Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1306/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Mydłowska, Sędzia WSA Beata Krajewska, Sędzia WSA Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Protokolant Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S C na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z [...] marca 2009 r. znak [...] 2. Zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S C kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowił utrzymać w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009 r., znak[...] , o odmowie stwierdzenia nieważności części decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [..] z dnia [..] 12.2006 r. ([...] ). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w[...] , powołując się na art. 83 ust 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.), art. 108 § 1 i art. 116 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdził, że S C jako prezes jednoosobowego zarządu "S" Sp. z o.o. ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania wynikające z działalności spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Łączna kwota zadłużenia "S" Sp. z o.o. za okres [...] została określona na [...] zł, w tym składki w kwocie [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł liczone na dzień [..] .12.2006r.

Od powyższej decyzji S C, zgodnie z pouczeniem, złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia [...] września 2008r. w sprawie o sygn. akt [...] odwołanie oddalił.

W dniu [...] grudnia 2008r. pełnomocnik S. C złożył do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wniosek o stwierdzenie nieważności części decyzji ostatecznej ZUS z [...] 12.2006 r. Powołał się na art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 180 k.p.a., w związku z art.83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] przeniósł odpowiedzialność na zarząd Spółki za zaległości zarówno Spółki, jak i pracowników. Wywodził, że [...] S Spółka z o.o. była jedynie płatnikiem składki w części przypadającej od pracowników. Zakres odpowiedzialności osób trzecich określony został szczegółowo w art. 107 ustawy Ordynacja podatkowa. Odpowiedzialność osoby trzeciej na podstawie art. 107 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa obejmuje także nie pobrane lub pobrane a nie wpłacone należności przez płatników lub inkasentów. Przepisu tego jednak nie stosuje się do odpowiedzialności z tytułu składek, wynika to wprost z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wyraźnie stanowi, iż do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 107 § 1, 1a i § 2 pkt 2 i pkt 4. Ustawodawca nie przewidział zatem rozciągnięcia obowiązku na osoby trzecie z tytułu składek na ubezpieczenia pobranych przez płatnika. Zdaniem wnioskodawcy, gdyby ustawodawca zamierzał rozszerzyć odpowiedzialność na osoby trzecie z tytułu składek nie pobranych lub pobranych a nie wpłaconych przez płatnika, to wskazałby to wyraźnie w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Decyzją z dnia [...] marca 2009r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności części decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] .12.2006 r. ([...] ) . W uzasadnieniu decyzji wskazał, że pojęcie "płatnik" zawarte w ustawodawstwie podatkowym i zdefiniowane w art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie są tożsame .Przepisy uosus nakładają na płatnika składek ( art. 17) obowiązek comiesięcznego obliczania, rozliczania i przekazywania do Zakładu w całości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, niezależnie od sposobu finansowania tych składek określonego w art. 16. Z powyższego – zdaniem organu - wynika, iż w przypadku pracodawcy zatrudniającego pracowników, zobowiązanym do odprowadzenia składek do ZUS jest wyłącznie ten pracodawca jako płatnik składek. Zatem, odmiennie niż w prawie podatkowym, w sytuacji, gdy za zobowiązanego składki na ubezpieczenia społeczne odprowadza płatnik składek, odpowiedzialność za należności z tego tytułu obciążą pracodawcę jako płatnika składek na zasadach art. 31 i art. 32 uosus w związku z art. 107 i nast. ustawy Ordynacja podatkowa. Z tych też względów trudno jest mówić o braku podstawy prawnej do wydania decyzji z dnia [...].12.2006 r.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister utrzymał w mocy powyższą decyzję. Podtrzymał także argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik SC wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 107 & 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na odmowie stwierdzenia nieważności części decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy osoba trzecia, w tym przypadku Prezes Zarządu, płatnika składek [...] S Spółka z o.o., nie może odpowiadać za składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), a może odpowiadać jedynie za składki finansowane przez płatnika – [...] S Spółkę z o.o.. W uzasadnieniu skargi podtrzymał dotychczas zaprezentowane argumenty.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać w obrocie prawnym.

W sprawie należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie WSA decyzje wydane w niniejszej sprawie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ).

Przepis art. 180 § 1 k.p.a. określa zasadę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, przewidując wyjątki od regulacji kodeksowych w przepisach dotyczących ubezpieczeń. Takim właśnie przepisem szczególnym, zawierającym wyjątek od regulacji zawartej w art. 157 § 2 k.p.a. jest, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przepis art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wspomniana ustawa wprowadza w art. 83 ust. 2 regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia do sądu powszechnego. W przepisie art. 83a ust. 2 przewiduje jednocześnie, że decyzje ostateczne organu rentowego, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego, mogą być z urzędu przez organ uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istnieje więc wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 83a ust. 2 dopuszczający taki wyjątek powinien być interpretowany w sposób, który wyklucza możliwość powstawania kolizji pomiędzy tymi postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Z kolizją mielibyśmy do czynienia, gdyby przyjąć, że strona może na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny. Wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Z tych względów należy przyjąć, iż przepis art. 83a ust. 2 przywoływanej ustawy pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Oznacza to, że w takich sprawach nie ma zastosowania przepis art. 157 § 2 k.p.a. przewidujący wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r. w sprawie II GSK 240/08 ( Lex nr 493540 ). Należy w tym miejscu także przypomnieć, że stanowisko, że ostateczne decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony zajęło Kolegium Kompetencyjne Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 25 lutego 2003 r. sygn. akt III KKO 18/2002 ( LexPolonica nr 365713 , OSNP 2004/5 poz. 91 ).

Z powyższego wynika, że organ, otrzymując wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji , w przypadku gdy była ona przedmiotem kontroli przez sąd powszechny, winien odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności .

Podsumowując należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził nieważność tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.