Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 338/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi H M na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania H M, utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2019 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia przebiegu rowu (działka nr ew. [...]w obrębie [...]) i jego odtworzenia w granicach tej działki.

Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. H M zwróciła się do Wójta Gminy [...]o zobowiązanie J P, J B i A G do przywrócenia stanu pierwotnego dotyczącego przebiegu rowu odwadniającego, podwyższenia terenu swoich działek, zakopania rowu wykonanego na jej działce, zlikwidowania przez J P otworu w podmurówce ogrodzenia, przez który wypuszczane są wody z jego działki na działkę wnioskodawczyni. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2012 r. Wójt wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia przebiegu rowu na działce nr [...] w obrębie [...]i jego odtworzenia w granicach tej działki.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia przebiegu domniemanego rowu (działka nr ew. [...] w obrębie [...]) przez działkę H M i działki sąsiednie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po rozpoznaniu odwołania H M, decyzją z dnia [...]października 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy do rozpoznania pozostaje wniosek pani H M zainteresowanej merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił uznania żądania HM w sprawie ustalenia przebiegu domniemanego rowu (działka nr ew. [...] w obrębie [...]) i jego odtworzenia w granicach tej działki oraz w granicach działki oznaczonej nr ew. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania H M, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił uznania żądania H M w sprawie ustalenia przebiegu domniemanego rowu (działka nr ew. [...] w obrębie [...] ) i jego odtworzenia w granicach tej działki oraz w granicach działki oznaczonej nr ew. [...] . W uzasadnieniu decyzji podano, że organ powołał biegłego w zakresie postępowania wodnoprawnego i sporządzania ocen oddziaływania na środowisko w celu opracowania opinii technicznej w sprawie odtworzenia rowu w graniach działki nr ew. [...] i [...] we wsi [...] . Z opinii biegłego wynika, że odtworzenie rowu na działce nr ew. [...] przy braku dalszego dopływu wody spowoduje, że rów ten pełnić będzie rolę zbiornika retencyjno-infiltracyjnego dla części wód deszczowych, które będzie mógł pomieścić. Według opinii biegłego odtworzenie rowu nie przyniesie efektów dla sytuacji zawilgocenia terenu wnioskodawczym. Zdaniem biegłego, nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zasypaniem ponoć istniejącego niegdyś rowu a stanem wody na działce nr [...], należącej do pani H M. Problem odwodnienia tego terenu należy rozpatrywać kompleksowo z uwzględnieniem całego terenu wsi [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania H M, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył A G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 1201/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd wskazał, że H M w toku postępowania administracyjnego o przywrócenie stanu wody na gruncie podnosiła, że odtworzenie rowu na działce nr [...] i działce nr [...] we wsi [...] zapobiegnie podtapianiu jej nieruchomości. Z opinii technicznej przedłożonej przez biegłego w toku postępowania przez organem I instancji z [...] czerwca 2013 r. wynika, że odtworzenie rowu na działce nr [...] nie spowodowałoby odprowadzania wód opadowych, ponieważ nie ma możliwości doprowadzania nadmiaru wody do oddalonego o ok. 70 m kanału Ł-9 przez zabudowane działki sąsiednie. W opinii tej znalazły się również szczegółowe informacje co do ukształtowania terenu oraz wyliczenia tzw. wskaźników wód opadowych. Zdaniem Sądu, w świetle tych ustalonych okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie w sprawie, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej nie było uzasadnione. Organ odwoławczy miał bowiem dostateczne podstawy do samodzielnej oceny, czy istnieją podstawy prawne do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, o którą ubiega się H M.

Decyzją nr [...]z dnia [...]lutego 2016 r. Wójt Gminy [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia przebiegu rowu (działka nr ew. [...] w obrębie [...]) i jego odtworzenia w granicach działki nr ew. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotem tego postępowania jest wyjaśnienie czy w przeszłości działka nr ew. [...]stanowiła drogę czy też rów, o którego odtworzenie w swoich pismach wnosi H M. W zakresie naruszenia stosunków wodnych na działce wnioskodawczyni toczy się odrębne postępowanie administracyjne znak: [...] Starostwo Powiatowe w [...] pismem z dnia [...] listopada 2015 r. potwierdziło, że działka nr [...] od założenia ewidencji gruntów (1968 r.) figuruje jako droga i objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Zatem nie ma podstaw prawnych do uznania drogi oznaczonej nr [...] jako rowu, a tym samym Wójt uznał postępowanie za bezprzedmiotowe.

