Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1105/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Protokolant Elżbieta Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 września 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 379/08 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 379/08, oddalił skargę J. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej po wznowieniu postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 6 sierpnia 2004 r. J. B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z załącznikami. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. orzekł o przyznaniu J. B. renty strukturalnej .

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej J. B., zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2005 r. Powodem wszczęcia postępowania wznowieniowego i wydania decyzji w tym trybie było wydanie przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV U 2363/03. W wyroku tym sąd ustalił, że J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od dnia 1 października 2003 r. Orzeczenie to zapadło w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. z dnia [...] września 2003 r. o odmowie dalszej wypłaty renty.

Po wydaniu powyższego wyroku decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. ustalił, że wysokość renty rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy przysługująca J. B. w okresie od 1 października 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. wynosi 608,56 zł miesięcznie, a decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego dla J. B. w okresie od 1 października 2003 r. do 31 grudnia 2004 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. w dniu [...] lutego 2007 r. wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia [...] marca 2005 r. oraz odmówił J. B. przyznania renty strukturalnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., wyrokiem z dnia 20 września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzając, że powyższe decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. w dniu [...] stycznia 2008 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, a w dniu [...] lutego 2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie o przyznanie stronie renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. w dniu [...] lutego 2008 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2005 r. i odmowie przyznania J. B. renty strukturalnej. Przyczyną odmówienia przyznania renty strukturalnej było naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191).

Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. wydanym przez PT KRUS w H., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacał składki w okresach przed 1 stycznia 1991 r. do 30 września 2001 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2005 r. do dnia wydania przedmiotowego zaświadczenia. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w okresie od 1 października 2001 r. do 31 grudnia 2004 r. J. B. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pobierania świadczenia rentowego, przyznanego wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. od 1 października 2003 r. W wyroku tym sąd po rozpoznaniu odwołania J. B. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. z dnia [...] września 2003 r. w sprawie o przywrócenie prawa do renty inwalidzkiej, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i ustalił, że J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od 1 października 2003 r. O przyznanym z mocą wsteczną przez Sąd Okręgowy prawie strony do renty inwalidzkiej rolniczej poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. pismem z dnia 16 maja 2005 r. Oddział Regionalny KRUS w B.

Zdaniem organu odwoławczego, powyższe okoliczności stanowiły przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zebrany w trakcie postępowania w I instancji materiał dowodowy pozwolił organowi na stwierdzenie, że wnioskodawca zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. wydanym przez PT KRUS w H., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacał składki w okresach przed 1 stycznia 1991 r. do 30 września 2001 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2005 r. do dnia wydania tego zaświadczenia. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w okresie 1 października 2001 r. do 31 grudnia 2004 r. J. B. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pobierania świadczenia rentowego, przyznanego wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. od 1 października 2003 r. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia podstawowego warunku do przyznania renty strukturalnej określonego w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., a niespełnienie powyższego warunku, skutkuje odmową przyznania renty strukturalnej na podstawie złożonego przez J. B. wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Oddalając skargę J. B. Sąd I instancji wskazał, że wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. nie mógł być znany organowi i nie istniał w dniu wydania przez ten organ decyzji z dnia [...] marca 2005 r., ani tym bardziej w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną – w dniu 6 sierpnia 2004 r. Sąd wskazał, że przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) wskazują jakie podmioty podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy i na wniosek (art. 16. ust. 1 i 2). Z ustawy tej wynika ponadto, iż nie podlegają temu ubezpieczeniu osoby, które podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu lub mają ustalone prawo do emerytury lub renty, lub do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem ubezpieczenia na wniosek osoby pobierającej rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy jako rentę okresową (art. 16 ust. 3).

Z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wynika, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, który m.in. nie ma: ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego. Wyłączenie to nie przewiduje sytuacji, w której wnioskodawcy składającemu wniosek o przyznanie renty strukturalnej przysługuje prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, ale sytuację, w której prawo to zostało potwierdzone. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem ani w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ani w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu skarżący nie miał ustalonego prawa do renty rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy.

