Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 49/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2017 ust. 1 i ust. 9
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 46 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 145 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi G. z o.o. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącej spółki kwotę 14350 (czternaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

G. Sp. z o. o. (zwana dalej Stroną, Skarżącą, Spółką) – złożyła skargę na decyzję Zarządu Województwa (dalej zwany również organem) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], w sprawie utrzymania decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Spółka do Marszałka Województwa złożyła wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013 Priorytet II RPO "Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego". W dniu [...] marca 2010 r. Spółka z Województwem podpisała umowę o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Innowacja procesowa obejmująca magazynowanie i obrót produktami leczniczymi".

W konsekwencji otrzymania przez IZ RPO z Sądu Okręgowego aktu oskarżenia, który dotyczył między innymi niniejszego projektu, Instytucja Zarządzająca Regionalnego Programu Operacyjnego (IZ RPO) przeprowadziła kontrolę doraźną dokumentów w okresie od [...] do [...] lutego 2017 r.

W wyniku przeprowadzonej kontroli doraźnej IZ RPO stwierdziła, że Strona przedstawiła do rozliczenia wydatki jako kwalifikowalne za prace, które nie zostały w rzeczywistości wykonane w ramach projektu lub na podstawie przerobionych dokumentów. W konsekwencji ww, stanu faktycznego IZ RPO uznała wydatki w powyższym zakresie za niekwalifikowalne w ramach projektu nr [...] pt. "Innowacja procesowa obejmująca magazynowanie i obrót produktami leczniczymi".

Mając na uwadze powyższe, IZ RPO pismem z dnia [...] października 2017 r., wezwała Stronę do dokonania zwrotu otrzymanego dofinansowania w części odpowiadającej wydatkom uznanym za niekwalifikowalne w łącznej wysokości 353.295,77 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia dokonania ich zwrotu.

W związku z brakiem dokonania zwrotu Zarząd Województwa pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej RPO uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Innowacja procesowa obejmująca magazynowanie i obrót produktami leczniczymi".

Strona pismem z dnia [...] stycznia 2018 roku została zawiadomiona o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Innowacja procesowa obejmująca magazynowanie i obrót produktami leczniczymi".

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Zarząd Województwa pełniący funkcję IZ RPO dopuścił dowód z aktu oskarżenia oraz dokumentacji zawartej w aktach sprawy karnej nr [...] w ramach toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Innowacja procesowa obejmująca magazynowanie i obrót produktami leczniczymi".

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Strona złożyła do Instytucji Zarządzającej RPO wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w nim wymienionych, tj.:

• dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy pod sygnaturą [...];

• dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Apelacyjny pod sygnaturą [...];

• prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia [...].04.2018 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt [...], na okoliczność ustalenia ewentualnej wysokości szkody powstałej w związku z realizacją umowy o dofinansowanie projektu nr [...].

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Zarząd Województwa wydał decyzję nr [...] w której na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 4 ustawy o samorządzie województwa oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej ufp) określił kwotę dofinansowania do zwrotu w wysokości:

- 283.005,78 zł wraz z odsetkami od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia dokonania zwrotu;

- 70.289,99 zł wraz z odsetkami od [...] listopada 2013 r. do dnia dokonania zwrotu.

Organ w przedmiotowej decyzji zobowiązał Spółkę do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, zwrotu kwoty otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami na wskazany rachunek bankowy Zarządu Województwa.

Od przedmiotowej decyzji Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w zakresie w jakim został wykonany prawomocny wyrok karny Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] w odniesieniu do obowiązku naprawienia szkody przez W.S. jako bezprzedmiotowego oraz zaliczenie wpłaconej przez ww. kwoty na poczet wykonania obowiązku którego sprawa dotyczy.

Zarząd Województwa decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez Stronę zapisów art. 207 ust. 1 ufp poprzez wydatkowanie środków dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, rozumianych jako "sfinansowane zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki zostały przekazane, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowane."

Strona poprzez przedłożenie do refundacji wydatku udokumentowanego ww. fakturami na łączną kwotę 492.500,00 zł netto wystawionych przez B., w zakresie których prace nie zostały przez nią wykonane i nie przyczyniły się do realizacji celu projektu doprowadziła do sytuacji, w której otrzymała w sposób nieuprawniony dofinansowanie ze środków budżetu ogólnego Unii Europejskiej oraz Budżetu Państwa w wysokości 243.787,46 zł.

