Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2968/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 3 pkt. 1, art. 147 ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 630/14 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 630/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie zasiłku okresowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Burmistrz Miasta L. orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości 195,77 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, środków higienicznych oraz środków czystości w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2014 r. Podstawą przyznania tego świadczenia było ustalenie, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie wykonuje żadnych prac "dorywczych". Mieszka w lokalu składającym się z pokoju i kuchni. Leczy się z powodu schorzeń kardiologicznych i legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Dochód strony stanowi wyłącznie dodatek mieszkaniowy w wysokości 150,46 zł, przyznany na podstawie decyzji Burmistrza Miasta L. z [...] grudnia 2013 r. na okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. Wnioskodawca jest podopiecznym Ośrodka Pomocy Społecznej od wielu lat, a od 2013 r. korzysta z regularnej pomocy m.in. w postaci zasiłków okresowych na zakup żywności, na zakup leków, paczek z produktami żywnościowymi. Ustalając wysokość przyznanego zasiłku organ wyjaśnił, że nie jest możliwe jego przyznanie w kwocie wyższej niż minimalnie określonej ustawowo, tj. 50 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem wnioskodawcy, co w analizowanym przypadku umożliwiało przyznanie zasiłku w wysokości 195,77 zł (542 zł – 150,46 x 50 %). Organ wyjaśnił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. na realizację zadań w zakresie zasiłków celowych, schronienia, pomocy w naturze, zasiłków okresowych, w ramach środków własnych, dysponuje kwotą 455.653,86 zł. Z kwoty tej zabezpieczono 300.000 zł na pomoc podopiecznym związaną z zakupem opału na zimę oraz kwotę 100.000 zł na pokrycie schronienia dla bezdomnych. Zatem na realizację pozostałych świadczeń pozostaje do dyspozycji kwota 55.653,86 zł co przy szacowanej liczbie 290 osób i rodzin oczekujących pomocy w postaci zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celowych i pomocy w naturze powoduje, że na jedną osobę lub rodzinę przypada miesięcznie 16 zł. Organ podkreślił, że wobec tak ograniczonych środków finansowych musi gospodarować nimi tak, aby wystarczyło ich na częściowe zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin wnioskujących o pomoc społeczną. Wskazał, że przy rozpoznawaniu sprawy skarżącego miał na względzie jego sytuację życiową i zgłoszone potrzeby, ale również możliwości pomocy społecznej. Podał, że sytuacja życiowa skarżącego na tle innych osób korzystających z pomocy społecznej nie jest wyjątkowa, natomiast kwota przyznanego mu świadczenia w części zaspokoi jego potrzeby związane z zakupem żywności oraz środków higienicznych i środków czystości. Ponadto organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż decyzją z [...] grudnia 2013 r. przyznano skarżącemu pomoc w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w formie gorącego posiłku w postaci zupy na okres od 2 stycznia do 30 czerwca 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia i ocenę prawną. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia ustalenia wysokości zasiłku okresowego pozostawiona została tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu, czyli w granicach pomiędzy najwyższą i najniższą kwotą zasiłku określoną w art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Miarkując wysokość zasiłku dla wnioskodawcy, organ musiał dokonać wszechstronnej oceny, obejmującej także jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tą pomoc, przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Przy przyznawaniu tego świadczenia organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, nie zaś tylko jednej lub kilku osób lub rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej osoby była najtrudniejsza, przy zachowaniu dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym. Okolicznością powszechnie znaną jest, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej są znacznie większe od możliwości finansowych ośrodków pomocy społecznej, toteż nie zawsze jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb.

Organ odwoławczy podkreślił, że wprawdzie organ I instancji przyznając zasiłek okresowy skarżącemu przyjął go na poziomie minimalnej wysokości, wyliczonej według zasad określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, jednak szczegółowo wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się miarkując kwotę zasiłku, odnosząc ją zarówno do potrzeb wnioskodawcy jak i możliwości finansowych organu oraz ilości osób objętych pomocą. Mając świadomość trudnej sytuacji bytowej odwołującego, nie dopatrzył się w decyzji organu I instancji naruszenia przepisów prawa.