Na skutek uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2015 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 1201/15, Kolegium ponownie rozpoznało sprawę i decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...]uchyliło decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...] lipca 2013 r. w całości oraz umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości. Kolegium stwierdziło, że skoro działka nr [...]nigdy nie była rowem i nigdy bezpośrednio nie odprowadzała wody do kanału Ł-9, to nie może być mowy i jego odtworzeniu. Ponadto brak jest związku pomiędzy zasypaniem istniejącego ponoć niegdyś rowu i przekwalifikowaniem go w ewidencji gruntów na drogę gminną nr [...] a zalewaniem działki nr [...]należącej do H M, co potwierdza opinia biegłego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania H M, uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] nr [...]z dnia [...]lutego 2016 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Kolegium wskazało w tej decyzji, iż decyzja Wójta podlega uchyleniu, ponieważ z opinii rzeczoznawcy dr inż. W R wynika, że nie istnieje związek pomiędzy zasypaniem istniejącego ponoć niegdyś rowu i przekwalifikowaniem go w ewidencji gruntów na drogę gminną nr [...] a zalewaniem działki nr [...]należącej do H M. Tym samym Wójt nie ma obowiązku nakazania przywrócenia tego terenu do stanu poprzedniego. Kolegium stwierdziło, że skoro działka nr [...]nigdy nie była rowem i nigdy bezpośrednio nie odprowadzała wody do kanału Ł-9, to nie może być mowy i jego odtworzeniu. Kolegium wskazało, że z uwagi na rozpoznanie przez Kolegium odwołania H M decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] którą uchylono decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...]lipca 2013 r. i umorzono postępowanie przed organem I instancji w całości, brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną. Zatem decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...]lutego 2016 r. należało uchylić i umorzyć postępowanie przed organem I instancji w całości.

Wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r., IV SA/Wa 76/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H M na decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., III OSK 456/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną H M od tego wyroku.

Prawomocnym wyrokiem dnia 8 maja 2018 r., IV SA/Wa 80/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H M na decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...].

W dniu 18 kwietnia 2019 r. H M zwróciła się do Kolegium z wnioskiem o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] i z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...]. Jako podstawę wznowienia wnioskodawczyni wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w dniu 19 marca 2019 r. otrzymała z Sądu Rejonowego w [...]w sprawie sygn. akt [...] zarządzenie Wójta Gminy [...]z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] likwidujące drogę na działce gminnej numer [...] w [...]. Zarządzenie to weszło w życie z dniem podpisania. Wobec powyższego - w ocenie wnioskodawczyni - decyzje Kolegium z dnia [...] i [...] listopada 2016 r. wydane po likwidacji drogi w dniu [...] kwietnia 2016 r. nie mają podstaw prawnych. Ponadto dołączyła ona do akt pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2016 r., które potwierdza - w jej ocenie - że na działce nr [...] w [...] nigdy nie wybudowano "drogi", a tym samym nie było podstaw prawnych by dla działki tej zakładać księgę wieczystą na podstawie ustawy o drogach. W świetle wskazanych okoliczności wnioskodawczyni wniosła również o wznowienie wskazanych postępowań na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 8 k.p.a.

W odrębnym postępowaniu został rozpoznany wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...]na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnego wyroku z dnia 13 listopada 2020 r., IV SA/Wa 606/20 oddalającego skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2019 r., nr [...]o odmowie uchylenia decyzji z [...] listopada 2016 r. Natomiast postępowanie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1,2,8 k.p.a. zakończyło się wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. Skarga H M na to postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2020 r., IV SA/Wa 605/20. Orzeczenie to nie jest prawomocne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odrębnie rozpoznało też wniosek H M o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 8 k.p.a. (znak [...]), a odrębnie - o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją Kolegium w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (znak [...]). Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. (znak [...]) Kolegium wznowiło postępowanie zakończone decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Kolegium, po rozpoznaniu wniosku H M o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r., IV SA/Wa 607/20 - oddalił skargę H M na tę decyzję.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. (znak [...]) Kolegium odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1, 2, 8 k.p.a. Zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu wniosku H M o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy to postanowienie.

