Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 128/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. O. i M. A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2017 r. Nr [...]; NK: [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpatrzeniu wniosku M. A. i M. O., o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].04.1953 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. 1079 m2, ozn. jako działka nr [...] z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]", odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w żądanej części.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...].10.2015 r., M. A. i M. O., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].04.1953 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. 1079 m2, ozn. jako działka nr [...] z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]".

Organ rozpoznając sprawę wyjaśnił, że wywłaszczona nieruchomość obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jedno ewid. [...], [...].

Ponadto w aktach sprawy znajduje się odpis wyroku Sądu Polubownego w [...] z dnia [...].08.1942 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].11.1942 r. sygn. akt [...] o wykonalności ww. wyroku, na mocy których dokonano podziału części terenów nieruchomości "[...]", w wyniku którego J. O. zostało przyznane prawo własności m.in. placu nr [...] z bloku nr [...].

Stronami niniejszego postępowania nadzorczego są zatem spadkobiercy J. O. - poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, tj. M. A. i M. O. oraz podmiot, któremu obecnie przysługuje prawo własności wywłaszczonej nieruchomości, tj. Skarb Państwa - Prezydent [...].

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku oraz zbadaniu całości akt sprawy, organ wskazał, iż kontrolowane orzeczenie weszło do obrotu prawnego, albowiem zostało ono wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium [...] Rady Narodowej [...] w dniach [...].05.1953 r. - [...].05.1953 r. Zatem organ jest zobligowany do zbadania jego legalności przez pryzmat przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym przedmiotowe orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a.

I tak w ocenie organu w rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić wydania przedmiotowego orzeczenia bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939- 1945 r. (Dz. U. z 1948 r. nr 20, poz. 138, z późno zm.) oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, tj. pisma Dyrekcji Odbudowy [...] Węzła Kolejowego z dnia [...].05.1949 r. nr [...], zatwierdzonego przez Ministra Komunikacji w dniu [...].07.1949 r.

Orzeczenie wydano na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939- 1945 r. (Dz. U. z 1948 r. nr 20, poz. 138, z późn. zm.), zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego, z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania, należy oceniać kwestionowane orzeczenie.

Art. 1 ust. 1 dekretu stanowił, że dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 01.09.1939 r. do 09.05.1945 r. na cele wymienione wart. 2 pkt 1) i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

Dopuszczalne było także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 01.09.1939 r. do 09.05.1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i przewidzianych w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa (art. 1 ust. 2 dekretu).

Zgodnie zaś z art. 2 dekretu, wywłaszczenie przewidziane wart. 1 ust. 1 dotyczyć mogło tylko tych nieruchomości, które:

1) zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej,

2) były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów są przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu. też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Treść orzeczenia z dnia [...].04.1953 r. wskazuje, że m.in. nieruchomość położona na osiedlu [...], o pow. 1079 m2, oznaczona jako działka nr [...] z bloku nr [...], została zajęta w latach 1939-1945 r. przez okupanta na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej i w dniu 16.04.1948 r. znajdowała się we władaniu [...]. Analogiczne uzasadnienie zawiera wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...].05.1949 r. nr [...].

Z pozyskanych przez organ zdjęć lotniczych z 1945 r., nadesłanych przez Centralne Archiwum [...] przy piśmie z dnia [...].09.2011 r. nr [...] (do sprawy nr [...]), wynika, że przedmiotowa nieruchomość, wywłaszczona na cele budowy i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, wykorzystywana była w 1945 r. na cele kolejowe, stanowiła część rozległego terenu kolejowego liczącego wiele hektarów. Z treści opinii geodety uprawnionego Pani A. G. z [...].03.2016 r., sporządzonej z wykorzystaniem ww. zdjęć lotniczych, wynika jednoznacznie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie wykorzystywanym na cele komunikacji kolejowej - stacji rozrządowej [...].

Porównanie ww. dowodów w tym w szczególności ww. zdjęć lotniczych z 1945 roku ze zdjęciami lotniczymi wykonanych przez [...] w dniu [...].07.1944 r. dowodzi, że ww. teren (w tym również działka nr [...] z bloku nr [...]) została zajęta przez okupanta na cele kolejowe przed ww. datą (tj. przed dniem [...].07.1944 r.). Z analizy ww. zdjęć lotniczych wynika, że obszar zajęty na cele kolejowe pod stację rozrządową [...] pomiędzy datą wykonania zdjęć z dnia [...].07.1944 r. oraz zdjęć z 1945 r. nie uległ zmianie.

Z mapy sytuacyjnej pt. "[...]", sporządzonej w 1948 r., wynika zaś, że działka nr [...] z bloku nr [...], objęta przedmiotowym postępowaniem nadzorczym (zaznaczona na planie kolorem różowym), znajdowała się we władaniu [...]. Powyższą okoliczność potwierdza również treść pisma [...] z dnia [...].05.1949 r. nr [...] (kierowanego do Ministra Komunikacji), wskazującego, iż grunty m.in. [...] zaznaczone na szkicu kolorem różowym zostały zajęte przez okupanta w okresie wojny i w chwili wejścia w życie dekretu (16.04.1948 r.) pozostawały w użytkowaniu (czy t. władaniu) [...].

Przytoczone we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia okoliczności dotyczące orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].12.1961 r. nr [...] dotyczą innych nieruchomości, nieobjętych w ww. orzeczeniem z dnia [...].04.1953 r. Wymaga bowiem podkreślenia, że część działek z [...] oraz część gruntów wsi [...] (których niniejsze postępowanie nie dotyczy) na ww. mapie została oznaczona z kolei jako teren, który nie pozostawał w użytkowaniu (czy t. władaniu) [...] w chwili sporządzenia mapy. Stąd orzeczeniem z [...].12.1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] oddaliło wniosek [...] o wywłaszczenie niektórych nieruchomości położonych na obszarze wsi [...] oraz [...]. Potwierdza to, że organ wywłaszczeniowy dokonywał ustaleń w tym zakresie w celu dojścia do prawdy materialnej. Tym samym, organ nie akceptował w sposób automatyczny każdego wniosku złożonego przez [...].

Z powyższych dowodów w ocenie organu wynika, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu [...] w dniu [...].04.1948 r. Wniosek taki wypływa również z analizy opinii geodety uprawnionego z dnia [...].03.2016 r., sporządzonej w formie graficznej z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego zobrazowanego na ortofotomapie, która potwierdza, że ww. infrastruktura kolejowa istnieje również współcześnie. Z ww. okoliczności zatem wynika, że budowa urządzeń kolejowych na przedmiotowym gruncie (działka nr [...] z bloku nr [...]) przesądziła w sposób trwały o sposobie korzystania z tej nieruchomości, a wywłaszczona nieruchomość trwale i w sposób ciągły (co najmniej od daty wykonania zdjęć z 1944 r.) zajęta jest pod urządzenia kolejowe, aż do czasów współczesnych (2015 r.), który to fakt wyklucza możliwość władania tymi nieruchomościami przez inne podmioty niż [...]. Powyższe zaś bezspornie oznacza, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z bloku nr [...] była zajęta przez [...] na cele dekretowe również w datach wskazanych w dekrecie wywłaszczeniowym z dnia [...] kwietnia 1948 r.

W związku z powyższym organ stwierdził, że zajęcie nieruchomości pod urządzenia kolejowe mieściło się w katalogu celów wywłaszczeniowych wskazanych wart. 2 pkt 1 dekretu z dnia [...] kwietnia 1948 r., a tym samym orzeczenie z dnia [...].04.1953 r. nie zostało wydane wbrew dekretowym przesłankom wywłaszczenia nieruchomości. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 dekretu wywłaszczeniowego.

Stosownie do art. 3 ust. 1 dekretu, ubiegający się o wywłaszczenie winien zgłosić wniosek do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950 r., który wymagał zatwierdzenia przez właściwego ministra (art. 3 ust. 2 dekretu).

Z akt sprawy wynika, że wniosek o wywłaszczenie nieruchomości z dnia [...].05.1949 r. nr [...] został zatwierdzony przez Ministra Komunikacji w dniu [...].07.1949 r. oraz został zgłoszony do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] przy piśmie Dyrekcji Odbudowy [...] z dnia [...].08.1949 r. nr [...], wniesionym do organu wywłaszczeniowego w dniu [...].08.1949 r.

