Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 527/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1/ stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2018 r., nr [...]; 2/ zasądza od Głównego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącego J. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. .


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2018 r., Główny Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] października 2018 r., mocą którego odmówiono wydania zaświadczenia dotyczącego wysyłki partii towaru wskazanej we wniosku z 22 października 2018 r. do Socjalistycznej Republiki [...]

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

J. J. (zwany dalej: "Wnioskodawcą") złożył do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w G. wniosek dotyczący certyfikowania świadectw eksportowych.

Przedmiotowa sprawa została przejęta przez [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w związku z wnioskiem Powiatowego Lekarza Weterynarii w G. w oparciu o treść art. 15 ust. 3 ustawy z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1557, ze zm.).

Postanowieniem z [...] października 2018 r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii odmówił wydania zaświadczenia (świadectwa weterynaryjnego) dotyczącego wysyłki partii towaru wskazanych we wniosku z 22 października 2018 r. do Socjalistycznej Republiki [...] z zakładu zlokalizowanego w L. prowadzonego przed Wnioskodawcę.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie, Główny Lekarz Weterynarii wydał powołane na wstępie postanowienie, w którym utrzymał postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe postępowanie toczy się na skutek wniosku o wydanie zaświadczenia (świadectw zdrowia). Wyjaśnił, że w myśl art. 15 ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, organ wyższego stopnia może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania organu niższego stopnia, jeżeli jest to uzasadnione szczególną wagą lub zawiłością sprawy. W ocenie Głównego Lekarza Weterynarii, z wykładni literalnej oraz celowościowej przedmiotowego przepisu wynika, że to organ wyższego stopnia podejmuje decyzję o podjęciu czynności, które należą do zakresu działania organu niższego stopnia, o ile uzna, iż zostały spełnione przesłanki, o których mowa w ww. przepisie. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii doszedł do przekonania, że sprawa dotycząca możliwości wydania świadectwa weterynaryjnego dla wysyłki partii produktu, przedstawianego przez Wnioskodawcę jako karma dla zwierząt domowych, jest sprawą zawiłą. Skomplikowany charakter sprawy wynika z faktu, że produkt powstał w oparciu o unikalną recepturę producenta, a o wadze sprawy przesądza fakt, że wysyłka miała nastąpić do państwa trzeciego na podstawie świadectwa weterynaryjnego (zaświadczenia), którego wzór został określony przez kontrahenta Wnioskodawcy.

Dalej organ wyjaśnił, że we wniosku z 22 października 2018 r. Wnioskodawca wnosił o wydanie świadectw weterynaryjnych przesyłki karmy dla zwierząt domowych o określonej przez niego recepturze, którą zamierzał wysłać do Socjalistycznej Republiki [...]. Ze świadectw weterynaryjnych przedstawionych przez Wnioskodawcę wynikało, że partię towaru, której dotyczy wniosek, stanowi karma dla zwierząt domowych wytworzonych z ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3.

Organ wskazał, że z informacji podanych przez Wnioskodawcę wynika, że w składzie produktu znajduje się łącznie 737,189 ton przetworzonego białka zwierzęcego (98,56%) oraz 10,811 ton składników innych niż pochodzenia zwierzęcego (1,44%).

Analiza przedstawionych przez Wnioskodawcę dokumentów, w tym deklarowanej receptury produktu oraz przepisów prawa powszechnie obowiązujących doprowadziła do wniosku, że produkt, który zamierza wywieźć Wnioskodawca, nie stanowi karmy dla zwierząt domowych, jako że w ponad 98% składa się z przetworzonego białka zwierzęcego wymieszanego z mąką i drożdżami. W ocenie organu odwoławczego, produkt, który zamierzał wywieźć Wnioskodawca, stanowi mieszaninę przetworzonych białek zwierzęcych wytworzonych z udziałem niewielkiej ilości mąki i drożdży, a zatem nie stanowi karmy dla zwierząt domowych.

