Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2348/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 3, art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, 77 par 1, 107 par 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. ze skargi J. A. i W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister") decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania J. A. i W. M. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia skarżącym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

S. A. wnioskiem z [...] grudnia 1990 r. wystąpił do Urzędu Miasta i Gminy [...] o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione w [...] przy ul. [...]. We wniosku poinformował, że w listopadzie 1958 r. w ramach repatriacji z ziem [...] przyjechał do [...] z całą rodziną (żona, dwoje dzieci, teść, teściowa). Wskazał, że właścicielem ww. mienia był jego teść – F. L., który w Biurze Notarialnym w [...] przepisał majątek w akcie darowizny swojej córce (żonie wnioskodawcy) J. L.-A..

Starosta [...] postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. przekazał powyższy wniosek, zgodnie z właściwością, Wojewodzie.

Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił potwierdzenia wnioskodawcy prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. L. ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (wówczas Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], na skutek wniosku skarżących (następców prawnych byłego właściciela), stwierdził nieważność decyzji Wojewody z [...] grudnia 2009 r.

Wojewoda decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] odmówił potwierdzenia skarżącym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w sprawie nie udało się ustalić, czy F. L. utracił własność nieruchomości, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., czy też wynikała z przyczyn niepowiązanych z wojną, np. sprzedażą, darowizną, zamianą, itp.

Minister decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] uchylił ww. decyzję z [...] lipca 2017 r. wskazując, że ponownego zbadania wymaga kwestia, czy F. L. był właścicielem nieruchomości pozostawionej w 1958 r. w [...] przed wybuchem II wojny światowej.

Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2019 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na nieprzedłożenie dowodów potwierdzających przysługiwanie F. L. tytułu prawnego w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku na dzień [...] września 1939 r. oraz faktu, że kwerendy archiwalne zakończyły się wynikiem negatywnym.

