Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 465/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków [...] sprawy ze skarg M. G. i M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących M. G. i M. B. kwoty po 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., na podstawie art. 136 ust. 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. Nr 261 z 2004 r, póz. 2603, z późn. zm.) odmówił zwrotu części działki nr 1 , położonej w Obr [...] m. K. , w granicach parceli l. kat. [...] , b. gm. kat. Z. - na rzecz M.G. , M.B.-K. i P.K. .

W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Wojewoda wyznaczył go do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek M.G. i M.K. z dnia 20 listopada 2006 r. , złożonym w dniu 21 listopada 2006 r. Pismem z dnia 6 maja 2008 r. (data stempla pocztowego - 9 maja 2008 r. ), do wniosku o zwrot w/w nieruchomości dołączyła się M.B.-K. . Natomiast w piśmie z dnia 29 lipca 2008 r. (data stempla pocztowego - 4 sierpnia 2008 r.) P.K. złożył oświadczenie o dołączeniu się do wniosku o zwrot działki.

Organ ustalił, że parcela l. kat. [...] o pow. 1105 m2, obj. Iwh [...] cd. kw 1080, b. gm. kat. Z. , została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 19 marca 1957 r. nr [...] na cele Zakładów Wapiennych Kamieniołom "[...]" dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W/w orzeczenie stało się prawomocne z dniem 2 sierpnia 1957 r. Z jego treści wynika, że w dacie wywłaszczenia właścicielem hipotecznym ww. parceli był J.G. . Na podstawie opatrzonego rygorem natychmiastowej wykonalności wyroku Sądu Powiatowego dla Miasta K. w K. z dnia 14 czerwca 1957 r. , sygn. akt [...] J.G. (tożsamy z J.G. ) został zobowiązany do przeniesienia prawa własności parceli l.kat. [...] na rzecz B.K. oraz M.K. , po połowie. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 28 czerwca 1958 r. nr [...] postanowiono o przyznaniu odpowiedniej nieruchomości zamiennej o charakterze rolnym, tytułem odszkodowania za wywłaszczoną parcelę . kat. [...] na rzecz małżonków: B. i M.K. , jako jej właścicieli pozahipotecznych. Do niezwłocznego dostarczenia w/w osobom na własność odpowiedniej nieruchomości zamiennej za nieruchomość wywłaszczoną zostały zobowiązane Zakłady Wapienne Kamieniołom "[...]". Z kolei orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 stycznia 1961 r. nr [...] uchylono wyżej wspomniany obowiązek dostarczenia przez Zakłady Wapienne Kamieniołom "[...]" działki zamiennej na rzecz: B. i M.K. i ustalono na rzecz w/w osób odszkodowanie w łącznej kwocie 21.000 zł, płatne po połowie tj. po 10.500 zł na rzecz każdej z tych osób. Orzeczenie o odszkodowaniu stało się ostateczne z dniem 1 lutego 1961 r.

W wyniku analizy zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz z porównania archiwalnej mapy, katastralnej b. gm. kat. Z. z aktualną mapą ewidencyjną obrębu [...] ewid. P. m. K. organ stwierdził, że wywłaszczona parcela l. kat. [...] odpowiada części działki nr 1 , obr. [...] . ewid. m. K.

Organ ustalił, że wniosek o zwrot wywłaszczonej parceli l. kat. [...] złożyły wszystkie osoby uprawnione tj. M.K. , M.G. , M.B.-K. i P.K. . Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia 8 lutego 1994 r. spadek po B.K. , zmarłym w dniu 15 kwietnia 1968 r., nabyli: M.K. , M.G. i J.K. po 1/3 cz. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. –K. w K. z dnia 21 listopada 1996 r. spadek po J.K. , zmarłym w dniu 7 marca 1996 r., nabyli: M.B.-K. i P.K. po 1/2 cz. W trakcie postępowania w dniu 21 stycznia 2009 r. zmarła M.K. , po której spadek nabyli M.G. w 1/2 cz. i P.K. w 1/2 cz., będący uczestnikami postępowania.

