Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83f, art. 87a, art. 88
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Fundacji kwotę 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm, dalej również jako - u.o.p.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz.735 ze zm., dalej jako - kpa) wymierzył Fundacji [...]:

1) w punkcie 1.1. administracyjną karę pieniężną w kwocie 10.633,75 zł (słownie: dziesięć tysięcy sześćset trzydzieści trzy złote 75/100) za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 7 sztuk drzew gat. Klon zwyczajny rosnących na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] zgodnie z wyliczeniem przedstawionym w formie tabelarycznej w przedmiotowej decyzji;

2) w punkcie II. 1. administracyjną karę pieniężną w kwocie 47.920,00 zł (słownie: czterdzieści siedem tysięcy dziewięćset dwadzieścia złotych 00/100) za zniszczenie 22 sztuk drzew (21 sztuk gat. Klon pospolity oraz 1 sztuka gat. Dąb szypułkowy) rosnących na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] zgodnie z wyliczeniem przedstawionym w formie tabelarycznej w przedmiotowej decyzji;

3) w punkcie II.2 kwotę 14.376,00 zl (słownie: czternaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt sześć złotych 00/100), stanowiącą 30% kary, o której mowa w pkt II.1 nakazał wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;

4) w punkcie II.3 kwotę 33.544,00 zł (słownie: trzydzieści trzy tysiące pięćset czterdzieści cztery złote 00/100), stanowiącej 70% kary, o której mowa w pkt II. l odroczył na okres 5 lat;

5) w punkcie II.4 wskazał, że kwota, o której mowa w pkt II.3 jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego;

6) w punkcie II.5 wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że drzewa obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, kwotę o której mowa w pkt II.3, uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dnia 9 kwietnia 2022 r. do Urzędu Miasta wpłynęło zgłoszenie o możliwości nielegalnego zniszczenia drzew rosnących na działce nr ew. [...] położonej przy [...]. Podczas oględzin w dniu [...] maja 2022 r, przeprowadzonych przez przedstawicieli organu z udziałem przedstawiciela strony stwierdzono, że cztery drzewa gat. Klon zwyczajny wycięto w całości. Pozostały karpy o najmniejszej średnicy pnia w miejscu ścięcia: nr 1 - 2 pnie: 10 cm i 10 cm, nr 2 - 16 cm, nr 3 - 2 pnie: 10 cm i 11 cm, nr 4 - 5 pni: 11 cm, 11 cm, 9 cm, 10 cm, 11 cm. W przypadku trzech drzew usunięto poszczególne pnie z drzew wielopniowych, tj.: nr 5 - usunięto dwa pnie z drzewa siedmiopniowego, o najmniejszej średnicy 11 cm i 11 cm, nr 6 - usunięto jeden pień z drzewa siedmiopniowego, o najmniejszej średnicy 10 cm, nr 7 - usunięto jeden pień z drzewa dwupniowego, o najmniejszej średnicy 14 cm. Drzewa - gat. Klon zwyczajny o obw.: nr 8 - 2 pnie: 46 cm i 39 cm, nr 9 - 2 pnie : 50 cm 54 cm, nr 10 - 56 cm, nr 11 - 50 cm, nr 12 - 68 cm, nr 13-65 cm, nr 14-46 cm, nr 15 - 38 cm, nr 16 - 49 cm, nr 17 - 43 cm, nr 18 - 43 cm, nr 20 - 2 pnie: 52 cm 44 cm, nr 21 - 50 cm, nr 22 - 45 cm, nr 23 - 5 pni: 35 cm, 44 cm, 46 cm, 42 cm, 50 cm, nr 24-6 pni: 39 cm, 48 cm, 39 cm, 36 cm, 47 cm, 58 cm, nr 25 - 3 pnie: 47 cm, 61 cm, 47 cm, nr 26 - 47 cm, nr 27 - 38 cm, nr 28 - 3 pnie: 44 cm, 35 cm, 41 cm, nr 29 - 39 cm, nr 30 - 2 pnie: 35 cm i 37 cm oraz Dąb szypułkowy o obw.: nr 19 - 42 cm - zostały pozbawione koron do wysokości 5-6 m, ich korony zostały ścięte w zakresie powyżej 50% objętości. Zgodnie z wypowiedzią przedstawiciela strony obecnego podczas oględzin zabiegi na drzewach rosnących na działce nr ew. [...] przy [...] zostały wykonane dnia [...] kwietnia 2022 r. przez firmę A. Zdaniem przedstawiciela strony cięcia takie były wykonywane w ramach pielęgnacji co dwa lata, w celu umożliwienia dostępu światła do pomieszczeń budynku przychodni oraz zapewnienia bezpieczeństwa samochodów na istniejącym parkingu. Zgodnie z wypowiedzią przedstawiciela firmy wykonującej zlecone prace, całkowitego usunięcia drzew lub części pni z drzew wielopniowych dokonano z uwagi na błędną interpretację przepisów przez osobę wykonującą te zabiegi. Obwody pni drzew wielopniowych były mierzone każdy z osobna na wysokości 5 cm od miejsca rozwidlenia. Na podstawie dokumentów (protokołu oględzin działki nr ew. [...] oraz zdjęć wykonanych w dniu [...] marca 2022 r.) zgromadzonych podczas prowadzonego na wniosek Fundacji postępowania administracyjnego o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew będących przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania, organ jest w stanie ocenić stopień zniszczenia drzew. Porównując dokumentację zdjęciową wykonaną dnia [...] marca br. i dnia [...] maja br. jednoznacznie można stwierdzić, że korony przedmiotowych drzew zostały pozbawione gałęzi w zakresie przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Jednak strona nie uzyskała zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew, gdyż pismem z dnia [...] marca 2022 r. odstąpiła od ich usunięcia, w związku z tym organ umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania Fundacji zezwolenia na usunięcie 23 sztuk drzew z działki nr ew. [...] położonej przy ul. [...]. Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody kara za usunięcie lub zniszczenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów Fundacja jest właścicielem działki nr ew. [...] położonej przy ul. [...]. Cięcia pielęgnacyjne były wykonywane na zlecenie Fundacji. Uwzględniając powyższe uznano, że podmiotem, na który powinna zostać nałożona administracyjna kara pieniężna jest firma Fundacja. Organ przytoczył treść art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.p., który stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie drzewa lub krzewu. Zgodnie z art. 88 ust. 2 tej ustawy kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustała się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, a w przypadku jeżeli drzewo na wysokości 130 cm: posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni; nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa.

