Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 874/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza do Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. P. kwotę 3077 (trzy tysiące siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego przedsiębiorcę J. P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 22.000,- złotych – utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] stycznia 2006 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w R., działając na podstawie imiennego upoważnienia, rozpoczęli postępowanie kontrolne w siedzibie przedsiębiorstwa należącej do skarżącego przedsiębiorcy. Kontrola objęła okres od dnia [...] lutego 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Podczas przeprowadzonej kontroli przedsiębiorstwa, która trwała w dniach [...] stycznia 2006 – [...] lutego 2006 r., funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego stwierdzili szereg uchybień, które szczegółowo wykazane zostały w protokole z kontroli (vide: Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., podpisany przez stronę bez uwag – k. 47-41 akt administracyjnych).

W konsekwencji ustaleń dokonanych w toku powyższej kontroli oraz po zapoznaniu się z wyjaśnieniami strony skarżącej – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] sierpnia 2007 r. decyzję nr [...], na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i Lp. 10.3 lit. a i b, Lp. 10.4 lit. a i b, Lp. 10.2 lit. a i b, Lp. 11.2 ust. 4, Lp. 11.4 ust. 7 lit. d, Lp. 11.2 ust. 1, Lp. 11.4 ust. 7 lit. b, Lp. 11.4 ust. 7 lit. a, Lp. 11.4 ust. 7 lit. f oraz Lp. 11.2 ust. 2 Załącznika do tej ustawy - nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 22.000,- złotych, w tym:

- karę 11.900,- złotych – za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowców skarżącego z 2005 r.);

- karę 15.250,- złotych – za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia przy wykonywaniu przewozu drogowego (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowców skarżącego z 2005 r.);

- karę 8.800,- złotych – za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowców skarżącego z 2005 r.);

- karę 400,- złotych – za nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem) – za każdą wykresówkę (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowcy skarżącego- J. B. z 2005 r.)

- karę 500,- złotych – za okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek nie zawierających przepisowych wpisów – miejsca lub daty końcowej używania wykresówki (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowców skarżącego z 2005 r.);

- karę 1.400,- złotych – za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego – nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu – za każdy dzień (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowców skarżącego z 2005 r.);

- karę 50,- złotych – za okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek nie zawierających przepisowych wpisów – numeru rejestracyjnego pojazdu (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowcy skarżącego z 2005 r.);

- karę 500,- złotych – za okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierającej przepisowych wpisów – imienia lub nazwiska kierowcy (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowcy skarżącego z 2005 r.);

- karę 500,- złotych – za okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierającej przepisowych wpisów – stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowcy skarżącego z 2005 r.);

- karę 1.000,- złotych – za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego – w wyniku czego wykresówka zapisywana była za długo – za każdą wykresówkę (naruszenie powstało w wyniku szczegółowo opisanych w decyzji uchybień stwierdzonych na wykresówkach kierowcy skarżącego z 2005 r.).

Skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. odwołał się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i umorzenie postępowania strona wskazała w uzasadnieniu, iż zarzucone jej przez organ I instancji naruszenia nie powstały z winy skarżącego, lecz z winy kierowcy P. Ł., który fałszował tarcze tachografu, co potwierdził wyrok skazujący Sądu Rejonowego w T. oraz wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T., a także z winy drugiego kierowcy – J. B. Skarżący wskazał ponadto, iż nałożona na niego kara pieniężna spowoduje upadłość firmy, a co za tym idzie zubożenie jego rodziny, której skarżący jest jedynym żywicielem.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] - utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej zawartych w odwołaniu - stwierdził, iż nie stanowią one przesłanki do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, albowiem stwierdzone podczas kontroli naruszenia są bezsporne i oczywiste. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym za naruszenia przepisów ustawy odpowiedzialność ponoszą niezależnie przedsiębiorca, jak i kierowca. Odpowiedzialność przedsiębiorcy oparta jest na zasadzie ryzyka, a zatem – jak wskazał organ – zawsze ponosi on odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowcy), którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej. Zdaniem organu, zgodnie z zasadą ryzyka, to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do wykonywanej pracy. Zdaniem organu II instancji fakt wydania przez Sąd Rejonowy w T. wyroku, w którym kierowca strony został uznany za winnego podrabiania tarcz tachografu świadczy jedynie o fakcie, iż kierowca ten był nieuczciwy i działał na szkodę pracodawcy, co daje skarżącemu możliwość wystąpienia z roszczeniem cywilnoprawnym o odszkodowanie za poniesioną szkodę.