Organ powołał szereg przepisów Unii Europejskiej, wskazując że definicja karmy dla zwierząt domowych otrzymała aktualne brzmienie na skutek wejścia w życie rozporządzenia Komisji (UE) nr 294/2013 z 14 marca 2013 r. w sprawie zmiany i sprostowania rozporządzenia (UE) nr 142/2011 w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. Urz. UE L 98, z 26.2.2013, s. 1). Definicja ta zdaniem organu, jednoznacznie wskazuje, iż produkt deklarowany jako karma, aby mieścić się w tej definicji musi być "wykorzystywany jako pokarm dla zwierząt domowych".

Organ wyjaśnił, że zgodnie z pkt 7 preambuły rozporządzenia 294/2013 "przetworzone białko zwierzęce nie powinno być zgłaszane jako karma dla zwierząt domowych, chyba że jest wymieszane w odpowiednich proporcjach z innymi dodatkami i materiały paszowymi, które zazwyczaj spożywane są przez odpowiednie gatunki zwierząt domowych". Dodatkowo "w przypadku wywozu przetworzonego białka zwierzęcego oprócz przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego obowiązują także przepisy rozporządzenia (WE) nr 999/2001 (..)". Jednocześnie wskazano, że wywóz przetworzonego białka zwierzęcego musi być przedmiotem pisemnego porozumienia między państwem członkowskim pochodzenia przetworzonego białka zwierzęcego a państwem trzecim przeznaczenia.

Wobec powyższego organ przytoczył również brzmienie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z 22 maja 2001r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (Dz. Urz. UE L 147, 31.5.2001, s. 1, ze zm.), wskazując że określa ono środki, jakie powinny być zapewnione, aby skutecznie można było zapobiegać, kontrolować i zwalczać m.in. BSE czyli "chorobę szalonych krów". Jednym z narzędzi dla osiągnięcia celów rozporządzenia 999/2001 jest określenie szczególnych zasad wywozu przetworzonych białek pochodzenia zwierzęcego. Zasady te ustanowiono w załączniku IV, rozdział V, sekcja E. Zgodnie z tymi zasadami wywóz przetworzonego białka zwierzęcego pochodzącego od przeżuwaczy oraz produktów zawierających takie białko jest zakazany. W drodze zaś odstępstwa zakaz ten nie dotyczy przetworzonej karmy dla zwierząt domowych, w tym karmy dla zwierząt domowych w puszkach, zawierającej białka zwierzęce pochodzące od przeżuwaczy, która została poddana obróbce i jest oznakowana zgodnie z przepisami Unii.

Główny Lekarz Weterynarii podzielił stanowisko [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, że produkt wytworzony przez Wnioskodawcę nie jest karmą dla zwierząt domowych, a jedynie stanowi mieszaninę przetworzonych białek zwierzęcych wytworzoną z udziałem niewielkiej ilości mąki i drożdży. W ocenie Głównego Lekarza Weterynarii organ słusznie uznał, że taki udział składników innych niż czyste białko zwierzęce (1,44%) wyklucza uznanie ocenianej mieszanki za karmę dla zwierząt domowych, opartą na właściwych proporcjach czystego białka zwierzęcego i innych składników, mając na uwadze obiektywne wskazania co do prawidłowego żywienia zwierząt domowych. Ponadto, mieszanina ma taką formę, która w żaden sposób nie daje gwarancji, że nie zostanie wykorzystana w żywieniu zwierząt gospodarskich.