Organ wskazał, że administracyjne kary pieniężne w kwotach: pkt I - 10 633,75 zł oraz pkt II - 47 920,00 zł ustalono zgodnie z art, 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust.1 pkt 1-3, 5 i 6 ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust.1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Do ustalenia opłaty wzięto stawki określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330)

Zgodnie z art. 89 ust. 4 ww. ustawy w przypadku jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Obwody drzew, o których mowa w pkt I decyzji, wyliczono mnożąc najmniejszą średnicę i liczbę tt zgodnie z interpretacją Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2129/10): "Podkreślić należy, że według regulacji art. 89 ust. 3 zastosowanie podstawowego wzoru matematycznego na obwód koła pozwala na jego obliczenie przy wykorzystaniu długości promienia (2-πr, r - promień) lub długości średnicy (πd, d - średnica)".

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Fundacja "N." wniosła odwołanie. W odwołaniu strona zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez nałożenie kar administracyjnych, wskazanych w treści skarżonej decyzji na Fundację, podczas gdy za stronę postępowania winien zostać uznany T.B. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A., której to okoliczności organ I instancji nie zweryfikował w sposób swobodny, a co powinien uczynić przed dniem wydania decyzji;

2) rażące naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez błędne przyjęcie, że stroną niniejszego postępowania jest Fundacja, podczas gdy Fundacja nigdy nie wyrażała zgody, nie akceptowała ani nie polecała T.B. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A. dokonania usunięcia drzew ani cięć drzewostanu w zakresie, jaki finalnie został zrealizowany przez Wykonawcę;

3) rażące naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez zaniechanie przez organ I Instancji ustalenia zakresu i treści stosunku zobowiązaniowego, łączącego Fundację z T.B. - prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A., a w konsekwencji błędne uznanie Fundacji za stronę niniejszego postępowania;

4) rażące naruszenie przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia, że stroną niniejszego postępowania jest T.B. - prowadzący działalność gospodarczą pod firma A., który dokonał cięć drzewostanu bez zgody posiadacza nieruchomości;

5) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a. w z w. z art. 79 § 2 k.p.a. w z w. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, a polegające na pozbawieniu odwołującej się możliwości czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z oględzin drzew, rosnących na nieruchomości, poprzez uniemożliwienie odwołującej się składania wyjaśnień w toku przeprowadzania ww. dowodu, do czego organ był zobowiązany, a czemu uchybił;

6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności na wydaniu skarżonej decyzji z zaniechaniem ustalenia przez organ zakresu i treści stosunku zobowiązaniowego, łączącego odwołującą się z wykonawcą, tj. okoliczności szczególnie istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

7) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w z w. art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji;

8) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonego orzeczenia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń, na których oparł się organ I rozpoznający niniejszą sprawę, co uniemożliwia zrozumienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również czyni niemożliwym dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ II instancji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Nadto na zasadzie art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

a) załączonych dokumentów, tj. faktury VAT z dnia [...].04.2022 r.; pisma z dnia [...].03.2022 r.; decyzji z dnia [...].04.2022 r" znak: [...] - celem wykazania faktów: zakresu zlecenia, dokonania cięć przez wykonawcę bez wiedzy i zgody odwołującej się;

b) zeznań świadków: E.A. i J.O. - wszyscy świadkowie celem wykazania faktów: zakresu zlecenia, dokonania cięć przez wykonawcę bez wiedzy i zgody odwołującej się;

c) przesłuchania odwołującej się - za Fundację "N." S.K. - Wiceprezes Zarządu - celem wykazania faktów: zakresu zlecenia, dokonania cięć przez wykonawcę bez wiedzy i zgody odwołującej się;

d) opinii biegłego dendrologa - na okoliczność dokonania cięć w granicach przewidzianych obowiązującymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie rozpoznawcze w sposób wadliwy. W pierwszej kolejności strona wskazała na naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p. Powyższe doprowadziło do błędnego uznania za stronę niniejszego postępowania Fundacji, podczas gdy ww. status winien zostać przypisany T.B. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A. Wskazać bowiem należy, że stosownie do brzmienia art. 28 k.p.a.: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 88 ust. 2 u.o.p., pieniężne kary administracyjne, wskazane w treści ust. 1 w.w. przepisu są nakładane na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie lub usunięcie drzew bądź krzewów musi być zatem poprzedzone ustaleniem, kto usunął lub zniszczył drzewa i krzewy, jeżeli posiadacza bądź właściciela nieruchomości z podmiotem trzecim, który dokonał zniszczenia bądź usunięcia, łączy jakaś umowa konieczne jest ustalenie przez organ jej zakresu i dokonanie oceny, czy do usunięcia bądź zniszczenia drzew lub krzewów doszło w ramach łączącej strony umowy, czy też z jej naruszeniem, uprawniającym do przyjęcia, że do usunięcia drzewa łub krzewu doszło bez zgody posiadacza nieruchomości. Strona wskazała, że organ zaniechał podjęcia działań w ww. zakresie i poczynienia jakichkolwiek ustaleń, ograniczając się wyłącznie do bezpodstawnego, niezgodnego ze stanem rzeczywistym stwierdzenia, że "Cięcia pielęgnacyjne były wykonywane na zlecenie Fundacji" (vide: str. 4 skarżonej decyzji). Powyższe nie polega na prawdzie, albowiem Fundacja nigdy nie wyrażała zgody na wycięcie bądź przycięcie drzew, wskazanych szczegółowo w treści skarżonej decyzji w zakresie większym niż jest to dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa. Tym samym Fundacja kategorycznie zaprzeczyła jakoby do usunięcia bądź uszkodzenia ww. drzew doszło na je polecenie. Fundacja "N." jako Zamawiający zawarła z T.B. - prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A. jako Wykonawcą ustną umowę zlecenia, której przedmiot stanowiła wyłącznie pielęgnacja zieleni, porastającej stanowiącą własność odwołującej się nieruchomość o nr ewidencyjnym [...], położonej w [...]. Nie sposób przyjąć zatem, że Fundacja akceptowała bądź wyrażała zgodę na wykonanie cięć drzewostanu w zakresie zrealizowanym przez T.B. - prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A., albowiem odwołująca się nie miała nawet świadomości że zakres prac przekroczy ustalony wymiar.

