Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 282/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5b ust. 5d
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 118 par. 2 art. 332
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2010r., nr [...], 2. stwierdza że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec I.J. na podstawie tytułu wykonawczego numer [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że Dyrektor Oddziału ZUS w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec I.J., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. obejmującego należności wynikające z decyzji z dnia [...] Nr [...] o odpowiedzialności zobowiązanej jako osoby trzeciej za zaległości "J" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Postępowanie egzekucyjne poprzedzone zostało upomnieniem z dnia 29 listopada 2005 r. doręczonym zobowiązanej 2 grudnia 2005 r. W toku tego postępowania, zawiadomieniem z dnia 13 marca 2006 r., organ egzekucyjny zajął przysługujące zobowiązanej świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 25 maja 2010 r. I.J. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując iż z dniem 17 marca 2009 r. ustała możliwość przymusowego dochodzenia należności objętej tym tytułem. W jej ocenie, na mocy przepisu art. 118 § 2 w związku z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia należności wynikającej z decyzji o jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej za należności z tytułu składek został przerwany w dniu 16 marca 2006 r. a jego koniec, wynoszący 3 lata, przypadł na dzień 17 marca 2009 r.

Dalej, wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, że ww. postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc iż kwestię przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej reguluje przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym przedawnienie takich należności następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, przy czym na podstawie przepisu art. 24 ust. 5b ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie I.J. złożyła zażalenie, zarzucając organowi, że w wymaganym terminie nie podjął rozstrzygnięcia, czym pozbawił ją możliwości obrony swych praw.

Uzasadniając natomiast swoje rozstrzygniecie podjęte w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w S., odwołując się do treści przepisów art. 24 ust. 5 d i ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, że należność wymieniona w tytule wykonawczym Nr [...] wynika z decyzji ZUS z dnia [...] o odpowiedzialności I.J. za zaległości przedsiębiorstwa "J", zatem termin jej przedawnienia (zgodnie z art. 24 ust. 5d) upływał 31 grudnia 2005 r. Jednakże, w wyniku doręczenia zobowiązanej w dniu 2 grudnia 2005 r. upomnienia, stanowiącego pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, bieg terminu przedawnienia przerwany został do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b). Według organu, przepisy art. 24 ust. 5b i ust. 5d ww. ustawy mają pierwszeństwo zastosowania przed przepisem 118 § 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu I.J., że w wymaganym terminie organ nie podjął rozstrzygnięcia, czym pozbawił ją możliwości obrony swych praw, Dyrektor Izby Skarbowej w S. przyznał, że nie dochowano terminu załatwienia sprawy, wobec czego wystąpił do organu o wyjaśnienie przyczyn zwłoki, jednocześnie informując stronę o możliwości korzystania z zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 Kpa).

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem organu odwoławczego, I.J. wniosła na nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę z dnia 22 lutego 2011 r., wnosząc o jego uchylenie.

W pismach z dnia 21 marca 2011 r., 20 kwietnia 2011 r., 7 czerwca 2011 r. i 17 października 2011 r., uzupełniających skargę, skarżąca - odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych (wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08; wyroku WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Op 546/10; wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 630/10) - podniosła, że w jej w sprawie nie mogły mieć zastosowania powoływane przez organy przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczące przedawnienia, gdyż do jej sytuacji, jako osoby trzeciej odpowiedzialnej za zaległości Spółki "J", mogły mieć zastosowanie tylko przepisy art. 118 Ordynacji podatkowej, na mocy art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odsyłającego do odpowiedniego stosowania m.in. przepisów art. 118 Ordynacji podatkowej, w którym przewidziano 3-letni termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Ponadto, w pismach uzupełniających skargę skarżąca wniosła o:

- stwierdzenie nieważności tytułu wykonawczego Nr [...];

- umorzenie postępowania egzekucyjnego;

- uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym;

