

z płazów drewnianych łączonych na zamek z widocznym od zewnątrz zrębem, ściany szczytowe słupowe z poszyciem z desek. Stropy budynku wykonane z belek drewnianych o przekroju prostokątnym. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo-jętkowa. Pokrycie dachu - dachówka cementową. Stolarka okienna i drzwiowa pierwotna, skrzynkowa w układzie tzw. "okno polskie'".

2.2.2. W ocenie WKZ, przedmiotowe budynki stanowią przykład zachowania typowych elementów budownictwa, cech stylistycznych o sposobie budowania charakterystycznym dla architektury Podhala. Z tego też względu obiekty są cenne dla tego miejsca ich lokalizacji i jednocześnie wzmacniają charakter i dokumentują przebieg historii miejscowości Z. Są przykładem obiektów budowanych wg. określonych zasad z zastosowaniem pewnych charakterystycznych elementów, zdobień ale też technik budowlanych, proporcji, kątów nachylenia dachów. O regionalizmie obiektów świadczą min. budownictwo zagrodowe, kształt bryły z charakterystycznym stromym dachem dwuspadowym. Obiekty charakteryzują się rozwiązaniami materiałowymi charakterystycznymi dla regionu Podhala, gdyż w całości wykonany został w konstrukcji drewnianej, z zachowaną oryginalną stolarką okienną drewnianą, skrzynkową.

2.2.3. Organ I instancji stwierdził, że przedmiotowe budynki podlegają ochronie konserwatorskiej i należy bezwzględnie dążyć do ich zachowania w celu ochrony dziedzictwa kulturowego na terenie Gminy S. W ocenie organu, pomimo tego, że stan techniczny budynków określony został jako "zły", WKZ uznał, ze to brak bieżących remontów ze strony właściciela doprowadził obiekty do takiego stanu technicznego. Organ dodał, że w sytuacji wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia ze strony obiektów, istnieje możliwość przeprowadzenia doraźnego remontu w celu zabezpieczenia ich przed wyeliminowaniem zagrożenia. Obecne na rynku rozwiązania technologiczne pozwalają wzmocnić fundamenty obiektów jak też konstrukcje ścian czy też stropów bez uszczerbku na substancji zabytkowej, co w ocenie WKZ świadczy

o tym, że nie istnieje konieczność rozbiórki przedmiotowych budynków. Zdaniem organu, rozbiórka tego budynku miałaby negatywny wpływ na środowisko oraz ochronę kultury i historii Gminy S., jak również na zasób dziedzictwa w tym architektury drewnianej w miejscowości. Za podjęciem takiej decyzji przemawiają również względy społeczne i cel publiczny, którym jest zachowanie dziedzictwa kulturowego w jak najszerszym aspekcie. Rozbiórka obiektów architektury drewnianej – obecnie szybko zanikającej – w historycznym układzie zabudowy doprowadzi do zaniku zabytkowej tkanki miejscowości i ograniczy możliwości poznawcze przyszłych pokoleń. WKZ wskazał, że przyszłe pokolenia powinny mieć możliwość poznania historycznej zabudowy oraz jej wpływu na środowisko kulturowe.

2.3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, K. K. (dalej: inwestorka, skarżąca) wskazała, że sporny budynek posiada cechy stylistyczne dla architektury Podhala, jednak w formie zaburzonej i zmienione. Użytkowanie obiektu w przeszłości było dostosowane do realiów i potrzeb domowników, czego konsekwencją są nakładające się elementy oraz dysharmonie, takie jak: brak symetrii obiektu; ściany

z elementów murowanych, czy pokrycie dachu dachówką cementową. Inwestorka dodała, że w Karcie Adresowej Zabytku, wartość historyczna i naukowa budynku została określona jako dostateczna, wartość artystyczna i niematerialna jako mierna,

a wartość techniczna i użytkowa bez wartości. Ogólna charakterystyka obiektu została oceniona na przeciętną, a szanse na skuteczną ochronę konserwatorską ze względu na brak użytkowania bardzo małe. Dodano, że zły stan techniczny budynku wynika z braku środków finansowych, a nie celowego działania inwestora. W zażaleniu podkreślono, że choć organ I instancji uznał, że sporny obiekt znajduje się w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Gminy S., to jednak nie został on ujęty w Wykazie Obiektów Wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa M. Oznacza to, że obiekt powinien być ujęty w gminnej ewidencji zabytków gminy S. co przeczy twierdzeniu organu opisanym w uzasadnieniu. Okoliczność tą powinien jednak ustalić organ w toku postępowania, ponieważ inne skutki prawne dotyczą obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków a inne wpisanych do ewidencji gminnej.