Takie działanie Strony stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i doprowadziło do spowodowania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, poprzez sfinansowanie wydatków, które nie przyczyniły się do zrealizowania zakresu rzeczowego projektu, a więc także celu projektu.

IZ RPO wskazała dalej, że Strona przedstawiła do rozliczenia wydatki, które nie mogły zostać objęte w całości przedmiotowym projektem. W dniu 25 czerwca 2010 r. Strona złożyła zamówienie w spółce K. Sp. z o.o. na zakup oprogramowania Farmanet i Kamsoft o łącznej wartości 47.170,76 zł netto. Zamówienie obejmowało nie tylko licencje niezbędne w aptece [...], ale również te, które były przeznaczone do apteki [...], (G sp. z o.o.), a które nie były objęte dofinansowaniem w ramach realizowanego projektu. Na podstawie tego zamówienia firma K. wystawiła w dniu [...] lipca 2010 r. fakturę VAT nr [...] na kwotę brutto 57.548,33 zł. Pomimo tego, że faktura obejmowała pozycje nieobjęte dofinansowaniem w ramach realizowanego projektu Strona załączyła przedmiotowy wydatek do wniosku o płatność za okres od [...].05.2010 do [...].08.2010, jako kwalifikowalny w wysokości 38 800,00 zł, który stał się podstawą do wypłaty nienależnego świadczenia pieniężnego na rzecz Strony.

W związku z powyższym, organ uznał do zwrotu częściowo za niekwalifikowalny wydatek poniesiony na podstawie faktury VAT nr [...] z [...].07.2010 r., przedstawionej do wniosku o płatność w kwocie wydatku kwaIifikowaInego 38 800,00 zł. Mając na uwadze fakt, że przedstawione wydatki dotyczyły zarówno usługi dotyczące apteki [...], a także apteki [...], a więc zakupu licencji do dwóch aptek, w tym jednej nie objętej projektem, IZ RPO przyjęła za niekwalifikowalne jedynie połowę wartości przedstawionych wydatków w ramach wniosku o płatność jako niekwalifikowalnych –tj. 19 400,00 zł jako poniesionych na oprogramowanie poza rzeczowym zakresem realizacji projektu.

Dalej organ wskazał, że Strona przedłożyła do refundacji wydatków rachunek nr [...] z [...] września 2010 r., kwota brutto: 156.044,00 zł - kwota wydatków kwalifikowalnych 142 000,00 zł dotyczący szkolenia związanego z obsługą urządzeń ROWA wystawiony przez K.W. Zdaniem organu usługa nie została wykonana, a także nie była konieczna w ramach realizowanego projektu, albowiem takie szkolenie zostało przeprowadzone przez dostawcę urządzeń, co potwierdzają zeznania świadków. Zatem Strona otrzymała w sposób nieuprawniony dofinansowanie ze środków budżetu ogólnego Unii Europejskiej oraz Budżetu Państwa w wysokości 70 289,99 zł.

Takie działanie Strony stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i doprowadziło do spowodowania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, poprzez sfinansowanie wydatków, które nie przyczyniły się do zrealizowania zakresu rzeczowego projektu, a więc także celu projektu.

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 105 kpa organ wskazał, że zgodnie z art. 207 ust. 9 ufp - w przypadku braku zwrotu środków przez beneficjenta organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 10 ww, ustawy "decyzji, o której mowa w ust 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem".

Organ wskazał, że należności z tytułu zwrotu dofinansowania stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym - co za tym idzie - na podstawie art. 67 ust. 1 ufp stosuje się więc do nich, w zakresie spraw nieuregulowanych, odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w tym również przepisy regulujące wygaśnięcie zobowiązań podatkowych.

Zgodnie z art. 59 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Zarówno w doktrynie prawa podatkowego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest przy tym, iż jedynie zapłata przez podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, a więc przez podatnika, ewentualnie przez osobę przez niego upoważnioną ale z majątku podatnika, kwalifikowana może być jako zapłata podatku i powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (tak też m.in, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 08-04-2014, sygn. akt I SA/Gd 160/14; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10.10.2013r., sygn. akt i SA/Kr 1267/13, LEX),

W stosunku prawnopodatkowym obowiązek zapłaty podatku istnieje w relacji podatnik (zobowiązany) - organ podatkowy (wierzyciel). Jeśli zobowiązanie faktycznie, efektywnie płaci podmiot trzeci w istocie nie dochodzi do zapłaty podatku w sensie prawnym. Następuje jedynie faktyczne uiszczenie pewnej kwoty bez tytułu prawnego z zakresu prawa podatkowego (tak też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20.06.2012r., sygn. akt III SA/Wa 581/12,LEX).