W świetle powyższych okoliczności organ wskazał, iż nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 dekretu wywłaszczeniowego.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 2 dekretu do wniosku wywłaszczeniowego należało obligatoryjnie załączyć jedynie ogólny plan sytuacyjny, przewidziany wart. 11 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776, z późno zm.), zaś dane przewidziane w pkt 2 i 3 tegoż § 1 [wyciągi z ksiąg hipotecznych i wykaz właścicieli] i art. 17 § 2 [granice i rodzaj każdej nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia, powierzchnie wyrażone w metrach kwadratowych, imiona i nazwiska właścicieli oraz tych osób trzecich, którym służą prawa rzeczowe na danej nieruchomości, z wymienieniem tych praw zgodnie z księgą hipoteczną, a w braku jej na zasadzie innych odpowiednich dokumentów] ubiegający się o wywłaszczenie przedstawiał tylko o tyle, o ile był w ich posiadaniu.

Z akt archiwalnych wynika, że do wniosku wywłaszczeniowego załączono mapę sytuacyjną pt. "Szkic gruntów projektowanych do wywłaszczenia pod stację rozrządową [...] w powiecie i województwie [...]", sporządzoną w 1948r. oraz rejestr pomiarowy z dnia [...].04.1949 r. nr [...] dotyczący m.in. nieruchomości działki nr [...] z bloku nr [...], sporządzony przez Dział Pomiarowy Dyrekcji Odbudowy [...].

Brak jest zdaniem organu w tych warunkach podstaw do przyjęcia, aby doszło do rażącego naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 2 dekretu.

Stosownie do art. 4 ust. 1 dekretu z dnia [...] kwietnia 1948r. do wywłaszczenia na jego podstawie stosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. RP Nr 86, poz. 776) ze zmianami wskazanymi w tym przepisie.

Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu przewidywał odstępstwa od przepisów ww. rozporządzenia dotyczące zawiadomień i doręczeń. Zawiadomienia i doręczenia do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych, postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia przewidziane w ww. rozporządzeniu Prezydenta RP (art. 6-25 rozporządzenia), zastąpione zostały przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego.

Treść akt archiwalnych wskazuje w ocenie organu, że sposób zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i decyzjach, które w nim zapadły, wskazany w dekrecie (art. 4 ust. 1 pkt 4), został zachowany w takim stopniu, że nie można przyjąć, iż doszło do rażącego naruszenia prawa.

Obwieszczenie z dnia [...].01.1950 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zostało opublikowane w [...] Dzienniku Urzędowym z dnia [...].02.1950 r. (Nr [...], poz. [...]) oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń:

- Starostwa Powiatowego [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].01.1950 r.,

- Zarządu Gminy w [...] gm. [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].03.1950 r.,

- Zarządu Gminy [...] w [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].02.1950 r. Analiza treści opublikowanego obwieszczenia wskazuje, że zawierało informacje dot. położenia nieruchomości oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W dniach [...].10.1951 r. - [...].10.1951 r. na tablicy ogłoszeń Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] wywieszono obwieszczenie organu wojewódzkiego z dnia [...].09.1951 r. nr [...], w którym organ poinformowało strony o wyznaczeniu na dzień [...].10.1951 r. rozprawy wywłaszczeniowej w lokalu Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...].

Z treści protokołu oględzin nieruchomości z dnia [...].10.1951 r. wynika, że z uwagi na brak znaków granicznych i niemożność rozgraniczenia części terenów należących do osób fizycznych rozprawę wywłaszczeniową odroczono.

Obwieszczeniem z dnia [...].10.1951 r. nr [...] organ wojewódzki poinformował strony o wyznaczeniu na dzień [...].11.1951 r. nowego terminu rozprawy" wywłaszczeniowej w lokalu organu wojewódzkiego (tj. lokalu Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej). Powyższe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Gminnej Rady Narodowej w [...] w dniach [...].11.1951 r. - [...].11.1951 r.

Z zebranego materiału dowodowego w ocenie organu nie wynika, aby ogłoszenia o ww. rozprawach zamieszczono w dzienniku urzędowym.

Zdaniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa uchybienie w zakresie trybu podania do wiadomości stron zawiadomienia o rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa, albowiem zebrany materiał archiwalny wskazuje, że przynajmniej niektórzy właściciele nieruchomości, objętych postępowaniem wywłaszczeniowym powzięli wiedzę o prowadzonym postępowaniu. Ww. okoliczność potwierdza pismo S. B. (właściciela nieruchomości nieobjętej przedmiotowym postępowaniem nadzorczym) z dnia [...].04.1950 r., zawierające zastrzeżenia do wszczęcia ww. postępowania. Treść pisma wskazuje, że S. B. powziął wiedzę o postępowaniu wywłaszczeniowym od innych osób zainteresowanych co dowodzi, że informacja o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym dotarła do adresatów, a zatem zapewniono stronom możliwość czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Na marginesie organ zaznaczył, że rozprawa wywłaszczeniowa została przeprowadzona przez organ wojewódzki w dniu [...].11.1951 r., tj. w dniu wskazanym w zawiadomieniu o rozprawie. Przedmiotowa rozprawa odbyła się przy udziale pracowników organu oraz przedstawiciela inwestora. Na rozprawie inwestor oświadczył, że nieruchomości objęte przedmiotowym wnioskiem o wywłaszczenie były zajmowane sukcesywnie w dłuższym okresie czasu, w każdym razie przed dniem 16.04.1948 r.

W konsekwencji należy przyjąć, że ww. uchybienia proceduralne nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego.

Organ uznał zatem, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu.

Zgodnie z treścią art. 22 § 1 i § 2 prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, który miał odpowiednie zastosowanie do kontrolowanego postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 4 ust. 1 dekretu, wojewoda (a po jego likwidacji - prezydium wojewódzkiej rady narodowej) wydawał orzeczenie o wywłaszczeniu albo odmawiał jego wydania, po przeprowadzeniu rozprawy, przy czym orzeczenie wywłaszczeniowe powinno w szczególności zawierać ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, cel wywłaszczenia z określeniem rodzaju projektowanych robót oraz uzasadnienie przyjęcia lub odrzucenia wniosków i sprzeciwów.

Analiza treści orzeczenia z dnia [...].04.1953 r. nr [...], wskazuje, że spełnia ono wymogi stawiane przez art. 22 § 2 rozporządzenia wywłaszczeniowego. Orzeczenie określa bowiem przedmiot i rozmiar wywłaszczenia oraz cel wywłaszczenia. Specyfika dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., przewidywała wywłaszczenie z mocy prawa, z dniem 09.05.1945 r. (potwierdzane przez wydanie decyzji deklaratoryjnej) i miała charakter w istocie nacjonalizacyjny, zaś przesłanki odnosiły się do stanu istniejącego w przeszłości (przed datą orzekania), nie mógł zostać określony rodzaj projektowych robót (art. 22 § 2 pkt 2 rozporządzenia). Wskazany przez organ wojewódzki cel wywłaszczenia mieścił się zaś w katalogu celów określonych w art. 2 pkt 1 dekretu.

Oznaczenie właściciela nieruchomości w orzeczeniach wydawanych w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. miało charakter jedynie opisowy i nie wpływało na krąg podmiotów, których prawa i obowiązki były przedmiotem postępowania. Orzeczenie wywłaszczeniowe potwierdzało bowiem jedynie skutek, który nastąpił z mocy prawa (na skutek spełnienia przesłanek dekretowych).

Reasumując, organ wskazał, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...].04.1953 r. nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] z bloku nr [...] nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 k.p.a.).

W przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...].04.1953 r. nr [...] nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem w ocenianej części dot. działki nr [...] z bloku nr [...]:

- brak jest dowodów na okoliczność, iż rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- nie doszło do skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- wykonalność kontrolowanego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości,

- brakuje podstaw do twierdzenia, iż rozstrzygnięcie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ stwierdził, iż kontrolowane orzeczenie z dnia [...].04.1953 r. nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu był bowiem, w myśl art. 3 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776, z późno zm.), właściwy miejscowo wojewoda, kompetencje którego (z uwagi na fakt, iż ww. orzeczenie zostało wydane po dniu 13.04.1950 r.), stosownie do art. 37 w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. nr 14, poz. 130) przejęły właściwe miejscowo prezydia wojewódzkich rad narodowych. Na marginesie należy zauważyć, że w związku z wydaniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 1951 r. w [...] Dz. U. z [...] r. nr [...], poz. [...]), przedmiotowa nieruchomość znalazła się w granicach [...], zatem organem właściwym w sprawie wywłaszczenia było Prezydium Rady Narodowej w [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzje na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) wnieśli Pani M. A. i M.O.