- zwrot kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym po terminie przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2011 r., Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo, organ ten wskazał, że w uchwale z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (publ. w OSNP 2009/1-2/17) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zasadą jest, iż zobowiązanie pieniężne ma być wykonane i tylko ustawodawcy, a nie stronom, przysługuje prawo do modyfikacji terminu przedawnienia. Prawo zmiany terminów przedawnienia jest więc domeną ustawodawcy i, wpływając na stosunki cywilnoprawne, obejmuje również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Brak jest przy tym podstaw by mówić o istnieniu konstytucyjnego "prawa do przedawnienia", czy choćby ekspektatywy takiego prawa. Nie sposób przy tym, w przypadku zmiany terminów przedawnienia na mniej korzystne dla obywatela, powoływać się na tzw. "prawo słusznie nabyte". Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy, instytucja przedawnienia kształtowana jest przez ustawodawcę, który dysponuje swobodą w określaniu czasowego zakresu stosowania nowych okresów przedawnienia. Inaczej mówiąc, dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego. Zmierza to do lepszej realizacji długu, a w sprawach o składki na ubezpieczenie społeczne zapewnia szerszą gwarancję celu ubezpieczeniowego.

Ponadto, organ ten podkreślił, że w sprawie należy mieć na uwadze jedną z fundamentalnych zasad systemu prawnego postrzeganego jako całość, tj. lex posterior derogat legi priori, zgodnie z którą prawo ustanowione później (pochodzące z aktów prawnych o tej samej mocy, np. z dwóch ustaw i tym samym stopniu szczegółowości) należy stosować przed prawem ustanowionym wcześniej. Jak zauważyła skarżąca, ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, na mocy której z dniem 1 stycznia 2003 r. do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dodano kwestionowane przez skarżącą przepisy art. 24 ust. 5b i ust. 5d, nie zawierała przepisów intertemporalnych. Ponownie więc, za ww. uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. podkreślić należy, iż ogólna reguła prawa intertemporalnego (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 czerwca 1993 r. w sprawie W 4/93, OTK 1993 r. nr II, poz. 45) stanowi, że w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa w związku z zasadą lex posterior derogat legi priori, która znajduje zastosowanie, gdy lex posterior nie jest hierarchicznie niższa niż lex priori. Tak więc, brak szczególnej regulacji nie oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, ale wskazuje na potrzebę zastosowania reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej (por. wyrok TK z dnia 1 lipca 2003 r. P 31/02, OTK, ZU 2003 r., nr 6A, poz. 58). Wiąże się to z domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (tak również w wyroku NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 338/06).

Ponadto, w ww. piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej S. odniósł się obszernie do żądań skarżącej zawartych w jej pismach uzupełniających skargę i wyjaśnił charakter prawny instytucji stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym oraz zwrotu kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym, oceniając żądania skarżącej za nieuzasadnione.

Odnosząc się do argumentacji Dyrektora Izby Skarbowej w S., zawartej w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2011 r., skarżąca podniosła, że powoływana przez organy obu instancji uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy przedawnienia odpowiedzialności płatnika składek (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a nie osoby trzeciej, odpowiedzialnej za zobowiązania innego podmiotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy.)

Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), poprzez odmowę jego zastosowania w sprawie oraz z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 5 b i ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), poprzez ich zastosowanie w sprawie, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z brzmienia przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy wynika, że postępowanie egzekucyjne należy umorzyć, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Skarżąca wystąpiła do organu egzekucyjnego - Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z wnioskiem o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego na postawie tytułu wykonawczego wystawionego przez ten organ w dniu 12 lutego 2006 r. Nr [...] (doręczonego skarżącej w dniu 14 lutego 2006 r., po uprzednim doręczeniu jej w dniu 2 grudnia 2005 r. upomnienia), w którym jako podstawę prawną należności wskazano decyzję z dnia [...] Nr [...], zaś jako podstawę wydania tej decyzji wskazano przepisy art. 332 Ordynacji podatkowej (t.j.: Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych... (Dz. U. Nr 6, poz. 40), z tej przyczyny, że w dniu 17 marca 2009 r. ustała możliwość przymusowego dochodzenia należności objętych tą decyzją.