Nadto Starosta K. podał, że wniosek o zwrot parceli l. kat. [...] został złożony w związku z zawiadomieniem, zawartym w piśmie Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 31 sierpnia 2006 r. nr [...]informującym, że powzięty został zamiar użycia przedmiotowej nieruchomości na inny cel niż określony w orzeczeniu o jej wywłaszczeniu. Zawiadomienie to zostało skierowane do M.G. , M.B.-K. i P.K. , natomiast nie zostało wysłane do M.K. , która mimo braku formalnego zawiadomienia, powzięła wiadomość o możliwości złożenia wniosku i skorzystała z tego uprawnienia składając w dniu 21 listopada 2006 r. wniosek o zwrot parceli. M.G. , M.B.-K. i P.K. odebrali ww. zawiadomienie w dniu 4 września 2006 r. Zgodnie z art. 136 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. M.G. złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej parceli z zachowaniem wyżej wspomnianego terminu, natomiast M.B.-K. i P.K. , mimo prawidłowego powiadomienia, złożyli wniosek o zwrot w/w nieruchomości po upływie tego terminu tj. odpowiednio w dniach: 9 maja 2008 r. i 4 sierpnia 2008 r., co zgodnie z powołanym przepisem spowodowało wygaśnięcie ich uprawnienia do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Termin, o którym mowa w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie może on zostać przywrócony, a po jego upływie roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasa. Zdaniem organu skutku tego nie niweczy okoliczność powołana w uzasadnieniu wniosku złożonego przez M.B.-K. , że wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (Dz. U. Nr 59 z 2008 r, póz. 369) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją ust. 2 art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nadto organ wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o zwrocie nieruchomości orzeka się na zgodny wniosek wszystkich uprawnionych poprzednich właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców (art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Brak wniosku pochodzącego od wszystkich uprawnionych jest negatywną przesłanką do uwzględnienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła M.G. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydania orzeczenia co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o zwrocie wyżej opisanej nieruchomości na rzecz wnioskodawców, względnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

W uzasadnieniu odwołująca się podniosła, że organ l instancji nieprawidłowo zastosował art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie został wypełniony obowiązek wynikający z art. 136 ust. 2, gdyż przepis ten mówi o obowiązku "właściwego organu", a więc zawiadomienie to nie może być wystosowane przez jakikolwiek inny podmiot. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie powinno zatem być wystosowane przez Prezydenta Miasta K. , a nie Kierownika Referatu w Wydziale Skarbu Miasta w Urzędzie Miasta K. , który w tym przypadku nie działał "z upoważnienia Prezydenta Miasta K. ". Powyższe czyni zawiadomienie bezskutecznym. Nadto nie zawiadomiono wszystkich uprawnionych osób, przy czym nie można przyjąć, iż brak ten został sanowany poprzez złożenie wniosku przez pominiętą osobę. Nadto nawet gdyby przyjąć, iż niektóre z wniosków spadkobierców w sprawie zostały złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 136 ust. 5 to i tak nie można uznać, iż uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części wygasło. Organ l instancji pominął bowiem cywilnoprawny aspekt czynności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez byłych współwłaścicieli, który dotyczy przede wszystkim zasad zarządu rzeczą wspólną wynikających z przepisów kodeksu cywilnego. Złożenie wniosku przez jednego z uprawnionych, o których mowa w art. 136 ust. 3 ustawy stanowi czynność zachowawczą w rozumieniu art. 209 kc, która podejmowana jest w interesie wszystkich uprawnionych. W związku z tym czynność ta podjęta przez jednego ze współwłaścicieli (spadkobierców) odnosi skutek wobec wszystkich. Pozwala zatem na zachowanie terminu nawet wówczas, jeśli inni złożyli wnioski w terminie późniejszym, gdyż czynność taka chroni wspólne prawo. W sytuacji zatem, gdy nie wszyscy współwłaściciele (spadkobiercy) złożą wniosek o zwrot nieruchomości w terminie określonym w art, 136 ust. 5 ustawy, organ obowiązany jest do powiadomienia współwłaścicieli o złożonym wniosku oraz do uzyskania stanowiska co do wniosku.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...] Wojewoda , na podstawie art. 138 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu l instancji stwierdzając, że M.B.-K. i P.K. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości z uchybieniem 3-miesięcznego terminu określonego w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji podniósł, że z przepisu art. 136 ust. 3 wyraźnie wynika, iż w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobami są jego spadkobiercy, przy czym z wnioskiem wystąpić muszą wszyscy uprawnieni. Pogląd taki podzielany jest powszechnie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i doktrynie. Wojewoda wyjaśnił, że termin określony w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem zawitym. Skoro P.K. , M.B.-K. lis oraz M.G. odebrali zawiadomienia Urzędu Miasta K. w dniu 4 września 2006 r. to z upływem dnia 4 grudnia 2006 r. osoby te utraciły możliwość zgłoszenia skutecznego wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Wojewody w tym kontekście jako bezzasadne należy uznać działania podejmowane przez Starostę K. , który kolejno pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. poinformował M.G. i M.K. , zaś pismem z dnia 14 lipca 2008 r. dodatkowo M.B.-K. o konieczności przyłączenia się do wniosku wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości - w tym P.K. a przypadku ich śmierci sądownie ustalonych spadkobierców, a następnie na prośbę M.G. przedłużył termin do złożenia wniosku przez P.K. do dnia 30 września 2008 r., gdyż już wtedy nie istniała możliwość złożenia skutecznego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wobec uchybienia 3- miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez wpływu na wynik przedmiotowej sprawy pozostaje - w ocenie organu odwoławczego - okoliczność, iż o możliwości ubiegania się o zwrot parceli l.kat. [...] nie została powiadomiona M.K. (która jednak powzięła wiadomość o możliwości złożenia wniosku i dokonała tej czynności).