Główny Lekarz Weterynarii uważa, że skoro przepisy rozporządzenia 294/2013 wskazują, iż przetworzone białko zwierzęce nie powinno być zgłaszane jako karma dla zwierząt domowych, chyba że jest wymieszane w odpowiednich proporcjach z innymi substancjami paszowymi, to do organu I instancji należy ocena, czy zastosowana w mieszance proporcja składników jest właściwa. Organ, mając na względzie konieczność zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, a przede wszystkim ochrony zdrowia zwierząt, każdorazowo ocenia, czy proponowana proporcja składu jest w stanie zagwarantować, że dany produkt stanowi karmę dla zwierząt domowych, a nie przetworzone białko zwierzęce, którego wywóz jest zakazany. Za karmę dla zwierząt domowych można uznać produkt, który swoim składem zapewnia, że nie zostanie wykorzystany do żywienia zwierząt gospodarskich. W przedmiotowej sprawie takiej gwarancji nie ma. Zaakceptowanie świadectw zdrowia przedstawionych przez Wnioskodawcę niesie za sobą ryzyko doprowadzenia do eksportu przetworzonych białek pochodzących od przeżuwaczy, co jest zabronione w świetle rozporządzenia nr 999/2001.

Zdanie organu, istotne znaczenie dla oceny sprawy ma również fakt, że przedsiębiorstwo, do którego miała być realizowana przesyłka jest przedsiębiorstwem spożywczym sektora jajecznego (http:/ /loanyf.foodmate.com). Powyższe nie daje gwarancji wykorzystania produktu jako karmy dla zwierząt domowych, co jest jednym z kluczowych wymogów dla eksportowanych "karm".

Wydając w przedmiotowej sprawie zaświadczenie, organ musiałby potwierdzić, że produkt stanowi karmę dla zwierząt domowych. Analiza składu produktu oraz dokumentów handlowych poparta specjalistyczną wiedzą organu, a także z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa, doprowadziły do wniosku, że nie ma możliwości urzędowego poświadczenia faktów, których potwierdzenia domagał się Wnioskodawca.

Nadto organ podniósł, że niezależnie od wskazanych wyżej argumentów świadczących o tym, że eksport produktu może stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumentów z uwagi na ryzyko niezgodnego z deklaracją eksportera zastosowania tej "karmy" w żywieniu zwierząt innych niż przeznaczone do produkcji żywności, to i tak w oparciu o przedstawione dokumenty, na podstawie których miałaby się dokonać urzędowa certyfikacja, organy Inspekcji Weterynaryjnej musiałyby odmówić wydania takiego zaświadczenia. Część dokumentów handlowych, do których przedstawienia zobowiązany był Wnioskodawca, nie jest bowiem zgodna z przepisami. Dokumenty handlowe, odnoszące się do składnika pochodzącego od U AB RIETAVO VETERINARINE SANITARIJA, zostały przedłożone w języku angielskim, mimo że dotyczą towaru pochodzącego z Republiki [...]. Jak wynika z ust. 6 lit. b rozdziału III załącznika VIII rozporządzenia 142/2011 dokumenty handlowe sporządza się odpowiednio w jednym z języków urzędowych państwa członkowskiego pochodzenia lub państwa członkowskiego przeznaczenia. Dokument może być sporządzony w innych językach urzędowych Unii Europejskiej, jeśli towarzyszy mu urzędowe tłumaczenie lub jeżeli zostało to wcześniej uzgodnione z właściwymi organami państwa członkowskiego przeznaczenia. Tym samym, ww. dokument powinien być sporządzony w języku [...] lub w języku polskim.

Nadto, jak wynika z dokumentów handlowych (nr [...], [...], [...], [...], [...]), towarzyszących przesyłkom przetworzonego białka zwierzęcego, użytego do produkcji "karmy", dla której wnioskowano o wystawienie świadectw zdrowia, wytworzone ono było z surowców, o których mowa w art. 10 a - 1 rozporządzenia 1069/2009. Tymczasem, w świadectwie zdrowia jednym z jego wymogów, miałoby być poświadczenie przez organy Inspekcji Weterynaryjnej, że "karma" została wyprodukowana z przetworzonego biała zwierzęcego otrzymanego wyłącznie z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wymienionych w art. 10 lit, a, b, d, e. Dla przykładu w lit. k (i) wskazanego art. 10 rozporządzenia 1069/2009 wymieniono muszle i skorupy skorupiaków i małż z tkanką miękką lub mięsem, o czym nie ma mowy w zapisach świadectwa zdrowia.

