Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 225/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: Art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 200
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 225/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Ewa Michna, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r., sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. U. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił przyznania J. U. zasiłków rodzinnych na dzieci: B. U. (ur. [...] 2014 r.) i A. U. (ur. [...] 2015 r.) na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w 2016 r. rodzina J. U. uzyskała dochód 45.163,20 zł netto, na który składały się następujące dochody: zarobki męża w wysokości 15.640,90 zł, dochód otrzymany jako ekwiwalent i odszkodowanie za urlop w kwocie 27.427,16 zł, zasiłek macierzyński z KRUS w wysokości 705,00 zł oraz kwoty otrzymane na podstawie art. 27 ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tzw. ulga na dzieci w kwocie 1.390,05 zł. Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 3 pkt 23 i pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że J. U. pobierała zasiłek macierzyński z KRUS w okresie od 01.01.2016 r. do 31.01.2016 r. i w związku z tym dochód z tytułu tego zasiłku należy uznać za dochód utracony. Ponadto organ I instancji podniósł, że mąż wnioskodawczyni w 2016 r. otrzymał odszkodowanie i ekwiwalent za czas pracy na terenie Niemiec w kwocie 27.427,16 zł, a świadczenia te nie są wymienione w art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego w trakcie pobierania zasiłku rodzinnego w 2016 r. nie były doliczane do dochodu jej rodziny jako dochód uzyskany. Świadczenia te nie są też wymienione w art. 3 pkt 23 w/w ustawy i dlatego, zdaniem organu I instancji, nie można odliczyć je od dochodu rodziny. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że miesięczny dochód rodziny J. U., z uwzględnieniem utraty dochodu spowodowanej utratą zasiłku macierzyńskiego, wynosi 3.704,85 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie odpowiada kwocie 926,21 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniające do świadczeń rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy J. U. wniosła o zmianę tej decyzji poprzez przyznanie jej zasiłku rodzinnego na dzieci B. U. i A. U. na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r., ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzji Wójta Gminy odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 pkt 23 lit. c oraz art. 5 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu odwołująca się podniosła, że organ I instancji uchybił miesięcznemu terminowi do załatwienia sprawy oraz że nie powiadomił jej o przyczynie niemożliwości załatwienia sprawy w terminie i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Wnioskodawczyni otrzymała jedynie zawiadomienie z dnia 23 października 2017 r. na podstawie art. 10 § 1 i art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego, które jednak, jej zdaniem, powyższych obowiązków nie zastępuje. Następnie odwołująca się podniosła, że jej mąż w 2016 r. otrzymał kwotę 27.427,16 zł stanowiącą odszkodowanie i ekwiwalent za czas pracy na terenie Niemiec w związku z utratą zatrudnienia i z tego względu w myśl art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając jego dochód nie powinno się brać pod uwagę dochodu utraconego. Odwołująca się uważa zatem, że zaniechanie odliczenia od dochodu jej rodziny kwoty 27.427,16 zł jako utraconego dochodu, należy uznać za naruszenie przepisów prawa przez organ administracji.

