Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 55/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10 par. 1, art. 58, art. 59, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant: Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z dnia [...] r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., działając na podstawie art. § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 zez m.), art. 3 ust.2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 13 ust. 1 w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z siedzibą w S. z dnia [...] r., [...] w sprawie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym dla A. Ł. Opisana decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] roku A. Ł. (dalej skarżący) złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z/s w S. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Wnioskiem objęte zostało gospodarstwo rolne o powierzchni całkowitej deklarowanej [...] ha, o wielkości ekonomicznej początkowej wyrażonej w EJW (ESU) [...]. W sekcji [...]. Restrukturyzacja gospodarstwa (zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego) skarżący wskazał na realizację przedsięwzięć dotyczących prowadzenia działalności rolniczej natomiast w sekcji [...]. Przedsięwzięcia określone w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wskazano na przestawienie lub przestawianie gospodarstwa niskotowarowego na produkcję metodami ekologicznymi, przystąpienie do grupy lub organizacji producentów rolnych zgodnie z przepisami o grupach producentów rolnych, zakup maszyn rolniczych, zakup gruntu rolnego lub jego dzierżawę oraz osiągnięcie, w okresie pobierania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, corocznej wartości sprzedaży produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej w wysokości co najmniej [...] tys. zł. W tabeli [...]. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych skarżący zadeklarował dziewięć działek ewidencyjnych położonych w powiecie m., gminie K., obręb Ł. W. o nr: [...],[...],[...],[...],[...], obręb W. o nr: [...] , [...], obręb P. o nr: [...], obręb W. o nr [...].

Do przedmiotowego wniosku Strona dołączyła plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, dokumenty potwierdzające prawo własności gospodarstwa w postaci aktu notarialnego (Repertorium [...] numer: [...]), odpis z Księgi Wieczystej nr [...], umowy dzierżawy z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r., zaświadczenie Wójta Gminy K. z dnia [...] r. W efekcie przedłożenia przez skarżącego korekt wniosku i złożenia stosownych wyjaśnień Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z siedzibą w S. przyznał skarżącemu płatność do gospodarstwa niskotowarowego w wysokości [...] zł. Decyzja zawierała informację, iż świadczenie będzie realizowane przez [...] kolejnych lat z zastrzeżeniem § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, który wskazuje iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz jeżeli złoży Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji "Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć" w ciągu 7 dni po upływie ww. terminu.

W dniu [...] roku A. Ł. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. z siedzibą w S. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Do wskazanego oświadczenia załączono następujące dokumenty: fakturę VAT Nr [...] z dnia [...] r. potwierdzającą sprzedaż maliny ogrodowej, fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. potwierdzającą sprzedaż maliny ogrodowej, fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. potwierdzającą sprzedaż maliny ogrodowej, fakturę VAT [...] z dnia [...] potwierdzającą zakup opryskiwacza polowego [...] , akt notarialny (Repertorium [...] numer [...]) z dnia [...] r. potwierdzający zakup działki rolnej o numerze [...] , akt notarialny (Repertorium [...] numer: [...] ) z dnia [...] r. potwierdzający zakup działki rolnej o numerze [...].

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z siedzibą w S. poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W odpowiedzi z dnia [...] r. ( k. [...] akt administracyjnych) skarżący poinformował Kierownika Biura Powiatowego w M., że opóźnienie w złożeniu dokumentacji spowodowane zostało mylną oceną Planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, jednocześnie poinformował, że plan został zrealizowany zgodnie z założeniami wniosku.

Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ administracji pierwszej instancji poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty czwartej i piątej raty płatności dla gospodarstwa niskoptowarowego z powodu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć po terminie (doręczone skarżącemu [...] r.). Skarżący w piśmie z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych) powtórzył, że powodem [...]-dniowego opóźnienia w złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była błędna interpretacja Planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, tabeli nr [...] planu, skarżący wskazał, że w jego zdaniem wobec faktu, ze plan był złożony w [...] r. wymagane oświadczenie mogło być złożone nawet do [...] r. (do końca trzeciego roku planu). Podsumowując skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego prośby.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w M. z/s w S. wydał decyzję o wstrzymaniu dla A. Ł. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż Oświadczenie zostało złożone po terminie. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku warunkiem wypłaty płatności w czwartym i piątym roku, będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu złożenie w ciągu 7 dni po w/wym. terminie odpowiedniego Oświadczenia. Na skutek nieterminowego przez skarżącego przedmiotowego "Oświadczenia" należało wstrzymać wypłatę płatności W czwartym i piątym roku uczestnictwa.

Od powyższej decyzji A. Ł. wniósł odwołanie podnosząc, że powodem [...]-dniowego opóźnienia w terminowym złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć była błędna interpretacja w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, gdzie w tabeli nr [...] zapisano "Przedsięwzięcia (do osiągnięcia do końca trzeciego roku planu)". Plan był złożony w [...] r. i wymagane osiągnięcie zgodnie z Planem powinno być zrealizowane, zdaniem skarżącego, do dnia [...] r. Skarżący dodatkowo wskazał, że powodem opóźnienia realizacji przedsięwzięcia w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego było wystąpienie klęski żywiołowej, co potwierdzają załączone dokumenty oraz niezdolność skarżącego do pracy trwająca powyżej 180 dni. Strona podniosła, że nie otrzymała żadnej decyzji z Biura Powiatowego ARMR w M. z/s w S. o wysokości i terminie wpłaty na konto.

W wyniku rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z/s w S. przyznając skarżącemu w decyzji nr [...] z dnia [...] r. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego poinformował skarżącego o treści § 8 rozporządzenia, którego spełnienie umożliwia otrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. Dyrektor ARiMR we W. wskazał, że postępowanie o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na wniosek strony, która poprzez deklarację planowanych przedsięwzięć w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego kształtuje przedmiot tego postępowania. Producent rolny składając wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie -gospodarstw niskotowarowych w sekcji [...] pkt [...] Oświadczenia i zobowiązania wniosku zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w celu restrukturyzacji gospodarstwa oraz oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Natomiast podniesione przez Stronę w odwołaniu kwestie odnoszące się do działania sił wyższych na gospodarstwo mogą mieć zasadnicze znacznie w sytuacji, której producent nie mógł zrealizować przedsięwzięć zamieszczonych w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i we wniosku na podstawie treści § 9 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Organ drugiej instancji wskazał, że załączone do odwołania przez skarżącego: Opinia Wojewody z dnia [...] r. potwierdzająca wystąpienie klęski wymarznięcia w gospodarstwie i oszacowane szkody oraz Opinia Wojewody z dnia [...] r. potwierdzająca wystąpienie klęski suszy w gospodarstwie i oszacowane szkody, nie są dokumentami potwierdzającymi wystąpienie klęski żywiołowej, gdyż oznaczenie władz krajowych właściwych do jej stwierdzenia określa ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. nr 62, poz. 558 ze zm.) i zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy, stan klęski żywiołowej, z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody, wprowadzony jest w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. W odniesieniu do zarzutu skarżącego, że był niezdolny do pracy powyżej 180 dni, organ drugiej instancji przyznał, że powyższe potwierdzają wypisy z historii choroby skarżącego dołączone do odwołania, jednocześnie stwierdził jednak, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności dokumentem potwierdzającym niezdolność do pracy producenta rolnego jest zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast powyższego dowodu skarżący nie przedłożył. Organ drugiej instancji stwierdził, że okoliczności wskazane przez Stronę nie mieszczą się w katalogu przypadków wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Dodatkowo Dyrektor ARiMR we W. wyjaśnił, że pomimo iż siedmiodniowy termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia został umiejscowiony w akcie prawnym o charakterze materialnym, to jednak należy on do terminów o charakterze procesowym, organ drugiej instancji przywołał wyrok WSA w Kielcach z dnia 08.01.2009 roku, II S.A./Ke 718/08 i strona może bronić się przed skutkami uchybienia temu terminowi przez złożenie prośby o jego przywrócenie na podstawie art. 58 i 58 k.p.a. organ drugiej instancji podkreślił, że skarżący nie wystąpił z przedmiotowa prośbą nie było więc podstaw do przywrócenia mu terminu do złożenia oświadczenia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł A. Ł., zarzucając jej naruszenie - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 64 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy, nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w sprawie przez organy administracyjne odnośnie przyczyn i okoliczności złożenia po terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwziąć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego; - art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w związku z § 6 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz art. 104 k.p.a. poprzez brak wydania i przesłania pisemnej decyzji przez organ I instancji odnośnie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego za 2008 r., co pozwoliłoby określić termin wypłaty płatności i jej wysokość, oraz termin 6 miesięcy do dokonania czynności o których mowa w § 8 ww. rozporządzenia; 9 ust. 2 pkt 1-2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego można wykazać jedynie dokumentami o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności oraz poprzez błędne przyjęcie, iż wystąpienie klęski żywiołowej należy rozumieć w zawężającym znaczeniu w rozumieniu ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie klęski żywiołowej. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości i o zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący wyjaśnił, że nie miał świadomości, że może żądać przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć w ramach płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, nadto wskazał, że nie mógł przedłożyć zaświadczenia o niezdolności do pracy z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdyż był w tym czasie zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając zatem w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Należy też dodać, że w myśl przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Sytuacja tak miała też miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Rozpoznając skargę w świetle powoływanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o wstrzymaniu A. Ł. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, opiera się na uznaniu, że oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu do jego przedłożenia kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, a także na twierdzeniu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie tego terminu.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie – jakkolwiek bezsprzecznie skarżący uchybił terminowi, co nie może budzić wątpliwości, to jednakże nieuprawnione jest zarazem twierdzenie organu, że stosownego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej nie złożył.