2.4. Zaskarżonym postanowieniem znak: [...] z [...] lutego 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister, organ odwoławczy) utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji z [...] lipca 2021 r.

2.4.1. Organ odwoławczy stwierdził, że zabudowa zagrodowa przy ul. [...]

w miejscowości Z. została umieszczona w gminnej ewidencji zabytków dla Gminy S., co potwierdza pismo Wójta Gminy S. z [...] grudnia 2021 r. znak: [...]. Następnie wskazano, że omawiane obiekty drewniane: budynek mieszkalny, budynek gospodarczy i łącząca je tzw. przwiązka, powstałe w II ćwierci XX w., stanowią relikty historycznej zabudowy wernakularnej regionu Podhala, dokumentujące dawną kulturę materialną tej części Polski. Przedmiotowy zespół posiada rzut, bryłę, proporcje oraz rozwiązania technologiczne charakterystyczne dla przedmiotowego terenu. Analiza akt sprawy, w tym w szczególności dokumentacji fotograficznej obrazującej aktualny stan zachowania tejże nieruchomości, sporządzonej podczas oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2021 r., prowadzi do wniosku, iż przedmiotową zabudowę zagrodową cechuje wysoki stopień autentyzmu, wyrażający się w zachowanej historycznej bryle, kompozycji elewacji wraz z dekoracją. Do szczególnych elementów budujących charakter architektoniczny kompleksu należy bogato dekorowana, przeszklona weranda przynależna do budynku mieszkalnego, posiadająca starannie zakomponowany układ kwater okiennych oraz elementy snycerskie o formie charakterystycznej dla regionu. Doprecyzowanie datowania omawianej zabudowy może być przedmiotem badań naukowych

w przyszłości, w tym badań architektonicznych. W ocenie Ministra, częściowe uszkodzenie konstrukcji dachu oraz ścian obwodowych budynku stanowiącego łącznik – tzw. przewiązki, nie wpływa na ogólną czytelność kompozycji zagrody. Powyższy uszczerbek substancji materialnej zabytku może zostać zrekonstruowany bez naruszenia wartości zabytkowych całokształtu historycznej zabudowy przy ul. [...] w miejscowości Z.

2.4.2. Minister dodał, że ocena wartości historycznej, artystycznej i naukowej omawianej grupy budynków, sformułowana przez dr. hab. Z. M.

w treści karty adresowej ww. budynków sporządzonej w sierpniu 2020 r., nie została poparta żadną rzeczową argumentacją i jest sprzeczna z komentarzem tego autora zamieszczonym w rubryce nr 9 karty – Stan zachowania i postulaty dotyczące konserwacji. Dr hab. Z. M. stwierdził w tym miejscu, iż ze względu na wartość zabytkową zagroda ta winna być ujęta w gminnej ewidencji zabytków. Organ odwoławczy wziął pod uwagę, iż analizowana zabudowa, w szczególności zaś segment stanowiący łącznik, prezentuje nie w pełni zadawalającą kondycję substancji materialnej. Organ ten przeanalizował ocenę stanu technicznego ww. obiektów, zamieszczoną w dokumentacji projektowej załączonej do wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę. Według tego opracowania stan techniczny fundamentów, ścian parteru oraz belek stropów zagrody jest dostateczny. W powyższym dowodzie nie zawarto tezy, iż do wymiany kwalifikuje się przeważająca większość substancji materialnej omawianych nieruchomości, nie przeanalizowano ponadto kwestii możliwości podjęcia konkretnych metod naprawczych i wzmacniających w odniesieniu do materii ww. budynków (np. zastosowania środków biobójczych, wzmocnień konstrukcji). Minister wyjaśnił, że dokonując uzgodnienia w oparciu o powyższy przepis Prawa budowlanego, nie jest zobligowany do analizy względów ekonomicznych, które mogłyby przemawiać za potrzebą rozbiórki danej nieruchomości historycznej. Rolą organu nie jest także sformułowanie orzeczenia o stanie technicznym analizowanego obiektu. Do obowiązków organu ochrony zabytków w niniejszej sprawie należy wyłącznie ocena możliwości uzgodnienia rozbiórki historycznych obiektów,

