Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1102/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7,77, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 26.09.2013 r., [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

J. N. i C. L., następcy prawni Jerzego Nowaka właściciela nieruchomości objętej reformą rolną, zwrócili się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że część nieruchomości ziemskiej, objętej księgą hipoteczną nr [...] [...], powiat [...], oznaczonej na planie nr [...], złożonym do zbioru dokumentów księgi hipotecznej nr [...], jako parcela nr [...], o pow. [...] ha oraz pas gruntu zaprojektowany pod ulicę, o pow. [...] ha, przylegający od północy do parceli nr [...], nie podpadały pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Wskazaną decyzją z [...] września 2013 r. Wojewoda [...] orzekł, że część nieruchomości ziemskiej objętej księgą hipoteczną nr hip. [...] [...], powiat [...], oznaczona na planie nr [...] (złożonym do zbiorów dokumentów księgi hipotecznej nr hip. [...]), numerem parceli [...] o pow. [...] ha oraz pas gruntu zaprojektowany pod ulicę, o pow. [...] ha, przylegający do parceli nr [...], podpadały pod przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ uzasadnił, że przejście własności nieruchomości ziemskich następowało na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie przepisów prawa, a złożenie wniosku o uznanie, że dana nieruchomości jest wyłączona spod działania tego aktu, nie zawieszało skutku wywlaszczeniowego.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że dekret z 6 września 1944 r. dotyczył nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym i tylko te nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa.

Majątek [...] - w ocenie organu - przekraczał normy obszarowe wskazane w art. 2 ust. 1 lit. e) powołanego dekretu z 1944 r. Nieruchomości objęte żądaniem wnioskodawców zostały uwidocznione na planie podziału nieruchomości nr [...], sporządzonym w 1939 r. i złożonym do zbioru dokumentów księgi hipotecznej nr [...]. Planem tym wydzielono [...] parcel. Od nr [...] do [...] były to nieruchomości o małej powierzchni z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną, wraz z nowoprojektowanymi drogami. Ponadto wydzielono dwie parcele o znacznie większej powierzchni, tj. nr [...] i nr [...]. Podział ten został zatwierdzony przez Zarząd Miejski w [...] [...] marca 1939 r., lecz z zastrzeżeniami. Odnośnie parceli nr [...] zastrzeżono, że nie może być zabudowana do czasu wyjaśnienia jej przeznaczenia, w związku z opracowywanym planem zabudowania, a co do terenów pod nowoprojektowanymi ulicami sformułowano warunek ich bezpłatnego przekazania Miastu [...].

Z dokonanego podziału wyłączono zatem parcele nr [...], gdyż działka ta, wraz z pasem gruntu projektowanym pod drogę, nie została odłączona z księgi hipotecznej [...] [...]. Nieruchomość ta na dzień wejścia w życie reformy rolnej stanowiła własność J. N..

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że parcela nr [...], wraz z gruntem przeznaczonym pod drogę utraciła charakter nieruchomości ziemskiej i nie mogła być przejęta ww. dekretem, Wojewoda podniósł, iż nie odnalazł planu zmieniającego przeznaczenie tej nieruchomości. Nie zostało dowiedzione, że został opracowany i zatwierdzony plan zabudowy przed przejęciem [...] na własność Państwa. Z tego względu parcela nr [...] nie była działką budowlaną. Pozostała ona nieruchomością rolną, wraz z zaprojektowanym po ulicę pasem ziemi. Przy czym pozyskane przez Wojewodę dokumenty archiwalne z okresu powojennego wskazują, że dopiero po przejęciu tej nieruchomości na własność Skarbu Państwa zostały opracowane plany jej zabudowy, a ww. parcela wraz z ww. pasem gruntu pozostawała w zasobach PGR. Dowodzi to prawidłowego zastosowania w stosunku do niej przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. N. i C. L. .

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 2013 r.

Organ odwoławczy uzasadnił, że postępowanie, prowadzone na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Odnośnie Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 5), ma za przedmiot ustalenie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych.

Objęte dekretem nieruchomości ziemskie przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa ze wskazaniem ich przeznaczenia na cele wymienione w art. 1 dekretu, część druga.

