Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3163/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 4, art. 49 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz- Wóltańska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , Protokolant referent stażysta - Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. [...] Sp. jawna w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z. Spółka Jawna z P. (dalej: spółka, strona lub skarżąca) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ odwoławczy lub II instancji ) z [...] września 2014r., [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR lub organ I instancji) z [...] czerwca 2014r., nr [...] ustalającą wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] kwietnia 2009r. Prezes ARR udzielił, na wniosek spółki, pozwolenia o nr [...] na wywóz do U. 20 000 kg towaru o kodzie CN 0210 19 81 9300 i nazwie handlowej mięso wieprzowe wędzone bez kości. Skarżąca w dniu [...] kwietnia 2009r. zgłosiła w urzędzie celnym do procedury wywozu, w ramach powyższego pozwolenia, 20.000 kg towaru. Do zgłoszenia celnego załączono wymagane dokumenty, m.in. kartę kontrolną T5 oraz wniosek o refundację WPR1 nr [...].

Następnie, Prezes ARR decyzją z [...] maja 2009r., nr [...] udzielił stronie refundacji wywozowej do powyższego wniosku WPR1 w wysokości 50.387,57 zł. Płatność została zrealizowana przez ARR w dniu 1 czerwca 2009r.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. wydał postanowienie z [...] marca 2012r. zmieniające dane zawarte w ww. zgłoszeniu celnym. Zmiana dotyczyła m.in. pola 5, gdzie dodano pozycję 2 i pola 33, gdzie kod towaru 0210 19 81 93 00 wskazany w pozycji 1 został zmieniony na 1602 42 10. W dodanej pozycji 2 kod towaru został określony jako 1602 41 10.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego zażalenia Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...] lipca 2012r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z [...] marca 2012r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 29 stycznia 2013r., sygn. akt III SA/Lu 642/12 orzekając o zasadności powyższego rozstrzygnięcia oddalił wniesioną przez spółkę skargę. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2014r. sygn. akt I GSK 692/13 oddalił skargę kasacyjną spółki od powyższego wyroku.

Wcześniej natomiast Prezes ARR postanowieniem z [...] września 2012r., nr [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej na podstawie wniosku WPR1 nr [...] z [...] kwietnia 2009r. i na wniosek strony postanowieniem z [...] listopada 2012r. zawiesił to postępowanie.

Postanowieniem z [...] października 2013r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie i decyzją z [...] czerwca 2014r. ustalił kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, wypłaconą spółce do wniosku WPR1 nr [...] z [...] kwietnia 2009r. w wysokości 50.388 zł oraz zobowiązał skarżącą do zapłaty powyższej kwoty łącznie z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych począwszy od dnia dokonania wypłaty przez ARR do dnia zapłaty, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Minister zaskarżoną decyzją z [...] września 2014r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR z [...] czerwca 2014r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne decyzji mające zastosowanie w sprawie w tym m.in. art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. WE L nr 186 z 17 lipca 2009r., s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 612/2009), który stanowi, że uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przedstawienia pozwolenia na wywóz z wcześniejszym ustaleniem refundacji.

Organ II instancji wyjaśnił, że pozwolenie z 15 kwietnia 2009r. dotyczyło wywozu z wcześniej ustaloną refundacją mięsa wieprzowego skonkretyzowanego kodem CN/ERN 0210 19 81 93 00 nomenklatury taryfowej stosowanej do celów refundacji wywozowych. W związku z tym zauważył, że w sprawie zastosowanie znajdą również przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (dalej: rozporządzenie 1234/2007) wskazując jednocześnie, że rozporządzenie to zostało uchylone na mocy art. 230 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. WE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 671, dalej: rozporządzenie nr 1308/2013).

Organ odwoławczy na podstawie art. 162 ust. 1 lit a ppkt vi i art. 167 ust. 1 rozporządzenia 1234/2007 zauważył, że warunkiem nabycia uprawnienia do refundacji jest dokonanie wywozu towaru określonego w pozwoleniu, na podstawie którego dokonywany jest wywóz. Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie właściwe organy celne, dokonały zmiany danych wskazanych przez stronę w zgłoszeniu celnym, m.in. stwierdziły, że faktycznie wywieziony towar to towar o kodach CN/ERN 1602 42 10 i CN/ERN 1602 41 10.

