Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 101/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 2, art. 124 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 107 § 1, art. 7, art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A.B., H.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości i sprawy ze skargi H.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości; oddala skargi /-/ E. Brychcy /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Starosta W. decyzją z dnia [...] listopada 2009r. (Nr [...]) na podstawie art. 124 w zw. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U Nr 173, poz. 1219 ze zm.) z uwzględnieniem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2009r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 oraz art. 104 kpa ograniczył sposób korzystania z nieruchomości składającej się z działki nr [...]położonej w miejscowości T. G., obręb T. G., gmina N., poprzez zezwolenie Polskim Sieciom Elektroenergetycznym Operator SA z siedzibą w K.- J. na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], w tym na podwieszenie przewodów po trasie istniejącej linii 220 kV [...]przeznaczonej do rozbiórki, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu.

Starosta W. decyzją z dnia [...] listopada 2009r. (Nr [...]) na podstawie art. 124 w zw. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U Nr 173, poz. 1219 ze zm.) z uwzględnieniem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2009r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 oraz art. 104 kpa ograniczył sposób korzystania z nieruchomości składającej się z działek nr [...],[...],[...] i nr [...] położonych w R., gmina N., poprzez zezwolenie Polskim Sieciom Elektroenergetycznym Operator SA z siedzibą w K. – J. na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] , w tym na posadowienie na nieruchomości słupa linii (słup nr 135) i podwieszenie przewodów po trasie istniejącej linii 220 kV [...] przeznaczonej do rozbiórki, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu.

Przebieg linii przez opisane nieruchomości określony został na mapach stanowiących załączniki do powyższych decyzji.

Zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu na nieruchomości w celu wykonania prac budowlano-montażowych związanych z przebudową linii elektroenergetycznej, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii elektroenergetycznej.

Nadto Starosta zobowiązał Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator SA do przywrócenia wymienionych nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu prac o jakich mowa wyżej. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi przysługuje odszkodowanie za poniesione szkody. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększy się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Nadto obu decyzjom nadano rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o EURO oraz wskazano, że ostateczna decyzja stanowi podstawę dokonania wpisu do ksiąg wieczystych zgodnie z art. 124 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na skutek odwołania wniesionego przez H. B. od decyzji Starosty W. z [...] listopada 2009r. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. ([...] ) na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji w części orzekającej o "ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości składającej się z działki nr [...] położonej w miejscowości T. G., obręb T. G., gmina N., dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą nr [...], a właścicielem jest H. B." i w tym zakresie orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o powierzchni 0.9993 ha z działki nr [...]o powierzchni 6.2931 ha położonej w miejscowości T. G., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb T. G., ark. Mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność H. B .

Na skutek odwołania wniesionego przez H. B. i A. B. od decyzji Starosty W. z dnia [...] listopada 2009r. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji w części orzekającej o "ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości składającej się z działek nr [...],[...],[...] i nr [...] położonych w R., gmina N." i w tym zakresie orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o powierzchni 0.0089 ha z działki nr [...]o powierzchni 2.3346 ha położonej w R., gmina N., KW nr [...], z części nieruchomości o powierzchni 1.0991 ha z działki nr [...]o powierzchni 3.8089 ha położonej w R., gmina N., KW nr [...], z części nieruchomości o powierzchni 0.0151 ha z działki nr [...] o powierzchni 0.7900 ha położonej w R., gmina N., KW nr [...], z części nieruchomości o powierzchni 1.3388 ha z działki nr [...] o powierzchni 7.9427 ha położonej w R., gmina N., KW nr [...].

W uzasadnieniu obu decyzji Wojewoda wskazał, że na podstawie całości akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie ustalił, że Polskie Sieci Elektroenergetyczne - Operator S.A. wystąpiły o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku ustawą z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jednocześnie wskazano, że teren inwestycji zajmować będzie obszar, w granicach rozgraniczających inwestycji, tj. 2x27 m, o powierzchni 9.993 m² dla działki [...] oraz o powierzchni 24.619 m² dla działek nr [...],[...] , [...] i nr [...].

