Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 361/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1 i  ust. 2a
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Daria Laskowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przyznania prawa własności części działki gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., (dalej - SKO), decyzją z dnia [...] r., nr [...] , przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), - (dalej - k.p.a.), oraz art. 118 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez zastępcę Dyrektora Wydziału Nieruchomości Komunalnych w Urzędzie Miejskim W. z dnia [...]r., nr [...] odmawiającą przyznania J.O. prawa własności części działki gruntu, stanowiącej własność Gminy W., położonej we W. przy ul. T.Sz., oznaczonej geodezyjnie jako działka gruntu nr[...], AM – [...], obręb Z., o powierzchni 0,6304 ha, dla której Sąd Rejonowy dla W. – K., IV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr[...].

Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaś stan fatyczny i prawny sprawy, w której zapadło to rozstrzygnięcie przedstawiał się następująco.

Naczelnik Dzielnicy W.-F. w dniu [...] r. wydał decyzję nr[...] , którą przejęto nieodpłatnie od małżonków J. i W. B. na własność Państwa gospodarstwo rolne m.in. w granicach działki nr [...] AM [...] o łącznej pow. 3.1672 ha bez zabudowań mieszkalnych i gospodarczych. W decyzji tej znalazły się zapisy stanowiące, że niewydzielona część działki nr [...] AM [...] obręb Z. o pow. 0.0628 ha stanowi obszar gruntu niezbędny do korzystania z tych budynków. Organ decyzyjny ustalił także prawo J. i W. B. do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej o pow. do 0,30 ha, jednakże ustalenie tej działki miał zrealizować Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Terenami Wrocław P.P., zaś jej granice określić winno Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne Zakład Terenowy we W. W dniu 18 listopada 1991 r. Prezydent W. wydał decyzję nr[...] , którą przyznał nieodpłatnie na własność W. B. działki gruntu w obrębie Z. oznaczone nr [...]AM [...] o pow. 0.0900 ha oraz [...] AM [...] o pow. 0.1510 ha.

Prezydent W. rozpoznając wniosek J. i J. O. dotyczący zwrotu części działek gruntu stanowiących wcześniej własność J. i W.B. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu gruntów rolnych oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...] AM [...] i [...] AM [...] obręb Z. oraz o odmowie zwrotu działek nr [...], [...], [...] AM [...], [...] AM [...],[...] AM [...], [...] AM [...] i [...] AM [...] obręb Z. Zainteresowani przekazaniem własności działki nr [...] J. i J. O. kolejny wniosek złożyli pismem z dnia [...] r., zaś Prezydent W. decyzją z dnia [...] r. nr[...], odmówił przyznania prawa własności działki nr [...] AM [...] obręb Z. o pow. 0.6304 ha. Kolejny wniosek względem tej samej nieruchomości J. O. złożyła pismem z dnia [...] r., a Prezydent W. rozpoznał go decyzją z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności przedmiotowej działki gruntu. Uruchomiony tryb odwoławczy spowodował wydanie przez SKO we W. postanowienia z dnia [...] r., nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r., (sygn. akt II SA/Wr 486/09) uchylił ww. postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę, na skutek orzeczenia sądu administracyjnego, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] także stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Również i to postanowienie zostało oprotestowane skargą, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r., (sygn. akt II SA/Wr 620/10) uchylił zaskarżone postanowienie.

