Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3011/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. J., A. G., P. L. i S. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1946 r. Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] stwierdził, że nieruchomość ziemska pn. hipoteczną [...]o powierzchni [...] ha, położona w gminie [...], powiecie [...], stanowiąca własność P.D., podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.; dalej: dekret o reformie rolnej lub dekret). Następnie orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1948 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych utrzymał powyższe orzeczenie w mocy. W uzasadnieniach rozstrzygnięć organy stwierdziły, że przedmiotowa nieruchomość ziemska spełnia normy powierzchniowe wskazane w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ponieważ powierzchnia użytków rolnych wchodzących w jej skład przekraczała 50 ha. Ponadto organy uznały za nieskuteczną darowiznę części nieruchomości o powierzchni 15 ha dokonaną przez P.D. na rzecz syna H. D. w dniu [...] sierpnia 1944 r.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. B.J., A.G., P.L.i S.C.zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z dnia [...] lipca 1946 r. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż opisana nieruchomość ziemska zawierała ponad 50 ha użytków rolnych, gdyż zgodnie z protokołem przejęcia majątku od P.D. w skład nieruchomości wchodziło 54 ha gruntów ornych. Zatem omawiana nieruchomość spełniała normy powierzchniowe przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Kwestia ziemskiego charakteru nieruchomości nie jest również kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowa nieruchomość mogła być wykorzystana na realizację jednego z celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 pkt 2 lit a-c dekretu. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z dnia [...] lipca 1946 r.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili B.J., A.G., P.L. i S. C.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [..], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, iż kwestionowane przez strony orzeczenia zostały wydane na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr [...], poz. 51; dalej: rozporządzenie), który dawał stronie możliwość ubiegania się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod postanowień art. 2 ust.1 lit. e) dekretu. Zgodnie z powołanym przepisem na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź [...]0 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...] , jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał [...] ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W przypadku gdy dana nieruchomość spełniała powyższe wymogi przechodziła z dniem 13 września 1944 r. z mocy prawa, bez wynagrodzenia, w całości na własność Skarbu Państwa. Natomiast w myśl art. 2 ust. 2 dekretu nieważne były wszelkie prawne i fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e), dokonane po 1 września 1939 r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości pn. [...], o powierzchni [...] ha, położonej w gminie [...], powiecie [...], był w dniu 1 września 1939 r. P. D. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 21 sierpnia 1944 r., nr rep 372, sporządzonego przed notariuszem J. S. w [...], P. D. darował synowi – H. D. – część nieruchomości [...]o powierzchni 15 ha. P. D. pozostawił dla siebie nieruchomość o powierzchni [...] ha. Z treści aktu notarialnego wynika, że obdarowany objął przedmiot darowizny w posiadanie i użytkowanie już w 1939 r. i od tego czasu uiszczał podatki i inne ciężary związane z posiadaniem nieruchomości.

Oceniając w trybie nadzoru powołane na wstępie orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] i Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie doszło do prawnego, skutecznego podziału majątku [... przed dniem 1 września 1939 r. Przed wybuchem wojny dokonano jedynie fizycznego podziału nieruchomości, który nie mógł wywrzeć skutku w postaci przeniesienia własności. Zgodnie bowiem z art. 82 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609) umowy o przejście, ograniczenie lub obciążenie prawa własności do nieruchomości powinny być pod nieważnością samej umowy sporządzane w formie aktu notarialnego. Umowa taka została zawarta dopiero w dniu 21 sierpnia 1944 r., jednakże jako dział dokonany po dniu 1 września 1939 r. była nieważna w rozumieniu art. 2 ust. 2 dekretu. W rezultacie dla oceny podpadania opisanej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu należało przyjąć, że P. D. był właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha, a darowizna części nieruchomości o powierzchni 15 ha była nieskuteczna. Jednocześnie z protokołu przejęcia wynika, że powierzchnia użytków rolnych wynosiła [...] ha. W związku z tym zarówno Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] jak i Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, stwierdzając, że nieruchomość – z uwagi na przekroczenie normy 50 ha użytków rolnych – podlegała przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

