Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1077/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 345/10 w sprawie ze skargi M. I. D. – P. - PPHU "M." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od M. I. D. – P. - PPHU "M." na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 4450 (cztery tysiące czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi M. D.-P., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2009 r. wymierzającą skarżącej karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2009 r. w O. W. na ulicy L., na drodze powiatowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku na oś 8 t, zatrzymany został do kontroli pojazd ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Kierował nim P. B., przewożący w imieniu M. D.-P. ładunek pospółki z miejscowości S. do O. W.

Pojazd został przeprowadzony na legalizowany punkt kontroli wagowej w miejscowości A. (parking S.), gdzie dokonano pomiaru na przenośnych wagach statycznych typu [...] o nr fabrycznych [...], [...] – stwierdzając po odjęciu możliwych błędów ważenia – następujące naruszenia dopuszczalnych norm nacisków osi:

– nacisk 18,23 t na podwójnej osi pojazdu – przekroczenie o 3,73 t,

– nacisk 40,17 t na potrójnej osi pojazdu – przekroczenie o 18,37 t.

Przewoźnik nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Z decyzji organu I instancji wynika, że kara pieniężna za powyższe naruszenie za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi wynosi 6.000 zł, zaś za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi wynosi 79.000 zł (łącznie 85.000 zł).

Rozpoznający odwołanie Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał decyzję organu I instancji za zgodną z prawem zarówno w sferze ustaleń faktycznych i jego oceny, jak i wysokości nałożonej kary. Odnosząc się do zarzutu odwołania w kwestii niewłaściwego zaklasyfikowania osi pojazdu i w konsekwencji nieprawidłowego wyliczenia kary pieniężnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że definicja osi wielokrotnej, zawarta w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262), uzależnia zakwalifikowanie osi jako oś wielokrotna wyłącznie na podstawie odległości między poszczególnymi osiami. Zdaniem organu odwoławczego, dokonana przez organ I instancji kwalifikacja kontrolowanych osi jako oś podwójna i oś potrójna jest prawidłowa. Bez znaczenia w sprawie pozostaje zaś to, czy oś jest napędowa, czy nienapędowa oraz fakt wyposażenia jednej z osi w opony bliźniacze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że orzekające w sprawie organy obu instancji uchybiły zasadom postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie wyjaśniły w sposób należyty pojęcia "osi wielokrotnej".

Jak stwierdził Sąd I instancji, w dniu wydania decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262). W przepisie § 4 ust. 1 wskazano na sposób rozumienia pojęć: "osi pojedynczej" i "osi wielokrotnej". Zgodnie z powołanym rozporządzeniem przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiadującymi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m. Jednakże, jak dalej wskazał Sąd I instancji, stosownie do przepisu § 4 ust. 3, przepisu ust. 1 nie stosuje się do pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dla których przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m. Brak ustaleń przez organ, kiedy przedmiotowy pojazd został zarejestrowany, zdaniem Sądu I instancji ma znaczenie dla rozumienia pojęcia "osi wielokrotnej" i sklasyfikowania osi w kontrolowanym pojeździe, a w konsekwencji prawidłowego wyliczenia kary pieniężnej za powstałe naruszenia.

Według Sądu I instancji, organ przyjął definicję "osi wielokrotnej" zawartą w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, która uzależnia zakwalifikowanie osi jako oś wielokrotna na podstawie odległości między poszczególnymi osiami, jednakże nie wskazał, które odległości, z ust. 1 czy 3 § 4 rozporządzenia, wziął pod uwagę. Nadto, jak podkreślił Sąd I instancji, organ nie rozważył czy i jakie znaczenie w sprawie ma rozróżnienie, wynikające z ust. 1 i 3, odległości pomiędzy osiami. Sąd odniósł się też do twierdzenia organu, że dokonana klasyfikacja osi jako podwójna i oś potrójna jest prawidłowa w oparciu tylko o odległość pomiędzy osiami, i uznającego, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje to, czy oś jest napędowa, czy nienapędowa oraz fakt wyposażenia jednej z osi w opony bliźniacze. To stwierdzenie organu, zdaniem Sądu, budzi wątpliwości w świetle załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. dotyczącego wielkości parametrów oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13g ust. 1 ustawy w pkt 6, dotyczącym przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. W punkcie tym rozróżnia się naciski dla osi napędowych pojedynczych i podwójnych. Znaczenie powyższej kwestii, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione przez organy.