We wniosku podano m.in., iż budowa wyżej opisanej linii stanowi, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. z 2007 r. nr 192, poz. 1385 ze zm.), część przedsięwzięcia Euro 2012 określonego w pkt. 92 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia jako "rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej." Nadto podano, iż nie udało się zawrzeć porozumienia z właścicielami nieruchomości i zawrzeć umowy, na podstawie której możliwe byłoby zrealizowanie przedmiotowej inwestycji. Właściciel nie wyraził także zgody na samo założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii bez ustanowienia na niej służebności.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] czerwca 2009 r. ustalił lokalizację inwestycji na rzecz Polskich Sieci Elektroenergetycznych -Operator S.A. z siedzibą w K. – J., polegającej na budowie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...]od słupa nr 80 (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr 10, na terenie gmin K., K., Ś. W ., D., N., W., K., S., S., G., K.B., województwo wielkopolskie.

Następnie Wojewoda wskazał, że w dniu 1 października 2009r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, na którą właściciel nieruchomości się nie stawił pomimo prawidłowego powiadomienia.

Pismem z 7 października 2009 r. Wojewoda zawiadomił strony, w trybie art. 10 §1 Kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie oraz zgłoszonych żądań.

Wobec powyższych ustaleń Wojewoda w pierwszej kolejności podkreślił, że prawo własności jest w Rzeczypospolitej Polskiej chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). Nie oznacza to jednak, że jest ono prawem absolutnym i bezwzględnym. Konstytucja dopuszcza bowiem w art. 64 ust. 1 możliwość ograniczenia praw właścicielskich, tyle, że w drodze ustawy i w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 stycznia 2000 r. P 11/08, OTK 2000, nr 1, poz. 3, uznał, że warunkiem dopuszczalności każdego ustawowego ograniczenia praw i wolności jednostki jest istnienie konieczności takiego ograniczenia, bez którego przy użyciu środków mniej uciążliwych dla obywatela i słabiej ingerujących w sferę jego praw i wolności nie można osiągnąć założonego celu.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż przedmiotowa inwestycja została ujęta w pkt. 92 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. z 2007 r., Nr 192, poz. 1385 ze zm.) jako "Rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej". Stąd inwestycja ta podlega reżimowi ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. z 2007 r., Nr 173, poz. 1219 ze zm.).

Na podstawie art. 23 ustawy o Euro, została przez Wojewodę wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 polegającego na budowie odcinka napowietrznej linii dwutorowej 400 kV relacji [...].

Stąd wobec nieuregulowania w wyżej wymienionej specustawie kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości związanych z realizacją przedsięwzięć EURO 2012, zastosowanie ma ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Celem publicznym, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami jest m.in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 ustawy).

Zgodnie z treścią art. 112 ust. 3 u.g.n., wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.

W myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy inwestor realizujący cele publiczne na nieruchomościach nie stanowiących jego własności, nie uzyska zgody właścicieli na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., może zgodnie z art. 124 ust. 2 wystąpić do organu administracji publicznej o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wydana w trybie art. 124 ustawy zastępuje zgodę właściciela na wejście w teren nieruchomości. Decyzja ta podlega także natychmiastowemu wykonaniu.

Marginalnie Wojewoda wskazał, iż zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy EURO 2012, znajdującym się w rozdziale 4 pod nazwą "Przygotowanie przedsięwzięć Euro 2012", w sprawach uregulowanych w tym rozdziale nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to m.in., iż lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

W myśl art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, udzielenie zezwolenia na ograniczenie korzystania winno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

W odwołaniu odwołujący się podnosił, że w czasie negocjacji mających miejsce 10 października 2007r. wyraził zgodę na przeprowadzenie takiej inwestycji lecz pod pewnymi warunkami. W związku zaś z brakiem sprzeciwu ze strony inwestora był przekonany o pomyślnym zakończeniu rokowań. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rokowania mają na celu zapoznanie obu stron ze wzajemnymi stanowiskami. Dopiero jednak osiągniecie zgody wszystkich uczestników tego procesu i złożenie zgodnych oświadczeń woli stron należy traktować jako osiągniecie porozumienia.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje o bezskuteczności dalej prowadzonych rokowań (pisma z 23 czerwca 2009r. i 28 lipca 2009r.), proponujące ustanowienie służebności przesyłu i wypłatę odszkodowania z tytułu tej służebności w oparciu o opinię sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego J. D. lub wyrażenie zgody na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetyczne 400 kV, na co odwołujący się nie wyraził zgody. Nadto w celu uzgodnienia rozbieżnych stanowisk przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której mimo prawidłowego zawiadomienia właściciel działki nie stawił się.