w kontekście zachowanych wartości zabytkowych tych budynków.

3. Pismem z 18 marca 2022 r. inwestorka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie. W skardze zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania

i rozpoznania materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przejawiające się w szczególności w:

– zaniechaniu ustalenia okoliczności dotyczących ujęcia spornych zabudowań w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (dalej: "WEZ") oraz gminnej ewidencji zabytków (dalej: "GEZ") dla gminy S., a nadto dotyczących utworzenia GEZ dla gminy S., co skutkowało błędnym przyjęciem – w oparciu jedynie o twierdzenia Starosty N., WKZ oraz Wójta Gminy S. jakoby GEZ dla gminy S. została utworzona, a Budynki były

w niej ujęte;

– zupełnym zignorowaniu podnoszonych przez Skarżącą zarzutów w zakresie braku założenia GEZ dla Gminy S.;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia WKZ, podczas gdy zachodziły podstawy do uchylenia tego postanowienia w całości i umorzenia postępowania w sprawie

w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

3) art. 39 ust. 3 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że istniały podstawy do zwrócenia się przez Starostę o uzgodnienie planowanej rozbiórki z WKZ oraz do wydania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy:

– wbrew twierdzeniom Starosty oraz WKZ ewentualne ujęcie spornych zabudowań w WEZ nie stanowi podstawy do wystąpienia o uzgodnienie do WKZ, a nadto

– z uwagi na brak utworzenia GEZ dla gminy S. przepis ten, jako traktujący o obiektach ujętych w GEZ, nie mógł być zastosowany w niniejszej sprawie, w związku z czym brak było podstaw do zajęcia przez organ ochrony zabytków stanowiska w przedmiocie rozbiórki.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia WKZ oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła

o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: wniosku

o udostępnienie informacji publicznej z dnia 24 września 2021 r. oraz odpowiedzi Wójta Gminy S. z dnia 8 października 2021 r. wraz z załącznikiem, a także wniosku

o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 października 2021 r. oraz odpowiedzi Wójta Gminy S. z dnia 21 października 2021 r. wraz z załącznikami – na okoliczność ustalenia, że GEZ dla Gminy S. – wbrew twierdzeniom Starosty oraz WKZ – nie została do dnia dzisiejszego założona zgodnie z obowiązującymi przepisami, w związku z czym brak było podstaw do wydania postanowienia.

4. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie.

6. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę, wydane w warunkach art. 39 ust. 3 p.b. Zgodnie z tym przepisem, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

6.1. Sąd przypomina, że uzgodnienie z konserwatorem zabytków, dokonywane

w trybie art. 39 ust. 3 p.b., ma na celu uzyskanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej stanowiska profesjonalnego organu ochrony konserwatorskiej w zakresie dopuszczalności takich robót budowlanych, w wyniku których zabytek wpisany do gminnej ewidencji zabytków przestanie istnieć – ulegnie całkowitej likwidacji (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 1814/18, LEX nr 3197748). Przy dokonywaniu oceny stopnia zachowania lub zagrożenia wartości artystycznych, historycznych i naukowych reprezentowanych przez określony obiekt bądź obszar objęty ochroną konserwatora zabytków, organy konserwatorskie działają

