Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 62/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 3, § 3, § 4 ust. 2, § 5 ust. 1 pkt 1  5, § 27 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1 art. 2 lit. c
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: art. 21 ust.1 -3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 marca 2014r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR) przyznał K.W. płatność rolnośrodowiskową na 2012 r. w łącznej wysokości 48.030,48 zł, w tym z tytułu realizacji:

Pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania – dla powierzchni 78,44 ha, w wysokości 22.590,72 zł;

2) Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód:

- wariant 8.3.2 - Międzyplon ścierniskowy - na obszarach zagrożonych erozją – dla powierzchni 36,74 ha, w wysokości 20.280,48 zł,

- wariant 8.2.2.- Międzyplon ozimy - na obszarach zagrożonych erozją – dla powierzchni 6,69 ha, w wysokości 3.654 zł,

- wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy – dla powierzchni 4,48 ha, w wysokości 1.505,28 zł.

W związku z przyznaniem rolnikowi kwot z ww. tytułu w pomniejszonej wysokości, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w wyniku poczynionych w sprawie ustaleń wykluczono z płatności w ramach wariantu 1.1., działki rolne nie użytkowane jako grunty orne, tj. działki oznaczone we wniosku jako T, G, A, R, DD, N, O, H, I, J i Z. Z objęcia płatnościami wykluczono też zadeklarowane po raz pierwszy w 2012 r. działki rolne o symbolach U i W. Z kolei, na działkach oznaczonych jako G i J producent rolny zadeklarował łąkę trwałą, podczas gdy na całej działce rolnej G oraz na części działki rolnej J, tj. na powierzchni 1,24 ha, stwierdzono rzepak ozimy. Ponadto, w związku z zastosowanym podczas kontroli na miejscu kodem DR 50 (granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej), organ I instancji w ustalił powierzchnie działek rolnych oznaczonych jako D, L, Y, S, uprawniające do objęcia płatnością. Wyliczając wysokość płatności rolnośrodowiskowej uwzględnił zaś kwotę pomniejszeń w wysokości 20%, z tytułu niezachowania zadeklarowanych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Jednocześnie nie uznał argumentacji strony o wystąpieniu w 2012 r. strat w uprawach na skutek gradobicia. Pomimo bowiem przedłożenia protokołu szkód sporządzonego w dniu 24 lipca 2012 r. przez Ośrodek Doradztwa Rolniczego, w gospodarstwie strony nie wystąpiła poważna katastrofa naturalna.

W odwołaniu od tej decyzji K.W. wyjaśnił, że z uwagi na liczne zachwaszczenie występujące na działce G i na części działki J oraz niebezpieczeństwo erozji, w dniu 25 sierpnia 2012 r. postanowił wykonać uprawę i siew poplonu rzepaku. Na wiosnę 2013 r. obsiał zaś te grunty mieszanką traw. Aktualnie są one użytkowane jako trwały użytek zielony. Jak zaznaczył, dokonane zabiegi zostały zapisane w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" wskazał, że w dniu 15 marca 2011 r. strona podjęła pięcioletnie zobowiązania rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 1 wariant 1.1 – w odniesieniu do powierzchni 79,28 ha, zaś w ramach Pakietu 8 wariant 8.3.2 – w odniesieniu do powierzchni 14,79 ha. Organ odwoławczy opisał w formie graficznej tabeli, na stronie 4 decyzji poszczególne, zadeklarowane przez rolnika do objęcia w 2012 r. płatnością rolnośrodowiskową, działki rolne. Wskazał ponadto na ustalenia kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej w odniesieniu do każdej z tych działek, jak również ich powierzchni. Podniósł, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych m.in. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie", "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Podkreślił, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zachodzi zmiana wymieniona w § 5 ust. 1 pkt 1 – 5 ww. rozporządzenia. W dalszej zaś kolejności powołał brzmienie przepisów § 2 ust. 1 pkt 3, § 3 i § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, określających warunki i zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Odwołał się również do definicji "trwałych użytków zielonych" w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1).