Skarżący, reprezentowany przez adwokata – działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł w dniu [...] marca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz załącznika do owej ustawy, w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 29 i 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1497), które obowiązywało od dnia 21 grudnia 2005 r., wbrew regule intertemporalnej zawartej w art. 5 tejże ustawy zmieniającej, w następstwie czego doszło do przełamania fundamentalnego w warunkach demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) zakazu działania prawa wstecz.

W uzasadnieniu strona skarżąca – powołując się przede wszystkim na imienne upoważnienie funkcjonariuszy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego do przeprowadzenia kontroli z dnia [...] stycznia 2006 r., [...] - podniosła, iż wbrew sugestiom organu odwoławczego – kontrola przedsiębiorstwa skarżącego obejmowała okres od dnia [...] lutego 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Strona podkreśliła jednakże, iż pomimo takiego oznaczenia ram czasowych kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego, zdarzenia skutkujące nałożeniem kary pieniężnej zawierały się w przedziale pomiędzy [...] czerwca 2005 r. a [...] grudnia 2005 r. Zdaniem strony skarżącej jest to o tyle ważne, że w ujęciu chronologicznym zdarzenia te zaistniały w całości przed dniem [...] grudnia 2005 r., tj. przed datą wejścia w życie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz załącznika do tej ustawy określającego wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 1, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 29 i 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Strona skarżąca – powołując się na normę prawną zawartą w przepisie przejściowym art. 5 cyt. ustawy zmieniającej z dnia 29 lipca 2005 r. - wskazała, iż wprawdzie w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] stycznia 2006 r. (z chwilą rozpoczęcia kontroli), a więc po dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, jednakże nie oznacza to przyzwolenia dla stosowania do oceny prawnej przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem – dokonanych w okresie od [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. – ustawy nowej. Tego rodzaju podejście, choć zgodne z generalną zasadą rozstrzygania według przepisów obowiązujących w dacie orzekania, pozostawałoby – zdaniem skarżącego – w rażącej opozycji do zakazu działania prawa wstecz, stanowiącego jedną z fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawnego. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSAiWSA nr 3 z 2006 r., poz. 71) – strona skarżąca wskazała, iż z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. Zdaniem skarżącego przytoczony pogląd znajduje uzasadnienie w niniejszej sprawie, skoro do oceny przewozów drogowych, tudzież innych czynności związanych z tym przewozem, które wykonane zostały w przedziale czasowym od [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. zastosowano art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznik do tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 grudnia 2005 r., pomimo, że przepisy te mogły mieć zastosowanie wyłącznie do zdarzeń które zaistniały po tej dacie, a takich w toku kontroli przedsiębiorstwa nie stwierdzono. Strona skarżąca powołała się ponadto na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1319/05, LEX nr 281289, w którym NSA stwierdził, iż "Od dnia 1 maja 2004 r. do czasu uzupełnienia regulacji zawartej w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dokonanego ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, naruszenie prawa wspólnotowego z wyjątkiem naruszenia wiążących Polskę umów międzynarodowych nie było sankcjonowane przez prawo krajowe (...)". Według skarżącego przedmiotowe stanowisko w sposób oczywisty znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, ustosunkowując się do zarzutów skarżącego – stwierdził, iż przytoczony przepis art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, wbrew twierdzeniom strony – nie mógł mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, albowiem postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte przed wejściem w życie tejże ustawy, lecz w dniu [...] stycznia 2006 r., a więc po dacie wejścia w życie w/w ustawy zmieniającej. Ponadto Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż naruszenia, które zostały stwierdzone podczas kontroli powstały w trakcie obowiązywania ustawy o transporcie drogowym w kształcie sprzed wymienionej nowelizacji, jednakże błędne jest utożsamianie tej okoliczności z faktem wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, iż zarówno w chwili powstania naruszeń w kontrolowanym okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] grudnia 2005 r., jak i w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia były sankcjonowane. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ wydający decyzję na podstawie protokołu kontroli przedsiębiorstwa nie nałożył na kontrolowany podmiot kary pieniężnej za naruszenia, które nie były sankcjonowane karami pieniężnymi w chwili ich powstania. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady zakazu działania prawa wstecz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego - co do zasady - w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga J. P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji - naruszają przepisy prawa.