W świetle powyższego wskazać należy, że organy Inspekcji Weterynaryjnej dokonując urzędowej certyfikacji w oparciu o przedstawione dokumenty handlowe poświadczyłyby nieprawdę.

Końcowo organ powołał orzeczenie sądu holenderskiego, wskazując że wydane zostało w podobnym stanie faktycznym.

Na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii (numer i data wskazane na wstępie), skargę do tutejszego Sądu wywiódł J. J., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 19 k.p.a. w zw. z art. 20 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 1 i 3 ustawy o inspekcji weterynaryjnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie wydanie zaskarżonego postanowienia przez Głównego Lekarza Weterynarii (dalej: "GLW"), w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do przejęcia sprawy w I instancji przez [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (dalej: "[...]WLW") ze względu na jej szczególną wagę lub zawiłość, a w związku z tym w I instancji winien orzekać Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. (dalej: "PLW"), zaś odwołanie winien rozpoznawać [...]WLW, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.,

2. art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP, pkt 24 i 25 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) 2017/893 z 24 maja 2017 r. zmieniającego załączniki I i IV do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE] nr 999/2001 oraz załączniki X, XIV i XV do rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011, art. 2 pkt 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 z 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy załącznika I rozporządzenia w odniesieniu do przepisów dotyczących przetworzonego białka zwierzęcego, poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie uznanie, iż niedozwolony jest eksport przetworzonego białka zwierzęcego, w sytuacji gdy prawodawstwo umożliwia taki eksport. W rezultacie, w ocenie skarżącego organ nie zastosował przepisów obowiązującego prawa, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

3. art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o treść rozdziału V sekcja załącznika IV do rozporządzenia (WE) 999/2001 z 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych posażowalnych gąbczastych encefalopatii, co skutkowało uznaniem, że wywóz przetworzonego białka zwierzęcego musi być przedmiotem pisemnego porozumienia między państwem członkowskim pochodzenia przetworzonego białka zwierzęcego a państwem trzecim przeznaczenia, w sytuacji gdy wymóg dotyczący obowiązku zawierania pisemnej umowy z państwem trzecim przeznaczenia jako warunku wywozu przetworzonego białka zwierzęcego pochodzącego od zwierząt innych niż przeżuwacze oraz produktów zawierających białko oraz zakaz stosowania tych produktów do karmienia zwierząt gospodarskich w państwach trzecich, z wyjątkiem zwierząt akwakultury został uchylony rozporządzeniem Komisji (EU) 27/2017 z dnia 13 stycznia 2016 r. zmieniającym załączniki 111 i IV rozporządzenia (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych posażowalnych gąbczastych encefalopatii, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

4. art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o treść postanowienia sądu holenderskiego tj. Sądu Odwoławczego ds. Gospodarczych z 8 stycznia 2014 r., nr spraw 13/36,13/662 11190, w sytuacji gdy organy administracji nie są związane orzecznictwem sądów Państw Członkowskich UE wydawanych w jednostkowych sprawach, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną wart. 156 §1 pkt 2 k.p.a.,

