Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 837/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 138  par. 1  pkt 3,  art. 28,  art. 145  par. 1,  art. 145a   par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania R. S., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], z mocy prawa, własności nieruchomości, położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, przez Gminę [...] własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...]. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość spełnia warunki określone przepisem art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)- zwanej dalej "ustawą".

Odwołanie od decyzji Wojewody złożył R. S., który domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołujący się nie wskazał okoliczności, które wskazywałyby na jego uprawnienie do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Wojewodę brak jest podstaw do uznania za zagadnienie wstępne rozstrzyganie w tej materii. Odwołujący się w odwołaniu polemizuje ze stanowiskiem organu pierwszej instancji w tym przedmiocie, nie wskazując jednak okoliczności, które miałyby stanowić o jego uprawnieniu do występowania w sprawie niniejszej w charakterze strony.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi R. S. wskazał, że Gmina [...] uzyskała zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości z naruszeniem prawa, w tym i przepisów karnych. Skarżący uważa, że zasiedzenie gruntu winno nastąpić na rzecz wnioskującej o nabycie gruntu w tym trybie Gminnej Spółdzielni [...] w C. Sprawa karna dotycząca tego zdarzenia jest w toku. Skarżący podał też, że będzie dochodził swoich praw poprzez wznowienie postępowania sądowego o zasiedzenie gruntu. Skarżący swój interes prawny wywodzi z tego, że na spornym gruncie jest posadowiony obiekt użytkowy który wynajmuje od 1992 r. od ówczesnej Gminnej Spółdzielni [...] w C., z prawem jego pierwokupu. Obiekt ten przejęła od Spółdzielni, za zwolnienie z długu Gmina [...]. Skarżący podał, że na nieruchomości tej poczynił nakłady które nie zostały zwrócone i nie zostało zrealizowane jego prawo pierwokupu. Zbycie obiektu posadowionego na spornym gruncie przez Spółdzielnię nastąpiło bez zawiadomienia skarżącego jako najemcy i nie mógł on skorzystać z prawa pierwokupu najmowanego mienia. Skarżący uważa, że skomunalizowanie nieruchomości zagraża jego interesom, ponieważ Gmina [...] jako nabywca obiektu uchyla się od realizacji zobowiązań ciążących na Spółdzielni w stosunku do skarżącego. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy błędnie ustalił, że R. S. jest jedynie najemcą jednego z lokali, ponieważ skarżący jest najemcą całego budynku posadowionego na przedmiotowym gruncie. Skarżący podał też, że jest członkiem Gminnej Spółdzielni [...] w C., a więc jest współwłaścicielem całego jej majątku i także z tego faktu wywodzi swój interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że skarżący może dochodzić swoich roszczeń o zwrot nakładów w postępowaniu przed sądem powszechnym. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że skarżący wynajmuje obiekt na spornym gruncie od 1992 r., a zatem nie ma uprawnień strony ponieważ nie był najemcą w dniu 27 maja 1990 r. – w dacie istotnej z punktu widzenia komunalizacji nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W piśmie z dnia 27 listopada 2012 r. R. S. ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu podniósł, że bycie najemcą wolnostojącego obiektu użytkowego nie oznacza, że nie jest użytkownikiem gruntu, na którym obiekt jest posadowiony. Uważa, że dochodzenie przed sądem powszechnym praw z pierwokupu i o zwrot nakładów będzie utrudnione, do czasu gdy te kwestie nie zostaną wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym. Skarżący podał, że na spornym gruncie nie jest od 1992 r., ale od 21 lipca 1981 r., ponieważ w tej dacie zawarł ze Spółdzielnią umowę o prowadzenie na warunkach zlecenia punktu sprzedaży detalicznej. Następnie, prawdopodobnie w 1983 r. skarżący zawarł ze Spółdzielnią umowę dzierżawy, która została przekształcona w umowę najmu w 1987 r., która w późniejszym czasie została uzupełniona aneksem dotyczącym prawa pierwokupu. Wobec tego warunek władania gruntem na dzień 27 maja 1990 r. skarżący spełnił.

W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 13 maja 2013 r. skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy w P. w zakończonej prawomocnie sprawie o zasiedzenie doręczył skarżącemu w 2013 r. odpis postanowienia oddalającego jego zażalenie na odmowę dopuszczenia R. S. do dalszego udziału w sprawie o zasiedzenie w charakterze uczestnika postępowania, co otwiera skarżącemu drogę do wniesienia do Sądu Najwyższego środka zaskarżenia, a także do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w prawomocnie zakończonej sprawie o zasiedzenie. Skarżący uważa, że w sprawie o komunalizację przedmiotowej nieruchomości istnieje podejrzenie działalności korupcyjnej ze strony instytucji publicznych. Sąd winien również wziąć pod uwagę to, że wieloletnia walka skarżącego o sprawiedliwość, zajęła czas, pochłonęła pieniądze i nadszarpnęła zdrowie skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa trafnie wskazała w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy uprawnienia strony posiadają tylko: Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy natomiast interesu prawnego najemcy, czy użytkownika mienia objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina. Stanowisko w tym zakresie jest od lat ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z dnia 29 września 1998 r., sygn. I SA 57/98 LEX nr 45032; z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 498/09 – opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Faktem jest to, że skarżący podaje, iż w dacie 27 maja 1990 r. był najemcą obiektu użytkowego w C. przy ul. [...]. Sąd zwraca uwagę, że ze zgromadzonych dowodów w sprawie wynika jedynie, że skarżący od 1992 r. jest najemcą przedmiotowego obiektu, a zatem nie miał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Istniejące w tym dniu prawo najmu dawało skarżącemu jedynie interes faktyczny, który nie uprawniał do bycia stroną tego postępowania. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżącego to, czy umowa najmu została zawarta przed dniem 27 maja 1990 r., czy po tej dacie. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący w dniu 1 września 1987 r. zawarł z Gminną Spółdzielnią [...] w C. umowę najmu obiektu handlowego położonego na działce nr [...] na czas nieokreślony, to i tak nie byłby stroną postępowania komunalizacyjnego.