Decyzji tej skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a to:

I. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a., poprzez przyjęcie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr: [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości "[...]" plac nr [...] z bloku nr [...], wydane na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 25) oraz art. 1, art. 2 ust. 1 i art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20 poz. 138 z późno zm.; dalej Dekret), nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, pomimo, że:

1. przedmiotowa nieruchomość w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] maja 1945 r. nie została zajęta na cele, o których mowa wart. 2 pkt 1 Dekretu, a w dniu wejścia w życie Dekretu nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych, ani nie była nadal użytkowana na cele, o których mowa wart. 2 pkt 1 Dekretu,

2. przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wnioskodawca tego postępowania nie podjął pertraktacji z właścicielem przedmiotowej nieruchomości w celu dobrowolnego nabycia tej nieruchomości zgodnie z art. 4 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 10 § 2 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. "prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem" (Dz. U. z 1934 r. Nr 86 poz. 776 z późn. zm.; dalej Rozporządzenie) ,

3. zawiadomienia o rozprawach co do wywłaszczenia z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] listopada 1951 r. oraz orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r. nie zostały ogłoszone zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 Dekretu w zw. z art. 21 § 1 i 2 oraz art. 25 § 1 Rozporządzenia,

4. w obwieszczeniu o wywłaszczeniu z dnia [...] stycznia 1950 r. ani w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 1953 r. nie został podany konkretny cel wywłaszczenia zgodnie z art. 4 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 14 § 1 pkt 1 oraz art. 22 § 2 pkt 2 Rozporządzenia,

5. Prezydium Rady Narodowej [...] nie ustaliło właściciela przedmiotowej nieruchomości zgodnie art. 4 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 4 Rozporządzenia w zw. z art. 44 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. ,,o postępowaniu administracyjnym" (Dz. U. z 1928 r. Nr 36 poz. 341 z późno zm.),

6. orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, nie zostało skierowane do jej właściciela, co doprowadziło do odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego z rażącym naruszeniem prawa, stanowiącej naruszenie wyżej wskazanych przepisów, jak również art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

II. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie żadnych dowodów, które prowadzą do wniosku, że przedmiotowa nieruchomość nie spełniała przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn odmowy tym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że w ich ocenie Minister Infrastruktury i Budownictwa de facto przyjął wadliwą i niezgodną z przepisami metodę dokonywania ustaleń, opartą na przyjęciu domniemania, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości wymienione w Dekrecie przesłanki wywłaszczenia zostały spełnione, a w toku postępowania nadzorczego należy ograniczyć się do oceny, czy istnieją dowody obalające to domniemanie. Inaczej rzecz ujmując Organ nie oceniał, czy w przypadku przedmiotowej nieruchomości zachodziły przesłanki do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, a tylko czy zostało udowodnione, że przesłanki te z pewnością nie zaistniały. Rozumowanie, że skoro nie ma jednoznacznych dokumentów świadczących o tym, że nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczania wymienione w Dekrecie, to wynika z tego, że przesłanki te zostały spełnione, jest niedopuszczalne (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt: I SA/Wa 1396/10, utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt: I OSK 1717/11, wydanym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie innych nieruchomości z "[...]").

Wydanie decyzji wywłaszczeniowej jest uprawnione jedynie w przypadku, jeżeli w toku postępowania wywłaszczeniowego zostanie udowodnione (w sensie pozytywnym) spełnienie wszystkich przesłanek wywłaszczenia. Do wydania takiej decyzji nie jest wystarczające odwołanie się do tego, że nie został udowodniony brak spełnienia przesłanek wywłaszczenia (w sensie negatywnym). Reguły postępowania nadzorczego także nie są w tym zakresie odmienne (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt: I OSK 178/07). W przypadku ustalenia, że w toku postępowania wywłaszczeniowego lub w samej decyzji wywłaszczeniowej przepisy zostały naruszone, organ nadzorczy musi ocenić, czy naruszenie to jest rażące, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dokonując takiej oceny, organ nadzorczy stosuje przepisy obowiązujące w czasie wydawania decyzji podlegającej ocenie, ale przy zastosowaniu wykładni tych przepisów, przyjmowanej w czasie prowadzenia postępowania nadzorczego.

Minister Infrastruktury i Budownictwa ustalił, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie wojny w latach 1939 - 1945 na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej - stacji rozrządowej [...], a także że w dniu wejścia w życie Dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., pozostawała we władaniu [...] i w dalszym ciągu była wykorzystywana na cele kolejowe.

Organ zdaniem Skarżących pominął dowody, z których wynikają okoliczności przeciwne. Zgodnie z orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1961 r., m. in. nieruchomości "[...]" część bloków nr [...] i [...] oraz nieruchomość stanowiąca własność A. S. o powierzchni 36.858 m2 nie zostały zajęte w latach 1939 - 1945 na cele kolejowe, ani nie spełniały innych przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu. Według odwołania Dyrekcji [...] w [...] z dnia [...] stycznia 1962 r., [...] nie posiadały dowodów na okoliczność zajęcia nieruchomości objętych wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] maja 1949 r. na cele kolejowe przed dniem [...] maja 1945 r., a zajęcie tych nieruchomości przez [...] następowało w różnych okresach czasu. Z odwołania wynika także, że na nieruchomościach objętych wnioskiem okupant wybudował olbrzymią stację [...], którą przed odejściem zdewastował i rozebrał tak, że teren był opustoszały. Zgodnie z protokołem oględzin z dnia [...] października 1951 r., przed tą datą nieruchomości "[...]" nie zostały zajęte na cele kolejowe.

Dowody powołane przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oceniane z uwzględnieniem dowodów pominiętych przez Organ, są niewystarczające dla wykazania, że przesłanki wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione. Z "rejestru pomiarowego części gruntów nieruchomości [...] i [...] w gminie [...] powiecie i województwie [...]" nie wynika przez kogo i na jaki cel zostały zajęte w latach 1939 - 1945 wymienione w nim nieruchomości. Jeżeli w "rejestrze" wymieniono nieruchomości zajęte w latach 1939 - 1945 na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń stacji rozrządowej [...], to zawiera on informacje sprzeczne z orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1961 r. W "rejestrze" wymienione są nieruchomości "[...] " części bloków nr [...] i nr [...] oraz nieruchomość stanowiąca własność A.S. o powierzchni 36.858 m2, które zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1961 r. Dyrekcja [...] w [...] w odwołaniu z dnia [...] stycznia 1962 r. przyznała, że [...] nie posiadały dowodów na okoliczność zajęcia nieruchomości objętych wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] maja 1949 r. na cele kolejowe przed dniem [...] maja 1945 r., a zajęcie tych nieruchomości przez [...] miało miejsce w różnych okresach czasu. Jedynym dowodem na okoliczność spełniania przez przedmiotową nieruchomość przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu jest wcześniejsze, odmienne oświadczenie [...], zawarte we wniosku wywłaszczeniowym Dyrekcji [...] w [...] z dnia [...] maja 1949 r. Dowód ten pozostaje jednak w sprzeczności z protokołem oględzin z dnia [...] października 1951r., zgodnie z którym przed tą datą nieruchomości "[...]" nie zostały zajęte na cele kolejowe. Natomiast oświadczenia [...] o spełnianiu przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu, zawarte w protokole rozprawy w sprawie o wywłaszczenie z dnia [...] listopada 1951 r., nie dotyczą przedmiotowej nieruchomości, ale nieruchomości S. B. (osoby trzeciej).

Z pisma Centralnego Archiwum [...] z dnia [...] września 2011 r. wynika, że zdjęcia lotnicze pochodzące z tego archiwum znajdowały się na płycie CD. W aktach sprawy badanych przez pełnomocnika skarżących nie było żadnej płyty CD. Nie ma pewności, czy zdjęcia nazwane przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa "zdjęciami z 1945 r." rzeczywiście pochodzą z Centralnego Archiwum [...]. Ponadto zdjęcia te nie są w opisane w sposób umożliwiający stwierdzenie, której części [...] dotyczą. Nadto nie wiadomo, w jakiej dacie zostały one wykonane. Istotne znaczenie dla oceny spełniania przez przedmiotową nieruchomość przesłanki zajęcia na cele kolejowe mogą mieć jedynie zdjęcia z okresu hitlerowskiej okupacji [...], tj. do dnia 17 stycznia 1945 r. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt: I OSK 1717/11, wydanym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie innych nieruchomości z "[...]''). Na "zdjęciach z 1945 r." nie widać śniegu ani zniszczeń wojennych, wobec czego zdjęcia te nie mogły zostać wykonane w 1945 r. do dnia 17 stycznia tego roku.