W niniejszej sprawie zaistniała zatem przesłanka związana z niemożnością ograniczenia prawa własności odwołujących się w drodze umowy cywilnej. Powyższe wynika z faktu braku zgody właścicieli na wykonanie inwestycji i nie zawarciu umowy, po przeprowadzeniu rokowań w tym zakresie. Wskazać przy tym należy, iż niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (jak to ma miejsce w przedmiotowym postępowaniu).

W tym miejscu Wojewoda wskazał odwołującemu się, iż inwestor prawidłowo rokował w zakresie wypłaty rekompensaty (odszkodowania) z tytułu zajęcia przedmiotowych nieruchomości w pasie technologicznym projektowanej linii. Ustalenie odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości oraz za wyrządzone na nieruchomości szkody w myśl art. 124 ust. 4 in fine w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będzie przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Nadto w ocenie Wojewody wskazać należy na najnowsze stanowisko doktryny prawa, zgodnie z którą "przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości - przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie - na podstawie art. 3052 §1 k.c. - służebności przesyłu albo złożyć do Starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 u.g.n. (Gerard Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna" wyd. Lexis Nexis, wyd. 1 Warszawa 2008 r. s. 80).

Jak zatem wynika z powyższego - inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego skorzystania z obu rozwiązań - uzyskania decyzji w trybie art. 124 u.g.n., albo zawarcia umowy z właścicielem nieruchomości, ustanawiającej służebność przesyłu (względnie zwrócenia się do sądu z żądaniem ustanowienia takiej służebności).

W odniesieniu do kolejnego zarzutu zawartego w odwołaniu, wskazano, że strony zostały prawidłowo zawiadomione zgodnie z art. 10 kpa. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co też strony uczyniły osobiście w dniu 16 grudnia 2009r. Pełnomocnicy – W. S. oraz Z. N. zostali natomiast ustanowieni już po upływie terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Skoro przystąpili do sprawy jeszcze przed wydaniem decyzji zostali zawiadomieni o rozstrzygnięciu II instancji. Nadto zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy o EURO odwołanie stron od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, zatem przychylenie się do wniosku pełnomocników stron wiązałoby się z nieuzasadnionym przedłużaniem postępowania.

Nadto Wojewoda argumentował, że stosownie do treści art. 124 ust. 4 ustawy, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu ciągów, przewodów i urządzeń (...). Jeżeli natomiast przywrócenie do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, to właścicielowi należy się odszkodowanie ustalane na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n.

Zgodnie z art. 124 ust. 5 u.g.n., jeżeli przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z niej w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, to może on żądać aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej albo występujący z wnioskiem, nabył od niego nieruchomość w drodze umowy.

W myśl art. 124 ust. 6 u.g.n., właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Ostateczna decyzja w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstaw do dokonania wpisu w księdze wieczystej (art. 124 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o Euro, w związku z ujęciem przedmiotowej inwestycji w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 pod pozycją 92 załącznika do rozporządzenia, niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Wojewoda nadto wskazał, że zgodnie z art. 138 §1 pkt 2 kpa wydanie orzeczenia reformatoryjnego ma miejsce w sytuacji, gdy organ rozpatrujący odwołanie dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie wskazał w osnowie decyzji powierzchni nieruchomości podlegającej zajęciu. Tak sformułowana osnowa prowadzi do wniosku, że ograniczeniu podlega cała nieruchomość, a nie tylko jej część. Nadto z załącznika nie wynika jaki jest obszar zajęcia lecz przebieg inwestycji. Ważny jest zaś nie tylko sam przebieg inwestycji ale i zakres uszczuplenia władztwa nad rzeczą.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości, Wojewoda nie stwierdził również potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 K.p.a.), Wojewoda miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty, zamiast uchylać decyzję Starosty i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009r. ([...]) wniósł H. B., a na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009r. ([...]) wniósł H. B. i A . B. domagając się uchylenia w całości zaskarżonych decyzji.