Minister, po rozpoznaniu odwołania skarżących, decyzją z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Konsulat Generalny RP w [...] pismem z [...] stycznia 1992 r. zaświadczył, że z uzyskanych od władz [...] informacji wynika, że brak jest dokumentów dotyczących nieruchomości pozostawionej w [...] przez F. L. . Wobec tego Wojewoda, pismami z [...] czerwca 2008 r. i [...] marca 2009 r. wezwał do uzupełnienia wniosku wnioskodawcę - S. A. . Na powyższe wezwania wnioskodawca nie udzielił jednak odpowiedzi. Z kolei Archiwum Państwowe w [...] pismem z [...] kwietnia 2009 r. oraz Archiwum Akt Nowych w [...] pismem z [...] maja 2009 r. poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących repatriacji F. L. oraz pozostawionego przez niego mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z [...] października 2018 r. Wojewoda ponownie wystąpił do Archiwum Narodowego w [...], Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Akt Nowych w [...] o dokonanie kwerendy dokumentacji archiwalnej i przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, mogących zaświadczyć o pozostawieniu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Ponadto pismem z [...] października 2018 r. wezwał strony postępowania o nadesłanie dokumentów potwierdzających przysługiwanie F. L. tytułu prawnego do ww. nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej. Archiwum Państwowe w [...] pismami z [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r. oraz Archiwum Narodowe w [...] pismem z [...] listopada 2018 r. poinformowało, że po przeprowadzeniu kwerendy nie odnaleziono informacji mogących zaświadczyć o pozostawieniu ww. nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Archiwum Akt Nowych w [...] pismem z [...] stycznia 2019 r. przekazało natomiast uwierzytelnione kopie opisów mienia pozostawionego na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...] , ul. [...] , ul. [...] wystawione na nazwisko F. L. . W związku z powyższym pismem z [...] lutego 2019 r. [...] Urząd Wojewódzki wezwał strony postępowania do przedłożenia dowodów potwierdzających, że nieruchomość stanowiąca przedmiot wniosku o rekompensatę, tj. położona w [...] przy ul. [...] jest tożsama z nieruchomościami wymienionymi w dokumentach otrzymanych z Archiwum Akt Nowych w [...]. Na powyższe wezwanie nie udzielono odpowiedzi. W ocenie Ministra, z powyższego wynika, że działania podjęte przez Wojewodę nie przyniosły rezultatu i zarówno kwerenda dokumentów przez archiwa państwowe, jak i wezwanie skierowane do stron nie przyczyniły się do potwierdzenia, że F. L. był właścicielem nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej. Uzyskane w toku postępowania dokumenty pochodzą natomiast z lat 1950-1958 i stanowią uwierzytelnioną kopię "sprawy" dot. F. L. (tak w tłumaczeniu) w mieście [...] , ul. [...] , rozpoczętej w 1950 r., a zakończonej w dniu [...] października 1958 r., zawierającej dwa plany generalne nieruchomości w [...] przy ul. [...] , dz. nr [...] , wycenę zbiorczą nieruchomości w [...] nr [...] sporządzoną w dniu [...] września 1958 r. przez Naczelnika Biura [...], plan kondygnacji budynku mieszkalnego nr [...] w [...] , zestawienie wewnętrznych pomiarów i obliczeń dla pomieszczeń budynku nr [...] przy ul. [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka [...]. W toku postępowania nie zgromadzono jednak żadnych dowodów potwierdzających tytuł własności nieruchomości uzyskany do [...] września 1939 r., a więc nie udowodniono, czy została spełniona przesłanka, uprawniająca do uzyskania prawa do rekompensaty zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097), powoływanej dalej jako "ustawa". Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących okoliczności, że F. L. od urodzenia mieszkał w [...] , "co pośrednio potwierdza, że musiał przed 1939 rokiem być właścicielem nieruchomości, których dotyczy niniejsze postępowanie", Minister zauważył, że sam fakt zamieszkiwania w danym miejscu nie potwierdza tytułu własności do nieruchomości. Tym bardziej, że Archiwum Akt Nowych w [...] przekazało kserokopie opisów mienia pozostawionego na byłym terytorium RP przez F. L. w miejscowości [...] przy trzech ulicach, tj. ul. [...] , ul. [...] , ul. [...] , które nie były przedmiotem wniosku. Minister zauważył również, że strony, mimo stosownych wezwań, nie przedłożyły żadnych dowodów świadczących o prawie własności do przedmiotowej nieruchomości. To natomiast na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powinna ona przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy. W niniejszej natomiast sprawie strony dokumentów takich nie przedłożyły, co skutkowało odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy polegające na ich błędnej wykładni i przyjęcie, że wymogiem wynikającym z tych przepisów jest konieczność udowodnienia faktu dysponowaniem tytułem prawnym w stosunku do nieruchomości, określonej we wniosku o rekompensatę przed wybuchem II wojny światowej, w sytuacji gdy przepisy ustawy nie wymagały i nie wymagają, aby wnioskodawca miał obowiązek wykazania, by byłemu właścicielowi pozostawionego mienia przysługiwał tytuł własności do niego przed wybuchem II wojny światowej;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że celem ustawy było zadośćuczynienie materialne za pozostawienie majątku poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek zaboru jej terytorium, odebranego w wyniku wybuchu II wojny światowej. W tej sytuacji na przesłankę właścicielstwa nieruchomości, o której mowa w jej art. 2 ustawy, należy spojrzeć przez ten właśnie pryzmat w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. W niniejszej natomiast sprawie, w związku z tzw. [...] falą repatriacji w latach 1955 - 1959 F. L. został pozbawiony prawa do nieruchomości pozostawionych przymusowo poza obecnymi granicami państwa polskiego. Sytuacja, w której osoby, które nabyły własność nieruchomości w trakcie wojny lub bezpośrednio po niej, pozbawione zostają wyłącznie z tej przyczyny prawa do rekompensaty nie może być akceptowana. Z punktu widzenia takich osób istotna była możliwość ponownego "startu życiowego" po opuszczeniu [...]. Nie jest zatem uprawnione stawianie w "uprzywilejowanej" pozycji [...], którzy nabyli nieruchomości przed wojną, od tych, którzy nabyli je już po jej zakończeniu. Nie można też tracić z pola widzenia, że tzw. [...] fala repatriacji miała miejsce aż 13 lat po samym zakończeniu II wojny światowej. Różnicowanie sytuacji takich osób stanowiłoby niczym nieuzasadnione, arbitralne naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Ustawa zabużańska, stanowiąca o "pozostawionych nieruchomościach" nie zawiera warunku, by były to nieruchomości "stanowiące własność repatriantów przed wybuchem II wojny światowej". Skoro zatem celem ustawy jest wywiązanie się przez państwo [...] ze zobowiązania dotyczącego zrekompensowania obywatelom [...] strat w mieniu nieruchomym, poniesionych na skutek przemieszczań, związanych ze zmianą [...] granicy [...] (art. 1 ust. 1 ustawy), to wykładnia przepisów tej ustawy musi być zgodna z generalnymi założeniami, jakie leżały u podstaw, zawartych w 1944 r. umów. Zawężająca wykładnia art. 2 ustawy, pozbawiałaby całkowicie osoby, których nieruchomości zostały nabyte już po II wojnie światowej prawa do rekompensaty, co w ewidentny sposób stałoby w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa i równości w ochronie praw majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie Minister decyzją z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2019 r. odmawiającą potwierdzenia skarżącym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...] , pow. [...] , woj. [...] . Organ stanął na stanowisku, że skarżący nie spełnili przesłanek uprawniających do otrzymania rekompensaty, bowiem nie wykazali, aby przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność F. L. przed wybuchem II wojny światowej.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1) bądź umowy granicznej z [...] lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a).

Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ). W myśl art. 2 ustawy prawo to przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu [...] września 1939 r. obywatelem [...] i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, jak również posiada obywatelstwo [...]. Przepis art. 3 ust. 2 zd. pierwsze ustawy stanowi zaś, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy (posiadają obywatelstwo [...]).

Z powyższego wynika, że ustalając w przywołanych wyżej przepisach krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone nieruchomości ustawodawca przyznał to prawo trzem kategoriom uprawnionych. Po pierwsze, prawo to przysługuje obywatelom [...]. Po drugie, przysługuje osobom posiadającym w przeszłości nieruchomości położone na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc położone na obszarze tzw. [...], które przed wybuchem II wojny światowej leżało w granicach państwa [...], a obecnie znajduje się poza tymi granicami. Po trzecie, do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty należą osoby, które zmuszone były do przesiedlenia się w wyniku wypędzenia lub opuszczenia tych terenów w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie układów wymienionych w art. 1, względnie przesiedlenia na podstawie umowy wskazanej w ust. 1a ustawy bądź zmuszone były w innych okolicznościach związanych z II wojną światową opuścić tzw. [...].

Zauważyć przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona zatem, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, w tym także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo. Dowody te stanowić mogą w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków (art. 6 ust. 5 ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że choć z akt wynika, że poprzednik prawny skarżących opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [...] listopada 1958 r. (a zatem w związku z umową między Rządem [...] a Rządem [...] w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z [...] osób narodowości [...] zawartej [...] marca 1957 r. , która przewidywała możliwość przesiedlenia wszystkich osób, które przed dniem [...] września 1939 r. posiadały obywatelstwo [...] , a także ich współmałżonków i dzieci pozostających we wspólnocie domowej nawet jeśli ci członkowie rodzin, we wspomnianym dniu nie posiadali obywatelstwa [...] i nie byli narodowości [...]. Repatriacja miała być zakończona do [...] grudnia 1958 r.) to jednak zarówno kwerenda akt archiwalnych, jak i pozostałe dokumenty zgromadzone w toku postępowania nie wykazały, aby F. L. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] września 1939 r. Jedyne dokumenty dotyczące tej nieruchomości pochodzą dopiero z lat 1950-1958 (vide: tłumaczenie przysięgłe z języka [...] tłumacza przysięgłego w O. A. R. zaświadczenia z [...] października 1958 r. sporządzonego przez kierownika biura technicznej inwentaryzacji w [...] wydanego F. L. "o tym że dom mieszkalny w mieście [...] jest jego własnością i mieści się przy ul. [...] Nr. [...], posiada [...] m2 powierzchni mieszkalnej i [...] m2 powierzchni użytkowej", jak również uwierzytelniona kserokopia "sprawy" dot. F. L. (tak w tłumaczeniu) w mieście [...] , ul. [...] , rozpoczętej w 1950 r. a zakończonej w dniu [...] października 1958 r., zawierającej dwa plany generalne nieruchomości w [...] przy ul. [...] , działka nr [...] , wycenę zbiorczą nieruchomości w S. nr [...] sporządzoną w dniu [...] września 1958 r. przez Naczelnika Biura [...], plan kondygnacji budynku mieszkalnego nr [...] w [...] , zestawienie wewnętrznych pomiarów i obliczeń dla pomieszczeń budynku nr [...] przy ul. [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka [...]). Ani przy tym wnioskodawca postępowania, tj. S. A. , ani też później skarżący, mimo wielokrotnych wezwań wystosowywanych przez Wojewodę, nie przedłożyli żadnych dokumentów świadczących o własności do przedmiotowej nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej. Dokumentów takich nie załączono także do skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, że rację ma Minister wskazując, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania nieruchomości i jej utraty w związku z wojną.

