Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 485/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 6, 10,  art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi G.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2016 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2011 - 09/2015, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] w S. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 17 lipca 2016 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 17 czerwca 2016 r. Tego samego dnia bank dokonał realizacji zajęcia, a przekazane organowi egzekucyjnemu pieniądze zostały, po potrąceniu kosztów egzekucyjnych i opłaty komorniczej, przekierowane na rachunek bankowy wierzyciela.

W piśmie z 23 czerwca 2016 r. skarżąca wniosła zarzuty na toczące się postępowanie egzekucyjne w postaci: nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a., a organ egzekucyjny zwrócił się (w tej kwestii) do wierzyciela o zajęcie stanowiska.

Postanowieniem z [...] października 2016 r. (nr [...]) wierzyciel uznał zarzuty skarżącej w całości za nieuzasadnione. Od postanowienia skarżąca wywiodła zażalenie, po rozpoznaniu którego wierzyciel [...] marca 2018 r., wydał postanowienie utrzymując dotychczasowe rozstrzygnięcie w mocy.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny, powołując się na wiążące stanowisko oraz argumentację wierzyciela, wskazał, że podniesione przez skarżącą zarzuty są nieuzasadnione. Od tego postanowienia skarżąca również wywiodła zażalenie, zaś organ egzekucyjny, po stwierdzeniu, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), (nie zostało podpisane i opatrzone pieczęcią - nie weszło do obrotu prawnego), pismem z 29 maja 2018 r. poinformował skarżącą, że ww. zażalenie nie podlega rozpatrzeniu.

Tego samego dnia Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie (nr [...]) i uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Postanowienie zostało doręczone skarżącej 1 czerwca 2018 r.

Pismem z 8 czerwca 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, podtrzymując treść zarzutów powołanych w piśmie z 23 czerwca 2016 r., zarzucając dodatkowo, że organ egzekucyjny bezprawnie stwierdził, iż postanowienie (nr [...]) nie weszło do obrotu prawnego, gdyż w jej ocenie organ postanowieniem tym jest związany. Skarżąca wniosła nadto o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zażądała zwrotu zajętej kwoty.

Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ - po szczegółowym przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie - stwierdził, że działanie organu egzekucyjnego, dotyczące trybu rozpoznania zarzutów było prawidłowe i wypełniło wymogi wskazane w przepisach prawa. Dalej organ II instancji wskazał, że kwestia wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, którą wyczerpująco rozstrzygnął wierzyciel w swoim postanowieniu, wiąże zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.

Organ podniósł, że jako niezasadny należy uznać zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Rozpatrując ten zarzut, organ wskazał, że w ocenie skarżącej nie dostarczono jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie podpisała żadnego dokumentu z żadną instytucją i wniosła, między innymi, zarzut nieistnienia obowiązku. Z kolei wierzyciel twierdził, że skoro powołuje się na fakt, że nie zawarła umowy rtv i obowiązek nie istnieje, to na niej - jako osobie, która z tych faktów wyciąga korzystne skutki - spoczywa ciężar udowodnienia tychże okoliczności. Jak wynika z ostatecznego stanowiska wierzyciela z [...] marca 2018 r., w którym ww. zarzuty uznał za niezasadne, to na skarżącej ciążył obowiązek ponoszenia opłat z tytułu abonamentu rtv. Organ II instancji podkreślił, że aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.) - dalej ustawa abonamentowa, reguluje obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv, w tym obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników. Ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Ustawa adresowana jest do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama oplata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli (wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r. 11 GSK 92/12, wyrok WSA w Gliwicach z 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/G1 697/14). Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności, dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy, obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Obowiązek rejestrowania odbiorników rtv wynika wprost z ustawy o opłatach abonamentowych, a więc ma charakter administracyjny. Organ wskazał nadto, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika. Zatem zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest zobowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, za wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 tej ustawy. Jak wskazał TK w wyroku z 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Ustawa o opłatach abonamentowych jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli (wyrok NSA z 14 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1309/14).