W związku z tym skarżąca wywożąc na podstawie pozwolenia nr 09-4WO00065 towar inny niż wskazany w pozwoleniu nie spełniła warunku uprawniającego do otrzymania refundacji wywozowej na podstawie przedmiotowego pozwolenia. Dlatego też została zobowiązana do zwrotu nienależnie otrzymanej refundacji.

Minister wyjaśnił, że to na spółce ciążył obowiązek prawidłowego zataryfikowania towaru (art. 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 376/2008 z dnia 23 kwietnia 2008r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu pozwoleń na wywóz i przywóz oraz świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych - Dz. U. L 114 z 26 kwietnia 2008r., dalej: rozporządzenie 376/2008) i w wypadku gdyby spółka miała wątpliwości co do taryfikacji to - przed złożeniem do Prezesa ARR wniosku o pozwolenie na wywóz towaru z refundacją - winna zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do organu celnego o wydanie wiążącej informacji taryfowej. Organ odwoławczy zatem podkreślił, że skutki błędów w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru ponosi spółka, gdyż to ona wskazuje kod towaru we wniosku o wydanie pozwolenia na wywóz towaru z refundacją oraz w dokumentach zgłoszenia celnego przy wywozie towaru na podstawie pozwolenia.

Organ II instancji wyjaśnił, że rola Prezesa ARR w tym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy towar wywieziony na podstawie udzielonych pozwoleń spełnia warunki uprawniające do refundacji, określone w rozporządzeniu 612/2009. Skoro zatem podstawowym warunkiem decydującym o uprawnieniu do refundacji jest dokonanie wywozu towaru określonego w pozwoleniu, to w ocenie Ministra do kompetencji organu I instancji należało sprawdzenie zgodności (na podstawie ustaleń organu celnego) kodu towaru faktycznie wywiezionego z kodem towaru wskazanym w pozwoleniu na wywóz i na tej podstawie podejmowanie dalszych działań. Ustalenie, czy zadeklarowany przez skarżącą w zgłoszeniu celnym wywozowym kod wywożonego towaru odpowiada klasyfikacji taryfowej dla tego towaru, należy do właściwości organów celnych. Prezes ARR mając na uwadze zmianę kodu dokonaną przez organy celne, dysponował dowodem na to, że wywiezione towary nie były objęte pozwoleniem, zatem nie spełniały podstawowego wymogu uprawniającego do refundacji wywozowej, co skutkowało zwrotem nienależnie pobranych kwot (art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009). Tym samym organ odwoławczy uznał zarzut nierzetelnego prowadzenia postępowania przez organ I instancji za bezzasadny.

Minister nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), gdyż zaskarżona decyzja była poprawna pod względem formalnoprawnym.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego naliczenia odsetek organ odwoławczy wskazał na art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem. Wyjaśnił przy tym, że co prawda art. 13 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2012r., poz. 633 ze zm., dalej: ustawa o ARR) zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), jednakże zwrócił uwagę na podstawowe zasady stosowania prawa wspólnotowego, tj. zasadę pierwszeństwa i bezpośredniego skutku. Dlatego też, w jego ocenie, brak było podstaw do zastosowania wyłączenia naliczenia odsetek określonych w art. 54 § 1 pkt 4 i 7 Ordynacji podatkowej i tym samym odsetki zostały naliczone prawidłowo.

Pismem z 20 października 2014r. spółka złożyła skargę na decyzję Ministra z [...] września 2014r. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Spółka nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że wywieziony faktycznie towar jest towarem innym niż objęty pozwoleniem na wywóz. Pozwolenie wydano na mięso wieprzowe wędzone bez kości i takie mięso zostało wywiezione. Wyjaśniła, że zmiana kodu taryfy celnej nie miała związku z ustaleniem innych cech jakościowych mięsa wyprodukowanego i wywiezionego przez skarżącą, a spór dotyczył jedynie obróbki termicznej. W stosunku do spornych towarów uznać należało, że były one poddane gotowaniu. Tylko jeden element procesu produkcji został inaczej nazwany, a to za mało, aby stawiać zarzut dokonania wywozu czegoś innego niż to, co miało być wywiezione.