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. art. 217 § 1, 2 pkt 1 i 2 oraz § 3, art. 219 k.p.a., art. 2 pkt 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 z 29 kwietnia 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie utrzymanie przez GLW zaskarżonym postanowieniem w mocy postanowienia [...]WLW o odmowie wydania zaświadczenia (świadectwa weterynaryjnego), w sytuacji gdy organ administracyjny obligatoryjnie wydaje zaświadczenia na żądanie ubiegającego się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa oraz gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, a nadto skarżący w toku postępowania wykazał, iż urzędowego potwierdzenia określonych faktów wymaga przepis prawa oraz ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów, a w związku z tym organ był zobowiązany do wydania przedmiotowego zaświadczenia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie utrzymanie przez organ II instancji w mocy postanowienia [...]WLW, w sytuacji gdy organ I instancji nie dokonał wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wydał postanowienie w I instancji w czasie 19 minut, zaś organ II instancji nie wykazał, aby organ I instancji w sposób prawidłowy, wyczerpujący oraz wnikliwy zapoznał się z aktami postępowania, co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do wnikliwego rozpatrzenia jego sprawy oraz zasady dwuinstancyjności postępowania, co stanowi przesłankę nieważności postanowienia określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

7. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rezultacie wydanie zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy dotychczas PLW wydawał w tożsamych okolicznościach zaświadczenia (świadectwa weterynaryjne) na rzecz skarżącego, co skutkowało odstąpieniem przez [...]WLW i GLW bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,

8. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie,

9. art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 17 ust. 1,18 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, pkt 5, rozdziału II, załącznika XIII rozporządzenia Komisji (UE) 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że karma dla zwierząt domowych produkowana przez skarżącego zagraża bezpieczeństwu, w sytuacji gdy skarżący spełnia wymagania do produkcji karmy dla zwierząt domowych, w tym wymaganie mikrobiologiczne, karma ta ma przewidziany prawem skład oraz nie istnieje zagrożenie w zakresie BSE,

10. art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 3 ust. 2 lit. d, f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 767/2009 z 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylające dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/74/EWG, 93/113/WE i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE, części C rozporządzenia Komisji (UE) nr 68/2013 z 16 stycznia 2013 r. w sprawie katalogu materiałów paszowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że importer może przeznaczyć karmę produkowaną przez skarżącego na inne cele niż karma dla zwierząt domowych oraz że karma produkowana przez skarżącego zagraża bezpieczeństwu, w sytuacji gdy organ nie podjął działań mających na celu ustalenie tej kwestii, a swoje stanowisko uzasadnił wyłącznie treścią strony internetowej importera,

11. art. 7, 77 § 1 k.p.a., pkt 7 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) NR 294/2013 z 14 marca 2013 r. w sprawie zmiany i sprostowania rozporządzenia (UE) nr 142/2011 w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy, art: 3 lit. h, art. 6 Załącznika III rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 767/2009 z 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylającego dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/74/EWG, 93/113/WE i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE, art. 26a ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, pkt 40 preambuły rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że karma produkowana przez skarżącego nie spełnia wymagań i jest de facto przetworzonych białkiem zwierzęcym, w sytuacji gdy karma ta spełnia warunki określone w ustawodawstwie unijnym oraz jest mieszanką paszową, a nadto przetworzone białko zwierzęce może być przedmiotem eksportu,

12. art. 7, 77 k.p.a., art. 21 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 – poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie uznanie, iż dokumenty handlowe dotyczące składnika pochodzącego od UAB RIETAV0 VETERINARINE SANITARIJA powinny być sporządzone w języku polskim lub [...], w sytuacji gdy obowiązujące przepisy prawa dopuszczają alternatywny system, co pozwala skarżącemu na przedstawienie dokumentów w języku angielskim, w szczególności gdy taki system był akceptowany dotychczas przez PLW,

13. art. 7, 77 k.p.a., art. 10 lit. k (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że karma dla zwierząt nie może być produkowana z surowców zwierząt akwakultury, w sytuacji gdy surowce zwierząt akwakultury są dopuszczone do żywienia nie tylko zwierząt domowych, ale również zwierząt wykorzystywanych do produkcji żywności.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównego Lekarza Weterynarii nr [...] z [...] grudnia 2018 roku, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] października 2018 r., nr [...] sprawy w całości i zasądzenie kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2018, poz. 2107) oraz w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "ppsa"), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do art. 145 § 1 ppsa, Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 kpa (pkt 2) lub w innych przepisach bądź stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, jeśli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach (pkt 3).