Sąd stwierdził, że skoro w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznany organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczący się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zasadnie zatem organ administracji wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Również prawidłowo orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania mu tej renty w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Przepis § 14 rozporządzenia nie może mieć zastosowania do sytuacji, gdy prawo do renty z ubezpieczenia społecznego przysługiwało rolnikowi zanim zaczął pobierać rentę strukturalną, a to dlatego, że w takich okolicznościach rolnikowi prawo do renty strukturalnej w ogóle nie przysługuje (§ 4 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Czyli przepis § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. nie ma znaczenia (zastosowania) w niniejszej sprawie.

J. B. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a poprzez niezastosowanie tego przepisu wskutek błędnego ustalenia, że organ administracji zasadnie wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o przyznanie skarżącemu renty strukturalnej oraz prawidłowo orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, mimo że organy administracji ustaliły stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez oddalenie skargi wskutek błędnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego, ani materialnego.

II Naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1. § 14 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie,

2. § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej /Dz. U. UE. L 99.160.80/ poprzez niezastosowanie tego przepisu.

Skarżący stwierdził, że błędne jest rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznany organowi i mieszczący się w zakresie pojęcia nowych istotnych okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wbrew odmiennym ustaleniom organów oraz Sądu, w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu nie została spełniona druga z przesłanek wznowienia, ponieważ po wydaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej nie zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu złożenia wniosku i wydania decyzji.

Odmiennego poglądu nie może uzasadniać zawarty w zaskarżonym wyroku wywód Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oparty na art. 16 ust. 1 i 2, art. 21 i art. 36 ust 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazujący, że podobnie jak w przypadku prawa do renty, również o podleganiu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie decyduje organ administracji, ale przepis prawa, a decyzje w sprawie "podlegania" oraz w sprawie "ustania" ubezpieczenia społecznego rolników, podobnie jak decyzje ustalające prawo do renty mają charakter rozstrzygnięć deklaratoryjnych.

Okoliczność, że ubezpieczony spełnia określone w ustawie warunki do przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy nie stanowi podstawy do wypłaty świadczenia, gdyż realizacja prawa do świadczenia wymaga wydania decyzji lub wyroku sądowego potwierdzających istnienie tego prawa.

Sąd Okręgowy w Z. ustalił skarżącemu prawo do renty inwalidzkiej z datą wsteczną, ale wyrok potwierdzający nabycie tego prawa zapadł po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej i po wydaniu decyzji o jej przyznaniu. Nowy stan prawny w postaci ustalenia skarżącemu prawa do renty inwalidzkiej wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. nie istniał zatem w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej i wydania decyzji o jej przyznaniu, a tym samym nie mieścił się w zakresie pojęcia nowych istotnych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wbrew odmiennym ustaleniom orzekających w sprawie organów administracji i Sądu nie uzasadniał na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania tej renty z powodu niespełnienia przesłanki określonej w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r.

Wymieniona w § 4 pkt 1 rozporządzenia przesłanka negatywna zachodzi zatem wówczas, gdy "prawo jest ustalone" orzeczeniem organu lub sądu. Przesłanka ta nie zachodziła w sprawie, ponieważ skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej i w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu nie miał ustalonego prawa do renty inwalidzkiej rolniczej.

Sąd I instancji podzielając stanowisko organów administracji, błędnie przyjął, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i oceniły treść dowodów powołanych przez skarżącego na tę okoliczność. Podleganie przez skarżącego ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną potwierdza w sposób jednoznaczny zaświadczenie PT KRUS w H. z dnia 5 sierpnia 2004 r. oraz postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] października 2004 r. Z dokumentów tych wynika bowiem, że skarżący w dniu złożenia wniosku spełniał wszystkie warunki do przyznania renty strukturalnej, a w tym także warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Odmiennej oceny tych dowodów nie może uzasadniać zaświadczenie PT KRUS w H. z dnia [...] listopada 2006 r., gdyż zaświadczeniem tym organ rentowy w sposób bezpodstawny zmienił w istocie stan faktyczny i prawny istniejący i prawidłowo potwierdzony w dniu złożenia wniosku.

