Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1937/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi E. C., A. C., S. C., T. C. i M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosków E. C., S. C., A. C., T. C. i M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] marca 1963 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] stycznia 1963 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. decyzją z [...] stycznia 1963 r. nr [...] orzekło o przejęciu na własność Państwa od M. C. jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. około 10 ha, położonego we wsi W.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. decyzją z [...] marca 1963 r. nr [...] utrzymało następnie w mocy decyzję z [...] stycznia 1963 r.

Z wnioskami o stwierdzenie nieważności wskazanych wyżej decyzji wystąpili E. C., S. C., A. C., T. C. i M. G.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we W. z [...] marca 1963 r. oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] stycznia 1963 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili E. C., S. C., A. C., T. C. i M. G. We wniosku strony zarzuciły zaskarżonej decyzji nieustalenie stanu faktycznego z daty wydania decyzji z [...] marca 1963 r. oraz decyzji z [...] stycznia 1963 r., a także przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną przejęcia gospodarstwa rolnego M. C. był art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą, rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Z przepisów tych wynika, że warunkiem przejęcia gospodarstwa rolnego było spełnienie następujących przesłanek: 1) niezamieszkiwanie przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców, a przy tym 2) nieuprawianie w całości lub w większej części oraz niepoddawanie właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Wątpliwości nie wzbudza charakter rolny przejętej nieruchomości, gdyż stanowiła ona gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 39, poz. 172). Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy nieruchomość uważana była za rolną, jeżeli była użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej, leśnej i rybnej albo jeżeli nieruchomość była przeznaczona do takiej produkcji według planów zagospodarowania przestrzennego. Do uznania nieruchomości za gospodarstwo rolne nie było konieczne posadowienie na niej budynków mieszkalnych i gospodarczych.

Z protokołu klasyﬁkacyjnego Starostwa Powiatowego w W. z [...] grudnia 1947 r. wynika, że gospodarstwo o pow. [...] ha stanowiły grunty orne I, II i Ill klasy o pow. [...] ha i łąka II klasy o pow. [...]ha.

Organ uznał, że została spełniona przesłanka niezamieszkiwania przez M. C. w gospodarstwie, Potwierdzają to: a) podanie do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. złożone 22 marca 1961 r., w którym M. C. oświadczył, że mieszkał w W. do [...] grudnia 1960 r., a po tej dacie wyjechał i kupił gospodarstwo w powiecie s.; b) pismo do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. złożone 28 kwietnia 1961 r., w którym M. C. oświadczył, że mieszka obecnie we wsi N. w powiecie s.; c) podanie M. C. z 8 stycznia 1963 r. do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., w którym poinformował, że pozostawione przez niego gospodarstwo w W. jest użytkowane przez innych rolników bez jego wiedzy i zgody; d) odwołanie M. C. z 25 stycznia 1963 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., w którym poinformował, że w W. mieszkał do [...] grudnia 1960 r., a po tej dacie przeprowadził się do odległej o ok. 150 km wsi N., powiat S., gdzie w listopadzie 1960 r. zakupił gospodarstwo; e) pismo Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z 1 marca 1963 r. informujące o wymeldowaniu się M. C. ze wsi W. gromada W. 26 listopada 1960 r. do miejscowości N. gromada G., pow. S.; f) informacja skarżących (wnioski o stwierdzenie nieważności z 4 stycznia 2017 r.), że w dacie wydawania decyzji o przejęciu w gospodarstwie nie zamieszkiwał jego właściciel, małżonek, dzieci lub rodzice bowiem M. C. wraz z żoną i dziećmi przebywał we wsi N.