Ponadto, zdaniem strony, powołane w uzasadnieniu skarżonej decyzji postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, prowadzone pod znakiem [...], pozostaje bez związku ze stanem faktycznym niniejszej sprawy. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek Odwołującej się w związku z planowaną inwestycją, z której Fundacja finalnie się wycofała. Powyższe skutkowało cofnięciem wniosku w powyższym zakresie przez odwołującą się i w konsekwencji umorzeniem postępowania, mocą decyzji z dnia [...].04.2022 r. Skarżąca zarzuciła również, że organ I Instancji pozbawił ją możliwości czynnego udziału w toku oględzin drzew, ponieważ pomimo deklarowanej i sygnalizowanej przez przedstawiciela strony woli składania wyjaśnień, organ miał uniemożliwić przedstawicielowi Fundacji wypowiedzenie się i składanie wniosków.. Nadto, co istotne, organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i innych podanych w petitum odwołania, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Fundację od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2022 r., znak: [...] wymierzającej Fundacji administracyjną karę pieniężną w kwocie 10.633,75 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 7 sztuk drzew oraz w kwocie 47.920,00 zł za zniszczenie 22 sztuk drzew rosnących na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 88 ust. 1 i 3 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji

W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości jest zasadą, którą ustanawia art. 83 ust. 1 u.o.p. Zezwolenie to jest wydawane na wniosek posiadacza nieruchomości, który jednocześnie może być jej właścicielem. Wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów lub drzew przewiduje art. 83f u.o.p.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że strona nie uzyskała zezwolenia na usunięcie drzew z działki o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]. Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 88, art. 85 ust. 1 i art. 89 ust. 1 u.o.p. Organ wskazał, że pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną przez art. 87a ust. 5 u.o.p. Na podstawie treści powołanego przepisu za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ustępie 2 tego przepisu. Ten ostatni przepis wskazuje, jakie prace w obrębie korony drzewa są dopuszczalne. W świetle więc tego przepisu, nie mogą one prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych (pkt 1); utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa (pkt 2); wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa (pkt 3). Usunięcie zatem gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony wyżej, stanowi zniszczenie drzewa, a zatem podlega karze określonej w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, w szczególności protokołu oględzin z dnia [...] maja 2022 r. przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji z udziałem przedstawiciela strony, na terenie działki nr ew. [...] położonej przy [...] doszło do wycięcia w całości czterech drzew gat. Klon zwyczajny, pozostały karpy o najmniejszej średnicy pnia w miejscu ścięcia: nr 1 - 2 pnie: 10 cm i 10 cm, nr 2-16 cm, nr 3 - 2 pnie: 10 cm i 11 cm, nr 4 - 5 pni: 11 cm, II cm, 9 cm, 10 cm, 11 cm. W przypadku trzech drzew usunięto poszczególne pnie z drzew wielopniowych, tj.: nr 5 - usunięto dwa pnie z drzewa: siedmiopniowego, o najmniejszej średnicy 11 cm i 11 cm, nr 6 - usunięto jeden pień z drzewa i siedmiopniowego, o najmniejszej średnicy 10 cm, nr 7 - usunięto jeden pień z drzewa dwupniowego, o najmniejszej średnicy 14 cm. Natomiast drzewa gat. Klon zwyczajny o obw.: nr 8 - 2 pnie: 46 cm i 39 cm, nr 9 - 2 pnie : 50 cm i 54 cm, nr 10 -56, cm, nr 11 -50 cm, nr 12 -68 cm, nr 13 - 65 cm, nr 14-46 cm, nr 15-38 cm, nr 16 - 49 cm, nr 17 - 43 cm, nr 18 - 43 cm, nr 20-2 pnie: 52 cm i 44 cm, nr 21- 50; cm, nr 22 - 45 cm, nr 23 - 5 pni: 35 cm, 44 cm, 46 cm, 42 cm, 50 cm, nr 24-6 pni: 39 cm, 48 cm, 39 j cm, 36 cm, 47 cm, 58 cm, nr 25-3 pnie: 47 cm, 61 cm, 47 cm, nr 26 - 47 cm, nr 27 - 38 cm, nr 28 - 3| pnie: 44 cm, 35 cm, 41 cm, nr 29 - 39 cm, nr 30-2 pnie: 35 cm i 37 cm oraz Dąb szypułkowy o obw. nr 19 - 42 cm zostały pozbawione koron do wysokości 5-6 m, ich korony zostały ścięte w zakresie powyżej 50% objętości. Powyższe okoliczności na gruncie niniejszej sprawy pozostają bezsporne, wynikają bowiem z przywołanego protokołu oględzin oraz załączonej do niego dokumentacji fotograficznej. Faktu wycięcia drzew nie kwestionuje również strona. Wyliczenia dotyczące pomiarów zniszczonych lub uszkodzonych drzew oraz zastosowanych stawek, przedstawione w formie tabelarycznej w zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz nie budzą żadnych wątpliwości.

