Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1574/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.138 § 1 pkt 2,w zw. z art. 163
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.81, 106 ust.5
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art.133 § 1 i art.134 § 1, art.141 § 4, art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec ( spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Joanna Banasiewicz Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 356/10 w sprawie ze skargi W.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 356/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz W.T. kwotę 630 (sześćset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 13, art. 10 ust. 3, art. 19 pkt 4, art. 81, art. 81, 86 ust. 7 i ust. 7a oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), ustalił od W.T. opłatę za pobyt syna małoletniego B.T. w Ośrodku Opiekuńczo -Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P. Opłaty zostały ustalone za okres od 9 czerwca 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. w wysokości 1421,67 zł; od 1 lipca 2009 r. do 31 października 2009 r. w wysokości 1938,64 zł i od 1 listopada 2009 r. do 16 listopada 2009 r. w wysokości 1033,94 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] od dnia 9 czerwca 2009 r. B.T. został umieszczony w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P. Zgodnie z art. 81 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo - wychowawczej, opłatę ponoszą rodzice do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Decyzja ta jest ostateczna.

Następnie, Prezydent Miasta P. działając z urzędu decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] na podstawie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 i 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej zmienił swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w części dotyczącej rodzaju placówki oraz wysokości opłaty i ustalił opłatę od W.T. za pobyt syna małoletniego B.T. w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczym w P. od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. w wysokości 2261,75 zł i w Placówce Socjalizacyjnej od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. w wysokości 2255, 29 zł, a od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 16 listopada 2009 r. w wysokości 1202,82 zł.

Odwołanie od tej decyzji złożył W.T.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2009 r. nr [...] w ten sposób, że ustaliło opłatę od W.T. za pobyt syna małoletniego B.T. w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczym Placówce Interwencyjnej w P. od 9 czerwca 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. w wysokości 1421, 67 zł, od 1 lipca 2009 r. do 31 października 2009 r. w wysokości 1938,64 zł i w Placówce Socjalizacyjnej od 1 października 2009 r. do 31 października 2009 r. w wysokości 2255,29 zł oraz od 1 listopada 2009 r. do 16 listopada 2009 r. w wysokości 1202,82 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 81 cyt. ustawy o pomocy społecznej pobyt w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny, natomiast opłatę ponoszą rodzice dziecka, ewentualnie opiekunowie prawni lub kuratorzy, jeżeli dysponują dochodami dziecka.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. brak jest podstaw do żądania pomniejszenia opłaty za czas samowolnego opuszczenia placówki przez dziecko, gdyż opłata obciążająca rodziców lub opiekunów dziecka stanowi ekwiwalent ponoszonych przez placówkę opiekuńczo-wychowawczą kosztów. Do takich kosztów należą m.in. koszty czynności podejmowanych w celu realizacji postanowienia sądu o umieszczeniu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W przypadku ucieczki dziecka z placówki nie można przewidzieć jego powrotu i wobec tego zmniejszenia kosztów związanych z jego umieszczeniem w placówce. W związku z powyższym, organ drugiej instancji ocenił, że ze względu na zmianę z dniem 1 października 2009 r. rodzaju placówki, w której przebywał małoletni B.T. istnieją podstawy do zmiany decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. w zakresie ustalonej w tej decyzji odpłatności.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i zarzucił naruszenie art. 80 ust. 3 i art. 81 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że małoletni B.T. cały czas przebywał w placówce i, że ponosiła ona z tego tytułu koszty jego utrzymania. W ocenie skarżącego opłata w ustalonej wysokości nie jest uzasadniona, albowiem w okresie objętym decyzją małoletni przebywał w ww. placówce sporadycznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podało, że zaskarżona decyzja miała charakter decyzji merytoryczno-reformatoryjnej, tj. decyzji, którą uchylono zaskarżoną decyzję w całości i orzeczono co do istoty sprawy. Wyjaśniło, że rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest korzystniejsze dla strony od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wskazało, że przedmiotem decyzji nie było odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. Odwołanie od tej decyzji stanowiło bowiem przedmiot sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], w którym stwierdzono uchybienie terminu do jego wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

W uzasadnieniu wyroku odwołując się do treści art. 138 § 1 K.p.a. podał, organ odwoławczy ma kompetencje do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenia i zmiany zaskarżonej decyzji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie może również rozszerzyć zakresu sprawy. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "w tym zakresie" wynika, że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy może orzekać tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że decyzja organu odwoławczego, która rozstrzyga o decyzji, niebędącej przedmiotem odwołania, jest wydana z naruszeniem art. 138 § 1 K.p.a.