Zgromadzone w sprawie dokumenty i ich treść jednoznacznie potwierdzają, że pierwszy warunek przejęcia gospodarstwa rolnego z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. ustawy został spełniony. Takie samo stanowisko należy zająć odnośnie drugiego obligatoryjnego warunku koniecznego do przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa (tj. nieuprawiania gruntów). Świadczą o tym: a) pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z 5 lutego 1963 r. (przekazujące odwołanie M. C. z 25 stycznia 1963 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we W.) z którego wynika, że grunty opuszczone przez M. C. pozostawały w większej części niezagospodarowane, zaś część z nich była przedmiotem bezumownego użytkowania różnych osadników, a ponadto, że wobec Państwa nie były regulowane należności; b) pismo Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z 1 marca 1963 r. informujące, że M. C. samowolnie opuścił gospodarstwo w W.; c) protokół przesłuchania świadka z [...] marca 1963 r. H. C. (siostry M. C.) w którym zeznała, że po opuszczeniu gospodarstwa przez M. C. grunty pozostawały w większej części w stanie niezagospodarowanym, natomiast część gruntów stanowiła przedmiot "żerowania" miejscowych rolników ze wsi W., którzy samowolnie użytkowali grunty, nie płacąc z nich żadnych podatków.

Zdaniem Ministra, z przedstawionych dokumentów bezsprzecznie wynika, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa nie były użytkowane przez M. C. od końca 1960 r. Wątpliwości co do opuszczenia gospodarstwa może jedynie budzić uprawianie go przez okolicznych rolników. Jednak uprawianie gospodarstwa przez osoby, które nie były stroną umowy z właścicielem gospodarstwa, jest bez wpływu dla sprawy. Przesłanka druga nie była zatem również spełniona. Z poczynionych ustaleń wynika, że po pierwsze - w gospodarstwie nikt nie mieszkał, a po drugie, że wchodzące w jego skład nieruchomości nie były uprawiane, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Gospodarstwo to stanowiło zatem gospodarstwo opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. i w związku ze spełnieniem przesłanek mogło zostać przejęte na własność Państwa.

Odnosząc się do zarzutu nieustalenia stanu faktycznego z daty wydania decyzji z [...] marca 1963 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 1963 r. Minister wskazał, że jest on niezasadny. W prowadzonym postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie postępowanie nie zastępuje postępowania zwykłego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalone zostało, że: M. C. opuścił gospodarstwo nie później, niż na początku 1961 r., grunty nie były poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela albo użytkownika czy dzierżawcę, wywodzącego swoje uprawnienia bezpośrednio od właściciela, od końca 1960 r. lub najpóźniej od początku 1961 r. Na taki stan faktyczny wskazują liczne przywołane wcześniej dokumenty (a nie tylko zakwestionowany przez skarżących protokół zeznań świadka z [...] marca 1963 r.). Ponadto wskazywane przez skarżących orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej w W. z [...] maja 1961 r. nr [...], którym uzupełniono akty nadania dziesięciu osób, w tym akt nadania nr [...] z [...] grudnia 1947 r. wydany na rzecz M. C. (nadany mu został dodatkowo udział w 4/50 części w działce siedliskowej o pow. ok. [...] ha) nie przesądza kwestii opuszczenia gospodarstwa przez M. C..

Odnosząc się do zarzutu przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów Minister wyjaśnił, że nie dał wiary oświadczeniu świadka K. M. z 8 sierpnia 2016 r. Zostało ono złożone po ponad 50 latach od wydania decyzji z 1963 r., ma ono charakter wtórny i nie znajduje potwierdzenia w innych aktach sprawy. Opisane w tym oświadczeniu ustne "porozumienie", co do wykorzystania gruntów zawarte rzekomo pomiędzy J. M. (ojcem świadka), a M. C., nie mogło zostać uznane za wiarygodne. Nawet jeśli takie ustne porozumienie istniało (na co brak jest jednak innych dowodów), to nie można stwierdzić, aby miało ono charakter użytkowania lub dzierżawy.

