Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1901/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju Regionalnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 153, art. 200, art. 152, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 211 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków finansowych dotacji rozwojowej wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz F. Sp. z o.o. w W. kwotę 3.798,92 zł (trzy tysiące siedemset dziewięćdziesiąt osiem złotych i dziewięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lipca 2008 r. Urząd Marszałkowski [...] w T. zawarł z firmą F. Sp. z o.o. (Beneficjentem) umowę o dofinansowanie projektu o nazwie "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Przekazanie pierwszej transzy, w formie zaliczki, na konto Beneficjenta nastąpiło 7 sierpnia 2008 r., w wysokości 141.760 zł. W ramach rozliczenia pierwszej transzy Beneficjent 16 października 2008 r. złożył wniosek o płatność za okres od 1 sierpnia 2008 r., do 31 sierpnia 2008 r. zawierający między innymi rozliczenie kosztu określonego w Zadaniu nr 2, Harmonogramu i Szczegółowego budżetu projektu, jako "obróbka i wydruk skryptów". Z przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów wynikało, że cena jednostkowa skryptu wyniosła 463,60 zł, koszt 120 skryptów wyniósł więc 55.632 zł.

W dniu [...] grudnia 2008 r. w siedzibie Beneficjenta przeprowadzono kontrolę doraźną, na potwierdzenie poniesienia kosztu obróbki i wydruku skryptów. Beneficjent przedstawił fakturę VAT [...] z [...] sierpnia 2008 r. oraz "wydruk komputerowy", który nie był jednak skryptem samodzielnie opracowanym przez metodyka - była to kopia książki "A." autorstwa P. W. (cena rynkowa ok. 26 zł za sztukę). Podczas wizyty monitorującej [...] grudnia 2008 r. przeprowadzono wśród uczestników szkolenia ankiety, które wykazały, iż podczas zajęć, które odbywały się od [...] listopada 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. skrypty nie były tym uczestnikom rozdawane.

Z powyższych czynności sporządzono Informację pokontrolną nr [...] i przekazano ją Beneficjentowi. Złożone przez Beneficjenta, w odpowiedzi na tą informację, wyjaśnienia zawierały zobowiązanie "do uzupełnienia skryptów grupom już uruchomionym".

Decyzją z [...] maja 2009 r. Marszałek Województwa [...] określił dla F. Sp. z o.o., na dzień wydania decyzji, wysokość środków do zwrotu z tytułu wykorzystania środków finansowych w ramach realizacji projektu "[...]" w kwocie 141.760 zł, wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, naliczanych od 7 sierpnia 2008 r. W podstawie prawnej wskazano art. 211 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) oraz §25 Umowy o dofinansowanie projektu "[...]" z [...] lipca 2008 r. w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Beneficjenta, Minister Rozwoju Regionalnego uchylił w całości decyzję Marszałka [...] z [...] maja 2009 r. Organ odwoławczy orzekł również o naruszeniu przez Beneficjenta przepisów art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych i w związku z tym zobowiązał go do zwrotu kwoty 55.632 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister zauważył, że Samorząd Województwa [...] nie był upoważniony do wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że Beneficjent wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem część środków dotacji rozwojowej przyznanej na podstawie umowy z [...] lipca 2008 r. na realizację projektu "[...]". Beneficjent otrzymał na realizację tego projektu dofinansowanie w łącznej kwocie 472.536,88 zł, z czego w ramach pierwszej transzy 7 sierpnia 2008 r., przekazano kwotę 141.760 zł. Zgodnie z harmonogramem realizacji projektu Beneficjent zaplanował przygotowanie skryptów w pierwszym miesiącu realizacji projektu, tj. w sierpniu 2008 r., Natomiast obróbka i wydruk materiałów (skryptu) zaplanowane zostały jako zadanie zlecone, którego realizacja miała odbywać się w procesie ciągłym w okresie wrzesień 2008 - lipiec 2009. Zgodnie z § 2 umowy zlecenia zawartej pomiędzy F. Sp. z o.o. a F. Sp. z o.o., za wykonane prace, po ich przyjęciu przez Zleceniodawcę, Zleceniobiorcy zostanie wypłacone wynagrodzenie w wysokości 463,60 zł brutto za jeden komplet skryptów, tj. 55.632,00 PLN brutto za całość zlecenia na podstawie faktury VAT. Na podstawie przeprowadzonej kontroli doraźnej na miejscu realizacji projektu instytucja pośrednicząca dokonała ustalenia, iż skrypt opracowany na potrzeby szkolenia jest kopią książki "A." Wydanie VI, autorstwa P. W., którego cena rynkowa wynosi 26 zł za sztukę. Uczestnicy szkoleń jako materiały szkoleniowe otrzymali jedynie kopię ww. książki. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że Beneficjent nie miał podstaw do rozliczenia w ramach przedmiotowego projektu faktury VAT dotyczącej obróbki i wydruku skryptów w ramach Zadania 2 Szkolenie, ponieważ nie były one wykorzystywane przez uczestników projektu. Zatem przedmiotowy wydatek nie mógł zostać uznany za kwalifikowalny zgodnie z zasadami przyjętymi w programie.

