Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1941/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz L. L. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] maja 2017 r. (data wpływu do organu: [...] czerwca 2017 r.) L. L. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że służbę w organach Służby Bezpieczeństwa pełnił krótkotrwale, a służbę w Policji – rzetelnie i nienagannie. Po przejściu pozytywnej weryfikacji przed Komisją Opiniodawczo-Weryfikacyjną z dniem [...] sierpnia 1990 r. podjął służbę w Policji, specjalizując się w wykrywaniu przestępstw przeciwko mieniu. Wykonywał czynności związane z przyjmowaniem informacji o dokonanych przestępstwach, zatrzymywaniem sprawców, oględzinami miejsca zdarzenia i zatrzymywaniem osób podejrzanych o działalność w zorganizowanych grupach przestępczych. Prowadzone czynności operacyjno-procesowe wykonywał w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Natomiast pracę w Służbie Bezpieczeństwa realizował od [...] listopada 1976 r. do [...] lipca 1990 r., wykonując zadania operacyjne jako wywiadowca w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w S., a następnie jako inspektor Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa, gdzie zabezpieczał środowiska kultury, prawnicze oraz redakcje gazet [...]. Zaakcentował, iż swoje obowiązki wypełniał zgodnie z prawem; nigdy nie naruszał praw i godności innych osób. W trakcie swojej nienagannej służby w Policji otrzymał wielokrotnie nagrody pieniężne, awanse w stopniu służbowym, a także został odznaczony: Złotym Krzyżem Zasługi, Odznaką Honorową "Za Zasługi dla Oświaty", Złotą Odznaką Gryfa [...] oraz Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant".

W toku postępowania administracyjnego zainicjowanego ww. wnioskiem, Minister ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w S. w dniu [...] stycznia 2016 r. i posiada prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na prawo do korzystniejszej emerytury.

Według Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN"), skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, od [...] listopada 1976 r. do dnia [...] lipca 1990 r., czyli 13 lat i 9 miesięcy. Natomiast całkowity okres jego służby wynosi 39 lat, 2 miesiące i 15 dni (od [...] listopada 1976 r. do [...] stycznia 2016 r.). Do wysługi emerytalnej skarżącemu został zaliczony okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej w wymiarze roku, 11 miesięcy i 20 dni (od [...] kwietnia 1974 r. do [...] kwietnia 1976 r.).

Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...], w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że przesłanki wskazane w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie. W sytuacji, w której skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 13 lat i 9 miesięcy, co stanowi około 35% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości tej służby. Tym samym pierwsza powołana w ww. przepisie przesłanka (mówiąca o krótkotrwałej służbie przed dniem 31 lipca 1990 r.) nie została spełniona. Wobec niespełnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister uznał za bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej przesłanki.

Na poparcie powyższego stanowiska organ przywołał prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19; z 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 376/18; z 8 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 392/18, w których oddalono skargi ze względu na długotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz brak zaistnienia warunku łącznego spełnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec skarżących art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Ponadto Minister wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny") z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że "nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione w sytuacji, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby" (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższa decyzja Ministra z [...] lipca 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego (reprezentowanego przez adwokata P. W.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono:

1. obrazę przepisów prawa procesowego, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez niewskazanie faktów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie oraz lakoniczne i szablonowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, które tylko w bardzo niewielkiej części zawiera znamiona indywidualne sprawy,

b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do nieuwzględnienia przez organ słusznego interesu strony,

c) art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej zawartej w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym na niekorzyść strony, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest odebranie stronie uprawnienia. Zgodnie z wyrażoną w art. 7a k.p.a. zasadą, gdy organ ma wybór pomiędzy zastosowaniem wykładni korzystniejszej dla strony a wykładni dalece niekorzystnej, organ obowiązany jest zastosować tę pierwszą;

2. obrazę przepisów prawa materialnego, mającą wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 2 w związku z art. 67 Konstytucji RP poprzez zastosowanie wykładni przepisów prawa, która godzi w ochronę praw nabytych skarżącego, tj. prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego,

b) art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że tzw. służba na rzecz totalitarnego państwa wykonywana przez skarżącego nie miała charakteru krótkotrwałego w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, mimo że służba ta nie miała takiego charakteru, mając na uwadze fakt, iż całkowity okres służby wynosił 39 lat, 2 miesiące i 3 dni.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, jak również zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu, kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a także opłaty skarbowej w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nie tylko lakoniczne, ale też nieprawidłowe. Organ zastosował błędną wykładnię przepisu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Pominął fakt, iż służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa stanowi jedynie nieduży procent całkowitego okresu służby, a po 12 września 1989 r. skarżący pełnił służbę w sposób rzetelny i długotrwały. Minister zaniechał wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do nieuwzględnienia słusznego interesu strony.

Skarżący zaznaczył, że niedopuszczalna jest wykładnia przepisu niezgodna z zasadą demokratycznego państwa prawnego realizującego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Ochrona praw nabytych obywateli demokratycznego państwa prawnego zakazuje arbitralnego pozbawiania lub ograniczania jednostkom słusznie nabytych praw podmiotowych zarówno publicznych, jak i prywatnych. Publiczne prawa podmiotowe polegają na uprawnieniu przez jednostkę żądania od podmiotu publicznego określonego zachowania na jej rzecz, a na tym podmiocie ciąży obowiązek realizacji żądanego zachowania. Natomiast obywatel ma konstytucyjnie gwarantowane prawo do zabezpieczenia społecznego w razie po osiągnięciu wieku emerytalnego (art. 67 Konstytucji RP).