E. C., S. C., A. C., T. C. i M. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia, czy weryfikowane decyzje nie są dotknięte wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa wyrażające się we: a) wzięciu pod uwagę jedynie części materiału dowodowego, istniejącego w dniu wydawania weryﬁkowanych decyzji i nieuwzględnienie w ustaleniach oświadczeń znajdujących się w dokumencie urzędowym - zawiadomieniu PGRN w W. z [...] marca 1963 r., które wskazywało, że grunty były użytkowane przez ośmioro rolników ze wsi W. oraz pismach M. C. z 8 i 25 stycznia 1963 r., z których wynikało, że ww. rolnicy byli jego dzierżawcami i użytkowali te grunty w porozumieniu z nim oraz za wiedzą organów państwowych, które żądały od nich odpowiednich opłat za nieruchomość, jak również orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w W. z [...] maja 1961 r., gdzie na posiedzeniu w W. uzupełniono akt nadania M. C. w przedmiocie nadania udziału w działce siedliskowej; b) oparciu rozstrzygnięcia na protokole przesłuchania świadka H. C., które zostało przeprowadzone niezgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego; c) pominięciu okoliczności, iż H. C. niewątpliwie mieszkała w dacie wydawania weryﬁkowanych decyzji w gospodarstwie M. C., jak również uprawiała część gruntu gospodarstwa M. C., co wynika z pisma Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z 1 marca 1963 r.; d) sformułowanie na podstawie pisma Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z 1 marca 1963 r. wniosku z niego niewynikającego, a mianowicie, że grunt gospodarstwa M. C. był nieuprawiany, podczas gdy z pisma wynika, że M. C. opuścił gospodarstwo, w posiadanie którego weszło ośmioro okolicznych konkretnie wskazanych rolników; e) sformułowanie na podstawie pisma M. C. z 8 stycznia 1963 r. wniosku z niego niewynikającego, a mianowicie, że gospodarstwo M. C. jest użytkowane przez innych rolników bez jego wiedzy i zgody, podczas gdy M. C. oświadczył, że nie pobiera od dzierżawców opłat prywatnych i dlatego uważa, że powinni oni płacić opłaty nałożone przez Państwo; f) odmowę uznania za wiarygodne oświadczenia K. M. z [...] sierpnia 2016 r. o porozumieniu, co do użytkowania przez jego ojca J. M. części gruntu gospodarstwa M. C., z powodu braku potwierdzenia w innych dowodach podczas, gdy okoliczność ta znajduje potwierdzenie zarówno w piśmie Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z 1 marca 1963 r., gdzie J. M. jest wymieniony na pierwszym miejscu oraz pismach M. C. z 8 i 25 stycznia 1963 r., w których wymienia użytkowników ziemi - dzierżawców, w tym J. M.; 2) przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez odmowę stwierdzenia nieważności weryﬁkowanych decyzji w sytuacji, w której organy orzekły o przejęciu gospodarstwa M. C. pomimo uprawiania go w całości poprzez dzierżawców – rolników działających w porozumieniu z właścicielem. Wobec powyższego skarżący wnieśli o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2017 r. nr [...]; 2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Istota sporu jaki zarysował się w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] stycznia 1963 r. i decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we W. z [...] marca 1963 r. wydane w sprawie o przejęcie na własność Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego M. C., położonego we wsi W. o pow. ok. [...] ha są obciążone wadą rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Skarżący twierdzą, że wspomniane wyżej gospodarstwo nie zostało opuszczone przez M. C., ponieważ gospodarstwo to było przez właściciela i jego żonę przez 15 lat użytkowane (uprawiane), a później w całości przez ośmioro miejscowych rolników, w tym jego siostrę H., która mieszkała w tym gospodarstwie i opiekowała się gospodarstwem i rzeczami brata. Skarżący utrzymują, że zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają to, że osoby korzystające z gospodarstwa działały w porozumieniu z M. C., który uważał ich za swoich dzierżawców. Ich zdaniem, o użytkowaniu ziemi przez tychże rolników wiedziały władze państwowe, które żądały od dzierżawców stosownych opłat publicznoprawnych (podatków).