W ocenie Kolegium istotą sporu pozostaje natomiast kwestia ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za dokonane usunięcie drzew oraz zniszczenie drzew. Z ustaleń organu I instancji dokonanych w toku oględzin - zgodnie z wypowiedzią przedstawiciela strony obecnego podczas tej czynności procesowej - zabiegi na drzewach zostały wykonane dnia [...] kwietnia 2022 r. przez firmę A. Zdaniem przedstawiciela strony cięcia takie były wykonywane w ramach pielęgnacji co dwa lata, w celu umożliwienia dostępu światła do pomieszczeń budynku przychodni oraz zapewnienia bezpieczeństwa samochodów na istniejącym parkingu. Zgodnie z wypowiedzią przedstawiciela firmy wykonującej zlecone prace, całkowitego usunięcia drzew lub części pni z drzew wielopniowych dokonano z uwagi na błędną interpretację przepisów przez osobę wykonującą te zabiegi. Obwody pni drzew wielopniowych były mierzone każdy z osobna na wysokości 5 cm od miejsca rozwidlenia. Kolegium stwierdziło, że sposób ustalenia stopnia zniszczenia drzew uznać należy za prawidłowy. Organ I instancji dokonał tego na podstawie oględzin, a także z wykorzystaniem zdjęć wykonanych w dniu [...] marca 2022 r. zgromadzonych podczas prowadzonego na wniosek Fundacji postępowania administracyjnego o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew będących przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania. Porównując dokumentację zdjęciową wykonaną dnia [...] marca 2022 r. i dnia [...] maja 2022 r. jednoznacznie można stwierdzić, że korony przedmiotowych drzew zostały pozbawione gałęzi w zakresie przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Organ odwoławczy powołał się na art, 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Oznacza to, że organ I instancji mógł, a w kontekście obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. dotyczącego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego miał taki obowiązek wykorzystać dostępną dokumentację fotograficzną sporządzoną na potrzeby prowadzonego przez siebie postępowania w innej sprawie, skoro dotyczyło to przedmiotowych drzew. W ten sposób za udowodnioną uznać należy okoliczność zniszczenia drzew określonych w protokole oględzin nieruchomości i znajdujących się na niej drzew z dnia [...] maja 2022 r. poprzez usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 u.o.p. Ponadto o fakcie usunięcia i zniszczenia drzew świadczą zdjęcia załączone do zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2022 r. otrzymanego przez organ I instancji, w oparciu o które organ wszczął przedmiotowe postępowanie z urzędu. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji miał możliwość powołania się na swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, jest to również dowód wskazujący, że strona była świadoma obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. W ocenie organu wniosek zawarty w odwołaniu o powołaniu biegłego dendrologa na okoliczność dokonania cięć w granicach przewidzianych obowiązującymi przepisami prawa ocenić należy jako zbędny.. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter- fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 1076/19, CBOSA). Ponadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, która w określonych sytuacjach umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do głębokich cięć w koronach drzew szczegółowo wymienionych w treści zaskarżonej decyzji, w ocenie Kolegium powołanie biegłego dendrologa nie jest konieczne do wykazania, że doszło do zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p.