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja uzasadniająca stwierdzenie ich nieważności. W ocenie Sądu zarówno postanowienie zaskarżone jak i postanowienie je poprzedzające zostały wydane w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stosownie do którego wadą nieważności obarczona jest decyzja (postanowienie), które wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości.

W rozpoznanej sprawie, właściwym do wydania zaświadczenia (świadectwa zdrowia), jest na mocy art. 26 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1557, dalej również jako "u.i.w."), organ Inspekcji lub upoważniony przez ten organ urzędowy lekarz weterynarii. Stosownie zaś do postanowień zawartych w art. 15 ust. 1 w. ustawy, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań Inspekcji, organem pierwszej instancji jest powiatowy lekarz weterynarii, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Tym samym, w ocenie Sądu, na mocy wyżej zacytowanych przepisów, organem właściwym w sprawie wydania świadectwa zdrowia, winien być – jak słusznie wskazuje Skarżący – Powiatowy Lekarz Weterynarii w G.. Tymczasem w rozpoznanej sprawie postanowienie w pierwszej instancji wydał Wojewódzki Lekarz Weterynarii, zaś zaskarżone postanowienie Główny Lekarz Weterynarii. Organy uzasadniając swoją właściwość powołały się na treść art. 15 ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, który stanowi, że organ wyższego stopnia może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania organu niższego stopnia, jeżeli jest to uzasadnione szczególną wagą lub zawiłością sprawy. W tych przypadkach organ wyższego stopnia staje się organem pierwszej instancji. Zdaniem organów, w rozpoznanej sprawie zaistniała taka sytuacja, co uzasadniało przejęcie sprawy przez organ wyższego stopnia. Sprawa dotycząca możliwości wydania świadectwa weterynaryjnego dla wysyłki partii produktu, przedstawianego przez Wnioskodawcę jako karma dla zwierząt domowych, jest bowiem sprawą zawiłą. Skomplikowany charakter sprawy – jak podały organy – wynika z faktu, że produkt powstał w oparciu o unikalną recepturę producenta, a o wadze sprawy przesądza fakt, że wysyłka miała nastąpić do państwa trzeciego na podstawie świadectwa weterynaryjnego (zaświadczenia), którego wzór został określony przez kontrahenta Wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu jednak z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. Nie można bowiem zasadnie podnosić, że kwestia wydania świadectwa weterynaryjnego z uwagi na okoliczność, że dotyczy produktu, który powstał w oparciu o unikalną recepturę jest skomplikowana, a z uwagi na wysyłkę do państwa trzeciego ma szczególną wagę.

Przede wszystkim bowiem przypomnieć należy, że świadectwo weterynaryjne wydawane jest w trybie uregulowanym w przepisach Działu VII k.p.a. "Wydawanie zaświadczeń" (art. 217 i nast.). Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o jej wydanie, a zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Jednocześnie, stosownie do treści art. 1 pkt 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej określa ona m.in. zasady wystawiania świadectw zdrowia. Zasady wystawiania świadectw zdrowia opisano w rozdziale 3 tej ustawy. W myśl art. 26 ust. 1 i 3 ww. ustawy świadectwa wystawia organ Inspekcji lub upoważniony przez ten organ urzędowy lekarz weterynarii, a dokonując takich czynności winien poświadczać jedynie dane, co do których posiada wiedzę i które mogą być przez niego ustalone, podpisuje zaś świadectwo dla produktów prawidłowo wypełnione, dodatkowym zaś wymogiem jest wcześniejsza kontrola produktów.