Wskazać bowiem trzeba, że interpretując akt prawny nie można pomijać pozostałych zawartych w nim norm, tj. odczytywać go w sposób fragmentaryczny. Ustawa jest aktem, który stanowi całość, czyli zupełnym i w sposób kompleksowy regulującym daną materię stosunków społecznych. Taka konstrukcja systemu prawa wymusza zatem odczytywanie norm prawnych przez pryzmat całego tego systemu. W rezultacie powyższego zapewnia się w procesie stosowania prawa odzwierciedlenie woli ustawodawcy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że słuszne jest stanowisko organów administracji, że skoro poprzednik prawny skarżących pozostawił mienie nieruchome, a brak jest jednak dokumentów świadczących o jego własności przed II wojną światową - to nieruchomość ta nie jest objęta omawianą ustawą. Poprzednik prawny skarżących nie pozostawił bowiem nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie umów w niej wymienionych (tzw. układów [...]). W ocenie Sądu orzekającego, w tym przypadku przesłankę określoną w art. 1 ust. 1a ustawy należy odczytywać przez pryzmat tej właśnie regulacji, tj. przesłanki określonej w ust. 1 art. 1.

Wskazać także należy, że ustawodawca odwołuje się do daty [...] września 1939 r. - określając przesłankę posiadania obywatelstwa na dzień [...] września 1939 r. oraz wskazując w art. 11 ust. 1 ustawy zabużańskiej, że przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się m.in. współczynniki określające różnice w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw lub miast w okresie przed 1939 r.

Oznacza to, że ustawa jednoznacznie odwołuje się do kategorii osób będących właścicielami majątku nieruchomego na dzień [...] września 1939 r., którzy utracili swoje mienie na skutek wybuchu II wojny światowej - choć niekoniecznie utracili własność mienia w tej dacie. Ustawa nie dotyczy natomiast właścicieli, którzy nabyli prawo własności mienia w okresie późniejszym (w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali nawet, w jakiej dacie F. L. stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości). Jak już bowiem wskazano powyżej, ustawa w art. 1 ust. 1 odwołuje się właśnie do układów [...], które nałożyły na państwo [...] obowiązek wypłacenia odpowiednich rekompensat dla osób repatriowanych. Natomiast regulacja wskazana w art. 1 ust. 1a ustawy stanowi o poszerzeniu kręgu osób uprawnionych do rekompensaty, przyznając prawo do niej także osobom, które formalnie podlegałyby repatriacji, w związku z przeprowadzoną zmianą granic.

Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 11/13, w której wskazano, że prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela [...] swojego majątku nieruchomego - stanowiącego w momencie wybuchu II wojny światowej jego własność - a który to majątek w związku z wojną obywatel [...] zmuszony był opuścić.

Za powyższym poglądem przemawia także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04, w którym stwierdzono, że rekompensata za pozostawione mienie, w związku z działaniami wojennymi, poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej nie ma charakteru czysto odszkodowawczego. W założeniu kompensacja ta ma przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym, umożliwiającym obywatelom [...] ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza naszymi granicami państwa [...]. Rekompensata była także - zgodnie z postanowieniami umów [...] - przeznaczona wyłącznie dla obywateli [...] (wg stanu prawnego z [...] września 1939 r.), którzy decydując się na przesiedlenie na terytorium [...] w jej granicach po II wojnie światowej – manifestowali tym postępowaniem więź z państwem i narodem [...]. W rezultacie miała ona zrekompensować niedogodności związane z koniecznością szybkiego opuszczenia domu spowodowaną działaniami wojennymi, ułatwić ponowny start życiowy w nowym miejscu i okolicznościach oraz w pewien sposób "wynagrodzić" przywiązanie do państwa [...], ważniejsze od potrzeby zachowania własnego majątku.

Reasumując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie sposób doszukać się naruszenia przepisów prawa materialnego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2019 r. Organy administracji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadniły swoje orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.