Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2544/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

A. L. (zwana dalej: "Skarżącą") wnioskiem z 24 stycznia 2007 r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "Zakładem") o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zakład decyzją z [...] maja 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwanej dalej: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/1993 - 09/1995 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek - [...] zł, odsetek - [...] zł oraz opłaty dodatkowej - [...] zł.

W uzasadnieniu Zakład wskazał, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 1990 r. do 1995 r. Ustalił, że rodzina Skarżącej składa się z pięciu osób - męża, [...] letniego syna, [...] letniej córki (samotniej wychowującej dziecko) oraz [...] letniego syna córki, który posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu [...]. Skarżąca jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, która w miesiącach styczniu i lutym 2007 r. nie przyniosła dochodów. Rodzina Skarżącej utrzymuje się z dochodów jakie osiąga jej małżonek oraz ze świadczeń rodzinnych przyznanych na [...] - letniego syna. Córka Skarżącej - E. D. - zrezygnowała z zatrudnienia w związku z opieką nad chorym dzieckiem, na które otrzymuje świadczenia rodzinne. Łączny dochód w rodzinie wynosi 576 zł miesięcznie, stałe obciążenia budżetu domowego wynoszą 886,54 zł. Rodzina posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Rodzina nie korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Należności zabezpieczone są hipoteką na nieruchomości Skarżącej. Urząd Skarbowy w N. 24 listopada 2000 r. i 8 kwietnia 2004 r. wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Natomiast egzekucja z nieruchomości prowadzona przez Urząd Skarbowy w N. została wdrożona 27 października 2006 r.

Następnie Zakład powołał się na treść art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz ust. 3 wymieniający przesłanki nieściągalności i uznał, że z oceny zebranego materiału dowodowego wynika, że przesłanki te nie występują. Po pierwsze - z uwagi na okres w jakim mogą być dochodzone należności z tytułu składek istnieje możliwość podjęcia przez Skarżącą spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, a po drugie - należności z tytułu składek zostały zabezpieczone na nieruchomości Skarżącej. Ponadto Zakład stwierdził, że nie wykorzystał wszystkich dostępnych środków zmierzających do skutecznego wyegzekwowania należności.

Zakład uznał również, że w sytuacji Skarżącej nie zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako: "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."). Stwierdził, że nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiłoby Skarżącą i jej rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Rodzina Skarżącej nie korzystała z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Skarżąca nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie występuje również sytuacja, w której przewlekła choroba Skarżącej lub któregoś z członków rodziny uniemożliwiałaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 24 maja 2007 r. Skarżąca podniosła, iż błędne są wnioski organu, że dochody jej rodziny zaspokajają niezbędne potrzeby życiowe jej i rodziny. Zwróciła uwagę, iż to, że nie korzystała z pomocy opieki społecznej nie stanowi ustawowej przesłanki do umorzenia. Zarzuciła, iż organ błędnie ustalił, że nie występuje sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków rodziny uniemożliwiałaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności, ponieważ jej wnuk jest chory na [...], co skutkuje tym, że nie może samodzielnie wykonać żadnej czynności np. nie może sam siedzieć, trzeba go trzymać. Wymaga stałej opieki w dzień i nocy, którą sprawuje Skarżąca razem z córką. Ponadto wymaga kosztownej rehabilitacji, na leczenie łagodzenia skutków choroby, a której refundacja NFZ jest niewystarczająca. Zarzuciła także, że Zakład w decyzji 11 stycznia 2007 r. wprowadził ją w błąd stwierdzając, iż nie ma możliwości umorzenia samej należności głównej bez odsetek i opłaty dodatkowej. Na potwierdzenie zarzutu powołała się na wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z 14 października 2004 r. sygn. akt III AUa 1581.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem Zakładu") decyzją z 16 sierpnia 2007 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanego dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję z 8 maja 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu przedstawił sytuację majątkową Skarżącej i jej rodziny, tak jak w decyzji Zakładu z 8 maja 2007 r. Następnie powołał się na art. 28 ust. 2 u.s.u.s. - dający możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności - oraz przedstawił kolejne przesłanki dotyczące całkowitej nieściągalności zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i wyjaśnił, że żadna z nich w stosunku do Skarżącej nie zachodzi. Zaznaczył, że 27 października 2006 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne w stosunku do nieruchomości, której właścicielem jest Skarżąca.

