Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 460/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski KP


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 460/06 U Z A S A D N I E N I E

I. Ostateczną decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...]Prezydent Miasta P. na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1a, 1b, 2, 5, 6 i art. 2 pkt 1, 4, 5, 7, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 86/05/732, 164/05/1366- dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej) w zw. z art. 3 pkt 1, 2, 10, 12, 16, 17, 18 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.228/ 03/2255 ze zm.- dalej uśr), przyznał A.S. zaliczkę alimentacyjną w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2006 r. dla O.S. W zdawkowym uzasadnieniu Prezydent Miasta stwierdził, że "zgodnie z załączonymi dokumentami do wniosku o ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej spełnia Pan/Pani kryteria wymagane do otrzymania świadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę oraz stan faktyczny orzeczono jak w sentencji" (k. 20 akt administracyjnych).

II. Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] września 2005 r. Prezydent Miasta wskazał, że dnia [...] sierpnia 2005 r. A.S. wniosła o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla O.S. Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów i zaświadczenia Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2005 r. o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, decyzją z dnia [...] września 2005 r. przyznano zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2006 r. dla O.S. Dnia [...] października 2005 r. wpłynęło do Urzędu Miasta zaświadczenie Prezesa Sądu Okręgowego w P. o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z którego wynika, że dopiero dnia [...] września 2005 r. A.S. złożyła w Sądzie Okręgowym- Wydziale XI Wizytacyjnym wniosek o wszczęcie postępowania o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od dłużnika M. A.K. (adres nieznany) na rzecz syna O.S. ur. [...] września 1989 r. w P. Na dzień wydania decyzji nie prowadzono postępowania egzekucyjnego, zatem brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W sprawie wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję ( art. 145 § 1 pkt 5 kpa; k. 23 akt administracyjnych).

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 10 ust. 1a, 1b ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 86/05/732, 164/ 05/1366): uchylił decyzję nr [...] z mocą od dnia [...] września 2005 r.; nie przyznał zaliczki alimentacyjnej dla OS.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta wskazał, że w toku postępowania ustalono, że dopiero dnia [...] września 2005 r. A.S. złożyła w Sądzie Okręgowym- Wydziale [...] Wizytacyjnym wniosek o wszczęcie postępowania o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od dłużnika M.A.K. (adres nieznany) na rzecz syna O.S. ur. [...] września 1989 r. w P. W dniu wydania decyzji- [...] września 2005 r. nie prowadzono postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 10 ust. 1a, 1b ustawy o zaliczce alimentacyjnej w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa wniosek wraz z informacją Sądu Okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy; jednakże w przypadku Wnioskodawczyni egzekucja nie może być prowadzona ze względu na brak umowy międzynarodowej z Polską dotyczącej egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Skoro wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nie znane tutejszemu organowi, organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia (art. 151 § 1 pkt 2 kpa; k. 26 akt administracyjnych).

III. W wyniku rozpoznania odwołania A.S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2 pkt 1 i art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 86/05/732 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy ocenił, że decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. "w tym stanie prawnym" nie narusza prawa. Dnia [...] sierpnia 2005 r. do organu I instancji wpłynął wniosek wraz z dokumentami (w tym zaświadczeniem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2005 r. i z dnia [...] września 2005 r. z informacją, że egzekucja roszczeń alimentacyjnych od dłużnika M.K. na rzecz małoletniego O.S. była bezskuteczna, a w drugim zaświadczeniu, że była bezskuteczna od czerwca do sierpnia 2005 r. i w 2004 r.) podpisany przez A.S.- o przyznanie- zgodnie z art. 7, 8 i 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej- zaliczki alimentacyjnej dla O.S. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydent Miasta przyznał zaliczkę alimentacyjną dla O.S. na okres od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2006 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Dnia [...] października 2005 r. przedłożono organowi I instancji zaświadczenie z dnia [...] września 2005 r. Prezesa Sądu Okręgowego w P. o złożeniu przez A.S. dopiero tego dnia wniosku o wszczęcie postępowania o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od dłużnika M.K. i że wszczęcie tego postępowania było niemożliwe z uwagi na brak danych dłużnika (miejsca zamieszkania lub pobytu za granicą). "W tym stanie prawnym" organ I instancji prawidłowo przyjął, że skoro dopiero dnia [...] września 2005 r. Skarżąca złożyła do Sądu odpowiedni wniosek, a Sąd nie wskazał, by wobec dłużnika prowadzono za granicą postępowanie egzekucyjne (które co najmniej przez 3 miesiące winno być bezskuteczne- art. 2 pkt 1 ustawy), to decyzja ostateczna z dnia [...] września 2005 r. budzi uzasadnione wątpliwości prawne co do zgodnego z prawem jej wydania. Wskazać należy zwłaszcza treść art. 2 pkt 1 i art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Nie ulega wątpliwości "w tym stanie", że dokument urzędowy z dnia 22 września 2005 r. wskazuje wyraźnie, że już w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2005 r. miały miejsce okoliczności, o których mowa w treści wskazanego dokumentu. Przyjmując go jako nowy dowód w sprawie (art. 76 kpa), można w pełni podzielić stanowisko zajęte przez organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] października 2005 r. nr [...], a później w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. (k. 41-44 akt administracyjnych).

