Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 242/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie : Asesor WSA Izabela Głowacka – Klimas Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.U.H."E." z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2004r., Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Pana S. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.U.H."E." z siedzibą w S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] marca 2004 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 11 000 zł - utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 2 kpa, art. 5, 103 ust.3, , art. 87 ust 1-3, art. 92 ust. 1 i art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami) oraz lp. 1.1.1, lp. 1.4.1, załącznika do ustawy o transporcie drogowym, § 5 ust. 2, 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zmianami ).

Jako podstawę faktyczną wskazał ustalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i okoliczności przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2003 r. kontroli w miejscowości [...] – droga krajowa nr [...] u prowadzącego pojazd marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą m-ki [...] o nr [...] J. B., który nie okazał licencji (kara 8 000 zł), przedstawiając odpis wniosku o wydanie licencji złożonego do Starosty [...], którą uzyskał z dniem [...] stycznia 2004r. Na okazanej kontrolującym siedmiodniowej karcie opłaty drogowej brak było wpisu numeru rejestracyjnego, co stanowiło podstawę do przyjęcia braku opłaty (kara 3 000 zł). Dane zawarte w protokole kontroli zostały potwierdzone za zgodność ze stanem faktycznym przez kierowcę pojazdu i protokół podpisany przez niego bez jakichkolwiek zastrzeżeń.

W odwołaniu złożonym dnia [...] marca 2003r. Pan S. T. – reprezentowany przez pełnomocnika - domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie braku wymaganej licencji oraz braku uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podnosił, że kontrolowany pojazd został oddany na podstawie umowy użyczenia z dnia [...] lipca 2003r. w użytkowanie K. T. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P.U.H."B." z siedzibą w P. i jej przedsiębiorstwo wykonywało w dniu [...] grudnia 2003 r. transport drogowy i było zobowiązane do posiadania licencji. Ponadto podnosił, że w dniu [...] grudnia 2003r. złożył do Starosty [...] wniosek o uzyskanie licencji.

Odnośnie karty opłaty drogowej, to wywodził, że okazana roczna karta nie została uzupełniona przez osobę trzecią – jednostkę ją wydającą Pocztę Polską – zgodnie z objaśnieniem na rewersie opłaty. Wobec tego, że karta jest cały czas w posiadaniu kierowcy, odwołujący nie zauważył, ze urzędniczka pocztowa nie dokonała wpisu numeru rejestracyjnego pojazdu. W jego ocenie – w świetle zasad wynikających z art. 7 i 8 kpa nie do zaakceptowania prawnie jest sytuacja poniesienia odpowiedzialności administracyjnej za zaniedbanie urzędniczki pocztowej.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. organ I instancji zwrócił się do odwołującego o przesłanie w terminie 7 dni kserokopii faktury wystawionej przez firmę "B." dotyczącej wykonania usługi transportowej w dniu [...] grudnia 2003r.

W odpowiedzi odwołujący poinformował, że nie jest w posiadaniu żadnych faktur VAT wystawianych w przeszłości przez Przedsiębiorstwo Handlowe "B.", zatem zwrócił się do firmy "B." o jej nadesłanie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję przeprowadził szczegółowy wywód prawny stanowiący o odpowiedzialności administracyjnej Pana S. T. - przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy od [...] marca 2003r. – wskazując m.in. na zasadę wynikającą z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zobowiązującą kierowcę do posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypisu z licencji, czy dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego. Obowiązek wyposażenia kierowcy w niezbędne dokumenty ciąży na przedsiębiorcy.

Wywodził, że nie ma znaczenia kto był osobą uprawnioną do władania kontrolowanym pojazdem, w świetle stwierdzonego rzeczywistego faktu wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego. Wskazał na fakt, że przedłożona z odwołaniem umowa użyczenia oznaczona datą [...] lipca 2003r. – nie ma skutku daty pewnej w dniu przeprowadzonej kontroli – jako, że jej notarialne potwierdzenie jest z dnia [...] marca 2004r.

Okazanie niewypełnionej - przez wpis numeru rejestracyjnego samochodu - siedmiodniowej karty drogowej oznaczało w świetle powołanych przepisów brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan S. T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając:

- naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa

- naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 5, art. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami) oraz lp. 1.1.1, lp. 1.4.1, załącznika do ustawy o transporcie drogowym i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zmianami ) – poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych.