Beneficjent na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1427/09 oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Beneficjent zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 489/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.

W motywach postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 § 1 .ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – skargę do sądu administracyjnego można wnieść - co do zasady - dopiero po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie. Zaniechanie wykorzystania przysługującego środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, rodzi obowiązek odrzucenia skargi - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a.

Zasada ta nie znajdowała wyłączenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. W myśl art. 211 ust. 4b tej ustawy, od decyzji wydanej w trybie określonym w art. 211 ust. 4, przez instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą, o której mowa w ust. 4a, beneficjent mógł złożyć odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej, a w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą, beneficjent mógł zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało z urzędu przez Marszałka Województwa [...]. Organ ten, decyzją z [...] maja 2009 r., określił wysokość środków finansowych do zwrotu z tytułu ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem przewidzianym w tym projekcie. Marszałek pouczył stronę tego postępowania, że na podstawie art. 211 ust. 4b ustawy o finansach publicznych, od jego decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Na skutek wniesienia takiego odwołania, decyzją z [...] lipca 2009 r. Minister Rozwoju Regionalnego uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2009 r. i orzekł co do istoty sprawy. W uzasadnieniu tej decyzji Minister stwierdził między innymi, że Samorząd Województwa [...] nie był upoważniony do wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, bowiem porozumienie zawarte z tą jednostką samorządu w dniu [...] czerwca 2007 r. w sprawie realizacji komponentu regionalnego w ramach PO KL, nie zawierało delegacji do wydawania decyzji na tej podstawie prawnej. Minister podniósł, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 6a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) instytucja zarządzająca może, w drodze porozumienia, powierzyć instytucji pośredniczącej zadanie wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, jednakże Marszałkowi Województwa [...] takie upoważnienie nie zostało udzielone, co uzasadniało uchylenie w całości decyzji tego organu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec braku porozumienia o powierzeniu instytucji pośredniczącej wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, decyzje takie mógł wydawać jedynie minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, jako instytucja zarządzająca - art. 211 ust. 4 cyt. ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. W sprawie niniejszej organem właściwym rzeczowo do wydania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań był tylko Minister Rozwoju Regionalnego. Zatem organ ten po przekazaniu mu sprawy wraz z odwołaniem strony zasadnie uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Następnie Minister zasadnie oparł się na dokumentacji zgromadzonej przez Marszałka Województwa, mogła mu ona bowiem posłużyć do wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Działanie Ministra zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji było jednak pierwszym postępowaniem, prowadzonym przed właściwym organem, dotyczącym zwrotu dotacji. W tym stanie rzeczy stronie służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra. Dopiero po wydaniu drugiej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ służy stronie skarga do sądu administracyjnego. Strona powinna być należycie pouczona o środku zaskarżenia i od tego pouczenia biec winien termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Beneficjent pismem z [...] kwietnia 2012 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] lipca 2009 r.

Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 211 ust. 4b w zw. z art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych – uchylił w całości decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] lipca 2009 r. i orzekł o naruszeniu przez Beneficjenta przepisów art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych oraz zobowiązaniu do zwrotu kwoty 46.064 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi od 7 sierpnia 2008 r. do dnia zwrotu środków.

W uzasadnieniu decyzji Minister odnosząc się do argumentów dotyczących prawidłowego wykorzystania kwoty 55.632 zł zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazał na następuje fakty.

Uczestnikom szkolenia jako skrypt szkoleniowy rozdano książkę "A. " zakupioną przez Beneficjenta za kwotę 2.784 zł (1 egzemplarz = 23,20 zł). Jednocześnie, jakkolwiek ww. kwota odpowiada zakupowi 120 książek, podczas gdy wydano ją 74 uczestnikom (lista osób wraz z podpisami przekazana przez odwołującego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), to jednak z uwagi na rozwiązanie umowy i brak możliwości kontynuowania szkoleń, a tym samym wydania pozostałych książek uczestnikom szkoleń, czego Beneficjent nie mógł przewidzieć w momencie zakupu, IZ uznała całą ww. kwotę za kwalifikowalną.

W budżecie wniosku o dofinansowanie projektu w ramach zadania 2 "Szkolenie" przewidziano m.in. obróbkę skryptów (na 32 zajęcia na kwotę 3.904 zł) i wydruk skryptów (w liczbie 1920 sztuk zarówno na 2008 jak i 2009 r.) w kwocie 46.848 zł, tj. łącznie na obróbkę i wydruk skryptów 50.752 zł. Nie oznacza to jednak, iż ujęcie ww. wydatków we wniosku przesądza o ich kwalifikowalności. Na podstawie § 3 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu Beneficjent zobowiązał się stosować Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL. Zgodnie z Wytycznymi ocena kwalifikowalności wydatków jest dokonywana na etapie wyboru projektu oraz na etapie realizacji i rozliczania projektu. Wobec powyższego, nie każdy wydatek ujęty we wniosku o dofinansowanie projektu jest uznany za kwalifikowalny i poniesiony zgodnie z Wytycznymi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której na etapie wyboru projektu nie jest możliwe zweryfikowanie kwalifikowalności wydatku, gdyż jest ona uwarunkowana dodatkowymi przesłankami, których spełnienie lub też nie odbywa się na etapie ponoszenia wydatku.

Zgodnie z Wytycznymi (podrozdział 3.1 pkt 1 lit. b) wydatki są kwalifikowalne pod warunkiem, że są efektywne, tj. spełniają wymogi efektywnego zarządzania finansami. W ocenie IZ PO KL wydatek poniesiony na skrypt opracowany przez dr M. C. i trenerów-studentów nie jest efektywny, gdyż jest znacząco zawyżony. Argumenty przemawiające za tym to:

- skrypt pokrywa 40-50% materiału szkolenia, pozostałą część materiału obejmował skrypt (podręcznik "A.);

- cena 1 szt. skryptu "A." zgodnie z fakturą VAT nr [...] z [...] września 2008 r. wyniosła 23,20 zł;

- zgodnie z umową zlecenia z [...] sierpnia 2008 r. zawartą pomiędzy Beneficjent a F. Sp. z o.o. za przygotowanie i wydrukowanie 1 kompletu skryptu przewidziano 463,60 zł brutto; jeżeli zgodnie z twierdzeniami Beneficjenta w ramach projektu wydano uczestnikom 2 skrypty (skrypt powstały w oparciu o wytyczne ECDL nie został rozdany uczestnikom z powodu rozwiązania umowy) to od kwoty 463,60 zł należy odjąć 23,20 zł na skrypt "A.", co daje cenę 440,40 zł za skrypt opracowany przez dr M. C. i trenerów-studentów;

- cena 440,40 zł za skrypt pokrywający 40-50% materiału szkoleniowego jest niewspółmierna do ceny 23,20 zł skryptu pokrywającego 50-60% materiału szkoleniowego; dodatkowo skrypt "A." jest publikacją 352 stronicową, podczas gdy skrypt dr M. C. jedynie 164 stronicową, co dodatkowo obrazuje rażącą dysproporcję pomiędzy cenami obu skryptów;

- Beneficjent, pomimo zapłaty w sierpniu 2008 r. kwoty 55 632 zł za przygotowanie i wydruk skryptów w piśmie z [...] stycznia 2009 r. napisał, że posiada oszczędności z tego tytułu, które zamierzał "przerzucić na dodatkową rekrutację"; co więcej, w ww. piśmie zaplanował kwotę 12.000 zł na przygotowanie skryptów, podczas gdy zgodnie z umową o dzieło nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. zawartą pomiędzy F. Sp. z o.o. a M. C. za opracowanie podręcznika w ramach projektu przewidziano kwotę 4.000 zł brutto; powyższe świadczy o zawyżaniu kosztów przez Beneficjenta.

