Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1327/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 1989 nr 24 poz 133
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 20 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi L. M. i M. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 1987 r. Naczelnik Gminy w [...] (Naczelnik) orzekł o przejęciu od [...], w zamian za świadczenia emerytalne, na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...], położonego we wsi [...], gmina [...] (obecnie gmina [...], powiat [...], woj. [...]).

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 15, art. 22, art. 51, art. 52 art. 56 ust. 2 i art. 57 ust. 1 oraz art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm., dalej "ustawa z 14 grudnia 1982 r.").

Wnioskiem z [...] lipca 2016 r. [...] (Skarżące) wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika. W uzasadnieniu wskazały, że przejęte gospodarstwo stanowiło współwłasność małżonków [...], która zmarła w 1983 r. Oznaczało to, że w dacie wydania decyzji gospodarstwo stanowiło współwłasność Skarżących i ich ojca. Skarżące wykazały następstwo prawne po swoich rodzicach przedkładając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Decyzją z [...] marca 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał art. 156 § 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku Skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Minister utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie, wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister wyjaśnił, że decyzja Naczelnika została wydana na podstawie art. 51 ustawy z 14 grudnia 1982 r. zgodnie z który przejęcie gospodarstwa rolnego przez państwo na tej podstawie było możliwe, gdy:

1) rolnik był właścicielem i posiadaczem gospodarstwa (art. 2 pkt 7 ustawy);

2) rolnik taki złożył wniosek o przejęcie;

3) brak było następcy lub następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku [...] o przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Okoliczność tę potwierdza podanie [...] z [...] kwietnia 1987 r., skierowane do Naczelnika, w którym zwrócił się z prośbą o przejęcie gospodarstwa wraz z lasem na własność państwa, motywując ją osiągnięciem wieku emerytalnego, "nienajlepszym zdrowiem" i brakiem sił do dalszej pracy w gospodarstwie.

W aktach sprawy znajduje się również wniosek z [...] kwietnia 1987 r. o emeryturę, własnoręcznie podpisany przez [...], w którym oświadczył, że posiadane gospodarstwo o powierzchni [...] zamierza przekazać Państwu (por. rubryka B formularza). Minister wskazał, że zgromadzone dokumenty potwierdzają, że [...] osiągnął wymagany ustawą wiek, uprawniający do nabycia emerytury (urodzony [...] października 1920 r. w dacie wydania decyzji miał 67 lat).

Odnosząc się do zarzutu przejęcia gospodarstwa od osoby, która nie była jego wyłącznym właścicielem z uwagi na fakt, że część przejętych gruntów o powierzchni [...] stanowiła współwłasność [...] małżonków [...] na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1975 r. Minister zauważył, że przez rażące naruszenie prawa rozumie się taką wadliwość, która występuje w razie oczywistej, a więc bezspornej i rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Stanowiący podstawę wydania badanej decyzji Naczelnika art. 51 ustawy z 14 grudnia 1982 r. stanowił, że w wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Przepis ten posługiwał się pojęciem rolnika i pojęciem gospodarstwa rolnego. Przez określenie rolnik - rozumie się (zgodnie z art. 2 pkt 1) osobę prowadzącą gospodarstwo rolne lub dział specjalny samodzielnie albo w charakterze współwłaściciela (współposiadacza) na gruntach stanowiących jej własność lub będących w jej posiadaniu, a także małżonka rolnika. Wniosek o przejęcie musiał więc złożyć rolnik, czyli osoba prowadząca gospodarstwo lub jej małżonek, choćby był jedynie współwłaścicielem - a zatem pozostali współwłaściciele, jeśli nie prowadzili gospodarstwa, nie musieli składać wniosku. Jednocześnie przepisy ustawy nie przewidywały obowiązku uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli, a przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności nie znajdowały zastosowania, ponieważ przejęcie przez Skarb Państwa w drodze decyzji nie odbywało się w ramach stosunku cywilnoprawnego - art. 1 kc. Z kolei użyte w art. 51 ustawy określenie "gospodarstwo rolne" - oznaczało, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy - będące we władaniu tej samej osoby nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą obejmującą grunty rolne i leśne wraz z budynkami, urządzeniami i inwentarzem, oraz prawa i obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa - o powierzchni co najmniej [...]. Zgromadzone w sprawie dokumenty potwierdzają, że [...] sam prowadził gospodarstwo rolne, które przekazał Państwu za emeryturę i był jego wyłącznym posiadaczem. Potwierdza to kwestionariusz z dnia z dnia [...] października 1987 r., dotyczący okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego, podpisany przez [...], w którym oświadczył, że od 1983 r. pracował sam we własnym gospodarstwie rolnym. Także zaświadczenie sołtysa z dnia [...] listopada 1985 r. wskazuje, że jedynym środkiem utrzymania [...] było gospodarstwo rolne, w którym pracował od 1947 r. O posiadaniu przez [...] gospodarstwa świadczy także protokół przejęcia gospodarstwa na własność Państwa z dnia [...] grudnia 1987 r., podpisany własnoręcznie przez wymienionego. Okoliczność samodzielnego prowadzenia gospodarstwa przez ojca Skarżących potwierdza także wniosek o emeryturę z [...] kwietnia 1987 r., w którym rubryki dotyczące członków rodziny i osób pracujących w gospodarstwie zostały wykreślone. Także Skarżące potwierdziły, że w gospodarstwie pracował ojciec, a Skarżące jedynie przyjeżdżały i pomagały (por. protokół z rozprawy z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym w [...]). Bycie rolnikiem, zgodnie z definicją, wiązało się zatem z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a nie z samym faktem bycia właścicielem, czy też współwłaścicielem gospodarstwa rolnego.