Jak wynika z lektury akt administracyjnych sprawy, skarżący po zapoznaniu z aktami sprawy (po otrzymaniu w dniu [...] r. informacji na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie wspierania gospodarstw niskotowarowych) złożył dodatkowe wyjaśnienia w dniu [...] r. – data wpływu do Biura Powiatowego w M. (k. [...] akt administracyjnych). W treści przedmiotowych wyjaśnień skarżący wskazał na przyczyny w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia i zaznaczył, że plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zrealizował zgodnie z wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Dodatkowo skarżący po otrzymaniu w dniu [...] zawiadomienia z organu pierwszej instancji o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych złożył w dniu [...] r – data wpływu do biura Powiatowego w M. - kolejne wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi do złożenia oświadczenia z prośbą o pozytywne rozpatrzenie sprawy (k. [...] akt administracyjnych), nadto skarżący w treści odwołania z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych) po raz kolejny tłumaczy przyczyny uchybienia terminowi wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Faktem jest, że w trakcie toczącego się postępowania nie wniósł odrębnego pisma, nazwanego "wnioskiem o przywrócenie terminu", jednakże w ocenie Sądu, żądanie takie w istocie formułował w treści wymienionych wyżej pism oraz odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W pismach tych bowiem skarżący podaje powody, dla których nie dotrzymał wymaganego terminu, starając się wykazać brak zawinienia w uchybieniu.

Tymczasem, co wyraźnie należy podkreślić, specyfiką postępowania administracyjnego, odróżniającą je od każdego innego typu postępowania jest układ ról procesowych. Szczególne unormowania zawarte w przepisach k.p.a. mają na celu zredukowanie dysproporcji pomiędzy częstokroć niezorientowaną w prawie stroną, a profesjonalnym i wykwalifikowanym organem. Realizację tych zamierzeń gwarantuje między innymi przepis art. 9 k.p.a., stanowiąc jednocześnie gwarancję ochrony praw strony i zabezpieczenia jej przed negatywnymi skutkami nieznajomości nierzadko zawiłych i skomplikowanych procedur prawnych. Według brzmienia tego przepisu - organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W piśmiennictwie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, iż to do organu, do którego o załatwienie sprawy zwróciła się strona, należy szczegółowe wyjaśnienie zamiaru wnioskodawcy. Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści wniesionego przez nią pisma. W razie wątpliwości, sprecyzowanie żądania (interpretacja zamiaru) należy do strony, a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma bezwzględny obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Wszak strona postępowania administracyjnego może nie mieć świadomości co do przysługujących jej uprawnień i instytucji, z których może skorzystać, zaś to organy administracji, właśnie z mocy art. 9 k.p.a., mają obowiązek czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt III SWA/Wr 257/09, niepublikowany).

W treści przywołanych pism skarżący w sposób ewidentny wyjaśnia przyczyny uchybienia terminowi, co więcej podejmuje próbę wykazania braku zawinienia w tym uchybieniu. Sformułowania użyte przez skarżącego nie powinny były zostać pominięte przy wydaniu decyzji pierwszej instancji i załatwianiu jego odwołania. Należało je zakwalifikować jako wniosek o przywrócenie terminu. Nie znajduje więc oparcia w stanie faktycznym sprawy stwierdzenie organu II instancji, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Tym samym wydanie decyzji należy uznać za przedwczesne skoro dotąd wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpatrzony.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji uwzględni okoliczność, że zawarta przez skarżącego (w piśmie z dnia [...] r. oraz w piśmie z dnia [...] r.) prośba o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego - podlega odrębnemu rozpoznaniu w trybie art. 58 i 59 k.p.a.

Na marginesie przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd wskazuje, że stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelna zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja maścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wnikliwego zbadania okoliczności faktycznych związanych z dana sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Dopełnieniem tej reguły jest między innymi wyrażona w art. 77 § 1 K.p.a powinność organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie, jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Z przepisu tego wynika, że organy administracji publicznej są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nadto, w myśl art. 78 § 1 K.p.a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, lub znajdujące potwierdzenie w materiale, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wszechstronny, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji niebudzącej wątpliwości pod względem merytorycznym. Zakres niezbędnych ustaleń faktycznych wynika z norm prawa znajdujących zastosowanie w sprawie (hipotezy zawartej w normie prawnej).

W ocenie Sądu - prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie - organy obu instancji naruszyły i w tym zakresie obowiązującą procedurę, ponieważ nie przeprowadziły niezbędnego postępowania pozwalającego wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania przedłożył dowody w postaci historii choroby, z której wynika, że był on niezdolny do pracy powyżej 180 dni, natomiast Organy nie poddały ocenie tych dowodów.

W tym stanie rzeczy bezsprzecznie zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 75 - 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – podlegały one wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji powinien usunąć opisane wyżej wadliwości postępowania, przeprowadzić zgodnie z prawem, w sposób staranny, z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków dowodowych czynności zmierzające do prawidłowego, wnikliwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności dokonując ustaleń faktycznych oraz rozpoznając sprawę organ winien mieć na uwadze , że skarżący w czasie kiedy chorował był zatrudniony na podstawie umowy o pracę nie mógł więc dysponować zaświadczeniem o czasowej niezdolności do pracy gospodarstwie rolnym, wydanym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jak wymaga § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r.

Wydane w takich warunkach zarówno decyzji pierwszej jak i drugiej instancji ewidentnie podjęto z naruszeniem obowiązków organu, wynikających z art. 9 k.p.a. i art. 58 oraz 59 k.p.a. Dlatego też Sąd – nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia co do przywrócenia terminu - zobligowany był uchylić zaskarżone decyzję, respektując dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Pkt II i III wyroku znajduje wsparcie w art. 200 i 152 p.p.s.a.