w ramach uznania. Wobec nieograniczonej różnorodności faktycznej obiektów

i obszarów posiadających wartości kwalifikujące je jako zabytki, ustawodawca nie mógł bardziej szczegółowo dookreślić kryteriów technicznych, jakościowych lub estetycznych uznania takich obiektów za zasługujące na ochronę konserwatorską (zob. wyrok WSA w Warszawie z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1733/19, LEX nr 3092064). Innymi słowy, ocena czy należy uzgodnić dane zamierzenie, pozostawiona jest uznaniu organów ochrony zabytków, które dysponują specjalistyczną wiedzą w tej dziedzinie, zwłaszcza, że urzędnicy tych organów posiadają wiedzę specjalistyczną

i doświadczenie konserwatorskie, pozwalające na określenie charakteru zabytkowego obiektu (zob. wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2342/18, LEX nr 3279759).

6.2. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że kompetencja uzgodnieniowa organu ochrony zabytków przewidziana w art. 39 ust. 3 p.b. aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy pozwolenie na budowę lub rozbiórkę dotyczyć ma obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Należy przy tym zauważyć, że w postępowaniu uzgodnieniowym nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie legalności samego zarządzenia

w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków i umieszczenia danego obiektu w tej ewidencji. Organ konserwatorski nie ma bowiem kompetencji do uchylenia takiego zarządzenia w części czy w całości. Również sąd administracyjny dokonując oceny legalności postanowienia o odmowie uzgodnienia nie jest władny do oceny legalności aktu o utworzeniu gminnej ewidencji zabytków, który podlega odrębnemu zaskarżeniu, w szczególności badania od strony formalnej prawidłowości założenia karty adresowej (zob. wyroki NSA: z 15 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 2744/20, 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1814/18, 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1446/16 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak merytoryczna wypowiedź organu ochrony zabytków w sprawie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego w trybie art. 39 ust. 3 p.b. musi zostać poprzedzona niewątpliwym ustaleniem, że zamierzenie to dotyczy obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków, jak również ustaleniem, czy w ogóle istnieje gminna ewidencja zabytków, w której dany obiekt mógłby zostać ujęty. Brak założenia ewidencji zabytków powoduje bowiem, że przepis stanowiący podstawę prawną wydanych w sprawie aktów administracyjnych – nie może mieć zastosowania (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1065/18, publ. tamże). Nie chodzi tu zatem o kontrolę aktu organu gminy w sprawie utworzenia gminnej ewidencji zabytków, ale o istnienie ewidencji jako takiej, względnie o sam fakt ujęcia obiektu w tej ewidencji.

7. W ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że GEZ w Gminie S. została skutecznie założona, a co za tym idzie, że obiekt, którego dotyczyć ma rozbiórka jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków.

7.1. W realiach kontrolowanego postępowania, organ I instancji działał na podstawie przedłożenia Starosty N., który w piśmie z 1 lipca 2021 r. wskazał,

że obiekt przeznaczony do rozbiórki ujęty jest w GEZ Gminy S., jak również

z dokumentacji dot. rozbiórki i kart adresowych wykonanych 31 stycznia 2020 r. oraz

31 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia z [...] lipca 2021 r., WKZ wskazał, że obiekt ten "jest ujęty w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Gminy S.". Wbrew temu, co wskazał organ I instancji, okoliczność ta nie obliguje wojewódzkiego konserwatora zabytków do zajęcia stanowiska w sprawie, albowiem zgodnie z art. 39 ust. 3 p.b., obowiązek taki istnieje wyłącznie w odniesieniu do budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

7.2. W toku postępowania zażaleniowego, pismem z 7 grudnia 2021 r. Minister wystąpił do Wójta Gminy S. z pytaniem, czy zabudowa zagrodowa zlokalizowana w Z. przy ul. [...] – została ujęta w GEZ dla Gminy S.

W odpowiedzi z 9 grudnia 2021 r., Wójt Gminy S. poinformował, że zagroda, budynek mieszkalny oraz budynek gospodarzy zlokalizowane pod tym adresem

są ujęte w GEZ Gminy S. Wójt dodał, że obecnie trwają prace związane

z aktualizacją tej ewidencji, a obiekty, których dotyczy sprawa zostały przeznaczone

do ewentualnego wyłączenia z GEZ.