W decyzji Prezes Zakładu odniósł się także do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przytoczył treść § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. i stwierdził, że Skarżąca nie wykazała żadnej z tamże wymienionych przesłanek. Prezes Zakładu odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż Skarżąca sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny (wnukiem) i z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia, wyjaśnił, że bezpośrednią opiekę nad chorym wnukiem sprawuje jego matka, która z tego tytułu zrezygnowała z zatrudnienia (w zamian otrzymuje specjalny dodatek), opieka, w tym przypadku babci, jest opieką dodatkową, a nie podstawową. Ponadto dodał, że stan ten - opieka nad chorym wnukiem - trwa od urodzenia wnuka tj. od [...] r., a w okresie wcześniejszym Skarżąca nie sprawowała opieki nad wnukiem, dlatego też nie występowała ta przeszkoda w poszukiwaniu i podjęciu zatrudnienia. Wskazał także, że zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy okresu: maj 1993 r. - wrzesień 1995 r., a Skarżąca w latach 1994 - 1995 nabyła nieruchomości: mieszkanie, działkę oraz udział w kolejnej działce. Tak więc mimo niewykonania obowiązku ustawowego dotyczącego opłacania składek Skarżąca przeznaczyła środki finansowe na zakup nieruchomości. Ponadto w kolejnych latach po zakończeniu działalności gospodarczej nie wykazała dobrej woli spłaty zadłużenia, nie ubiegała się o udzielenie ulgi w postaci układu ratalnego, jak również nie dokonała dobrowolnych wpłat.

Prezes Zakładu wyjaśnił, że analiza sytuacji zobowiązanego nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego. Pod uwagę brane są także możliwości ściągnięcia należności w drodze egzekucji, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaka jest układ ratalny. Przejściowe trudności finansowe dłużnika nie mogą tym samym stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności. Dopiero całokształt sprawy i dogłębna analiza stanowią podstawę do podjęcia decyzji o umorzeniu. Wskazał także, że Zakład ma obowiązek naliczania odsetek od nieopłaconych w terminie składek - art. 23 ust. 1 u.s.u.s.

Reasumując, Prezes Zakładu podał, iż ze względu na: brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności, zabezpieczenie zaległych składek hipoteką nieruchomości, braku wykazania, iż opłacenie należności pozbawiłoby Skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz to, że umorzenie należności miałoby wpływ na przyszły wymiar świadczeń wypłacanych przez Zakład, a zatem naruszałoby słuszny interes obywatela, postanowił utrzymać w mocy decyzję o odmowie umorzenia zaległych należności składkowych.

W skardze do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2007 r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu. Powołała się na swoją argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzuciła, że Prezes Zakładu w swojej decyzji nie uwzględnił okoliczności tam podnoszonych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, może decyzję w całości lub części uchylić, stwierdzić jej nieważność w całości lub części lub stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Sąd nie ma natomiast możliwości umorzenia zadłużenia, ponieważ uprawnienie to jest zastrzeżone do kompetencji Zakładu.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień.

Zdaniem Sądu ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami tymi są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wspomniana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a tego artykułu dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi. O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach" okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz w powołanym rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Należy również wskazać, iż prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie co do oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie organy rentowe dokonały niepełnego i nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co spowodowało błędną jego ocenę, a ponadto nieprawidłowo zinterpretowały część przepisów u.s.u.s.

Prezes Zakładu odnosząc się do przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. dotyczących stwierdzenia całkowitej nieściągalności, stwierdził, iż żadna z nich w stosunku do Skarżącej nie zachodzi, ponieważ 27 października 2006 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne w stosunku do nieruchomości, której właścicielem jest Skarżąca. Jednakże nie podał w zaskarżonej decyzji, iż 25 czerwca 2007 r. odstąpiono od czynności egzekucyjnych z uwagi na koszty postępowania, co wynika z odręcznej notatki Kierownika referatu sporządzonej na piśmie Referatu Egzekucji Skarbowej i Ulg z 9 sierpnia 2007 r. (v. karta nr 101 akt adm.). Okoliczność powyższa mogła mieć wpływ na ocenę występowania przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego jego opłacenie. Prezes Zakładu odnosząc się do powyższej przesłanki stwierdził, że bezpośrednią opiekę nad chorym wnukiem sprawuje jego matka, która z tego tytułu zrezygnowała z zatrudnienia, a opieka Skarżącej, jest opieką dodatkową. Ponadto zaznaczył, że opieka nad chorym wnukiem trwa od urodzenia wnuka tj. od 18 lutego 2004 r., a w okresie wcześniejszym Skarżąca nie sprawowała opieki nad wnukiem, dlatego też nie występowała ta przeszkoda w poszukiwaniu i podjęciu zatrudnienia.

