Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 426/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 17 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 2 ust 2 i art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 2 czerwca 2014 r. K. G. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. G. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności żony z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] maja 2014 r., zaliczające A. G. do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzające, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 marca 2014 r. Orzeczenie wydane zostało do 31 maja 2019 r.

Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku dla opiekuna.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przyznało wnioskodawcy zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 maja 2019 r. w kwocie 520 zł miesięcznie.

W dniu 28 grudnia 2018 r. zainteresowany złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wniosek o "przywrócenie, wyrównanie i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności żony A. G. z dnia 13 maja 2014 r., począwszy od dnia 10 września 2014 r. wraz z należnymi odsetkami ustawowymi". Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że w przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynoszącego 1.477,00 zł, z prawem do zasiłku dla opiekuna, który wynosi 620 zł, wybiera świadczenie korzystniejsze, t. j. świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 155 k.p.a. Wnioskodawca wyjaśnił, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia 29 listopada 2012 r. pobierał do dnia 30 czerwca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne. Następnie od 1 lipca 2013 r. przyznano mu prawo do zasiłku dla opiekuna. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn.. akt K 38/13, MOPS powinien rozpoznać zarówno jego pierwotny wniosek, jak i obecnie złożony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia pierwotnego wniosku i wypłatę różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością zasiłku dla opiekuna, który otrzymywał za ten sam okres.

W dniu 19 lutego 2019 r. zainteresowany złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na urzędowym formularzu.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta J. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, argumentując że niepełnosprawność żony wnioskodawcy powstała w 28. roku jej życia, a wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji zainteresowany wniósł o jej zmianę i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawca wyjaśnił, że należy uwzględnić wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., a warunek posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności nie dotyczy małżonka, sprawującego opiekę nad drugim małżonkiem.

W odpowiedzi na pismo SKO z dnia 31 maja 2019 r., wnioskodawca wyjaśnił, że ponownie wnosi o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 155 k.p.a. Natomiast w dniu 18 lipca 2019 r. wpłynęło do SKO orzeczenie o stopniu niepełnosprawności żony wnioskodawcy z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] czerwca 2019 r., zaliczające A. G. do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzające, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 marca 2014 r. Orzeczenie wydane zostało na stałe.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne od 1 czerwca 2019 r. na stałe w wysokości 1.583,00 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że warunek posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności nie dotyczy małżonka, sprawującego opiekę nad drugim małżonkiem i nie jest istotny wiek osoby, w którym powstała niepełnosprawność. Wnioskodawca spełnia więc warunki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże nie można przyznać stronie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 10 września 2014 r., w sytuacji gdy posiadała ona prawo do zasiłku dla opiekuna. Strona nie dokonała bowiem wyboru, rezygnując z przyznanego zasiłku dla opiekuna, lecz cały czas konsekwentnie twierdziła, że zrezygnuje z zasiłku, gdy otrzyma świadczenie pielęgnacyjne. Niedopuszczalne jest pobieranie obu tych świadczeń, a więc przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 10 września 2014 r., gdy w tym okresie strona aż do dnia 31 maja 2019 r. pobierała zasiłek dla opiekuna. Dopiero z dniem 1 czerwca 2019 r. przestała istnieć przesłanka negatywna, uniemożliwiająca pobieranie przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zainteresowany wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 10 września 2014 r. do 31 maja 2019 r. wraz z ustawowymi odsetkami i wyrównanie kwot z tytułu pobieranego zasiłku dla opiekuna do kwot należnego w tym okresie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9 oraz art. 77 k.p.a. Skarżący argumentował, że pozbawiony był przez działanie organów administracji realnej możliwości wyboru świadczenia od dnia 10 września 2014 r., ponieważ żaden z organów nie wyjaśnił mu, że spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i wyłączną przeszkodą do jego przyznania jest pobieranie zasiłku dla opiekuna. Organy powinny przedsięwziąć takie czynności, aby skarżący mógł skorzystać z prawa wyboru świadczenia możliwie jak najwcześniej, zwłaszcza że zasiłek dla opiekuna został przyznany w sytuacji uprzednio bezprawnie odebranego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ odwoławczy sam sobie zaprzecza, twierdząc że skarżący dokonał wyboru świadczenia, a kilka zdań dalej, że strona nie dokonała wyboru, konsekwentnie twierdząc, że zrezygnuje z zasiłku, gdy otrzyma świadczenie pielęgnacyjne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2019 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Organy nie ustaliły bowiem, dlaczego skarżący nie mógł kontynuować pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego mu do dnia 30 czerwca 2013 r., skoro spełniał warunki do jego pobierania również od dnia 1 lipca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne skarżącemu w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną, przy czym zagadnieniem spornym nie jest prawo do tego świadczenia, lecz ustalenie daty początkowej, od której świadczenie winno być przyznane, z uwagi na zbieg tego świadczenia z zasiłkiem dla opiekuna, który był skarżącemu uprzednio przyznany.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Słusznie Kolegium wskazało, że wymóg posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności dotyczy osób, które nie sprawują opieki i nie ubiegają się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Również zasadnie Kolegium uznało, że art. 17 ust. 1b u.ś.r należy odczytywać łącznie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym po wydaniu wskazanego wyroku sądu konstytucyjnego, moment powstania niepełnosprawności nie ma już wpływu na realizację uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie nie budziło zatem wątpliwości organu odwoławczego, że skarżący spełnia pozytywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jest on bowiem osobą zobowiązaną do alimentacji swojej żony, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki, której sprawowanie wymagało od skarżącego zaprzestania wszelkiej aktywności zawodowej.