Końcowo organ zauważył, że z ustawy z 14 grudnia 1982 r. wynikało, że rolnik przekazując gospodarstwo na rzecz państwa mógł przekazać własność i posiadanie (art. 2 pkt 7 ustawy). Natomiast inaczej sytuacja była uregulowana w przypadku przekazania przez rolnika gospodarstwa następcy. Przez przekazanie gospodarstwa następcy rozumiało się nieodpłatne przeniesienie na rzecz następcy posiadania oraz własności tego gospodarstwa, jeżeli rolnik jest jego właścicielem (art. 2 pkt 6 ustawy). Ustawa wyraźnie wskazywała, że rolnik mógł przekazać następcy gospodarstwo, w sytuacji, gdy był jego właścicielem. Skoro więc ustawodawca wyraźnie rozróżnił kwestię tytułu prawnego w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego następcy oraz państwu, to nie było to działanie przypadkowe, lecz intencją ustawodawcy było umożliwienie rolnikowi przekazania gospodarstwa, którego był posiadaczem.

Organ podkreślił, że Skarżące jako współwłaścicielki części przekazanego gospodarstwa nie sprzeciwiały się przekazaniu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa przez ich ojca, co potwierdza pośrednio, że wyrażały zgodę na przejęcie gospodarstwa.

Minister wyjaśnił, że jak wynika z decyzji Naczelnika [...] nie miał możliwości przekazania gospodarstwa następcy. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie we wnioskach [...], w których wyraźnie zaznaczył, że gospodarstwo chce przekazać na własność państwa. Nie informował organu, jakoby posiadał następcę uprawnionego do przejęcia gospodarstwa. Co więcej, we wniosku o emeryturę z [...] kwietnia 1987 r. rubryki dotyczące osób, które pracowały w gospodarstwie, oraz członków rodziny zostały wykreślone i własnoręcznie podpisane przez [...] (rubryka E i F formularza). Okoliczności te potwierdzają, że wolą [...] było przekazanie gospodarstwa na rzecz Państwa. Stąd też w tej sytuacji trudno byłoby wymagać, aby wbrew temu, co podała strona w oświadczeniach, organ poszukiwał i ustalał ewentualnych następców. Natomiast brak podjęcia przez organ działań zmierzających do weryfikacji prawdziwości oświadczenia w przedmiocie braku posiadania przez rolnika następcy nie przesądza o rażącym naruszeniu prawa. W kontekście omawianej przesłanki braku następcy należy podkreślić, że decyzja o przejęciu gospodarstwa w zamian za emeryturę nie miała charakteru przymusowego - treść aktu administracyjnego była bowiem uzależniona od woli właściciela. Decyzja taka stanowiła element systemu ubezpieczeń społecznych rolników. W wyniku przekazania gospodarstwa przekazujący zapewniał sobie świadczenia emerytalne lub rentowe ze środków państwowych, korzystanie z działki, lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych. W przypadku braku następcy lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy było wyborem rolnika.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżące kwestii, że córka [...], tj. [...], posiadała kwalifikacje rolnicze, a zatem spełniała warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego, organ zauważył, że gdyby wolą [...] było przekazanie gospodarstwa córce, to mógł wówczas zawrzeć w tym przedmiocie stosowną umowę. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby były podejmowane jakiekolwiek czynności zmierzające do zawarcia takiej umowy. Zgromadzone dokumenty nie wskazują również, aby potencjalny następca podejmował jakiekolwiek działania mające na celu objęcie gospodarstwa rolnego od ojca. Natomiast podnoszona aktualnie okoliczność posiadania kwalifikacji rolniczych przez córkę nie może być uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Dowód posiadania takich kwalifikacji nie został przedstawiony w toku postępowania zwykłego. Wobec tego istnienie takiego dokumentu mogłoby stanowić przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.