IV. W skardze z dnia [...] kwietnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.S. zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego- w szczególności art. 2 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej; błędną interpretację art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez przyjęcie, że w sprawie wyszły na jaw okoliczności faktyczne nie znane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca podniosła, że organ administracji od chwili złożenia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na rzecz syna, był poinformowany o tym, że zobowiązany do alimentacji nie przebywa w kraju. Dysponował wiedzą na temat niemożliwości egzekucji roszczeń alimentacyjnych. Bezskuteczność egzekucji wykazana została zaświadczeniem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2005 r., doręczonym organowi dnia [...] sierpnia 2005 r. Mając wiedzę o całokształcie okoliczności owej sprawy, a w szczególności o kluczowej kwestii, jaką jest pochodzenie dłużnika- obywatela Libii, jego długotrwałej nieobecności w Polsce i niemożności ustalenia obecnego miejsca pobytu. Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 2005 r., spowodowane było wyłącznie zmianą sposobu interpretacji przepisów przez Prezydenta Miasta. W decyzjach obu instancji nie wskazano żadnego merytorycznego argumentu dla wykazania nowych okoliczności lub dowodów w owej sprawie. Podniesienie przez SKO, że dokument z dnia [...] września 2005 r., jest dokumentem urzędowym, nie ma żadnego znaczenia, bo ustawa nie przywiązuje szczególnego znaczenia dla rodzaju dokumentu, będącego źródłem wiedzy o sprawie. W sprawie nie ujawniły się żadne nowe dowody ani okoliczności, które mogły uzasadnić wznowienie postępowania, a następnie uchylenie ostatecznej decyzji. Formalizm administracji przejawił się w sprawie, mającej na celu zapewnić środki egzystencji dziecku. "Bezskuteczność egzekucji" wg ustawy oznacza nie wyegzekwowanie alimentów za okres trzech ostatnich miesięcy- warunek ów niniejszej sprawie został spełniony. Skoro prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów, tym bardziej przysługuje ono osobie, która w ogóle nie może wszcząć postępowania egzekucyjnego z uwagi na trudność w ustaleniu adresu dłużnika, będącego obywatelem Libii lub z uwagi na brak stosownej umowy międzynarodowej między Polską a Libią. Stanowisko organu jest sprzeczne z celem wskazanych przepisów ustawy, jakim jest zapewnienie wsparcia wszystkim osobom, nie mogącym wyegzekwować alimentów od dłużników przebywających za granicą. To Skarżąca ponosi konsekwencje niejednolitej interpretacji przepisów przez podmioty zaangażowane w tę sprawę. W lipcu 2005 r. pracownicy Wydziału Zdrowia Urzędu Miasta P. skierowali Skarżącą do Sądu Okręgowego w P.w celu uzyskania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawie zaliczki alimentacyjnej (zaświadczenie to wydano dnia [...] lipca 2005 r.). Gdyby przyjąć jako słuszne stanowisko organu, Sąd Okręgowy winien był potraktować wniosek Skarżącej jako wniosek o wszczęcie egzekucji ( art. 130 "zd. 2" kpc). Zaliczka alimentacyjna winna się należeć A.S. od lipca 2005 (art. 10 ust. 1b ustawy). Skarżąca nie korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika i nie była w stanie stwierdzić, czy wydawane Jej zaświadczenia są z formalnego punktu widzenia prawidłowe, czy nie. Postępowała zgodnie ze wskazówkami urzędników Urzędu Miasta i Sądu Okręgowego, i nie mogła przewidzieć, że każda z tych jednostek odmiennie oceni obowiązujący stan prawny. Zainteresowana dopełniła wszelkiej staranności w uzyskaniu świadczenia alimentacyjnego dla małoletniego O. Nieprzyznanie Jej świadczenia ocenia jako niesprawiedliwość, przejaw formalizmu urzędniczego i braku chęci pomocy wymierzony w małoletnie dzieci, pozbawione nawet tak niewielkiego wsparcia finansowego, jakim jest zaliczka alimentacyjna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej RPO) zgłosił udział w postępowaniu ze skargi AS. RPO wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P w całości, gdyż naruszają one art. 2 pkt 1 i art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej. RPO wskazał w szczególności, że w niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji alimentów od obywatela Libii uniemożliwił stronie postępowania brak umowy między Polską a Libią. Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w P., dołączonego przez Stronę do wniosku o nabycie prawa do zaliczki alimentacyjnej wynika wprost, że wszczęcie egzekucji alimentów na rzecz małoletniego O.S. od ojca, obywatela Libii, przez A. [winno być A.- uwaga Sądu] S. jest niemożliwe z uwagi na brak umowy konwencyjnej dotyczącej możliwości egzekwowania alimentów od obywateli Libii. Podpisana w Trypolisie dnia 2 grudnia 1985 r. umowa między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Libijską Dżamahiriją Ludowo-Socjalistyczną o pomocy prawnej w sprawach cywilnych, handlowych, rodzinnych i karnych (Dz.U. 13/87/80- dalej umowa z 1985 r.) nie dotyczy uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych. Decyzje obu instancji naruszają art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Jeżeli prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała zaspokojenia swych roszczeń, to tym bardziej prawo to przysługuje osobie, która z uwagi na brak stosownej umowy konwencyjnej lub brak możliwości ustalenia adresu dłużnika, w ogóle nie może złożyć wniosku o egzekucję roszczeń alimentacyjnych. Egzekucja taka z mocy istniejącego stanu prawnego, potwierdzonego zaświadczeniami Sądu Okręgowego, którego elementem w realiach niniejszej sprawy jest brak właściwej umowy między Polską a Libią, a także brak możliwości ustalenia adresu dłużnika, musi zostać uznana za bezskuteczną. Nie z winy Strony dokument wymagany przepisem art. 10a ustawy o zaliczce alimentacyjnej, nie mógł być złożony. Dokumenty złożone przez Stronę dowodzą bezskuteczności działań związanych z wyegzekwowaniem należnych na mocy prawomocnego wyroku Sądu polskiego świadczeń alimentacyjnych. Skarżąca nie może ponosić konsekwencji niewykonania obowiązku Państwa, jasno sprecyzowanego w art. 27 ust. 4 Konwencji o prawach dziecka (Dz.U. 120/91/526, zm. 2/00/11- dalej Konwencja): "Państwa- Strony podejmą wszelkie właściwe kroki dla zapewnienia łożenia na utrzymanie dziecka ze strony rodziców lub innych osób ponoszących odpowiedzialność finansową za dziecko, zarówno na terenie Państwa-Strony, jak i za granicą. W szczególnych wypadkach, gdy osoba ponosząca odpowiedzialność finansową za dziecko mieszka w państwie innym niż dziecko, Państwa-Strony będą dążyły do przystąpienia do umów międzynarodowych lub do zawarcia takich umów, jak również do zawierania odpowiednich porozumień".