Po dokonaniu wyliczenia kwot płatności rolnośrodowiskowych w ramach poszczególnych wariantów, jako prawidłowe organ odwoławczy ocenił ustalenia decyzji pierwszoinstancyjnej co do powierzchni użytkowanej w 2012 r. rolniczo. Stwierdził, że wyniku przeprowadzonej w dniach 30 października – 26 listopada 2012 r. kontroli na miejscu, do działki rolnej G prawidłowo zastosowano kod DR6, zgodnie z którym nie stwierdzono na tej działce deklarowanej uprawy. Podobnie w przypadku działki rolnej J, na której zadeklarowano łąkę trwałą, na części powierzchni o wielkości 1,24 ha stwierdzono rzepak ozimy. Organ II instancji odwołał się do uwag inspektora terenowego na stronie 9 raportu z kontroli, w świetle których powierzchnia deklarowana użytków zielonych według planu wynosiła 19,03 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 18,07 ha. Ponadto na stronie 9 raportu z kontroli w tabeli, w pozycji E podano, że zastosowany został kod pokontrolny 06 w odniesieniu do działek G i J, na których nie stwierdzono trwałych użytków zielonych. Z raportu wynikało, iż rolnik zaorał częściowo działkę rolną J i w całości działkę rolną G oraz obsiał je rzepakiem ozimym. Organ podkreślił, że powyższe ustalenia potwierdziła strona w złożonym odwołaniu podając, iż w dniu 25 sierpnia 2012 r. na działce rolnej G i na części działki rolnej J postanowiła wykonać uprawę i siew poplonu rzepaku, ponieważ działki te są zagrożone erozją. Z powyższego wynika, że rolnik nie dochował zobowiązania zawartego w § 4 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co czyni zasadnym pomniejszenie płatności zgodnie z § 27 ust. 4 tego rozporządzenia.

Organ odwołał się też do pozostałych ustaleń postępowania w kwestii zastosowania kodu DR50 do działek rolnych: D, L, S, Y, skutkującego pomniejszeniem powierzchni ww. działek rolnych odpowiednio do: 5,62 ha, 4,18 ha, 6,39 ha i 4,48 ha.

Podkreślił, że rolnik już na etapie zapoznania się z raportem z kontroli na miejscu, miał możliwość ustosunkowania się do jego wyników, niemniej jednak wniósł zastrzeżenia do zastosowanego w kontroli kodu DR06, dopiero w odwołaniu. Dyrektor OR ARiMR wskazał, że podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych skarżący zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na zakres płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Przy czym zdaniem organu II instancji, w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające odstąpienie od zastosowania obniżek i wyłączeń, w myśl art. 73 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., określającego wyjątki w zakresie stosowania obniżek i wykluczeń, gdy nieprawidłowości nie wynikają z winy rolnika. W sprawie nie zaistniała też sytuacja, która potwierdziłaby wystąpienie w gospodarstwie strony "siły wyższej". Przedstawione przez stronę dokumenty, tj. zawiadomienie z dnia 19 lipca 2012 r. o wystąpieniu w gospodarstwie gradobicia na powierzchni 72 ha oraz protokół z oszacowania szkody z lustracji przeprowadzonej na miejscu w dniu 24 lipca 2012 r., nie znalazły potwierdzenia w wynikach przeprowadzonej w dniach od 30 października do 26 listopada 2012 r. kontroli na miejscu. Dokonana w toku tej kontroli ocena gruntów rolnych nie wskazywała na wystąpienie katastrofy naturalnej poważnie dotykającej gruntów gospodarstwa i to, że gradobicie miało wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji, nie wystąpiła w sprawie żadna z okoliczności wymienionych w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, np. śmierć rolnika, jak również żadna z okoliczności wymienionych w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, np. wywłaszczenie części nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, strona wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