Odnosząc się do kwestii braku umowy, która łączyłaby skarżącą z wierzycielem w związku z czym nie musi ona ponosić opłat abonamentowych, organ wyjaśnił, że zwolnienie od opłaty abonamentowej przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Chcąc uwolnić się od obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej skarżaca była zatem zobowiązana powiadomić Urząd Pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika. W tym zakresie - jak wskazał organ - rozwiązania przewidują także obowiązujące akty normatywne, tj.: § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1. o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia", § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11- 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Tymczasem - jak wskazał organ - ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Poczta Polska nadała skarżącej indywidualny numeru identyfikacyjny [...], stanowiący dowód zarejestrowania odbiorników rtv i zastępujący dowód zarejestrowania odbiorników rtv w formie imiennej książeczki rtv. Skarżąca nie wykazała, że w okresie, objętym tytułem wykonawczym nie ciążył na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Jedynym i wyłącznym dowodem w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie (tj. 13 grudnia 2007 r.) rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) było zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników. Zgodnie z § 5 ust. 2 tegoż rozporządzenia Poczta Polska S.A. była zobowiązana do powiadamiania użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłając zawiadomienie, zawierające informację o nadaniu tegoż numeru. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych w razie rejestracji odbiornika, na jego posiadaczu ciąży z mocy samego prawa. We wniesionym zarzucie skarżąca wskazała, że roszczenie wobec niej nie istnieje, ponieważ nie łączy ją umowa z jakąkolwiek instytucją oraz że nie ma przymusu opłacania abonamentu, gdyż - jak twierdziła - jest to danina dobrowolna. Twierdzenie to – nie jest zdaniem organu II instancji - zasadne, gdyż to na niej, na podstawie wskazanych wyżej regulacji prawnych spoczywał obowiązek wnoszenia opłat rtv. Obowiązkiem wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik rtv został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Organ podkreślił nadto, że użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wynikających z wcześniejszych uregulowań prawnych oraz ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, poprzedzającej ustawę abonamentową, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników. Poczta Polska nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r" U GSK 1297/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 marca 2015 r. I SA/Bd 161/15, wyrok WSA w Gliwicach z 15 października 2014 r., I SA/GI 697/154). Poczta Polska S.A. przesłała do skarżącej zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie zostało przesłane pismem z 3 września 2008 r. na adres ul. K. S.. Przesyłka ta nie została przekazana jako zwrotna do Poczty Polskiej S.A., a tym samym zasadnie przyjęto, iż zawiadomienie zostało skutecznie przesłane. Duplikat zawiadomienia przekazano skarżącej przy piśmie z [...] października 2016 r. (nr [...]). Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez skarżącą w urzędzie pocztowym uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych czy dokumentu wskazującego na dokonanie przez nią formalności, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników rtv i zaznacza, że skarżąca nie przedstawiła takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z tego wynika, zdaniem organu, że skarżąca jest nadal abonentem, zobligowanym do uiszczania opłat abonamentowych.

W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że kolejny podniesiony przez skarżącą w piśmie z 23 czerwca 2016 r. zarzut zakwalifikowany został jako zrzut niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej: u.p.e.a.). Organ II instancji podzielił rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego również w tym zakresie. Uzasadniając przyjęte stanowisko organ szczegółowo odniósł się do przyczyn niedopuszczalności, przywołał orzeczenie WSA we Wrocławiu z 28 lutego 2014 r., SA/Wr 105/14, a końcowo podniósł, że należności z tytułu opłat abonamentu rtv są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych, co wynika z art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych. Oznacza to, że w przypadku braku zapłaty należności z jednej strony sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny lecz publicznoprawny), lecz od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy. Abonament radiowo -telewizyjny jest więc przymusowym, bezzwrotnym świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin odróżnia jedynie celowy charakter. Na poparcie powyższej tezy organ wskazał na wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2012 r. (sygn. I SA/Gl 210/12).Organ podniósł nadto, że nie ma również podstaw do podważenia prawa wystawiania tytułów wykonawczych przez Pocztę Polską S.A., obejmujących należności z tytułu opłat abonamentu rtv. Powyższe organ odniósł do twierdzeń skarżącej, zawartych w piśmie z 23 czerwca 2016 r., jakoby wierzyciel mógł dochodzić swoich roszczeń tylko na podstawie k.c. i w sądach powszechnych.

Odnosząc się (końcowo) do zarzutu niespełnienia wymogów, określonych w art. 27 u.p.e.a. organ egzekucyjny także podzielił stanowisko wierzyciela wskazując, iż w myśl art. 26 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych, sporządzonych wg. ustalonego wzoru. W myśl art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. Wymienione we wskazanym przepisie czynności poprzedzają wszczęcie egzekucji. Tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ww. ustawy. Poczta Polska S.A. wystawiła tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, zawartego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. Organ nadzoru, podzielając argumentację organu egzekucyjnego stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości tytułu wykonawczego, który spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Organ wskazał nadto, że wbrew twierdzeniu skarżącej, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie, iż zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia jego odpisu prawo zgłoszenia, do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ jako niezrozumiałe uznał twierdzenie skarżącej, iż wierzyciel przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zmieniony tytuł wykonawczy i niewłaściwie zaznaczył w pozycji 3 kwadrat 1. Zgodnie z art. 28b § 1 u.p.e.a. jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy, co w niniejszym postępowaniu nie miało miejsca, co wywiódł także wierzyciel w swoim ostatecznym postanowieniu. Organ podkreślił, że to właśnie Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., jako wierzyciel, jest gospodarzem postępowania egzekucyjnego, który to postępowanie inicjuje na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny zobowiązany jest jedynie do realizacji tytułów wykonawczych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, skierowanych do egzekucji przez uprawniony podmiot, w tym przypadku Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., dlatego też podmiotem uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest wierzyciel, który to jest najbardziej adekwatnym adresatem zarzutów dotyczących zasadności i prawidłowości naliczenia opłat z tytułu abonamentu rtv oraz jej wymagalności.