Dokumenty złożone przez Stronę dowodzą, że w pełni wywiązała się z obowiązku podjęcia wszelkich starań w celu uzyskania świadczenia od dłużnika alimentacyjnego przed wystąpieniem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, tj. publicznego świadczenia o charakterze socjalnym. Inne rozumienie art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce sprawia, że sytuacja osób, które nie mogą- mimo dochowania ze swej strony należytej staranności- doprowadzić do egzekucji alimentów od zobowiązanych zamieszkałych za granicą staje się gorsza od sytuacji osób, które taką egzekucję mogą zainicjować. Intencją ustawodawcy było zapewnienie wsparcia wszystkim osobom, które nie mogą wyegzekwować alimentów od zobowiązanego zamieszkałego zagranicą. Pogląd taki wyraził także Dyrektor Departamentu Świadczeń Socjalnych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 grudnia 2005 r. nr DSS.II.07-17/05/UŻ w odpowiedzi na pismo RPO. Zaskarżona decyzja winna być uchylona jako naruszająca prawo i godząca w wartości, do których ochrony zostało ono uchwalone. Wartości te to: prawo do równego traktowania w prawie i wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), prawo dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej do opieki i pomocy władz publicznych ( art. 72 ust. 2 Konstytucji).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]grudnia 2006 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej dla O.S., uchyliło zaskarżoną decyzję całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k. 22-26 akt sądowych).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze., powołując art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 /02/1270 ze zm.- dalej ppsa), art. 127 § 2 i art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, uznało w całości skargę A.S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. i uchyliło w całości decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]; uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] (k. 29-33 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

1. W sprawie nie zachodziła przesłanka umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, bowiem w istocie decyzja Samorządowego Kolegium z dnia [...] grudnia 2006 r., mimo powołania art. 54 § 3 ppsa, nie uwzględnia skargi w całości. Uwzględnieniem skargi w całości w rozpatrywanej sprawie byłoby bowiem uchylenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]listopada 2005 r. w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa). Tylko bowiem w takiej sytuacji organ odwoławczy w trybie samokontroli uznałby stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, za dostatecznie wyjaśniony, pozostawiając w obrocie prawnym decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2005 r. o przyznaniu A.S. zaliczki alimentacyjnej na syna. Wyłącznie w takiej sytuacji doszłoby do uwzględnienia skargi w całości i do ochrony interesu prawnego Zainteresowanej, która w tym celu wywiodła skargę z dnia [...] kwietnia 2006 r.

W aktach administracyjnych i sądowych brak decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], a interes Skarżącej został naruszony zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], utrzymującą w mocy poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] (k. 26, 30-32, 41-44 akt administracyjnych). Tymczasem decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium uchyliło inną decyzję Prezydenta Miasta (z dnia [...] grudnia 2005 r.); wskazując, że organ II [instancji], wydając decyzję z dnia [...] kwietnia "nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego". Samorządowe Kolegium po analizie stanowisk: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w wyroku z dnia 8 marca 2006 r.- sygn. II SA/Bd 3/06; RPO w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2006 r. do sprawy IV SA/Po 460/06 i Skarżącej, uznało je "za trafne co do istoty". Samorządowe Kolegium wskazało, że organ I instancji, po przekazaniu niniejszego stanowiska organu odwoławczego, winien rozważyć możliwość przyznania A.S. od dnia [...] września 2005 r. zaliczki alimentacyjnej na syna Skarżącej po uzyskaniu bieżącej informacji od Sądu Okręgowego w Poznaniu o stanie postępowania egzekucyjnego w sprawie dłużnika alimentacyjnego M.A.K. działając jako organ właściwy dłużnika". Tymczasem skutkiem decyzji Samorządowego Kolegium z dnia [...] grudnia 2006 r. byłoby nadal pozostawienie w obrocie prawnym nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2005 r. i nie rozpoznanie skutecznie wniesionego od tej decyzji odwołania A.S. z dnia [...] grudnia 2005 r. Gdyby organ odwoławczy pragnął w rzeczywistości uwzględnić skargę w całości (art. 54 § 3 ppsa), winien był w punkcie 2 (drugim) decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. uchylić decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2005 r. i umorzyć postępowanie wznowieniowe w I instancji- wówczas bez badania "bieżącej informacji od Sądu Okręgowego w P. o stanie postępowania egzekucyjnego w sprawie dłużnika alimentacyjnego"- w obrocie prawnym pozostałaby decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2005 r. o przyznaniu Zainteresowanej zaliczki alimentacyjnej od dnia [...] września 2005 do [...] sierpnia 2006 r. Sformułowanie "winien rozważyć możliwość przyznania A.S. od dnia [...] września 2005 r. zaliczki alimentacyjnej na syna Skarżącej" nie daje Zainteresowanej pewności, że takową zaliczkę otrzyma, tym bardziej, że Samorządowe Kolegium wskazuje na konieczność czynienia dalszych ustaleń faktycznych i nie przesądza o wynikach subsumcji.