Skarżący z jednej strony zarzucił, że nie on jest stroną postępowania administracyjnego, a podmiot użyczający pojazd. W jego ocenie organ odwoławczy nie wziął pod uwagę złożonych z odwołaniem dowodów: umowy użyczenia z dnia [...] lipca 2003r., zaświadczenia o zmianie we wpisie ewidencji działalności gospodarczej dla "B." K. T., potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnika podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z dnia [...].07.1993r. wraz z decyzją w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego dla K. T.

Z drugiej strony powoływał się na własny, złożony do Starosty [...] w dniu [...] grudnia 2003r. wniosek o wydanie licencji, którą uzyskał [...] stycznia 2004r., na niemożność złożenia żądanej przez organ kopii faktury innego podmiotu gospodarczego, zarzucając, że organ prowadząc postępowanie wyjaśniające powinien podjąć czynności w celu zweryfikowania usługi przez firmę "B.". Ponadto wskazywał na dowody w postaci zamówienia złożonego w dniu [...] grudnia 2003r. w Urzędzie Pocztowym w [...] na roczną kartę opłaty drogowej i potwierdzenie wniesienia opłaty w kwocie 145 zł, podnosił jak w odwołaniu nie wpisanie nr rejestracyjnego pojazdu na karcie przez urzędnika pocztowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, mając na względzie zasadę wynikającą z art. 134 p.p.s.a. stanowiącą, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że decyzja została wydana na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a zatem organ zasadnie przypisał przedsiębiorcy wykonującemu transport drogowy odpowiedzialność administracyjną w oparciu o wskazane w decyzji przepisy: art. art. 5, 103 ust.3, art. 87 ust. 1-3, art. 92 ust. 1 i art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami) oraz lp. 1.1.1, lp. 1.4.1, załącznika do ustawy o transporcie drogowym, § 5 ust. 2, 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zmianami).

Art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym stanowi jednoznacznie, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi wymienionymi w tym przepisie dokumentami : wypis z licencji oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Pozostaje poza sporem, że skarżący w dacie kontroli nie posiadał wymaganej licencji, złożył dopiero wniosek o jej udzielenie.

Obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych ustawodawca nałożył w art. 42 ust.1 tej ustawy stanowiąc, iż przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty, zaś w ust. 7 tego przepisu upoważnił ministra właściwego do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawek opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty.

Wbrew twierdzeniom skarżącego i złożonym dowodom (zamówienia na kartę i pokwitowania nabycia kart), zarzutom co do braku jej należytego wypełnienia przez urzędnika pocztowego (do czego faktycznie organ się nie ustosunkował) podnieść należy, że kierowca okazał kontrolującym niewypełnioną w rubryce numeru rejestracyjnego pojazdu kartę siedmiodniową , a nie roczną - z wpisaną datą "ważna od [...].12.2003,0.00 do [...] 12. 2003,0.00".

W części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę, o czym stanowi ust. 2 § 5 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. Z zastrzeżeniem cytowanego wyżej ust. 2, § 5 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Zasadą określoną w ust. 3 § 5 jest, że kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego z tym, że w przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane.

Z kolei zasada ustalona w ust. 6 § 5 cyt. rozporządzenia stanowi, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Sąd uznał zatem za trafny pogląd organu, że okazanie kontrolującym karty siedmiodniowej z brakującym wpisem numeru rejestracyjnego pojazdu dla którego była zakupiona i przeznaczona - nie stanowiło dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty i było podstawą do nałożenia kary pieniężnej. W myśl zasady wyrażonej w art. 92 ust.1 cytowanej ustawy - kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia – zgodnie z ust. 4 art.92 - określa załącznik do ustawy. Z tego względu organ prawidłowo zastosował stawki kar pieniężnych określone w załączniku jako L.p. 1.1.1 (wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji) oraz L.p. 1.4.1(wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty).