Z treści decyzji stanowiącej podstawę prawną do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wprost wynika, że wydana ona została wobec skarżącej jako osoby trzeciej (udziałowca spółki) odpowiedzialnej za zaległe składki na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników w "J" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w S. w kwocie [...] za okres od lutego 1997 r. do września 1997 r. Także z przywołanych w tej decyzji przepisów, stanowiących podstawę jej wydania, następnie powołanych w tytule wykonawczym jako podstawę wydania tej decyzji (wyżej wskazanych), wynika że skarżąca została zobowiązana do opłacenia zaległych składek jako osoba trzecia za zobowiązania powstałe w 1997 r. Zatem, w dacie powstania tych zobowiązań nie obowiązywały jeszcze ani przepisy Ordynacji podatkowej, które weszły do obrotu prawnego z dniem 1 stycznia 1998 r. (z wyjątkami niemających znaczenia w sprawie - art. 344; Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926), ani też ww. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. (z wyjątkiem m.in. wskazanym w art. 127 pkt 1 obejmującym także przepis art. 24 tej ustawy, po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia), tj. w dniu 24 listopada 1998 r. Natomiast, w dniu wydania i w dniu doręczenia skarżącej decyzji ww. akty prawne już obowiązywały. W Ordynacji podatkowej w Dziale IX zatytułowanym: "Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy końcowe i przejściowe" zamieszczono przepis art. 332, zgodnie z którym do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Natomiast, w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych w Rozdziale 13 zatytułowanym; "Przepisy przejściowe i końcowe" nie zawarto przepisów i nie wskazano momentu, od którego te przepisy należy stosować do stanów sprzed jej wejścia w życie, a dotyczących odpowiedniego stosowania do odpowiedzialności osób trzecich za zaległe składki przepisu art. 24 ust. 4 stanowiącego, że: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne." Przeciwnie, w przepisie art. 31 przewidziano, że: "Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33 § 1-4 i § 6-7, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1 i 3, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62, art. 72 § 1 pkt 1, art. 74 § 1 pkt 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1 pkt 1 lit. c) i e) oraz § 2 i 3, art. 77 § 1, § 2 pkt 1 i 2 i § 4, art. 91, art. 93 § 1-3, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1, § 2 pkt 1-2 i 4-5 oraz § 3, art. 100 § 1, art. 101 § 1 i 3, art. 105 § 1-3, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 3, art. 110 § 1 i 2 pkt 2, art. 111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1-4, § 5 pkt 2 i § 6-9, art. 113 oraz art. 115-119 ustawy - Ordynacja podatkowa."

Dodatkowo, należy wskazać, że dopiero nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. i nie zawierała przepisów przejściowych (ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 241, poz. 2074) uregulowano przedawnienie, przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, przewidując w art. 1 ust. 1 pkt 9 lit. b, że do art. 24 ustawy dodaje się ust. ust. 5a-5d w brzmieniu:

"5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana."

A zatem, od tego dopiero momentu w ww. ustawie uregulowano samodzielnie przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (ust. 5d) oraz przerwanie (ust. 5c) i przedawnienie (ust. 5b) biegu terminu przedawnienia.

Natomiast, w Ordynacji podatkowej w momencie jej wejścia w życie, tj. 1 stycznia 1998 r., w art. 118 przewidziano, że: "Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (§ 1). Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej została wydana (§ 2).

Jednakże, w tym samym dniu, w którym weszła w życie ww. nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. w dniu 1 stycznia 2003 r., weszła w życie także nowelizacja Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 169, poz. 1387), którą znowelizowano przepis art. 118 § 2 i, która zawierała przepisy przejściowe. W art. 21 przewidziano, że: "Do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy."

Z powyższych uregulowań wynika zatem, że w sprawie tej do ustalenia, czy nastąpiło przedawnienie zobowiązania skarżącej, wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej, konieczne było:

1/ ustalenie jakiego okresu dotyczy decyzja rozstrzygająca o jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej;

2/ na jakiej podstawie prawnej i w jakiej dacie wydano ww. decyzję;

3/ z jakiego przepisu wynikał i ile wynosił okres przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji;

4/ w jakiej dacie następowało przedawnienie zobowiązania wynikającego z tej decyzji;

5/ czy doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia;

6/ czy doszło do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...];

7/ czy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniał jeszcze obowiązek wynikający z ww. decyzji.