2. W doktrynie trafnie wskazuje się, że wykładnią, czyli interpretacją tekstów prawnych, nazywa się operację myślową w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów; w toku wykładni dokonuje się przyporządkowania różnokształtnym przepisom prawnym- norm postępowania rozumianych w jakiś jeden, dostatecznie określony sposób ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230; M. Zieliński: "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM Poznań 1972 s. 26 i n.; "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. 47). Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona z szeregu przepisów prawnych- w tym częstokroć ( jak w rozpatrywanej sprawie) także z aktów prawnych o różnej randze. W punkcie V ppkcie 9 uzasadnienia wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r.- sygn. P 6/02, Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. We współczesnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie, po 1990 r. odstąpiono od poglądu, że dominujące znaczenie ma językowa metoda wykładni ( w myśl zasady clara non sunt interpretanda), lecz kierować się należy zasadą interpretatio cessat in claris (interpretację należy zakończyć, gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat)- porównując wyniki interpretacji dokonywanej różnymi metodami wykładni (A. Municzewski "Reguły wykładni orzecznictwie Sądu Najwyższego (1990-2000)" Szczecin 2000; E. Smoktunowicz "Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego- kpa" Białystok 1994 s. 18-51; J. P. Tarno "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" Wwa 1999 s. 52-53; M. Zieliński- op.cit. s. 56). Przy wykładni ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie sposób pominąć metodę wykładni historycznej, uwzględniającej dorobek polskiej kultury prawnej i wykładni systemowej.

3. Organy obu instancji błędnie pomijają przy dekodowaniu normy prawnej art. 10 ust. 1b, ograniczając się jedynie do art. 10 ust. 1, 1a i art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce. Tymczasem analiza ustawy o zaliczce w brzmieniu pierwotnym, jak i w brzmieniu nadanym art. 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 164/05/1366- dalej ustawa zmieniająca), prowadzi do wniosku, że ustawodawca nadając ustawie pierwotne brzmienie, w ogóle nie dostrzegł problemów, jakie rodzi egzekucja alimentów od dłużnika przebywającego za granicą, dla ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Konstrukcja ustawy o zaliczce w brzmieniu pierwotnym wskazuje bowiem, że ustawodawca zakładał, że jedynym sposobem wszczęcia egzekucji było złożenie wniosku u komornika sądowego- w sytuacji typowej, tj takiej, w której dłużnik przebywa w Polsce ( art. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, 2, 3, 3, 5 pkt 2, art.11 ust. 1 pkt 3, ust. 3, art. 3 ust. 1-4 ustawy o zaliczce). Ową lukę w prawie ustawodawca usiłował wypełnić, wprowadzając: ust. 1a, 1b, pkt 2a ust. 5 do art. 10 ustawy o zaliczce. Dodanie owych uregulowań szczególnych odbyło się bez dostatecznego zadbania o spójność całej ustawy i rodzi szczególne trudności interpretacyjne dla organów stosujących ustawę o zaliczce, tym bardziej, że uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej (druk nr 3881) zawiera obszerne stanowisko w zakresie nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie prezentuje zaś żadnego wskazania, czym kierował się normodawca w zakresie regulacji ustawą zmieniającą ustawy o zaliczce.

Kierując się zasadą racjonalności prawodawcy i obowiązku dokonywania wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, ratyfikowanymi przez Polskę umowami międzynarodowymi (art. 8 ust. 2, art. 91 ust. 2 Konstytucji) i spójności systemu prawa, zgodnie z którą należy tak dokonywać wykładni przepisów danej ustawy, by rezultat tej wykładni nie prowadził do sprzeczności z innymi ustawami, należy wskazać, że osobie, mającej prawo do świadczeń alimentacyjnych, zaliczka przysługuje począwszy od miesiąca, w którym osoba z ł o ż y ł a w n i o s e k do sądu okręgowego o w y k o n a n i e w y r o k u, ustalającego prawo do świadczeń alimentacyjnych, w państwie zamieszkania dłużnika. Zatem (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) w sytuacji, w której świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do zaliczki alimentacyjnej powstaje począwszy od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek do sądu okręgowego o wykonanie wyroku (argum. z art. 10 ust. 1b ustawy o zaliczce), z tym, że dopiero od wejścia w życie ustawy o zaliczce. Błędnie Zainteresowana wskazuje, że "zaliczka alimentacyjna winna się należeć Skarżącej od miesiąca lipca 2005 r. (na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy)" (k. 5 akt sądowych)- w istocie z art. 10 ust. 1b w zw. z art. 30 pkt 3 ustawy o zaliczce jednoznacznie wynika, że in concreto prawo do zaliczki powstało od dnia [...] września 2005 r. (jak trafnie orzekł Prezydent Miasta w decyzji z dnia [...] września 2005 r.).

4. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Samorządowe Kolegium dwakroć użyło semantycznie pustego sformułowania "decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. w tym stanie prawnym nie narusza prawa"; "W ocenie organu odwoławczego- w tym stanie prawnym", nie precyzując jednak, jak "ten stan prawny" zmienił się w stosunku do poprzedniego stanu prawnego i jak zmiana stanu prawnego wpłynęła na zasadność żądania Zainteresowanej. Organy obu instancji nie ustaliły, czy Zainteresowana otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego pod rządem ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. Dz.U. 45/91/200 ze zm.- dalej ufal) bądź na podstawie art. 70a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. 228/03/2255 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr).

Nie ulega wątpliwości, że egzekucja alimentów nie może być w ogóle wszczęta wobec dłużnika alimentacyjnego przebywającego na terytorium państwa, należącego do jednej z dwu grup, gdy: I. dłużnik alimentacyjny podlega jurysdykcji państwa (przebywa na jego terytorium), nie będącego stroną Konwencji Nowojorskiej ani też ustalone w Polsce alimenty nie mogą być w nim egzekwowane z braku wzajemności oraz z braku stosownej umowy między tym państwem a Polską; II. dłużnik alimentacyjny przebywa na terytorium państwa, będącego stroną Konwencji Nowojorskiej, jednakże w prawie państwa, którego jurysdykcji podlega zobowiązany, nie istnieje podstawa do rozstrzygania spraw o uznanie i wykonywanie tytułów egzekucyjnych ustalających alimenty, wydanych przez sądy innego kraju należącego do Konwencji Nowojorskiej, łącznie z przepisami obowiązującego tam prawa kolizyjnego ( J. Jakubowski "Prawo międzynarodowe prywatne. Zarys wykładu" Wwa 1984 s. 147; J. Sztombka "Dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą w trybie Konwencji Nowojorskiej" NP 1/78/433; M. Andrzejewski- "Fundusz alimentacyjny. Komentarz do ustawy z dnia 8 lipca 1974 r." Lubelskie Wydawnictwo Prawnicze 1995 s. 47-48).

W preambule i w art. 1 ufal ustawodawca wskazał- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- że w celu wzmożenia opieki nad dziećmi znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej z powodu n i e m o ż n o ś c i w y e g z e k w o w a n i a świadczeń alimentacyjnych, tworzy się fundusz alimentacyjny przeznaczony na wypłatę świadczeń pieniężnych dla dzieci w przypadku n i e m o ż n o ś c i wyegzekwowania

ś w i a d c z e ń a l i m e n t a c y j n y c h. Na tle tej regulacji, wobec użycia przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 ufal sformułowania jeżeli egzekucja tych alimentów okazała się b e z s k u t e c z n a całkowicie lub częściowo, w doktrynie trafnie i powszechnie przyjęto, że rozbieżność obu sformułowań nie była przypadkowa. O bezskuteczności postępowania egzekucyjnego mówić można, o ile działania te w ogóle zostały podjęte (postępowanie wszczęto i prowadzono, choć bez oczekiwanych skutków). Niemożność wyegzekwowania alimentów ma miejsce wówczas, gdy ze względów formalnych (pobyt dłużnika w kraju, w którym polskie tytuły egzekucyjne nie są respektowane) egzekucja alimentów w o g ó l e n i e m o ż e b y ć w s z c z ę t a. Wypłacanie świadczeń wobec niemożności pojęcia takiego postępowania traktowano jako uzasadniony względami społecznymi wyjątek.

Mimo niemożliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikom przebywającym w państwach należących do obu wyżej wymienionych grup, pod rządem ufal utrwalonym był pogląd, że wierzycielom dłużników, przeciwko którym zachodzi niemożliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przysługiwało prawdo świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Zachodziła bowiem swoiście, szeroko pojęta bezskuteczność, którą miał na uwadze ustawodawca w preambule i w art. 1 ufal wskazując na niemożność wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych ( J. Pietrzykowski "Międzynarodowe problemy funduszu alimentacyjnego" NP 4/76/588-589; Marek Andrzejewski- op. cit. s. 45, 48).

5. W ustawie o zaliczce brak jest zróżnicowania pomiędzy bezskutecznością egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt 1, a niemożnością wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych (jak to rozumiała doktryna i orzecznictwo pod rządem preambuły i art. 1 ufal). Zjawisko to, wynikające z przywołanych regulacji prawa międzynarodowego, po dniu 30 kwietnia 2003 r. (z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc ustawa o funduszu alimentacyjnym- art. 71 pkt 1 w zw. z art. 72 in princ. uśr), ani tym bardziej z dniem 1 września 2005 r. ( art. 30 pkt 3 ustawy o zaliczce), nie straciło na znaczeniu. Przeciwnie- społeczne znaczenie tego zjawiska nabrało szczególnego waloru. Do faktów powszechnie znanych (art. 106 § 4 ppsa) należy bowiem zaliczyć to, że w okresie wejścia w życie ufal, zjawisko przebywania za granicą dłużników alimentacyjnych wobec polskich dzieci było zjawiskiem nad wyraz rzadkim, gdy obecnie jest zjawiskiem wielokrotnie powszechniejszym. Wynika to w szczególności ze zjawiska globalizacji, powszechności przemieszczania się ludzi w Europie i świecie, masowej emigracji zarobkowej młodych ludzi z Polski- zwłaszcza po 1 maja 2004 r. (obecnie szacuje się, że ponad milion młodych Polaków pracuje poza granicami Polski). Tym samym koniecznym jest poszukiwanie takich wyników wykładni prawa, która w nie mniejszym stopniu niż poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. Dz.U. 45/91/200 ze zm.- dalej ufal), chronić będzie interes małoletnich dzieci.

