Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 640/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 26
journal: Dz.U. 1990 nr 74 poz 439
law: Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.
article: .
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 87 ust 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 513/12 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 grudnia 2012 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. w S. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w punkcie 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; w punkcie 2) orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; w punkcie 3) zasądził od Dyrektora Izby Celnej w B. P. na rzecz P. w S. kwotę 320 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu 28 listopada 2011 r. na drogowym przejściu granicznym w D. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki SCHMITZ o numerze rejestracyjnym [...].

Pojazdem wykonywano przewóz towaru w postaci masła, mleka oraz produktów mlecznych z Francji na Ukrainę. W trakcie kontroli sporządzono kopię okazanych przez kierowcę dokumentów, m.in. wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...], świadectwa kierowcy nr [...], międzynarodowych listów przewozowych CMR o numerach [...],[...],[...],[...], niepoświadczonej kopii świadectwa ATP o numerze [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., wydanego przez TÜV Bazern e.V., ATP - Prüstelle w Monachium oraz [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., wydanego przez Germanischer Lloyd ATP - Prüstelle w Hamburgu, oraz [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., z data ważności -08/2012.

W związku ze stwierdzonym w trakcie kontroli brakiem aktualnego świadectwa, wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), dalej: umowa ATP, Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na P. w S. karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Organ drugiej instancji podniósł, że kierowca podczas kontroli okazał kopie dwóch nieaktualnych niemieckich świadectw ATP o numerach [...] z datą ważności 04/2011 oraz [...] z datą ważności 08/2008. Podkreślono, że obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają na uznanie tabliczki znamionowej jako dowodu potwierdzającego spełnienie warunków przez pojazd, traktowanego równoznacznie ze świadectwem ATP.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. w S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga była zasadna.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z dniem 1 stycznia 2012 r. weszła w życie szeroka nowelizacja ustawy o transporcie drogowym (ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. nr 244, poz. 1454), która m.in. zmieniła brzmienie załączników do ustawy. Zgodnie z regulacjami intertemporalnymi (art. 10 ustawy zmieniającej z 16 września 2011 r.) w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy ustawy o transporcie drogowym w nowym brzmieniu, ustalonym ustawą zmieniającą.

WSA w Lublinie podkreślił, iż pomimo, że do domniemanego naruszenia doszło w okresie obowiązywania ustawy w wersji sprzed nowelizacji, z uwagi na to, że sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją, w sprawie należało zastosować przepisy w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., co prawidłowo organy uczyniły.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ustalenie prawidłowości nałożenia kary pieniężnej na skarżącą spółkę wymagało wyjaśnienia dwóch podstawowych kwestii: czy do przewozu objętego kontrolą (przeprowadzoną w dniu 28 listopada 2011 r.) miała zastosowanie umowa ATP, a w razie potwierdzenia – czy organ właściwe zinterpretował jej postanowienia, odnośnie wymogu posiadania przez kierowcę świadectwa określonego w tej umowie.

Sąd zaznaczył, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej w przypadku przewożonych w badanej sprawie towarów, postanowienia umowy ATP miały zastosowanie.

WSA w Lublinie odnosząc się do kolejnych zarzutów zaznaczył, że organ zastosował w zaskarżonej decyzji niewłaściwą podstawę prawną, powołując się na nieaktualne brzmienie umowy ATP i załączników do niej.

Sąd wskazał, iż umowa ATP była kilkakrotnie zmieniana od daty jej podpisania w 1970 r. a zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że aktualna jest wersja umowy (i załączników) z dnia 2 stycznia 2011 r., z zastrzeżeniem tzw. corrigendum z 2 kwietnia 2012 r., które weszło w życie 11 listopada 2012 r., a zatem nie dotyczy badanej sprawy, w której decyzja ostateczna zapadła 26 kwietnia 2012 r.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż organ celny odmówił uwzględnienia w sprawie późniejszych wersji umowy, nie opublikowanych w polskim Dzienniku Ustaw, argumentując, że umowy międzynarodowe obowiązują tylko w takiej wersji, w jakiej zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP. Powyższe stanowisko, WSA w Lublinie, uznał za nietrafne.

W ocenie Sądu pierwszej instancji umowa ATP i stanowiące jej nieodłączną część załączniki muszą być zastosowane w sprawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ, nawet jeśli nie zostały ogłoszone w języku polskim w Dzienniku Ustaw lub w Monitorze Polskim, gdyż w przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której zaniechanie organów państwa w zakresie publikacji wiążącego aktu prawa międzynarodowego niosłoby ze sobą negatywne konsekwencje dla jednostki.