W uzasadnieniu tego postanowienia Kolegium wskazało, że H M we wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. (sygn. akt [...]) wskazała okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5 i 8 k.p.a. Trzecia z tych okoliczności stała się podstawą wznowienia postępowania postanowieniem Kolegium z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt [...], natomiast ocena spełnienia trzech pozostałych okoliczności stała się przedmiotem niniejszego postępowania.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 8 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1), decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2), decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (pkt 8). W ocenie organu, w tej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że którykolwiek z dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy. Wnioskodawczyni nie wskazała, który konkretnie dowód, w jej przekonaniu, okazał się być fałszywy, ponadto takie przekonanie do wznowienia postępowania nie wystarcza - konieczne jest jeszcze potwierdzenie sfałszowania prawomocnym orzeczeniem sądu albo postanowieniem prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego z takich orzeczeń, nie uprawdopodobniła również, że orzeczenie takie zostało wydane. Sam fakt wydania w dniu [...]kwietnia 2016 r. przez Wójta Gminy [...]zarządzenia nr [...] nie wystarcza do uznania, że choćby jeden z dowodów, na których w trakcie orzekania oparło się Kolegium, został sfałszowany.

W ocenie organu, z podobnych względów brak jest także podstaw do uznania, że decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. (sygn. akt [...]) wydana została w wyniku przestępstwa. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła nawet, że takie przestępstwo mogło zostać popełnione, nie wspominając już o jego potwierdzeniu poprzez przedłożenie lub wskazanie prawomocnego orzeczenia sądu lub prokuratury.

Organ stwierdził ponadto, że brak jest również jakichkolwiek podstaw do uznania, że wspomniana decyzja Kolegium wydana została w oparciu o jakąkolwiek inną decyzję lub orzeczenie sądu, nie wspominając już o tym, że taka decyzja lub orzeczenie musiałoby zostać następnie uchylone lub zmienione. Żadnych dowodów na taką zmianę lub uchylenie wnioskodawczyni nie przedłożyła. Za taką decyzję nie może zostać uznana powołana przez wnioskodawczynię decyzja Wojewody [...]nr [...]z dnia [...]kwietnia 2013 r., gdyż decyzja ta nie została nawet przywołana w decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r., nie wspominając już o oparciu na niej wydanego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Sama zresztą wnioskodawczyni przyznaje, że decyzja Wojewody wciąż pozostaje w obrocie prawnym, domagając się, by organy zadbały o wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Bez znaczenia dla decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. pozostaje również treść pisma [...]WINGiK z dnia [...] listopada 2016 r., które zostało sporządzone niemal w dwa tygodnie po wydaniu przedmiotowej decyzji.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H M, zaskarżając je w całości.

Skarżąca wskazała, iż Kolegium bezpodstawnie odmówiło wszczęcia postępowania wznowieniowego, gdyż dowody przedstawione przez Wójta i uznane przez Kolegium okazały się fałszywe, tj. pisma wójta z [...] listopada 2011 r., w których podał, iż na działce gminnej nr [...]w [...]była i jest droga publiczna wybudowana w czynie społecznym. Skarżąca podkreśliła, że faktycznie udowodniła fałszywość pism wójta z [...] listopada 2011 r., gdyż wystarczy skonfrontować je z pismem [...]WINGiK z [...] listopada 2016 r., w którym podano, że drogi na dz. nr [...] nigdy nie wybudowano, czy z zarządzeniem wójta z [...] kwietnia 2016 r. o likwidacji rzekomej drogi, w uzasadnieniu którego podał, iż drogi nie ma, czy z wnioskiem kilku mieszkańców [...]z marca 2016 r., z powodu którego Wójt wydał to zarządzenie, w którym wnieśli oni o sprzedaż im drogi publicznej na dz. gminnej nr [...]. Fałszywość pism Wójta z [...]listopada 2011 r. jest o tyle istotna, że to głównie na ich podstawie Wojewoda [...]na wniosek Wójta wydał decyzję z [...]kwietnia 2013 r., ustanawiając Wójta właścicielem nieistniejącej drogi publicznej na dz. gminnej nr [...] . Decyzja ta stanowiła podstawę decyzji Wójta z [...]lipca 2013 r. i decyzji Wójta z [...]lutego 2016 r. oraz decyzji SKO z [...] i [...] listopada 2016 r. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem Kolegium, że decyzja Wojewody [...]z dnia [...]kwietnia 2013 r. nie miała znaczenia dla decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium, podtrzymując stanowisko Wójta wyrażone w decyzji z dnia [...]lutego 2016 r. wskazało w uzasadnieniu tej decyzji, że nie można odbudować rowu na dz. nr [...] gdyż działka ta nie była rowem, lecz jest drogą publiczną. W ocenie skarżącej, pismo MWINGiK z [...]listopada 2016 r. jest bardzo ważne w tej sprawie, gdyż stanowi ono dowód na to, że pisma Wójta z [...] listopada 2011 r. były sfałszowane.