6. Podstawą do takiej wykładni są w szczególności: zasada równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), prawo dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej do opieki i pomocy władz publicznych ( art. 72 ust. 2 Konstytucji), zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji), zasada pierwszeństwa ratyfikowanej umowy międzynarodowej przed ustawą, jeśli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji) w zw. z art. 3 ust. 1 i 3, i art. 27 ust. 4 Konwencji o prawach dziecka (Dz.U. 120/91/526,zm. 2/00/11) w zw. z art. 1 pkt 2, art. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 86/05/732, 164/05/1366- dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej). Skoro zatem ustawodawca polski objął świadczeniami z tytułu zaliczek alimentacyjnych osoby uprawnione w przypadku bezskuteczności egzekucji, to naruszałaby wskazane wyżej zasady wykładnia prawa, w wyniku której nie mogłyby uzyskać takiego świadczenia osoby uprawnione, które z uwagi na brak umów dwustronnych bądź jednostronnych, w ogóle pozbawione zostałyby możliwości skutecznego ubiegania się o wykonanie tytułu egzekucyjnego pochodzącego od Sądu polskiego, wobec dłużnika alimentacyjnego przebywającego za granicą. Stanowisko takie znalazło uznanie w orzecznictwie Sądów administracyjnych (przykładowo- w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia: 8 marca 2006- II SA/Bd 3/06; 15 marca 2006- II SA/Bd 49/06; 5 kwietnia 2006- II SA/Bd 10/06- omówionym przez Danutę Frey w "Rzeczpospolitej" z 16.1.2006 r.).

7. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji, w której zachodzi niemożność wyegzekwowania alimentów od dłużnika na skutek braku umowy międzynarodowej, dotyczącej wykonywania wyroków alimentacyjnych, osoba uprawniona składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wraz wymaganą dokumentacją, lecz nie ma możliwości dołączenia informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji za okres ostatnich trzech miesięcy (art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce)- bo taka egzekucja w ogóle się nie toczy. W takiej sytuacji wystarcza dołączenie do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wraz z zaświadczeniem sądu okręgowego, że osoba ta złożyła w sądzie okręgowym wniosek o wykonanie wyroku, ustalającego prawo do świadczeń alimentacyjnych, w państwie zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (art. 10 ust. 1b ustawy o zaliczce), wraz z informacją sądu okręgowego, że z uwagi na brak umowy dwustronnej, wielostronnej i braku wzajemności, alimenty w państwie pobytu dłużnika nie mogą być skutecznie egzekwowane.

8. Matka małoletniego O.S.- A..S, przed dniem [...] lipca 2005 r. nie występowała z wnioskiem o wykonanie wyroku (k. 54 akt sądowych; k. 5 akt administracyjnych). Wniosek ów, zgodnie z zasadą pisemności, winien był być złożony na piśmie i poddany badaniu wstępnemu. Sądy rejonowe i okręgowe udzielają osobom uprawnionym do dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od osób zobowiązanych zamieszkałych za granicą niezbędnych wskazówek i informacji wynikających z umów międzynarodowych, dotyczących sposobu uzyskania świadczeń alimentacyjnych. W wypadku, gdy wniosek, dotyczący uzyskania świadczeń alimentacyjnych, nie odpowiada warunkom formalnym, sąd właściwy do przekazania wniosku za granicę zarządza dokonanie przez wnioskodawcę niezbędnych uzupełnień i poprawek ( § 55 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowych czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych (Dz.U. 17/ 02/164 zm.109/05/916 - dalej rozporządzenie). Postanowienia § 55 ust. 1 stosuje się w przypadku zasądzenia alimentów przez sąd polski od osoby zamieszkałej w państwie obcym, w stosunkach z którym stwierdzona została faktyczna wzajemność w wykonywaniu orzeczeń alimentacyjnych (§ 56 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie brak w aktach [...] Sądu Okręgowego w P. (dalej Sąd Okręgowy) owego wniosku. Z informacji Sądu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. wynika, że w rejestrach Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek informacji, by przedstawicielka ustawowa małoletniego O.S.- A.S. występowała z wnioskiem o wszczęcie egzekucji bądź wykonanie wyroku alimentacyjnego przed dniem 1 września 2005 r. (k. 54 akt sądowych). Pierwszą utrwaloną w aktach administracyjnych czynnością procesową jest wydanie dnia [...] lipca 2005 r. zaświadczenia Sądu Okręgowego Wydziału [...] Wizytacyjnego zaświadczającego, że egzekucja roszczeń alimentacyjnych od dłużnika M.K. zam. na terenie Libii na rzecz małol. O.S., do dnia dzisiejszego pozostaje bezskuteczna ze względu na brak umowy o odchodzeniu roszczeń alimentacyjnych (k. 5 akt administracyjnych). W aktach Sądu Okręgowego brak odpisu tego zaświadczenia z dnia [...] lipca 2005 r.