W ocenie Sądu decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] oraz decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007 r. naruszają przepisy prawa materialnego wskazane w ustawie o transporcie drogowym – poprzez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz załącznika do owej ustawy, w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 29 i 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, które obowiązywało od dnia 21 grudnia 2005 r., w następstwie czego doszło do ewidentnego naruszenia - wbrew regułom demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) - zakazu działania prawa wstecz (lex retro non agit).

Decyzje te naruszają ponadto przepisy wskazane w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim art. 6 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wyraźnie wskazać, iż z akt niniejszej sprawy, w tym w szczególności z dokumentów postępowania kontrolnego przeprowadzonego w siedzibie przedsiębiorstwa należącego do skarżącego, a obejmującego okres od dnia [...] lutego 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. - wynika jednoznacznie, iż strona skarżąca dopuściła się szeregu uchybień przeciwko przepisom regulującym transport drogowy, w tym unormowaniom zawartym w rozporządzeniach wspólnotowych, tj. rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.; Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 07/t. 1) oraz rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r.; Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 05/t. 1). Naruszenia te zostały – zdaniem Sądu – w sposób prawidłowy opisane zarówno w Protokole kontroli nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., jak również w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.

Zasadniczo należy podzielić również stanowisko organów obu instancji, iż – wbrew zarzutom strony podnoszonym w toku postępowania – bez znaczenia pozostają okoliczności związane z brakiem winy po stronie skarżącego przedsiębiorcy. W tym miejscu należy wskazać, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, iż finansowa odpowiedzialność administracyjno-karna co do zasady ma charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia (tak m.in.: D.K., Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 r., III AZP 16/95, a także wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., IV SA 1792/96, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 r., SA/Lu 49/94, czy też wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2001 r., III SA 2661/00). W ocenie Sądu obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Taka formuła odpowiedzialności powoduje, że w tego typu sytuacjach zasada domniemania niewinności nie znajduje zastosowania. Podstawową przesłanką odpowiedzialności jest w takim układzie odniesienia bezprawność czynu rozumiana jako zachowanie sprawcy niezgodne z przepisami prawa.

Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa wynika bezspornie, iż organy inspekcji transportu drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa – mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków.

Niewątpliwie obowiązkiem przedsiębiorcy transportowego jest takie zorganizowanie pracy przedsiębiorstwa (w tym pracy kierowców obsługujących jego pojazdy), aby zapewniona była możliwość przestrzegania powszechnie obowiązujących norm prawa transportowego, w tym m.in. regulacji dotyczących czasu pracy kierowcy.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż kierowcy wykonujący transport drogowy w kontrolowanym okresie nie dopełnili szeregu warunków związanych z prawidłową rejestracją czasu pracy oraz obsługą tachografu, co niewątpliwie stanowiło podstawę do ukarania strony skarżącej określonymi w ustawie pieniężnymi karami administracyjnymi.

Nie sposób zgodzić się również z sugestią strony skarżącej zawartą w uzasadnieniu skargi, a opartą na wyroku NSA z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1319/05, z której wynikać miałoby jakoby, iż do czasu uzupełnienia regulacji zawartej w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dokonanego ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, naruszenie prawa wspólnotowego z wyjątkiem naruszenia wiążących Polskę umów międzynarodowych nie było sankcjonowane przez prawo krajowe.

Otóż – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie – z poglądem wyrażonym w powołanym przez stronę wyroku NSA z dnia 5 października 2006 r. nie można się zgodzić, albowiem dokonując interpretacji normy prawnej wyrażonej w art. 92 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie chodzi więc - jak przyjął NSA - o to, by obowiązki dotyczące transportu drogowego wynikały wprost z samych umów międzynarodowych, lecz o to, że obowiązki przestrzegania takich regulacji wynikają z przepisów umów międzynarodowych wiążących Polskę.

Należy zauważyć, iż w świetle przepisu Art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (Aktu Przystąpienia), stanowiącego integralną część (sensu largo) Traktatu Akcesyjnego o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r., podpisanego w Atenach, (opublikowanego w Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864) od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i niniejszym Akcie.

Zgodnie z Art. 1 Aktu Przystąpienia określenie "Traktaty założycielskie" oznacza m.in. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (TWE).

Traktat akcesyjny z dnia 16 kwietnia 2003 r. stanowi ratyfikowaną przez Polskę umowę międzynarodową, która w świetle art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, po jej opublikowaniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana.