Następnie organ wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, tj. w przedmiotowej sprawie sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew jak i przekroczenie zakresu dopuszczalnych prac pielęgnacyjnych. Bezprawne usunięcie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie (por.m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 541/16, CBOSA). Dlatego nie można podzielić tych zarzutów podniesionych w odwołaniu, które zmierzają do wykazania, że to nie odwołująca się Fundacja "N.", a firma T.B. - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. dokonująca wycinki, powinna ponosić odpowiedzialność administracyjną za bezprawną wycinkę przedmiotowych drzew. Skoro bowiem Fundacja powierzyła dokonanie wycinki osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób, jak za działania własne, tym bardziej, że materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do ustalenia, że osoby dokonujące wycinki naruszyły zakres udzielonego im przez skarżącą zlecenia. Na gruncie art. 88 ust 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie ma bowiem znaczenia okoliczność, czy Fundacja była sprawczynią deliktu, czy posłużyła się osobami trzecimi, ani to, że nie miała zamiaru wycinania przedmiotowych drzew, bowiem usunięcie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie musi być działaniem zamierzonym. W niniejszej sprawie, w ocenie Kolegium, nie ulega wątpliwości, że usunięcie drzew oraz przycięcie gałęzi (korony drzew) dokonywane było na zlecenie Fundacji. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości, może być rozważane jako okoliczność zwalniająca z odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Tym samym za niezasadny należy uznać argument skarżącej Fundacji dotyczący nie ustalenia przez organy czy osoba dokonująca wycinki na zlecenie skarżącej nie przekroczyła swego zlecenia i nie dokonała wycinki w większym zakresie niż zostało jej to zlecone przez skarżącą. Powyższa okoliczność jest bowiem bez znaczenia dla sprawy. Wobec powyższego za bezpodstawny uznać należy zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p. W konsekwencji za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie należało ustalić zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Do ustalenia opłaty wzięto stawki określone dla gat. Klon zwyczajny oraz Dąb szypułkowy w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, a w przypadku jeżeli drzewo na wysokości 130 cm: posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni; nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa.

Wobec powyższego za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 7 sztuk drzew gat. Klon zwyczajny należało wymierzyć kwotę 10.633,75 zł (słownie: dziesięć tysięcy sześćset trzydzieści trzy złote 00/100). natomiast za zniszczenie 22 sztuk drzew (21 sztuk gat. Klon pospolity oraz 1 sztuka gat. Dąb szypułkowy) należało wymierzyć administracyjną karę pieniężną w kwocie 47.920,00 z i (słownie: czterdzieści siedem tysięcy dziewięćset dwadzieścia złotych 00/100).

W niniejszej sprawie zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p. termin uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew w kwocie 10.633,75 zł oraz 30% kary z 47.920,00 zl, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna. Natomiast termin płatności kwoty 33.544,00 zł stanowiącej 70% wysokości kary pieniężnej w wysokości 47.920,00 zl należało odroczyć, zgodnie z art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p., na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew wykazanych w punkcie II zaskarżonej decyzji nie wyklucza zachowania ich żywotności.

Przechodząc do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę odwołującą się Kolegium wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, by została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Stronie umożliwiono aktywny udział w postępowaniu administracyjnym, m.in. przez zawiadomienie o jego wszczęciu oraz dodatkowym zawiadomieniu, przed wydaniem decyzji, o możliwości przeglądania akt sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące utrudniania zapoznania się strony z aktami sprawy nie znajdują potwierdzenia w aktach. W sprawie nie doszło również do naruszenia pozostałych przepisów procedury administracyjnej, wymienionych w treści odwołania.

W ocenie Kolegium wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków E.A. i J.O., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ma znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. znak [...] Fundacja "N." (dalej również jako - Fundacja) wniosła skargę. Skarżonemu orzeczeniu Fundacja zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji, nakładającej kary administracyjne na Fundację, podczas gdy za stronę postępowania winien zostać uznany T.B. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A.;

2) rażące naruszenie przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez błędne przyjęcie, iż Stroną niniejszego postępowania jest Fundacja, podczas gdy Fundacja nigdy nie wyrażała zgody, nie akceptowała ani nie polecała T.B. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A. dokonania usunięcia drzew ani cięć drzewostanu w zakresie, jaki finalnie został zrealizowany przez Wykonawcę;

3) rażące naruszenie przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia zakresu i treści stosunku zobowiązaniowego, łączącego Fundację z T.B. - prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A., a w konsekwencji błędne uznanie Fundacji za Stronę niniejszego postępowania;

4) rażące naruszenie przepisów prawa postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia, iż Stroną niniejszego postępowania jest T.B. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A., który dokonał cięć drzewostanu bez zgody posiadacza nieruchomości;

5) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z 78 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., mających istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez nieprzeprowadzenie przez Organ dowodów, zawnioskowanych przez skarżącą na łamach odwołania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki wskazane w dyspozycji przepisu art. 78 § 2 k.p.a., a wnioskowane dowody dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

6) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z 78 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez ich niezastosowanie, polegające na niewydaniu oraz niedoręczeniu skarżącej postanowienia w przedmiocie nieuwzględnienia wniosków dowodowych, zawnioskowanych przez skarżącą na łamach odwołania;

7) naruszenie przepisów postępowania.tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności na wydaniu skarżonej decyzji z zaniechaniem ustalenia przez organ zakresu i treści stosunku zobowiązaniowego, łączącego skarżącą się z wykonawcą tj. okoliczności szczególnie istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

8) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji;

9) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonego orzeczenia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń, co uniemożliwia zrozumienie zasadności przesłanek, którymi kierował się Organ przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również czyni niemożliwym dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Stawiając powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; oraz na podstawie 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto, odnośnie złożonych wniosków dowodowych, powołując się na art. 78 k.p.a. skarżąca wskazała, że jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a. wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego jedynie w sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być przeprowadzony przez organ. Organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają lub wnioskują o dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej - p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art.145 § 1pkt lit. 1 "c" p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew7 i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330). Na mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia na skarżącą Fundację nałożona została kara pieniężna za usunięcie i zniszczenie drzew. Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie drzewa lub krzewu. W myśl art. 88 ust. 2 kara, o której mowa w ust. 1 jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. W art. 87a ustawa określa co należy rozumieć przez zniszczenie drzewa. Zgodnie z treścią art. 87a ust. 5 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa. Ust. 2 art. 87a stanowi, że prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

W myśl ust. 3 art. 87a zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg. Stosownie do treści ust. 4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla stwierdzenia iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., które zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usuniecie gałęzi nie nastąpiło w celu o którym mowa w art. 87a ust. 2.

W badanej sprawie, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz powołując się na fakty znane z urzędu organ przyjął, że stan faktyczny sprawy wyczerpał dyspozycję art. 87a ust. 5 u.o.p., a zatem że doszło do zniszczenia 22 sztuk drzew. Zauważyć jednak trzeba, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że w.w. okoliczności wynikające z art. 87a ust. 2 i ust. 5 w stanie faktycznym sprawy zostały spełnione. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika bowiem jaki był stan 22 drzew, w tym 21 gatunku Klon zwyczajny i 1 drzewo gatunku Dąb szypułkowy na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] przed poddaniem ich zabiegom pielęgnacyjnym w kwietniu 2022 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w szczególności czy usunięcie gałęzi nastąpiło w wymiarze ponad 50 % korony drzewa, w aktach sprawy brak jest bowiem dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. W tym zakresie organy obydwu instancji powołują się postępowanie administracyjne przeprowadzone z wniosku Fundacji o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew, w którym to postępowaniu w dniu [...] marca 2022 r. przeprowadzone zostały oględziny i ustalono stan przedmiotowych drzew na działce nr ewid. [...]. Z wizji lokalnej w dniu [...] marca 2002 r. sporządzono protokół oraz wykonano materiał fotograficzny. Ponieważ jednak protokół z wizji lokalnej z dnia [...] marca 2022 r. wraz z materiałem fotograficznym obrazującym stan drzew w tej dacie nie został włączony do materiału dowodowego niniejszej sprawy, zasadne jest stwierdzenie że istotne okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej obecnie sprawy nie zostały wyjaśnione. Ma oparcie w treści art. 75 § 1 kpa stanowisko organu, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Takim dowodem może być oczywiście również protokół z oględzin przeprowadzonych w innym postępowaniu administracyjnym. Należy jednak mieć na uwadze, że dla uznania, iż spełniona została określona, istotna dla sprawy okoliczność stanu faktycznego konkretnej sprawy administracyjnej wymagane jest przedstawienie na tę okoliczność dowodu. W myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodu na ziszczenie się przesłanek z art. 87a u.o.p., ponieważ nie wykazano stanu drzew przed poddaniem ich zabiegom w dniu [...] kwietnia 2022 r. Wyjaśnić przy tym należy, że ze względu na zasadnicze znaczenie omawianego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego w omawianym zakresie, a następnie jego ocena którą, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 kpa, winien przeprowadzić organ orzekający w sprawie.