Wobec wspomnianych wyroków sądu administracyjnego, SKO we W. wyjaśniło kwestie formalnoprawne związane z terminowością złożonego odwołania, by następnie merytorycznie odnosząc się do decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., nr [...] wydać w dniu [...] r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję pierwszoinstancyjną i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent W., do którego wróciła sprawa, podjął działania ukierunkowane na uzupełnienie materiału dowodowego i w tym celu w dniu [...] r. przesłuchał stronę, wystąpił do Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego z żądaniem udzielenia informacji i wykonania kopii dokumentów oraz postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym w trybie art. 75 § 1 k.p.a. zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów związanych z położeniem przedmiotowej nieruchomości. Merytorycznie rozpoznając sprawę z wniosku J. O. Prezydent W. w dniu [...] r. wydał decyzję nr[...], którą odmówił przyznania prawa własności części działki gruntu położonej przy ul. T.Sz., stanowiącej własność Gminy W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie Z. jako działka nr [...] AM [...] o powierzchni 0,6304 ha, dla której Sąd Rejonowy dla W. – K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr[...], na rzecz J.O. Na uzasadnienie negatywnej dla wnioskodawczyni decyzji organ przywołał regulacje wynikające z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, by w oparciu o nie dokonać ustaleń warunkujących treść rozstrzygnięcia w sprawie, przy czym za istotne uznano ustalenie czy działka nr [...] AM [...] obręb Z. stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, czy składający wniosek o nieodpłatne przyznanie działki gruntu jest osobą uprawnioną bądź jej zstępnym, ponadto czy działka ta pozostaje w faktycznym władaniu tej osoby bądź jej zstępnego oraz czy objęta wnioskiem działka była przedmiotem decyzji o przekazaniu w dożywotnie użytkowanie. W kwestii posiadania prawa własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego, uprawnienia wnioskodawczyni jako osoby zstępnej poprzedniego właściciela nieruchomości oraz władania nieruchomością udzielono odpowiedzi twierdzącej. Dalsze rozważania organu względem przesłanki w postaci objęcia nieruchomości decyzją o przekazaniu w dożywotnie użytkowanie sprowadziły się do jej wykluczenia. Organ I instancji wskazał bowiem, iż w decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-F. z dnia [...] r., nr [...] o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia emerytalne, ustalono prawo wnioskodawców do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej o pow. do 0,30 ha, z jednoczesnym zobowiązaniem Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami W. P.P. do ustalenia jej położenia oraz zobowiązaniem Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego Zakładu Terenowego we W. do określenia granic działki. Odwołując się do poczynionych w toku postępowania czynności wyjaśniających organ I instancji wskazał, że nie zgromadzono dokumentacji dotyczącej ustalenia położenia granic działki rolnej przekazanej do bezpłatnego dożywotniego użytkowania zgodnie z decyzją Naczelnika Dzielnicy W.-F. jak i dokumentu przekazania tego terenu W. i J. B. W tych okolicznościach przyjęto, że obszar będący przedmiotem dożywotniego użytkowania został już ustalony w toku postępowania z wniosku W.B., zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., nr[...] , którą przyznano nieodpłatnie na własność W.B. działki gruntu położone w obrębie Z. oznaczone nr [...] AM [...] o pow. 0.0900 ha. i [...] AM [...] o pow. 0.1510 ha. Dodatkową okolicznością uzasadniającą w ocenie organu odmowę przyznania prawa własności części działki był fakt, że przedmiotowa działka nie mogła być przedmiotem decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-F. z dnia [...] r., nr [...] o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego oraz ustaleniu prawa do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej o pow. do 0,30 ha, ze względu na fakt, iż teren ten został objęty umową dzierżawy z dnia [...] r. zawartej z J. O.

