Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2408/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 170  ust. 1, 2, 3,  art. 171  pkt 1,  art. 172  ust. 1 i 2,  art. 177
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 145  par. 1  pkt  1  lit. c,  art. 152,  art. 200 w zw. z  art. 205   par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Góraj Olga Żurawska - Matusiak Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. o numerze [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Generalnego Służby Więziennej na rzecz Miasta W. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.


UZASADNIENIE

Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, z późn. zm.), w zw. z art. 172, art. 177 i art. 192 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Miasta W. (Burmistrza [...] W.) od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. o przydziale S. B. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Generalny Służby Więziennej wskazał, co następuje:

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w W., działając na podstawie przepisów art. 170 ust. 1, 2 i 3, art. 171 pkt 1 i art. 172 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, przydzielił funkcjonariuszowi Służby Więziennej S. B. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Miasto W. wniosło do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów dotyczących prawa własności. Wnioskodawca podnosił, że przedmiotowy lokal stanowi własność miasta W., [...] i jest niezbędny do realizacji ustawowych zadań gminy. Zasiedlanie lokali takich jak przedmiotowy przez jednostki organizacyjne Służby Więziennej jest pozbawione podstaw prawnych, narusza obowiązujące przepisy prawa i uprawnienia właściciela lokalu – Miasta W., zwłaszcza gdy do Służby Więziennej została wystosowana prośba o zwracanie zwalnianych przez funkcjonariuszy lokali miastu. Nastąpiło zatem naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez naruszenie przepisu art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej i przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji o przydziale lokalu S. B.

Zasadność odmowy stwierdzenia nieważności podzielił także organ II instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. W ocenie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. o przydziale lokalu nie jest dotknięta żadną z wad, skutkujących jej nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności została wydana zgodnie z treścią art. 170 ust. 1, art. 171 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Nadto, art. 177 ust. 1 tej ustawy przesądza, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej. W myśl art. 177 ust. 2 tego przepisu, przepisy ustawy nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego niż Skarb Państwa. Przepis art. 192 pkt 4 ustawy określa, że decyzje w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego w odniesieniu do funkcjonariuszy, pełniących służbę w areszcie śledczym, wydaje jego dyrektor. Chybiony jest również powoływany przez Miasto W. zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Ustawy tej – zdaniem organu - nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji między innymi jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Organ podkreślił, iż nie kwestionuje prawa własności Miasta W. do przedmiotowego lokalu, w tym prawa określonego w art. 140 k.c., jednakże organ przedmiotową decyzję wydał w oparciu o wskazane przepisy ustawy o Służbie Więziennej i wobec lokalu będącego w jego dyspozycji, w rozumieniu przepisów tej ustawy. W żadnym wypadku powodem do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji nie może być prośba Miasta W., skierowana do Służby Więziennej, o zwracanie zwalnianych przez funkcjonariuszy lokali miastu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto W. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 k.p.a, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w W., która rażąco naruszała prawo – to jest art. 177 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej oraz art. 140 k.c., poprzez dokonanie przydziału lokalu wbrew woli jego właściciela (strony skarżącej) oraz poprzez przyjęcie, że Dyrektor Aresztu Śledczego W. jest właściwy do wydania decyzji o przydziale lokalu, którego przydział jest wykluczony ze względu na uprawnienia właściciela - Miasta W.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga musiała zostać uwzględniona.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej złożyła do akt sprawy kopię decyzji organu II instancji (o numerze [...]), którą doręczono stronie skarżącej. Istnieje rozbieżność pomiędzy treścią decyzji, znajdującą się w aktach administracyjnych, będących w posiadaniu Sądu, oraz treścią decyzji, doręczonej stronie skarżącej.

W tej sytuacji konieczne stało się wyeliminowanie z porządku prawnego obu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale S. B. lokalu mieszkalnego, aby umożliwić organowi przeprowadzenie ponownego, prawidłowego i wolnego od wad postępowania, wszczętego wnioskiem Miasta W. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. o przydziale S. B. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. Konieczne jest doprowadzenie do zgodności pomiędzy treścią uzasadnienia, znajdującego się w aktach, a uzasadnienia doręczanego stronom postępowania administracyjnego. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której różna jest treść uzasadnienia decyzji, znajdującej się w Sądzie oraz wysłanej stronie.