Minister podniósł, że obszar ogólny majątku należącego do J. N., według protokołu przejęcia majątku na cele reformy rolnej, wynosił [...] ha, z czego [...] ha stanowiły grunty orne, [...] ha - łąki, [...] ha - pastwiska, [...] ha - ogrody warzywne, [...] ha - podwórze, zabudowania i drogi, [...] ha - nieużytki, [...], ha - dzierżawy. Nieruchomość należąca do J. N. przekraczała określoną w tym dekrecie normę obszarową. Przy czym zaznaczył, że pojęcie "nieruchomość ziemska" nie została unormowana przez ustawodawcę, dlatego należy zastosować jego wykładnię, dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. W3/89 (OTK z 1990 r. poz. 26). Trybunał wskazał, że intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Z przepisów o reformie rolnej nie wynika, aby na jej cele mogły być przeznaczone nieruchomości nie mające charakteru rolniczego, a więc np. inne nieruchomości, nie pozostające w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym.

Minister podniósł, że plan nr [...] przedstawia podział na [...] parceli części [...] i części nieruchomości [...] nr hip. [...], w granicach administracyjnych Miasta [...]. Od nr [...] do nr [...] wydzielono nieruchomości o małej powierzchni, z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną, wraz z nowoprojektowanymi drogami. Ponadto dokonano podziału także na dwie parcele o znacznie większej powierzchni tj. parcelę nr [...], o pow. [...] ha oraz parcelę nr [...], o pow. [...] ha. Podział ten został zatwierdzony przez Zarząd Miejski w [...] [...] marca 1939 r. z dwoma wyjątkami. Odnośnie parceli nr [...] - wyłączono ją spod zabudowy do czasu wyjaśnienia jej przeznaczenia w związku z opracowywanym planem zabudowania. Natomiast zastrzeżenie dotyczące nowoprojektowanych ulic, dotyczyło konieczności bezpłatnego przekazania Miastu [...] tych gruntów.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że plan nr [...] został zatwierdzony w trybie art. 57 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. R.P. z 1939 r. Nr 39 poz. 216). Jak wynika z ksiąg hipotecznych nr [...] [...] i nr [...] [...] podział nieruchomości został przeprowadzony z zachowaniem warunków określonych w urzędowej adnotacji o zgodzie znajdującej się na planie podziału. W księdze hipotecznej nr [...] [...] znajduje się wpis, że z obszaru folwarku [...] została wydzielona powierzchnia [...] ha i odłączona do nieruchomości [...] nr hip. [...] (parcele od nr [...] do nr [...]). Jest to reszta z pow. [...] ha, uwidocznionej na ww. planie. Przeniesione parcele budowlane nr [...] do nr [...] były przedmiotem dalszej sprzedaży, co wynika z treści księgi hipotecznej nr [...]. Nieruchomości objęte wnioskiem nie zostały przyłączone do księgi hipotecznej nr [...], pozostając nadal w księdze hipotecznej nr [...] [...]. Następnie, aktem notarialnym Nr [...] z [...] kwietnia 1939 r. J. N. sprzedał [...] Zakładom [...] parcelę nr [...] o pow. [...] ha. W związku z tym z ww. księgi hipotecznej nr [...] odłączono tę parcelę, pozostawiając w niej część o pow. [...] ha - przeznaczoną pod ulicę.Z kolei parcela nr [...], także pozostała w księdze hipotecznej nr [...] [...].

Organ odwoławczy uznał, że cechą świadczącą o prawnym wyodrębnieniu działki, jest sposób jej ujęcia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów. Jeżeli dla tej jednej działki założona została lub jest prowadzona księga wieczysta albo też istnieje zbiór dokumentów, działka taka stanowi odrębny przedmiot własności, choćby jej właściciel był zarazem właścicielem innych działek. Z ustalonych okoliczności sprawy nie wynika by określone we wniosku nieruchomości, stanowiące część przedwojennej nieruchomości ziemskiej, należącej do J. N., zostały skutecznie wyodrębnione prawnie od pozostałej części należących do niego nieruchomości. Dalsze czynności prawne (wzmianki w dokumentacji hipotecznej o transakcjach sprzedaży wyodrębnionych działek nr [...] do nr [...]) w odniesieniu do działek wyszczególnionych na planie nr [...] pośrednio potwierdzają, że były właściciel nieruchomości zaakceptował podział nieruchomości na warunkach określonych w planie podziału, czyli z opisanymi wyjątkami. W konsekwencji części nieruchomości ziemskiej określone we wniosku, pozostały nadal częścią nieruchomości ziemskiej J. N.. Parcele nr [...] i nr [...] nie znajdowały się w strefie planowanej zwartej zabudowy mieszkaniowej, lecz na uboczu, w obrębie użytków czysto rolniczych. Z planu podziału nr [...] jednoznacznie wynika, że przeznaczone do zabudowy działki były gruntami ornymi, jak też użytkami rolnymi, w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. i nie straciły swojego charakteru z chwilą zaakceptowania podziału przez Gminę Miasto [...].