Zdaniem organu, na gruncie prawa podatkowego zapłata zobowiązania spółki przez podmiot trzeci, a takim jest wobec spółki osoba będąca na dzień wydania decyzji wspólnikiem, nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania spółki. Innymi słowy - przepisy prawa podatkowego, które na mocy wyżej wskazanego odwołania ustawy o finansach publicznych stosujemy w niniejszej sprawie, nie umożliwiają zaliczenia wpłat wspólnika W.S. na zobowiązanie spółki, a więc na poczet zwrotu środków dofinansowania.

W ocenie organu wpłata wspólnika na gruncie prawa podatkowego nie ma, tytułu prawnego – nie stanowi ona zwrotu środków udzielonego dofinansowania, tym samym powoduje obowiązek wydania wobec spółki będącej beneficjentem decyzji w trybie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych. Powyższe stanowisko oparte jest na literalnej wykładni przepisów prawa. Działanie przeciwne - tj. zaliczenie wpłat wspólnika W.S. z [...] sierpnia 2018r. w łącznej wysokości 353.295,78 zł na poczet zwrotu przez spółkę środków dofinansowania oraz objęcie decyzją tylko pozostałej do zapłaty części kwoty, stanowiłoby de facto działanie bez wyraźnej podstawy prawnej.

Od przedmiotowej decyzji Spółka złożyła skargę do sądu, w której pełnomocnik Strony wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej ewentualnie o stwierdzenie nieważności.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych z dnia 27.08.2009 r. (Dz.U. z 2017 r., pozycja 2077, ze zm), w zw. a art. 46 § 1 Kodeksu karnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni i nieprawidłowe zastosowanie powołanego wyżej przepisu, prowadzące do utrzymania w mocy decyzji, która przed zakończeniem postępowania administracyjnego była w części bezprzedmiotowa w uwagi na faktyczne wykonanie obowiązku zwrotu dofinansowania poprzez wykonanie wiążącego organ, prawomocnego wyroku karnego Sądu Apelacyjnego, z dnia [...].04.2018 r., sygn. akt: [...], w odniesieniu do orzeczonego obowiązku naprawienia szkody przez W. S., pełniącego funkcję prezesa zarządu skarżącej spółki w czasie powstania obowiązku zwrotu dofinansowania;

- naruszenie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. art. 207 ust 10 ufp, w zw. z art. 46 § 1 Kodeksu karnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowanie powołanego wyżej przepisu, skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji, która przed zakończeniem postępowania administracyjnego była w części bezprzedmiotowa w uwagi na faktyczne wykonanie obowiązku zwrotu dofinansowania poprzez wykonanie wiążącego organ, prawomocnego wyroku karnego Sądu Apelacyjnego, z dnia [...].04.2018 r., sygn. akt: [...], w odniesieniu do orzeczonego obowiązku naprawienia szkody przez W.S., pełniącego funkcję prezesa zarządu skarżącej spółki w czasie powstania obowiązku zwrotu dofinansowania.

- naruszenie art. 59 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 157, poz. 1240), w zw. z art. 46 § 1 Kodeksu karnego, poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, prowadzące do uznania, że w przedmiotowej sprawie do wygaśnięcia zobowiązania mogła doprowadzić jedynie zapłata dokonana przez stronę postępowania, podczas, gdy wykonanie obowiązku zwrotu dofinansowania nastąpiło poprzez wykonanie wiążącego organ, prawomocnego wyroku karnego Sądu Apelacyjnego, z dnia [...].04.2018 r., sygn. Akt [...], w odniesieniu do orzeczonego obowiązku naprawienia szkody przez W.S., pełniącego funkcję prezesa zarządu skarżącej spółki w czasie powstania obowiązku zwrotu dofinansowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Niniejsza sprawa dotyczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję w której organ określił kwotę dofinansowania do zwrotu. Przedmiotowa decyzja została wydana m.in. na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała

z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków w terminie

14 dni od dnia doręczenia wezwania (ust. 8 pkt 1). Zgodnie z ust. 9 powołanego przepisu - po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków(...). Decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem (ust. 10).