Decyzją z dnia 27 grudnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2, 2a, 23 i 24, art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 1, 3 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952) oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że w 2016 r. czteroosobowa rodzina J. U. uzyskała dochód netto 45.163,20 zł, na który składały się następujące dochody: zarobki jej męża, tj. K. U. w wysokości 15.640,90 zł (zarobki pomniejszone o składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne), kwota 27.427,16 zł stanowiąca odszkodowanie i ekwiwalent za czas pracy męża na terenie Niemiec w związku z utratą przez niego zatrudnienia w Niemczech w roku 2015, zasiłek macierzyński pobierany przez J. U. w wysokości 705,00 zł oraz kwota otrzymana na podstawie art. 27 ust. 8-10 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazana w wydruku PIT-36 (w systemie informatycznym MF) tzw. ulga na dzieci w wysokości 1.390,05 zł. Kolegium stwierdziło, że zasiłek macierzyński w 2016 r. wypłacony był tylko za miesiąc styczeń i w związku z tym kwotę tego zasiłku organ słusznie nie uwzględnił w dochodzie rodziny, bo został on utracony w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018. Wobec tego dochód rodziny J. U., bez dochodu utraconego w wysokości 705,00 zł, wynosił w 2016 roku 44.458,20 zł, a w przeliczeniu na miesięczny dochód na osobę w rodzinie, odpowiadał kwocie 926,21 zł (44.458,20 zł : 12 m-cy : 4 osoby). W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ I instancji słusznie odmówił J. U. przyznania zasiłków rodzinnych wnioskowanych na dzieci B. U. oraz A. U. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu twierdzenia, że kwotę 27.427,16 zł, jako dochodu utraconego, nie powinno się brać pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny, Kolegium stwierdziło, że nie kwestionuje faktu utracenia przez męża odwołującej dochodu, ale nastąpiło to w roku 2015. Tymczasem art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W ocenie Kolegium, rok 2015, w którym mąż J. U. utracił zatrudnienie na terenie Niemiec i tym samym utracił dochód, nie jest rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018, a właśnie zaskarżoną decyzją odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego na ten okres zasiłkowy 2017/2018. Rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018 jest natomiast rok 2016. Zdaniem organu odwoławczego, utrata dochodu przez męża J. U. również nie nastąpiła po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018, czyli po roku 2016, bo jak wyżej wskazano, był to rok 2015. A zatem w przypadku K. U. nie nastąpiła utrata dochodu w kwocie 27.427,16 zł w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2016 r. lub po tym roku kalendarzowym i z tego względu w 2016 r. miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie, odpowiadał kwocie 926,21 zł, a więc przekraczał kwotę 674,00 zł stanowiącą kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego. Za uzasadniony natomiast Kolegium uznało zarzut, że organ I instancji uchybił miesięcznemu terminowi do załatwienia sprawy oraz że nie powiadomił J. U. o przyczynie niemożliwości załatwienia sprawy w terminie i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, Z akt sprawy wynika bowiem, że rzeczywiście postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone przewlekle i organ nie powiadomił strony o przyczynie ewentualnej niemożliwości załatwienia sprawy w terminie, ani też nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Jednakże fakt ten, choć stanowi uchybienie formalne, to nie miał, zdaniem Kolegium, żadnego wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż w 2016 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie J. U. odpowiadał kwocie 926,21 zł, a więc przekraczał kwotę 674,00 zł stanowiącą kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się J. U. i pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. wniosła na nią skargę, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Zaskarżonym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 23 lit. c, art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952). W uzasadnieniu skarżąca ponownie zarzuciła uchybienie przez organ I instancji miesięcznego terminu na załatwienia sprawy i braku powiadomienia jej o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, przyczynie zwłoki i nowym terminie, a także prawie do ponaglenia. Skarżąca wskazała, że otrzymała wyłącznie zawiadomienie z dnia 23 października 2017 r. na podstawie art. 10 § 1 kpa i art. 79a kpa, które powyższych obowiązków nie zastępuje. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu II instancji, że uchybienia te nie miały wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż na skutek wydłużenia postępowania jej rodzinę narażono na szkodę majątkową w wysokości rocznej kwoty dochodzonego zasiłku począwszy od 1 października 2017 r. Następnie skarżąca podniosła, że wypłaty jej mężowi odszkodowania i ekwiwalentu w 2016 r. nie mogła zostać zaliczona do dochodu z roku 2015 tylko w oparciu o datę zakończenia stosunku pracy, gdyż takie domniemanie nie wynikało ani z przepisów prawa, ani z zasad logicznego rozumowania. Zdaniem skarżącej, organy nie wykazały aby świadczenie to należne było wyłącznie jako naprawienie szkody zaistniałej w 2015 r. czy też za niewykorzystany urlop, a nie np. za lata poprzednie. Ponadto zakończenie stosunku pracy mogło nastąpić wcześniej, przypadając w 2015 r., a nie dopiero po upływie niewykorzystanego urlopu, co mogło wydłużyć stosunek pracy do 2016 r. Skarżąca podniosła, że wypłata spornego świadczenia nastąpiła dopiero po ustaniu stosunku pracy, w terminie określonym niemieckim prawem pracy i nie mogła zostać dokonana wcześniej, tj. w 2015 r. co potwierdzało zasadność wliczenia w/w kwoty do dochodu utraconego za 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Sąd stwierdza z urzędu, że w tut. Sądzie do sygn. akt III SA/Kr 224/18 toczyła się sprawa ze skargi skarżącej J. U. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze także z dnia 27 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego (tzw. 500 plus), opartej o te same przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych jak w niniejszej sprawie, do których ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (o tzw. 500 plus) odsyła. Sprawa ta zakończyła się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2018 r., w którym Sąd w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji, a w pkt II zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postepowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uznał w niniejszej sprawie, w ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 224/18, że wypłacone w 2016 r. kwoty z tytułu ekwiwalentu i odszkodowania za czas urlopu z tytułu stosunku pracy w Niemczech należało zaliczyć do tożsamego źródła przychodu co dochody z tytułu zatrudnienia w Niemczech. W konsekwencji, skoro dochód (w rozumieniu przepisów podatkowych) z tego źródła ostatecznie wyczerpał się w 2016 r. (kiedy wypłacono ekwiwalent i odszkodowanie za utracony urlop) to należało przyjąć, że "utrata" dochodu z tytułu zatrudnienia w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.) nastąpiła w 2016 r.