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W związku ze światową pandemią choroby zakaźnej COVID-19, wywołanej przez koronawirusa SARS-CoV-2 organ (w piśmie z [...] listopada 2020 r.), a pełnomocnik skarżącego (w piśmie z [...] listopada 2020 r.) wnieśli o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.

W myśl art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Powyższy przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).

W tym samym wyroku Sąd kasacyjny wskazał, że w treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć, rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Co istotne, NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Kryteria te, według Sądu kasacyjnego, nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków", a nie traktować jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, należy przyjąć, że:

- jednoczesne spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (ustawodawca między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym użył spójnika "oraz") jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, iż mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, iż w sprawie wystąpiły "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Sąd kasacyjny dokonał w wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, podkreślając, że dla ustalenia, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 ustawy, których wykładnia sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z 5 listopada 2019 r., sygn. akt: I OSK 636/20 i I OSK 532/20; z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt: I OSK 1411/19, I OSK 1569/19 i I OSK 1464/19; z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1711/19. Zatem należy uznać, iż przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma ugruntowany charakter w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W konsekwencji nie sposób zaakceptować stanowiska Ministra zaprezentowanego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym obie przesłanki (tj. wymienione w punktach 1 i 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co w konsekwencji skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności w linią orzeczniczą wypracowaną przez Sąd kasacyjny.

Jednocześnie nie można zakwestionować oceny Ministra, że okres służby skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały. Istotnie okres tej służby zarówno w ujęciu bezwzględnym - 13 lat i 9 miesięcy, jak i w ujęciu proporcjonalnym – około 35% całego okresu służby pełnionej łącznie przez 39 lat, 2 miesiące i 15 dni jest znaczny. Jednakże, jak wynika z orzecznictwa NSA, samo przyjęcie przez organ, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r., nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi być bowiem oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.

W świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" Minister powinien dokonać oceny – w oparciu o okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy - "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W zakresie kryterium rzetelności również wypowiedział się NSA - m.in. w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Wedle Sądu kasacyjnego, brak jest powodów, aby kryterium to rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj [red.] Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest też konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Natomiast zwrot ten w żadnym wypadku nie wyklucza konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia. Tak więc narażanie zdrowia i życia nie stanowi warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz należy je traktować jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Ponownie rozpatrując sprawę, Minister uwzględni powyższe rozważania prawne oraz dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wyrażając swoje stanowisko w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące całej służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby oraz wykonywanych zadań, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.". Minister weźmie pod uwagę kilkadziesiąt nagród pieniężnych przyznanych skarżącemu, ordery/odznaczenia państwowe i odznaki/medale resortowe, jakimi został uhonorowany (Odznaka Honorowa Za Zasługi dla Oświaty – [...] września 1994 r.; Złoty Krzyż Zasługi – [...] września 2003 r.; Odznaka Honorowego Gryfa Zachodniopomorskiego – [...] czerwca 2006 r.; Brązowa Odznaka Zasłużony Policjant – [...] stycznia 2010 r.); podziękowania (od: Starosty [...] – [...] marca 2005 r.; Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej – [...] maja 2006 r.; Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. – [...] listopada 2007 r.; Dyrektora [...] Oddziału Okręgowego Polskiego Czerwonego Krzyża w S. – [...] maja 2005 r. oraz [...] maja 2014 r.).

Dopiero wnikliwa analiza przebiegu całej ponad 39-letniej służby skarżącego, dokonana zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., będzie stanowić punkt wyjścia do oceny, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącego z [...] maja 2017 r. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób.

W kwestii przywołanego przez organ w zaskarżonej decyzji fragmentu wyroku NSA z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, dostrzec wypada, iż w orzeczeniu tym Sąd kasacyjny dokonał wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnej stosownie do zaprezentowanych wyżej reguł interpretacyjnych, wypracowanych przez ten Sąd. Ponadto w ww. sprawie kontrolowanej przez Sąd kasacyjny, a wcześniej przez tut. Sąd (w wyroku z 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1531/18), organ dokonał oceny obu kryteriów, tj. "krótkotrwałości" i "rzetelności", czyniąc ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj. informację dotyczącą przebiegu służby oraz stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w K. z [...] stycznia 2018 r. dotyczące oceny wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego.

Natomiast w przedmiotowej sprawie Minister nie poczynił żadnych ustaleń ani w odniesieniu do kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, ani w aspekcie kluczowej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w istocie uniemożliwiło Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do żądania skarżącego w przedmiocie zobowiązania organu do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, należy wskazać, iż przepis art. 145 § 1a powołanej niżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania do decyzji uznaniowych, a taki charakter ma zaskarżona decyzja.

Ponadto na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d tej ustawy skarżący był zwolniony od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Tym samym zbędne było uiszczenie opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. Powyższy pogląd znajduje również odzwierciedlenie w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1546 ze zm.), zgodnie z którym nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru w kwocie 480 zł, wydane w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy, zawarto w punkcie drugim sentencji wyroku.