Przez wydatkowanie środków dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem rozumie się sfinansowanie działania będącego poza zakresem rzeczowym projektu, nieprzyczyniającego się do osiągnięcia celu określonego w umowie

o dofinansowanie, które nie mogą być uznane za kwalifikowane (zob. red. prof. dr hab. Paweł Smoleń, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz do art. 207, Beck 2014). Wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem następuje

w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, inne niż te, na które środki były przyznane. O środkach wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem można mówić w razie zrealizowania innych celów niż te, na które były przyznane. Wykorzystanie środków niezgodnie z przepisami obejmuje również naruszenie trybu ich wydatkowania (zob. Ludmiła Lipiec Komentarz do art. 211 ustawy z 2005 r.

o finansach publicznych). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał,

że dofinansowanie w części której dotyczy zwrot zostało wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem, co stanowi nieprawidłowość.

Definicję nieprawidłowości zawiera art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 – dalej rozporządzenie nr 1083/2006. Zgodnie z powołanym przepisem, nieprawidłowość to – "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego."

Zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej.

Dla stwierdzenia nieprawidłowości wymagane jest więc wykazanie następujących przesłanek:

- naruszenie przepisu prawa;

- naruszenie to winno wynikać z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego;

- naruszenie to powoduje/może spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z tego budżetu.

Tym samym ustalenie nieprawidłowości może wystąpić tylko w sytuacji wystąpienia szkody (rzeczywistej lub potencjalnej).

W ocenie Sądu, przedłożenie do rozliczenia zakwestionowanych faktur stanowiło naruszenie prawa. Naruszenie to wynikało z działania osoby reprezentującej Skarżącą jako beneficjenta. Działanie to doprowadziło również do powstania szkody w budżecie.

W przepisach powołanego rozporządzenia nr 1083/2006 rozróżnia się dwa rodzaje szkody nazwane w orzecznictwie sądów administracyjnych: szkodą realną

i szkodą potencjalną. Za szkodę realną uznaje się szkodę, która wystąpiła wskutek naruszenia przepisu, za szkodę potencjalną zaś - szkodę, która mogła, lecz nie musiała wystąpić wskutek tego naruszenia (np. wyrok WSA w Rzeszowie

z 20 października 2016 r. I SA/Rz 633/16; WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2016 r.

IV SA/Gl 848/15; WSA w Łodzi z 8 stycznia 2013 r. III SA/Łd 937/15).

W polskim prawie publicznym nie mamy do czynienia z ujednoliconą instytucją szkody, lecz jedynie z regulacjami odwołującymi się do tego pojęcia

i z próbami uchwycenia w orzecznictwie cech różnicujących szkodę cywilną i szkodę w prawie publicznym.

Szkoda, która jest warunkiem uznania, że wystąpiła nieprawidłowość, funkcjonuje na styku prawa publicznego i prawa prywatnego ponieważ:

- cywilnoprawna jest umowa pomiędzy beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą;

- zwrot dofinansowania następuje na podstawie decyzji administracyjnej (art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych) wydawanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego poprzedzonego nałożeniem korekty finansowej, ustalenie zaś korekty finansowej stanowi element stanu faktycznego sprawy o zwrot dofinansowania;

- należność z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności stanowią środki publiczne - niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 ust. 1 pkt 6 ustawy o finansach publicznych)

W przypadku współfinansowania projektów ze środków unijnych beneficjent zawiera umowę o dofinansowanie, w której zobowiązuje się do wypełnienia określonych warunków wynikających nie tylko z umowy, ale też z aktów prawnych lub aktów niemających mocy powszechnie obowiązującego prawa. Z jednej strony kwalifikacja umowy o dofinansowanie jako cywilnoprawnej, z drugiej zaś – treść przepisów i innych regulacji obowiązujących beneficjenta (do których stosowania zobowiązał się w umowie) powoduje, że na skutek jej zawarcia beneficjent poddaje się dwóm reżimom prawnym:

- cywilnoprawnemu – dla którego właściwa jest droga przed sądem powszechnym;

- administracyjnoprawnemu – związanemu z możliwością określenia korekty finansowej, a następnie wydania decyzji o zwrocie dofinansowania, który jest swoistego rodzaju reżimem odpowiedzialności publicznoprawnej.

