Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 258/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 27
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Go 644/12 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Lubuskiego Komendanta Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. S.A. w W. (dalej jako "skarżąca spółka") na decyzję Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] maja 2012 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Strzelcach Krajeńskich nakazał skarżącej spółce dokonać mineralizacji pasów przeciwpożarowych oddzielających las, będący w granicach administracyjnych Nadleśnictwa [...], od linii kolejowej na trasie [...], relacji Poznań - Szczecin, na odcinku od 90, 213 do 97, 080 km, w terminie do dnia 29 czerwca 2012 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca spółka. W treści odwołania zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. 2011, Nr 12, poz. 59 ze zm. – dalej jako "ustawa o lasach"), art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako "ustawa o transporcie kolejowym") oraz § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719 – dalej jako "rozporządzenie z 7 czerwca 2010 r.").

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2012 r. Lubuski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i przedłużył termin jej wykonania do 31 lipca 2012 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał między innymi art. 27 i art. 11a ust. 2 pkt. 1 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., nr 12, poz. 68 ze zm. – dalej jako "ustawa o Państwowej Straży Pożarnej").

Lubuski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wskazał, że art. 17 ustawy o transporcie kolejowym nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Natomiast wymienione w art. 55 ust. 1 tej ustawy czynności mają ścisły związek z możliwością prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Z powyższego wynika, że odszkodowania za ustawienie zasłon śnieżnych, zakładanie żywopłotów oraz urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych przysługują właścicielom gruntów na podstawie umowy. Podkreślił, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca drogi kolejowej, a prawo o którym mowa w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia prac niezbędnych dla ruchu pociągów. Zwrócił także uwagę, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Hamowanie odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych stanowiących rozżarzone cząstki stali.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawniony jest, w drodze decyzji administracyjnej, do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru, co obejmuje również takie zabezpieczenie szlaków kolejowych, by przejeżdżające pociągi nie powodowały pożarów lasów.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełnić warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego: bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych, ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis ten pozostaje w ścisłym związku z art. 5 ustawy o transporcie określającym uprawnienia i obowiązki zarządcy kolejowego, którym jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową (art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym).

Zarządzanie infrastrukturą kolejową polega w szczególności na budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej, czy na utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym). Liniami kolejowymi zarządza [...], będące zarządem kolei w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. W ocenie Sądu I instancji, oznacza to, że stosownie do art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy, A. S.A. jest podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie zarządzanych przez nią linii kolejowych.

Sąd I instancji wyjaśnił, że przepisy art. 55 ust. 1-3 ustawy o transporcie kolejowym precyzują sposoby realizacji obowiązków określonych w art. 17. Z przepisów tych wynika, że obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych oraz zapewnienie odpowiednich warunków organizacyjnych ciąży właśnie na zarządcy kolejowym. Do kompetencji podmiotu zarządzającego koleją należy więc też urządzanie i utrzymanie pasów pożarowych położonych wzdłuż linii kolejowych. W ocenie Sądu I instancji, art. 17 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym wyraźnie określają, że to na przewoźników kolejowych został nałożony obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. Wszystkie te czynności mają na celu zapewnienie bezpiecznego ruchu kolejowego.

Sąd I instancji podkreślił ponadto, ze podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową może w dalszej kolejności domagać się od właścicieli gruntów zwrotu faktycznie poniesionych kosztów. Przyjęcie innej interpretacji przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej na kolei prowadziłoby do wniosku, że lasy państwowe powinny uiszczać na rzecz kolei odszkodowania dla zapewnienia bezpiecznego ruchu kolejowego.

W ocenie Sądu I instancji, podmiotu zobowiązanego do zapewnienia dbałości o bezpieczeństwo pożarowe wzdłuż torów kolejowych położonych na terenach leśnych nie da się także wywieść z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym. Z wymienionego przepisu wynika, że to zarządca kolejowy wykonuje decyzję dotyczącą wycięcia drzewa, które stanowi przeszkodę w zapewnieniu bezpiecznego ruchu pociągów.