Z akt wynika, że mąż skarżącej zatrudniony był w Niemczech od 23 września 2013 r. do 22 września 2015 r. (oświadczenie z dnia 15 września 2017 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej). Pracodawca niemiecki (P Sp. z o.o. [...]) odprowadzał obowiązkowo do SOKA-Bau (kasa socjalna gospodarki budowlanej), w skład której wchodził ULAK (urlopowa kasa wyrównawcza), składki na poczet przysługującego pracownikowi urlopu. Po zakończeniu zatrudnienia mąż skarżącej uprawniony był do wypłaty ekwiwalentu i odszkodowania za niewykorzystany urlop (korespondencja SOKA-Bau z mężem skarżącej z maja 2016 r.).

Zdaniem Sądu, tego typu dochody zaliczają się zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych do dochodów ze stosunku pracy. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 200 z późn. zm.) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. W świetle przytoczonego przepisu wypłacony w 2016 r. ekwiwalent i odszkodowanie za niewykorzystany urlop traktuje się jak utracony dochód z tytułu zatrudnienia skoro w latach następnych rodzina skarżącej nie uzyskiwała już dochodów z tego samego źródła.

Zdaniem Sądu, wykładnia przepisów podatkowych ma znaczenie o tyle, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 odwołuje się właśnie do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powoduje to, że przy identyfikowaniu rodzajów dochodów branych pod uwagę przy ustalaniu uprawnienia do świadczenia rodzinnego należy stosować również "podatkową" siatkę pojęciową. Zgodnie więc z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Skoro, jak już Sąd powyżej wskazał, dopiero w 2016 r. mąż skarżącej zakończył otrzymywanie należnych mu świadczeń z tytułu zatrudnienia to dopiero w tym roku nastąpiła "utrata dochodu" z tytułu zatrudnienia w Niemczech. Zgodnie z ww. art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie miało przy tym znaczenia, że świadczenia te nie zostały wypłacone bezpośrednio przez pracodawcę. W świetle powołanego przepisu nie jest istotne źródło finansowania wypłat i świadczeń. Podkreślić przy tym należy, że jak wynika z wyjaśnień SOKA-Bau pierwotnym źródłem wypłat były wpłaty pracodawcy do kasy urlopowej: "ULAK może wypłacić (...) tylko te część, jaka została opłacona (=sfinansowana) przez składki pracodawcy" (pismo SOKA-Bau z dnia 19 maja 2016 r. w aktach sprawy).

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że należy przyjąć że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nakazywała uznać dochód z tytułu ekwiwalentu i odszkodowania za niewykorzystany w Niemczech urlop za dochód "utracony" po dacie jego wypłaty (czyli jeszcze w 2016 r.). Trzeba podkreślić, że zakończenie w 2016 r. wypłat z tytułu zatrudnienia męża skarżącej w Niemczech wpłynęło znacząco na poziom dochodów całej rodziny.

Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - jak w pkt I wyroku.

Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) – jak w pkt II wyroku.