Ponieważ na Sądzie Okręgowym spoczywał obowiązek udzielania Zainteresowanej stosownych pouczeń dla skutecznego dochodzenia Jej uprawnień- zarówno w postępowaniu o wykonanie wyroku alimentacyjnego (art. 5 kpc w zw. z § 55 ust. 1 rozporządzenia), jak i dla dochodzenia zaliczki alimentacyjnej- w zakresie, w jakim właściwy jest sąd okręgowy ( art. 3 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 4 Konwencji, art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych- Dz.U. 228/03/2255 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm. i art. 9 kpa), przeto obowiązkiem Sądu Okręgowego było pouczenie A.S. o obowiązku złożenia w Sądzie Okręgowym pisemnego wniosku o wykonanie wyroku alimentacyjnego. Utrwalonym bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) winien być rozumiany szeroko, jak to tylko jest możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku winno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dlań z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji [z dnia 22 lipca 1952- j.t. Dz.U. 7/76/36 ze zm., utrzymanych w mocy przepisem art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym- Dz.U. 84/92/426 ze zm.; obecnie art. 2 Konstytucji RP- Dz.U. 78/97/483 ze zm]. Wyrok ów akceptowany jest przez doktrynę ( aprobująca glosa W. Tarasa- PiP 3/93/110 i częściowo aprobująca glosa J. Zimmermanna- PiP 8/93/116; B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 80 nb. 2 do art. 9). Treść udzielonych pouczeń winna być utrwalona w protokole lub w dokumencie czy notatce służbowej, potwierdzonych przez Stronę. Ponieważ strony nie mogą doznać ujemnych skutków braku pouczeń bądź błędnych pouczeń, należy przyjąć fikcję prawną, że dnia [...] lipca 2005 r. A.S. złożyła w imieniu małoletniego O. S. w Sądzie Okręgowym wniosek o wykonanie wyroku alimentacyjnego w rozumieniu art. 10 ust. 1b ustawy o zaliczce.

Tym samym spełnione zostały wszelkie wymagane ustawą o zaliczce przesłanki przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Ponieważ art. 7 i 10 ustawy o zaliczce weszły w życie z dniem 1 września 2005 r. ( art. 30 pkt 3 owej ustawy), przeto decyzją z dnia 8 września 2005 r. Prezydent Miasta prawidłowo przyznał A.S. zaliczkę alimentacyjną na syna O.S. na okres od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2005 r. W szczególności dnia 1 września 2005 r. weszły w życie przepisy ust. 1a i 1b art. 10 ustawy o zaliczce ( art.11 pkt 5 w zw. z art. 22 pkt 4 ustawy zmieniającej).

9. In casu osoba uprawniona- małoletni Ol.S. (art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce), reprezentowany przez matkę A.S., dnia [...] lipca 2005 r. złożyła wniosek do Sądu Okręgowego o wykonanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]- sygn. [...], ustalającego prawo do świadczeń alimentacyjnych, w państwie zamieszkania dłużnika alimentacyjnego M.A.K. (k. 7 akt administracyjnych).

10 . Sąd Okręgowy, jako właściwy do przekazania wniosku za granicę, pierwszy raz dnia [...] września 2005 r. zarządził dokonanie przez Wnioskodawczynię niezbędnych uzupełnień i poprawek pismem z dnia [...] września 2005 r. nr [...], doręczonym Zainteresowanej dnia [...] września 2005 r. ( § 55 ust. 1 rozporządzenia).

W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zaświadczenia Sądu Okręgowego z dnia: [...] lipca 2005, [...] września 2005, [...] września 2005 r. (k. 4-6 akt administracyjnych) są wystarczające dla ustalenia, że egzekucja alimentów wobec dłużnika alimentacyjnego jest bezskuteczna w szerokim rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2005 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że egzekucja roszczeń alimentacyjnych od dłużnika M. K. zam. na terenie Libii... do dnia dzisiejszego pozostaje bezskuteczna ze względu na brak umowy o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych. Zaświadczenie to ma charakter dokumentu urzędowego (art. 244 kpc). Egzekucja alimentów w niniejszej sprawie z mocy istniejącego stanu prawnego, musi zostać uznana za bezskuteczną w szerokim tego słowa znaczeniu, gdyż nie z winy Strony dokument wymagany przepisem art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie może być złożony. Osoba uprawniona, reprezentowana przez matkę, w sposób dostateczny wywiązała się z obowiązku podjęcia starań w celu uzyskania świadczeń od dłużnika alimentacyjnego przed wystąpieniem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, uzyskując prawomocny wyrok Sądu polskiego, zasądzający alimenty i składając wniosek o jego wykonanie w Sądzie Okręgowym.

11. Zagadnienie wskazania precyzyjnego adresu dłużnika pozostaje w badanym stanie prawnym obojętnym, skoro przy braku umowy o dochodzeniu alimentów pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Libią i przy braku wzajemności (Libia nie jest wymieniona w: Wykazie państw, w stosunkach z którymi istnieje wzajemność w zakresie wykonywania orzeczeń uwzględniających roszczenie o alimenty w sprawach ze stosunków rodzinnych- poz. 31 s. 661-663 w: Jan Ciszewski "Obrót prawny z zagranicą w sprawach karnych i cywilnych" wydanie 5 wg stanu prawnego na dzień 16 stycznia 2006 r. W.Pr. 2006 jak i w Wykazie państw uczestników Konwencji nowojorskiej o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą- poz. 53 s. 724-729), Strona nie może oczekiwać, że właściwy Sąd Okręgowy skutecznie przeprowadzi postępowanie o wykonanie wyroku alimentacyjnego polskiego Sądu wobec obywatela Libii, zamieszkałego na terenie Libii.