Skarżąca zarzuciła również organowi II instancji błędną interpretację art. 4 ust. 1 rozporządzenia 612/2009. W ocenie spółki treść tego przepisu nie ma odniesienia do kolejnych etapów procedury wywozu towaru, a tym bardziej przepis ten nie wywołuje skutków prawnych do wywozu dokonanego niezgodnie z pozwoleniem. Z przepisu tego wywieść można co najwyżej, że bez pozwolenia na wywóz refundacja nie może zostać przyznana. Jednak zdarzenia, w których wywóz towaru okazuje się niezgodny z pozwoleniem, są kwestiami, na które analizowany przepis nie daje odpowiedzi.

Spółka wskazała także, że przepisy rozporządzenia 612/2009 określają dla przedsiębiorcy obowiązki o charakterze materialnym i formalnym. Wobec ogromnej ilości obowiązków o różnym "ciężarze gatunkowym" konieczne jest zróżnicowanie skutków prawnych uchybienia poszczególnym obowiązkom. Strona odwołała się do zasady proporcjonalności, zgodnie z którą od instytucji unijnych oraz krajowych wymaga się, aby stosowanie przez nich aktów prawa nie wykraczało poza to, co odpowiednie i konieczne dla realizacji uzasadnionych celów danej regulacji, przy czym tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej ilości odpowiednich rozwiązań należy stosować te najmniej dotkliwe. W ocenie strony takie stanowisko potwierdza wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE w połączonych sprawach C-37/06 i C-58/06, Viamex Agrar Handel i ZVK.

Zdaniem strony w sprawie istotne jest zastosowanie tej zasady oraz zbadanie, czy obowiązki jakie prawo nakłada na przedsiębiorcę (a którym przedsiębiorca uchybił), należy zaliczyć do kategorii obowiązków podstawowych, tj. takich, których przestrzeganie ma podstawowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania systemu wspólnotowego, czy też do kategorii obowiązków dodatkowych, których naruszenie nie powinno być karane z taką samą surowością jak obowiązków podstawowych - na co według spółki wskazuje wyrok TSUE w sprawie C-534/06, ILCO.

Skarżąca przywołała motyw 77 preambuły do rozporządzenia 1234/2007 (przepisy dotyczące przyznawania refundacji wywozowych z tytułu wywozu towarów do państw trzecich w oparciu o różnicę między cenami danych towarów w UE a cenami światowymi, służyć mają zabezpieczeniu udziału Wspólnoty w międzynarodowym handlu niektórymi produktami) i uznała za oczywiste, że tak określonego celu to ona w sprawie nie naruszyła. Ponadto stwierdziła, że naruszenie obowiązku niezmienności zadeklarowanego kodu taryfy celnej nie powoduje w żaden sposób zagrożenia dla sprawnego funkcjonowania systemu wspólnotowego. Wszystkie obiektywne kryteria decydujące o dopuszczalności wypłaty refundacji zostały dochowane, natomiast zmiana kodu towaru czy inne informacje zawarte w dokumentach celnych nie przedstawiają jakiejś samoistnej wartości i w systemie refundacji wywozowych pełnią rolę tylko akcesoryjną - mogą być w razie potrzeby korygowane bez ujemnych następstw dla wypłaty refundacji wywozowych co, w jej ocenie potwierdza wyrok TSUE w sprawie C-387/13, VAEX. Obowiązek któremu uchybiła przechodzi test proporcjonalności jako obowiązek dodatkowy, nie mający istotnego znaczenia dla sprawnego funkcjonowania systemu wspólnotowego. Skarżona decyzja jest wadliwa od strony materialnoprawnej i nie zawiera żadnego wyjaśnienia, dlaczego racje wskazane w pismach kierowanych do organu, uznano za nieuzasadnione.

Skarżąca wyjaśniła, że orzecznictwo polskich sądów administracyjnych w dotychczas rozpoznawanych sprawach dotyczyło znacząco odmiennych stanów faktycznych, w szczególności przeznaczenia towarów spowodowanego zmianą kodu procedury celnej.