Skarżący podniósł, że nie rozpatrzono oraz nie wyjaśniono w sposób wyczerpujący problematyki rokowań. Zdaniem skarżącego wymiana korespondencji między stronami nie może być uznana za rokowania w sprawie nabycia prawa do nieruchomości. Skarżący wystosował propozycję ustanowienia na nieruchomości służebności przesyłu. Inwestor tymczasem, poza lakonicznym stwierdzeniem o wygórowanych roszczeniach właścicieli nie odniósł się do tych propozycji. Nadto podniesiono, że inwestor nie sprecyzował rodzaju prawa, które pragnie nabyć, a jakie zapewni mu sprawne prowadzenie procesu inwestycyjnego.

Wskazał, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest jedną z form wywłaszczenia i jako takie stanowi ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności.

Nadto skarżący zwrócił uwagę na naruszenie terminu zakreślonego do zapoznania się z aktami sprawy, przed upływem którego wydano decyzję II instancyjną, ograniczając w ten sposób prawo uczestnictwa w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu na podstawie art. 111 §2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pozostające ze sobą w związku sprawę o sygnaturze akt II SA/Po 102/10 ze sprawą o sygnaturze akt II SA/Po 101/10 prowadząc je łącznie po sygnaturą z numerem wcześniejszym , a więc pod Sygn II SA/PO 101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi w obu sprawach okazały się niezasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] grudnia 2009r. obowiązywała ustawa z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) w nowym brzmieniu przewidzianym przez ustawę z dnia 28 sierpnia 2009r. o zmianie ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. Nr 161, poz. 1261). Na skutek nowelizacji ustawy o Euro 2012 uchylono rozdział 5 ustawy dotyczący nabywania nieruchomości dla realizacji przedsięwzięć Euro 2012, w tym art. 33 i art. 37 ustawy. Po art. 24 ustawy o Euro 2012 dodano art. 24a do 24i, w tym art. 24f, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 dotyczącym przygotowania przedsięwzięć Euro 2012 stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.).

W związku tym słusznie przyjął Wojewoda, że w sprawie z wniosku inwestora o ograniczenie korzystania z nieruchomości zastosowanie znaleźć musiały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami kompleksowo regulujące tą instytucję w treści art. 124 i nast. u.g.n.

Z treści przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika wprost właściwość starosty do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża zgody. Nadto ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W pierwszej instancji prawidłowo orzekał w sprawie Starosta, a odwołanie rozpoznał Wojewoda, jako organ właściwy w drugiej instancji. Słusznie, więc Wojewoda ocenił sprawę ograniczenia korzystania z nieruchomości w świetle decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego

Nadto z treści art. 25 ust. 1 ustawy o Euro można wyprowadzić wniosek, że skoro w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym to lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa inwestycja objęta została statusem przedsięwzięcia Euro 2012, gdyż umieszczono ją w wykazie przedsięwzięć Euro 2012 na mocy zmiany do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012. Wynika stąd konieczność zastosowania procedur, które umożliwiają realizację takiego priorytetowego przedsięwzięcia.

Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia w zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym art. 124 u.g.n., stosowanie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie takie może nastąpić, gdy związane jest z przeprowadzeniem inwestycji celu publicznego, której lokalizację określa decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Udzielenie zezwolenia poprzedzone zostało rokowaniami z właścicielami (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Rokowania te przeprowadziły osoby reprezentujące inwestora, więc podmiot występujący o zezwolenie. Dołączono także dokumenty z przeprowadzonych rokowań (k. 1-5, 6, 14-17, 21 akt adm. Starosty ). W świetle zgromadzonych akt administracyjnych chybiony jest więc zarzut skarżących o braku rokowań. Ustawa nakłada jedynie obowiązek przeprowadzenia rokowań w celu ograniczenia prawa własności w drodze umowy cywilnej, a nie ich pozytywnego zakończenia. W niniejszej sprawie strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, których żadna nie chciała uwzględnić i ostatecznie nie doszło do porozumienia. Nie oznacza to jednak, że rokowania się nie odbyły lub odbyły się w sposób nieprawidłowy. Brak postępu w zakresie wspólnego stanowiska i w konsekwencji brak zgody właścicieli na przedstawioną przez nich propozycję sposobu ograniczenia z korzystania nieruchomości nie można bowiem utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.

W tym miejscu Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w doktrynie, że tylko przy inwestycji, która ma być realizowana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości – przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie na podstawie art. 305² §1 kc służebności przesyłu albo złożyć do starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 u.g.n. Takie rozwiązanie jest uzasadnione, jeżeli zważyć, że omawiana nowelizacja Kodeksu cywilnego została "wkomponowana" w obowiązujący już stan prawny, bez zbędnego naruszenia obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki (G. Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna." Wyd. Lexis Nexis, wyd. 1 Warszawa 2008r. s. 80).

Z treści art. 112 ust. 2 u.g.n. wynika, że wywłaszczenie może polegać m.in. na pozbawieniu (oderwaniu) prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego lub też na ograniczeniu tych praw. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest tym szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności o jakim mowa w 64 ust. 3 Konstytucji. Przyjąć należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności. Wojewoda rozważył bowiem interes inwestora realizującego inwestycję celu publicznego, jak i słuszny interes skarżącego, którego prawo własności zostało ograniczone w kierunku jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości. Wojewoda wskazał o jaki interes ogólny chodzi – realizację inwestycji polegającej na budowie odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej zapewniającej zasilenie elektroenergetyczne aglomeracji p . Argumentując przy tym, że interes ogólny jest tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych skarżących. Nadto realizacja przedmiotowej inwestycji służyć ma przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012.

W konsekwencji decyzja Wojewody w ścisły sposób określiła zakres ograniczenia prawa własności, w szczególności możliwie najmniejszą i niezbędną powierzchnię działki nr [...]. Wynika z niej jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa skarżących i to w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Określono sposób dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, tak by przebieg planowanej inwestycji był dla nieruchomości jak najmniej uciążliwy, uwzględniono uzasadniony interes właściciela nieruchomości, a zakres ingerencji inwestora w prawo właściciela sprowadzono do niezbędnego minimum. W niniejszej sprawie przedmiotowa linia elektroenergetyczna przebiegać będzie przez sporną nieruchomość skarżących w jej części nadziemnej, poprzez słup powietrza nad granicami wyznaczonymi w układzie poziomym nieruchomości i zajmować w ten sposób około 9.993 m² powierzchni dla działki nr [...] oraz 24.619 m² powierzchni dla działek nr [...] , [...] , [...] oraz nr [...], z tym że w tym przypadku obejmuje jeszcze posadowienie jednego słupa linii.

Wobec powyższego chybiony jest zarzut naruszenia przepisu 107 ust. 1 kpa oraz art. 7 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji urzeczywistniających zasadę sprawiedliwości społecznej i ochrony prawnej prawa własności skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12760 ze zm) nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania.

Prawidłowo dokonano zawiadomień w trybie art. 10 §1 kpa, które skarżącemu doręczono w dniu 9 grudnia 2009r., podczas gdy decyzję II-instancyjną wydano dopiero w dniu [...] grudnia 2009r. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia postępowania w zakresie zapewnienia prawa do udziału strony w postępowaniu w sytuacji, gdy pełnomocnicy skarżącego zgłosili się do sprawy dopiero w dniu 18 grudnia 2009r. wnosząc o zakreślenie dodatkowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz do uzupełnienia wywodów i wniosków odwołania. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji EURO 2012 obowiązują ścisłe terminy, także do wniesienia i rozpatrzenia odwołania, które mają służyć szybkiej realizacji tych szczególnych inwestycji celu publicznego (art. 34 ust. 3 ustawy o EURO). Słusznie nie dopatrzono się podstaw do nieuzasadnionego przedłużania postępowania administracyjnego. Nadto zaznaczyć należy, że pełnomocnicy w imieniu odwołującego złożyli dodatkowe pismo zwane odwołaniem, w którym ustosunkowali się do treści decyzji Starosty, podnieśli zarzuty i wyrazili uzupełniające stanowisko w sprawie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił obie skargi, jak orzeczono w sentencji.

/-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka