Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 522/89
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1989-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 999
Hasła tematyczne: Geologiczne prawo
Szkody górnicze
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1978 nr 4 poz. 12
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1978 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze.
Teza: Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie może pełnić funkcji organu odwoławczego w odniesieniu do orzeczeń /decyzji i postanowień/ wydawanych przez Odwoławczą Komisję do Spraw Szkód Górniczych. Jego uprawnienia, określone w art. 75 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze /Dz.U. 1978 nr 4 poz. 12 ze zm./, oznaczają pełnienie nadzoru pozainstancyjnego.

TEZY

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie może pełnić funkcji organu odwoławczego w odniesieniu do orzeczeń /decyzji i postanowień/ wydawanych przez Odwoławczą Komisję do Spraw Szkód Górniczych. Jego uprawnienia, określone w art. 75 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze /Dz.U. 1978 nr 4 poz. 12 ze zm./, oznaczają pełnienie nadzoru pozainstancyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Eugeniusza K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 31 marca 1989 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zażalenia na postanowienie Odwoławczej Komisji do Spraw Szkód Górniczych o zawieszeniu postępowania i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja do Spraw Szkód Górniczych w związku z odwołaniem Kopalni Węgla Kamiennego "B." w budowie od orzeczenia Okręgowej Komisji do Spraw Szkód Górniczych w G. postanowieniem z dnia 2 listopada 1988 nr rep. 1562/III/88, wydanym na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, zawiesiła postępowanie "do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Urząd Gminy w G."

Na postanowienie to złożył zażalenie Eugeniusz K. będący stroną postępowania, zarzucając, że zostało ono "wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz przepisów Kpa" /pismo z dnia 19 stycznia 1989 r., nadane w dniu 23 stycznia 1989 r./.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego pismem z dnia 31 marca 1989 r. L.dz. PR-5-058/14/89 nie uwzględnił zażalenia, pouczając jednocześnie, że "Na powyższą decyzję przysługuje Obywatelowi na podstawie art. 196 Kpa prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Wyższego Urzędu Górniczego, w terminie 30 dni od daty doręczenia nin. decyzji".

W związku z tym pouczeniem Eugeniusz K. złożył skargę bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, a drugi jej egzemplarz - do Wyższego Urzędu Górniczego. Zarzucając "naruszenie przepisów prawnych i merytorycznych", skarżący wniósł "o prawomocne rozstrzygnięcie mej skargi".

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w odpowiedzi na skargę wniósł "o oddalenie skargi - obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania". W uzasadnieniu Prezes Wyższego Urzędu Górniczego omówił przebieg postępowania administracyjnego, wyjaśniając, że Kopalnia "B." odwołała się od orzeczenia Okręgowej Komisji do Spraw Szkód Górniczych w G. z dnia 9 czerwca 1988 r., nakładającego na Kopalnię obowiązek zwrotu Eugeniuszowi K. kosztów zabezpieczenia wznoszonego budynku mieszkalnego i gospodarczego przed szkodami górniczymi. Odwoławcza Komisja do Spraw Szkód Górniczych, działająca jako organ II instancji, postanowieniem z dnia 2 listopada 1988 nr rep. 1562/III/88 zawiesiła postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Urząd Gminy w G. zagadnienia wstępnego, gdyż do tego Urzędu należy "rozstrzygnięcie o warunkach budowy i użytkowania obiektów budowlanych wynikających m.in. z warunków eksploatacji górniczej w granicach obszarów górniczych". Postanowienie to zostało zaskarżone przez Eugeniusza K., który zarzucił, że Odwoławcza Komisja przyjęła błędnie, iż organ wydający pozwolenie budowlane zobowiązany jest do określenia w pozwoleniu rodzaju robót zabezpieczających. "Odpowiedź na te zarzuty została udzielona skarżącemu w decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, nie uwzględniającej skargi". Prezes wyjaśnił również, że organami właściwymi do rozstrzygania spraw o szkody górnicze są komisje okręgowe. Komisja Odwoławcza działała jako organ odwoławczy, a więc jej postanowienie o zawieszeniu postępowania jest ostateczne w toku instancji. "Przyjęcie, iż od takiego postanowienia służy zażalenie, znaczyłoby, że poza komisjami istnieje jeszcze inny organ do prowadzenia takich spraw, co byłoby sprzeczne z art. 74 prawa górniczego. Uprawnienia zawarte w art. 75 ust. 2 i 3 prawa górniczego dla Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego oznaczają pełnienie nadzoru pozainstancyjnego i w takim trybie rozpoznane zostało zażalenie skarżącego. Dlatego też nie można uznać za wadliwe braku pouczenia o możliwości zaskarżenia postanowienia Odwoławczej Komisji".

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący poparł skargę, a pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Trafnie stwierdził Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, że organami właściwymi do rozpatrywania spraw o szkody górnicze są okręgowe komisje do spraw szkód górniczych w pierwszej instancji, a Odwoławcza Komisja do Spraw Szkód Górniczych przy Wyższym Urzędzie Górniczym - w drugiej instancji oraz że uprawnienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego określone są w art. 75 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze /Dz.U. 1978 nr 4 poz. 12 ze zm./ i oznaczają one "pełnienie nadzoru pozainstancyjnego".

Taki układ kompetencji organów właściwych do orzekania w sprawach szkód górniczych, odbiegający od regulacji zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego i utrzymany w mocy przez art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8/, wskazuje, że Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie może pełnić funkcji organu odwoławczego w odniesieniu do aktów merytorycznych bądź procesowych, wydawanych przez Odwoławczą Komisję do Spraw Szkód Górniczych.

Stwierdzenie to nie oznacza, że akty takie nie podlegają badaniu w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Kompetencja w tym zakresie bowiem wynika z przepisów działu VIII Kpa, w szczególności z jego art. 229. O ile jednak skarga na merytoryczne rozstrzygnięcie Odwoławczej Komisji do Spraw Szkód Górniczych podlega załatwieniu stosownie do art. 235 Kpa w związku z art. 75 ust. 2 prawa górniczego, o tyle skarga na postanowienie tej Komisji podlega załatwieniu jak każda skarga na niewłaściwe działanie podległego organu. Gdyby natomiast, zdaniem strony, postanowienie procesowe miało ujemny wpływ na jej interesy, może ona podnieść zarzuty przeciwko postanowieniu w podaniu o zastosowanie nadzwyczajnego środka prawnego przeciwko decyzji ostatecznej, na przykład w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, jej uchylenia lub zmiany.

Nie znajduje natomiast żadnego prawnego uzasadnienia potraktowanie zażalenia Eugeniusza K, jako odwołania od decyzji. Załatwienie zażalenia na postanowienie w formie decyzji administracyjnej, jak to uczynił Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, pouczając stronę o możliwości wniesienia skargi na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, oznacza, że w sposób rażący naruszone zostały przepisy art. 104 par. 2 Kpa Prezes Wyższego Urzędu Górniczego bowiem nie załatwił ani w całości, ani w części sprawy toczącej się zresztą przed innym i właściwym do jej załatwienia organem II instancji.

Skoro więc nie było w sprawie prawnej możliwości wydania przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego decyzji administracyjnej, skargę na taką decyzję należało uwzględnić i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdzić nieważność decyzji z przyczyny określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach orzeczono w myśl art. 208 Kpa.