Organ dodał, że rejestr pomiarowo - klasyfikacyjny wskazuje, że po przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, część dóbr [...] rozparcelowano między miejscowych rolników, a na pozostałym obszarze utworzono ośrodek warzywniczo-hodowlany, szkołę rolniczą, a część gruntów przekazano na rzecz Miasta [...].

Minister stwierdził, że do wydzielonych działek, które na powoływanym planie były oznaczone nr [...] do nr [...] odnosi się przywoływana wcześniej uchwała Trybunatu Konstytucyjnego sygn. W 3/89. Zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na dziatki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Powyższe powoduje, że nie mają znaczenia okoliczności podnoszone przez odwołujących jak np. cena sprzedaży, adnotacje odnośnie działki nr [...] na planie podziału, czy też nieprzyjęcie darowizny przez Gminę Miasto [...]. Miarodajne dla oceny w kwestii podpadania określonych części nieruchomości ziemskiej pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest jedynie zatwierdzenie projektu parcelacji. W przypadku działek objętych wnioskiem, jak wykazano, do takiego zatwierdzenia nie doszło.

Ze skargą na powyższe rozstrzygnięcie wystąpił J. N.. Zaskarżył on je w całości. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 80 kpa, poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w sposób sprzeczny z zasadami wiedzy i logiki, polegającej na przyjęciu, że parcele nr [...] i nr [...] oznaczone na planie nr [...], złożonym do zbioru dokumentów księgi hipotecznej [...], podpadają pod reformę rolną, gdy:

- parcele nr [...] i [...] były przeznaczone pod plac budowlany i pod projektowaną ulice, przylegającą do tego placu, co jednoznacznie wynika z planu podziału nr [...];

- z treści rejestru pomiarowego i adnotacji urzędowych umieszczonych na planie podziału nr [...] wynika, iż wszystkie działki uwidocznione na planie zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane lub grunty przeznaczone pod nowoprojektowane ulice.

- z planu podziału nie wynika, że przedmiotowe działki były gruntami ornymi, natomiast na planie [...] odnotowano informację o rodzaju prowadzonych upraw na rozparcelowanym majątku Czarnów, ale tylko na częściach stanowiących folwark, lecz nie ma jej na działkach nr [...] i [...] z mapy [...], znajdujących się poza granicami rozparcelowanego folwarku;

- na podstawie decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] sierpnia 1945 r., nr [...] przejęto na cele reformy rolnej majątek [...] o pow. [...] ha, a nie jak błędnie przyjmuje organ o pow. [...] ha, co wynika z rejestru pomiarowego przedstawionego na pierworysie rozparcelowanego majątku [...] nr [...] sporządzonym przez mierniczego A. K.,

- [...] Zakłady [...], nabywając w 1939 r. parcelę nr [...], zapłaciły cenę za parcelę budowlaną, a nie działkę rolną

co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego tj. art 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, tj., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż parcele nr [...] i [...] oznaczone na planie nr [...], podpadają pod reformę rolną i ostatecznie do zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł, na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi J. N. podniósł, że w jednej księdze hipotecznej, w przeciwieństwie do ksiąg wieczystych możliwe jest ujawnienie wielu nieruchomości o różnej funkcji (przeznaczeniu). Tym samym od [...] marca 1939 r. sporne działki już nie stanowiły nieruchomości ziemskiej, wchodzącej w skład [...]. Wbrew stanowisku organu, zarówno parcela nr [...], jak i nr [...], stanowiły parcele budowlane. To, że dla parceli nr [...] zastrzeżono wpisem ujawnionym na planie podziału, że nie może ona być zabudowana nie znaczy, że nie stanowiła ona parceli budowlanej. Chodziło jedynie o określenie w nowym planie charakteru jej zabudowy (rodzaju możliwych do zrealizowania na niej obiektów budowlanych).