Zdaniem skarżącej, w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium błędnie ustaliło stan faktyczny sprawy, gdyż działka nr [...] zawsze była rowem, choć jednocześnie od zawsze błędnie zapisana była jako droga. Wójt stał się właścicielem nieistniejącej drogi na podstawie decyzji Wojewody [...]z [...] kwietnia 2013 r., a następnie wydał decyzję z dnia [...]lipca 2013 r. i tożsamą decyzję z [...]lutego 2016 r., odmawiając odtworzenia rowu, ze względu na to, że działka nr [...] jest to droga publiczna. W związku z tym, skarżąca wskazała, że jest oczywiste, iż decyzja SKO z [...] listopada 2016 r. została wydana w wyniku przestępstw Wójta.

Ponadto decyzja to została wydana w oparciu o inną decyzję, tj. decyzję Wojewody [...]z [...] kwietnia 2013 r., na mocy której Wójt został właścicielem nieistniejącej drogi publicznej na dz. nr [...] w [...] . Wójt następnie zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. "zlikwidował" rzekomą drogę publiczną.

Skarżąca wskazała, że powołany biegły p. R nigdy nie był na działce nr [...] i wydana przez niego opinia jest bezprawna. Kolegium – decyzją z [...] listopada 2016 r. - uznało, że sprawę trzeba umorzyć, bo na działce nr [...]rzekomo nie było rowu, a zatem nie można wnosić o jego odtworzenie. Skarżąca podkreśliła, że we wniosku nie pisała o "sfałszowaniu dowodów", tylko o tym że dowody np. pisma wójta z [...] listopada 2011 r. okazały się fałszywe.

W ocenie skarżącej, Wójt swoim zarządzeniem z [...] kwietnia 2016 r. zmienił decyzję Wojewody z [...]kwietnia 2013 r., bowiem zlikwidował rzekomą drogę publiczną na dz. nr [...]w [...] , a więc decyzja Wojewody stała się bezprzedmiotowa. Zdaniem skarżącej, Wójt, Kolegium i inne organy powinny zadbać o wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Skarżąca podkreśliła, że - wbrew temu co podaje SKO w zaskarżonym postanowieniu z [...]grudnia 2019 r. - o przestępstwach Wójta dotyczących działki gminnej nr [...], z którą graniczą jej działki prywatne zawiadamiała prokuraturę. Na początek asesor stwierdził bezprawnie iż nie jest ona stroną w spr. [...] , potem wszczęto śledztwo [...] które umorzono, bo wójt nie wiedział, że poświadcza nieprawdę w dokumentach, nie działał celowo. Następnie zostało to zaakceptowane przez Sąd w [...] (sygn. [...]). Następnie skarżąca wnosiła o wznowienie śledztwa, lecz prokuratura bez podania przyczyn nie wznowiła śledztwa. W 2019 r. złożyła kolejne zawiadomienie o przestępstwach Wójta, gdyż planuje on sprzedać działkę gminną nr [...] w [...]na wniosek sąsiadów, dlatego wydał zarządzenie z [...] kwietnia 2016 r. likwidujące rzekomą drogę publiczną jako rzekomą drogę wewnętrzną, ale skarżąca nie wie w której prokuraturze toczyło się śledztwo w tej sprawie.

Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]grudnia 2019 r. i wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]grudnia 2019 r., nr [...] wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest tryb wznowienia postępowania administracyjnego. Postępowanie w tym trybie prowadzi się pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., czy w art. 145b § 1 k.p.a. Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 -152 k.p.a.) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Pierwszy etap postępowania o wznowienie ma charakter formalny i polega na zbadaniu, czy złożony wniosek opiera się na ustawowych przyczynach wznowienia postępowania wymienionych we wskazanych przepisach k.p.a. oraz czy został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Dopiero w drugim etapie organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia oraz prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a.

Wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...]kwietnia 2019 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia przebiegu rowu (działka nr ew. [...] w obrębie [...]) i jego odtworzenia w granicach tej działki skarżąca oparła na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1,2,5,8 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]odrębnie rozpoznało wniosek H M o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 8 k.p.a. (znak [...]), a odrębnie - o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją Kolegium w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (znak [...]). Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Kolegium wznowiło postępowanie zakończone decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania H M, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r., IV SA/Wa 607/20 oddalił skargę H M na tę decyzję. Orzeczenie to jest nieprawomocne.

Przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2019 r. (znak [...]o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 8 k.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium w [...]z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...], którą organ, po rozpatrzeniu odwołania H M, uchylił decyzję Wójta Gminy [...]nr [...]z dnia [...]lutego 2016 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, iż decyzja Wójta podlega uchyleniu, ponieważ z opinii rzeczoznawcy dr inż. W R wynika, że nie istnieje związek pomiędzy zasypaniem istniejącego ponoć niegdyś rowu i przekwalifikowaniem go w ewidencji gruntów na drogę gminną nr [...] a zalewaniem działki nr [...] należącej do H M. Tym samym Wójt nie ma obowiązku nakazania przywrócenia tego terenu do stanu poprzedniego. Kolegium stwierdziło, że skoro działka nr [...] nigdy nie była rowem i nigdy bezpośrednio nie odprowadzała wody do kanału Ł-9, to nie może być mowy i jego odtworzeniu. Kolegium wskazało ponadto, że z uwagi na rozpoznanie przez Kolegium odwołania H M decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], którą uchylono decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...] lipca 2013 r. i umorzono postępowanie przed organem I instancji w całości, brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną. Zatem decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2016 r. należało uchylić i umorzyć postępowanie przed organem I instancji w całości. Prawomocnym wyrokiem dnia 8 maja 2018 r., IV SA/Wa 80/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę HM na decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...].

Jak wynika z końcowej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., powodem uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2016 r. i umorzenia postępowania przed organem I instancji w całości przez organ odwoławczy było to, że sprawa została już zakończona inną decyzją ostateczną. Z tego stwierdzenia wynika, że - w ocenie Kolegium - decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. oraz decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2016 r. zostały wydane w tej samej sprawie dotyczącej ustalenia przebiegu i ewentualnie odtworzenia rowu na działce nr [...] w [...]. Postępowanie, w którym została wydana ta pierwsza decyzja z [...] lipca 2013 r. zostało zakończone decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. Zatem brak było podstaw do prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie zakończonej już decyzją ostateczną. Decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. ma więc charakter procesowy i nie rozstrzyga sprawy pod względem merytorycznym, choć w uzasadnieniu tej decyzji Kolegium zawarło też rozważania o merytorycznym charakterze.