Ustalenia organów administracji w tym zakresie zostały zatem dokonane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co zdaniem skarżącego miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego stanowiło dodatkową przesłankę uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

Sąd nieprawidłowo też przyjął, że w sprawie nie ma zastosowania § 14 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ wbrew odmiennym ustaleniom tego Sądu, prawo do renty z ubezpieczenia społecznego nie przysługiwało skarżącemu zanim zaczął on pobierać rentę strukturalną, albowiem zostało ono potwierdzone skarżącemu dopiero wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Zaniechanie poinformowania skarżącego o przesłankach prawnych warunkujących zachowanie prawa do dalszego pobierania renty strukturalnej stanowi naruszenie przez organ I instancji wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady udzielania stronie pomocy prawnej i czuwania nad tym, aby nie ponosiła ona szkody z powodu nieznajomości prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w sprawie niniejszej skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż Sąd I instancji, oddalając skargę przyjął, że "w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie znany organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczący się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a." W konsekwencji tej konstatacji Wojewódzki Sąd Administracyjny również przyjął, że: "Zasadnie zatem organ administracji wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt.5 K.p.a., postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej".

Jednakże w świetle przywołanego art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiska tego nie można podzielić. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W sprawie niniejszej żadne nowe okoliczności lub dowody nie zostały ujawnione (i nawet nie zostały wskazane ani przez organ, ani przez Sąd I instancji). Podstawą wznowienia postępowania miało bowiem być "ujawnienie nowego stanu prawnego".

W tym stanie rzeczy konieczne jest zwrócenie uwagi, że takiej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego jak ujawnienie nowego stanu prawnego art. 145 k.p.a. nie przewiduje. Problematyczne też jest czy w ogóle w przypadku sprawy niniejszej można by mówić o jakimś nowym stanie prawnym, przez który zwykło się rozumieć ogół przepisów prawa obowiązujących w określonej dacie. Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okoliczności lub dowody powodujące konieczność wznowienia postępowania powinny były istnieć w dniu wydania decyzji w postępowaniu mającym podlegać wznowieniu.

Powołany jako podstawa wznowienia postępowania wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. zapadł w dniu 5 kwietnia 2005 r., podczas gdy decyzja kończąca postępowanie administracyjne została wydana w dniu [...] marca 2005 r. Już więc zestawienie tych dwóch dat wskazuje, że wyrok Sądu Okręgowego, jako wydany już po decyzji administracyjnej, nie może być zakwalifikowany ani do okoliczności, ani do dowodów, które by istniały w dniu wydania decyzji. W dniu wydania decyzji przedmiotowy wyrok jeszcze nie istniał, więc ponad wszelką wątpliwość nie zachodzi podstawowa przesłanka wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Niezależnie od powyższego należy też zwrócić uwagę, że przedmiotowy wyrok stanowi jedynie inną ocenę tych samych okoliczności faktycznych (stanu zdrowia), które były znane organowi rentowemu w dniu [...] września 2003 r. i spowodowały wydanie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do dalszej wypłaty rolniczej renty inwalidzkiej. Wyrok ten nie zmienił jednak stanu prawnego, a jedynie status prawny skarżącego wobec organu rentowego. Status ten uległ zmianie jednak już po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej (6 sierpnia 2004 r.) i po wydaniu decyzji uwzględniającej ten wniosek ([...] marca 2005 r.), gdyż wyrok został wydany później, tj. dnia 5 kwietnia 2005 r. Do tego czasu status skarżącego był statusem osoby, która ex lege podlegała ubezpieczeniu społecznemu (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników) i nie miała ustalonego prawa do renty lub emerytury.