W odniesieniu do wniosku stron o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister zważył, że nie można zgodzić się z poglądem jakoby dla wyłączenia nieruchomości spod powołanego przepisu wystarczający był fizyczny podział nieruchomości dokonany przed wybuchem II wojny światowej. Nie jest trafny pogląd, zgodnie z którym ważne były wszystkie prawne lub fizyczne działy sprzed 1939 r. Przepis art. 2 ust. 2 dekretu stwierdza jedynie, że działy fizyczne i prawne, dokonane po wybuchu II wojny światowej, nie mają wpływu na obliczanie powierzchni branej pod uwagę przy ocenie podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu. Przepis ten milczy natomiast w odniesieniu do czynności sprzed 1 września 1939 r. Oceniając skuteczność działów sprzed wybuchu wojny sięgnąć należy do art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, wskazującego przesłanki nacjonalizacji nieruchomości. Przepis ten posługuje się terminami "własność" i "współwłasność", które należy badać w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wejścia w życie dekretu. Dla przeniesienia własności konieczne było zachowanie pewnych wymogów co do formy (akt notarialny), bowiem przeniesienie własności wyłącznie we właściwej formie (dział prawny) prowadzi do powstania odrębnych przedmiotów własności, z których każdy z osobna podlega odrębnej ocenie pod kątem spełniania przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (w szczególności oddzielnie liczona jest powierzchnia każdej z powstałych w ten sposób nieruchomości). Prawodawca uzależnił przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej od tytułu prawnorzeczowego (własność i współwłasność), a zatem byłoby niekonsekwencją, gdyby jednocześnie przypisał skuteczność działom fizycznym, które nie mają nic wspólnego z prawem własności, lecz mogą być jedynie wykonaniem jakiegoś stosunku zobowiązaniowego (np. podział quoad usum przy instytucji współwłasności) i prowadzić mogą tylko do zmiany stanu faktycznego (posiadanie). Podziałem prawnym w rozumieniu części 2-ej art. 2 dekretu jest podział na podstawie wyroku sądowego, ugody sądowej, aktu sporządzonego przed notariuszem zgodnie z zezwoleniem właściwej władzy ziemskiej. Podział fizyczny nie był więc wystarczający dla wyłączenia nieruchomości spod postanowień art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] lipca 1946 r. Ponadto organ nadzoru nie stwierdził również, aby w odniesieniu do ocenianych orzeczeń zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Reasumując, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2013 r. uznał zasadność własnego rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2013 r.

B.J., A.G., P.L. i S.C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. [...]7 § 3 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo zaniechania przez ten organ wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej pn. hipoteczną "[...]", w sytuacji gdy pod działanie dekretu o reformie rolnej podpadały tylko nieruchomości spełniające normy powierzchniowe wskazane w art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, a więc takie, których powierzchnia użytków rolnych przekracza 50 ha;

- art. 138 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, że organ nie odniósł się do wszystkich twierdzeń wskazywanych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, w szczególności co do okoliczności rażącego naruszenia prawa polegającego na pozbawieniu następców prawnych P.D. udziału w postępowaniu zakończonym decyzjami, co do których strony żądają stwierdzenia nieważności;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że faktyczny dział nieruchomości ziemskiej "[...]" dokonany przez P.D. przed dniem 1 września 1939 r. jest nieważny jako dokonany bez zachowania formy aktu notarialnego, w sytuacji gdy użyte w dekrecie określenie "dział faktyczny lub prawny" prowadzi do wniosku, iż niezachowanie formy aktu notarialnego dla czynności darowizny nieruchomości nie powoduje jej nieważności na gruncie dekretu, a tym samym dział faktyczny jest ważny i skuteczny.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że organ nadzoru nie poczynił żadnych własnych ustaleń, co do powierzchni użytków rolnych [...] oraz nie odniósł się do argumentu o braku udziału stron w toczącym się postępowaniu w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., w szczególności do tego, że jeszcze przed [...] lipca 1946 r. (data decyzji organu I instancji) zmarł P. D.. Jeśli natomiast chodzi o zarzut dotyczący prawa materialnego, to zdaniem skarżących klauzula nieważności z art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej dotyczy działów prawnych jak i działów faktycznych dokonanych po 1 września 1939 r. Przepis ten a contrario należy wykładać w ten sposób, że ważne są czynności polegające na dziale prawnym lub faktycznym dokonane przed 1 września 1939 r., a w niniejszej sprawie doszło do podziału faktycznego przed tą datą.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim pamiętać należy, że kontroli sądu podlegała decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] lipca 1946 r. stwierdzającego, że nieruchomość ziemska pn. hipoteczną [...]o powierzchni [...] ha, położona w gminie [...], powiecie [...], stanowiąca własność P.D., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. – dekret o reformie rolnej lub dekret).

