Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 101/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

III S.A./GL 101/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ P Dnia 17 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: WSA Małgorzata Jużków (spr.) NSA Anna Apollo Protokolant: Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi H. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H. W. choroby zawodowej narządu głosu – wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., która to placówka nie stwierdziła zmian patologicznych krtani upoważniających do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu oraz orzeczeniu z dnia [...] r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie rozpoznano przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz dysforię hyperfunkcjonalną, które to schorzenie nie widnieje w wykazie chorób zawodowych. Nadto na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, które wykazało, że H. W. przez około 13 lat (1990-2003) będąc zatrudniona w zawodzie nauczyciela [...] w Szkole Podstawowej Nr [...] w C. wykonywała pracę w narażeniu na wysiłek głosowy, czyli pracowała w warunkach ryzyka powstania choroby zawodowej.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca oraz pomija fakt jej pracy w latach 1972-1990 w Instytucie Medycyny Pracy w S. w Zakładzie Toksykologii Przemysłowej, gdzie była narażona na działanie rozpuszczalników toksycznych, które uszkadzały górne drogi oddechowe i skórę pogarszając sukcesywnie stan jej zdrowia. Nadto prowadziła zajęcia dydaktyczne związane ze szkoleniem lekarzy przemysłowej służby zdrowia, w czasie których była narażona na nadmierny wysiłek głosowy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po rozpatrzeniu odwołania nie uwzględnił zawartych w nim zarzutów i decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodową czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące przebiegu pracy H. W. Ustalił, że tylko w latach 1990-2003 pracując jako nauczyciel w Szkole Podstawowej Nr [...] w C. była narażona na wysiłek głosowy i tym samym pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu głosu.

Dalej stwierdzono, że skarżąca była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] r.). Obie jednostki diagnostyczne nie rozpoznały u skarżącej zawodowego uszkodzenia narządu głosu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] r. ([...] - data stempla pocztowego) H. W. zakwestionowała legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Wnosząc o jej uchylenie podkreśliła, że jest ona niezgodna ze stanem faktycznym i dla niej krzywdząca. Stwierdzone u niej zmiany narządu głosu są następstwem wieloletniego wysiłku głosowego.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że brak rozpoznania choroby narządu głosu przez uprawnione placówki diagnostyczne uniemożliwiał wydanie decyzji o jej stwierdzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeśli została wniesiona w terminie określonym w art.53 § 1 tej ustawy, sąd administracyjny przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art.54 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wracając do meritum sprawy należy podkreślić, że trafnie wskazał skarżący, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Uzasadnienie zaś wydanej decyzji winno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne (art.107 k.p.a.).

Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawach. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie. Art. 134 tej ustawy stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Dalej należy przypomnieć, że stosownie do art.145 § 1 pkt 1 a, b, c p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub innych przepisach (art.145 §1 pkt 2 p.s.a.).

Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy kierując się powyższą definicją winien był jednak najpierw ustalić czy organ I instancji wydając decyzję nie uchybił wymogom prawa. Winien był wyjaśnić wątpliwości wynikające choćby z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, które zostało wydane [...] r. czyli po wejściu w życie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych ...(Dz. U. Nr 132, poz.1115). Faktem jest, że w aktach sprawy przedstawionych Sądowi znajduje się pismo "wywiad środowiskowy" z [...] r. podpisane przez Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w C., ale nie wiadomo dla jakich celów sporządzonego. Orzeczenie lekarskie wydane w sprawie w dniu [...] r zawiera adnotację, że wydane zostało na podstawie skierowania z [...] r. Nie wyjaśniono przyczyny tak długiego czasokresu między wydaniem skierowania, a przeprowadzeniem badania i wydaniem orzeczenia. Nadto z wskazanego wyżej wywiadu wynika, że skarżąca korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od [...] do [...], a ze złożonych przez nią zeznań w dniu [...] r., iż z urlopu dla poratowania zdrowia korzystała od [...] do [...] r. Dalej w aktach sprawy ujawniono postanowienie z [...] r. o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie zawieszono do czasu wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w S. mogącego mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Sąd zauważa, iż postępowania tego nigdy nie podjęto wydając stosowne postanowienie (brak go w aktach sprawy), a mimo to było nadal prowadzone czego potwierdzeniem są wydane decyzje. Postanowienie o zawieszeniu z urzędu niniejszego postępowania zostało doręczone tylko skarżącej. Art.102 kpa stanowi, że w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Ustanie przyczyn zawieszenia postępowania zawieszonego z urzędu rodzi obowiązek jego podjęcia, które ma zgodnie z art. 101 § 1 kpa formę postanowienia podlegającego zaskarżeniu i doręczanego stronom. Nie wydając postanowienia o podjęciu postępowania organ uniemożliwił stronie wzięcie w nim udziału bez jej winy. W tym miejscu należy podkreślić, iż pracodawca skarżącej nie był powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie, ani o jego zawieszeniu. O tym, że było prowadzone dowiedział się z doręczonej mu decyzji organu I instancji. Okoliczność ta stanowi, zgodnie z art.145 § 1 pkt 4 kpa przesłankę wznowienia postępowania, a jednocześnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego skutkującą uwzględnieniem przez sąd administracyjny skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek nie tylko wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. dowodowych występujących w sprawie, ale czynienie tego w sposób zgodny z obowiązującą w tym zakresie procedurą administracyjną. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, która została wydana również po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania, uchylono.

Rozpoznając ponownie sprawę organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i po podjęciu zawieszonego postępowania przeprowadzi go ponownie, tym razem z udziałem stron. W szczególności wyjaśni, kiedy przedmiotowe postępowanie zostało rozpoczęte, kto i kiedy wydał skierowanie skarżącej na badanie do PChZ i na podstawie jakich przepisów prawa winno być prowadzone. Jak również przeprowadzi dochodzenie epidemiologiczne obejmujące czasokres pracy skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy w S. oraz Szkole Podstawowej Nr [...] w C. ze szczegółowym zakresem obowiązków skarżącej i pracy w warunkach narażenia na chorobę zawodową narządu głosu.

W zależności od poczynionych ustaleń dowodowych oraz z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ I instancji będzie prowadził na podstawie przepisów obowiązujących w chwili rozpoczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, bądź na podstawie przepisów powyższego rozporządzenia obowiązującego w chwili wydania postanowienia o wszczęciu przedmiotowego postępowania.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.