Z ww. powodów, Minister uznał za kwalifikowalną kwotę 6.784 zł za skrypt opracowany przez M. C. i trenerów-studentów. Powyższa kwota wynikała z przyjęcia, że wydatek na skrypt powinien być racjonalny i uwzględniać zasady efektywnego zarządzania finansami. Wobec powyższego jego cena nie powinna odbiegać od ceny rynkowej. Jeżeli za skrypt pokrywający 50-60% materiału szkoleniowego zapłacono 2.784 zł, to cena skryptu pokrywającego pozostałą część materiału szkoleniowego powinna być zbliżona. Minister przyjął zatem, że cena rynkowa skryptu M. C. stanowi kwotę 2.784 zł, przy czym ze względu na to, że skrypt został opracowany specjalnie na szkolenie uwzględnił tę okoliczność i dodatkowo uznał za kwalifikowalną kwotę 4.000 zł poniesioną na przygotowanie skryptu zgodnie z umową o dzieło zawartą z dr M. C.

Ostatecznie zatem za kwalifikowalną uznano kwotę 2.784 zł za skrypt "A." oraz kwotę 6.784 zł (2 784 zł + 4.000 zł) za skrypt M. C. Mając na uwadze, że Beneficjent za ww. skrypty zapłacił 55.632 zł, różnica w postaci 46.064 zł stanowi kwotę niekwalifikowalną, gdyż została poniesiona w sposób nieracjonalny, tj. z naruszeniem podrozdziału 3.1 pkt 1 lit. b Wytycznych.

W konsekwencji Minister – w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – ustalił, że niekwalifikowalna jest kwota 46.064 zł, gdyż została poniesiona w sposób nieracjonalny, tj. z naruszeniem podrozdziału 3.1 pkt 1 lit. b Wytycznych, co stanowi jednocześnie naruszenie procedur, o których mowa w art. 208 ustawy o finansach publicznych.

Beneficjent złożył zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z [...] lipca 2012 r. w części uznającej, że skarżąca wykorzystała środki otrzymane niezgodnie z przeznaczeniem, zobowiązującej do zwrotu kwoty 46.064 zł i wniósł o jej uchylenie w tej części. Wniósł także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 7 k.p.a. przez przyjęcie, że środki otrzymane na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208;

2. art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych w zw. z: art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie okoliczności wykorzystania środków otrzymanych na realizację projektu z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 bez zbadania całości materiału zebranego w sprawie;

3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie braku ustosunkowania się do twierdzeń skarżącej i braku podania przyczyn, z powodu których odmówił argumentom skarżącej racji, wiarygodności i mocy dowodowej;

4. art. 10 k.p.a. w zakresie uniemożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do materiałów i dowodów zebranych w sprawie zarówno w pierwszej instancji jak i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z [...] lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała dotychczasowe zarzuty skargi i wniosła – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, tj.: protokołów rozprawy głównej ze sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w T. [...] Wydział Karny pod sygn. akt [...], gdzie przedmiotem badania i analizy były m.in. skrypty zastosowane w projekcie "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1) lit. a, c i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.).

Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Nadto wskazania wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aktualny stan sprawy jest efektem postępowania przeprowadzonego przez Ministra Rozwoju Regionalnego na skutek odrzucenia skargi skarżącej spółki na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] lipca 2009 r. nr [...] przez Naczelny Sąd Administracyjny mocą postanowienia z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 489/10.