Spółka podniosła, że organy orzekające w sprawie nie zastosowały art. 54 § 1 pkt 4 i 7 Ordynacji podatkowej co spowodowało błędne określenia okresu, za który organ żąda odsetek. Skarżąca podkreśliła, że art. 49 ust 1 rozporządzenia 612/2009 zawiera tylko datę początkową i końcową naliczania odsetek. Nie zawiera natomiast żadnej regulacji w odniesieniu do przerwania biegu tego okresu, a z jego brzmienia nie da się wyprowadzić wniosku, ażeby zabraniał wyłączeń takich, jak wynikające z art. 54 § 1 pkt 4 i 7. Strona stwierdziła, że zasady pierwszeństwa i bezpośredniego skutku nie są przez TSUE traktowane zawsze jako dominujące w unijnym systemie prawa. Zwróciła uwagę na wyrok w sprawie C-455/06 Heemskerk, gdzie TSUE orzekł, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nie zobowiązuje sądu krajowego do uwzględnienia przepisu wspólnotowego, jeżeli prowadziłoby to do naruszenia obowiązującego w prawie krajowym zakazu reformatio in peius.

Zdaniem skarżącej zasadami prawa unijnego, do których w przedmiotowej sprawie należy się odwołać, są: zasada pewności prawa (przepisy Ordynacji podatkowej są jasne i zrozumiałe) oraz zasada dobrej administracji (nakazująca rozpatrywanie spraw w rozsądnym czasie). W jej ocenie natomiast organy administracji naruszyły zasadę dobrej administracji prowadząc postępowanie przez czas dłuższy, niż rzeczywiście potrzebny do jego zakończenia. W dodatku prawo polskie przewiduje wprost zupełnie naturalny, jak się wydaje, skutek takiego postępowania, polegający na nieobciążaniu strony kosztami przeciągającej się procedury.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że refundacje wywozowe wypłacane eksporterom produktów rolnych są mechanizmem Wspólnej Polityki Rolnej. Realizacja tego mechanizmu wynika z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (poprzednio rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007).

Zgodnie z przepisami wspólnotowymi wywóz produktów rolnych z UE do państw trzecich objęty refundacją powinien podlegać ograniczeniom pod względem wartości i ilości. W związku z tym UE wprowadziła w prawodawstwie wspólnotowym system rzetelnego i skutecznego monitorowania obrotu tymi towarami. Z przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 376/2008 z dnia 23 kwietnia 2008 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu pozwoleń na wywóz i przywóz oraz świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych wynika między innymi obowiązek prawidłowego oznaczenie kodu towaru, na wywóz którego przedsiębiorca zamierza ubiegać się o refundację wywozową. Zgodnie z art. 13 ww. rozporządzenia w polu 16 wniosku o wydanie pozwolenia o wcześniejszym ustaleniu refundacji znajduje się dwunastocyfrowy kod produktu pochodzący z nomenklatury produktów rolnych stosowanej do celów refundacji wywozowych. W związku z tym system pozwoleń na wywóz pozwala monitorować ilość konkretnego towaru wywiezionego ze Wspólnoty z refundacją wywozową.

W świetle przepisów unijnego prawa celnego każdy towar będący przedmiotem obrotu z zagranicą jest identyfikowany odpowiednim kodem taryfy celnej określonym zgodnie z zasadami klasyfikacji taryfowej towarów - co zostało prawidłowo wyjaśnione w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2012 r.

Jeżeli przedsiębiorca ma wątpliwości co do wskazania kodu towaru mającego być przedmiotem wywozu z refundacją, przed złożeniem wniosku o pozwolenie na wywóz towaru z refundacją może wystąpić do organu celnego o wiążącą informację taryfową, wydawaną zgodnie z przepisami unijnego prawa celnego. Za błędy w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca, gdyż to on wskazuje kod towaru we wniosku o wydanie pozwolenia na wywóz towaru z refundacją oraz w dokumentach zgłoszenia celnego przy wywozie towaru na podstawie pozwolenia.