Zdjęcia nazwane przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa "zdjęciami z 1944 r." nie są opisane w sposób umożliwiający stwierdzenie, z jakiego źródła pochodzą. Nie ma pewności co przedstawiają, ani kiedy zostały wykonane. Natomiast jeżeli zdjęcia te, jak twierdzi Organ, rzeczywiście przedstawiają przedmiotową nieruchomość w 1944 r. i widać na nich stację rozrządową [...], to korespondują z twierdzeniem Dyrekcji [...] w [...], zawartym w odwołaniu z dnia [...] stycznia 1962 r., zgodnie z którym m. in. na przedmiotowej nieruchomości okupant wybudował olbrzymią stację [...]. Dyrekcja [...] w [...] w odwołaniu z dnia [...] stycznia 1962 r. stwierdziła, że okupant jeszcze przed wyzwoleniem [...] zdewastował i rozebrał zbudowaną, olbrzymią stację [...] tak, że teren był opustoszały. Jeżeli więc przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele kolejowe przez okupanta, to jeszcze przed wyzwoleniem przestała ona spełniać przesłankę zajęcia na cele wskazane wart. 2 pkt 1 Dekretu, co wyklucza jej wywłaszczenie na podstawie przepisów Dekretu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt: I OSK 1717/11, wydanym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie innych nieruchomości z "[...]"). Ponadto, jeżeli przedmiotowa nieruchomość jeszcze przed wyzwoleniem przestała spełniać przesłankę zajęcia na cele wskazane w Dekrecie, to nie mogła spełniać przesłanki dalszego użytkowania na te cele w dniu wejścia w życie Dekretu.

Istotne znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji mają także okoliczności dotyczące p. E. R., która zaznaczyła przedmiotową nieruchomość na "szkicu gruntów". Jak wynika z pisma Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. znak sprawy: [...] i z pism Ministerstwa Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 r. znak sprawy: [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak sprawy: [...] znak sprawy: [...], p. E. R. była dyrektorem Departamentu Orzecznictwa w Ministerstwie Budownictwa i Ministerstwie Infrastruktury oraz brała udział w postępowaniach w sprawach stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie nieruchomości z "[...]" (w celu usprawnienia postępowania skarżący załączają do skargi kopie tych pism - oryginały powinny znajdować się w aktach powyższych postępowań, które powinny znajdować się w posiadaniu Organu. Pisma te potwierdzają, że Minister Infrastruktury i Budownictwa pominął fakty znane mu z urzędu, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.). Wobec tego p. E. R. powinna zostać wyłączona od udziału w postępowaniu na podstawie art. 84 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 4, a co najmniej art. 24 § 3 k.p.a., a sporządzone przez nią dokumenty nie powinny stanowić dowodu. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w przypadku "szkicu gruntów". Z opisu tego dokumentu, dokonanego w wymienieniu załączników w piśmie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., sporządzonym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie innych nieruchomości z "[...]", wynika, że granice terenów zajętych przez [...] zostały naniesione na "szkic gruntów" przez p. E. R. (w celu usprawnienia postępowania skarżący załączają do skargi poświadczony za zgodność z oryginałem odpis tego pisma. Potwierdza ono, że Organ pominął fakty znane mu z urzędu, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.). Oznacza to, że naniesienie granic terenów zajętych przez [...] na "szkic gruntów", a więc okoliczność dotycząca spełniania przez przedmiotową nieruchomość przesłanek wywłaszczenia wymienionych w Dekrecie, zostało dokonane nie w postępowaniu wywłaszczeniowym, ale dopiero na etapie postępowania nadzorczego, wobec czego nie wiadomo, na jakiej podstawie naniesienie to zostało dokonane.

Zgodnie z wnioskiem wywłaszczeniowym Dyrekcji [...] w [...] z dnia [...] maja 1949 r., nieruchomości "[...]" stanowiły place budowlane. Według ogłoszenia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1950 r. nr [...], ulegające wywłaszczeniu nieruchomości stanowiły grunty warzywno - ogrodnicze, place budowlane i grunty orne. Zgodnie z protokołem oględzin z dnia [...] października 1951 r., w tym dniu na terenie nieruchomości "[...]" znajdowały się nieużytki, wykopy, nasypy i odłogi. Według aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1947 r. rep. nr [...], W. i J. J. kupili nieruchomość "[...]" blok nr [...] plac nr [...], będącą nieruchomością budowlaną, od W. D., który nabył tą nieruchomość w dniu [...] października 1946 r. od J. D., a W. i J. J. nieruchomość tą osobiście obejrzeli, przekonali się o jej stanie, granicach i powierzchni. Zgodnie z protokołem rozprawy odszkodowawczej z dnia [...] sierpnia 1965 r. i pismem Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1965 r., W. i J. J. kupili tą nieruchomość w celu budowy domu jednorodzinnego. Według pisma Prezydium [...] Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1966 r., nieruchomość ta znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową indywidualną. Zgodnie z podaniem z dnia [...] grudnia 1961 r., zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] i decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1951 r. nr: [...], F. C., noszący wówczas nazwisko K., w dniu [...] października 1948 r. otrzymał nieruchomość "[...]" blok nr [...] plac nr [...], będącą nieruchomością budowlaną, od W. S.

Według "szkicu gruntów", nieruchomości "[...]" blok nr [...] place nr [...] i [...] znajdują się w pobliżu przedmiotowej nieruchomości.

Powyższe okoliczności wykluczają spełnianie przez przedmiotową nieruchomość przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu. Jeżeli nieruchomość budowlana zostałaby zajęta pod infrastrukturę kolejową, to utraciłaby charakter budowlany. Brak utraty charakteru budowlanego przez nieruchomości "[...]" potwierdza, że nie zostały one zajęte pod infrastrukturę kolejową. Ponadto nieruchomość budowlana, położona w pobliżu działki będącej przedmiotem kupna w celu budowy domu jednorodzinnego, nie mogła być zajęta przez infrastrukturę kolejową, podobnie jak sama działka zakupioną pod budowę domu. Ze "zdjęć z 1945 r." wydaje się wynikać, że przez przedmiotową nieruchomość przechodzą te same, biegnące prosto tory, co przez nieruchomości "[...]" blok nr [...] place nr [...] i [...]. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza brak wiarygodności i mocy dowodowej tych zdjęć. Nadto nieruchomości, na których znajdowały się nieużytki, wykopy, nasypy i odłogi, nie mogły być zajęte pod infrastrukturę kolejową (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt: I SA/Wa 1396/10, utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt: I OSK 1717/11, wydanym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w zakresie innych nieruchomości z "[...]"). Powołana przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa okoliczność, że obecnie przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana na cele kolejowe, nie ma istotnego znaczenia dla oceny spełniania przez tą nieruchomość przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu, ponieważ także te części nieruchomości "[...]", które nie zostały objęte orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., obecnie są wykorzystywane na te cele.

Wszystkie powyższe dowody, oceniane całościowo, prowadzą do wniosku, że przedmiotowa nieruchomość nie spełniała przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu, a w związku z tym jej wywłaszczenie zostało dokonane z rażącym naruszeniem przepisów Dekretu.

Niezależnie od powyższego, nierozpatrzenie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa żadnych dowodów, które prowadzą do wniosku, że przedmiotowa nieruchomość nie spełniała przesłanek wywłaszczenia na podstawie Dekretu, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn odmowy tym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a.

Ponadto skarżący wskazali, że zgodnie z art. 4 ust. 1 Dekretu, do wywłaszczenia na podstawie Dekretu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. "prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem" (Dz. U. z 1934 r. Nr 86 poz. 776 z późno zm.; dalej Rozporządzenie), ze zmianami określonymi wart. 4 ust. 1 pkt 1 do 7 Dekretu. Według art. 10 § 2 pkt 5 Rozporządzenia, we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należy wymienić cenę żądaną przez właściciela i ofiarowaną mu w wyniku pertraktacji, prowadzonych w celu dobrowolnego nabycia nieruchomości. Dekret nie wprowadzał w tym zakresie żadnych zmian. Powołane przepisy wskazują, że także w postępowaniu prowadzonym na podstawie Dekretu, warunkiem prawidłowości postępowania było podjęcie pertraktacji z właścicielem nieruchomości w celu jej dobrowolnego nabycia. Nawet w przypadku nieustalenia przez wnioskodawcę wywłaszczenia danych właściciela nieruchomości, wnioskodawca nie był pozbawiony możliwości wystąpienia z wnioskiem o dobrowolną sprzedaż nieruchomości, w drodze ogłoszenia w tym przedmiocie, wzywającego do zgłoszenia się uprawnionego. Wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] maja 1949 r. w ocenie skarżący nie spełniał powyższego wymogu.

Okoliczności te prowadzą do wniosku, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 1 Dekretu w, zw. z art. 10 § 2 pkt 5 Rozporządzenia.

Z kolei według art. 4 ust. 1 pkt 4 Dekretu, zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia, o których mowa wart. 6 - 25 Rozporządzenia, zastępuje się przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Zawiadomienia i doręczenia, o których mowa w tym przepisie, dotyczą obwieszczenia o wywłaszczeniu, rozprawy co do wywłaszczenia i orzeczenia o wywłaszczeniu (art. 13, art. 21 § 1 i 2 oraz art. 25 § 1 Rozporządzenia). W postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. zawiadomienia o rozprawach co do wywłaszczenia z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] listopada 1951 r. oraz samo orzeczenie o wywłaszczeniu nie zostały ogłoszone w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym.