Zdaniem Sądu, stanowisko zaprezentowane przez skarżących jest błędne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma rację, co do tego, że M. C. opuścił sporne gospodarstwo po 28 kwietnia 1955 r., ponieważ w listopadzie 1960 r. kupił gospodarstwo we wsi N., w powiecie S.. Zamieszkiwał tam od końca grudnia 1960 r. lub od początku 1961 r. Te okoliczności wynikają z podań M. C. z 22 marca 1961 r. (data wpływu do Prezydium PRN w W.), z 8 stycznia 1963 r. i 25 stycznia 1963 r. (odwołanie), z 6 grudnia 2003 r.

Trafnie też uznał organ nadzoru, że sporne gospodarstwo nie było w całości lub w znacznej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkowników albo dzierżawców.

Zacząć należało od tego, że definicja gospodarstwa rolnego opuszczonego została zawarta w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) – zwanego dalej "rozporządzeniem". Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z § 1 rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zaliczało się gospodarstw, których właścicielami są osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych, albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu.

Trzeba wskazać, że zarówno ustawa, jak i rozporządzenie nie definiowały pojęcia "użytkownika" albo "dzierżawcy". Wobec tego, aby ustalić o jakie osoby korzystające z gospodarstwa rolnego chodziło prawodawcy w § 1 rozporządzenia należało sięgnąć do przepisów prawa, obowiązujących w dacie kwestionowanych decyzji z [...] stycznia 1963 r. i [...] marca 1963 r., stanowiących otoczenie prawne ustawy i rozporządzenia. W pierwszej kolejności należało sięgnąć do aktu prawnego najbliższego systemowo do ustawy, tj. dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolna i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). Przepisy art. 1, art. 3 ust. 2 i art. 5 tego dekretu odwołują się, jeżeli chodzi o rolników i inne osoby użytkujące nieruchomości państwowe, do dzierżawców mających tytuł prawny do gruntu w postaci umowy dzierżawy lub nadania w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej bądź o ustroju rolnym i osadnictwie.

Jeżeli chodzi o stosunki umowne, w tym dotyczące dzierżawy zagadnienie to regulowały przepisy ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311). Z art. 56 tej ustawy wynikało, że do zawarcia umowy nie wystarczy ogólnie wyrażona zgoda właściciela nieruchomości lub ogólne porozumienie z właścicielem na korzystanie z gruntu przez osoby trzecie. Strony tego rodzaju umów musiały złożyć zgodne oświadczenia, co do istotnych postanowień tychże umów. Jak wynika z art. 402 tej ustawy istotnym postanowieniem umowy dzierżawy była zapłata przez dzierżawcę umówionego czynszu. Ze znajdujących się w aktach sprawy pism M. C. nie wynika, aby M. C. pobierał czynsz dzierżawny od osób korzystających z jego gruntu, w szczególności od J. S., J. M., P. P., H. C., J. Z., M. O., W. O., J. N., Z. K., Z. B.. W podaniu z 8 stycznia 1963 r. M. C. wyraźnie oświadczył, że nie pobierał żadnych opłat od użytkowników gruntów gospodarstwa rolnego we wsi W. Wobec tego nie można było uznać, że przedmiotowe gospodarstwo było użytkowane i uprawiane przez dzierżawców, jak tego wymagał § 1 rozporządzenia.

Jeżeli chodzi o stosunki prawne dotyczące użytkowania Sąd zwraca uwagę, że do 1957 r. użytkownikiem gospodarstwa rolnego mogła być osoba fizyczna na podstawie umowy o zagospodarowaniu gruntów, poprzedzonej decyzją o przekazaniu gruntu w użytkowanie (§ pkt 21 i 22 instrukcji Ministra Rolnictwa z dnia 10 lutego 1954 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych - M. P. Nr 16, poz. 316). Zawarcie takiej umowy nie wynika z akt sprawy. Przepisy te zostały uchylone 26 lipca 1957 r. na mocy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173).