Mając na uwadze fakt, że do zadań Inspekcji Weterynaryjnej (zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 2 pkt 5 u.i.w. jest m. in. nadzór nad obrotem i stosowaniem pasz, dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt, stosowaniem produktów pochodzenia zwierzęcego i organami Inspekcji oraz prowadzenie wymiany informacji w ramach systemów wymiany informacji, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej (pkt 7), i jednocześnie uwzględniając, iż na mocy art. 5 ust. 2 pkt 1 u.i.w., zadania organów Inspekcji wykonują lekarze weterynarii i inne osoby zatrudnione w Inspekcji oraz lekarze weterynarii wyznaczeni do wykonywania określonych czynności, którzy działają pod nadzorem i w imieniu Inspekcji (art. 5 ust. 3 u.i.w.) to oczywistym jest, że działające w ramach organów Inspekcji podmioty, posiadają wiedzę i kwalifikacje w zakresie spraw normowanych ustawą, w tym w zakresie wydawania świadectw zdrowia. Tym bardziej, że ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej precyzuje wymagania, jakie spełniać musi osoba, aby móc zajmować stanowisko powiatowego lekarza weterynarii. Stosownie zaś do postanowień art. 9 ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. b) i c) ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, powiatowym lekarzem weterynarii i jego zastępcą może być osoba, która: jest lekarzem weterynarii posiadającym prawo wykonywania zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz która posiada 3-letni staż pracy w administracji publicznej w zakresie realizacji zadań związanych z weterynarią oraz posiada tytuł specjalisty z epizootiologii i administracji weterynaryjnej lub higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego.

Skoro zatem, ustawodawca przewidział, że organem pierwszej instancji w sprawach leżących w zakresie działania organów Inspekcji Weterynaryjnej jest – co do zasady – powiatowy lekarz weterynarii, a nadto, że wystawiającym świadectwo zdrowia może być organ inspekcji lub upoważniony przez niego urzędowy lekarz weterynarii (art. 26 ust. 1 u.i.w.) oraz ustanowił wskazane wyżej wymagania dla osób, które piastują urząd powiatowego lekarza weterynarii, a nadto w art. 26 ust. 2 u.i.w. zawarł wymóg, by wystawiający świadectwo zdrowia posiadał wiedzę w zakresie przepisów zawartych w aktach prawnych, o których mowa w art. 1 pkt 3 u..i.w. oraz znał zasady przeprowadzania kontroli weterynaryjnej oraz sposób wystawiania świadectw zdrowia, to przejęcie w trybie art. 15 ust. 3 u.i.w. sprawy dotyczącej wystawienia świadectwa zdrowia przez organ wyższego rzędu, musi być traktowane jako wyjątek oraz uzasadnione okolicznościami tam przewidzianymi tj. zawiłością i wagą sprawy. Zdaniem Sądu, muszą to być okoliczności naprawę szczególne. Sam fakt, że receptura objętej świadectwem karmy jest unikalna oraz że ma być ona przedmiotem eksportu do państwa trzeciego, takich szczególnych okoliczności nie stanowi. W myśl bowiem art. 26 ust. 3 u.i.w. wystawiający świadectwo poświadcza dane, co do których posiada wiedzę i które mogą być przez niego ustalone. W sprawie nie ulega wątpliwości, że receptura (jakkolwiek określona przez organy jako "unikalna") jest znana, skład karmy nie budził wątpliwości ani nie był przez Wnioskodawcę kwestionowany. Organy również nie wskazały z jakich przyczyn kwestia eksportu do państwa trzeciego stanowi o szczególnej wadze sprawy, a Sąd takiej wagi z urzędu nie dostrzegł.

Wskazana powyżej wadliwość postępowania – wydanie postanowienia wbrew ustalonej ustawą o Inspekcji Weterynaryjnej właściwości organów – stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności, w trybie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (wyrok z 10 lutego 2016r., sygn. akt II OSK 1416/14, LEX nr 2037337) stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa zwalnia sąd administracyjny z konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi i przedstawienia w związku z tym wiążących na przyszłość zaleceń i ocen.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.