Powyższy splot okoliczności publiczno-prywatnych uprawnia do wniosku, że szkoda będąca podstawą określenia kwoty do zwrotu jest instytucją hybrydową i graniczną, niepoddającą się prostym kwalifikacjom (patrz "Szkoda jako przesłanka zwrotu środków europejskich przez beneficjenta" Katarzyna Bieluci, Elżbieta Lemańska, Justyna Siemieniako Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 3(72)/2017 str. 77-78).

Pomimo uznania przez ustawodawcę, że umowa o dofinansowanie ma charakter cywilnoprawny, wprowadzono na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych specjalną administracyjną procedurę zwrotu przekazanego dofinansowania ze środków unijnych. Jednak w odróżnieniu od ustawy o finansach publicznych z 2005 r. brak jest wprost wskazania, że do zwrotu zobowiązuje się beneficjenta jako stronę umowy (por. art. 211 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z 2005 r. oraz art. 207 ust. 1 i ust. 8, ust. 9 ustawy o finansach publicznych z 2009r.).

W decyzji tej należy ustalić wysokość szkody. W niniejszej sprawie organ wykazał, że szkoda jest w wysokości wykorzystanego niezgodnie z przeznaczeniem dofinansowania – wynika to z określenia kwoty dofinansowania do zwrotu i jest szkodą rzeczywistą. Szkoda ta powstała w związku z wykorzystaniem dofinansowania w innym celu niż cel projektu.

Jeżeli beneficjent wskazuje na określone, szczególne okoliczności towarzyszące naruszeniu, organ zobowiązany jest ocenić w jaki sposób wywierają one wpływ na możliwość wystąpienia uszczerbku w budżecie UE.

Jak już wskazano powyżej wystąpienie lub możliwość wystąpienia szkody w budżecie UE / szkodliwego wpływu na budżet jest warunkiem stwierdzenia nieprawidłowości uzasadniającej dokonanie korekty, a następnie wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi.

Celem wydania powyższej decyzji jest odzyskanie środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Co do zasady obowiązek naprawienia szkody dotyczy tylko szkody, której nie naprawiono. Zobowiązanie do naprawienia szkody nie może zmierzać do przysporzeń w majątku pokrzywdzonego, a tylko do wyrównania uszczerbku w majątku.

Zgodnie z treścią art. 46 § 1 Kodeksu karnego w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody (...). Głównym celem środka określonego w art. 46 § 1 Kodeksu karnego jest naprawienie szkody, a nie ukaranie sprawcy czy jego resocjalizacja.

Orzeczenie wydane na podstawie art. 46 § 1 Kodeksu karnego ma na celu nie tyle faktyczne wykonanie obowiązku zwrotu dofinansowania ile naprawienie szkody przez uiszczenie kwot równych kwotom dofinansowania wykorzystanym niezgodnie z przeznaczeniem.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w dniu [...] marca 2010 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez prezesa zarządu i zarazem jej jedynego członka, M.S., zawarła z organem umowę o dofinansowanie projektu wskazanego powyżej. Umowa została wykonana przez organ. W roku 2017 r. doszło do wszczęcia postępowania karnego, m.in. przeciwko M.S., jako prezesowi zarządu spółki skarżącej w związku z nieprawidłowościami przy wykorzystywaniu uzyskanych na podstawie w/w umowy środków. W konsekwencji organ przeprowadził doraźną kontrolę. Wskutek tej kontroli organ uznał, że strona przedstawiła do rozliczenia wydatki jako kwalifikowane za prace, które nie zostały w rzeczywistości wykonane w ramach projektu lub na podstawie przerobionych dokumentów. W konsekwencji organ wezwał stronę do zwrotu części dofinansowania. Postępowanie karne było w toku, a Skarżąca nie dokonała zwrotu dofinansowania. Organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu dofinansowania. Przeprowadził postępowanie dowodowe opierając się na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy karnej, a także na zeznaniach świadków i wyjaśnieniach stron postępowania w postępowaniu karnym. Ustalenia decyzji I instancji z [...] sierpnia 2018 r., oparto na ustaleniach sądu w sprawie karnej, której przedmiotem był ten sam stan faktyczny. W dniu [...].04.2018 r. zapadł w sprawie karnej ostateczny wyrok przed Sądem Apelacyjnym (sygn. akt: [...]). Organ w swojej decyzji z [...].08.2018 r. określił kwotę dofinansowania należną do zwrotu na sumę odpowiadającą dokładnie kwocie zasądzonej przez sąd w sprawie karnej tytułem obowiązku naprawienia szkody przez M.S., prezesa zarządu skarżącej spółki – tj. 353.295,77 zł. W wykonaniu wyroku sądu, M.S.

w dniu 06.08.2018 r. zapłacił na rzecz organu kwotę 53.295,78, a w dniu 27.08.2018 r. kwotę 300.000 zł tytułem naprawienia szkody.

Sąd podziela stanowisko organu, że przedłożone przez Spółkę do refundacji wydatki udokumentowane fakturami w zakresie prac które nie zostały wykonane lub zostały wykonane przez inny podmiot niż wykazany na fakturze czy też dokumenty przerobione, nie przyczyniły się do realizacji celu projektu. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której Spółka otrzymała w sposób nieuprawniony dofinansowanie

z środków budżetu ogólnego UE oraz Budżetu Państwa. Takie działalnie z kolei stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenie 1083/2006

i doprowadziło do powstania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego poprzez sfinansowanie wydatków które nie przyczyniły się do zrealizowania zakresu rzeczowego projektu, a więc także celu projektu. Organ wezwał również Spółkę

w dniu 31 października 2017 r. do zwrotu środków. Do dnia wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania ([...] stycznia 2018 r.) – środki te nie zostały zwrócone. Spółka nie dokonała zwrotu. Tym samym zaistniały przesłanki

do wszczęcia postępowania o zwrot dofinansowania i wydania decyzji o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki do uznania,

że zakwestionowane wydatki nie spełniały przesłanki kwalifikowalności wydatków. Wysokość środków podlegających zwrotowi jest bezpośrednio związana z sumą kwot dotkniętych nieprawidłowościami. W postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy, który został poddany analizie i uprawniał

do przyjęcia, że środki z dofinansowania zostały wykorzystane niezgodnie

z przeznaczeniem. Ponadto nie budzi wątpliwości Sądu możliwość korzystania przez organ w toku postępowania administracyjnego z materiału dowodowego zebranego

w postępowaniu karnym. Organ przedmiotowy materiał włączył do materiału dowodowego w sprawie.

Po doręczeniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżąca złożyła wniosek

o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ, zaskarżając decyzję I instancji

w całości. Skarżąca powoływała się na okoliczność wpłacenia kwoty odszkodowania, wnosząc o umorzenie postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Organ nie uwzględnił wniosków strony i w konsekwencji zapadła decyzja, od której wniesiona została skarga.

W niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć czy możliwym jest wydanie wobec Spółki decyzji zobowiązującej do zwrotu dofinansowania w sytuacji gdy równowartość kwoty tego dofinansowania została wpłacona przez osobę fizyczną – wspólnika spółki – na podstawie wyroku karnego.

Organ wskazał, że "przedmiotowy stan faktyczny, w którym Strona (beneficjent dofinansowania będący osobą prawną) wykorzystuje dotację unijną niezgodnie z przeznaczeniem, a skutkiem tego wykorzystania jest orzeczenie obowiązku naprawienia szkody przez faktycznego sprawcę tego czynu, to jest członka zarządu Strony, jest bez precedensu tak co do braku wyraźnych regulacji prawnych w tym zakresie, jak i wypowiedzi doktryny lub orzecznictwa. Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu karnego, w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego, lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia szkody (...). Podkreślenia wymaga jednak,

iż zasądzenie takiego odszkodowania następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zwrot dofinansowania następuje na podstawie decyzji administracyjnej, co właśnie wywołuje największe komplikacje co do możliwości zaliczenia uiszczonego odszkodowania na poczet podlegającego zwrotowi dofinansowania." W uzasadnieniu ponadto organ wskazał, że należności

z tytułu zwrotu dofinansowania stanowią niepodatkowe należności budżetowe

o charakterze publicznoprawnym, do których, w oparciu o art. 67 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 157, poz. 1240) mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu III ordynacji podatkowej, zaś zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek zapłaty, ale wg interpretacji sądów administracyjnych i doktryny, do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego prowadzi wyłącznie dokonanie zapłaty przez samego podatnika, lub osobę upoważnioną przez niego z majątku podatnika, a nie przez osobę trzecią,

za jaką organ uznał prezesa zarządu skarżącej spółki. Na poparcie swego stanowiska organ powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, uznając,

że zapłata przez M.S. nie mogła doprowadzić do wygaśnięcia zobowiązania tytułem zwrotu dofinansowania. Organ wskazał też, że oparł się

w swoich rozważaniach na wykładni językowej przepisów, które nie dają podstaw prawnych, aby zaliczyć dokonaną wpłatę na poczet zwrotu dofinansowania

i zastrzegł, że sprawa wymaga dokonania szeroko zakreślonej wykładni funkcjonalnej przepisów prawa, co nie jest domeną organów administracji publicznej, lecz sądów.

Zdaniem Strony okoliczność naprawienia szkody w związku z wykonaniem wyroku karnego przez wspólnika spółki powinna skutkować umorzeniem w tym zakresie postępowania w zakresie zwrotu dofinansowania (do wysokości wpłaty).

Zgodzić się należy ze stwierdzeniem organu, że sprawa ma rzeczywiście charakter precedensowy i brak jest jasnych i konkretnych regulacji prawnych. Jednak w ocenie Sądu kwota która została zapłacona tytułem naprawienia szkody przez M.S. powinna zostać uwzględniona przy rozstrzyganiu o wysokości zwrotu dofinansowania. Ostatecznie kwota 353.295,77 zł została wpłacona na rachunek organu (co nie jest kwestionowane przez strony). Słusznie strona wskazuje, że kwota ta winna być zarachowana na poczet wykonania obowiązku zwrotu dofinansowania, którego dotyczy niniejsza sprawa. Zasadnie Strona podnosi, że w przeciwnym razie, organ posiadałby dwa tytuły prawne: do prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz egzekucji komorniczej, dotyczące de facto tej samej należności. Należność ta wynika z wysokości szkody majątkowej wyrządzonej poprzez wydatkowanie środków dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem (szkoda majątkowa jest określana w konkretnej wysokości).

Jak już wcześniej wskazano celem wydania decyzji w trybie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych jest odzyskanie środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. W niniejszej sprawie określono wysokość szkody i do tego szkoda ta była rzeczywista. Skoro szkoda była w wysokości równej kwocie wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem dofinansowania i organ określił jej wysokość, to należy uwzględnić wpłatę z tytułu naprawienia szkody przez podmiot, który został zobowiązany na podstawie wyroku karnego do jej naprawienia. Wcześniej wskazano, że szkoda będąca podstawą określenia kwoty do zwrotu jest instytucją hybrydową mająca cechy roszczenia cywilnego, a więc do zwrotu tej kwoty winny mieć również zastosowanie przepisy dotyczące naprawienia szkody,

a nie tylko wprost przepis art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Sąd zgadza się z twierdzeniem, że obowiązek zapłaty podatku istnieje

w relacji podatnik – organ podatkowy. Również podziela poglądy orzecznictwa powołane przez organ w zakresie dotyczącym zapłaty podatku. W niniejszej sprawie nie mają one jednak zastosowania wprost. Wskazać należy, że odpowiednie stosowanie przepisów (w niniejszej sprawie działu III Ordynacji podatkowej) polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane. W niniejszej sprawie z uwagi na charakter jaki ma zwrot dofinansowania nie można zrównywać go ze zobowiązaniem podatkowym.

W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do ściągania od strony niniejszego postępowania kwoty, która już została zapłacona tytułem naprawienia szkody. Sąd w sprawie karnej na podstawie art. 46 § 1 Kodeksu karnego orzekł

o obowiązku naprawienia szkody na tej samej podstawie faktycznej, na której opiera się zaskarżona decyzja. Zarówno obowiązek naprawienia szkody, jak i określony

w decyzji obowiązek zwrotu dofinansowania, mają ten sam cel - wyrównanie zaistniałego wskutek nieprawidłowego wykorzystania środków z dofinansowania uszczerbku majątkowego po stronie organu/ budżetu UE.