W tej sytuacji przyjąć należy, iż z uwagi na w/w przepis Konstytucji RP Traktat Akcesyjny oraz załączone do niego oficjalne tłumaczenia Traktatów założycielskich, w tym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), stały się częścią polskiego systemu prawnego i podlegają bezpośredniemu stosowaniu (tak również m.in. A. Ł. /w:/ M.M. [...] (red.), A. Ł., R. O., Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s.407).

Zgodnie z przepisem Art. 249 TWE rozporządzenie wspólnotowe ma zasięg ogólny. Wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Z powołanego przepisu TWE wynika, iż rozporządzenie jest aktem normatywnym o charakterze ogólnym i abstrakcyjnym. Jest ono aktem prawnym stosowanym w odniesieniu do obiektywnie określonych stanów faktycznych i wywołującym skutki prawne w odniesieniu do ogólnie i abstrakcyjnie określonych grup osób. Rozporządzenie ma zatem charakter generalny. Podkreślić należy, iż adresatami rozporządzeń są nie tylko Wspólnoty Europejskie, państwa członkowskie i ich organy, lecz także obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej (vide: A. W. /w:/ Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, pod red. A. W., Zakamycze 2005, s. 44).

W konsekwencji przyjąć należy, iż "obowiązkiem wynikającym z wiążących Rzeczypospolitą Polską przepisów umów międzynarodowych", w rozumieniu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, jest obowiązek przestrzegania postanowień rozporządzeń ustanowionych przez instytucje Wspólnoty, w tym m.in. rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Kto narusza więc obowiązek przestrzegania przepisów m.in. w/w rozporządzenia wspólnotowego podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 92 ust. 4 oraz stosownym unormowaniem załącznika do tej ustawy.

Na marginesie należy wskazać, iż z poglądem NSA wyrażonym w powołanym przez stronę skarżącą orzeczeniu z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1319/05, nie zgodziły się inne składy orzekające tego Sądu rozstrzygające w późniejszym okresie podobne sprawy (tak: NSA m.in. /w:/ wyroku z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 652/06, czy też wyroku z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 697/06).

W niniejszej sprawie zgodzić się jednak należy ze stroną skarżącą, iż organy obu instancji wydając decyzje administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie uwzględniły w swych rozstrzygnięciach podstawowej zasady – zasady lex retro non agit.

Jak stanowi przepis art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie według stanu prawnego obowiązującego w dacie podejmowania decyzji. Oczywiście od zasady tej dopuszczalne są odstępstwa i jest możliwe stosowanie przepisów prawa materialnego z okresu wcześniejszego, np. z daty złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, czy też zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, jeśli byłoby to korzystniejsze dla strony (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2835/00, "Prawo Pracy" 2002/7-8/63).

W ocenie Sądu należy podnieść, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynie ugruntowane jest stanowisko, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnej z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji (tak np. /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 marca 1983 r., sygn. akt I SA 1578/82, ONSA 1983/1/16; podobnie: wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 1841/98).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy kontroli legalności decyzji administracyjnych nakładających na podmioty stosunków publicznoprawnych kary administracyjne należy brać pod uwagę, w drodze ostrożnie stosowanej analogi, normy i zasady wypracowane przez naukę prawa karnego (podobnie: /w:/ wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 30/04, ONSAiWSA 2004/1/25). Mając to na uwadze warto podnieść, iż jedną z fundamentalnych zasad tej gałęzi prawa jest zasada lex mitior retro agit (ustawa łagodniejsza działa wstecz), a także zasada lex severior retro non agit (zakaz wstecznego działania prawa surowszego). Zasady te znajdują swoje pełne odzwierciedlenie w przepisie art. 4 § 1 kodeksu karnego, który stanowi, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Zasady te znajdują swoje odzwierciedlenie również w unormowaniach prawa międzynarodowego (vide: m.in. art. 7 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), a przede wszystkim w Konstytucji RP (vide; art. 42 ust. 1).