Sąd I instancji wskazał, że wątpliwości w zakresie wskazania adresata zobowiązanego do wykonania pasów przeciwpożarowych rozpoczęły się, gdy w roku 2010 zostało zmienione zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Poprzednio obowiązujący art. 34 ust. 3 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2006 r., nr 80, poz. 563) jednoznacznie wskazywał, że na właścicielach linii kolejowych spoczywa obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w § 38 ust. 2 stanowi jedynie, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone, jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz ustawie o ochronie przeciwpożarowej regulują rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955).

Sąd I instancji wskazał, że § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. odsyła do trzech odrębnych aktów prawnych. Taka regulacja przepisu nasuwa wiele wątpliwości interpretacyjnych, bo nie wynika z niej jasno, jaki podmiot jest odpowiedzialny za wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych położnych wzdłuż linii kolejowych. Dlatego też należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r., które szczegółowo normuje zagadnienia dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wśród wymienionych w § 10 tego rozporządzenia rodzajów pasów przeciwpożarowych nie wskazano jednak tych, które są położone wzdłuż szlaków kolejowych. Sąd I instancji uznał więc, że podmiot władający lasem nie może być adresatem obowiązku dotyczącego zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego torów biegnących wzdłuż obszarów leśnych. Taki wymóg przewidziano natomiast w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. Zdaniem Sądu I instancji, oznacza to, że wymieniony przepis ma zastosowanie do wykonywania pasów przeciwpożarowych położonych w sąsiedztwie linii kolejowych, na których prowadzony jest ruch. Skoro w przywołanym akcie wykonawczym nie określono podmiotów zobowiązanych do zakładania oraz utrzymywania pasów przeciwpożarowych, konieczne jest odwołanie się do regulacji ustawowej - art. 17 i 55 ustawy o transporcie kolejowym.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących stosowanych przez skarżącą rozwiązań technicznych zapobiegających lub ograniczających niebezpieczeństwo powstawania pożarów, Sąd I instancji stwierdził, że nie wyłączają one nakazów wynikających z powołanych wyżej przepisów przeciwpożarowych. Ponadto nie były one przedmiotem postępowania administracyjnego, ponieważ strona skarżąca ich nie podnosiła. Natomiast prowadzenie postępowania dowodowego i ustalanie stanu faktycznego nie należy do kompetencji sądu administracyjnego (art. 133 § 1, art. 106 § 1 i 3 p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka.

W pierwszej kolejności skarżąca spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego.

Po pierwsze, podniosła zarzut niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym przez bezpodstawne uznanie, że wymienione przepisy obligują skarżącą spółkę do wykonania pasów przeciwpożarowych. W ocenie skarżącej spółki, Sąd I instancji pominął przepisy art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów.

Po drugie, podniosła zarzut niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. W ocenie skarżącej spółki, Sąd I instancji dokonał wykładni tych przepisów niezgodnie z ich literalnym brzmieniem i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej. W szczególności dotyczyło to pojęcia ochrona przeciwpożarowa, które występuje w niemalże wszystkich aktach prawnych regulujących sferę produkcyjną i socjalną podmiotów, w tym w kodeksie pracy. W ocenie skarżącej spółki, nie może to przesądzać o obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Ponadto przyjęcie, że określone prawo - jak w przypadku art. 55 - stanowi jednocześnie obowiązek nałożony przez ustawodawcę, podczas gdy prawa nie można utożsamiać z obowiązkiem.

Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") przez pominięcie dowodów przedłożonych przez skarżącego na okoliczność braku zagrożenia pożarowego ze strony zestawów do hamowania w wagonach osobowych, towarowych i pojazdach trakcyjnych i zupełnie dowolne przyjęcie istnienie tego zagrożenia i występowania z tego tytułu pożarów lasu.

Po drugie, art. 33 p.p.s.a. przez pominięcie właściciela lasów jako uczestnika, który w postępowaniu powinien występować na prawach strony, bowiem obowiązek urządzenia pasów przeciwpożarowych, a w każdym razie ich koszt - przypadku pozostania w obrocie prawnym zaskarżonych decyzji - będzie ponosił właściciel lasów.

Po trzecie, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie wobec faktu, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów całego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych w przypadku usytuowania lasów przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe.