Zasady stosowania systemu refundacji wywozowych określone są w rozporządzeniu 612/2009 (poprzednio w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/1999) i mają zastosowanie do produktów rolnych pochodzących z sektorów wymienionych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia 612/2009 uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przedstawienia pozwolenia na wywóz z wcześniejszym ustaleniem refundacji. Przepisy art. 4 znajdują się w rozdziale I rozporządzenia, dotyczącym uprawnienia do refundacji. W myśl powyższych przepisów, warunkiem ubiegania się o refundację wywozową jest dokonanie eksportu towaru wskazanego w pozwoleniu wywozowym z wcześniejszym ustaleniem refundacji.

Powyższa zasada znajduje również potwierdzenie w treści art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1518/2003 ustanawiającego szczegółowe zasady wprowadzania w życie systemu pozwoleń na wywóz w sektorze wieprzowiny. Rozporządzenie to obowiązywało w dniu złożenia przez stronę wniosku o udzielenie pozwolenia na wywóz z refundacją. Zgodnie z tym przepisem cały wywóz produktów w sektorze wieprzowiny, objętych wnioskami o refundację wywozową podlega obowiązkowi przedstawienia pozwolenia na wywóz z wcześniej ustaloną refundacją. Stosownie zaś do regulacji określonej w art. 2 ust. 2 tego rozporządzenia, wnioski o wydanie pozwolenia oraz pozwolenia zawierają, w sekcji 15 opis produktu, a w sekcji 16 dwunastocyfrowy kod produktu według nomenklatury produktów rolnych do celów refundacji wywozowych (rozporządzenie nr 1518/2003 zostało zastąpione rozporządzeniem Komisji nr 1373/2013).

Kompetencje organów administracji państwowej w zakresie administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej określa prawo krajowe. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 lit. a i lit. d ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych organ ten wydaje i rozlicza pozwolenia na wywóz oraz nalicza i wypłaca refundacje wywozowe.

Na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne postępowanie prowadzone przez organy celne dotyczące towarów objętych Wspólną Polityką Rolną obejmuje czynności związane z wywozem towarów z obszaru celnego Wspólnoty oraz przyjmowanie, sprawdzanie i potwierdzanie wniosków o refundację.

W świetle powyższych przepisów postępowanie zakończone skarżoną decyzją dotyczyło ustalenia, czy towar wywieziony na podstawie udzielonego pozwolenia spełnia warunki uprawniające do refundacji określone w rozporządzeniu 612/2009. Podstawowym warunkiem decydującym o uprawnieniu do refundacji jest dokonanie wywozu towaru określonego w pozwoleniu (art. 4 rozporządzenia 612/2009), zatem organ winien sprawdzić zgodność kodu towaru faktycznie wywiezionego z kodem towaru wskazanym w pozwoleniu na wywóz. Ustalenie, czy zadeklarowany przez spółkę w zgłoszeniu celnym wywozowym kod wywożonego towaru odpowiada klasyfikacji taryfowej dla tego towaru, należało do właściwości organów celnych, ponieważ są one właściwe w sprawach klasyfikacji taryfowej towarów i jako jedyne posiadają kompetencje do kontroli zgodności deklarowanego przez przedsiębiorcę kodu wywożonego towaru ze stanem faktycznym. Organy celne mogą również dokonywać zmiany kodu w dokumentach celnych na podstawie wyniku postępowania dotyczącego klasyfikacji wywożonego towaru.

Odnosząc się w tym miejscu do pierwszego zarzutu skargi sąd stwierdza, że wbrew twierdzeniu spółki - co zostało ustalone w postępowaniu służb celnych dotyczącym ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej wywożonego towaru – spółka wywiozła inny towar niż objęty pozwoleniem na wywóz i z tej przyczyny, jak słusznie wskazał organ, nie miała podstaw prawnych do ubiegania się o refundację do faktycznie wywiezionego towaru, gdyż ten towar nie był objęty pozwoleniem wywozowym. W tym przypadku nie został spełniony jeden z podstawowych wymogów prawa warunkujących otrzymanie refundacji wywozowej. Stosownie natomiast do art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem w terminie 30 dni od dnia otrzymania żądania zapłaty.