W skardze kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) postawiony został zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na:

– przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na treść decyzji, a także nie przeprowadził w decyzji wywodów na okoliczności mające znaczenie w sprawie, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż doszło do naruszenia przywołanych przepisów prawa materialnego, czemu organy dały wyraz w zaskarżonych decyzjach, które zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia,

– niewykazaniu przez Sąd I instancji prawdopodobieństwa wpływu rzekomych naruszeń przepisów prawa procesowego art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. na wynik niniejszej sprawy, pomimo uwzględnienia skargi przez Sąd, podczas gdy nawet ewentualne naruszenie polegające na braku wyraźnego wskazania przez organ administracji, który konkretnie przepis prawa materialnego znajduje zastosowanie w sprawie - ust. 1 czy ust. 3 § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), nie mogło mieć wpływu na prawidłowość i treść rozstrzygnięcia, gdyż wobec ustaleń faktycznych sprawy (pomierzonych odległości pomiędzy osiami składowymi pojazdu) zarówno w myśl pierwszego jak i drugiego przepisu osie pojazdu stanowiły osie wielokrotne,

– niezamieszczeniu w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania pomimo uwzględnienia skargi przez Sąd w oparciu o wskazaną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podstawę - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., który stanowi o naruszeniu prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Drugi zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ocenę działań organów administracji przez pryzmat własnych odmiennych od przyjętych przez organ ustaleń stanu faktycznego i prawnego, polegających na:

– błędnym przyjęciu przez Sąd, że ustalenie daty zarejestrowania kontrolowanego pojazdu mogło mieć istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie dla właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 4 ust. 1 bądź ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, a w konsekwencji dla określenia rodzaju i liczby osi pojazdu, podczas gdy w świetle bezspornych ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, dotyczących pomierzonych odległości pomiędzy osiami kontrolowanego pojazdu, okoliczność daty zarejestrowania pojazdu jest już pozbawiona znaczenia dla uznania osi za oś wielokrotną,

– mylnym przyjęciu przez Sąd, że ustalenie rodzaju osi – napędowa lub nienapędowa – oraz fakt wyposażenia jednej z osi w opony bliźniacze, mogło mieć znaczenie w sprawie, podczas gdy w świetle ustaleń faktycznych dotyczących pomierzonych odległości pomiędzy osiami kontrolowanego pojazdu oraz ustalonego nacisku tych osi, a także znajdujących zastosowanie sprawie przepisów prawa materialnego – załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, okoliczności te nie mają żadnego wpływu na prawidłowość zastosowania norm sankcyjnych w przedmiotowej sprawie, a tym samym właściwe wyliczenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podzielił argumentację i stanowisko organu, że pojazdem nienormatywnym jest taki pojazd, którego parametry nie odpowiadają parametrom danej drogi. Sąd przyznał, że stwierdzenie przekroczenia nacisków osi stanowi podstawę do wymierzenia kary niezależnie od rzeczywistej możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że w postępowaniu prowadzonym przed organem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko świadczące o naruszeniu wymienionych przepisów, Sąd I instancji wskazał jako okoliczność faktyczną nieustaloną w sprawie, a mającą istotne znaczenie, datę rejestracji pojazdu, która w jego ocenie ma istotne znaczenie dla rozumienia pojęcia "oś wielokrotna".

Odnosząc się do kwestii ustalenia daty rejestracji pojazdu stwierdzić należy, że Sąd I instancji niezasadnie twierdzi, że data ta nie została ustalona. Wbrew temu twierdzeniu podnieść należy, że data pierwszej rejestracji kontrolowanego pojazdu, tj. [...] stycznia 2011 r. została przez organy ustalona bezspornie. Wynika to ze znajdującej się w aktach sprawy kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu (wpis w rubryce B).

Data pierwszej rejestracji pojazdu, która nastąpiła przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Stwierdzone bowiem w wyniku kontroli odległości pomiędzy osiami składowymi osi podwójnej napędowej (1,62 m – vide protokół kontroli) oraz osiami składowymi osi potrójnej (1,36 i 1,38 m) mieszczą się w przedziałach określonych dla osi wielokrotnych tak w ust. 1, jak i w ust. 3 § 4 powołanego wyżej rozporządzenia.

Ustalenie czy oś podwójna i oś potrójna są osiami napędowymi, czy też takimi nie są lub czy na jednej z nich znajdowały się opony bliźniacze, nie ma znaczenia w sprawie. Dla ustalenia czy oś jest osią wielokrotną wystarczające jest w świetle rozporządzenia dokonanie jej kwalifikacji na podstawie odległości pomiędzy poszczególnymi osiami.

Niezrozumiała jest zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wątpliwość Sądu I instancji odnosząca się do pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i wskazana przez sąd, wymieniona w tym punkcie różnica nacisku dla osi napędowych pojedynczych i podwójnych.

W punkcie 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych wyszczególniono następującą treść: "za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 ton". Podpunkt 1/ punktu 6 dotyczy pojedynczej osi napędowej. W sprawie jednak podpunkt ten nie był podstawą wymierzenia kary pieniężnej.

W sprawie stosowano podpunkt 4/ dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m oraz podpunkt 6/ dla potrójnej osi silników, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi większymi niż 1,3 m i nie większymi niż 1,4 m. Będące podstawą wymiaru kary pieniężnej podpunkty 4/ i 6/ punktu 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych nie używają pojęcia osi napędowych wielokrotnych. Zatem pojęcie oś napędowa pozostaje bez wpływu na wymiar kary w niniejszej sprawie.

Przechodząc do uzasadnionych w skardze kasacyjnej dalszych zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, iż trafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji uwzględniając skargę w zasadzie nie zawarł wskazówek co do dalszego postępowania organów. Wskazując zaś, że orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., nie uzasadnił, że organ dopuścił się naruszenia prawa skutkującego wznowieniem postępowania administracyjnego.

Z tych przyczyn na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.