Budowa linii kolejowych i ich lokalizacja uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. W obecnie obowiązującym stanie prawnym w odniesieniu do linii kolejowych o znaczeniu państwowym (art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) zasady ich realizacji uregulowane zostały w szczególnym trybie (rozdział 2b tej ustawy). Ponadto już na etapie projektu tej ustawy podkreślano, że akt ten jest wzorowany na rozwiązaniach przyjętych w ustawie z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), czyli w tzw. "specustawie drogowej" i ma umożliwić przede wszystkim szybką realizację takich inwestycji (por. uzasadnienie projektu ustawy z 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, Sejm V kadencji, druk nr 2013). Pozostałe linie kolejowe poddane zostały ogólnemu reżimowi inwestycyjnemu celu publicznego (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym).

Wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. W związku z realizacją linii kolejowych ustawa przyznaje podmiotom nie tylko prawa, lecz nakłada na te podmioty również określone obowiązki w tym zakresie. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasada ta została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w ustawie o transporcie kolejowym. Ustawa ta określa m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości, wskazując organy właściwe w tych sprawach. W rozdziale 4 ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis ma niewątpliwie charakter ogólny. Przepis art. 17 ustawy o transporcie kolejowym nie wskazuje ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Obowiązek sformułowany w cytowanym przepisie obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, również zatem na terenie lasów. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w rozdziale 9 cytowanej ustawy, którego tytuł obejmuje m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Istotne uzupełnienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Nie oznacza to natomiast, że z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy obowiązek pozwala więc na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej, ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikającego z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych.

Kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 54 ustawy o transporcie kolejowym. W oczywisty sposób wskazuje to, że obowiązki, które reguluje rozporządzenie odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.

Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 kwietnia 2006 r. w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny wskazywało podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r., wydane na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia, lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Natomiast § 38 ust. 2 stanowi, że podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Wśród tych ustaw wymieniono ustawę o transporcie kolejowym. Kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach również nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, jednak zakres tej ochrony jest odmienny od obowiązków wskazanych w ustawie o transporcie kolejowym. Wydane na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach, rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. wydanego na podstawie ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w ustawie o transporcie kolejowym i w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. oraz w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. zawarto regulację dotyczącą pasów przeciwpożarowych usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym), skoro źródłem mogącym stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu jest ruch kolejowy.

Obowiązek nałożony na skarżącą spółkę, jako na zarządcę linii kolejowych, ma niewątpliwie charakter publicznoprawny. Realizacja tego obowiązku została określona w akcie rangi ustawowej, a więc w ustawie o transporcie kolejowym, jak i w aktach wykonawczych wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyżej wymienione akty prawne oraz przepisy w nich zawarte, regulując wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasów, określają zarówno podmiot do tego zobowiązany, jak i zakres powyższego obowiązku, a także precyzują okoliczności, w jakich ten obowiązek powinien być zrealizowany.

Z tych przyczyn na uwzględnienie nie zasługują zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia art. 55 ust. 1 (błędnie powołany bez wskazania odpowiedniej jednostki redakcyjnej, przepis ten składa się dodatkowo z trzech punktów) w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym (błędnie powołanych bez wskazania odpowiednich jednostek redakcyjnych, przepisy te składają się z trzech punktów), a także art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach. Prawidłowa wykładnia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku, że obowiązek wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych spoczywa na skarżącej spółce niezależnie od uprawnień do terenu, na którym pasy przeciwpożarowe się znajdują bądź mają się znajdować.

Na uwzględnienie nie zasługiwał ponadto zarzut naruszenia art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. Wojewódzki sąd administracyjny może prowadzić postępowanie dowodowe w bardzo wąskim zakresie, wyznaczonym treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. Postępowanie to ograniczona się do możliwości przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów i to tylko jeśli jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Jak już wyżej wskazano, zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma prawidłowa wykładnia przedstawionych przepisów prawa materialnego, na którą bez zasadniczego wpływu pozostają przedstawione przez skarżącą spółkę dokumenty, z których, w jej ocenie, wynika okoliczność braku zagrożenia pożarowego ze strony zestawów do hamowania w wagonach osobowych, towarowych i pojazdach trakcyjnych.

Nieuzasadniony jest ponadto zarzut naruszenia art. 33 p.p.s.a. (również błędnie skonstruowany, bez podania właściwej jednostki redakcyjnej) z powodu pominięcia właściciela lasów jako uczestnika postępowania. Zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony, a w postępowaniu w charakterze uczestnika występowało Nadleśnictwo Smolarz.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej nie wykazano, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Stąd też na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

-----------------------

2

8