7.3. Stosownie do art. 143 u.o.z., gminna ewidencja zabytków powinna zostać założona w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli do 17 listopada

2006 r. Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.o.z., wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych

z terenu gminy. Do 5 czerwca 2010 r. dotyczyło to wyłącznie takich zabytków, które jednocześnie były objęte wojewódzką ewidencją zabytków. Obecnie, po wejściu w życie ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474; dalej: nowelizacja u.o.z.), tj. od 5 czerwca 2010 r. w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu

z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 22 ust. 5 u.o.z.).

7.4. W ocenie Sądu, z uwagi na sygnalizowane przez inwestorkę w toku postępowania administracyjnego wątpliwości, powtórzone i rozszerzone w skardze, organ odwoławczy powinien był w sposób wyczerpujący i wszechstronny zweryfikować, czy w Gminie S. doszło do założenia GEZ. W związku z tym w ocenie Sądu, Minister powinien doprowadzić do weryfikacji twierdzeń skarżącej, uzasadnionych treścią informacji publicznej udzielonej przez Wójta Gminy S. Zgodnie bowiem

z art. 7 nowelizacji u.o.z., w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W myśl art. 6 ust. 2 tej nowelizacji, w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną ewidencję zabytków. Ponadto w art. 8 ust. 3 nowelizacji u.o.z. przewidziano, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 p.b., wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków – w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie,

o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy. Jednak ochrona przewidziana w art. 8 ust. 3 nowelizacji u.o.z. nie trwa w nieskończoność, albowiem skoro ochrona ta obowiązywała do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, nie dłużej jednak niż 2 lata od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o których mowa w art. 7, to w sytuacji braku wykonania obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 2 ustawy nowelizującej ochrona konserwatorska wygasa (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 25/17, LEX nr 2597432). Zatem, założenie GEZ powinno wynikać z następującej sekwencji zdarzeń: 1) przekazanie wykazu zabytków gminom przez WKZ w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji u.o.z., 2) w terminie 2 lat od przekazania tego wykazu, organy wykonawcze gmin zobowiązani zostali do założenia GEZ.

7.5. W świetle informacji podanych przy skardze, a pochodzących od Wójta Gminy S., niezbędne jest zatem zweryfikowanie przez Ministra, czy sporny obiekt rzeczywiście został ujęty w GEZ. Organ odwoławczy musi zatem zapewnić, aby przed merytorycznym uzgodnieniem lub odmową uzgodnienia spornego zamierzenia budowlanego, uzyskać dokumentację dotyczącą założenia GEZ w Gminie S., obejmująca w szczególności przekazanie wykazu zabytków tej Gminie przez WKZ

w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji u.o.z., jak również dokumentację Gminy w sprawie założenia GEZ. Na tej podstawie organ ustali, czy w Gminie S. istnieje GEZ oraz czy ujęto w niej budynki na dz. nr ewid. [...] przy ul. [...]

w Z., gmina S. Postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia było bowiem niewystarczające do jednoznacznego ustalenia tej zasadniczej dla wyniku sprawy okoliczności, a zatem merytoryczna wypowiedź organu w przedmiocie uzgodnienia musi być uznana za przedwczesną.

W związku z tym Sąd stwierdził, że Minister wydał zaskarżone postanowienie

z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że na obecnym etapie postępowania, Sąd nie mógł jednoznacznie rozstrzygnąć, czy w Gminie S. utworzono GEZ, albowiem ustalenia te musi poprzedzić wyczerpujące zebranie niezbędnego materiału dowodowego, do czego jest zobowiązany organ administracji rozpoznający sprawę. Rolą sądu nie jest samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za danym rozstrzygnięciem, a ocena tych, które zostały zaprezentowane przez organ

w zaskarżonym akcie.

8. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a zasądzona kwota obejmuje równowartość wpisu sądowego od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej oraz równowartość opłaty od złożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego.

9. Sąd wyjaśnia również, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd może rozpoznać sprawę w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane

w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowane postanowienie mieściło się w tym zakresie.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.