W skardze skarżący, zarzucając naruszenie przepisów art. 38 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. zakwestionował zasadność przyjęcia przez organy jednolitej w stosunku do wszystkich beneficjentów Ośrodka zasady przyznawania zasiłków w wysokości minimalnej określonej ustawowo tj. 50% różnicy pomiędzy dochodem a kryterium dochodowym określonym w ustawie. Na rozprawie w dniu 6 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego rozszerzył zarzuty skargi oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ze sprawozdania z działalności MOPS w L. za 2014 r. oraz planu wydatków MOPS w L. w 2013 r. na okoliczność braku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji finansowej Ośrodka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", na wstępie wskazał na treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięć organów tj. na przepisy art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 4 w związku z art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2013, poz. 182 ze zm. w dacie orzekania przez Sąd I instancji). Sąd wskazał także na cel pomocy społecznej oraz zasady leżące u podstaw jej przyznawania. Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem jest okoliczność, że skarżący spełnia kryteria kwalifikujące go do przyznania mu zasiłku okresowego. Przedmiotem skargi jest natomiast jego wysokość, minimalna według kryteriów wynikających z ustawy, ustalona - zdaniem skarżącego - w oparciu o nieprawdziwe dane dotyczące zasobów finansowych organu, na dowód czego skarżący na rozprawie przedłożył plan wydatków MOPS w L. w 2013 r. oraz sprawozdanie z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. za 2014 r.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, że wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję, po spełnieniu warunków określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem prawa organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Ośrodki pomocy społecznej, w tym organ I instancji, posiadają ograniczone środki, które muszą rozdzielić pomiędzy osoby wymagające wsparcia, a to oznacza, że nie mogą zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Powinny one również wykorzystywać własne środki i możliwości. Zasiłek okresowy jest świadczeniem przyznawanym co do wysokości w ramach uznania administracyjnego, chociaż ustawodawca określił minimalną i maksymalną kwotę zasiłku, a także stwierdził, że kwota zasiłku ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy – w tym przypadku kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

Sąd wskazał na przesłanki sądowej kontroli uznania administracyjnego i uznał, że organy w analizowanej sprawie granic tych nie naruszyły.

Analizując zarzuty skargi Sąd odniósł się do wyliczeń organów i ram, jakie temu wyliczeniu nakreśla art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając ostatecznie, że jest ono prawidłowe z matematycznego punktu widzenia. Wynika z niego, że minimalna kwota zasiłku okresowego w sytuacji skarżącego to 195,77 zł, którą to kwotę przyznano mu w decyzji organu I instancji i utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Jednocześnie, w ocenie Sądu brak było podstaw do podwyższenia kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku ponad wartość minimalną, wynikającą z cytowanych przepisów. Sąd uznał, że wprawdzie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, gdyż nie posiada stałego dochodu i od lat korzysta z pomocy społecznej, jednak traktuje ją jako wyłączny środek utrzymania, nie podejmując starań o przezwyciężenie swej sytuacji, mimo że mógłby podjąć pracę zarobkową. Jednocześnie, organ I instancji wykazał, jakimi środkami dysponuje, na potrzeby ilu beneficjentów je przeznacza i w jakiej wysokości, które to wyjaśnienia wskazują, że środki te nie wystarczają na pokrycie oczekiwanych i jednocześnie niezbędnych potrzeb wszystkich beneficjentów, w tym skarżącego.