Idąc ww. tokiem postępowania, należy uznać, że:

1/ decyzja rozstrzygająca o odpowiedzialności skarżącej, jako osoby trzeciej, dotyczyła zobowiązań za okres od lutego 1997 r. do września 1997 r.;

2/ decyzję tę wydano na podstawie przepisów art. 332 Ordynacji podatkowej, art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych oraz § 1 ust. 1 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenie właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych w dniu 14 lutego 2000 r.;

3/ okres przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji wynikał z przepisu art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej i wynosił 3 lata, gdyż przepis art. 332 tej Ordynacji odsyłał do stosowania do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, do przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, które to przepisy nie zawierały jednak regulacji dotyczącej przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, a jedynie regulowały w art. 7 termin przedawnienia do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, wskazując iż wynosi on 3 lata (a szczególnych sytuacjach - 5 lat); w sprawie tej termin wynosił 3 lata; decyzja z dnia [...] wydana została przed jego upływem (także doręczona);

4/ przedawnienie zobowiązania wynikającego z ww. decyzji następowało - zgodnie z brzmieniem przepisu art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej - po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej została wydana, tj. po upływie 31 grudnia 2003 r., z dniem 1 stycznia 2004 r.; nowelizacja Ordynacji podatkowej, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a którą zmieniono przepis art. 118 § 2 i, zawierająca przepisy przejściowe w art. 21, nie miała wpływ na bieg tego terminu 3-letniego, skoro w art. 21 przewidziano, że: "Do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.";

5/ w czasie biegu tego terminu przedawnienia (do dnia 31 grudnia 2003 r.) nie doszło ani do jego przerwania, ani do jego zawieszenia, gdyż na żadną z tych okoliczności nie powoływały się organy w sprawie, a z analizy akt administracyjnych żadna z tych okoliczności także nie wynika;

6/ w tej sytuacji do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej doszło przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 12 lutego 2006 r.;

7/ w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie istniał już obowiązek wynikający z ww. decyzji (nastąpiło przedawnienie).

Wobec tego, wniosek skarżącej o umorzenie prowadzonego postępowania zasługiwał na uwzględnienie, bowiem - wbrew argumentacji organów obu instancji - doszło w sprawie do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej. Powoływanie się zaś w toku całego postępowania przez te organy na brzmienie przepisów art. 24 ust. 5 b i ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., nie znajdowało podstawy prawnej, gdyż przepisy te nie mogły, jak wyżej to wskazano, znaleźć zastosowania w sprawie do odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej.

Powyższa argumentacja znajduje częściowe potwierdzenie w powoływanych przez skarżącą wyrokach sądów administracyjnych, tj.: wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08; wyroku WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Op 546/10; wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 630/10. Powoływana natomiast przez organy obu instancji uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, nie dotyczy przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich z tytułu składek, lecz przedawnienia należności płatników, czyli dotyczy okresu przedawnienia określonego w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co wprost wynika z tezy zawartej w tej uchwale, tak więc nie można jej treści przenosić na grunt tej sprawy.

W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania określonych w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez odmowę jego zastosowania w sprawie oraz z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 5 b i ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich zastosowanie w sprawie, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - należało orzec, jak w sentencji.

O niewykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy, a o kosztach postępowania postanowiono zgodnie z przepisami art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.

Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, aby w toku dalszego postępowania organy uwzględniły ww. argumentację co do podstaw umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Sąd nie zajął stanowiska w kwestiach dotyczących żądania skarżącej stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego, uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych oraz zwrotu kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż kwestie te pozostają poza zakresem sądowej kontroli legalności w tej sprawie. Ww. akty i czynności nie były objęte zakresem skargi sądowoadministracyjnej.