W orzecznictwie dominuje pogląd, według którego "organ badając, czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., nie gromadzi nowego materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie" (zob. np. wyrok NSA z dnia 30.[...].2012 r., I OSK 1657/11, LEX nr 1[...][...]63). Pamiętać jednak należy, że ustalenia faktyczne determinują ocenę zastosowania przesłanek normy prawa materialnego. "Przepisy art. 7, 77, 80 k.p.a. regulują przyjętą w postępowaniu administracyjnym teorię dowodów i postępowania dowodowego. Z przepisów tych można wyprowadzić rażące naruszenie prawa ale tylko przez ustalenie, że w sprawie zastosowano normę prawa materialnego do stanu faktycznego niezapisanego w hipotetycznym stanie faktycznym tej normy. Natomiast z różnicy w ocenie dowodów, która oparta jest na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie rażącego naruszenia prawa. Podważałoby to zasadę trwałości decyzji administracyjnej, a stanowi ona podstawę dla wykładni przepisów regulujących dopuszczalność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego" (wyrok NSA z dnia 30.11.20[...] r., II OSK 1358/[...], LEX nr 746485). Pamiętając więc, że w postępowaniu nieważnościowym nie można prowadzić postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu co do istoty sprawy, ocena legalności decyzji ostatecznej powinna być dokonywana w zasadzie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, o ile w postępowaniu nadzorczym nie ujawniono dowodów w sposób bezsprzeczny podważających ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę stosowanej normy prawa materialnego.

W kontrolowanym postępowaniu nadzorczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjmując, że powierzchnia użytków rolnych [...] wynosiła [...] ha, oparł się na ustaleniach wynikających z protokołu przejęcia (str. 3 zaskarżonej decyzji, natomiast protokół przejęcia znajduje się w aktach administracyjnych i wynika z niego, że powierzchnia gruntów ornych wynosiła [...] ha). Ustaleń co do powierzchni użytków rolnych, opartych na dokumentach archiwalnych, w żaden sposób w postępowaniu nadzorczym nie podważono. Zarzut, że w tym zakresie organ nadzoru nie prowadził własnych ustaleń, ponad to, co wynika z akt archiwalnych, jest wobec wyjaśnień poczynionych na wstępie rozważań sądu niezasadny. W kontekście powierzchni przejmowanej w trybie dekretu o reformie rolnej nieruchomości ziemskiej strony kwestionowały jedynie ustalenia związane z podziałem faktycznym i darowizną na rzecz syna H. D., którą organ uznał za nieważną w rozumieniu art. 2 ust. 2 dekretu, o czym będzie jeszcze mowa później. Nie uwzględniając tej darowizny i wcześniejszego podziału faktycznego, jak słusznie uczynił organ, powierzchnia użytków rolnych [...] uprawniała do przejęcia go na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o reformie rolnej. Przepis ten stanowił bowiem, że "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź [...] ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza [...] ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni." [...] ha użytków rolnych (gruntów ornych) dawały podstawę do przyjęcia, że nieruchomość ziemska podpadała pod działanie tego przepisu, mimo że kontrolowane w trybie nadzoru orzeczenia posługiwały się jedynie powierzchnią ogólną nieruchomości ziemskiej ([...] ha).

Niezasadne są też zarzuty dotyczące braku udziału wszystkich stron w postępowaniu zwykłym. Ewentualny brak udziału którejś ze stron postępowania, bez jej winy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Stan faktyczny w tej kwestii nie daje też podstaw do przyjęcia, że kontrolowane w nadzorze decyzje zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.). Prawdą jest, że P. D., właściciel nieruchomości ziemskiej, zmarł 15 czerwca 1946 r., czyli przed wydaniem decyzji przez Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] z dnia [...] lipca 1946 r. Stronami toczącego się z wniosku P.D. postępowania powinni być więc jego spadkobiercy, ale właścicielem nieruchomości ziemskiej w dniu jej przejęcia z mocy prawa był P. D., co właściwie odzwierciedla treść decyzji. Wspomniana decyzja została odebrana przez H. D. (syna i spadkobiercę P.D.) w dniu 3 sierpnia 1946 r., co wynika z adnotacji na decyzji. Odwołanie od niej wnieśli już spadkobiercy P.D., co wynika z treści orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. i oni byli jej adresatami, a odebrana została przez zięcia P.D.. Nie można więc uznać, że którakolwiek z kwestionowanych decyzji została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Jeśli zaś chodzi o art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej, to stanowi on, że "Nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2-im ust. (1) pkt e), dokonane po dniu 1 września 1939 r." Skarżący, powołując się na alternatywę wynikającą z tego przepisu (odnośnie do działów prawnych lub fizycznych) i wnioskowanie a contrario twierdzą, że podział faktyczny dokonany przed dniem 1 września 1939 r. w postaci wydzielenia z [...] części nieruchomości ziemskiej o powierzchni 15 ha na rzecz H. D. (co jest okolicznością bezsporną) spowodował, że powierzchnia nieruchomości ziemskiej stanowiącej własność P.D. uległa zmniejszeniu do [...] ha, a wobec tego nie podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Takie wnioskowanie jest w ocenie sądu nieuprawnione.