Działająca przez pełnomocnika J.O. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. W ocenie odwołującej się bezspornym i niekwestionowanym w sprawie winno być, iż w świetle decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., nr [...] W.B. przysługiwało prawo dożywotniego użytkowania działki nr [...] o pow. do 0,30 ha i że działki tej nie wydzielono w całości, a jedynie w części przyznając na własność jedynie działkę nr [...] AM-[...] o powierzchni 0,0900 ha decyzją z dnia [...] r., nr[...]. Zdaniem odwołującej się, skoro uprawniona W.B. otrzymała jedynie jedną działkę gruntową o pow. 0,0900 ha z przysługującej jej powierzchni 0,3000 ha, to zstępnej W.B. przysługuje roszczenie o przyznanie dalszej powierzchni 0,2100 ha. W odwołaniu podniesiono, iż organ fakt ten pominął przyjmując, że W.B. decyzją z dnia [...] r., nr [...] oprócz działki nr [...] otrzymała jeszcze działkę nr [...] o pow. 0,15510 ha i zsumował te działki przyjmując ostatecznie, iż W. B. otrzymała 2 działki o łącznej powierzchni 0,2410 ha, pomijając fakt, iż działka nr [...] nie była działką gruntową, o której mowa w art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a działką siedliskową, o której mowa w art. 118 ust. 2 ustawy. W odwołaniu wskazano również, na fakt nieprzerwanego posiadania przez zstępnych W. B. od dnia [...] r. części działki nr [...] ( o pow. 0,2268 ha), co w świetle przywołanych orzeczeń sądów administracyjnych miało świadczyć o przyznaniu prawa własności. Zauważono nadto, że strona nie może być pokrzywdzona z powodu zaniechania organu, który wbrew obowiązkowi wynikającemu z pkt. 3 decyzji z dnia [...] r., nr [...] nie wydzielił do dożywotniego bezpłatnego użytkowania działki rolnej o pełnej pow. do 0,3000 ha., przyznając na własność jedynie działkę gruntową nr [...] o powierzchni 0,0900 ha.

SKO we W. opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, przywołano żądania zawarte we wniosku, oraz wskazano istotne elementy decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta W. i przepisy regulujące przyznawanie własności nieruchomości przekazanych do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania. Podzielając słuszność decyzji pierwszoinstancyjnej SKO we W. zwróciło uwagę na konieczność spełnienia, przez zstępnego ubiegającego się o nieodpłatne przyznanie prawa własności działki gruntu, warunku w postaci faktycznego władania tą działką gruntu w zakresie odpowiadającym uprawnieniom tej osoby, która przekazała na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne za rentę, otrzymując jednocześnie działkę gruntu w dożywotnie użytkowanie. Zdaniem organu grunt o powierzchni 0,2268 ha, znajdujący się w granicach aktualnie wytyczonej działki ewidencyjnej nr [...] nie stanowił działki "dożywotniego użytkowania", którą użytkowali J. i W. B. w związku z przekazaniem na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. – F. z dnia [...] r., nr[...]. Organ odwoławczy ustalenie to wywiódł z analizy danych zawartych we wniosku o wszczęcie postępowania, z których wynikało, że rodzice wnioskodawczyni korzystali z tego gruntu, ale był to gruntu oddany w dzierżawę J.O., oraz z protokołu wyjaśnień z dnia 6 czerwca 2013 r., gdzie powołano się na wniosek o przyznanie do użytkowania części działki [...] (aktualnie część działki nr[...]) i odmowę organu, co następnie spowodowało zawarcie w dniu [...] r., umowy dzierżawy gruntu o pow. 0,2268 ha, wchodzącego w skład działki nr [...] z J. O. W ocenie SKO ustanowienie na rzecz byłych rolników prawa użytkowania działki gruntu, w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, jest warunkiem koniecznym realizacji uprawnienia dotyczącego przyznania prawa własności działki gruntu.

