Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1221/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędziowie Jan Grabowski NSA Jan Kacprzak (spr.) Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/łd 230/05 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego [...] Spółki z o.o. w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 230/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego [...] Spółki z o.o. w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z dnia 8 grudnia 2004 r., uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty długu celnego w zakresie stawki celnej oraz kraju pochodzenia. Z treści przedmiotowego zgłoszenia wynikało, że odbiorcą importowanego towaru jest firma Przedsiębiorstwo Handlowe [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Łodzi, natomiast zgłoszenie złożył jej przedstawiciel - Agencja Celna [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Łodzi. Z akt administracyjnych wynika, że powyższa decyzja została doręczona bezpośrednio stronie w dniu 14 grudnia 2004 r.

W dniu 3 stycznia 2005 r. Przedsiębiorstwo Handlowe [...] Spółka z o.o. złożyła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca Spółka wskazała, że termin do złożenia odwołania przekroczony został z przyczyn niezależnych od Zarządu Spółki, tzn. osoba prowadząca sekretariat wpisała na otrzymanej decyzji datę 16 grudnia 2004 r., tj. datę otwarcia korespondencji, a nie datę faktycznego jej pokwitowania, tj. 14 grudnia 2004 r., tłumacząc się nadmiarem obowiązków.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności. Nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu fakt popełnienia omyłki przy wyliczaniu jego upływu. Strona w decyzji została powiadomiona o terminie i trybie wniesienia odwołania, a więc przy dołożeniu minimalnej staranności przy wpisaniu daty otrzymania decyzji i wyliczenia terminu do złożenia odwołania wykluczona byłaby jakakolwiek pomyłka. Powyższe postanowienie zostało doręczone Spółce [...] w dniu 28 lutego 2005 r.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Łodzi z dnia 8 grudnia 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona stronie 14 grudnia 2004 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 28 grudnia 2004 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji w dniu 30 grudnia 2004 r., czyli po upływie wymaganego terminu. Organ stwierdził, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, nie podlegającą żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 162 § 1 w związku z art. 223 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie faktu, że skarżąca złożyła odwołanie od wskazanej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia i w związku z niezasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznane ono zostało za wniesione z uchybieniem terminu. W konkluzji skargi Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej wymienione. Organy celne nie wyjaśniły bowiem w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd podniósł, że dla oceny czy odwołanie zostało wniesione w terminie, zasadnicze znaczenie miało ustalenie czy decyzja organu celnego pierwszej instancji została prawidłowo doręczona skarżącej. Z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca Spółka posiadała przedstawiciela bezpośredniego – Agencję Celną [...] spółkę z o.o. z siedzibą w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skoro agencja celna jako przedstawiciel w świetle art. 256 § 1 Kodeksu celnego była uprawniona do składania odwołań od decyzji wydawanych w I instancji przez organy celne, to była ona również uprawniona do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne. Uprawnieniu temu odpowiadał z drugiej strony obowiązek organu celnego doręczenia agencji celnej wszystkich pism procesowych, w tym także wydanych orzeczeń (decyzji i postanowień).

W niniejszej sprawie bezpośrednie zastosowanie znalazł zatem art. 145 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - jeżeli strona działa przez przedstawiciela, pisma doręcza się temu przedstawicielowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie z treści "Upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego" udzielonego przez Spółkę [...] Agencji Celnej [...] w dniu 21 października 2002 r. wynika, że miało ono charakter stały i obejmowało m.in. wnoszenie odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Obowiązkiem organów celnych było ustalenie, czy w chwili wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Łodzi decyzji z dnia 8 grudnia 2004 r. stronę skarżącą łączył nadal z Agencją Celną [...] stosunek przedstawicielstwa, czy też upoważnienie to wygasło lub zostało wypowiedziane. Dopiero poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwalało, zdaniem Sądu, na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji. Kwestia ta nie została jednak ustalona, pomimo że miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem gdyby Agencja Celna [...] nadal była przedstawicielem skarżącej Spółki, decyzja organu I instancji winna zostać doręczona właśnie agencji. W takim przypadku doręczenie decyzji samej stronie byłoby nieskuteczne.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w tym:

a) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, z uwagi na naruszenie przez organy celne przepisów zawartych w art. 122, art. 162 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną z w/w wad;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, że w sprawie strona mogła działać przez pełnomocnika pomimo braku w aktach sprawy skutecznie udzielonego pełnomocnictwa.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną powyższe naruszenia w sposób zasadniczy wpłynęły na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do uchylenia zaskarżonego postanowienia, pomimo braku podstaw prawnych do takiego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Handlowego [...] Sp. z o.o. w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Łodzi z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...].

Spółka [...] w dniu 3 stycznia 2005 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu celnego pierwszej instancji jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., nr [....] Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

W takiej sytuacji organ celny odwoławczy nie mógł wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05. 8. 60), zwanej dalej o.p. Przepis ten ma bowiem zastosowanie wówczas, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ celny w trakcie badania odwołania stwierdzi, iż wniesione ono zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności.

Stwierdzenie przez organ celny uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie wpływa ujemnie na prawo strony do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu i do rozpoznania wniosku przez organ zgodnie z treścią art. 162 i art. 163 § 2 o.p.

Powyższe unormowania tworzą model kolejności czynności, jakie organ celny powinien wykonać w toku postępowania zainicjowanego samym odwołaniem. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowego wniesienia oraz spełnienia warunków określonych przepisem art. 222 o.p. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 o.p., w dalszej zaś kolejności, w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 162 i 163 § 2 o.p.

Natomiast w sytuacji, gdy strona wraz z wniesieniem odwołania składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ celny w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdzającego to uchybienie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wydanie przez Dyrektora Izby Celnej postanowienia z dnia 24 lutego 2005 r., stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji uprzedniego wydania postanowienia z dnia 22 lutego 2005 r., odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania spółce [...], było zbędne, bowiem już samo postanowienie, odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z przyczyn wskazanych w jego uzasadnieniu stwierdzało, że został uchybiony przez nią termin do wniesienia odwołania. Tym samym nie zachodziła konieczność powtórnego stwierdzenia tejże okoliczności w osobnym postanowieniu opartym o art. 228 § 1 pkt 2 o.p., który w sprawie nie miał już zastosowania.

Jak wskazano to wcześniej, spółka [...] skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wydanego w sytuacji, w której złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a organ odmawiając przywrócenia terminu uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego koncentrowało się natomiast wyłącznie na kwestii przedstawicielstwa spółki [...] oraz skuteczności doręczenia decyzji z dnia 8 grudnia 2004 r. samej stronie.

Pomimo błędnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, samo rozstrzygnięcie uchylające zaskarżone postanowienie odpowiada prawu z uwagi na przyczyny wyżej wskazane.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej nie podlegają uwzględnieniu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.