W odniesieniu do drugiego zarzutu skargi, dotyczącego dokonania przez organ wykładni wykraczającej poza językowy sens słów użytych w art. 4 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 sąd stwierdza, że zarzut ten jest bezpodstawny. Przepis ten zawiera bowiem normę prawną, zgodnie z którą warunkiem koniecznym uzyskania uprawnienia do refundacji na konkretny, opisany we wniosku towar jest przedstawienie pozwolenia na tenże konkretny towar. Inne rozumienie tego przepisu nie pozostaje w zgodzie z zasadami logiki. Zgodnie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia strona uzyskała pozwolenie z [...] kwietnia 2009 nr [...], które dotyczyło wywozu z wcześniej ustaloną refundacją towaru skonkretyzowanego kodem CN 0210 19 81 9300 nomenklatury celnej stosowanej do celów refundacji wywozowych. Ten sam kod został wskazany przez Stronę we wniosku WPR1 nr [...] z [...] kwietnia 2009 r. Natomiast zmiana kodu produktu w zgłoszeniu celnym dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami przez organ celny w trybie administracyjnym oznacza, że faktycznie wskazany w zgłoszeniach celnych wywozowych produkt (o kodach 1602 42 10 oraz 1602 41 10) był produktem innym niż ten, na który spółka otrzymała pozwolenie. Uznanie argumentacji spółki oznaczałoby w praktyce, że eksporter nie ponosi odpowiedzialności za złożone w urzędzie celnym deklaracje dotyczące produktu zgłoszonego do wywozu, co w ocenie sądu byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych.

Kontrole towarów przeprowadzane przez służby celne stanowią integralny element systemu refundacji i są dokonywane na podstawie dokumentów złożonych przez eksportera w zgłoszeniu wywozowym, w tym na podstawie wniosku o refundację WPR1. Zarówno wnioski o refundację jak i wyniki przeprowadzonych kontroli produktów służby celne przekazują Agencji Rynku Rolnego i na podstawie tych dokumentów

podejmowane jest rozstrzygnięcie czy zgłoszone do wywozu produkty są zgodne z deklaracjami eksportera, czyli są tymi, do których eksporter wnioskuje o refundację i stanowią również podstawę do ustalenia, czy w danym przypadku spełniony został podstawowy warunek uprawniający do refundacji do konkretnego wniosku. Jeżeli z decyzji lub postanowienia organu celnego wynika, że zgłoszony do wywozu produkt był inny niż deklarowany w zgłoszeniu wywozowym - do tego wywiezionego produktu refundacja nie przysługuje.

Sąd nie podziela prezentowanego w skardze stanowiska, że kwestia stosowania prawidłowego kodu taryfy celnej w świadectwach o wcześniejszym ustaleniu refundacji jest "obowiązkiem dodatkowym", niemającym istotnego znaczenia czy pozostającym bez ujemnych następstw dla wypłaty refundacji wywozowej. Przepisy związane z mechanizmem refundacji wywozowych wyraźnie wskazują, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla wypłaty refundacji wywozowej. Dla zobrazowania stanowiska w kwestii znaczenia prawidłowości kodu taryfy celnej w pozwoleniu o wcześniejszym ustaleniu refundacji należy wskazać na art. 4 ust. 2 rozporządzenia 612/2009. Zgodnie z tym przepisem bez względu na ust. 1 (przepis stanowiący podstawę skarżonej decyzji) pozwolenie na wywóz z wcześniejszym wyznaczeniem refundacji jest również ważne dla wywozu produktu oznaczonego kodem dwunastocyfrowym, innego niż wskazany w polu 16 pozwolenia, jeżeli oba produkty należą do tej samej kategorii, określonej w art. 13 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 376/2008, lub do tej samej grupy produktów, pod warunkiem że taka grupa produktów została określona w tym celu zgodnie z procedurą określoną w art. 195 rozporządzenia (WE) nr 1234/2007. Przepis ust. 2 stanowi zatem wyjątek od ogólnego warunku dla uzyskania refundacji, tj. od przedstawienia stosownego pozwolenia na wywóz z wcześniejszym ustaleniem refundacji, o którym mowa w ust. 1 art. 4 rozporządzenia 612/2009.