W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wobec braku porozumienia o powierzeniu instytucji pośredniczącej wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, decyzje takie mógł wydawać jedynie minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, jako instytucja zarządzająca - art. 211 ust. 4 cyt. ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. W sprawie niniejszej organem właściwym rzeczowo do wydania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań był tylko Minister Rozwoju Regionalnego. Zatem organ ten po przekazaniu mu sprawy wraz z odwołaniem strony zasadnie uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Następnie Minister zasadnie oparł się na dokumentacji zgromadzonej przez Marszałka Województwa, mogła mu ona bowiem posłużyć do wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Działanie Ministra zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji było jednak pierwszym postępowaniem, prowadzonym przed właściwym organem, dotyczącym zwrotu dotacji. W tym stanie rzeczy stronie służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra. Dopiero po wydaniu drugiej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ służy stronie skarga do sądu administracyjnego. Strona powinna być należycie pouczona o środku zaskarżenia i od tego pouczenia biec winien termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym miejscu przywołać należy unormowanie wynikające z art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Natomiast wskazania co do dalszego przebiegu postępowania, formułowane przez sąd administracyjny, są w sposób ścisły związane z przyjętą przez ten sąd wykładnią przepisów i dotyczą działań, jakie mają podjąć organy w celu pełnej realizacji norm prawnych, wskazanych przez sąd, jako mających zastosowanie w sprawie.

Jak wynika z treści art. 153 p.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, w którym zostało wydane, jak również poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku/postanowienia sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu. Z kolei związanie samego wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Oznacza to, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu uprzednio wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05, LEX 187499).

Nadto, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu, wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania. Nieaktualność, a co za tym idzie - ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia Sądu administracyjnego powstaje także w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że Minister Rozwoju Regionalnego był związany w sprawie wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 489/10 oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. W postanowieniu tym Sąd wyraźnie stwierdził, że Minister Rozwoju Regionalnego po przekazaniu mu sprawy wraz z odwołaniem strony zasadnie uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Ponadto wskazał, że działanie Ministra zakończone wydaniem decyzji z [...] lipca 2009 r. było jednak pierwszym postępowaniem, prowadzonym przed właściwym organem, dotyczącym zwrotu dotacji. W tym stanie rzeczy stronie służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra.

Przekładając powyższe wytyczne na sposób załatwienia sprawy przez Ministra Rozwoju Regionalnego zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2012 r., wskazać należy, że uchylenie decyzji własnej z [...] lipca 2009 r. w całości i orzeczenie o nowej kwocie zwrotu środków finansowych (46.064 zł), spowodowało, iż w obrocie prawnym ponownie pojawiła się decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2009 r. orzekająca o zwrocie kwoty środków finansowych w kwocie 141.760 zł. Oznacza to, że aktualnie w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje administracyjne w tym samym przedmiocie, co jest sytuacją niedopuszczalną, niezgodną z prawem.

Sąd podkreśla, że Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu jednoznacznie wskazał, że uchylenie decyzji Marszałka Województwa [...] jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej było zasadne. Oznacza to, że uchylenie decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] lipca 2009 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2009 r. było bezpodstawne i jednocześnie naruszało art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w cytowanym postanowieniu.

Sąd wskazuje jednocześnie, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przewiduje możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji tylko części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy. Zatem prawidłowe działanie organu – pod względem proceduralnym – powinno polegać na uchyleniu decyzji z [...] lipca 2009 r. jedynie w zakresie orzeczenia co do określenia kwoty zwrotu z tytułu wykorzystania środków finansowych dotacji rozwojowej niezgodnie z przeznaczeniem i orzeczenia w tej części. W pozostałej części (dotyczącej uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2009 r.) decyzja z [...] lipca 2009 r. powinna pozostać utrzymana w mocy, o ile oczywiście organ odwoławczy dojdzie do takich wniosków.

W konsekwencji Sąd stwierdził naruszenie przez Ministra Rozwoju Regionalnego obowiązku wynikającego z art. 153 p.p.s.a. Naruszenie to z kolei, należało zakwalifikować jako naruszenie prawa procesowego, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Minister Rozwoju Regionalnego jest obowiązany uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku w zakresie wykładni prawa procesowego, w tym art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach sądowych Sąd postanowił w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Na marginesie zaznaczenia wymaga, że w związku z rozstrzygnięciem wyrażonym w sentencji wyroku oraz jego podstawą na obecnym etapie postępowania w sprawie niezasadne jest badanie zgodności z prawem pozostałych elementów przedmiotowego postępowania, w tym elementów kwestionowanych przez skarżącą. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien wziąć pod uwagę także argumenty i materiały dowodowe przedstawione przez skarżącą na etapie postępowania sądowego.