Jako nieprzekonywujący organ II instancji uznał zarzut braku "właściwości organu", gdyż - jak wskazał - uprawnienia Prezydenta Miasta K. realizowane są przy pomocy podległego mu aparatu urzędniczego w postaci urzędników Urzędu Miasta K.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody osobnymi pismami złożyły: M.G. i M.B.-K. . Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:

- art. 136 ust. 2, art. 136 ust. 3 oraz art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że niektórzy uprawnieni wnieśli wniosek o zwrot przedmiotowej w sprawie nieruchomości po upływie ustawowego terminu, co skutkowało odmową zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości na rzecz osób uprawnionych, podczas gdy wniosek ten powinien zostać rozpatrzony pozytywnie;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, które skutkowało brakiem uchylenia bądź zmiany decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2010 r., pomimo podstaw do uchylenia bądź zmiany przedmiotowej decyzji;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów powołanych w odwołaniu i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom tam zawartym odmówiono wiarygodności, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego;

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak zawiadomienia do udziału w sprawie wszystkich uprawnionych, tj. M.K. , co skutkowało tym, że termin do złożenia przez nią wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie rozpoczął biegu.

M.G. dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy jest Prezydent Miasta K. , co skutkowało tym, że uprawnieni do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie zostali w ogóle zawiadomieni albo zawiadomieni w sposób wadliwy.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniosły, że organ l instancji zasadnie wezwał 14 lipca 2008 r. P.K. do uzupełnienia braków wniosku poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Wnioskodawcy prawidłowo uzupełnili brak wskazany w piśmie. Natomiast uchybienie formalne w postaci braku wniosku M.B.-K. zostało przez nią uzupełnione 9 maja 2008 r. Podkreśliły przy tym, że organ l instancji nie wezwał M.K. i M.B.-K. do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Faktyczne złożenie wniosku przez M.K. nie może sanować tego błędu formalnego po stronie organu l instancji. Nadto zawiadomienie zostało sporządzone przez organ niewłaściwy tj. Prezydenta Miasta K. mimo, że organem właściwym był Starosta K.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.136 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia-1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.10.102.651 j.t. z późn. zm.), będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa.

Rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie,

czy okoliczność niezłożenia w terminie wniosku o zwrot wywłaszczonej

nieruchomości przez wszystkich uprawnionych powoduje wygaśnięcie roszczenia o

zwrot.

Z przepisu art. 136 ust. 1 u.g.n. wynika, że dopuszczalność wykorzystania nieruchomości na inny cel jest faktycznie uzależniona od wyrażenia zgody przez poprzedniego właściciela bądź jego spadkobiercę, która przejawia się brakiem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Obowiązek zwrotu nieruchomości, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu powstaje dopiero po upływie terminów podanych w art. 137 u.g.n., a zwrot nieruchomości nastąpić może tylko wtedy, gdy po upływie tych terminów poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca (bądź spadkobiercy) złoży wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Niezłożeni takiego wniosku powoduje, że nieruchomość może zostać użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Podkreślenia nadto wymaga, że przepis art. 136 ust. 3 u.g.n odnosi się do "nieruchomości lub jej części", co oznacza całą nieruchomość lub fizycznie wydzieloną jej część, a nie część ułamkową (por. też wyrok NSA z dnia 23 marca 2004 r., OSK 31/04, LEX nr 158935). Nie jest więc możliwy zwrot udziału we własności nieruchomości (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r, II SA/Kr 1119/08, LEX nr 531021, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2009 r., II SA/Bk 736/08, LEX nr 477382, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r, l SA/Wa 1144/08, LEX nr 527195).

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wniosek o zwrot nieruchomości muszą złożyć wszyscy poprzedni współwłaściciele, względnie wszyscy spadkobiercy poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli (por. wyrok NSAz dnia 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2005 r, l SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, oraz wyroki WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 r, II SA/Kr 1232/07, LEX nr 480125, oraz z dnia 27 lutego 2008 r, II SA/Kr 1227/07, LEX nr 480124). Złożenie wniosku jedynie przez część spadkobierców (lub część współwłaścicieli) wyklucza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r, II SA/Kr 445/09, LEX nr 550461, i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/Gd 201/08, LEX nr 563113).

Przytoczone wyżej orzeczenia dotyczą wszakże sytuacji, gdy do dnia wydania decyzji brak jest wniosku złożonego przez wszystkich uprawnionych. Dlatego też przytoczonych poglądów nie można wprost odwzorowywać na sytuację, w której wszyscy uprawnieni wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli, ale niektóre wnioski zostały złożone po upływie trzymiesięcznego terminu, biegnącego od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu.

Wskazać zatem należy, że roszczenie o zwrot nieruchomości to szczególnego rodzaju rzeczowe prawo podmiotowe, którego treścią jest żądanie zwrotu. Różni się ono od roszczenia windykacyjnego przewidzianego w art. 222 § 1 k.c. tym, że roszczenie windykacyjne przysługuje nieposiadającemu właścicielowi przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi, a roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje niewłaścicielowi (byłemu właścicielowi) w stosunku do aktualnego właściciela i samo zgłoszenie tego roszczenia nie podważa skutków wywłaszczenia (E.B.-K. . Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz). Stosownie do treści art.209 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego. prawa. Jeżeli zatem chociażby jeden z uprawnionych złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia, zachował to prawo dla pozostałych uprawnionych. Jeżeli zatem pozostali uprawnieni złożyli wnioski o zwrot, nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu określona w art.136 ust.5 u. g. n.

Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.1 0.1 02.651 i.t. z późn. zm.) przez niektórych poprzednich współwłaściciel, względnie niektórych spadkobierców poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli należy traktować jako czynność zachowawcza, która - jeżeli została dokonana w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu przez chociażby jednego z uprawnionych - chroni wspólne prawo na podstawie art. 209 k.c. Jeżeli wszyscy uprawnieni wnoszą o zwrot nieruchomości, okoliczność, że nie wszyscy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości w terminie trzech miesięcy, nie ma znaczenia dla oceny skuteczności wniosku złożonego terminowo przez choćby jednego z uprawnionych.

Konsekwencje poglądu przeciwnego są nie do zaaprobowania w państwie prawa.

Decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej nieruchomości z powodu wygaśnięcia roszczenia o zwrot, wydana w sytuacji, gdy w stosunku do niektórych z uprawnionych roszczenie nie wygasło, gdyż złożyli wnioski o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed upływem terminu określonego w art.136 ust.5 u. g. n., dotknięta jest wadą naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art.136 ust.5 u.g.n.

Prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca przepis art.21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i koniecznością zwrotu nieruchomości nie wykorzystanej na te cele, musi prowadzić do wniosku, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wygasa w sytuacji złożenia chociażby przez jednego z uprawnionych wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia.

W oparciu o powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p. p. s. a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.