Sąd odniósł się przy tym do twierdzeń skarżącego, który - domagając się zasiłku w wyższej kwocie - zakwestionował dane podane przez organ I instancji w zakresie ilości i sposobu gospodarowania środkami na pomoc społeczną, powołując się na inne dane liczbowe zawarte w planie wydatków MOPS na 2013 r. oraz sprawozdaniu rocznym Ośrodka za 2014 r. Wskazał, że w oparciu o przedstawione dokumenty nie jest w stanie stwierdzić, iż podane w uzasadnieniu decyzji twierdzenia w tym zakresie nie polegają na prawdzie. Przyjął, że w tej kwestii mógłby wypowiedzieć się tylko specjalista. Zwrócił natomiast uwagę, że sprawozdanie dotyczy pewnego zamkniętego okresu. W miesiącu styczniu były to planowane kwoty, ich przybliżoną szacunkową wielkość. Natomiast w okresie sprawozdawczym Ośrodek może już w sposób dokonany mówić o rozdzieleniu środków. Przesunięcie środków finansowych w czasie trwania roku pomiędzy działami nawet w wysokości kilku lub kilkudziesięciu tysięcy złotych nie zmienia sytuacji ośrodka pomocy, który dysponuje określonymi, zawsze mniejszymi kwotami niż wynika to z potrzeb. Natomiast przedłożony przez stronę plan wydatków MOPS na 2013 rok nie dotyczy badanego okresu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego i kwestii prawnych z nich wynikających,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a.

w zw. z art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo nie

wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przez co doszło

do błędnej oceny całokształtu materiału dowodowego i niepełnych ustaleń

faktycznych,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie niepełnego i wybiórczego przedstawienia sytuacji finansowej organu pomocy, z pominięciem części środków posiadanych przez organ na wypłatę zasiłków okresowych,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji działania przez organ w sposób budzący brak zaufania do organów administracji i władzy publicznej oraz braku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 15, 138 § 1 pkt 1 i art. 136 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji mimo spoczywającego na nim obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, nie poczynił uzupełniających ustaleń, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.,

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak dokonania wszechstronnej oceny dowodu uzupełniającego ze sprawozdania z działalności MOPS w L. za 2014 r. przez dowolne uznanie, że dane w nim zawarte nie mają znaczenia, a także poprzez brak zwrócenia się do organu pomocy o dokument w postaci Planu wydatków na 2014 r., pomimo wątpliwości co do rzetelności przedstawionych w decyzji danych;

2) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie (bądź wadliwe pominięcie zastosowania), tj.:

a) art 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez pominięcie, że organ pomocy otrzymuje dotacje na zasiłki okresowe i uznanie, że podane ustalenia organu pomocy odnośnie swej sytuacji finansowej są pełne, prawidłowe oraz mogą stanowić wystarczającą podstawę do wydania decyzji w sprawie, pomimo, że są niepełne, gdyż nie uwzględniają posiadanych przez organ dotacji celowych przeznaczonych konkretnie na wypłaty zasiłków okresowych,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 i 4, art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez oddalenie skargi pomimo niewłaściwego zastosowania i braku uwzględnienia przez organ właściwych kryteriów przy rozstrzyganiu o przyznaniu i wysokości zasiłku okresowego.

W oparciu o tak sformułowane podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu,

W uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej wskazano, że w ramach uznania administracyjnego kontroli sądu podlega rzetelne przedstawienie przez organ administracji okoliczności, które skłoniły go do przyjęcia określonego rozwiązania, w sytuacji gdy można było przyjąć inne – bardziej korzystne dla strony. Podstawą tych rozwiązań w opisanej sprawie jest rzetelne przedstawienie możliwości finansowych organu pomocy społecznej z uwzględnieniem wszystkich posiadanych środków i sposobów ich wydatkowania. Tymczasem, zdaniem skarżącego kasacyjnie, ustalenia przedstawione przez organ w tym zakresie co do danych liczbowych obrazujących sumę środków, jakimi gospodaruje organ i sposób ich podziału między beneficjentów pomocy społecznej, a zaakceptowane przez Sąd I instancji, nie są prawidłowe. Podane przez organ dane dotyczą bowiem jedynie środków własnych, zaś zgodnie z art. 147 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, od 2008 r. gminy otrzymują także dotacje celowe na pokrycie ustawowego minimum 50 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem uprawnionego. Organ zatem, uzasadniając kwotę przyznanego skarżącemu świadczenia, pominął dodatkowe fundusze, które mógł przeznaczyć na przyznanie mu zasiłku w wyższej wysokości, co niewątpliwie narusza art. 7, 77 § 1, 107 § 3 oraz 8 k.p.a. Niewątpliwie też, zdaniem skarżącego, prowadzi to do wniosku, że przyjęty jako zasada przez organ I instancji sposób postępowania, polegający na przyznawaniu zasiłków celowych w minimalnych granicach ustawowych, jest sprzeczny z art. 38 ustawy o pomocy społecznej, co w konsekwencji świadczy dodatkowo o naruszeniu ww. przepisów prawa procesowego.