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody orzekające, że część nieruchomości ziemskiej objętej księgą hipoteczną nr hip. [...] [...] powiat [...], oznaczona na planie nr [...], złożonym do zbioru dokumentów księgi hipotecznej nr hip. [...], numerem parceli [...] oraz pas gruntu zaprojektowany pod ulicę, o pow. [...] ha, przylegający do parceli nr [...], podpadały pod przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzje organu I i II instancji zostały wydane, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powołany przepis przewidywał możliwość orzekania, na wniosek właściciela, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformie rolnej, zwanego dalej "dekretem".

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie, stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Powyższe nieruchomości przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga. Przy tym, stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, nieważne były wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu 1 września 1939 r.

W ocenie skarżącego wskazane uprzednio nieruchomości nie były nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym, lecz gruntami wydzielonymi pod zabudowę, znajdującymi się w [...]. Przy czym o tym, że nie były to nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym świadczy, dokonany podział tych nieruchomości na wskazane [...] parcel oraz jego zatwierdzenie.

Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności nie mogły jednak, w ocenie Sądu, skutkować wyłączeniem przedmiotowych gruntów spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Zagadnienie, jakie właściwie okoliczności skutkują utratą przez nieruchomość charakteru ziemskiego, podlegało analizie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, LEX nr 25203 - wskazanej także przez organy administracji - wyjaśniono, iż zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane, po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem z datą dokonanego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Pomimo, iż powyższa uchwała Trybunału Konstytucyjnego utraciła moc powszechnie obowiązującą, to stanowisko w niej zawarte znalazło akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2895/12, z 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563, z 20 lutego 1996 r., II SA 1322/94). Stanowisko to podziela również w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Wobec powyższego, warunkiem koniecznym zmiany charakteru nieruchomości ziemskiej na budowlany było zatwierdzenie podziału nieruchomości ziemskiej na działki budowlane przed 1 września 1939 r. Przy tym, aby takie zatwierdzenie podziału było skuteczne musiało ono być dokonane w sposób zgodny z przepisami obowiązującymi we wskazanej dacie.

W dacie 1 września 1939 r. parcelację nieruchomości regulowały, m. in. przepisy ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. z 1926 r., Nr 1, poz. 1, ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Analiza powołanych aktów prawnych (w brzmieniu obowiązującym 1 września 1939 r.) potwierdza, iż w obu przypadkach podstawowym stadium parcelacji było wyodrębnienie działek przez właściciela z należącej do niego nieruchomości ziemskiej, w zatwierdzonym przez właściwy organ projekcie (planie) parcelacji, w którym wydzielano działki z przeznaczeniem na określone cele (por. art. 65-67 ustawy z 28 grudnia 1925 r. oraz art. 52 - 58 rozporządzenia z 16 lutego 1928 r.). Dla skuteczności parcelacji, mającej wpływ na spełnienie normatywów powierzchniowych z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, istotne było więc by zatwierdzenie parcelacji nastąpiło przed 1 września 1939 r., co wynika z brzmienia art. 2 ust. 2 dekretu.

Po analizie akt sprawy Sąd w całości podzielił ocenę dokonaną zarówno przez Wojewodę, jak też Ministra. Zebrane w sprawie dowody wskazują, że nie doszło do skutecznego zatwierdzenia parcelacji spornych nieruchomości, w rozumieniu opisanych wyżej regulacji. Podział, zobrazowany na opisanej uprzednio mapie, został bowiem dokonany z dwoma wyjątkami, tj. parcela nr [...] została wyłączona spod zabudowy do czasu wyjaśnienia jej przeznaczenia, w związku z opracowywanym wówczas nowym planem zabudowania. Zaś opisany grunt o pow. [...] ha, wydzielony z przeznaczeniem pod nowoprojektowane ulice, miał zostać przekazany bezpłatnie Miastu [...]. Innymi słowy skuteczny podział tych nieruchomości nie mógł nastąpić do czasu ziszczenia się opisanych warunków. Pozostałe działki od nr [...]-[...] zostały natomiast wydzielone w sposób skuteczny pod względem prawnym i faktycznym, a ich przeznaczanie uległo zmianie.