Warto wskazać, iż również w powołanej przez stronę skarżącą uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSAiWSA nr 3 z 2006 r., poz. 71) Sąd ten podniósł, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, że z uwagi na represyjny charakter norm istnieje konieczność stosowania w ramach określonego postępowania gwarancji konstytucyjnych dotyczących odpowiedzialności karnej. NSA uznał, iż należy przyjąć, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również i inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzeniem kar wobec jednostki, także wówczas, gdy kary te wymierzane są przez organy niebędące sądami. W art. 42 ust. 1 Konstytucji RP wyrażono wiele fundamentalnych zasad prawa represyjnego, które powinny mieć odpowiednie zastosowanie również i w innych postępowaniach o charakterze represyjnym, które nie są wprost utożsamiane z postępowaniem karnym. Bez wątpienia zasadą taką – jak stwierdził NSA - jest zakaz wstecznego działania ustawy wprowadzającej lub zaostrzającej odpowiedzialność karną. W konsekwencji NSA przyjął, iż oznacza to, że wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie prawa, popełnione przed wejściem w życie ustawy określającej wysokość tej kary, stanowiłoby naruszenie art. 42 Konstytucji, w sytuacji gdy kara pieniężna jest surowsza od sankcji, którą określały przepisy obowiązujące w dacie popełnienia naruszenia prawa. W tej sytuacji NSA uznał, iż sankcja administracyjna powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu.

Zdaniem Sądu organ I instancji, stosując w dniu wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. do zdarzeń objętych kontrolą - przepisy załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 33 cyt. ustawy zmieniającej z dnia 29 lipca 2005 r., które obowiązywały dopiero od dnia 21 grudnia 2005 r., dopuścił się ewidentnej obrazy prawa materialnego.

Należy zauważyć, iż zdarzenia skutkujące nałożeniem kary pieniężnej zawierały się w przedziale pomiędzy [...] czerwca 2005 r. a [...] grudnia 2005 r. Zdarzenia te zaistniały w całości przed dniem 21 grudnia 2005 r., tj. przed datą wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W tej sytuacji tego rodzaju działanie organu, choć zgodne z generalną zasadą rozstrzygania według przepisów obowiązujących w dacie orzekania, pozostawało – zdaniem Sądu – w rażącej sprzeczności z zakazem działania prawa wstecz, stanowiącego jedną z fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawnego.

Całkowicie bezzasadny – w ocenie Sądu - jest w tej sytuacji argument organu odwoławczego, iż art. 5 ustawy zmieniającej z 2005 r. usprawiedliwiał zastosowanie wszelkich przepisów obowiązujących w dniu kontroli (oraz orzekania), a nie w dniu zdarzenia.

Zasada wyrażona w przepisie art. 5 cyt. ustawy zmieniającej nie ma – zdaniem Sądu - jakiegokolwiek znaczenia dla ustalenia, jakie działania w ruchu drogowym były zabronione w dniu zdarzeń (w dniu popełnionych naruszeń), za które ustawa o transporcie drogowym przewidywała stosowne kary pieniężne.

Z tej przyczyny należy uznać, że skoro zdarzenia mające istotne znaczenie dla sprawy miały miejsce przed wejściem w życie regulacji zawartych w ustawie zmieniającej z dnia 29 lipca 2005 r., to obowiązkiem organu było zastosowanie sankcji obowiązujących w tej dacie, a nie w dacie zdarzenia, o ile nie były one dla strony skarżącej surowsze.

W tej sytuacji bez znaczenia - zdaniem Sądu - pozostaje argument organu odwoławczego zawarty w odpowiedzi na skargę, z którego wynika, iż nie nałożono na kontrolowany podmiot kary pieniężnej za naruszenia, które nie byłyby sankcjonowane karami pieniężnymi w chwili ich powstania, skoro już z pobieżnej analizy załącznika do ustawy o transporcie drogowym wynika, iż niektóre sankcje administracyjne przewidziane przez ustawodawcę przed wejściem w życie nowelizacji z 29 lipca 2005 r. były znacznie niższe, niż kary przewidziane przez ustawodawcę w dniu wydawania obu decyzji organów inspekcji transportu drogowego.

W tej sytuacji przyjąć trzeba, iż to rolą organów – a nie Sądu – jest szczegółowe zbadanie, jakie konkretnie kary pieniężne obowiązywały w dniu zdarzeń stanowiących podstawę stwierdzonych naruszeń i w konsekwencji ustalenie stosownych sankcji karnych.

W niniejszej sprawie organy obu instancji – ignorując jakąkolwiek potrzebę dowodzenia w tym kierunku celem uwzględnienia zasad wymiaru sankcji administracyjno-karnych – uchybiły wskazanym wyżej normom prawa. W ocenie Sądu działanie takie nosi w konsekwencji znamiona poważnego uchybienia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewłaściwe wyjaśnienie sprawy i wadliwe, niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Z tej przyczyny Sąd uznał, iż należy uchylić zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji celem poprawnego zastosowania sankcji administracyjnych.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).