Utrzymanie w mocy negatywnej dla wnioskodawczyni decyzji organu I instancji związane było z uznaniem przez SKO, że w myśl art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uprawnienie zstępnego zależy od uprzedniego ustanowienia prawa użytkowania na rzecz byłego rolnika. Roszczenie o przyznanie własności działki gruntu przysługuje zstępnemu, jeżeli faktycznie włada on, w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osoby uprawnionej, daną nieruchomością, zaś zakres tego władztwa musi odpowiadać zakresowi, w jakim wykonywał uprawnienia wstępny, czyli rolnik, który przekazał na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne. Organ II instancji uznał, że w badanej sprawie przejęty na rzecz Skarbu Państwa - na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. – F. z dnia [...] r., nr [...] grunt, w granicach aktualnie wyodrębnionej geodezyjnie działki gruntu nr[...] , nie został obciążony użytkowaniem na rzecz W. i J. B. lecz Skarb Państwa zawarł w dniu [...] r. z J.O. umowę dzierżawy dotyczącą tego właśnie gruntu. W tych okolicznościach organ przyjął, że skoro na rzecz W. i J. B. nie ustanowiono ograniczonego prawa rzeczowego, (bezpłatnego dożywotniego użytkowania), to nie zostały spełnione przesłanki przyznania J. O. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W skardze na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. O. reprezentowana przez J. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skargę oparto na zarzutach naruszenia art. 118 ust. 1 i 2a ustawy ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że umowa dzierżawy działki gruntowej zawarta z małżonkiem wstępnego rolników przekazujących nieodpłatnie gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa wyłącza prawo W. i J. B. do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania części działki oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż wobec zstępnych skarżącej W. i J.B. nie zostało ustanowione prawo bezpłatnego i dożywotniego użytkowania części działki nr [...], AM-[...], obręb Z. o numerze księgi wieczystej [...].

W uzasadnieniu skargi zakwestionowano ustalenia organu oraz zastosowaną wykładnię art. 118 ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podając, iż wstępni skarżącej J. i W. B. przekazując odpłatnie na rzecz Skarbu Państwa należące do nich gospodarstwo rolne otrzymali uprawnienie bezpłatnego i dożywotniego użytkowania działki rolnej w oparciu o art. 55 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i rodzin. Uprawnienie to zostało określone w decyzji Naczelnika Dzielnicy W. – F. z dnia [...] r., nr[...] , gdzie w pkt 4 ustalono prawo wnioskodawców do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej. Odwołując się do treści decyzji podano, iż w sposób konstytutywny w trybie administracyjnym ustaliła ona prawo W. i J. B. do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej, zaś w pkt 4 tej decyzji zawarto postanowienie dotyczące ustalenia położenia działki przez Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Terenami Wrocław P. P. oraz określenia jej granic przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne Zakład Terenowy W. Zdaniem skarżącej postanowienia pkt 4 decyzji miały jedynie uszczegóławiać ustalone prawo do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania części działki o nr ewidencyjnym [...] AM-[...], co miało jedynie charakter deklaratoryjny wobec ustalonego wcześniej prawa użytkowania przedmiotowej działki. Dalsze motywy skargi związane były z rozważaniami dotyczącymi również pkt 4 decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-F. z dnia [...] r. nr[...] , polegającymi na przyjęciu przez skarżącą, że zapis ten wskazywał jedynie na możliwość ustalenia prawa użytkowania na części działki o nr ewidencyjnym [...] AM-[...], ponieważ działki o nr ewidencyjnym [...] AM-[...] i [...] AM-[...] miały charakter działki siedliskowej (zabudowanej). Nadto ustalenie w trybie administracyjnym bezpłatnego i dożywotniego użytkowanie na rzecz wnioskodawców części działki o nr ewidencyjnym [...] AM-[...] wynikało również z tego, że jedynie działka wchodząca w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawców mogła być im przekazana w użytkowanie i jedynie przedmiotowa działka miała charakter działki gruntowej. Odnosząc się zaś do umowy dzierżawy zawartej z J.O., która dotyczyła przedmiotowej działki uznano, że ma ona drugorzędne znaczenie wobec ustalonego wcześniej użytkowania na rzecz wnioskodawców przedmiotowej działki i w zasadzie potwierdza ona faktyczne władztwo nad nieruchomością po śmierci wnioskodawców. W konkluzji skargi podniesiono, że wystąpiły wszystkie przesłanki warunkujące realizację uprawnienia dotyczące przyznania prawa własności części działki o nr ewidencyjnym [...] AM-[...] .