Z kolei, odwołując się do art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. wskazał, że gdy organ odwoławczy uzna, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Poza tym, organ odwoławczy może korygować wady prawne decyzji organu pierwszej instancji, polegające na niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego, jak i niewłaściwą ocenę okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. władny jest uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i orzec co do istoty sprawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r., a takiej możliwości przepis ten nie przewiduje. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie mogło dojść do zmiany decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. także z tego powodu, że decyzja ta była przedmiotem odrębnego odwołania zakończonego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o uchybieniu terminu do jego wniesienia. A zatem w tym postępowaniu organ odwoławczy mógł tylko uchylić decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. i orzec co do istoty sprawy. Wskazał, że rozpoznając ponownie odwołanie W.T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. powinno odnieść się wyłącznie do prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...]października 2009 r.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciło naruszenie:

1) prawa materialnego tj. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. - rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym nie mogło zmienić decyzji, której zmiana w trybie art. 163 K.p.a. stanowiła przedmiot decyzji organu pierwszej instancji, a taka wykładnia stanowi ograniczenie kompetencji organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej w myśl art. 15 K.p.a.;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy t.j.:

a) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez brak pełnej oceny akt sprawy w zakresie mającym wpływ na ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.,

b) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i nieuwzględnienie, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. nr [...], decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] była decyzją ostateczną,

c) art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na ustalenie przesłanek, jakie legły u jego podstaw, a uzasadnienie to jest niespójne i

nieprecyzyjne, nie ma możliwości rekonstrukcji podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak jest niezbędnych i jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania organu, co powoduje niepewność, co do tego jakie czynności powinien podjąć organ odwoławczy ponownie rozpatrując niniejszą sprawę,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosło, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. została wydana w trybie art. 163 K.p.a. w zw. z art.106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). i dotyczyła zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...].

W związku z powyższym wskazało, że istotą sprawy rozpatrywanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. była zmiana decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt małoletniego B.T. w Ośrodku Opiekuńczo -Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P. A zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w tej sprawie organ odwoławczy nie może wydać decyzji merytoryczno – reformacyjnej, gdyż przedmiotem postępowania jest zmiana decyzji ostatecznej jest nieprawidłowe. Taka możliwość wynika bowiem z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 163 K.p.a. i art. 106 ust. 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadniając zarzut naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy podało, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania odwoławczego, gdyż organ ten zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty, czyli co do zmiany decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. Wyjaśniło, iż z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika jej przedmiot. W ocenie organu odwoławczego fakt, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w ośrodku opiekuńczo- wychowawczym była decyzją ostateczną nie ma w tej sprawie znaczenia, skoro zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji zapadła w trybie art. 106 ust. 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej. A zatem Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a.

Poza tym autor skargi kasacyjnej wskazał, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie określając co stanowiło istotę sprawy wywiódł, że organ odwoławczy nie może orzekać o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. pomimo, że właśnie tej kwestii dotyczyła decyzja organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a takiej możliwości nie przewiduje.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do oceny czy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. orzekając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a mogło zmienić decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 13, art. 10 ust. 3, art. 19 pkt 4, art. 81, art. 81, 86 ust. 7 i ust. 7a oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, którą to decyzją ustalono od W.T. opłatę za pobyt małoletniego B.T. w Ośrodku Opiekuńczo -Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji.

Granice sprawy, w której orzeka organ odwoławczy wyznacza treść stosunku prawnego, który w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego ustalił organ pierwszej instancji w swojej decyzji. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozpatrywana przez organ odwoławczy jest sprawą przedmiotowo i podmiotowo tożsamą ze sprawą administracyjną rozpatrywaną przez organ pierwszej instancji. A zatem orzeczenie organu odwoławczego, w przypadku orzekania co do istoty sprawy to orzeczenia wydane w ramach tego samego stosunku prawnego i na tej samej podstawie prawnej co orzeczenie organu pierwszej instancji, lecz przy odmiennej od tego organu konkluzji co do (merytorycznego) sposobu jej rozstrzygnięcia.

Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie tylko na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do zaskarżonego orzeczenia. Organ odwoławczy zobligowany jest rozpoznać ponownie sprawę i tylko w ściśle określonych w art. 138 § 2 K.p.a. sytuacjach może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach tej sprawy decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. wydaną na podstawie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 i 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej zmieniono ostateczną decyzję tego organu z dnia 26 czerwca 2009 r. wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 13, art. 10 ust. 3, art. 19 pkt 4, art. 81, art. 81, 86 ust. 7 i ust. 7a oraz art. 106 ust. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej, to także, na etapie postępowania odwoławczego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. przedmiot sprawy dotyczył zmiany ww. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r., a przepisami prawa na podstawie, których skonkretyzowano treść stosunku administracyjnego w tej sprawie były: art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 i 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 13, art. 10 ust. 3, art. 19 pkt 4, art. 81, art. 81, 86 ust. 7 i ust. 7a oraz art. 106 ust. 3 tej ustawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ drugiej instancji uchylając zaskarżoną decyzję i przystępując do orzekania co do istoty sprawy przez zmianę decyzji Prezydent Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] zobowiązany były przede wszystkim do zbadania, czy jest to możliwe w trybie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 i 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 163 K.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Obowiązkiem organu odwoławczego była zatem ocena, czy decyzja o ustaleniu od rodzica opłaty za pobyt małoletniego w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej wydana na podstawie art. 81 ust. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej jest decyzją na mocy której strona nabyła prawo. Z art. 163 K.p.a. wyraźnie wynika bowiem, iż nie odnosi się on do wszystkich decyzji administracyjnej, lecz dotyczy tylko tych decyzji, które tworzą dla stron prawa nabyte.

Wyjaśnić należy, że pojęcia nabycia praw oznacza, że następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. W piśmiennictwie prawniczym nabycie prawa z decyzji utożsamia się z korzyścią, jaką strona wyciąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Ustalenie tego, że decyzja tworzy prawa nabyte wymaga zatem zbadania treści rozstrzygnięcia lub stwierdzenia, że z jej treści strony mogą wyciągać dla siebie korzyści prawne, wywieść uprawnienia lub sprecyzować obowiązki innych podmiotów, które byłyby korelatem ich uprawnień. Za nietworzące praw nabytych uznaje się natomiast takie decyzje, które tworzą tylko obowiązki lub stanowią zakazy. Przepis art. 163 K.p.a. ma zastosowanie do decyzji ostatecznych, gdyż przede wszystkim z nimi wiąże się nabycie praw przez stronę. W przeciwnym wypadku wzruszenie nieostatecznej decyzji w trybie art. 163 K.p.a. stałoby się środkiem konkurencyjnym w stosunku do postępowania odwoławczego, co naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 K.p.a. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, Wyd. 10. str. 632 – 633).

Poza tym art. 163 K.p.a nie może stanowić samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Podstawę prawną decyzji wydanej w tym trybie stanowią przepisy ustaw odrębnych, ponieważ nie określa on przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji. Przepis ten jest wyłącznie normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że oceniając decyzję wydaną w trybie art. 163 K.p.a. należało ustalić, czy jako podstawę prawną tej decyzji wskazano odrębny przepis prawa materialnego dopuszczający wprost wzruszenie określonej decyzji.

W związku z powyższym wskazać należy, iż w tej sprawie organ drugiej instancji orzekając co do istoty sprawy orzekł o zmianie decyzji o ustaleniu od rodzica opłaty za pobyt małoletniego w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej wydanej na podstawie art. 81 ust. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o przepis szczególny - art. 106 ust. 5 tej ustawy.

Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie należało zatem rozważyć, czy art. 106 ust. 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej mógł mieć w tej sprawie zastosowanie, skoro uchylenie lub zmiana decyzji, o której mowa w tym przepisie odnosi się tylko do decyzji w sprawach świadczeń z pomocy społecznej. Zauważyć należy, że art. 106 ust. 5 znajduje się w Rozdziale 7" Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej" cyt. ustawy o pomocy społecznej, natomiast decyzja o ustaleniu od rodzica opłaty za pobyt małoletniego w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej wydawana jest na podstawie art. 81 ust. 3 tej ustawy, zamieszczonego w Rozdziale 4 tej ustawy "Opieka nad rodziną i dzieckiem".

W konsekwencji niezbędne było zatem dokonanie przez organ odwoławczy oceny, czy decyzja o ustaleniu od rodzica opłaty za pobyt małoletniego w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej jest decyzją w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, i czy do jej zmiany mógł mieć zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w konsekwencji uznał, iż zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w z art. 163 K.p.a. jest uzasadniony, lecz uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a, a także art. 141 § 4 P.p.s.a. przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem polegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.

Jak wyżej wskazano, wprawdzie dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przyjmująca, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie mogło orzekając co do istoty sprawy zmienić decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] była nieprawidłowa, gdyż przedmiotem zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] była właśnie jego decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. , to jednak nierozważenie przez organ odwoławczy dopuszczalności jej zmiany w oparciu o art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 5 cyt. ustawy o pomocy społecznej upoważniało Naczelny Sąd Administracyjny do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.