Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 434/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 5  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 stycznia 2022 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z 25.01.2022 r. (znak [...]) utrzymująca w mocy decyzje Wójta Gminy B z dnia 6.12.2021 r. (nr [...]) o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wójt Gminy B wskazaną wyżej decyzją z 6.12.2021 r. orzekł o odmowie przyznania J. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną siostrą – A. P. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji przywołał przepisy mające w sprawie zastosowanie oraz stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wyklucza bowiem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do renty. Z uwagi na fakt, że J. K. pobiera od 1.11.2012 r. rentę rolniczą z KRUS, w ocenie organu I instancji, brak było podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji J. K. akcentowała fakt stałego opiekowania się niepełnosprawną siostrą. Podkreśliła, iż w jej ocenie, pobieranie renty rolniczej, nie wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem przepis wskazany wyżej przepis będący podstawa prawną decyzji odmownej, jest niekonstytucyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K decyzją z 25.01.2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy B odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że ma ona ustalone prawo do renty rolniczej z KRUS (dowód: pismo KRUS z 23.11.2021 r.). Tego faktu oraz okoliczności pobierania powyższego świadczenia nie kwestionowała odwołująca się. Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji wyrażone w sprawie. Stwierdziło, że w z uwagi fakt pobierania renty przez odwołującą się, brak jest możliwości przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza bowiem wprost możliwość przyznania świadczenia dla osób uprawnionych do renty. Renta bowiem jest świadczeniem dedykowanym osobom chorym - niezdolnym do pracy, które w związku z tą niezdolnością nabyły przedmiotowe świadczenie. W ocenie SKO w K, nie da się zawiesić prawa do renty, bo osoba do niej uprawniona pobiera ją z uwagi na stan zdrowia i posiadane schorzenia, wyłączające możliwość pracy. Nadto w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy renta rolnicza przyznana jest bezterminowo, co oznacza, iż odwołująca się, w ocenie lekarzy orzeczników KRUS, nie rokuje poprawy stanu zdrowia, pozwalającego na powrót do pracy w gospodarstwie rolnym.

W odniesieniu zaś do zarzutu odwołania odnośnie niekonstytucyjności normy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) uznał, że przepis ten, za niezgodny z Konstytucją, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, tylko w sytuacji jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję wniosła J. K. Zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na pominięciu celu tej ustawy i przyjęcie, że pobieranie przez opiekuna renty rolniczej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarga domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Żądała też zasądzenia kosztów postępowania,

W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji. Naruszają one bowiem przepisy postępowania oraz prawa materialnego w stopniu nakazującym wyeliminowanie tych aktów z obrotu prawnego (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.).

Zasadniczy problem w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną winien zostać załatwiony odmownie w każdym przypadku, gdy strona posiada już prawo do jednego ze świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). W tej bowiem sprawie, zarówno SKO w K, jak i organ I instancji uznały, że skoro skarżąca pobiera rentę rolniczą, to okoliczność ta, z uwagi na treść wskazanego wyżej przepisu, wykluczała dopuszczalność uwzględnienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Orzekające organy administracji oparły się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., co jednak, w realiach kontrolowanej sprawy, ocenić należało jako nietrafne.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wg tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, socjalnej, zasiłku stałego, przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zauważyć należy, że na gruncie cytowanej regulacji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypowiadane są niejednolite poglądy odnośnie wzajemnej zależności między uprawnieniem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a ustalonym już prawem do innego świadczenia, wskazanego w tym przepisie (emerytury, renty). Jeden z poglądów opowiada się za ścisłym, literalnym rozumieniem normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., i wskazuje, że już sama treść tego przepisu wprost wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone np. prawo do renty, w tym, renty rolniczej (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.12.2021 r.; sygn. akt II SA/Po 765/21). W orzecznictwie prezentowane jest jednak także przeciwne stanowisko, za którym opowiada się sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. W ramach tego poglądu akcentuje się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się tylko do dyrektyw językowych. Zauważa się, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09). Ta linia orzecznicza zwraca uwagę na kontekst historyczny pojawienia się art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w systemie prawa. W dacie bowiem uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych, wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do wysokości nieznacznie wyższej od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane, i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury. W ramach przedstawianego poglądu akcentuje się także, iż intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje już inne wyższe świadczenie. Podkreśla się zatem, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19).

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym, aby prawidłowo zrozumieć istotę przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, trzeba pamiętać o celu świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością i stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Dlatego warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. O ile zatem treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych we wskazanym przepisie (np. do renty, w tym rolniczej), to uznać należy, że taka, literalna tylko wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwracano uwagę, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 9 marca 1988 r., U 7/87, 6 maja 1998 r., K 37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, z 17 maja 1999 r., P 6/98, 4 stycznia 2000 r., K 18/99, 18 grudnia 2000 r., K 10/00 z 21 maja 2002 r., K 30/01, z 28 maja 2002 r., P 10/01, z 18 marca 2014 r., SK 53/12). W rozpatrywanym przypadku sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jednocześnie, osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. np. wyroki z: 23 listopada 2010 r., K 5/10, 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, 18 czerwca 2013 r., K 37/12, 5 listopada 2013 r., K 40/12 i 17 czerwca 2014 r., P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (sygn. K 38/13) wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które akcentuje to, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (zob. np. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). Należy bowiem mieć na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających m.in. rentę rolniczą w niższej wysokości niż to świadczenie - powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę, po uzyskaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, opiekun potencjalnie nie może podjąć innej pracy zarobkowej (poza gospodarstwem), którą mógłby wykonywać, gdyby nie musiał zajmować się osobą niepełnosprawną.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych wyrokach podkreśla się, że regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504; dalej "ustawa emerytalna"), zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 96 ustawy emerytalnej), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Również ustawa z dnia 20 grudnia 1994 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2021 r., poz. 266) w art. 33 ust. 1 normuje zbieg uprawnień, wskazując, że uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty (w tym rolniczej, por. art. 3 pkt 5 u.ś.r.), przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wobec tego, należy dokonywać takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Zwrócić należy uwagę, że NSA w wyroku z dnia 13.12.2021 r (sygn. akt I OSK 829/21) podzielił poglądy prawne, w których dostrzega się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Podkreślił zarazem, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że cel świadczenia pielęgnacyjnego (rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny) nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany.

Nadto, dostrzec należy, iż NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 wskazał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. O ile więc renta jest prawem niezbywalnym, to uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do renty. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku renty rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, a zatem zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co wynika z art. 9 k.p.a. W orzecznictwie zwraca się także uwagę, że za przedstawionym stanowiskiem przemawia również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 r., sygn. akt SK 2/17 (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.12.2021 r.; sygn. akt III SA/Kr 1048/21).

W tym miejscu odnieść się należy do wyrażonego przez SKO w K w zaskarżonej decyzji poglądu, iż nie jest możliwym "zawieszenie prawa do renty rolniczej". Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z cytowanymi wyżej art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej w zw. z art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Nadto, SKO w K ustosunkowując się do zarzutów odwołania, co do niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyjaśniło, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 r. (sygn. akt SK 2/17) orzeczono, iż wskazany przepis jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Stwierdzenie to pozostało bez bliższego odniesienia do stanu ocenianej sprawy. W ocenie sądu zaakcentować jednak należy, iż powołany wyrok TK, choć dotyczy renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie stoi na przeszkodzie takiemu rozumieniu przepisu do którego się odnosi, jakie zostało powyżej zaprezentowane, a sprowadzające się do możliwości dokonania przez uprawnionego wyboru korzystniejszego dla niego świadczenia. Zwrócić trzeba przy tym uwagę, że z akt wynika, iż niezdolność skarżącej do pracy, ograniczona została wyłącznie do pracy w gospodarstwie rolnym, przy jednoczesnym braku stwierdzenia niezdolności do samodzielnej egzystencji (k. 9 akt administracyjnych). Nie została zatem wykluczona zdolność skarżącej do pracy poza gospodarstwem rolnym, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie przez nią renty rolniczej. Sama bowiem okoliczność ustalenia prawa do renty rolniczej i jej pobieranie przez skarżącą, nie powinna jeszcze wykluczać możliwości dokonania wyboru korzystniejszego (wyższego) świadczenia, gdy postępowanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą wszelkie normatywne przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą w tym zakresie będzie właśnie fakt pobierania renty rolniczej. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie więc uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej co do wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W sprawie konieczne będzie zatem przeprowadzenie merytorycznych ocen i analiz zmierzających do weryfikacji wszystkich ustawowych przesłanek przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ wystąpienia tych przesłanek, z uwagi na przyjęty motyw rozstrzygnięcia sprawy – organy administracji nie dokonywały, nie jest też możliwe przeprowadzenia sądowej kontroli tego aspektu sprawy w ramach niniejszego postępowania. Zatem kwestia spełniania przez skarżącą przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje otwarta i winna podlegać badaniu w ponownie prowadzonym postępowaniu. Gdy natomiast postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku skarżącej i jedyną przeszkodą będzie pobieranie renty rolniczej, wówczas organ powinien poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie tej renty i uzależnić przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił w pkt I wyroku zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329). O kosztach (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które składa się także wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika reprezentującego stronę. Na zasądzone koszty postępowania złożyło się wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącą, które zostało ustalone na podstawie par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800).