W ocenie WSA w Lublinie nie ma znaczenia, że zmiany umowy i załączników nie zostały objęte trybem ratyfikowania za uprzednią zgodą Sejmu przewidzianym w art. 91 Konstytucji, gdyż w świetle przepisu art. 241 ust. 1 Konstytucji przepisu umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż wyjaśnienie wiarygodności świadectwa ATP przedłożonego na etapie postępowania administracyjnego było istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy a organ nie podejmując czynności w tym zakresie zaniedbał pełnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

II.

Dyrektor Izby Celnej w B. P. działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:

1. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na uchyleniu decyzji z powodu zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na nie wyjaśnieniu wiarygodności bliżej nie wskazanego świadectwa ATP, przedłożonego na etapie postępowania administracyjnego,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w szczególności poprzez powołanie się w uzasadnieniu wyroku na protokół kontroli z dnia 5 października 2011 r. gdy w rzeczywistości przebieg kontroli został utrwalony w protokole z dnia 28 listopada 2011 r., a kierowca przedłożył 2 świadectwa ATP, a nie 3, jak to podnosi Sąd, jak również na nienależytym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zamieszczeniu niewykonalnych wskazań, co do dalszego postępowania, gdyż organ nie otrzymał żadnego dodatkowego świadectwa ATP

II. naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegające na:

1/ naruszeniu: art. 87 ust. 3 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. w zw z załącznikiem 1 dodatek 1 w szczególności pkt 3 i 4 umowy ATP w brzmieniu zmienionym i nie opublikowanym w j. polskim, naruszenie-art. 87 ust. 3 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. w zw z załącznikiem 1 dodatek 1 w szczególności pkt 4 i 5 umowy ATP-poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że tabliczka znamionowa w pojeździe może zostać uznana za autentyczną nawet w sytuacji posiadania przez kierowcę sfałszowanego świadectwa ATP podczas gdy zarówno zapisy umowy w brzmieniu obecnym jak i poprzednim nakładały na kierowcę obowiązek posiadania w trakcie kontroli prawidłowego świadectwa ATP i prawidłowej tabliczki znamionowej,

2/ naruszeniu pkt 3 załącznika 1, dodatku 1 umowy ATP w brzmieniu zmienionym i nie publikowanym poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że obowiązek posiadania w pojeździe świadectwa ATP nie ma charakteru bezwzględnego, podczas gdy z zapisów umowy wynika, że świadectwo lub jego poświadczona fotokopia powinna znajdować się w pojeździe podczas przewozu i należy je okazywać na każde życzenie jednostek kontrolnych a uznanie tabliczki znamionowej za odpowiednik świadectwa ATP nie wyłącza takiego obowiązku,

3/ naruszenie art. 7, art. 9, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 2 i 5, art. 91 ust. 1 w zw z art. 241 Konstytucji RP, postanowienia załącznika 1 dodatek 1 umowy ATP w zw z art. 20, art. 22 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 Konstytucji RP, postanowienia załącznika 1 dodatek 1 pkt 3 i 4 umowy ATP w zw z art. 88 Konstytucji oraz art. 12 i art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy o umowach międzynarodowych-poprzez zastosowanie i zobowiązanie organu do zastosowania nieprzetłumaczonych i nie publikowanych w polskim dzienniku urzędowym zmian do umowy ATP a w szczególności załącznika 1 dodatek 1 pkt 3 i 4 umowy ATP w brzmieniu zmienionym.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę kasacyjną pełnomocnik Spółki wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.

III.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchybił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (przykładowo wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004r. sygn. akt: FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005r. sygn. akt: GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005r. sygn. akt: FSK 1657/04 Lex nr 238595; 12 października 2005r. sygn. akt: I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006r. sygn. akt: II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006r. sygn. akt: I OSK 459/06 Lex nr 281385).

Interpolując powyższe rozważania na grunt sprawy poddanej kontroli instancyjnej, wskazać należy, że kasator sformułował w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. jednakże w treści pisemnego uzasadnienia skargi kasacyjnej nie zawarł żadnych wywodów uzasadniających naruszenie tych przepisów przez WSA w Lublinie. Tym samym zarzuty te są nieusprawiedliwione.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że przepis ten, ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a zasadniczo w sytuacji, gdy sporządzone jest sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, którego adresatem jest również Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 12 października 2010r., sygn. akt: II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012r., sygn. akt: I FSK 1002/11), a w szczególności, jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt: II FPS 8/09).

Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia określonych tym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje również funkcji perswazyjnej czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej, operując w granicach sprawy i na podstawie jej akt, odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów, jak i sfery prawa. Nie naruszył więc przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Skarżący podnosząc ten zarzut w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez Sąd I instancji, co jednak nie może być skuteczne, przepisy te bowiem zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach ustawy p.p.s.a. Art. 3 § 1 p.p.s.a. nie może być naruszony w sposób opisany w przedmiotowej skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już się wypowiadał, a orzecznictwo w tym zakresie należy uznać za utrwalone. Przykładowo w wyroku z 5 kwietnia 2012r. sygn. akt: I OSK 1636/11, NSA stwierdził, że naruszenie art. 3§1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu.

Odnosząc się do zarzutu, że WSA w Lublinie powołał się na protokół z kontroli z innego dnia niż w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, należy podnieść, iż jest on niezasadny gdyż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wskazywał stan faktyczny zgodny z protokołem z dnia 28 listopada 2011 r.

Chybione są także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i powiązane z nimi zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP.

Problem prawny jaki zarysował się w przedmiotowej sprawie dotyczy tego czy tabliczka znamionowa ATP umiejscowiona na pojeździe może zastąpić dokument świadectwa ATP stanowiąc równoważny dowód spełnienia przez środek transportu międzynarodowych wymogów przewozu szybko psujących się artykułów.

Tak nakreślony problem jurydyczny wymagał także odpowiedzi na pytanie czy Państwo Polskie może stosować w stosunku do obywatela przepisy znowelizowanej umowy międzynarodowej, której zmiany nie zostały opublikowane w polskim Dzienniku Ustaw.

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do powyższego zagadnienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Przepis ten deklaruje przestrzeganie przez Rzeczpospolitą Polską wiążącego ją prawa międzynarodowego bez względu na to, czy ma ono charakter umów ratyfikowanych czy nieratyfikowanych i wynika z tego obowiązek sądu podjęcia próby dokonania wykładni przychylnej prawu międzynarodowemu, tj. takiej interpretacji wewnętrznego prawa polskiego, która zapewnia w jak największym stopniu jego zgodność z treścią prawa międzynarodowego (wyrok NSA z 26 sierpnia 1999r. sygn. akt: V SA 708/99 (OSP 2000, nr 9, poz. 134); szerzej: A. Wyrozumska [w:] Umowy międzynarodowe teoria i praktyka, rozdz. XI, pkt 3.8, Warszawa 2006). Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 29 listopada 2005r. sygn. akt: II PK 100/05, stwierdzając, że Sąd jest zobowiązany do wykładni prawa polskiego w sposób zapewniający w największym stopniu jego zgodność z treścią nieratyfikowanej umowy międzynarodowej wiążącej Polskę (art. 9 Konstytucji RP).(OSNP 2006/19-20/299, OSP 2007/5/56).

Nie można także pomijać art. 26 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu 23 maja 1969 r. (Dz. U z 1990r. Nr 74, poz. 439), który statuuje zasadę ,,Pacta sunt servanda" bowiem stanowi, że ,,Każdy będący w mocy traktat wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze".

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Lublinie, który w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych (a w szczególności w oparciu o wyrok NSA z 11 marca 2010r. sygn. akt: I FSK 92/09) przyjął, że w przedmiotowej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy Umowy ATP w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, zatem w wersji po nowelizacji dokonanej w 2010 r. WSA w Lublinie odwołał się w tej mierze do informacji zamieszczonych na oficjalnej stronie UNECE (Europejskiej Komisji Gospodarczej) co do treści normatywnej Umowy ATP w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I FSK 92/09, skonstatował, że kwestia obowiązywania w stosunku do obywateli przepisów prawa międzynarodowego, które nie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak w wyroku z 22 lipca 2008 r., sygn. akt: I GSK 813/07, (dostępny w bazie internetowej NSA), Sąd zajmował się kwestią obowiązywania przepisów Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290), z uwzględnieniem zmian treści Załącznika I, wynikających z decyzji Komisji Mieszanej (organu uprawnionego na mocy art. 14 Konwencji m.in. do uchwalania w drodze decyzji zmiany załączników), które w Polsce nie zostały w przewidziany prawem sposób ogłoszone. Na gruncie tej sprawy NSA stwierdził, że na płaszczyźnie międzynarodowej Polska zobowiązana jest zapewnić wykonanie Konwencji w brzmieniu zmienionym (...) zgodnie z zasadą pacta sunt servanda - art. 26 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów a także zgodnie z konstytucyjną zasadą poszanowania prawa międzynarodowego, zawartą w art. 9 Konstytucji RP. NSA odwołał się do ustawy z 14 kwietnia 2000r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443), zgodnie z którą, tylko "w uzasadnionych przypadkach", odpowiednio, Prezydent RP lub Prezes Rady Ministrów mogą odstąpić od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim dołączonego do umowy międzynarodowej aneksu lub załącznika, "jeżeli zawierają one szczegółowe przepisy o charakterze specjalistycznym, niezastrzeżone do regulacji ustawowej, dotyczące niewielkiej liczby podmiotów i nieodnoszące się do praw obywateli" (art. 18 ust. 5). Z powodu niewykonania przez Polskę obowiązków publikacyjnych, wynikających i z Konstytucji RP (art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 w zw. z art. 84, 217 i 27), i z ww. ustawy o umowach międzynarodowych, obywatel nie może ponosić z tego tytułu ujemnych konsekwencji.