Nie można też przyjąć, że powoływane przez skarżącego niezrealizowane prawo pierwszeństwa w nabyciu wynajmowanego obiektu handlowego kreowało interes do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Faktem jest, że w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 1 czerwca 1998 r., sygn. akt OPS 3/98 wskazano, że uprawnienia najemców i dzierżawców lokali, które wynikały z obowiązującego do dnia 31 grudnia 1997 r. przepisu art. 21 ust. 7 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), do nabycia tych lokali w trybie bezprzetargowym i za cenę równą ich wartości, ustaloną w sposób określony w art. 38 tej ustawy, dotyczyły także lokali użytkowych, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy (ONSA 1998/4/109). Sąd nie dostrzegł jednak w jaki sposób nabycie przez Gminę [...] z mocy samego prawa nieruchomości na której znajdował się przedmiotowy obiekt godziłoby w prawa skarżącego. Zdaniem Sądu, przekształcenia własnościowe jakie nastąpiły z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. pomiędzy Skarbem Państwa, a Gminą [...], ani nie wygaszały praw skarżącego, ani ich nie ograniczały, czy też nie uniemożliwiały mu korzystania z przysługujących mu praw (por. np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1117/11, LEX nr 1136629).

Zdaniem Sądu, interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym nie można było też wywieść z prawa członkostwa przysługującego skarżącemu w Gminnej Spółdzielni [...] w C. Nie wdając się w ocenę, czy skarżący rzeczywiście jest członkiem tej Spółdzielni należy tylko zasygnalizować, że prawa członka Spółdzielni określone w Dziale III ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) przysługiwały mu względem Spółdzielni (np. prawo do korzystania ze statutowych świadczeń Spółdzielni, roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości pieniężnej, prawo do odwołania się od uchwały Spółdzielni), ale w żaden sposób nie uprawniały R. S. do reprezentowania interesów Spółdzielni na zewnątrz jako odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej.

Interesu prawnego do udziału w postępowaniu komunalizacyjnym nie kreowało także to, że skarżący poniósł finansowe nakłady na przedmiotowy obiekt handlowy. Roszczenia o zwrotu nakładów na rzecz mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Przedmiot postępowania komunalizacyjnego nie dotyczy tego zagadnienia.

Interesu prawnego w tego rodzaju postępowaniu nie można było wywieść z okoliczności faktycznych takich jak podejrzenie działań korupcyjnych ze strony władz publicznych, wieloletnia walka skarżącego o sprawiedliwość, pochłonięty na te działania czas i środki finansowe, stan zdrowia skarżącego.

Jeżeli natomiast R. S. uważa, że Gmina [...], która nabyła przedmiotowy obiekt handlowy od Gminnej Spółdzielni [...] w C. nie wywiązuje się z zobowiązań względem skarżącego jakie wcześniej miała Spółdzielnia, to winien podjąć odpowiednie kroki prawne, aby doprowadzić do wykonania zobowiązań wynikających z umowy najmu. Właściwą w tym zakresie drogą jest droga procesu cywilnego.

Skoro zatem odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], z mocy prawa, własności nieruchomości, położonej w C. oznaczonej jako działka nr [...] wniósł podmiot nie będący stroną tego postępowania, to Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo zastosowała przepis art. 138 § 1 pkt 3 Kpa i poprzez wydanie decyzji umorzyła postępowanie odwoławcze. Jak bowiem wskazano w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 (ONSA 1999/4/119) stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 Kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa.

Odnosząc się natomiast do wskazywanych w piśmie skarżącego z dnia 13 maja 2013 r.) takich kwestii jak konieczność zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), z powodu: trwających postępowań karnych (pkt 1,3,5 pisma), postępowań cywilnych (pkt 7,8,9 pisma), postępowań sądowoadministracyjnych (pkt 11,12,13,14 pisma), postępowania kontrolnego (pkt 2 pisma), postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (pkt 10 pisma), postępowania skargowego (pkt 6 pisma), to Sąd zauważa, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy umożliwiał ocenę legalności decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i wydanie w tej sprawie wyroku. Jeżeli natomiast okaże się, że na skutek zakończenia się postępowań karnych, postępowań cywilnych, w szczególności postępowania mającego podważyć orzeczenie o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości, postępowań sądowoadministracyjnych i postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym wystąpią określone okoliczności faktyczno-prawne mające istotny wpływ na ocenę interesu prawnego najemcy w postępowaniu komunalizacyjnym, wówczas może wchodzić w grę uruchomienie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 Kpa).

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.