Fizyczne (czy też faktyczne, jak twierdzą skarżący) wydzielenie przed dniem 1 września 1939 r. z nieruchomości [...] ha na rzecz syna H. D. nie spowodowało przejścia własności tej części nieruchomości ziemskiej na jego rzecz. Ta część nieruchomości pozostawała nadal własnością P.D., który aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1944 r. dokonał darowizny na rzecz syna (nieważnej z mocy art. 2 ust. 2 dekretu). Jak wynika z podmiotowej strony normy zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, "na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych (...)", a więc wobec tego, że do przejścia własności na rzecz H. D. nie doszło, to nieruchomość ziemska stanowiąca własność P.D. przekraczała normy powierzchniowe, o jakich mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Zdaniem sądu podział fizyczny nieruchomości ziemskiej dokonany przed dniem 1 września 1939 r. miałby znaczenie wówczas (na gruncie art. 2 ust. 1 lit. "e" i ust. 2 dekretu), gdyby w jego wyniku doszło do zmiany charakteru nieruchomości ziemskiej na budowlaną (w wydzielonej części), a tak się w tej sprawie nie stało. Po podziale faktycznym nieruchomość o powierzchni 15 ha objęta w posiadanie przez H. D. dalej pozostała nieruchomością ziemską. Tymczasem, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r., W 3/89, "Zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j.t. - Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13; zm.: Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 172 i z 1968 r. Nr 3, poz. 6) nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców" (OTK 1990/1/26). Mimo, że uchwała ta utraciła moc powszechnie obowiązującą, to stanowisko w niej zawarte sąd w niniejszym składzie w całości akceptuje. Jak stwierdził TK w podsumowaniu uzasadnienia cytowanej uchwały "(...) działki, wydzielone przed 1 września 1939 r. przez właściciela na potrzeby budownictwa mieszkaniowego z obszaru jego nieruchomości ziemskiej poprzez przedstawienie projektu parcelacji i zatwierdzenie tego projektu przez właściwą władzę administracyjną w dniu wejścia w życie dekretu, stanowiły odrębne od nieruchomości ziemskich przedmioty własności, nie podlegające przejęciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. "e" tegoż dekretu." W konsekwencji, skoro na cele reformy rolnej przechodziły tylko określone w przepisie nieruchomości ziemskie, a tylko taki podział, o jakim mowa w cytowanej uchwale TK powodował, że nieruchomość ziemska w części objętej podziałem na działki budowlane traciła charakter ziemski, to przez podział fizyczny dokonany przed 1 września 1939 r. nie może być rozumiany podział faktyczny nie prowadzący do zmiany charakteru nieruchomości z ziemskiego na budowlany. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie również w tezie wyroku NSA z dnia 20 lutego 1996 r., II SA 1322/94, gdzie stwierdzono, że "Nie doprowadzenie do etapu zatwierdzenia planu parcelacji, w części dotyczącej nieruchomości przeznaczonych na cele budowlano-rekreacyjne przed dniem 1 września 1939 r. powoduje, że część ta (wraz z pozostałą częścią majątku ziemskiego) - tworzy całość, przekraczającą normę określoną w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej" (LEX nr [...]450).

Tak więc i ten argument skarżących w ocenie sądu nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż powierzchnia nieruchomości ziemskiej stanowiącej własność P.D. w wyniku podziału faktycznego nie uległa w tym wypadku zmniejszeniu.

Wynikający z art. 134 § 1 p.p.s.a. brak związania granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo dokonania oceny zgodności z prawem kwestionowanej decyzji nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jako, że i takich argumentów za uwzględnieniem skargi sąd nie znalazł, to uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.