Powyższe okoliczności zdaniem skarżących prowadzą do wniosku, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości! zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 1 pkt 4 Dekretu w zw. z art. 21 § 1 i 2 oraz art. 25 § 1 Rozporządzenia.

Ponadto okoliczność, że niektórzy właściciele nieruchomości, objętych wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] maja 1949 r., powzięli wiedzę o postępowaniu wywłaszczeniowym! nie ma istotnego znaczenia skoro właściciel przedmiotowej nieruchomości tej wiedzy nie powziął. Nadto nie jest prawidłowy pogląd Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że niedokonanie ogłoszeń zawiadomień o rozprawach co do wywłaszczenia z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] listopada 1951 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Skoro obowiązek dokonywania takich ogłoszeń zastępował obowiązek zawiadomień i doręczeń do rąk właściciela nieruchomości w toku postępowania! dopełnienie obowiązku dokonania wszystkich wymaganych przepisami ogłoszeń miało charakter gwarancyjny i stanowiło warunek przyjęcia! że w toku postępowania zapewniono stronom możliwość obrony ich praw! a każde naruszenie tego obowiązku ma charakter rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 14 § 1 pkt 1 Rozporządzenia, obwieszczenie o wywłaszczeniu polega na podaniu do publicznej wiadomości na czyją rzecz i na jaki cel ma być dokonane wywłaszczenie. Według art. 22 § 2 pkt 2 Rozporządzenia! orzeczenie o wywłaszczeniu powinno zawierać cel wywłaszczenia z określeniem rodzaju projektowanych robót. Dekret nie wprowadzał w tym zakresie żadnych zmian. Pomimo tego w obwieszczeniu o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości mowa jedynie o wywłaszczeniu na cele kolejowe! bez wskazania konkretnego celu! jak np. budowy stacji rozrządowej [...]. Podobnie, w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. mowa wyłącznie o przeznaczeniu na cele użyteczności publicznej, bez podania konkretnego celu! a także bez określenia rodzaju projektowanych robót.

Okoliczności te prowadzą do wniosku, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 14 § 1 pkt 1 oraz z art. 22 § 2 pkt 2 Rozporządzenia.

Skarżący wskazali także, że według art. 4 ust. 1 Dekretu, do wywłaszczenia na podstawie Dekretu stosuje się odpowiednio przepisy Rozporządzenia. Natomiast zgodnie z art. 4 Rozporządzenia, w postępowaniu wywłaszczeniowym stosuje się także przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. "o postępowaniu administracyjnem" (Dz. U. z 1928 r. Nr 36 poz. 341 z późno zm.). Oznacza to, że przepisy rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. znajdują zastosowanie także w postępowaniu prowadzonym na podstawie Dekretu. Zgodnie z art. 44 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., "o ile poszczególne przepisy nie określają ściśle postępowania dla ustalenia okoliczności, mających być podstawą rozstrzygnięcia, ma władza z urzędu ustanawiać zakres postępowania wyjaśniającego i środków dowodowych, potrzebnych dla należytego ustalenia stanu sprawy, kierując się przy tym względami celowości, szybkości, prostoty i zaoszczędzenia kosztów'.

Do okoliczności mających być podstawą rozstrzygnięcia należy także ustalenie stron postępowania, a zatem organ prowadzący postępowanie na podstawie Dekretu winien był zarządzić przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego co do środków dowodowych, potrzebnych dla należytego ustalenia stanu sprawy także i w tym zakresie. W postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. żadne takie zarządzenia nie zostały wydane, a kwestia ustalenia stron postępowania ograniczyła się do odnotowania w protokole rozprawy co do wywłaszczenia z dnia [...] listopada 1951 r., że przedstawiciele wnioskodawcy wywłaszczenia oświadczyli, że nie udało im się ustalić nazwisk właścicieli gruntów, ponieważ obejmują one dawne grunty parcelacyjne S., a nabywcy działek nie są ujawnieni w hipotece. W toku postępowania nie przedstawiono żadnych zaświadczeń z ksiąg hipotecznych, które potwierdzałyby to oświadczenie, pomimo że z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] maja 1949 r. wynikało, że grunty "[...]" są gruntami hipotecznymi, a zatem ustalenie stanu prawnego tych gruntów nie powinno stanowić trudności.

Ponadto zgodnie z art. 12 § 2 Rozporządzenia, "równocześnie z wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wojewoda prześle władzy hipotecznej pisemny wniosek o wpisanie ostrzeżenia (adnotacji) o postępowaniu wywłaszczeniowym we właściwej księdze hipotecznej. Jak wynika z zaświadczeń Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. [...] i z dnia [...] maja 2009 r. [...], taki wniosek nie został złożony (w celu usprawnienia postępowania skarżący załączają do skargi poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy odpisów notarialnych tych zaświadczeń. Potwierdzają one, że Organ pominął okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.). Jeżeli więc wnioskodawca wywłaszczenia nie badał księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości, a organ orzekający nie złożył wniosku o wpisanie ostrzeżenia (adnotacji) o postępowaniu wywłaszczeniowym w tej księdze hipotecznej, a więc nie wywiązał się ze swojego obowiązku ustalenia stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości, to nawet gdyby J. O. niezwłocznie ujawniła swoje prawa w księdze hipotecznej, to i tak zostałaby pominięta w postępowaniu.

Skarżący wskazali także, że Minister Infrastruktury i Budownictwa uznał, iż oznaczenie właściciela nieruchomości w orzeczeniach wydawanych w trybie przepisów Dekretu miało charakter jedynie opisowy i nie wpływało na krąg podmiotów, których prawa i obowiązki były przedmiotem postępowania. Orzeczenie wywłaszczeniowe potwierdzało bowiem jedynie skutek, który nastąpił z mocy prawa w wyniku spełnienia przesłanek dekretowych. Przytoczony pogląd w ich ocenie jest nieprawidłowy. Podzielenie go prowadzi do przyjęcia, że nie jest rażącym naruszeniem prawa brak skierowania decyzji wywłaszczeniowej do właściciela rzeczy. Jednym z elementów konstytuujących decyzję administracyjną, jako akt administracyjny kształtujący prawa i obowiązki, jest określenie jej adresata. Adresatem orzeczenia w przedmiocie przejęcia własności rzeczy musi być jej właściciel, a nie tylko podmiot, na rzecz którego następuje przejęcie. Wywłaszczone prawo nie powstaje po raz pierwszy w majątku beneficjenta wywłaszczenia, ale istniejąc w majątku wywłaszczonego, zostaje przeniesione do majątku podmiotu, na rzecz którego następuje wywłaszczenie. Wobec tego decyzja wywłaszczeniowa, aby była prawnie skuteczna, musi być skierowana do właściciela rzeczy. W przeciwnym wypadku zostaje rażąco naruszone prawo własności, będące wartością konstytucyjną, także w czasie wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. Ponadto brak skierowania decyzji wywłaszczeniowej do właściciela rzeczy stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności, ponieważ uniemożliwia mu skorzystanie ze środków odwoławczych. Powyższa argumentacja dotyczy także decyzji nacjonalizacyjnych, ponieważ tego rodzaju decyzje również stanowią orzeczenia w przedmiocie przejęcia własności rzeczy. Nadto w przypadku przedmiotowej nieruchomości okoliczność, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. miało charakter deklaratoryjny jest pozbawiona znaczenia, ponieważ właścicielem tej nieruchomości zarówno w dacie odjęcia prawa własności, jak i w dacie wydania tego orzeczenia, była ta sama osoba – J. O.

Ponadto gdyby w postępowaniu wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie przepisów Dekretu osoba właściciela nieruchomości nie miała istotnego znaczenia, zbędne byłoby szczegółowe regulowanie w Dekrecie aspektu osobowego wywłaszczenia. Tymczasem Dekret zawiera przepisy wpływające na prawa i obowiązki właściciela wywłaszczanej rzeczy: art. 4 ust. 1 pkt 2 Dekretu (obowiązek wnioskodawcy wywłaszczenia przedstawienia organowi wywłaszczeniowemu wykazu właścicieli wywłaszczanych gruntów), art. 4 ust. 1 pkt 4 Dekretu (obowiązek organu wywłaszczeniowego dokonania ogłoszeń w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym, jako surogatu zawiadomień i doręczeń do rąk właściciela nieruchomości) i art. 4 ust. 1 pkt 6 Dekretu (dotyczący ustalenia odszkodowania na wniosek właściciela). Ponadto przepisy te stanowią rozwinięcie art. 4 ust. 1 in principio Dekretu, dotyczącego sposobu zastosowania przepisów Rozporządzenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie Dekretu.