W odpowiedzi na skargę SKO we W. podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), (dalej - p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja SKO we W., którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez zastępcę Dyrektora Wydziału Nieruchomości Komunalnych w Urzędzie Miejskim W. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności części działki gruntu. Przypomnieć należy, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który uprawnia organ odwoławczy do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia będzie okoliczność, że w ocenie organu odwoławczego decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, a zatem nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego i przepisy procedury administracyjnej, zaś organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń.

Poddając kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie należy brać pod uwagę stan przedmiotowej nieruchomości wynikający z funkcjonujących w obrocie prawnym decyzji administracyjnych. W tym celu wspomnieć należy, że w zasadzie pierwszą decyzją jaka ma związek ze sprawą jest decyzja Naczelnika Dzielnicy W. F. z dnia [...] r., nr[...] , którą na podstawie art. 45 i 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U., nr 30, poz. 140), w zamian za świadczenia emerytalne przejęto od W. i J. B. gospodarstwo rolne. Następnie w dniu [...] r., zapadła decyzja Prezydenta W. nr[...], którą realizując zapis z wcześniej wskazanej decyzji przyznano W. B. nieodpłatnie na własność działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnymi AM-[...] działka nr [...] o pow. 0,09 ha i AM-[...] działka nr [...] o pow. 0,1510 ha. Związana ze sprawą pozostaje także decyzja Prezydenta W. z dnia [...] r., nr[...], którą umorzono postępowanie w sprawie zwrotu działek nr [...] AM-[...] i [...] AM-[...] oraz odmawiająca zwrotu działek nr[...], [...], [...] AM-[...], [...] AM-[...], [...] AM-[...], [...] AM-[...] i [...] AM-[...] obręb Z. Dla pełnego obrazu stanu prawnego przywołać należy również umowę dzierżawy części działki nr [...] zawartą pomiędzy Dzielnicowym Zarządem Gospodarki Terenami W. – P.P. a J. O. z dnia 30 kwietnia 1980 r.. Pozostałe rozstrzygnięcia, łącznie z zaskarżonym do sądu, dotyczą odmowy przyznania własności działki nr [...] AM-[...], obręb Z.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiący, że osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki (ust. 1) a nadto, iż z wnioskiem o nieodpłatne przyznanie prawa własności działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków (ust. 2 a).

Powyższa regulacja prawna uzależnia przyznanie prawa własności działek ubiegającemu się o to zstępnemu między innymi od spełnienia przesłanki, wedle której przedmiotem nabycia, na podstawie art. 118 wskazanej ustawy, może być tylko ta działka, która została przydzielona rolnikowi do użytkowania w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu. A zatem, art. 118 ust. 1 ustawy dotyczy przekazywania na własność działki gruntu, co do której przysługuje prawo użytkowania. Jednoznaczna treść przepisu art. 118 ust. 1 i 2 ustawy potwierdza ponad wszelką wątpliwość, że wolą ustawodawcy było przyznanie - rolnikowi, który przekazał Państwu gospodarstwo rolne, względnie jego zstępnym - prawa ubiegania się o nieodpłatne przyznanie własności wyłącznie ściśle określonych działek. Przepis art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie stanowi podstawy prawnej do zgłaszania roszczenia o przyznanie własności innych działek niż działka objęta prawem użytkowania. Analiza stanu faktycznego na tle wskazanego normatywu doprowadziła organy decyzyjne obu instancji do przyjęcia, iż nie została wyczerpana jedna z ustawowych przesłanek wynikająca z art. 118 ust. 1 i ust. 2a ustawy względem przyznania prawa własności przedmiotowej okoliczności. Stanowisko to, zaakceptowane zostało przez skład orzekający Sądu, gdyż znajduje ono wyraz w treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji, gdzie organy odwołują się do materiału dowodowego sprawy, uzupełnionego zresztą przez organ I instancji przed wydaniem decyzji. Sam zaś materiał dowodowy jest na tyle spójny i jednoznaczny, iż nie podważa logicznego stanowiska organów i nie stoi w sprzeczności z argumentacją dotyczącą przyczyn negatywnego odniesienia się do wniosku J. O.