W skardze z 5 września 2019 r. strona skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu, gdyż w jej ocenie postanowienie organu egzekucyjnego nie istnieje w obrocie prawnym, co powinno skutkować uznaniem przez organ odwoławczy zażalenia. Skarżąca zarzuciła nadto, że organ odwoławczy zastosował egzekucję administracyjną, podczas gdy w sprawie winna zostać zastosowana egzekucja cywilna. Tym samym postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone, zaś zastosowane czynności uchylone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że skarga złożona przez stronę dotyczy postanowienia organu II instancji utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], które wbrew twierdzeniom strony weszło do obrotu prawnego i na które strona złożyła zażalenie pismem z dnia 8 czerwca 2018 r. Jak zasadnie wyjaśnił organ odwoławczy strona tym samym pismem złożyła także zażalenie na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...], co do którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione, o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W świetle tych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2016 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2011 - 09/2015. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego został doręczony skarżącej 17 lipca 2016 r.

Skarżąca w rozpoznawanej sprawie (w piśmie z 23 czerwca 2016 r.) podniosła trzy zarzuty: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji (art. 33 §1 pkt 6 u.p.e.a.) oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. (art. 33 §1 pkt 10 u.p.e.a).

W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie, organ egzekucyjny nie był wierzycielem. Stosownie do treści ww. przepisów, był on zatem zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem - w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku - był związany. Ostatecznym postanowieniem, wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Podkreślić należy, że stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia (w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku). Sąd natomiast, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, powinien dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a następnie przejść do oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.

Odnosząc się - w dalszej kolejności - do zarzutów skarżącej, w tym w pierwszej kolejności do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a zatem ustalenia, czy na skarżącej rzeczywiście ciążył (czy też nie) obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej rtv za wskazane okresy objęte spornym tytułem wykonawczym, konieczne było odwołanie się (kolejno do zmieniających się) przepisów w zakresie warunków powstania i ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Reasumując, przyjąć należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r., K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nieposiadania odbiorników rtv, użytkownik tych odbiorników jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zaprzestaniu użytkowania odbiorników rtv ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

W świetle powyższego, przyjąć zatem należy, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi już wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 , WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13).

W sprawie bezspornym jest natomiast, że skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym i posiadała książeczkę abonamentową nr [...]. Z akt sprawy nie wynika nadto, aby skarżaca kiedykolwiek dokonała wyrejestrowania odbiornika rtv, czy też dopełniła formalności dotyczących zwolnienia jej z ponoszenia opłaty abonamentowej. Tym samym – w ocenie Sądu - organy słusznie przyjęły, że na skarżącej ciążył - z mocy prawa - obowiązek uiszczania opłat abonamentowej rtv. I bez znaczenia pozostaje tutaj okoliczność podnoszona przez skarżącą, o braku obowiązku uiszczania przez nią opłaty abonamentowej z uwagi "na brak umowy, która łączyłaby ją z wierzycielem". Obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv - jak już Sąd skazał - powstaje bowiem z mocy prawa po zarejestrowaniu odbiornika, a nie z chwilą "podpisaniu umowy".

Dodatkowo wskazać należy, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Ww. rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Jeżeli zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to - w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy - operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 3 rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Podkreślenia przy tym wymaga, że nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych. Stanowiło to bowiem jedynie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników rtv zawiadomienia o indywidualnym numerze abonenta.

I jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w przypadku skarżącej Poczta Polska SA. jako wierzyciel (prawidłowo) wywiązała się z nałożonego na nią ww. rozporządzaniem obowiązku tj. nadała skarżącej – jako dotychczasowemu posiadaczowi imiennej książeczki – indywidualny numer identyfikacyjny, o czym poinformowała skarżącą zawiadomieniem. Poczta Polska S.A przesłała bowiem do skarżącej zawiadomienie informujące ją o wprowadzonej ww. rozporządzeniem zmianie. Zawiadomienia dokonano na prawidłowy adres skarżącej tj. ul. K. [...] S., zaś z jego treści wyraźnie wynika, że skarżącą będącą użytkownikiem odbiornika rtv zarejestrowanego "wg. imiennej książeczki abonamentowej nr [...] nadano indywidulany numer indentyfikacyjny [...], zgodnie z ww. rozporządzeniem" (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat). Przesyłka ta nie została zwrócona i jako taka została uznana przez Pocztę SA. za doręczoną. W tym miejscu podkreślenia nadto wymaga, że użyte w § 5 ust. rozporządzenia wyrażenie "powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia" oznacza, że zawiadomienie to można przesłać (nawet) w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres. Wbrew twierdzeniom skarżącej ustawodawca nie określił bowiem, żadnej szczegółowej formy "powiadamiania", zastrzegając jedynie, że powiadomienie to winno zawierać zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zresztą i tak skoro obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, to nawet w sytuacji gdyby skarżąca (tak jak podniosła w skardze) rzeczywiście "nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego", to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby jej od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Tym bardziej, skoro w sprawie Poczta Polska SA. zachowała wymogi ustawowe w ww. zakresie, zaś skarżąca, która uprzednio dokonała rejestracji odbiornika (a tym samym, z mocy prawa, była zobowiązana do uiszczenia opłaty abonamentowej rtv), nie przedstawiła w toku postępowania egzekucyjnego żadnego dowodu potwierdzającego jego wyrejestrowanie, bądź uprawnienie do zwolnienia jej z uiszczania opłaty abonamentowej, to przyjąć należy, że skarżąca słusznie została uznana za abonenta zobligowanego do uiszczania opłaty za odbiornik rtv. Tym samym - wbrew twierdzeniom skarżącej - zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) należało uznać za bezzasadny.

Przechodząc do kolejnego – również niezasadnego zdaniem Sądu - zarzutu w postaci niedopuszczalności egzekucji (art. 33 §1 pkt 6 u.p.e.a.) w pierwszej kolejności wskazać należy, że należności z tytułu opłat abonamentowych rtv są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Taki charakter opłat abonamentowych wynika bowiem wprost z art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Kwestia opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych była przedmiotem orzekania przez TK, który w wyroku z 9 września 2004 r. K 2/03 (publ. OTK-A 2004, nr 8, poz. 83) wypowiedział się na temat charakteru tej opłaty. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań Państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez swój celowy charakter, która nie stanowi dochodów Państwa o charakterze stricte budżetowym. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków Państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej, niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.

Dalej powtórzenia wymaga, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Samo zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi - zatem - wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (co miało miejsce w sprawie), który - co istotne z uwagi na zarzuty skargi - podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15). Egzekwowanie opłaty abonamentowej nie wymaga zatem uprzedniego wydania decyzji administracyjnej, określającej jej wysokość. Sama wysokość opłaty wynika bowiem z przepisów prawa, podobnie jak obowiązek jej uiszczania, który zależny jest tylko i wyłącznie od faktu posiadania odbiornika. Nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącą, aby w sprawie znalazły zastosowanie "przepisy ustawy Kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego nakazujące wszelkie roszczenia dochodzić wyłącznie przed sądami powszechnymi w drodze egzekucji sądowej". Abonament rtv jest bowiem opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Tym samym zaległości w opłacie abonamentowej podlegają - bezspornie - egzekucji administracyjnej, a nie sądowej, tak jak próbowała dowieść tego skarżąca. Tym samym żądanie "umorzenia postępowania egzekucyjnego i anulowanie podjętych czynności" należy również uznać za bezzasadne.

Końcowo podnieść należy, że tytuł wykonawczy stanowi podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 26 u.p.e.n.). Jest wystawiany przez wierzyciela przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skoro w sprawie wierzycielem była zatem Poczta Polska SA. to też - w brew zarzutom skarżącej – nie sposób uznać, że w sposób nieuprawniony wystawiła ona tytuł wykonawczy z 11 kwietnia 2016 r., obejmujący nieuiszczone przez skarżącą opłaty abonamentowe RTV za okres 01/2011 - 09/2015. Sąd nie dopatrzył się nadto podniesionych przez skarżącą nieprawidłowości ww. tytule wykonawczym. Przedmiotowy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ww. ustawy. Poczta Polska S.A. (działająca za pośrednictwem jednostki wewnętrznej w postaci Kierownika Centrum Obsługi Finansowej zajmującej się kwestiami opłat abonamentowych) wystawiła tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, zawartego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r., który to zawiera wszystkie – obligatoryjne – elementy szczegółowo dookreślone w art. 27 u.p.e.a. Z akt sprawy nie wynika nadto – wskazana przez skarżącą okoliczność "przekazania do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zmienionego tytułu wykonawczego". W aktach wierzycielskich znajduje się bowiem tylko – jeden – tytuł wykonawczy z 11 kwietnia 2016 r. na podstawie, którego wszczęto wobec skarżącej egzekucję opłaty abonamentowej rtv. Brak w aktach "zmienionego tytułu wykonawczego". Powyższe potwierdza, że w sprawie nie zaistniała sytuacja wskazana przez skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 28b § 1 u.p.e.a. jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy. Zmieniony tytuł musiałby zostać następnie włączony w poczet akt wierzycielskich - co jak wynika z akt - nie miało miejsca w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 p.p.s.a.- oddalił skargę.