Wprawdzie Sąd podzielił też zarzut skarżącego co do braku ustosunkowania się organu do zarzutu strony w zakresie niewypełnienia rocznej karty opłaty przez urzędnika pocztowego, a także braku ustosunkowania się organu do złożonych dowodów w postaci zamówienia na kartę i pokwitowania nabycia kart, jednakże to uchybienie procesowe (art. 107 § 3 kpa) - nie ma – w świetle powyższych okoliczności istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko spełnienie tego kryterium mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że okazanie kontrolującemu karty siedmiodniowej, której kopia znajduje się w aktach administracyjnych, a nie rocznej – odnosi ten skutek, że zarzuty skarżącego co do obowiązku jej wypełnienia przez urzędnika pocztowego, okoliczności zamówienia, czy nabycia karty rocznej - są bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że kierowca kontrolowanego w dniu [...] grudnia 2003r. pojazdu potwierdził bez zastrzeżeń ustalenia dokonane w protokole kontroli – także co do podmiotu, w imieniu którego wykonywał przewóz rzeczy, jak i stwierdzonych braków w zakresie licencji i niewypełnionej przez wpis numeru rejestracyjnego siedmiodniowej karty opłaty drogowej. Podkreślić należy, że strona została zawiadomiona dopiero w dniu [...] lutego 2004r. o wszczęciu postępowania jak i pouczona o treści art. 10 § 1 kpa, co do możliwości wypowiedzenia się o zebranych dowodach i prawie zgłaszania wyjaśnień. Nie uczyniła tego do dnia wydania decyzji I instancji.

Materiał dowodowy przedłożony przez stronę dopiero wraz z odwołaniem - wbrew zarzutom skarżącego – został w sposób prawidłowy oceniony przez organ II instancji. Umowa użyczenia zawarta z K. T. - prowadzącą działalność gospodarczą pod tym samym adresem ([...]) - wprawdzie opatrzona została datą [...] lipca 2003r., ale potwierdzona notarialnie w dniu [...] marca 2004r. – na użytek toczącego się w tym czasie postępowania odwoławczego - nie podważyła ustaleń protokołu kontroli. Wszak zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Skoro czynność prawna w postaci umowy użyczenia została urzędowo stwierdzona dopiero w dacie przedstawienia notariuszowi tej umowy, czyli [...] marca 2003r., to na stronie spoczywał ciężar udowodnienia faktów przeczących ustaleniom decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] marca 2003r. Ocena, czy dowody złożone przez stronę były wystarczające do przyjęcia braku podstawy jej odpowiedzialności administracyjnej, należała do organu, uprawnionego do swobodnej oceny dowodów. Ocena ta mogła być skutecznie podważana, tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał, iż narusza ona zasadę swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 kpa.

Ubocznie należałoby wskazać, że okoliczność zamawiania przez firmę skarżącego karty opłaty drogowej na przedmiotowy pojazd w grudniu 2003r. dodatkowo poddaje w wątpliwość nie tylko wiarygodność daty jaką jest oznaczona umowa użyczenia tego pojazdu na rzecz innej firmy (tj. [...] lipca 2003r.), ale i przeczy logice prowadzenia działalności gospodarczej, która ze swej istoty ma przynosić zyski. Zatem skarżący zarzuca naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak ustosunkowania się organu do jego działania, jakie stara się wykazać: zakupu rocznej karty opłaty drogowej przez jego firmę w sytuacji, gdy pojazd oddał w posiadanie i nieodpłatne użytkowanie innej firmie transportowej.

Podnieść należy, że na stronie ciąży obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jej twierdzenia, kwestionujące dotychczasowe ustalenia organów administracji. Jeśli tego nie uczyni, musi ponieść negatywne następstwa swojej bierności. Pogląd taki prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w Katowicach m.in. w wyroku z dnia 1996.10.28 SA/Ka 836/95 (LEX nr 27350). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony tego postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. (vide: wyrok NSA w Katowicach z dnia 1999.07.20, sygn. I SA/Ka 2030/97 (LEX nr 42396).

W tym stanie rzeczy wbrew zarzutom skarżącego organ rozpatrując odwołanie nie pominął złożonego dowodu w postaci umowy użyczenia, ale zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówił temu dowodowi wiarygodności i uzasadnił, z jakiej przyczyny (brak daty pewnej). Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 1997.08.20, sygn. III SA 150/96-LEX nr 30848). Stąd pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zawarte w skardze ( art. 6, 7, 8, 11 i 77§1 kpa) są nieuzasadnione.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).