Przedmiotem sporu pozostaje natomiast ocena kwestii istnienia przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. i co się z tym wiąże, daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika bowiem z tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2092 ze zm.).

W ocenie Sądu, przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko, nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności, że już we wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r. skarżący, mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie dokonał wyboru świadczenia dla niego korzystniejszego – świadczenia pielęgnacyjnego i zwrócił się o uchylenie funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna, powołując się na art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 155 k.p.a. Mianowicie, złożył wniosek o "przywrócenie, wyrównanie i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności żony", począwszy od dnia 10 września 2014 r. wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że w przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynoszącego 1.477,00 zł, z prawem do zasiłku dla opiekuna, który wynosi 620 zł, wybiera świadczenie korzystniejsze, t. j. świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 155 k.p.a.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

I choć w aktach sprawy znajduje się kolejne pismo skarżącego z dnia 21 czerwca 2019 r. o uchylenie decyzji dotyczącej przysługującego mu zasiłku dla opiekuna, złożone po wezwaniu skarżącego w piśmie Kolegium z dnia 31 maja 2019 r., to należy je traktować, co najwyżej jako kontynuację żądania wniesionego do organu w dniu 28 grudnia 2018 roku. Skarżący działał w sprawie osobiście i nie był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co tłumaczy treść sformułowanego przez niego żądania o gotowości zrezygnowania z zasiłku dla opiekuna w przypadku przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże żądanie skarżącego, wyrażone we wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r., jest jasne i zrozumiałe, ponieważ skarżący dokonał wyboru świadczenia korzystniejszego i wniósł o uchylenie decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna w przypadku przyznania świadczenia korzystniejszego. Skarżący nie zamierzał więc pobierać jednocześnie dwóch świadczeń.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18 i z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 985/18 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Należy zatem podzielić w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku. Cytowane już orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej, dwuaspektowej decyzji.

Istniała zatem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której jednocześnie organ odwoławczy nie wykorzystał. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie skarżącemu różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku dla opiekunów (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).

W efekcie skarżący został pozbawiony należnego mu świadczenia pielęgnacyjnego za kilkumiesięczny okres, czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).

W tym miejscu należy wyjaśnić, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z jego żądaniem, od dnia 10 września 2014 r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wypłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W dniu 2 czerwca 2014 r. skarżący złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] przyznało wnioskodawcy zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 maja 2019 r. w kwocie 520 zł miesięcznie. Oznacza to, że postępowanie dotyczące przyznania zasiłku dla opiekuna, wszczęte na wniosek strony z dnia 2 czerwca 2014 r., zostało zakończone wydaniem decyzji o przyznaniu tego zasiłku w dniu [...] września 2014 r. Natomiast wniosek o przyznanie korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r., został złożony przez skarżącego do organu pierwszej instancji w dniu 28 grudnia 2018 r. Dlatego też, stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane skarżącemu od dnia złożenia wniosku, czyli od dnia 28 grudnia 2018 r. Z powyższych względów nie jest możliwe również kontynuowanie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r., przyznanego mu uprzednio do dnia 30 czerwca 2013 r.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut skarżącego, że organy nie poinformowały go wcześniej o możliwości złożenia wniosku o przyznanie korzystniejszego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Po wydaniu decyzji przez Kolegium w dniu [...] września 2014 r. nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne z udziałem skarżącego w przedmiocie przyznania mu świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną, w trakcie którego organ miałby obowiązek informować skarżącego o możliwości wyboru korzystniejszego świadczenia. Nie jest więc słuszny zarzut naruszenia art. 9 oraz art. 7a § 1 k.p.a.

Należało więc przyjąć, że pominięcie okoliczności dokonania przez skarżącego wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia wniosku w dniu 28 grudnia 2018 r., z jednoznacznym zrzeczeniem się przez niego prawa do dalszego pobierania zasiłku dla opiekuna, stanowiło o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwiło to tym samym zastosowanie regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r. i przyznanie stronie świadczenia począwszy od grudnia 2018 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Kolegium w sposób nieuprawniony przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez niego wniosku.

Zakwestionowana decyzja narusza zatem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też decyzję Kolegium należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c). Decyzję uchylono w całości, gdyż wyeliminowanie decyzji organu drugiej instancji w zakresie wskazanym przez skarżącego, tj. uchylenie decyzji w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 10 września 2014 r. do 31 maja 2019 r., w świetle okoliczności sprawy i kształtu zakwestionowanego rozstrzygnięcia, byłoby niecelowe i nie gwarantowałoby realizacji uprawnienia.

Wskazania co do dalszych czynności sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyjęcia, że już w momencie złożenia wniosku, tj. w dniu 28 grudnia 2018 r., skarżący zrzekł się zasiłku dla opiekuna. Następnie organ wyda rozstrzygnięcie na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 27 ust. 5 u.ś.r. i uchyli decyzję o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna oraz przyzna mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. Organ winien jednocześnie uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.