Skarżący kasacyjnie zakwestionował również stanowisko Sądu I instancji odnośnie do oceny danych przedstawionych przez skarżącego zawartych w sprawozdaniu z działalności MOPS w L. w 2014 r. W jego ocenie, skoro Sąd stwierdził, że dane te nie obrazują sytuacji w 2014 roku, gdyż pochodzą z 2015 roku, to powinien był sam zwrócić się do organu o udostępnienie sprawozdania za rok 2013 i wówczas dokonać oceny treści z niego wynikających. Tymczasem, Sąd odmówił im mocy dowodowej przyjmując, że występujące rozbieżności w danych finansowych nie mają znaczenia w sprawie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, takie stanowisko Sądu, który zignorował możliwość zweryfikowania prawidłowości ustaleń organu co do okoliczności istotnych w sprawie, doprowadziło do błędnych wniosków, stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Wreszcie skarżący, argumentując kolejny zarzut naruszenia ww. przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.), zakwestionował prawidłowość ustaleń odnośnie do jego sytuacji i potrzeb życiowych w kontekście uznania, że sytuacja skarżącego kasacyjnie nie jest wyjątkowa na tle innych osób korzystających z pomocy społecznej, co nie uzasadnia przyznania zasiłku okresowego w kwocie wyższej niż minimalna. Skarżący podkreślił, że jego stan zdrowia ulega pogorszeniu, o czym informował w trakcie wywiadu środowiskowego, co całkowicie pominęły organy oceniające jego sytuację zdrowotną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Istota wszystkich sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i materialnych sprowadza się do dwóch problematycznych kwestii, a mianowicie, po pierwsze - przyjęcia, jak twierdzi skarżący, przez organy jako zasady przyznawania zasiłków okresowych w minimalnej ustawowej wysokości w stosunku do wszystkich beneficjentów Ośrodka Pomocy Społecznej oraz po drugie - do nieuwzględnienia przez organy i Sąd I instancji możliwości uzyskania przez Ośrodek zgodnie z art. 147 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej dotacji celowej na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewiduje, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Skarżący kwestionuje przy tym stanowisko organów i Sądu I instancji co do prawidłowości oceny sytuacji finansowej Ośrodka mającej znaczenie przy ustaleniu wysokości przyznanego mu świadczenia.

Odnosząc się do pierwszego z zagadnień należy wskazać, że przyjęcie przez organ w stosunku do wszystkich uprawnionych do uzyskania zasiłku okresowego zasady przyznawania go w minimalnej ustawowej wysokości określonej w art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie jest prawidłowe, tym niemniej z treści rozstrzygnięć organów nie wynika, aby przyznając skarżącemu świadczenie w tej wysokości, organy kierowały się wyłącznie wspomnianą zasadą. W okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, jak zasadnie wywiódł Sąd I instancji, aby organy w zakresie ustalenia wysokości świadczenia przekroczyły granice uznania administracyjnego. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący objęty był w okresie, na który uzyskał zasiłek okresowy, także innymi formami pomocy społecznej, takimi jak dożywianie w okresie od 2 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a także od wielu lat korzysta z innych form wsparcia przez ośrodek pomocy społecznej. Okoliczności te uzupełniają kontekst wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela jednocześnie stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym jeżeli osoba objęta jest w danym okresie także innymi formami pomocy społecznej, to ma to wpływ na wysokość przyznanego zasiłku okresowego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 1741/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie nie sposób nie dostrzec, że skarżący od grudnia 2008 r. jest osobą bezrobotną i ten jego status nie zmienił się do chwili obecnej, systematycznie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej i nic nie wskazuje na to, by podejmował istotne starania o zmianę swej sytuacji. Z akt sprawy nie wynika też, by jego sytuacja, niewątpliwie trudna, była jednak szczególnie wyjątkowa na tle innych beneficjentów pomocy społecznej i z tego względu uzasadniała przyznanie zasiłku okresowego w większej kwocie niż przyznana przez organ administracji. Z tych względów zatem, podniesiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony.