Sąd wyjaśnia, że art. 4 ust. 2 wymienionego rozporządzenia nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ dla kodów CN 0210 19 81 9300 oraz CN 1602 42 10 i CN 1602 41 10 nie określono w tych przepisach przynależności do tej samej kategorii lub grupy produktów. Zatem zarówno Prezes ARR jak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie byli uprawnieni do dokonywania oceny wagi popełnionego przez przedsiębiorcę błędu w kodzie taryfy celnej czy też rozważania o tym, jaką część refundacji wypłaconej do towaru określonego w pozwoleniu należy uznać za wypłaconą należnie z uwagi na "podobieństwo" towaru faktycznie wywiezionego do towaru określonego w pozwoleniu. W związku z powyższym również zarzut spółki dotyczący naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasady proporcjonalności sąd uznał za bezzasadny.

Sąd nie podziela stanowiska spółki w zakresie braku orzecznictwa polskich sądów administracyjnych związanego z mechanizmem wypłaty refundacji wywozowych dotyczącego przypadków zmiany kodu taryfy celnej (prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 2653/05, VSA/Wa1201/06,VSA/Wa2867/07).

Również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2010 r., I GSK 967/08 dotyczy zasadności wypłaty refundacji wywozowej w sytuacji zmiany kodu taryfy celnej. Mimo, że wyrok ten odnosi się do wywozu towaru z innego sektora, tj. sektora mięsa wołowego, to wskazane w wyroku rozstrzygnięcia organów administracji opierają się na analogicznych przepisach dotyczących wypłaty refundacji wywozowych.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego naliczenia odsetek sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 beneficjent winien zwrócić kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem. Na mocy art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ARR Prezes ARR ustalił w drodze decyzji administracyjnej kwotę nienależnie pobranych środków, a w wyniku złożonego odwołania organ II instancji utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Przepis art. 13 ust. 2 ww. ustawy zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, jednak w literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego okresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia.

Ponadto, zgodnie z podstawowymi zasadami stosowania prawa wspólnotowego, czyli zasadą pierwszeństwa i bezpośredniego skutku prawo wspólnotowe ma wartość nadrzędną nad prawem krajowym państw członkowskich, a przepisy prawa wspólnotowego (w przedmiotowej sprawie przepisy rozporządzenia 612/2009) mają skutek bezpośredni. Sąd wskazuje także na motyw 59 preambuły rozporządzenia 612/2009, zgodnie z którym w celu zapewnienia równego traktowania eksporterów w państwach członkowskich w zakresie refundacji wywozowych należy wyraźnie przewidzieć zwrot przez beneficjenta nienależnie wypłaconych kwot z odsetkami oraz określić sposoby płatności. Aby lepiej chronić interesy finansowe Wspólnoty należy przewidzieć w szczególności, że w przypadku przeniesienia prawa do refundacji zobowiązanie to zostaje rozciągnięte na cesjonariusza. Odzyskane kwoty i odsetki, jak również zebrane kwoty z tytułu sankcji, muszą być przekazane na rzecz Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG), zgodnie z art. 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej.

Z uwagi na konieczność zapewnienia równego traktowania eksporterów oraz skutecznej ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej skarżąca została zobowiązana do zwrotu odsetek za okres między płatnością a zwrotem nienależnej płatności. W przedmiotowej sprawie nie wystąpił, zdaniem sądu, "błąd właściwego organu", którego zaistnienie umożliwiałoby zwrot nienależnie pobranych środków bez odsetek - zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009.

Niezależnie od powyższego, ustosunkowując się do podniesionego przez spółkę zarzutu naruszenia art. 54 § 1 Ordynacji podatkowej sąd stwierdził, że bezzasadne są zarzuty dotyczące przedłużania postępowania. Sąd zauważył, że to spółka występowała do ARR z wnioskiem o zawieszenie postępowania w związku z toczącym się postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, jak również skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Prezesa ARR podejmujące zawieszone postępowanie, co nie pozostawało bez wpływu na termin zakończenia postępowania. Uwzględniając powyższe, nie było zasadne zastosowanie wyłączenia naliczenia odsetek określonych w art. 54 § 1 pkt 4 i 7 Ordynacji podatkowej, zatem odsetki zostały przez organ naliczone prawidłowo i nie było przesłanek do zmiany rozstrzygnięcia w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej wpływ istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wobec powyższego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.