Późniejsze zaświadczenia Sądu Okręgowego temu stanowi prawnemu nie zaprzeczyły- w zaświadczeniu z dnia [...] września 2005 r. Sąd Okręgowy wskazał, że od czerwca do sierpnia 2005 r. egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od M.K. dla małol. O.S. była całkowicie bezskuteczna; w 2004 r. nie wyegzekwowano żadnych świadczeń alimentacyjnych. W zaświadczeniu z dnia [...] września 2005 r. co prawda Sąd Okręgowy wskazał, że "w dniu [...].9.2005 r. wpłynął wniosek A.S. o wszczęcie postępowania o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od dłużnika M.A.K. (adres nieznany) na rzecz małol. O.S. wszczęcie postępowania okazało się niemożliwe ze względu na brak aktualnych danych dłużnika" (k. 6 akt administracyjnych), lecz w okresie od [...] lipca 2005 do [...] września 2005 r. nie zmienił się stan prawny (Polska i Libia nie zawarły umowy dwustronnej ani nie stały się stronami umowy wielostronnej, umożliwiającej egzekucję alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu polskiego wobec obywatela Libii, zamieszkującego na terenie Libii), ani też nie stwierdzono wzajemności w wykonywaniu takich wyroków. W aktach Sądu Okręgowego brak jakiegokolwiek dokumentu, wskazującego na informacje uzyskane przez Sąd Okręgowy od A.S. bądź z innego źródła, z których wynikałoby, że w okresie od [...] lipca 2005 do [...] września 2005 r. mienił się stan faktyczny odnośnie miejsca zamieszkania dłużnika (w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2005 r. Sąd Okręgowy wskazał, że dłużnik zamieszkuje w Libii- k. 5 akt administracyjnych).

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w przypadku dochodzenia alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej od osób zamieszkałych w Grecji, których dokładny adres jest nieznany, z posiadanych [przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP] danych wynika, że organ przyjmujący Grecji odmawia przyjęcia wniosku, jeśli brak jest danych o miejscu zamieszkania osoby zobowiązanej; mając na uwadze powyższe, wyrażono pogląd, że przesyłanie wniosku do Grecji w tego rodzaju sprawach jest niecelowe (Jan Ciszewski- op. cit. poz. 55 s. 740). Zagadnienie braku wskazania dokładnego adresu dłużnika mogłoby być brakiem istotnym, gdyby dłużnik zamieszkiwał w państwie, z którym Polskę łączy stosowna umowa o dochodzeniu alimentów, lecz nie miała znaczenia w przypadku dłużnika zamieszkałego w Libii. Pod rządem ufal ZUS wypracował trafną praktykę, zgodnie z którą osoba uprawniona obowiązana była wykazać pismem urzędowym, że podjęła rzeczywiste starania dla ustalenia adresu dłużnika ( M. Andrzejewski- op. cit. s. 49-50 uw. 25). W niniejszej sprawie okoliczność owa nie była jednak relewantna dla rozstrzygnięcia sprawy.

12. Jedynie na marginesie należy wskazać, że w aktach Sądu Okręgowego brak jakiegokolwiek wniosku A.S. z dnia [...] września 2005 r.; znajduje się w nich jedynie wniosek z dnia [...] września 2005 r. (bez prezentaty) o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie świadczeń alimentacyjnych dla O.S. Skoro Wnioskodawczyni odnosiła się do "prowadzonego postępowania egzekucyjnego", to w ocenie A.S. musiało być ono wszczęte wcześniej- przed [...] września 2005 r. Wezwanie Sądu Okręgowego z dnia [...] września 2005 r. o dostarczenie kopii wyroku alimentacyjnego oraz odpisu skróconego aktu urodzenia O.S., mimo że nie zawiera pouczenia o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku o wykonanie wyroku ani nie zakreśla terminu w którym Wnioskodawczyni winna owe dokumenty dostarczyć Sądowi (art. 130 § 1 w zw. z art. 506 i art. 511 §1 kpc), w istocie stanowiło czynność opartą na § 55 ust. 1 rozporządzenia. Wezwanie nie dotyczyło konieczności uzupełnienia braku wniosku przez wskazanie dokładnego adresu dłużnika i zostało doręczone dopiero dnia [...] września 2005 r., zatem przedwcześnie Sąd Okręgowy w zaświadczeniu z dnia [...] września 2005 r. wskazał, że "wszczęcie postępowania okazało się niemożliwe ze względu na brak aktualnych danych dłużnika". W świetle niemożności wszczęcia postępowania o wykonanie wyroku wobec dłużnika podlegającego jurysdykcji Libii (z którym Polski nie wiąże żadna umowa o wykonanie wyroku alimentacyjnego i przy braku wzajemności), wskazanie na niemożliwość wszczęcia postępowania ze względu na brak aktualnych danych dłużnika, było błędne i nie mogło wpłynąć na prawo Skarżącej do zaliczki alimentacyjnej dla osoby uprawnionej.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 152 ppsa, należało orzec jak w sentencji.

/-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski

KP