Z dokumentów zawartych w aktach sprawy w sposób jednoznaczny wynika, iż będąca przedmiotem żądania strony w tej sprawie działka nr [...] AM-[...] obręb Z. nie została przekazana do bezpłatnego dożywotniego użytkowania W. i J. B. Wbrew stanowisku strony, przeciwnego poglądu nie można wywodzić ani z decyzji z dnia [...] r., nr[...], ani z decyzji z dnia [...]r., nr[...]. Pierwsza z decyzji ustala bowiem prawo wnioskodawców do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki rolnej o pow. do 0,30 ha, zaś druga precyzuje oznaczenia geodezyjne tych działek i wskazuje ich powierzchnię.

W tym miejscu przyjdzie odnieść się do zarzutów skargi negujących prawidłowość stanowiska organów administracyjnych, które zdaniem skarżącej nie uwzględniają faktu, że pierwszą z decyzji o charakterze konstytutywnym przyznano byłym rolnikom prawo bezpłatnego, dożywotniego użytkowania, zaś drugą deklaratoryjną decyzją jedynie ustalono geodezyjnie nieruchomości. Niesprzecznie pierwsza z decyzji faktycznie stanowi o ustanowieniu prawa użytkowania nieruchomości i posiada charakter konstytutywny, niemniej jednak decyzja ta, względem samych nieruchomości odnosi się w sposób nieostry określając jedynie ich powierzchnię wskazując ją jako - do 0,30 ha. Z kolei decyzja z dnia [...]r., nr [...] nie ma, jak chce tego strona, wyłącznie deklaratoryjnego charakteru, gdyż to ona właśnie wskazuje i opisuje nieruchomości przyznane byłym rolnikom. To właśnie ten akt administracyjny przesądza o uprawnieniach strony do konkretnej czy konkretnych nieruchomości, pozbawiając wszelkich uprawnień do innych działek gruntu. W sensie formalnoprawnym mamy zatem do czynienia z klasycznymi decyzjami związanymi. Nieuzasadniona jest jednak teza, podnoszona w szczególności w odwołaniu, że obecnie orzekając w sprawie organy miałyby brać pod uwagę fakt, że powierzchnia działek wskazanych w decyzji z dnia [...] r., nr [...]nie wynosi 0,30 ha, a taka powinna być powierzchnia nieruchomości przyznanych byłym rolnikom. Przepisy prawa materialnego nie wskazywały bowiem, że powierzchnia przyznanych nieruchomości ma wynosić 0,30 ha, lecz traktowały o górnej wartości wielkości takiej nieruchomości. W konkretnym stanie faktycznym mogła zostać przyznana nieruchomość o wiele mniejszej powierzchni i sytuacja taka była zgodna z prawem.

