Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 729/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za poszczególne miesiące 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że każdego miesiąca spłaca kredyt w wysokości miesięcznej raty 7.000 zł, a przerwanie jego spłaty spowoduje, że bank odzyska prawo żądania od strony kwoty [...] zł, anulowanej zgodnie z umową z dnia 27 lutego 2012 r. Następnie dodała, że dochody bieżące nie pokrywają w pełni ponoszonych kosztów i za 2013 r. spółka odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Na dzień 18 września 2014 r. spółka nie posiada żadnych środków na koncie. Co więcej w dniu 16 września 2014 r. strona została zawiadomiona o zajęciu rachunku bankowego przez Urząd Skarbowy i od tego czasu nie posiada żadnych środków płatniczych. Z treści wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. W ocenie spółki wszystkie powyższe okoliczności wskazują na to, że spółka nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca przedłożyła do akt sprawy: wyciąg z rachunku bankowego, oświadczenie w sprawie dokonywania dopłat przez wspólników spółki, kserokopie deklaracji podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2012 i 2013, kserokopie deklaracji na podatek od towarów i usług za okres kwiecień – wrzesień 2014 r., raporty kasowe za okres lipiec – wrzesień 2014 r., sprawozdanie finansowe spółki za 2013 r., umowy najmu oraz wystawione wobec spółki tytuły wykonawcze.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od podkreślenia, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie osobie prawnej może nastąpić jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wtedy, gdy jej ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest poznanie sytuacji wnioskodawcy. Podkreślenia zarazem wymaga, iż to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego co do zasadności żądania i to niezależnie od tego, jaki jest zakres przedmiotowy jego wniosku. Domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych przez osobę prawną, czyli prawa pomocy w zakresie częściowym, może bowiem zostać uwzględnione, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zdaniem oceniającego analiza przedstawionego stanu faktycznego nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie.

W tym miejscu należy jednak podkreślić, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Innymi słowy "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym wnioskodawcy, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy. Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanki.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść oświadczenia spółki i załączonych dokumentów źródłowych nie sposób stwierdzić, że nie ma ona możliwości wyłożenia środków niezbędnych na pokrycie kosztów wpisu od skargi nie tylko w tej sprawie lecz również w pozostałych 4 sprawach zawisłych przed Sądem na skutek jej skarg, których łączna wysokość wynosi 6.116,00 zł.

Przede wszystkim wskazania wymaga, że wnioskodawca jest osobą prawną - spółką prawa handlowego, powołaną celem prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. Z jej działalnością związane są również wydatki do których należy zaliczyć także wydatki związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Przy czym na korzyść skarżącej nie mogą przemawiać te jej argumenty, że wśród stałych miesięcznych wydatków znajdują się raty kredytów. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12 i z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 96/14). Wystąpienie kosztów sądowych wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno zaś obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

Odnosząc się natomiast do sytuacji finansowej spółki nie sposób uznać, iż nie jest ona w stanie opłacić kosztów sądowych w zawisłych sprawach, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem.

Mianowicie, jak wynika z akt sprawy spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie [...] zł, oraz aktywa trwałe o wartości [...] zł w skład których wchodzą: grunty – [...] zł, budynki i lokale – [...] zł, środki transportu – [...] zł, i aktywa obrotowe w wysokości [...] zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę [...] zł.

Nie można również pominąć, że opodatkowany przychód spółki za 2013 r. wyniósł [...] zł, co wskazuje, że prowadzona przez nią działalność jest znacznych rozmiarów. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że wykazana w zeznaniu podatkowym strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych.

Ze złożonych dokumentów (umowy najmu, raporty kasowe, miesięczne deklaracje podatku VAT) wynika również, że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą związana z wynajmem nieruchomości, która przynosi regularne, a przy tym znacznej wysokości przychody.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że spółka ma możliwość opłacenia wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów z posiadanych środków. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia zależności pomiędzy przedstawioną przez skarżącą sytuacją materialno-finansową, a brakiem po jej stronie możliwości wywiązania się z obowiązku poniesienia kosztów związanych z udziałem w sprawie. W przypadku skarżącej źródeł ich pokrycia można upatrywać w bieżących zyskach z prowadzonej działalności gospodarczej, posiadanych środkach trwałych lub aktywach obrotowych.

Za brakiem możliwości poniesienia wymaganych kosztów sądowych nie przemawia przy tym okoliczność dokonania zabezpieczenia zaległości podatkowych w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącej. Rachunek ten został zajęty dopiero we wrześniu 2014 r. i do tego czasu skarżąca miał pełną swobodę w dysponowaniu środkami jakie posiadała, które jak wskazuje złożony wyciąg były w wysokości pozwalającej na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych.

Jednocześnie w tym kontekście wyjaśnić należy, że strona jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego.

Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że zachodzą okoliczności do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.