W tej sytuacji Sąd nie mógł rozpoznać sprawy merytorycznie. Na marginesie tylko należy zaznaczyć, że organy Służby Więziennej na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej mają prawo wydawać wobec swoich funkcjonariuszy, zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Więziennej, decyzję w przedmiocie przydziału lokali, będących w dyspozycji tej Służby. Powyższe stwierdzenie wynika wprost z treści art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

Z materiału, znajdującego się w aktach sprawy, wynika jednakże, że prawo do dysponowania lokalem przy u. [...] jest kwestionowane przez Miasto W. W treści decyzji organów obu instancji brak jednak jakiegokolwiek odniesienia się do tego zagadnienia, które ma rozstrzygające znaczenie dla oceny prawidłowości rozumowania Służby Więziennej, iż posiada prawo do dysponowania przedmiotowym lokalem.

Właściciel lokalu - Miasto W. - powołuje się na przysługujące mu prawo własności. Prawo to nie jest kwestionowane, zatem powinno znaleźć odzwierciedlenie w zachowaniu organów Służby Więziennej, w szczególności podczas podejmowania czynności decyzyjnych w przedmiocie przydziału lokali.

Zakwestionowane zostało prawo dysponowania lokalem przez Służbę Więzienną, konieczne jest zatem wykazanie, na czym Służba Więzienna opiera swoje przekonanie o dysponowaniu lokalem. Dopiero po dokonaniu ustaleń w tym zakresie możliwe będzie skontrolowanie, czy Służba Więzienna należycie wypełnia dyspozycję art. 177 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej.

Przedmiotowy lokal nie został uzyskany w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej. Dla oceny, czy jest to lokal "pozostający i przekazany do dyspozycji Służby Więziennej" konieczne byłoby wykazanie kumulatywnego zaistnienia obu tych przesłanek. Lokal nie musi zarówno pozostawać w dyspozycji, jak i być przekazanym do dyspozycji Służby więziennej. Zakwestionowanie wystąpienia tej przesłanki powoduje, że staje się ona przedmiotem sporu między Służbą Więzienną a Miastem W.

Niniejsze postępowanie, wszczęte z wniosku Burmistrza [...] W., jest postępowaniem kontrolnym, mającym na celu ustalenie, czy nie zaistniały ewentualnie przesłanki nieważnościowe z art. 156 k.p.a. podczas wydawania decyzji o przydziale przedmiotowego lokalu. Zatem przedmiot ponownego postępowania, z uwagi na ramy zakreślone procedurą administracyjną postępowań nadzorczych, dotyczył będzie odpowiedzi na pytanie, czy przy wydaniu przedmiotowej decyzji o przydziale lokalu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. art. 177 ustawy o służbie więziennej oraz art. 140 k.c. Oba organy Służby Więziennej w uzasadnieniu swoich decyzji nie wykazały wyczerpująco braku istnienia przesłanek nieważnościowych. W szczególności nie wykazano zgodności decyzji o przydziale lokalu z przepisami art. 177 ustawy o Służbie Więziennej. Punkt widzenia organów, zaprezentowany na rozprawie, że sądy administracyjne nie powinny orzekać o lokalach w dyspozycji Służby Więziennej wskazuje na całkowite zbagatelizowania przez tę Służbę konstytucyjnego prawa do sądu, z którego wynika, że w każdej sprawie musi istnieć prawo zwrócenia się do sądu (w tym wypadku - administracyjnego), który rozstrzygnie ewentualny spór. Służba Więzienna natomiast, orzekając o cudzej własności, stawia się całkowicie poza prawem.

Z tych wszystkich wyżej wskazanych względów zasadne są zarzuty skargi.

Na marginesie tylko zaznaczyć należy, że na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wskazała, że stronie skarżącej doręczono też inną decyzję dotyczącą S. B., ale o innym numerze ([...]). Jednak decyzji o takim numerze brak w aktach administracyjnych, znajdujących się w dyspozycji Sądu orzekającego w sprawie. Wobec tego, Sąd nie ma możliwości ustalenia, czy decyzja ta nie została np. wyeliminowana z porządku prawnego. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, Sąd może kontrolować pod względem zgodności z prawem tylko zaskarżoną decyzję administracyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopatrzył się wskazanych wyżej naruszeń prawa przez organy obu instancji przy podejmowaniu powyższych decyzji i dlatego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.