Cel ten został zrealizowany w odniesieniu do wpłaconej przez M.S. kwoty. Należy podkreślić, że jakkolwiek wyrok w sprawie karnej wydano przeciwko osobie fizycznej, i to osoba fizyczna zapłaciła zasądzoną kwotę tytułem naprawienia szkody, to jednak postępowania, zarówno karne, jak i administracyjne, dotyczyły rozliczeń samej spółki, która była stroną umowy o dofinansowanie.

Nie można pomijać okoliczności, że zapłaty dokonał były prezes zarządu skarżącej spółki, który reprezentował ją przy zawieraniu i przy wykonywaniu umowy

o dofinansowanie.

Zakładany cel przepisów ustawy o finansach publicznych dotyczących zwrotu dofinansowania został osiągnięty wskutek wykonania obowiązku naprawienia szkody. Nie można drugi raz egzekwować tej samej kwoty, bowiem – jak słusznie wskazuje Strona - po stronie organu nastąpiłoby nieuzasadnione przysporzenie majątkowe. W niniejszej sprawie należy uznać, że w zakresie w jakim wykonany został wyrok karny co do orzeczonego w nim obowiązku naprawienia szkody, został zrealizowany obowiązek zwrotu dofinansowania na podstawie przepisów ustawy

o finansach publicznych, wobec czego w postępowaniu okoliczność ta winna zostać uwzględniona. Organ w swoich ustaleniach nie może pomijać żadnych okoliczności istotnych w zakresie ustalenia stanu faktycznego, a niewątpliwie takim istotnym ustaleniem stanu faktycznego była wysokość szkody oraz okoliczność jej naprawienia w związku z wykonaniem prawomocnego wyroku karnego. Skoro strona na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłożyła dowód, że szkoda została naprawiona do wysokości 353.295,77zł to okoliczności tej nie można pominąć przy wydaniu decyzji o zwrocie dofinansowania, które jest ściśle związane

z istnieniem szkody. Należało więc ustalić wysokość istniejącej szkody w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Kwotę wpłaconą przez M.S. do czego zobowiązany był na mocy wyroku karnego, organ w niniejszej sprawie uznaje jako wpłaconą bez tytułu prawnego, a ściślej że nie można jej traktować jako zwrotu dofinansowania.

W ocenie Sądu naprawienie szkody przez M.S. do czego był zobowiązany wyrokiem karnym, było niczym innym jak dokonaniem zwrotu dofinansowania wykorzystanego niezgodnie z przeznaczeniem. Okoliczność ta bezpośrednio skutkuje na określenie kwoty dofinansowania do zwrotu.

Z treści art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych wynika, że po bezskutecznym upływie terminu o którym mowa w ust. 8 - organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu (...). W ust. 9 nie ma mowy o braku zwrotu środków przez beneficjenta (w ustawie o finansach publicznych z 2005 r. treść przepisu art. 211 ust. 1 wskazywała, że w przypadku gdy środki są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem – podlegają zwrotowi przez beneficjenta). Również z treści ust. 8 nie wynika, że wezwany do zwrotu ma być beneficjent. Co do zasady podmiotem zobowiązanym do zwrotu będzie beneficjent. Z powołanego przez organ przepisu, wbrew sugestii zawartej w decyzji, nie wynika, że decyzję określającą kwotę do zwrotu wydaje się w przypadku braku zwrotu środków przez beneficjenta. Decyzję tę wydaje się w przypadku braku zwrotu środków. Z tego też względu zasadny jest zarzut błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 207 ust. 1 i ust. 9 ustawy o finansach publicznych.

Podsumowując, podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było pominięcie przez organ na etapie rozstrzygania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności jaką było naprawienie szkody w wysokości wpłaconej kwoty przez M.S., co miało wpływ na określenie w nieprawidłowej wysokości kwoty do zwrotu. Wbrew twierdzeniom organu okoliczność ta miała znaczenie

w niniejszej sprawie, co wyjaśniono powyżej. W konsekwencji organ naruszył art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, a naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną odnoszącą się do dokonanej przez M.S. płatności. Z akt nie wynika by Strona czy też M.S. uregulował odsetki. Z tego też względu nie ma wystarczających podstaw do stwierdzenia, że postępowanie w zakresie zwrotu dofinansowania stało się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200

i art. 205 § 2 P.p.s.a.