Sąd uznał, iż powyższa ocena organu nie jest trafna, ponieważ nie zostały wzięte pod uwagę rodzaj choroby wnuka Skarżącej [(...)], który wymaga ciągłej, systematycznej rehabilitacji oraz stałej opieki (v. orzeczenie o niepełnosprawności k. 7 akt adm.) oraz wyjaśnienia Skarżącej, która we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tłumaczy - "wnuk nie jest w stanie wykonać żadnej czynności, np. nie może sam siedzieć trzeba go trzymać". Organ pominął także istotny fakt, że matka dziecka E. D. również nie jest osobą pełnosprawną, ponieważ posiada III grupę inwalidzką (v. kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego k. 70 akt adm.). Powyższe może powodować, iż do opieki nad dzieckiem i w przeprowadzanych z nim ćwiczeniach rehabilitacyjnych koniecznym jest także udział drugiej osoby - Skarżącej. Dlatego też sytuacja ta wymaga ponownego dokładnego zbadania, czy rzeczywiście w sprawie zachodzi przesłanka o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Natomiast to, iż przed urodzeniem wnuka Skarżąca (przed lutym 2004 r.) nie podejmowała zatrudnienia, pozostaje bez istotnego wpływu ocenę wymienionej przesłanki.

Powyższe okoliczności powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do przeżycia, środków na leczenie i miejsca do zamieszkania.

Ponadto trafne są zarzuty Skarżącej dotyczące dopuszczalności częściowego umorzenia należności. Sąd nie podziela poglądu prezentowanego w decyzji Zakładu z 11 stycznia 2007 r. nr 007/2007, iż jakoby z art. 28 ust. 4 u.s.u.s. wynikał zakaz umarzania samych odsetek. Przepis ten stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Pod pojęciem "składek" należy rozumieć - zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 3 u.s.u.s. - składki na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W przypadku zatem umorzenia powyższych składek z mocy prawa następuje również umorzenie należnych od nich odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, choć wprost ustawodawca w tym przedmiocie się nie wypowiada, że we wskazanej sytuacji odsetki ulegają umorzeniu w całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, czyli według zasady proporcjonalności. Analizowany przepis reguluje zatem i to w sposób automatyczny wyłącznie byt wtórnych - w stosunku do zaległych składek - należności pieniężnych, w tym odsetek, w przypadku, gdy te składki przestają istnieć, tj. gdy zostają umorzone. W żadnym razie przepis ten nie pozwala na sformułowanie tezy, iż jest on przeszkodą w umarzaniu samych odsetek, czy dodatkowej opłaty. W istocie art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie reguluje bowiem zakresu przedmiotowego instytucji umorzenia, przewidzianej na gruncie przepisów u.s.u.s., lecz określa skutki, jakie wywołuje umorzenie składek, rozumianych jak wyżej (art. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei to, jakie należności mogą być umarzane i na jakich warunkach wynika z art. 28 ust. 1 - ust. 3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s.

W kontekście rozpoznanej sprawy należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (podkreśl. Sądu) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek (podkreśl. Sądu) mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę (podkreśl. Sądu), koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata (podkreśl. Sądu)". W takim stanie rzeczy stanowisko zawarte w decyzji z 11 stycznia 2007 r. odnośnie braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty jest wprost sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanych wyżej przepisach. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek, w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s., znajduje się więc w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz, w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Oczywiście przy stosowaniu wskazanych przepisów u.s.u.s. należy mieć na uwadze także treść art. 30, który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jak również art. 32, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, we wskazanym wyżej zakresie, pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189, a także wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt I UK 240/2005, LexPolonica nr 1276162, OSNP 2007/7-8 poz. 111).

Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zakładu rozważy również - biorąc pod uwagę okresy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia - czy w sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek (okres od 1993 r. do września 1995 r.), a więc zaległości zatem które powstały pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz.137 ze zm.). Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887) która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. W Rozdziale 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte zostały przepisy przejściowe i końcowe zaś w art. 109 ustawodawca przyjął, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Z tak sformułowanego przepisu nie da się wyprowadzić wniosku o stosowaniu do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999 r. innych terminów przedawnienia zobowiązań aniżeli dotychczasowe. Oznacza to, że skoro rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998 r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według uregulowań dotychczasowych należy oceniać ich wymagalność i przedawnienie. Za takim stanowiskiem opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z dnia 9 lutego 2006 r. III SA/Wr 517/04 (ONSA/WSA 2006/6/169/ i Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. w wyroku z 25 czerwca 2007 r. I SA/Rz 583/07).

Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej treści, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Prezes Zakładu przy ponownym rozpoznaniu sprawy - mając na uwadze wytyczne Sądu - winien rozważyć, czy w stosunku do Skarżącej znajdują zastosowanie przesłanki o jakich mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Oczywiście uprzednio powinien zbadać czy dochodzone składki przez Zakład nie uległy przedawnieniu.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., było zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.