Jeżeli ustawodawca zdecydował się na szczegółowe uregulowanie w Dekrecie aspektu osobowego wywłaszczenia, zamiast np. poprzestać na ogólnikowym odesłaniu do przepisów Rozporządzenia, to nie można zasadnie twierdzić, że uznał okoliczności dotyczące właściciela wywłaszczanej rzeczy za pozbawione istotnego znaczenia. Ponadto przepisy Dekretu istotnie ograniczyły właścicielowi rzeczy możliwość podjęcia obrony swoich praw w postępowaniu wywłaszczeniowym w porównaniu z przepisami Rozporządzenia, ale jednocześnie nie zwolniły wnioskodawcy wywłaszczenia ani organu wywłaszczeniowego z obowiązku ustalenia właściciela rzeczy, ani z obowiązku skierowania do niego orzeczenia o wywłaszczeniu. Jeżeli ustawodawca, co wymaga podkreślenia, ustawodawca niedemokratyczny, nie zdecydował się na zwolnienie organu wywłaszczeniowego z tych obowiązków, to nie można zasadnie twierdzić, że naruszenie tych obowiązków może być akceptowane w państwie prawa i że nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Ponadto zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, "decyzja o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i tym samym pozbawieniu własności dotychczasowych współwłaścicieli jest skierowana przede wszystkim w stosunku do osób, których tej własności się pozbawia" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2015 r. sygn. akt: I OSK 1905/15). Powołany wyrok został wydany w sprawie, w której decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do osoby zmarłej, jednak skierowanie takiej decyzji do "właściciela nieustalonego", tak jak miało to miejsce w przypadku przedmiotowej nieruchomości, także wywołuje skutek w postaci braku skierowania decyzji wywłaszczeniowej do właściciela rzeczy. Wobec tego również skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do "właściciela nieustalonego" uznać należy za rażące naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wskazać, że orzekający w niniejszej sprawie Sąd co do zasady nie był związany żadnym z wyroków jakie zostały wydane przez Naczelny Sąd Administracyjnego w odniesieniu do kontrolowanego orzeczenia, bowiem zarówno przywołany w skardze wyrok z 12 lutego 2013r. sygn. akt I OSK 1717/11, jak i wyrok z 11 czerwca2014 sygn. akt I OSK 2680/12 i z 26 września 2017r. sygn. akt I OSK 2511/15 (znane Sadowi z urzędu), odnosiły się do innych nieruchomości objętych kontrolowanym orzeczeniem.

Rozpoznając niniejszą sprawę przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest w trybie nadzwyczajnej weryfikacji decyzji ostatecznej, to jest z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1953 r. - zatem oceny, czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a., należy dokonać na podstawie zgodności tego orzeczenia z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania.

Podstawę wydania orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1953 r. stanowiły przepisy art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej ustawę dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 25), przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. z 1948 r., Nr 20, poz. 138 i z 1949 r., Nr 65, poz. 527) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341). Zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. postępowanie wywłaszczeniowe, prowadzone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., miało być prowadzone dalej na tej samej podstawie, aż do wydania ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu, z tym, że odwołania miałyby rozpatrywane przez odwoławcze komisje wywłaszczeniowe.

W myśl art. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości, które zostały zajęte w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu i które znajdowały się w dniu wejścia w życie tego dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanego dekretu, dopuszczalne było także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i przewidzianych w dniu wejścia w życie powołanego dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa.

Przepis art. 1 ust. 3 tego dekretu stanowił, że wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Natomiast z treści art. 2 pkt 1 wynikało, że wywłaszczenie dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które zajęte zostały:

a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej,

b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa,

c) na cele wojskowe,

d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe cmentarze,

e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. do wywłaszczenia na podstawie tego dekretu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. R.P. Nr 86, poz. 776) w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R.P. Nr 31, poz. 205) z takimi zmianami, iż: wniosek o wywłaszczenie może obejmować poszczególne nieruchomości bądź łącznie nieruchomości położone na terenie jednej gminy lub na terenie jednej gromady, jeżeli gmina wiejska obejmuje więcej niż jedną miejscowość do wniosku załącza się tylko ogólny plan sytuacyjny, przewidziany wart. 11 § 1 pkt 1, natomiast dane przewidziane w pkt 2 i 3 tegoż § 1 i art. 17 § 2 ubiegający się o wywłaszczenie przedstawi tylko o tyle, o ile jest w ich posiadaniu; zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępowano ogłoszeniem w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi wniosek z dnia [...] września 1949r. spełniał wymagania określone w art. 10 i 11 powołanego wyżej rozporządzenia w zw. art. 4 ust. 1 pkt 2) dekretu.

Zgodnie z art. 10 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, celem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie powinien złożyć wojewodzie uzasadniony wniosek wraz z odpowiednimi załącznikami. We wniosku należy (§2):

1) wymienić i opisać rodzaj i cel zamierzonych robót, wymagających wywłaszczenia; 2) uzasadnić potrzebę wywłaszczenia ze wskazaniem przepisu prawnego, przewidującego dopuszczalność wywłaszczenia na dany cel;

3) wskazać w przybliżeniu ogólną powierzchnię terenu, przeznaczonego do wywłaszczenia, z powołaniem się na plan sytuacyjny, oraz opisać ogólnie to, co się na nieruchomości znajduje;

4) wskazać, na czym ma polegać wywłaszczenie;

5) wymienić cenę żądaną przez właściciela i ofiarowaną mu w wyniku pertraktacji, prowadzonych w celu dobrowolnego nabycia nieruchomości;

6) oznaczyć termin rozpoczęcia zamierzonych robót.

Z punktu widzenia dokonywanej przez Sąd oceny, istotna jest treść § 4 omawianego art. 10 rozporządzenia, który wprowadza wyjątki od wymogów jakie winien spełniać wniosek. I tak:

1) jeżeli wywłaszczenie jest zamierzone na cele obrony Państwa, ubiegający się o wywłaszczenie może wymienić i opisać rodzaj i cel zamierzonych robót w sposób ogólny oraz pominąć dane, wymienione w pkt. 6) § 2; te ostatnie dane można również pominąć, gdy wywłaszczenie jest zamierzone na cele kolei żelaznych użytku publicznego.

2) W przypadku, gdy wywłaszczenie dotyczy większej liczby osób, można pominąć dane, wymienione w pkt. 5) § 2.

Ten ostatni zapis czyni zatem niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 w związku z art. 10 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, poprzez nieustalenie, że nie został spełniony konieczny do wywłaszczenia wymóg poprzedzenia złożenia wniosku o wywłaszczenie przeprowadzeniem pertraktacji z właścicielem nieruchomości prowadzonych w celu dobrowolnego nabycia nieruchomości.

W myśl art. 11 § 1 rozporządzenia do wniosku należy dołączyć:

1) ogólny plan sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu, który ma ulec wywłaszczeniu;

2) wyciągi z ksiąg hipotecznych wywłaszczanych nieruchomości, jeżeli nieruchomości te posiadają hipotekę;

3) wykaz właścicieli wywłaszczanych gruntów, możliwie z podaniem ich adresów.

Dokonując oceny w tym zakresie, Sąd ma na względzie również brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 2) dekretu, który stanowi, że dane, o których mowa w pkt 3 ubiegający się o wywłaszczenie przedstawi tylko o tyle, o ile jest w ich posiadaniu.

Stosownie do art. 13 i 14 § 1 powołanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. wniosek wywłaszczeniowy podlega obwieszczeniu w gminach, w których obrębie znajduje się wywłaszczana nieruchomość. Stosownie do treści art. 14 § 2 rozporządzenia w obwieszczeniu należało podać do wiadomości, że plan sytuacyjny i inne załączniki zostały wyłożone w lokalu zarządu gminy do przejrzenie w okresie 14 dni oraz ogłosić, iż w powyższym terminie każdy zainteresowany mógł zgłosić wnioski lub sprzeciwy.

Zgodnie z art. 25 § 1 tego rozporządzenia, orzeczenie wywłaszczeniowe doręcza się wywłaszczającemu i wywłaszczonemu na piśmie. W przypadku, gdy orzeczenie dotyczy większej liczby osób, treść jego może być podana do wiadomości interesowanych za pomocą obwieszczeń publicznych we właściwych gminach.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutu naruszenia ww. przepisu wskazać należy, że Sąd podzielił stanowisko organu, iż treść akt archiwalnych wskazuje w ocenie organu, że sposób zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i decyzjach, które w nim zapadły, wskazany w dekrecie (art. 4 ust. 1 pkt 4), został zachowany w takim stopniu, że nie można przyjąć, iż doszło do rażącego naruszenia prawa.

Obwieszczenie z dnia [...].01.1950 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zostało opublikowane w [...] Dzienniku Urzędowym z dnia [...].02.1950 r. (Nr [...], poz. [...]) oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń:

- Starostwa Powiatowego [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].01.1950 r.,

- Zarządu Gminy w [...] gm. [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].03.1950 r.,

- Zarządu Gminy [...] w [...] - w dniach [...].01.1950 r. - [...].02.1950 r. Analiza treści opublikowanego obwieszczenia wskazuje, że zawierało informacje dot. położenia nieruchomości oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W dniach [...].10.1951 r. - [...].10.1951 r. na tablicy ogłoszeń Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] wywieszono obwieszczenie organu wojewódzkiego z dnia [...].09.1951 r. nr [...], w którym organ poinformowało strony o wyznaczeniu na dzień [...].10.1951 r. rozprawy wywłaszczeniowej w lokalu Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...].

Z treści protokołu oględzin nieruchomości z dnia [...].10.1951 r. wynika, że z uwagi na brak znaków granicznych i niemożność rozgraniczenia części terenów należących do osób fizycznych rozprawę wywłaszczeniową odroczono.

Obwieszczeniem z dnia [...].10.1951 r. nr [...] organ wojewódzki poinformował strony o wyznaczeniu na dzień [...].11.1951 r. nowego terminu rozprawy" wywłaszczeniowej w lokalu organu wojewódzkiego (tj. lokalu Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej). Powyższe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Gminnej Rady Narodowej w [...] w dniach [...].11.1951 r. - [...].11.1951 r.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika wprawdzie, aby ogłoszenia o ww. rozprawach zamieszczono w dzienniku urzędowym. Jednak, jak słusznie wskazał organ uchybienie w zakresie trybu podania do wiadomości stron zawiadomienia o rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa, albowiem zebrany materiał archiwalny wskazuje, że informacja o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym dotarła do części adresatów, a zatem pomimo powyższego uchybienia zapewniono stronom możliwość czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Tym bardziej, że rozprawa wywłaszczeniowa została przeprowadzona przez organ wojewódzki w dniu [...].11.1951 r., tj. w dniu wskazanym w zawiadomieniu o rozprawie.

Z akt sprawy wynika również, że stosowane obwieszczenia zostały wywieszone w urzędach gmin z informacją o wydaniu samego orzeczenia w 1953r. (k-116-114 akt).

W konsekwencji należy przyjąć, że okoliczność ww. uchybienia proceduralne, nie miały wpływu na wynik sprawy, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego.

Reasumując, z treści przytoczonych przepisów wynikają następujące konkluzje:

1) orzeczenie wydane na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. miało charakter deklaratoryjny, gdyż nieruchomość przechodziła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z dniem 9 maja 1945 r.,

2) przepisy te miały nacjonalizacyjny charakter, a akty administracyjne wydawane na podstawie tego dekretu były aktami rzeczowymi, które regulowały sytuację prawną rzeczy (nieruchomości). Regulatywne oddziaływanie takiego aktu rozciąga się na każdoczesnego właściciela, czy posiadacza nieruchomości.

Taki charakter miało orzeczenie z [...] kwietnia 1953 r., które wskazywało ujawnionych w księdze wieczystej właścicieli nieruchomości lub ich sukcesorów, a także nieruchomości, których właścicieli nie dało się ustalić. Obecnie obowiązują inne standardy w prawie materialnym i procesowym, lecz przypomnieć należy, że ocena dokonywana jest na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów.

Jak ustalił organ administracji, zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele komunikacyjne przez władze kolejowe już przed datą [...] marca 1943r.. Powyższe wynika wprost z treści orzeczenia z dnia [...].04.1953 r. w którym wskazano, że m.in. nieruchomość położona na osiedlu [...], o pow. 1079 m2, oznaczona jako działka nr [...] z bloku nr [...], została zajęta w latach 1939-1945 r. przez okupanta na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej i w dniu [...].04.1948 r. znajdowała się we władaniu [...]. Analogiczne uzasadnienie zawiera wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...].05.1949 r. nr [...].

Organ poczynił także dodatkowe ustalenia, wskazując, że również z pozyskanych przez niego zdjęć lotniczych z 1945 r., nadesłanych przez Centralne Archiwum [...] przy piśmie z dnia [...].09.2011 r. nr [...] (do sprawy nr [...]), wynika, że przedmiotowa nieruchomość, wywłaszczona na cele budowy i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, wykorzystywana była w 1945 r. na cele kolejowe, stanowiła część rozległego terenu kolejowego liczącego wiele hektarów. Także z treści opinii geodety uprawnionego Pani A. G. z [...].03.2016 r., sporządzonej z wykorzystaniem ww. zdjęć lotniczych, wynika jednoznacznie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie wykorzystywanym na cele komunikacji kolejowej - stacji rozrządowej [...].

Porównanie ww. dowodów w tym w szczególności ww. zdjęć lotniczych z 1945 roku ze zdjęciami lotniczymi wykonanych przez [...] w dniu [...].07.1944 r. w ocenie Sądu dowodzi, że ww. teren (w tym również działka nr [...] z bloku nr [...]) została zajęta przez okupanta na cele kolejowe przed ww. datą (tj. przed dniem [...].07.1944 r.). Z analizy ww. zdjęć lotniczych wynika, że obszar zajęty na cele kolejowe pod stację rozrządową [...] pomiędzy datą wykonania zdjęć z dnia [...].07.1944 r. oraz zdjęć z 1945 r. nie uległ zmianie.

Z mapy sytuacyjnej pt. "Szkic gruntów projektowanych do wywłaszczenia pod stację rozrządową [...] w powiecie i województwie [...] ", sporządzonej w 1948 r., wynika zaś, że działka nr [...] z bloku nr [...], objęta przedmiotowym postępowaniem nadzorczym (zaznaczona na planie kolorem różowym), znajdowała się we władaniu [...]. Powyższą okoliczność potwierdza również treść pisma [...] z dnia [...].05.1949 r. nr [...] (kierowanego do Ministra Komunikacji), wskazującego, iż grunty m.in. [...] zaznaczone na szkicu kolorem różowym zostały zajęte przez okupanta w okresie wojny i w chwili wejścia w życie dekretu (16.04.1948 r.) pozostawały w użytkowaniu (czy t. władaniu) [...].

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi, o braku wiarygodności przywołanych powyżej zdjęć, jak również skierowanych w odniesieniu do naniesienia spornej działki sporządzonym przez organ na "szkicu gruntów" . W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do zarzucenia organowi, iż pozyskanie przez niego zdęcia nie pochodzą z opisanego przez niego okresu czy też, że nie przedstawiają obszaru objętego niniejszym postępowaniem. Również skarżący nie przedstawili żądnych kontr dowodów na to, że dokonane przez pracownika organu "naniesienia" są nieprawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy wobec niezachowania się całości dokumentacji wywłaszczeniowej, w celu właściwego rozpoznania sprawy zasadnie organ wykazując się własną inicjatywą dokonał pozyskania spornych zdjęć, jak również przeprowadził ich analizę zaś pracownik organu dokonał w celu zobrazowania/wyjaśnienia sprawy stosownego "naniesienia". Sąd nie dopatrzył się również podstaw do tego aby zarzucić organowi naruszenie art. 24 §1 pkt. 4 i 24 §3 k.p.a i w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez uznanie, że E. R. jako dyrektor Departamentu Orzecznictwa w Ministerstwie powinna zostać wyłączona, gdyż brała udział w postępowaniach o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1953r..Art. 24§1 pkt. 4 k.p.a odnosi się bowiem do pracownika, który był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jednak z osób wymienionych w pkt. 2 i 3, których to przesłanek nie spełnia ww., która stosowny dokument opracowała w ramach obowiązków służbowych.

Odnosząc się z kolei do przytoczonego przez skarżących orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].12.1961 r. nr [...], Sąd podzielił stanowisko organu, iż dotyczy ono innych nieruchomości, nieobjętych w ww. orzeczeniem z dnia [...].04.1953 r. Wymaga bowiem podkreślenia, że część działek z [...] oraz część gruntów wsi [...] (których niniejsze postępowanie nie dotyczy) na ww. mapie została oznaczona z kolei jako teren, który nie pozostawał w użytkowaniu (czy t. władaniu) [...] w chwili sporządzenia mapy. Stąd orzeczeniem z [...].12.1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] oddaliło wniosek [...] o wywłaszczenie niektórych nieruchomości położonych na obszarze wsi [...] oraz [...]. Potwierdza to, że organ wywłaszczeniowy dokonywał ustaleń w tym zakresie w celu dojścia do prawdy materialnej. Tym samym, organ nie akceptował w sposób automatyczny każdego wniosku złożonego przez [...].