Opisane wyżej okoliczności, rozpoznane zresztą przez organy w toku postępowania, nie stanowiły podstawy do podważenia zasadności wydania decyzji nieuwzgledniającej żądania wnioskodawczyni, (decyzja pierwszoinstancyjna), i utrzymania jej w mocy przez organ II instancji, (decyzja SKO). Zauważyć należy, że organy wywiodły, że przedmiotowa działka nie została przyznana byłym rolnikom, zatem uprawnienia do jej przekazania nie posiada zstępna (wnioskodawczymi). Dowody, na których oparły się organy, w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości. Po pierwsze przedmiotowa działka nie została uwzględniona w podstawowym dokumencie, który miałby wskazywać na nabycie takiego uprawnienia, a mianowicie w decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r., nr[...]. W zasadzie już to ustalenie pozwalało na negatywne rozpoznanie wniosku zstępnej o przyznanie prawa własności nieruchomości. Po wtóre organy zbadały sprawę posługując się dodatkowymi dowodami chociażby w postaci umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości. Fakt zawarcia umowy dzierżawy, nawet przez zstępnych byłych rolników, nie może stanowić spełnienia warunków z art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z tej oto przyczyny, że oczywiście wykazanie nieprzerwanego dysponowania nieruchomością przez zstępnych jest jednym z warunków przyznania nieruchomości, niemniej jednak musi być też spełniony podstawowy warunek w postaci przekazania nieruchomości byłym rolnikom do dożywotniego użytkowania - a ten warunek w sprawie się nie ziścił. Po trzecie wreszcie, co wynika z pism strony składanych w toku postępowania, samo zawarcie umowy dzierżawy nastąpiło w znamiennych okolicznościach. Chociażby z protokołu przesłuchania strony z dnia 6 czerwca 2013 r., wynika, że W. i J. B. ze względu na niskie świadczenie emerytalne wystąpili o pozostawienie im do użytkowania poza przyznanymi nieruchomosciami również części działki nr[...]. Zgody takiej nie wyrażono i wówczas została zawarta umowa dzierżawy tej nieruchomości z J. O. Sytuacja taka potwierdza fakt, że przedmiotowa działka nie została przekazana byłym rolnikom ani w decyzji z dnia [...] r., ani później, (nie wyrażono zgody na oddanie części działki), zaś jeszcze za życia uprawnionych użytkowana była przez J. O. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Dzielnicowym Zarządem Gospodarki Terenami W.-P. P. Zaznaczyć trzeba, że bez znaczenia pozostaje fakt fizycznego uprawiania nieruchomości przez samego dzierżawcę czy też byłych właścicieli W. i J. B. Istotne jest tu wyłącznie to, że przedmiotowa nieruchomość została objęta umową dzierżawy, co poza brakiem wskazania tej nieruchomości w decyzji z dnia [...] r., nr [...] jest kolejnym dowodem na brak obciążenia jej konkretnym prawem na rzecz byłych rolników.

Pośród twierdzeń odwołania i skargi znajdują się także zarzuty wadliwości decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., nr[...], dotyczące wynikającej z niej niemożliwości przekazania byłym rolnikom działek nr [...] i [...] ze względu na ich siedliskowy charakter oraz naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej przez organy orzekające w sprawie poprzez nieuwzględnienie tych okoliczności. Zdaniem Sądu zarzuty te nie znajdują uzasadnienia z dwóch przyczyn. Po pierwsze rację należy przyznać SKO we W., które wskazuje, że okoliczności tych nie można podnosić bez uprzedniego wykazania we właściwym trybie wadliwości decyzji Prezydenta W. Po wtóre organy decyzyjne przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające zmierzające do zebrania wszelkich możliwych dokumentów związanych ze sprawą m.in. występowały do innych organów, słuchały stronę. Postępowanie to nie doprowadziło jednak do ustalenia, aby poza wskazaniem numerów działek decyzją z dnia [...] r. określone zostało przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne Zakład Terenowy we W. ich położenie. Niemożliwość uzyskania dowodów na okoliczność zdarzeń, co do których nie ma pewności, czy faktycznie miały miejsce, nie może obciążać organu, który w tym kierunku prowadził czynności wyjaśniające, jednak mimo tego zebrać dowodów nie był w stanie.

Nie znajdując podstaw do zarzucenia braku legalności skarżonej decyzji stwierdzić trzeba, że analiza przedłożonych Sądowi akt administracyjnych potwierdza słuszność stanowiska organów o tym, iż nie potwierdzono ustanowienia dla W. i J. B. prawa dożywotniego użytkowania przedmiotowej nieruchomości, a zatem na gruncie art. 118 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie było podstaw do orzeczenia o przyznaniu prawa jej własności zstępnej J.O.

Mając powyższe na uwadze i uznając, że kwestionowane rozstrzygniecie odpowiada prawu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.