Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2083/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3-4
journal: Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 grudnia 1963 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 156
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Teza: Wydanie decyzji z wniosku opiekunów o zmianę nazwiska małoletniego dziecka wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego /art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk - Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./; takie zezwolenie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

TEZY

Wydanie decyzji z wniosku opiekunów o zmianę nazwiska małoletniego dziecka wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego /art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk - Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./; takie zezwolenie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Grażyny i Krzysztofa K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 maja 1999 r. (...), wydanym na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 i art. 100 par. 1 Kpa w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./, Starosta M. zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku, opiekunów Grażyny i Krzysztofa małżonków K. o zmianę nazwiska małoletniej Małgorzaty B. na K.

Starosta M. uznał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji wymaga uprzedniej zgody sądu opiekuńczego na zmianę nazwiska małoletniej Małgorzaty B., ponieważ opiekunowie stosownie do treści art. 155 par. 1 i art. 156 Krio powinni uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszystkich ważnych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego, a zmiana nazwiska stanowi ważną sprawę.

Po rozpatrzeniu odwołania Grażyny i Krzysztofa K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając stanowisko Starosty M. co do istnienia w sprawie obligatoryjnej podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego, określonej w art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grażyna i Krzysztof K. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Starosty M. zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucili w szczególności naruszenie przez organy orzekające:

- art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd,

- art. 10 par. 1 Kpa w zw. z art. 159 par. 1 i art. 126 Kpa poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się w sprawie, po stwierdzeniu przez NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2000 r. V SA 1574/99 nieważności postanowienia SKO w S. z dnia 9 lipca 1999 r. (...), w szczególności co do terminu wystąpienia do sądu opiekuńczego, który w postanowieniu Starosty M. został określony na dzień 30 czerwca 1999 r. i nie został zmieniony przez organ II instancji,

- art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 4 i art. 8 ustawy o zmianie imion i nazwisk, które to przepisy zdaniem skarżących upoważniają właściwego starostę do samodzielnego załatwienia sprawy zmiany nazwiska w drodze decyzji, na zgodny wniosek przedstawicieli ustawowych dziecka i samego dziecka w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP,

- art. 47, art. 48 ust. 1 i art. 72 ust. 1 i 3 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez zbyt daleko idące ingerowanie władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego,

- art. 156 Krio poprzez utożsamianie zezwolenia sądu opiekuńczego z zagadnieniem wstępnym dla wydania decyzji administracyjnej w sprawie, podczas gdy uzyskanie zgody innego organu reguluje niepowołany w dotychczasowym postępowaniu przepis art. 106 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wniosło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten wyznacza obligatoryjną podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego, co oznacza, że w razie wystąpienia zagadnienia wstępnego organ obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego ocena ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego /sądu/ niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.

Organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż wydanie decyzji z wniosku opiekunów o zmianę nazwiska małoletniego dziecka wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego. Zezwolenie takie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Wymóg uzyskania takiego zezwolenia wynika z treści art. 5 ust. 3 i 4 ustawy o zmianie imion i nazwisk w zw. z art. 156 Krio. Zgodnie z ust. 3 art. 5 tej ustawy w razie braku porozumienia między rodzicami co do zmiany nazwiska małoletniego dziecka, każde z rodziców może zwrócić się do władzy opiekuńczej. Decyzja co do zmiany nazwiska małoletniego dziecka zapada po uprawomocnieniu się postanowienia władzy opiekuńczej. W myśl natomiast ust. 4 art. 5, ust. 3 tegoż artykułu stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy zmiana nazwiska ma dotyczyć tylko małoletniego dziecka. Z wnioskiem o zmianę nazwiska małoletniego dziecka występuje przedstawiciel ustawowy. Fakt, iż przepis ust. 3 art. 5 stosuje się "odpowiednio" w przypadku, gdy z wnioskiem o zmianę nazwiska występuje przedstawiciel ustawowy /opiekun/ wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze nie oznacza jeszcze, że przepis ten może być stosowany wprost, gdy istnieje porozumienie między opiekunami co do zmiany nazwiska małoletniego dziecka, ponieważ w tym przypadku konieczne jest jeszcze spełnienie dodatkowej przesłanki, o której mowa w art. 156 Krio, a mianowicie uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego na zmianę nazwiska małoletniego dziecka. Przepis art. 156 Krio zawiera ograniczenie uprawnień opiekuna w zakresie reprezentowania praw podopiecznego - małoletniego dziecka, gdyż wymaga uzyskania przez opiekuna zezwolenia sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

Organy obydwu instancji prawidłowo orzekły, że zmiana nazwiska stanowi ważną sprawę, która dotyczy osoby małoletniego i w związku z tym wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego. Zezwolenie sądu opiekuńczego na zmianę nazwiska małoletniego stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, gdyż zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o zmianie imion i nazwisk decyzja administracyjna co do zmiany nazwiska małoletniego dziecka może zapaść dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia sądu opiekuńczego. Wobec tego, że postanowienie sądu opiekuńczego co do zmiany nazwiska Małgorzaty B. nie zostało wydane, Starosta M. postąpił prawidłowo zawieszając postępowanie administracyjne, na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Wbrew zarzutom skarżących utrzymanie tego postanowienia w mocy przez organ odwoławczy nie narusza powołanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.

Za nietrafny należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 106 par. 1 Kpa w zw. z art. 159 par. 1 i art. 126 Kpa, gdyż przepis art. 106 Kpa dotyczy współdziałania organów administracji publicznej przy załatwianiu indywidualnych spraw administracyjnych i nie ma zastosowania do zezwoleń udzielanych przez sąd opiekuńczy.

Niedokonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmiany terminu wystąpienia do sądu opiekuńczego, podanego w postanowieniu Starosty M. nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie stanowi to naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem termin ten ma charakter porządkowy a jego upływ nie wywołuje negatywnych skutków prawnych.

Nie można również podzielić zarzutu skarżących co do naruszenia podanych w skardze przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych, gdyż przewidziana przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy kontrola sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach dotyczących osoby małoletniego sprawowana jest dla dobra małoletniego i wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w skardze nie może być kwalifikowana jako nieuprawnione ingerowanie władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, oddalił skargę uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.