- art. 138 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej jako: "K.p.a.", poprzez nieprzeprowadzenie postępowania przez organ odwoławczy i ograniczenie postępowania prowadzonego przez ten organ jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 138 w zw. art. 15 K.p.a., skarżąca podniosła, że rola organu odwoławczego nie może ograniczać się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz organ ten zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego, który obowiązuje na dzień orzekania. W konsekwencji organ odwoławczy powinien we własnym zakresie dokonać prawidłowych ustaleń i skonfrontować je ze stanowiskiem organu I instancji. Tak interpretując obowiązki organu odwoławczego strona wywiodła, że w niniejszej sprawie w istocie nie rozpatrzono odwołania, a jedynie dokonano kontroli prawidłowości decyzji organu I instancji. W odwołaniu skarżący wskazywał zaś, że działki na których zadeklarował trwały użytek zielony w okresie wegetacyjnym były użytkowane jako łąka trwała. Ponieważ pod koniec okresu wegetacji zauważył liczne zachwaszczenia, podjął działania, które miały doprowadzić do odnowienia trwałych użytków zielonych. Siew rzepaku został wykonany z uwagi na zagrożenie działek erozją, następnie działki ponownie zostały uzupełnione mieszanką traw. Dokonane przez rolnika czynności miały na celu zachowanie trwałego użytku zielonego w dobrej kulturze rolnej, a związane były z występującymi w ostatnich latach szczególnie niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi w postaci suszy i gradobicia. W celu potwierdzenia swoich tez strona przedłożyła protokół oszacowania szkody w uprawach, podnosząc, że komisje szacujące te szkody powoływane są na mocy rozporządzenia wojewody wyjątkowo, jedynie w określonych prawem przypadkach.

Jak podniesiono w skardze, w obszernym uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, w którym przywołano szereg przepisów prawa oraz zamieszczono tabele i wyliczenia, zabrakło chociażby jednego stwierdzenia, które w sposób merytoryczny odnosiłoby się do argumentacji odwołania. Organ nie odniósł się do twierdzeń strony, że czynności których dokonała, można zakwalifikować jako czynności zmierzające do zachowania trwałego użytku zielonego w dobrej kulturze rolnej. W ocenie skarżącego, dokonanie tego rodzaju ustaleń wymagałoby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu agrotechniki, gdyż są to wiadomości specjalne, którymi organ nie dysponuje. Konieczności dokonania szczegółowej analizy materiału i ewentualnego powołania biegłego nie zmienia fakt, iż art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich modyfikuje sposób procedowania w postępowaniach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych, względem ogólnego postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem, kiedy strona postępowania, stosując się do owego swoistego "rozkładu ciężaru dowodu" przedstawi dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, to na organie, stosownie do art. 21 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, ciąży obowiązek wyczerpującego jego rozpatrzenia.

Skarżąca podała, że kwestią której kluczową w niniejszym postępowaniu, było stwierdzenie organu o "zaniechaniu przez rolnika prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach w sposób przyjęty w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym". Tymczasem, ani z rejestru działalności rolnośrodowiskowej, ani tym bardziej z dokumentacji fotograficznej nie wynika, aby dokonała ona na tych gruntach, prac ornych. Wręcz przeciwnie, w świetle dokumentacji fotograficznej, pomiędzy rzepakiem widoczne są kępy traw i roślin występujących na użytkach zielonych. Do wyjaśnienia tych okoliczności konieczne są zdaniem strony, wiadomości specjalne. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie wynika zaś na podstawie czego, oprócz dokonanych przez osoby nie posiadające wiedzy specjalistycznej, metodą "na oko" oględzin, przyjęto, iż czynności podjęte przez stronę stanowiły "zaniechanie prowadzenia i utrzymania trwałego użytku zielonego".

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.".

Wniesiona przez K.W. skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można skutecznie zarzucić, iż organy podatkowe przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub postępowania podatkowego.