Prawidłowo zatem, WSA w Lublinie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że organy celne powinny dokonać weryfikacji złożonych świadectw ATP pod kątem ich wiarygodności w tym także świadectwa złożonego później, na etapie postępowania odwoławczego. Pozostaje to bowiem w związku z okolicznością, iż zmienione przepisy Umowy ATP, pkt 3 załącznik 1 dodatek 1, przewidują, że tabliczka znamionowa umieszczona na pojeździe przewożącym towary szybko ulegające zepsuciu, powinna być uznawana tak samo jak dokument świadectwa ATP. Oznacza to zatem, że istnienie tabliczki ATP na pojeździe jest traktowane jako równoważne z istnieniem dokumentu świadectwa ATP. Dla potwierdzenia prawidłowości dokonywania międzynarodowego przewozu artykułów ulegających szybkiemu zepsuciu wystarczająca jest obecność tej tabliczki ATP na pojeździe. W przedmiotowej sprawie taka tabliczka była na przyczepie.

Zasadnie więc Sąd I instancji, dostrzegł potrzebę dokonania weryfikacji wszystkich świadectw okazanych przez skarżącego w kontekście przepisów Umowy ATP a w szczególności w aspekcie nowelizacji Umowy ATP w zakresie skutków prawnych umiejscowienia tabliczki ATP na przyczepie. Tym samym nie można podzielić zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wyszczególnionych w pkt II. 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Kwestia czy istotnie doszło do naruszenia art. 87 ust. 3 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o transporcie drogowym jest ściśle powiązana z zagadnieniem prawnym przedstawionym powyżej i dopiero po przeprowadzeniu całościowego postępowania administracyjnego w sprawie będzie możliwe stwierdzenie czy w realiach sprawy, istotnie doszło do naruszenia tych przepisów prawa materialnego.

Zaznaczyć także należy, że skarżący kasacyjnie jest w pewnym sensie niekonsekwentny w zakresie możliwości stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów znowelizowanej a nie opublikowanej Umowy ATP. Z jednej strony neguje taką możliwość odwołując się do przepisów Konstytucji RP a z drugiej strony przedstawia argumenty wedle których zastosowanie znowelizowanej Umowy ATP pogorszy sytuację strony gdyż tabliczka ATP została wydana przez niemieckie władze certyfikujące i nie stanowi prawidłowego dowodu świadectwa zgodności albowiem nie została wydana przez polską stację badawczą po upływie 3 miesięcy o których mowa w ust. 3 lit. b załącznika 1 dodatku 1, znowelizowanej Umowy ATP.

Powyższe stanowisko kasatora jest nieprawidłowe. Autor skargi kasacyjnej zupełnie pomija fakt, że przedłożone w sprawie świadectwo ATP, było ważne do czerwca 2013 r.

Także argument kasatora, że w przypadku zastosowania przepisów znowelizowanej Umowy ATP, organ pogorszy sytuację prawną strony jest nietrafny. Godzi się bowiem przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 lipca 2013r. sygn. akt: P 36/12,(opublikowany OTK-A 2013/6/81, Dz. U. z 2013, poz. 928) orzekł, że art. 10 ustawy z 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) w zakresie, w jakim - w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie - nakazuje stosowanie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874, ze zm.) w brzmieniu nadanym wyżej powołaną ustawą z 16 września 2011r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W pisemnych motywach wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwestionowana norma intertemporalna dopuszcza możliwość zastosowania przepisów represyjnych przewidujących wyższe kary pieniężne do stanów faktycznych zamkniętych, mających miejsce w przeszłości. Jednocześnie, Trybunał nie znalazł szczególnych powodów uzasadniających odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz. Wskazane okoliczności były wystarczającą przesłanką uznania art. 10 ustawy nowelizującej, w zakresie określonym w sentencji, za niezgodny z art. 2 Konstytucji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205§2 p.p.s.a. oraz na podstawie §14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490 z zm.).

-----------------------

7