Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 3105/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zawartego w skardze kasacyjnej Gminy Izabelin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2487/13, oddalającego skargę Gminy Izabelin na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2487/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Izabelin na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Gmina Izabelin wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że konieczność uiszczenia przez Gminę odszkodowania w kwocie 1.573.302 zł spowoduje powstanie znacznej szkody w postaci destabilizacji jej równowagi finansowej, a w konsekwencji sparaliżowanie jej funkcjonowania poprzez drastyczne ograniczenie wydatków na realizowanie zadań własnych Gminy, o których mowa m.in. w art. 7 ust. 1 ustawy z o samorządzie gminnym. Uchwała budżetowa na rok 2014 Gminy Izabelin nie przewiduje wydatku z tytułu przedmiotowego odszkodowania. W uchwale tej, w załączniku nr 2, przewidziano środki na wypłatę odszkodowań za przejęte lub nabyte grunty pod drogi na rok 2014 w kwocie 930 000 zł. Do dnia 25 września br, wydano kwotę 841 529 zł (wydatki zarezerwowane na kwotę 54 246 zł), pozostała wolna kwota w wysokości 34 225 zł. Środki te wydatkowano na wypłatę odszkodowań wynikających z ostatecznych decyzji i zawartych wcześniejszych porozumień. Przedmiotowe odszkodowanie nie mogło zostać wypłacone z rezerwy ogólnej, o której mowa w art. 222 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, ustalonej na kwotę 100.000 zł, gdyż kwota rezerwy była zbyt niska, a środki z tej rezerwy zostały już rozdysponowane. Wskazany wydatek nie może również zostać pokryty z rezerw celowych utworzonych w budżecie (tj. rezerwy w kwocie 100 000 zł, o której mowa w art. 26 ust. 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz rezerwy w kwocie 390 000 zł na wydatki związane z oświatą i wychowaniem, określone w dziale 801), gdyż środki z tych rezerw nie mogą wydatkowane na cele inne, niż wskazane w uchwale budżetowej.

Ponieważ wypłata odszkodowania jest wydatkiem bieżącym, to zgodnie z art. 242 ust. 1 ustawy o finansach publicznych Gmina nie może na ten cel zaciągnąć zobowiązań (kredytów, pożyczek, emisji papierów wartościowych) innych niż w celu pokrycia przejściowego deficytu, ale w takim przypadku, zgodnie z art. 89 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zobowiązania te muszą być spłacone lub wykupione w tym samym roku, w którym zostały zaciągnięte lub wyemitowane. Gmina nie dysponuje środkami, które pozwoliłyby na zabezpieczenie takich zobowiązań.

Również wyegzekwowanie z rachunków bankowych Gminy kwoty odszkodowania spowoduje wskazaną powyżej destabilizację równowagi finansowej Gminy. Zgodnie z art. 242 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, wykonane wydatki bieżące nie mogą być wyższe niż wykonane dochody bieżące, a zatem jeśli Gminę obciąży niezaplanowany wydatek, konieczne będzie drastyczne ograniczenie innych wydatków i uniemożliwienie Gminie realizacji jej zadań własnych. Podkreślono, że w bieżącym roku dochody z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych są niższe od zakładanych.

Wypłacenie odszkodowania zanim zostanie przeprowadzone postępowanie przed NSA, może wywołać trudne do odwrócenia skutki. Kwota ponad 1,5 min zł jest kwotą znaczną, a osoby, do których kwota ta miałaby trafić w wyniku wypłacenia odszkodowania, będą mogły nią swobodnie dysponować i w żaden sposób nie będą zobowiązane do jej zatrzymania. Oznacza to, iż mogą się jej wyzbyć w taki sposób, że kwota ta nie będzie znajdowała się w ich majątku, a zatem nawet w przypadku korzystnego dla Gminy rozstrzygnięcia, odzyskanie tak znacznej kwoty, może okazać się niemożliwe.

Uczestnicy postępowania, B. Z. i K. Z., w odpowiedzi na skargę kasacyjna podnieśli, że postępowanie dotyczące spornego odszkodowania trwa od 2005 r. i Gmina miała możliwość zaplanowania wypłaty odszkodowania. Zdaniem uczestników z dołączonej do skargi kasacyjnej dokumentacji wynika, że Gmina Izabelin ma możliwość ograniczenia zaplanowanych inwestycji i wypłaty należnego im odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77).

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy.

Odnosząc się do zasadności wniosku w rozpoznawanej sprawie, należy uznać, że wnosząca skargę kasacyjną Gmina Izabelin wykazała, iż spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 sierpnia 2013 r. Wykonanie ww. orzeczenia przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia, co do zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, może prowadzić do wyrządzenia skarżącej kasacyjnie znacznej szkody. Konieczność zapłacenia przez stronę odszkodowania w ustalonej w decyzji wysokości wiąże się bowiem z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych i utratą środków finansowych przeznaczonych na cele określone wcześniej w uchwale budżetowej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Ponadto zapłata takiej kwoty może spowodować trudności w jej odzyskaniu od podmiotu wywłaszczonego, w przypadku pozytywnego dla gminy rozstrzygnięcia przed sądem.

Podkreślić należy, że w sprawach o wywłaszczanie nieruchomości źródłem obowiązku dla zapewnienia słusznego odszkodowania musi być przede wszystkim konieczność właściwego wyważenia interesów - publicznego i prywatnego. Obowiązek ten przewiduje wprost art. 7 K.p.a. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę wysokość odszkodowania przyznanego decyzją Wojewody Mazowieckiego należy zauważyć, że interes publiczny przemawia za wstrzymaniem jej wykonania.

Podnieść również należy, że po rozpoznaniu analogicznego wniosku strony skarżącej zawartego w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 listopada 2013 r. orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. oddalił zażalenie na to postanowienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.