Podsumowując Minister uznał, że nie można stwierdzić by decyzja Naczelnika rażąco naruszała art. 51 ustawy z 14 grudnia 1982 r. Wyjaśnił, że zebrane materiały nie pozwalają również na przyjęcie, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa. Decyzja została wydana przez organ właściwy w sprawie (tj. właściwego miejscowo naczelnika gminy - zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy). Badana decyzja ma podstawę prawną, nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, jest wykonalna, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie ma również przepisu szczególnego, który określałby w tego typu sprawach inną przyczynę nieważności.

Skarżące wniosły na decyzję Ministra skargę do tutejszego sądu zarzucając jej naruszenie :

1) art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie niniejszej dla ochrony praw Skarżących powinna być zastosowana instytucja wznowienia postępowania, kiedy nie jest to możliwe, bowiem od wydania decyzji Naczelnika z 1 grudnia 1987 r. upłynęło więcej niż pięć lat i w związku z tym uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie wznowieniowym nie jest dopuszczalne;

2) art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 140 K.c. w zw. ar. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 51 w zw. z art. 2 pkt. 4 ustawy z 14 grudnia 1982 r., przez przejęcie własności, a nie udziału we współwłasności i posiadania gospodarstwa rolnego od rolnika, który był współwłaścicielem tego gospodarstwa, a przez to bezprawne pozbawienie współwłasności tego gospodarstwa pozostałych właścicieli.

3) prawa materialnego tj. art. 140 K.c. w zw. z art. 51 i art. 2 pkt. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną wykładnię tych przepisów, polegająca a przyjęciu, że przekazując gospodarstwo rolne na rzecz Państwa rolnik mógł na Państwo przenieść więcej praw niż sam miał do tego gospodarstwa oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez pozbawienie skarżących prawnej ochrony własności i prawa dziedziczenia.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od administracji na ich rzecz kosztów postępowania sądowo-administracyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 4 sierpnia 2021 r. w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne, z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Strony zostały poinformowane o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym oraz o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2021 r. odpowiadają prawu.

Postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji toczyło się w trybie nadzwyczajnym, to jest w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Skarżących decyzja Naczelnika była nieważna, bowiem gospodarstwo rolne nią objęte nie stanowiło wyłącznej własności ich ojca, ale współwłasność ich i ich ojca. W tej okoliczności Skarżące upatrywały rażącego naruszenia art. 51 w zw. z art. 2 pkt. 4 ustawy z 14 grudnia 1982 r.

Przywołany przez Skarżące przepis stanowił, że w wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo.

Przedstawione przez Ministra rozumienie powołanego artykułu, odwołujące się do zawartej w ustawie definicji pojęć rolnika (art. 2 pkt 1 ustawy) oraz gospodarstwa rolnego (art. 2 pkt 4 ustawy), z którego wynika, że pod pojęciem rolnika należy rozumieć zarówno właściciela jak i współwłaściciela oraz współposiadacza gruntu mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni, odwołującej się do literalnego brzmienia analizowanych przepisów. Sąd podziela stanowisko Ministra, że wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego mógł być złożony zarówno przez właściciela, współwłaściciela oraz współposiadacza gospodarstwa rolnego. Za taką wykładnią przemawia brzmienie art. 2 pkt 1 oraz pkt 4 jak również art. 52 ustawy z 14 grudnia 1982 r. odwołujących się do pojęcia posiadania oraz władania.

Sąd przypomina w tym miejscu, że przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć wyraźne naruszenie, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy zestawienie treści aktu prawnego z treścią przepisu prowadzi do wniosku w sposób nie budzący wątpliwości, że pozostają one w sprzeczności.

W realiach niniejszej sprawy zestawienie treści decyzji Naczelnika z treścią przepisu nie prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w sprzeczności.

Ojciec Skarżących, współwłaściciel gospodarstwa, złożył wniosek o jego przejęcie przez Państwo. W składanych przez siebie pismach wskazywał, że nie ma następcy, któremu mógłby przekazać gospodarstwo. Wyjaśniał, że sam pracuje w gospodarstwie rolnym.

Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli - takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego spraw zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11). Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny w oparciu o zebrany materiał dowodowy i obowiązujący na moment wydania kontrolowanej decyzji stan prawny (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2019 r. I OSK 1478/17, z 19 września 2019 r. I OSK 2939/16).

W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania jurysdykcyjnego zakończonego wydaniem decyzji Naczelnika z [...] grudnia 1987 r. organ nadzoru postąpił prawidłowo uznając, że decyzja ta nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. W postępowaniu jurysdykcyjnym ustalono jaka była powierzchnia gospodarstwa, ustalono, że ojciec Skarżących jest uprawniony do złożenia wniosku o jego przejęcie przez Państwo i to zarówno z uwagi na przysługujący mu przymiot współwłaściciela gospodarstwa jak i z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego. Ustalono również, na postawie twierdzeń samego wnioskodawcy – ojca Skarżących - że brak jest następców spełniających warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego

W świetle powyższych okoliczności zastosowanie przez Naczelnika w decyzji z [...] grudnia 1987 r. art. 51 ustawy z 14 grudnia 1982 r. mieściło się w ramach dopuszczalnej wykładni powołanego przepisu, co w postępowaniu nadzorczym uzasadniało odmowę stwierdzenia nieważności decyzji.

W punktach 2 i 3 petitum skargi Skarżące zarzucają organowi nadzoru dokonanie błędnej wykładni przywołanych przez nie przepisów. Jednak jak już wskazano wcześniej, stwierdzenie nieważności decyzji wymaga wykazania, że doszło do oczywistego, "widocznego na pierwszy rzut oka" naruszenia przepisu. Zastosowanie przez organ orzekający w postępowaniu jurysdykcyjnym jednej z dopuszczalnych wykładni, wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji.

Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

W realiach niniejszej sprawy nie można postawić decyzji Naczelnika takiego zarzutu. Ojciec Skarżących prowadził samodzielnie gospodarstwo rolne. Z uwagi na wiek nie był w stanie dalej go sam prowadzić. W tej sytuacji, jedyną możliwością uzyskania przez niego świadczeń emerytalnych było przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz następcy lub w razie jego braku, na rzecz Państwa. Ojciec Skarżących, jako wnioskodawca postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] grudnia 1987 r. najlepiej znał swoją sytuację rodzinną i bez wątpienia najlepiej wiedział, czy wśród jego najbliższych znajdują się osoby odpowiadające warunkom określonym w art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. a przede wszystkim, czy znajdują się wśród nich osoby zainteresowane przejęciem gospodarstwa. Skoro w 1987 r. osób takich według wiedzy ojca Skarżących nie było – konieczne okazało się przekazanie gospodarstwa na rzecz Państwa. Czynność ta zapewniła ojcu Skarżących świadczenie emerytalne.

Przypomnieć należy również, że przepisem, który może być rażąco naruszony w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania.

W konsekwencji, organ słusznie uznał, że podniesiona przez Skarżące okoliczność, iż jedna z nich miała uprawnienia rolnicze pozwalające na uznanie jej za następcę w rozumieniu przepisów ustawy z 14 grudnia 1982 r. winna być rozpatrywana w kategoriach przesłanki wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przesłanka ta nie może natomiast być badana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

W konsekwencji uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.