W badanej sprawie organ przeprowadził błędną wykładnię art. 77 § 4 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, przytoczony przepis nie dawał podstawy do przyjęcia, że materiał dowodowy uzyskany w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew dowodzi, że doszło do zniszczenia drzew. Materiał ten może co najwyżej obrazować stan drzew w dacie poprzedzającej wykonanie określonych prac w kwietniu 2022 r. Dopiero łączna ocena zebranego materiału dowodowego zebranego w powyższej sprawie dotyczącej zezwolenia na usuniecie drzew oraz w sprawie o wymierzenie kary za zniszczenie drzew i wynikające stąd porównanie stanu przedmiotowych drzew z okresu poprzedzającego wykonanie prac w kwietniu 2022 r. oraz ich stanu po wykonaniu tychże prac, stanowi podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów u.o.p.

W ocenie Sądu w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym wymierzenia kary za usuniecie 7 drzew gatunek Klon zwyczajny zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 kpa., ponieważ organ nie wyjaśnił przesłanek oraz sposobu zastosowania przepisów u.o.p. dotyczących wymierzenia kar za usuniecie drzew. W szczególności wskazać należy na przepis art. 83f u.o.p., który określa wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 tej ustawy przepisów art. 83 ust. 1 (dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew) nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,

b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Z kolei w myśl art. 89 ust. 6 i 7 u.o.p. w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50% ( ust. 6). W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej ( ust. 7).

Do okoliczności wynikających z przytoczonych powyżej przepisów ustawy, w stanie faktycznym sprawy, organ nie ustosunkował się w żaden sposób, pomimo tego że mogły one mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z treści zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynika, że kara za usunięcie drzew została ustalona w oparciu o przepis art. 89 ust. 4 u.o.p., który dotyczy ustalenia wysokości kary za usunięcie drzewa przy braku kłody, jednakże organ w żaden sposób nie odniósł się do tej okoliczności i nie uzasadnił powodów zastosowania w.w. przepisu ustawy, jak również nie ustosunkował się do pozostałych przewidzianych w ustawie w.w. przypadków, które mogły mieć wpływ na obniżenie kary pieniężnej lub odstąpienie od jej wymierzenia.

W pozostałym zakresie stanowisko organu ocenić należy jako prawidłowe. Bezspornie skarżąca jest właścicielem oraz posiadaczem działki o nr ewid. [...] położonej przy [...], na której znajdują się przedmiotowe drzewa, nadto w toku postępowania skarżąca podała, że zleciła przedsiębiorcy wykonanie czynności pielęgnacyjnych przy przedmiotowych drzewach.

Stosownie do treści art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Wskazać należy, że w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego, bowiem do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (porównaj: wyrok NSA z dn. 3 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 488/08 Lex nr 557065, wyrok NSA z dn. 11 marca 2009 r., II OSK 329/09 Lex nr 529956). Poza tym wskazać należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie posiadacza nieruchomości na usunięcie drzew i krzewów czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził (por. wyrok NSA z dn. 11 marca 2009 r., sygn. II OSK 329/08).

Skoro zatem Fundacja powierzyła dokonanie wycinki osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób. Na gruncie art. 88 ust 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie ma bowiem znaczenia okoliczność, czy Fundacja "N." była sprawczynią deliktu, czy posłużyła się osobami trzecimi, ani to, że nie miała zamiaru wycinania przedmiotowych drzew, bowiem usunięcie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie musi być działaniem umyślnym.

W konsekwencji powyższego, jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu, który nie uwzględnił wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność zakresu zlecenia przedsiębiorcy wykonania określonych prac pielęgnacyjnych. W realiach sprawy okoliczności na które miałby być przeprowadzony dowód z przesłuchania świadków nie ma bowiem dla sprawy istotnego znaczenia. W ocenie Sądu, w obecnym stanie sprawy, nie zachodziły również podstawy, o których mowa w art. 84 kpa do powołania biegłego w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez sporządzenie opini biegłego z dziedziny dendrologii. Stanowisko organu oraz powołana w tym zakresie argumentacja zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazać należy, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy zgłoszony w skardze zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na każdym etapie postępowania strona mogła korzystać ze swych praw procesowych, w tym brała również udział w oględzinach w dniu [...] maja 2022 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a. decyzje organów obydwu instancji zostały uchylone. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wytyczne i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.