Ustosunkowując się do kolejnej kwestii odnośnie do braku weryfikacji przez Sąd I instancji danych wynikających z przedłożonego przez skarżącego sprawozdania finansowego za 2014 r. i planu wydatków na 2013 r. stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uznał, że wyjaśnienia organu administracji w kwestii wysokości kwoty, jaką dysponuje na pomoc społeczną i sposobu gospodarowania tymi środkami są wystarczające i wiarygodne, a przedłożone przez skarżącego dokumenty danych tych nie podważają. Podkreślić należy, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej, gospodarując powierzonymi im środkami oszczędnie i racjonalnie. Przedłożona przez skarżącego dokumentacja (sprawozdanie finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. za 2014 r. i plan wydatków na 2013 r.) oraz zawnioskowana do przeprowadzenia przez Sąd (w zakresie planu wydatków na 2014 r.), z zasady nie mogła prowadzić do podważenia prawidłowości wyliczenia przedstawionego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji co do kwoty jaką dysponuje na pomoc społeczną, form i sposobów jej wydatkowania oraz liczby beneficjentów, na których ta kwota ulega podziałowi, tym bardziej w sytuacji, gdy skarżący nie formułuje konkretnych zarzutów wskazujących na wadliwość tych danych. Ponadto należy stwierdzić, że wykazanie możliwości pomocy społecznej w przypadku przyznania zasiłku okresowego poniżej maksymalnej kwoty nie wymaga prowadzenia szczegółowych analiz finansowych ośrodków pomocy społecznej. Okolicznością powszechnie znaną są bowiem ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej na zaspokajanie potrzeb osób uprawnionych w wysokości maksymalnych kwot. Ponadto w przepisach ustawy o pomocy społecznej nie przewidziano obligatoryjnego obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych, jakimi organ dysponuje w skali miesiąca, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających z tej formy pomocy. Z tego też względu nie znajdowały usprawiedliwienia zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji także naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jak również naruszenia art. 147 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność, że stosownie do treści tego ostatniego przepisu gminy od 2008 r. otrzymują dotacje celowe z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc w sytuacji, gdy zabraknie środków na realizację zasiłków okresowych nawet w minimalnym zakresie, nie oznacza, że przyznając zasiłki, nie muszą kierować się wielkością środków przeznaczonych na ten cel w ramach własnego budżetu. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań własnych gminy. Nie sposób uznać, że gmina, obligowana do przygotowywania oceny zasobów pomocy społecznej w oparciu o analizę lokalnej sytuacji społecznej i demograficznej w ramach przygotowywania własnego budżetu (por. art. 16a ustawy), dokonując następnie rozdziału środków przeznaczonych na pomoc miałaby przygotowanej oceny dla potrzeb uchwalenia własnego budżetu nie uwzględniać. Niedopuszczalne jest również oczekiwanie, by organy gminy poprzez nieracjonalną politykę przyznawania maksymalnych świadczeń wyczerpały swój budżet na ten cel, a następnie realizowały swoje zadania w tym zakresie poprzez minimalne świadczenia tylko ze środków budżetu państwa.

Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Odnosząc się natomiast do wniosku zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącego w skardze kasacyjnej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego powinien zatem z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.