W świetle powyższego zasadnie, wbrew zarzutom skargi organ uznał, że z powyższych dowodów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu [...] w dniu [...].04.1948 r. Wniosek taki wypływa również z analizy opinii geodety uprawnionego z dnia [...].03.2016 r., sporządzonej w formie graficznej z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego zobrazowanego na ortofotomapie, która potwierdza, że ww. infrastruktura kolejowa istnieje również współcześnie. Z ww. okoliczności zatem wynika, że budowa urządzeń kolejowych na przedmiotowym gruncie (działka nr [...] z bloku nr [...]) przesądziła w sposób trwały o sposobie korzystania z tej nieruchomości, a wywłaszczona nieruchomość trwale i w sposób ciągły (co najmniej od daty wykonania zdjęć z 1944 r.) zajęta jest pod urządzenia kolejowe, aż do czasów współczesnych (2015 r.), który to fakt wyklucza możliwość władania tymi nieruchomościami przez inne podmioty niż [...]. Powyższe zaś bezspornie oznacza, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z bloku nr [...] była zajęta przez [...] na cele dekretowe również w datach wskazanych w dekrecie wywłaszczeniowym z dnia [...] kwietnia 1948 r.

W związku z powyższym zasadnie organ stwierdził, że zajęcie nieruchomości pod urządzenia kolejowe mieściło się w katalogu celów wywłaszczeniowych wskazanych wart. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a tym samym orzeczenie z dnia [...].04.1953 r. nie zostało wydane wbrew dekretowym przesłankom wywłaszczenia nieruchomości. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 dekretu wywłaszczeniowego.

Organ właściwie wyjaśnił także, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., ubiegający się o wywłaszczenie zobowiązany był zgłosić wniosek o wywłaszczenie nieruchomości do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950 r., przy czym wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 dekretu wniosek wywłaszczeniowy jest wiążący dla wojewody, o ile dotyczy potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Ten przepis - szczególnie w część mówiącej o faktycznej potrzebie wywłaszczenia - służy ocenie zasadności zarzutu, że dokonane orzeczeniem z dnia z [...] kwietnia 1953 r. wywłaszczenie, miało szerszy zakres od wnioskowanego. W tym kontekście należy wskazać, że nieruchomość - co do której dokonywana była ocena orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] kwietnia 1953r, była objęta wnioskiem o wywłaszczenie.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, świadczy o objęciu orzeczeniem całej istniejącej w dacie złożenia wniosku, infrastruktury kolejowej.

W ocenie organu, którą Sąd aprobuje, z wniosku Dyrekcji [...] - [...] w [...] z dnia [...] maja 1949 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego między innymi w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wynika, że wniosek zawierał ogólne oznaczenie przewidzianych do wywłaszczenia nieruchomości, szczegółowo oznaczonych kolorem różowym na stanowiącym jego załącznik szkicu sytuacyjnym, wskazywał podstawę prawną i cel wywłaszczenia - rozbudowa [...], ogólny opis nieruchomości oraz stwierdzenie, iż wywłaszczenie winno polegać na odjęciu prawa własności dotychczasowym właścicielom na rzecz Skarbu Państwa z dniem [...] maja 1945 r. W uzasadnieniu tego wniosku Dyrekcja [...] - [...] w [...] wskazała, że nieruchomość oznaczona jako [...] została zajęta w okresie okupacji na cle budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, a w dniu 16 kwietnia 1948 r., to jest w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., pozostawała w użytkowaniu [...]. Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 2 dekretu wniosek Dyrekcji [...] - [...] w [...] z dnia [...] maja 1949 r. został zatwierdzony przez Ministra Komunikacji w dniu [...] lipca 1949 r. Powyższe okoliczności potwierdzają także, iż wniosek wywłaszczeniowy został złożony z zachowaniem terminu określonego wart. 3 ust. 1 tego dekretu.

Organ właściwie podniósł, że zgodnie z postanowieniami art. 14 powołanego rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r., ogłoszeniem z dnia [...] stycznia 1950 r. Wojewoda [...] (a od dnia [...] kwietnia 1950 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., nr 14, poz. 130) właściwa rada narodowa poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wymienił znanych mu właścicieli, dokonał ogólnego opisu nieruchomości, wskazał, iż wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek Dyrekcji [...] - [...] w [...], zatwierdzony przez właściwego ministra, zaś wywłaszczenie polegać miało na odjęciu prawa na własność Państwa z dniem [...] maja 1945 r. Organ wywłaszczeniowy poinformował zainteresowanych o możliwości przeglądania akt sprawy w lokalu Zarządu gminy [...] i składania wniosków lub sprzeciwów, w terminie 14 dni od dnia obwieszczenia. Stosownie do powołanego art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wywieszone na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego [...] w dniach [...] stycznia 1950 r. - [...] stycznia 1950 r. i Zarządu Gminy w [...] gmina [...] w dniach [...] stycznia 1950 r. - [...] marca 1950 r. Powyższe zawiadomienie z dnia [...] stycznia 1950 r. zostało również ogłoszone w [...] Dzienniku Urzędowym nr [...]. Z akt sprawy wynika, iż żadne wnioski lub sprzeciwy nie zostały złożone w ustawowym - 14 dniowym terminie. Nadto, obwieszczeniem z dnia [...] września 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] poinformowało strony postępowania o wyznaczeniu na dzień [...] października 1951 r. rozprawy wywłaszczeniowej w lokalu Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...]. Obwieszczenie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Gminnej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] października 1951 r. i zdjęte w dniu [...] października 1951 r. W związku z brakiem znaków granicznych i niemożnością rozgraniczenia terenów należących do osób fizycznych rozprawa w przedmiocie wywłaszczenia została odroczona, a jej nowy termin został wyznaczony obwieszczeniem z dnia [...] października 1951 r. Prezydium Rady Narodowej [...], na dzień [...] listopada 1951 r. Obwieszczenie z dnia [...] października 1951 r. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Gminnej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] listopada 1951 r. i zdjęte w dniu [...] listopada 1951 r.

Znajdujący się w aktach sprawy protokół z rozprawy wywłaszczeniowej potwierdza, że została ona przeprowadzona w wyznaczonym dniu, to jest w dniu [...] listopada 1951 r. z udziałem przedstawiciela Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej, Prezydium [...] Powiatowej Rady Narodowej we [...] oraz przedstawiciela wnioskodawcy wywłaszczenia - Dyrektora [...]. Na rozprawę, mimo obwieszczenia o jej terminie, nie stawili się natomiast właściciele przedmiotowej nieruchomości. Z protokołu rozprawy wynika, iż w odniesieniu do właścicieli nieruchomości, którzy w rejestrach pomiarowych figurują jako właściciele o nieustalonych nazwiskach- nie udało się ich ustalić " ponieważ teren ten obejmuje dawne grunty parcelacyjne S. a nabywcy działek nie są ujawnieni w hipotece". W jej toku potwierdzone zostało zaistnienie przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia określonych wart. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.

W niniejszej sprawie organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję szczegółowo uzasadnił, że orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r. nie narusza rażąco prawa. Odnosząc się zatem do zarzutu nieustalenia właściciela objętej sprawą nieruchomości, należy jeszcze raz podkreślić, że jak już wspomniano we wcześniejszej części uzasadnienia, art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. zmienił art. 17 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w ten sposób, że na wnioskującego o wywłaszczenie nałożony został obowiązek dostarczenia dokumentów potwierdzających określone dane o nieruchomości, między innymi wskazanie imion, nazwisk i adresów właścicieli oraz tych osób trzecich, którym służą prawa rzeczowe na danej nieruchomości, z wymienieniem tych praw, zgodnie z księgą hipoteczną, a w jej braku na zasadzie innych odpowiednich dokumentów, przy czym wnioskujący o wywłaszczenie przedstawi te dokumenty tylko o tyle, o ile jest w ich posiadaniu. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie posiadał danych właścicieli spornej nieruchomości. W tym zakresie zasadnie posłużono się możliwościach skutecznego zawiadomienia w drodze obwieszczeń. Wskazać także należy, że również przepisy dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych – ówcześnie regulującego prowadzenie ksiąg wieczystych – nakładały na właściciela nieruchomości obowiązek ujawnienia swego prawa własności w księdze wieczystej. Stanowiły one, iż zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela (lub posiadacza nieruchomości) w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępuje się przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Z akt sprawy wynika, że takie ogłoszenia zostały dokonane. Zastosowanie się więc organu do ówcześnie obowiązujących przepisów wyklucza możliwość dokonania oceny, że nastąpiło rażące naruszenie prawa.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organu naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 6, 7, 8, 77 § 1, 78 §2, 80 i 107 §3 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony.

W ocenie Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została właściwie uzasadniona, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez Skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.