Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1148/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-31 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 1, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji i Stowarzyszenia [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] (dalej jako: "Stowarzyszenie") złożyło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie liczy 3 członków, przychody i wydatki – 0 zł. Członkowie nie płacą składek, ponieważ działają społecznie poświęcając nieodpłatnie swój czas na likwidację patologii w sądach i urzędach, "więc śmieszne byłoby żeby mieli jeszcze za to dodatkowo płacić opłacając i tak z prywatnych własnych środków np. koszty np. korespondencji, koszty biurowe, podróże itp."

Rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów zważono co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku.

Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, że Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo.

W niniejszej sprawie stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe, które w myśl przepisu art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze, że wnioskodawca w regulaminie wskazał, że celem jego działania jest m. in. "ochrona środowiska, przyrody, ekologii, ekorozwoju, demokracji, społeczeństwa obywatelskiego, praw człowieka, edukacji, zdrowia, nauki, cywilizacji, wdrożeń, innowacji, postępu, doradztwa" a środkiem działania jest m. in. "występowanie z wnioskami, opiniami do władz, urzędów, sądów, instytucji, podmiotów gospodarczych, osób fizycznych i prawnych, innych jednostek organizacyjnych w sprawach społecznych i dotyczących celów działalności statutowej Stowarzyszenia" (§ 2 ust. 1 i ust. 2.16 regulaminu). W § 6 regulaminu stwierdzono m. in., że majątek Stowarzyszenia powstaje wyłącznie ze składek członkowskich, których wysokość ustalana jest uchwałą członków. Majątek ten przeznaczony jest na realizację statutowych celów Stowarzyszenia.

Zatem w regulaminie Stowarzyszenie przewidziało, że jego działalność będzie polegać m. in. na występowaniu w postępowaniach sądowoadministracyjnych, a środki na działalność powinny pochodzić ze składek członkowskich.

Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie oświadczyło, że członkowie składek nie opłacają. W ocenie referendarza sądowego z faktu, że Stowarzyszenie odstąpiło od pobierania składek nie można wywodzić, że należy uwzględnić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Również argumentacja dotycząca działania dla dobra ogółu nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem skoro wnioskodawca podaje, że działa dla dobra społeczeństwa, to nie powinien na społeczeństwo przerzucać ciężaru finansowego swojego działania. Jeszcze raz należy podkreślić, że skoro Stowarzyszenie przewidziało możliwość występowania przed sądem jako strona, to odstępując od pobierania składek od swoich członków, powinno się liczyć z tym, że nie będzie mogło realizować swoich regulaminowych zadań.

W tej sytuacji uznano, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania w rozpatrywanej sprawie.

Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.