W tym miejscu godzi się również zwrócić uwagę na treść przedmiotowego wyroku Sądu Okręgowego w Z. W samym rozstrzygnięciu Sąd ten orzekł, iż: "zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że wnioskodawcy J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od 1 października 2003 roku". Natomiast w uzasadnieniu tego wyroku stwierdza: "Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz.353 ze zm.) mającym w sprawie zastosowanie z mocy art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu".

Jak więc z tego wynika, Sąd Okręgowy w Z. ani w sentencji, ani w uzasadnieniu wyroku nie stwierdził, aby jego ustalenie miało moc wsteczną. Dokonane przez Sąd samo ustalenie jest dokonane ex nunc, chociaż dotyczy prawa, które przysługiwało od 1 października 2003 r. Również tego dnia dotyczą także skutki finansowe rozstrzygnięcia, co nie oznacza przyjęcia fikcji, że w tym dniu orzeczenie zostało wydane. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd także nie wskazał, że jego orzeczenie ma być traktowane tak jakby było wydane 1 października 2003 r., ale jedynie stwierdził, że wypłata świadczeń, przysługujących na podstawie ustalonego przez niego w dniu 5 kwietnia 2005 r. prawa, ma dotyczyć również okresu sprzed wydania wyroku. Fakt, że organ rentowy jest zobowiązany na podstawie tego wyroku wypłacić świadczenia od dnia 1 października 2003 r. nie oznacza, że Sąd wydając wyrok w dniu 5 kwietnia 2005 r. ustalił prawo do świadczeń nie w tym dniu, kiedy wydał wyrok, ale w dniu 1 października 2003 r. Czym innym jest bowiem sam moment ustalenia prawa, a czym innym ustalenie chwili, od kiedy prawo to przysługuje. W szczególności gdy uwzględni się – na co zwrócił też uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny – że wypłata świadczeń nie musi obejmować momentu powstania tego prawa, gdyż świadczenia te przysługują nie z urzędu lecz dopiero na wniosek i nie mogą obejmować okresu poprzedzającego złożenie wniosku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko skarżącego co do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym bardziej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku sam przyznaje, że nie budzi wątpliwości, iż wyrok Sądu Okręgowego "nie istniał w dniu wydania przez ten organ decyzji z dnia [...].03.2005 r., ani tym bardziej w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną – w dniu 6.08.2004 r." Jeżeli więc okolicznością mającą uzasadniać wznowienie postępowania było samo wydanie przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., to okoliczność ta nie istniała w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Z tego względu sam fakt wydania tego wyroku po wcześniejszym wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie uzasadniał zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż zgodnie z tym przepisem podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego są okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu decyzję.

Nadmienić przy tym wypada, że okoliczności, które były badane przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. w postępowaniu o ustalenie prawa do renty inwalidzkiej są innymi okolicznościami niż te, które podlegają badaniu w postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej. W postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej badaniu podlega to, czy wnioskodawca ma już ustalone – co może nastąpić wyłącznie poprzez wydanie stosownej decyzji – prawo do emerytury lub renty w dacie złożenia wniosku (i ewentualnie w dacie wydawania decyzji), a nie to, czy spełnia warunki do tego aby takie prawo nabyć. Tym samym przyjęcie przez organ – a za nim również i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – że skoro w dacie złożenia wniosku i w dacie przyznania renty strukturalnej skarżący spełniał również warunki do przyznania świadczenia z tytułu inwalidztwa, to tym samym jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie i nie mógł otrzymać renty strukturalnej, jest wprowadzeniem, wbrew postanowieniom art. 7 Konstytucji RP, dodatkowej, nie znanej przepisom prawa, negatywnej przesłanki.

Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok. Jednocześnie Sąd uznał, że w tej sytuacji rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. winien ocenić, czy i na ile rażący charakter miało zaistniałe naruszenie prawa oraz czy w okolicznościach sprawy niniejszej ewentualne zachodzenie przesłanek z § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w ogóle pozwalałoby na wznowienie postępowania, czy też powinno byłoby być podstawą do wszczęcia odrębnego, samodzielnego postępowania umożliwiającego zachowanie prawa do renty strukturalnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.