Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2872/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżący M. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. M. S. wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia dołączając jednocześnie wypełniony formularz urzędowy wniosku. Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), postanowienie z dnia 26 marca 2014 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Ze złożonego formularza urzędowego wynika, że skarżący wraz z [...] ma roczny dochód w wysokości ok. [...] złotych (a zatem średmniomiesięcznie ok. [...] złotych). Jednocześnie wskazał, że osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie pozostaje [...] i [...] dzieci, w tym A. S. urodzona [...] sierpnia 1992 r., I. S. urodzona [...] listopada 1993 r. oraz A. S. ur. [...] maja 1996 r.

Pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. na podstawie art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skarżącego wezwano skarżącego do nadesłania:

a) wyciągów lub wykazów z posiadanych przez niego oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym żonę oraz dorosłe dzieci rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych wraz z wykazem dokonanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy,

b) dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem,

c) oświadczenia wskazującego charakter prowadzonej w gospodarstwie rolnym działalności;

d) oświadczenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat bezpośrednich z funduszy unijnych lub z innych form pomocy ze środków wypłacanych z budżetu Unii Europejskiej, a jeżeli tak wskazania jaka jest ich wysokość oraz nadesłania stosownych dokumentów potwierdzających powyższe,

e) stosownego zaświadczenia z właściwego Urzędu Gminy o wysokości dochodu uzyskiwanego z posiadanego gospodarstwa rolnego

- w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na powyższe M. S. oświadczył, że nie posiada innych dochodów z gospodarstwa i z usług świadczonych kombajnem, które za rok 2012 r. wyniosły netto [...] złotych. Jednocześnie skarżący przedłożył:

1) kserokopię Decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

2) Zaświadczenie nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie figurowania skarżącego w rejestrach wymiarowych podatków i opłat lokalnych jako właściciel gruntów i jego dochodzie z [...] ha w wysokości [...] zł.

Wezwaniem z dnia 7 lutego 2014 r. skarżący został wezwany w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do złożenia:

1) potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych wraz z wykazem dokonanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy;

2) dokumentów skazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem,

3) oświadczenia wskazującego charakter prowadzonej działalności w gospodarstwie rolnym;

4) oświadczenia wskazującego markę rok produkcji posiadanego samochodu osobowego (faktura, o której mowa w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. nie została załączona)

celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy.

W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z dnia [...] lutego 2014 r. oświadczył, że prowadzi sezonową działalność gospodarczą z której dochód wyniósł w 2013 r. [...] złotych, a także, że nie jest w stanie dokładnie podać ile wydaje na utrzymanie swojej rodziny, jednak na życie przeznacza około [...] złotych. Do pisma załączył wyciąg z rachunku za okres od [...] grudnia 2013 do [...] lutego 2014 r.

Postanowieniem z 14 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pismem z [...] marca 2014 r. M. S. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że otrzymane przez niego dopłaty nie mogą być przeznaczane na życie czy codzienne opłaty, tylko są to fundusze do gruntów [...] na ich uprawę. Wskazał, że na samo [...] do [...] pól w styczniu 2014 r. wydał [...] złotych, zaś fakturę przedstawił celem zwrotu podatku [...]. Wskazał, że na materiał [...] wydał [...] złotych, na [...] do [...] stycznia 2014 r. wydał [...] złotych, zaś [...] na [...][...] złote. Ponadto wskazał, że jego dochód roczny wynosi [...] z zarobku [...], co daje kwotę [...] złotych. Wskazał, że po odjęciu kwoty [...] złote stanowiącej nakłady na gospodarstwo pozostaje mu kwota [...] złote, za którą żyje. Do sprzeciwu załączył fakturę za zakup [...].

Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", postanowienie z 14 marca 2014 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. skarżący został wezwany do złożenia, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym [...] oraz dorosłe dzieci wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat [...] wraz z wykazem dokonanych operacji z okresu ostatnich sześciu miesięcy.

Przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r. skarżący nadesłał wyciągi z rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2013 r. do [...] maja 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W świetle treści art. 246 § 1 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.).

Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że wraz z rodziną utrzymują się z gospodarstwa [...] i ich roczny dochód wynosi około [...] złotych. Z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wystawionego przez Burmistrza [...] (k. 24) wynika, że dochód skarżącego za 1 ha przeliczeniowy w 2012 r. wynosił [...] złotych. Jednocześnie z zaświadczenia tego wynika, iż skarżący posiada powierzchnie przeliczeniową użytków [...] w wysokości [...] ha, co wskazuje na dochód w wysokości [...] złote. Jednocześnie z zaświadczenia tego wynika, że małżonka skarżącego jest właścicielem gruntów o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha przeliczeniowych ogółem, co wskazuje, że roczny dochód, przy założeni tej samej kwoty dochodu z ha przeliczeniowego, wyniósł [...] złotych. Jednocześnie skarżący wskazał, że posiada dochód [...] złotych z prac [...]. Oznacza to dochód w wysokości ok. [...] złotych.

Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżącemu decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. (k. 23) została przyznania płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości 34.833,81 złotych.

Rację ma skarżący, że kwota płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie może być ze swej natury rzeczy przeznaczana na inne płatności, jednakże należy zauważyć, że kwota ta nie stanowi dochodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym Przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa [...] nie uwzględnia się dopłat bezpośrednich uzyskanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, a zatem w tym przypadku ww. kwoty [...] złotych.

Powyższe oznacza zatem, że wskazywane przez skarżącego wydatki na prowadzenie gospodarstwa [...] nie mogą stanowić kwot pomniejszających jego dochód, albowiem są pokrywane właśnie z przyznanej jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności [...]. Tym samym skarżący posiada dochód roczny na poziomie ok. [...] tysięcy złotych, co daje kwotę [...] złotych miesięcznie.

Jednocześnie z przedłożonych wyciągów bankowych dotyczących tylko skarżącego, wynika, że skarżący nadto otrzymuje zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju [...] w związku z wykorzystaniem na potrzeby produkcji [...] (w dniu [...] kwietnia 2014 r. otrzymał [...] złotych – k. 59) oraz systematycznie dokonuje sprzedaży [...] (w dniu [...] grudnia 2013 r. sprzedaż zboża za [...] złotych, zaś w dniu [...] kwietnia 2014 r. kwota [...] złote – k. 54 i 58). Z tego samego wyciągu wynika, że skarżący w dniu [...] marca 2014 r. otrzymał płatność [...] w wysokości [...] złotych (k. 57), jednakże w dniu [...] kwietnia 2014 r. dokonał wypłaty kwoty [...] złotych (k. 58). Tym samym na dzień [...] maja 2014 r. posiadał saldo w kwocie [...] złotych (k. 59), która to kwota poza kwotą [...] złotych była dochodem skarżącego. Jeżeli zatem zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) kwota wpisu w niniejszej sprawie wynosi 200 złotych, uiszczenie jej nie będzie w ocenie Sądu stanowiło spełnienia dyspozycji wynikającej z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jak wskazano wyżej kwota ta możliwa jest do uiszczenia z pozostałych środków finansowych skarżącego wynoszących [...] złotych. Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, iż co prawda skarżący wraz z małżonką posiada [...] dzieci ([...] córki i [...] syn), jednakże [...] córki są pełnoletnie (odpowiednio w wieku [...],[...] i [...] lat), a małżonka posiada własne grunty. Powyższa kwota nawet na [...] osobową rodzinę , daje bowiem kwotę [...] złotych dochodu na osobę, a zatem dużo większą kwotę od najniższej krajowej lub najniższej emerytury.

Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącego, posiadającego obecnie stałe źródło dochodów, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do posiadania dodatkowych źródeł przychodu, nakazują stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez stronę).

Jednocześnie powyższe ustalenie prowadzi do konkluzji, iż sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, albowiem skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i tym samym rodziny jaką tworzy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.