Odwołując się do istotnych z punktu widzenia zaskarżonego aktu regulacji prawnych, wskazać należy, że stosownie do treści § 27 ust. 4 cyt. wyżej rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Z przepisów tych wynika bezwzględny obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, co stanowi istotny element zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Powołany w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przepis § 4 ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych", odsyła do definicji zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009. Wskazuje ponadto na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23, 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. W tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt).

Definicja ta jest jednoznaczna. Trwałym użytkiem zielonym w świetle cytowanego przepisu jest nie każdy użytek zielony zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych lub powstałych w wyniku działalności rolniczej, ale wyłącznie taki, który nie został włączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej.

W świetle powyższych unormowań, niezachowaniem występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, jest niewątpliwie dokonanie zmiany uprawy dotychczasowej, w wyniku której grunt nie będzie przez jakiś czas zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych. Takie rozumienie powyższych przepisów wynika zdaniem Sądu z celu regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementy krajobrazu rolniczego oraz rekompensata dochodów uzyskiwanych z tytułu uprawy użytków zielonych, albowiem wymogi dotyczące ekstensywnej gospodarki na łąkach i pastwiskach, takie jak: ograniczenie nawożenia azotem, ograniczenia w prowadzeniu zabiegów agrotechnicznych, zakaz działań wpływających na odwodnienie terenu, konieczność pozostawiania przez okres 5 lat – 5-10% powierzchni nieskoszonej, wykonywanie maksymalnie dwóch pokosów, wpływają na obniżenie plonów. Cele i charakter ekstensywnej gospodarki prowadzonej na trwałych użytkach zielonych w sposób bezsprzeczny wskazują, że grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych stają się użytkiem zielonym dopiero po upływie minimalnego pięcioletniego okresu wskazanego w przepisie prawa (p. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 listopada 2013r. o sygn. akt: I SA/Sz 313/13, publ. CBOIS)

Płatność rolnośrodowiskowa przysługuje zatem rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową.

W świetle przedstawionych do kontroli Sądu materiałów niniejszej sprawy, poza sporem pozostaje, że na zadeklarowanej jako trwały użytek zielony - działce rolnej G i na części działki rolnej J skarżący wykonał uprawę i siew poplonu rzepaku, co ustalono w wyniku kontroli na miejscu i potwierdzone zostało materiałem fotograficznym, jak również przez samego rolnika, m.in. w złożonym odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, w związku ze złożeniem wniosku o płatność rolnik zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na zakres płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Wskazać należy, iż obowiązek zgłoszenia wyjątkowych okoliczności mających wpływ na przyznanie płatności został wyraźnie określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z tym uregulowaniem, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z akt wynika, że pismem z dnia 19 lipca 2012r. rolnik poinformował wprawdzie Biuro Powiatowe Agencji o zniszczeniu w wyniku gradobicia uprawy zboża i kukurydzy. Jednak o dokonanych w dniu 25 sierpnia tegoż roku zmianach na trwałym użytku zielonym i zasiewie rzepaku, właściwy organ Agencji nie został przed rozpoczęciem kontroli powiadomiony.

W tych okolicznościach, odwoływanie się przez stronę skarżącą do celu dokonanych zmian, jakim miało być zachowanie trwałego użytku zielonego w dobrej kulturze rolnej, pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia ww. przepisów określających zasady przyznawania płatności.

Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w związku ze wskazaniem przez rolnika na szczególnie niekorzystne w ostatnich latach warunki atmosferyczne (susza i gradobicie), iż brak jest w tym przypadku przesłanek do odstąpienia od zastosowania w sprawie obniżek i wyłączeń, o których mowa w art. 73 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.. Wobec nie powiadomienia właściwego organu o dokonanej zmianie na gruncie, a jednocześnie ustaleń przeprowadzonej w dniach od 30 października do 26 listopada 2012 r. kontroli na miejscu - zarówno przedstawione przez stronę zawiadomienie z 19 lipca 2012 r. o wystąpieniu w gospodarstwie gradobicia na powierzchni 72 ha, jak i protokół z oszacowania szkody z lustracji przeprowadzonej na miejscu w dniu 24 lipca 2012 r. – są niewystarczające do przyjęcia, że dokonana 25 sierpnia 2012r. zmiana na zadeklarowanych jako trwałe użytki zielone gruntach, związana była z nagłym zdarzeniem w postaci katastrofy naturalnej poważnie dotykającej gruntów gospodarstwa.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z treścią art. 21 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do treści ust. 2 tego artykułu, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3 cyt. art. 21).

Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które przedstawia strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Wbrew zatem wywodom skargi, wobec stwierdzenia w toku kontroli na miejscu uprawy rzepaku ozimego, pomimo, iż wnioskujący o płatność rolnik zadeklarował na tym gruncie łąki trwałe, to strona powinna wykazać się aktywnością w celu uwiarygodnienia własnej wersji, w tym przypadku, iż nie doszło jak ustalił organ, do "zaniechania prowadzenia i utrzymania trwałego użytku zielonego".

Podkreślić należy, że z przedstawionych do kontroli Sądu akt sprawy jednoznacznie wynika, iż w sierpniu 2012 r. na deklarowanych jako łąka trwała gruntach wykonano uprawę oraz siew poplonu rzepaku. Dopiero zaś wiosną następnego roku grunty te obsiane zostały mieszanką traw. Zostały one zatem włączone do płodozmianu w okresie 5 lat poprzedzających złożenie wniosku. Ustalenia te potwierdziła w złożonym odwołaniu strona. Z akt wynika również, że nie złożyła ona zastrzeżeń do raportu z kontroli na miejscu.

W sytuacji zatem, gdy przed wszczęciem kontroli nie poinformowano organu o dokonanych zmianach na gruncie, w celu podważenia tych ustaleń i wykazania, że pomimo uprawy rzepaku grunt ten zachował wszystkie cechy trwałego użytku zielonego, to skarżący producent powinien przedłożyć przeciwdowód. Wbrew twierdzeniom skargi, nie było obowiązkiem organu odwoławczego, który w oparciu o zebrany materiał dowody ustalił stan faktyczny, dalsze poszukiwanie dowodów, w tym zasięganie opinii biegłego. Tym bardziej, iż wniosek taki nie został sformułowany na żadnym etapie postępowania administracyjnego.

W świetle prawidłowo poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, stwierdzony sposób użytkowania przesądził o braku możliwości zaliczenia zadeklarowanych gruntów do grupy trwałych użytków zielonych, o których mowa w art. 2 rozporządzenia 1120/2009, co w konsekwencji skutkowało 20% pomniejszeniem kwoty płatności rolnośrodowiskowej, stosownie do dyspozycji § 27 ust. 4 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.. Słusznie, zdaniem Sądu, uznał organ odwoławczy, że dokonana w wyniku kontroli ocena gruntów rolnych nie wskazywała na wystąpienie katastrofy naturalnej poważnie dotykającej gruntów gospodarstwa oraz, że wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego miało gradobicie i susza.

Nie wystąpiła tym samym w związku ze zmianą na ww. gruntach, żadna z przesłanek uznania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, wymieniona w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), jak również żadna z wyjątkowych okoliczności wymienionych w § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym. W związku z postępowaniem przekonywująco wykazały, iż zgodnie z przepisami prawa podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej K.p.a.). W wydanych decyzjach wyjaśniono stronie zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art. 11 K.p.a.). Z przyczyn opisanych wyżej organ odwoławczy nie miał zaś obowiązku dalszego, nieograniczonego poszukiwania dowodów, w tym zasięgania opinii biegłego, o których przeprowadzenie strona w toku postępowania administracyjnego zresztą nie wnosiła. Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło więc do naruszenia art. 138 w zw. z art. 15 K.p.a..

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.