Rozpatrzenie zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania w tej sprawie musi więc nastąpić przede wszystkim pod kątem charakteru decyzji objętej wnioskiem o wznowienie i znaczenia tych przesłanek dla podjętego przez Kolegium w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. rozstrzygnięcia. Pierwsza z przesłanek powołana przez skarżącą, to przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżąca wskazała na zarządzenie Wójta Gminy [...]z dnia [...]kwietnia 2016 r. nr [...] likwidujące drogę na działce gminnej numer [...] w [...]. Dokument ten świadczy o tym - w ocenie wnioskodawczyni – że decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. wydana po likwidacji drogi w dniu [...] kwietnia 2016 r. nie ma podstaw prawnych. Ponadto wnioskodawczyni dołączyła do akt pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2016 r., które potwierdza - w jej ocenie - że na działce nr [...] w [...] nigdy nie wybudowano "drogi", a tym samym nie było podstaw prawnych by dla działki tej zakładać księgę wieczystą na podstawie ustawy o drogach. Z treści wniosku nie wynika wprost, które dowody, będące podstawą wydania decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. zostały sfałszowane. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...]listopada 2019 r. wnioskodawczyni wskazała, że – jej zdaniem – fałszywe dowody to dowody w postaci pism Wójta Gminy [...]z dnia [...] listopada 2011 r., nie wskazując jednak, jaki jest związek tych dowodów z wydanym przez Kolegium rozstrzygnięciem. Dopiero w skardze do Sądu wyjaśniła, że w pismach z dnia 23 listopada 2011 r. Wójt podał, iż na działce gminnej nr [...] w [...] była i jest droga publiczna wybudowana w czynie społecznym. Skarżąca podkreśliła, że faktycznie udowodniła fałszywość pisma Wójta z [...] listopada 2011 r., gdyż wystarczy skonfrontować je z pismem [...]WINGiK z [...] listopada 2016 r., w którym podano, że drogi na działce nr [...] nigdy nie wybudowano, czy z zarządzeniem wójta z [...] kwietnia 2016 r. o likwidacji rzekomej drogi, w uzasadnieniu którego podał, iż drogi nie ma, czy z wnioskiem kilku mieszkańców [...]z marca 2016 r., z powodu którego Wójt wydał to zarządzenie, w którym wnieśli oni o sprzedaż im drogi publicznej na dz. nr [...]. Fałszywość pism Wójta z [...]listopada 2011 r. jest o tyle istotna, że to głównie na ich podstawie Wojewoda [...] na wniosek wójta wydał decyzję z [...]kwietnia 2013 r., ustanawiając Wójta właścicielem nieistniejącej drogi publicznej na dz. gminnej nr [...]. Decyzja ta stanowiła podstawę decyzji Wójta z [...]lipca 2013 r. i decyzji Wójta z [...] lutego 2016 r. oraz decyzji SKO z [...] i [...] listopada 2016 r.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., przesłanka do wznowienia postępowania zachodzi, gdy sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu oraz fałszywe okazały się dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W doktrynie wskazuje się, że przez "istotne okoliczności faktyczne sprawy" należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne (tak: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 2019, str. 822). W ocenie Sądu, dowody, na które wskazuje skarżąca, tj. pisma Wójta z [...] listopada 2011 r. (oraz zaprzeczające – w ocenie skarżącej - treści tych pism zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. i pismo [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2016 r.) nie miały istotnego znaczenia dla wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., gdyż podstawą wydania tej decyzji było przede wszystkim to, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2016 r. Natomiast kwestia istnienia bądź nieistnienia na działce nr [...] drogi nie miała przesądzającego znaczenia dla tego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Kolegium wprawdzie zawarło w tej decyzji też rozważania merytoryczne, wskazując, że z opinii technicznej z czerwca 2013 r, wynika, że sporna droga nie istnieje od 30 lat, gdyż jest poprzegradzana trwałymi ogrodzeniami oraz pozostaje w ciągłym użytkowaniu właścicieli przyległych działek, w tym również pani M. W związku z tym uznanie jej za rów odwadniający w sytuacji, gdy nie ma możliwości odprowadzenia nadmiaru wody do oddalonego o ok. 70 m kanału Ł-9 nic do sprawy nie wniesie. Z treści tej decyzji nie wynika, aby te ustalenia Kolegium oparte były na dowodach w postaci pism Wójta Gminy [...] z [...]listopada 2011 r.

Dodatkowo należy podzielić argumentację Kolegium, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby w tej sprawie stwierdzono prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (art. 145 § 2 k.p.a.), że wskazywane przez skarżącą dowody zostały sfałszowane. Subiektywne przekonanie skarżącej o tym fakcie nie stanowi podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione formalne warunki zastosowania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, Sąd nie dostrzegł aby w sprawie zachodziły wyjątki, o których mowa w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., bo z akt sprawy i dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie wynika, by sfałszowanie dowodów było obiektywnie oczywiste, a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo, że postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.

Należy podzielić stanowisko Kolegium, że w tej sprawie nie zachodziła też przesłanka z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Wznowienie postępowania na tej podstawie dopuszczalne jest, jeżeli łącznie zostaną spełnione trzy warunki: musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa (1); stwierdzony jest on prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (2) pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstw istnieje związek przyczynowy (3), przy czym popełnienie przestępstwa musiało mieć wpływ na samo wydanie decyzji, lecz nie ma znaczenia prawnego, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji. Skarżąca żadnego dowodu na popełnienie przestępstwa w tej sprawie nie przedstawiła. W skardze przyznała, że prowadzone wobec Wójta Gminy [...] śledztwo zostało umorzone, a następnie postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd w [...] (sygn. [...]). Skarżąca wskazała, że w 2019 r. złożyła kolejne zawiadomienie do prokuratury o przestępstwach Wójta, lecz nie wie, gdzie prowadzone jest to postępowanie. W tych okolicznościach nie można uznać, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art . 145 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że w tej sprawie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a więc, że decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r. została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie zmienione bądź uchylone. Skarżąca wskazała na decyzję Wojewody [...]z [...]kwietnia 2013 r. nr [...] dotycząca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...]własności działki nr [...]. Decyzja ta nie została przywołana w decyzji Kolegium z [...] listopada 2016 r. i nie stanowiła oparcia wydanego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Skarżąca też sama przyznaje, że rozstrzygnięcie to nie zostało uchylone lub zmienione, choć podejmowała próby wyeliminowania go z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu, Kolegium doszło do słusznego wniosku, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą wskazane w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 8 k.p.a. przesłanki do wznowienia postepowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2016 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.