Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 31/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 września 2016 r. nr [...]; II. uchyla stanowisko wierzyciela P. S.A. z dnia 28 lipca 2016r. nr [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego K. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (organ egzekucyjny) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 14.03.2016 r. wystawionego przez D. C. O. F. P. P. S. A., obejmującego należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2011 r. do września 2015 r., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec K. Z., dalej "skarżący", doręczając 21.04.2016 r. jego pracodawcy, tj. P. P.

w T., zawiadomienie nr [...] z 18.04.2016 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. To samo zawiadomienie wraz z odpisem

ww. tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 22.04.2016 r.

Skarżący zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku (nieposiadanie odbiornika rtv) i przedawnienie zobowiązania podatkowego objętego tym postępowaniem.

Organ egzekucyjny, kierując się przepisem art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", pismem z 5.05.2016 r. wystąpił do wierzyciela o uzyskanie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów oraz z tym dniem zawiesił prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne.

Wierzyciel postanowieniem z 28.07.2016 r. znak [...], uznał za niezasadne zarzuty wniesione przez zobowiązanego. Postanowienie to stało się ostateczne o czym wierzyciel poinformował tutejszy organ egzekucyjny pismem z 16.09.2016 r. Wierzyciel stwierdził, że na imię i nazwisko skarżącego zgłoszona została rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem T. ul. [...]/1. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U Nr 187, poz. 1342) zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta 07915437. W przypadku zaprzestania korzystania z odbiornika rtv abonent zobligowany był do dopełnienia

w urzędzie pocztowym właściwych formalności, które polegały na złożeniu odpowiednio wypełnionego formularza. W odniesieniu natomiast do podniesionego przez zobowiązanego zarzutu dotyczącego przedawnienia obowiązku wierzyciel wskazał,

że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych, art. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r.

o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), dalej "u.o.a.", w myśl którego do opłat tych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz

że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości przewidzianej dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej "o.p.". Na podstawie art. 70 § 1 o.p., wierzyciel uznał, że nie nastąpiło przedawnienie należności z lat 2011-1015 z tytułu opłat abonamentowych obciążających skarżącego.

Organ egzekucyjny stwierdził na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., że bada on z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. nie uznał wniesionych przez skarżącego zarzutów za zasadne. Zgodnie z treścią tego przepisu organ egzekucyjny rozpatrując zgłoszone zarzuty, po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w tym zakresie, winien to stanowisko uwzględnić jako wiążące dla organu egzekucyjnego.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym oprócz dotychczasowych zarzutów podniósł zarzut niedoręczenia mu upomnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu 8 listopada 2016 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść

art. 18, art. 33 § 1, art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Skoro wierzyciel ostatecznie uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena zarzutów skarżącego, jakie były istotą rozważań w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela.

Odnosząc się natomiast do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, organ odwoławczy wskazał, że powyższy zarzut zgłoszony po raz pierwszy na etapie zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów uznał za spóźniony. Wskazał, że zarzuty

w sprawie postępowania egzekucyjnego wnosi się w terminie 7 dni od jego wszczęcia. Z tego względu, nie było dopuszczalne dokonanie merytorycznej oceny tego zarzutu.

Skarżący złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organowi naruszenie:

1. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, art. 85 Kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym ustalenia czy skarżący ma telewizor;

2. art. 10 Kpa przez niezawiadomienie przez organ o zamiarze zakończenia postępowania i zgromadzeniu nowych dowodów tj. rzekomego zawiadomienia, w którym rzekomo nadano skarżącemu numer ewidencyjny - tym samym nie było żadnych przesłanek aby, uznać iż jest podstawa do wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego, albowiem wierzytelność ta nie istniała w chwili wystawienia.

3. art. 2 ust. 2 u.o.a., przez oparcie rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym sprawności odbiornika rtv skarżącego.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej: "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku

z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,

a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9

i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela

w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa

w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione –

o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia wierzytelności za niezasadne. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia

28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018),

co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r.,

II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

Uprawnienia P. P. SA do wystawiania tytułów wykonawczych

i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 u.o.a., a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez P. [...] S.A. egzekucji.

Wskazać należy na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. P. P. SA jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. P. P. SA nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta

i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. konieczne było odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego

w skardze zarzutu nieistnienia zobowiązania. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego

w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Z akt sprawy nie wynikało, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na nazwisko skarżącego, a zatem Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności. Wierzyciel wskazał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko skarżącego pod adresem T. [...]. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność. Podkreślić należy, że wskazany przez wierzyciela adres (wskazany także w tytule wykonawczym), nie był zgodny z adresem, który wskazuje skarżący- tj. T. [...].

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika

(§ 5 ust. 1 rozporządzenia).

W § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynikało, żeby skarżący został zawiadomiony w 2007 lub 2008 r. o nadaniu mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt.

Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany

z obowiązkiem rejestracji – to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie w kwestii prawidłowości jego stanowiska.

Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienie-stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swe rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym, wynikającym ze stanowiska wierzyciela, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa

w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd wskazuje, że choć nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a. to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wskazania daty zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącego oraz daty zawiadomienia skarżącego o nadaniu mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a także załączenia dowodów, z których wynikałyby ww. daty oraz danych adresowych skarżącego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego.

W stosunku do wypowiedzi skarżącego, że nie posiada obecnie odbiornika telewizyjnego wskazać należy, że w tym zakresie winien on dokonać jego wyrejestrowania np. w najbliższej placówce P. P..

Odnośnie zarzutu związanego z przedawnieniem zobowiązań, objętych przedmiotowym tytułem, Sąd podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że nie doszło do ich przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r.

poz. 1800 ze zm.), zasądzając na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika i kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Na skutek pomyłki Sądu nie objęto zwrotem kosztów postępowania kwoty [...]zł należnej skarżącemu z tytułu poniesionego wpisu sądowego.