Jak wskazano, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż warunkiem zmiany charakteru nieruchomości ziemskiej na budowlany było zatwierdzenie projektu parcelacji przez okręgowy urząd ziemski zgodnie z ustawą z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, bądź zatwierdzenie planu parcelacji przez wydział powiatowy, zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. W niniejszej sprawie taka sytuacja jednak, w odniesieniu do spornych gruntów, w istocie nie wystąpiła. Do całkowitej skuteczności czynności zatwierdzenia parcelacji konieczne było wypełnienie określonych warunków, w tym powstanie nowego planu zabudowania dla spornych terenów, którego unormowania pozostawałyby w zgodzie z ich przeznaczeniem określonym planie podziału.

Skutecznego zatwierdzenia parcelacji przedmiotowych nieruchomości przed 1 września 1939 r. nie dowodzi powoływana przez skarżącego okoliczność, że jedna z działek objętych podziałem została sprzedana na potrzeby [...] Zakładów [...] po cenie, która obowiązywała dla gruntów budowlanych. W stosunku do wskazanych nieruchomości nie można mówić o zmianie ich charakteru, gdyż nie zaszły okoliczności, które warunkowały w tej części dokonanie skutecznego prawnie podziału. Skoro parcela nr [...] była wyłączona spod zabudowy do czasu wyjaśnienia jej przeznaczenia w związku z opracowywanym planem zabudowy, to oznacza, że nie uzyskała przeznaczenia pod budownictwo do czasu uchwalenia odpowiedniego planu zabudowy. Warunek wyznaczenia w powołanym planie przebiegu ulicy i bezpłatnego przekazania gruntu pod nią implikował z kolei zatwierdzenie w tej części podziału. Innymi słowy dopiero prawnie skuteczne wejście do obrotu prawnego planu zabudowy przygotowywanego przed wojną dla tych terenów powodowało prawnie skuteczną zmianę przeznaczenia spornych gruntów. Oczywiście plan nie miał żadnego wpływu na status pozostałych parceli od nr [...] do [...] - co do których żadne warunki nie zostały sformułowane.

Reasumując, do daty 1 września 1939 r. parcela nr [...] oraz pas gruntu o pow. [...] ha nie zmieniły swojego dotychczasowego rolnego przeznaczenia, stanowiąc dalej część majątku ziemskiego. Nie zostały one skutecznie wydzielone, ani pod względem fizycznym, ani prawnym z [...]. Ustalenia powyższe organy prawidłowo wywiodły m.in. z tego, iż nie udało się odnaleźć planu zabudowy spornego terenu, sporządzonego przed wojną, jak też z wynikających z materiału dokumentacyjnego powojennych losów wskazanego gruntu, który był objęty przez PGR i służył produkcji rolniczej.

Z powyższych względów Sąd uznał stanowisko organów w sprawie za prawidłowe.

Na marginesie należy wskazać, że następstwem uznania, iż został spełniony warunek bezpłatnego przekazania nieruchomości Miastu [...] przed 1 września 1939 r., a więc tej część skuteczności zatwierdzenia podziału, jest jednoczesna konieczność stwierdzenia, że wnioskujący o wyłączenie tego terenu spod działania reformy rolnej nie mają żadnej legitymacji do formułowania swojego żądania, gdyż ich poprzednik utracił własność tego gruntu jeszcze przed wejściem w życie dekretu.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących, dotyczących błędnego określenia powierzchni majątku, wskazać należy, że w ocenie Sądu kwestia ta nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Na cele reformy rolnej przechodziły nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Z akt sprawy wynika, że przejęta na cele reformy rolnej nieruchomość poprzednika prawnego skarżącego, z całą pewnością miała powierzchnię ponad [...] ha, spełniała zatem normy obszarowe określone w dekrecie o reformie rolnej.

W tym stanie rzeczy nie można uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 kpa. Uzasadnienie decyzji zostało sporządzone, zgodnie z art. 107 § 3 kpa, a organ wyczerpująco rozważył i wyjaśnił okoliczności sprawy, nie naruszając zasad procedury administracyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji.