Wyrok NSA, sygn. akt III SA 184/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Opłata skarbowa
Powołane przepisy: article: art. 80 par. 1 pkt 1, art. 329 pkt 2, art. 330
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Z art. 329 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wynika, że termin przewidziany w art. 80 par. 1 pkt 1 tej ustawy ma zastosowanie, jeżeli płatnik w ciągu miesiąca poprzedzającego dzień wejścia w życie ordynacji podatkowej, pobrał podatek nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Tego rodzaju rozwiązanie ma na celu ochronę podatnika przed działaniami płatnika.

TEZY

Z art. 329 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wynika, że termin przewidziany w art. 80 par. 1 pkt 1 tej ustawy ma zastosowanie, jeżeli płatnik w ciągu miesiąca poprzedzającego dzień wejścia w życie ordynacji podatkowej, pobrał podatek nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Tego rodzaju rozwiązanie ma na celu ochronę podatnika przed działaniami płatnika.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładów Remontowych Energetyki K. Spółka z o.o. na decyzję Izby Skarbowej w W. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 27 grudnia 1999 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia 24 sierpnia 1999 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty skarbowej w kwocie 33.000 zł przez notariusza w dniu 17 grudnia 1996 r. przy zawarciu aktu notarialnego przenoszącego własność zlikwidowanego mienia przedsiębiorstwa państwowego o nazwie Zakłady Remontowe Energetyki (...) w K. na rzecz Zakładów Remontowych Energetyki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K.

Izba Skarbowa w uzasadnieniu swej decyzji stwierdziła, iż żądanie Spółki o zwrot /nienależnie uiszczonej/ opłaty skarbowej zostało wniesione w dniu 15 lipca 1999 r., zaś obliczenie i paranie opłaty przez płatnika /notariusza/ miało miejsce w dniu 26 kwietnia 1996 r. co oznacza, że nie został zachowany termin przewidziany w art. 175 par. 1 Kpa, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie o czym stanowi art. 330 Ordynacji podatkowej.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stawiając zarzut niewłaściwego zastosowania art. 175 par. 1 Kpa w zw. z art. 330 Ordynacji podatkowej. Spółka wywodziła, że zmiana w interpretacji przepisów o opłacie skarbowej od umowy przeniesienia własności mienia przedsiębiorstwa państwowego, zlikwidowanego w celu prywatyzacji w trybie

art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, nastąpiła po wyjaśnieniu dokonanym przez Ministerstwo Finansów Departament Podatków Bezpośrednich i Opłat z dnia 11 grudnia 1997r. pismem (...), skierowanym do wszystkich izb skarbowych.

Spółka wywodziła, że tryb dochodzenia zwrotu nadpłaty wskazany przez organy podatkowe miałby zastosowanie w przypadku, gdy już w momencie naliczania i pobrania, opłata skarbowa była nieprawidłowo naliczona, bądź pobrana przez płatnika. Wówczas przekroczenie miesięcznego terminu, określonego w art. 175 par. 1 Kpa dla wystąpienia do organu podatkowego z żądaniem zwrotu nadpłaty powoduje, że pobranie nienależnej opłaty staje się czynnością o skutkach ostatecznych. W przypadku jednakże, gdy obliczenie i pobranie opłaty w momencie jej uiszczenia było prawidłowe, a nadpłata powstała w wyniku późniejszych zmian w interpretacji przepisów i zajęcie stanowiska przez Ministra Finansów, iż umowy przeniesienia własności zawarte uprzednio ze Skarbem Państwa nie są umowami sprzedaży - związek zwrotu nadpłaty z art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z procedurą przewidzianą w art. 175 par. 1 Kpa nie istnieje.

Nie jest fizyczną możliwością zachowanie miesięcznego terminu z art. 175 par. 1 Kpa biegnącego od dnia pobrania opłaty w sytuacji, gdy dopiero po upływie roku od dnia pobrania opłaty, opłata ta stała się nie należną. Skoro zatem skarżący nie mógł skorzystać ze środka prawnego, przewidzianego w art. 175 par. 1 Kpa, a nie upłynęło jeszcze 5 lat od daty pobrania opłaty skarbowej, powinien otrzymać jej zwrot na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest usprawiedliwiona.

Skarga nie jest usprawiedliwiona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Izba Skarbowa zasadnie powołała się na przeszkody natury proceduralnej w załatwieniu żądania skarżącej spółki.

W orzecznictwie sądowym wyjaśnione zostało, że przepisy art. 175 par. 1 Kpa miały zastosowanie do opłaty skarbowej /wyrok NSA w sprawie SA/Gd 2247/94 - POP 1997 nr 3 poz. 103/. Problematyka art. 175 par. 1 Kpa w kontekście przepisów przejściowych Ordynacji podatkowej poruszona została w orzecznictwie sądowym dotyczącym zwrotu nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992-1994 w sprawach ze skarg wnoszonych przez funkcjonariuszy policji, służby więziennej, straży granicznej na tle rozwiązań korygujących przepisy ustaw szczególnych w części zawierającej przedmiotowe lub podmiotowe zwolnienia osób fizycznych od podatków /art. 54 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych/.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto /m.in. wyrok z dnia 29 września 1999 r. - III SA 8018/98 - nie publ./, że podatnicy, którzy nie skorzystali ze środka prawnego przewidzianego w art. 175 par. 1 Kpa nie mogą się domagać po 1 stycznia 1998 r. stwierdzenia nadpłaty w podatku na podstawie art. 79 par. 1 w zw. z art. 80 par. 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej w okresie, który pozostał do upływu 5 lat od dnia pobrania podatku.

Wielokrotnie bowiem w orzecznictwie sądowym wyjaśniono /m.in. w wyroku z dnia 22 października 1987 r. - SA/Kr 893/87 - ONSA 1987 Nr 2 poz. 72/, iż w razie obliczenia i pobrania podatku przez płatnika, podatnik mógł w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku domagać się od organu podatkowego wydania decyzji w przedmiocie zwrotu niesłusznie pobranej kwoty.

Po upływie tego terminu obliczenie i pobór podatku stało się czynnością o skutkach ostatecznych, której organ podatkowy nie mógł weryfikować na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.

W art. 330 Ordynacji podatkowej utrzymana została zasada generalna, iż zwrot nadpłat powstałych przed dniem 1 stycznia 1998 r. dokonywany jest na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Nie oznacza to jednak, że przy stosowaniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przestała obowiązywać norma dotycząca terminu wyrażonego w art. 175 par. 1 Kpa w sytuacji, gdy obliczenie i pobór podatku nastąpił za pośrednictwem płatnika w okresie obowiązywania ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Nie bez znaczenia dla powyższych rozważań ma przepis art. 329 pkt 2 Ordynacji.

Z treści tego przepisu wynika, że termin przewidziany w art. 80 par. 1 pkt 1 Ordynacji ma zastosowanie, jeżeli płatnik w ciągu miesiąca poprzedzającego dzień wejścia w życie Ordynacji podatkowej, pobrał podatek nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Tego rodzaju rozwiązanie ma na celu ochronę podatnika przed działaniami płatnika dokonywanymi w miesiącu grudniu 1997 r., albowiem po 1 stycznia 1998 r. podatnik nie mógł już skorzystać z ochrony prawnej jego interesów przewidzianej w art. 175 par. 1 Kpa z uwagi na skreślenie tego przepisu z mocy art. 307 Ordynacji podatkowej.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wniosek o zwrot nienależnie pobranej opłaty skarbowej został złożony po upływie miesięcznego terminu od dnia dokonania czynności notarialnej, a zatem organy podatkowe nie mogły odnieść się pozytywnie do żądania strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga podlegała oddaleniu po myśli art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.