Co się natomiast tyczy umownych stosunków z zakresu użytkowania zagadnienie to regulował dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.). Zgodnie z art. 113 tego dekretu do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna była umowa między właścicielem i nabywcą oraz, jeżeli ustawa tak stanowi, wpis do księgi wieczystej. Z tym, że oświadczenie właściciela nieruchomości winno być pod nieważnością złożone w formie aktu notarialnego. Z akt sprawy nie wynika, aby pomiędzy M. C., a osobami korzystającymi z jego gospodarstwa rolnego zostały zawarte umowy użytkowania gruntu, w szczególności, żeby M. C. złożył oświadczenie w formie aktu notarialnego. Tej okoliczności nie potwierdzają też skarżący. Wobec tego nie można było uznać, że przedmiotowe gospodarstwo było użytkowane i uprawiane przez użytkowników, jak tego wymagał § 1 rozporządzenia.

Sąd zwraca uwagę, że § 1 rozporządzenia odwoływał się do ukształtowanych w sposób pewny stanów prawnych określając osoby korzystające z gruntu jako władające nieruchomością na podstawie ściśle określonego tytułu prawnego. Wskazuje na to pośrednio także § 3 ust. 2 rozporządzenia z którego wynika, że jednocześnie z ujawnieniem prawa własności Państwa ulegają wykreśleniu z księgi wieczystej obciążenia, z wyjątkiem utrzymanych w mocy służebności gruntowych. Obciążeniem nieruchomości było niewątpliwie ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania (art. 9 dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo o księgach wieczystych - Dz. U. Nr 57, poz. 320 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze należało przyznać rację Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który twierdzi, że w niniejszej sprawie gospodarstwo rolne M. C. położone we wsi W. było opuszczone w rozumieniu § 1 rozporządzenia, ponieważ nie było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym i uprawniane przez dzierżawców lub użytkowników.

Trafnie zwróciło uwagę Prezydium GRN w W. w piśmie z 1 marca 1963 r., Prezydium PRN w W. w piśmie z 9 lutego 1963 r. i H. C. w zaprotokołowanym oświadczeniu z [...] marca 1963 r., że przedmiotowe gospodarstwo zostało opuszczone przez M. C., który udał się do miejscowości N., zaś we władanie tego gospodarstwa weszli miejscowi osadnicy i rolnicy, którzy bezumownie korzystali z tego mienia. Pismo PRN w W. i oświadczenie H. C. są także zbieżne, co do tego, że osoby korzystające z gruntu M. C. nie płaciły za korzystanie z gruntu żadnych należności. To dowodzi, że osoby korzystające z gruntu poprzednika prawnego skarżących nie były jego użytkownikami. Użytkownik obowiązany był bowiem do wykonywania prawa użytkowania zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki (art. 138 dekretu z 1946 r. Prawo rzeczowe), a więc był zobowiązany także płacić za korzystanie z gruntu należne daniny publicznoprawne.

Wbrew temu co twierdzą skarżący, wskazanych wyżej okoliczności nie podważa fakt wydania przez Powiatową Komisję Ziemską orzeczenia z [...] maja 1961 r. o uzupełnieniu aktu nadania Nr [...], oświadczenie K. M. syna J. M. z [...] sierpnia 2016 r., ani stanowisko prezentowane przez M. C. w odwołaniu, że nie miał on woli wyzbycia się gospodarstwa rolnego położonego we wsi W. Nie budzi wątpliwości Sądu, to, że M. C. wraz z żoną i dziećmi, prawie 2 lata przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa, na stałe przeprowadził się do innej miejscowości (N.) oddalonej od W. o ok. 150 km, skoro w miejscowości tej kupił gospodarstwo, a gospodarstwo we wsi W. nie było użytkowane i uprawiane przez dzierżawców lub użytkowników.

Wobec tego wydana przez Prezydium PRN w W. decyzja z [...] stycznia 1963 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydium WRN we W. z [...] marca 1963 r. zawierają rozstrzygnięcia pozostające w zgodzie z zaprezentowaną wyżej wykładnią § 1 rozporządzenia i okolicznościami wynikającymi ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wobec tego nie można uznać, żeby decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Sąd nie dopatrzył się też, tak jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby kwestionowane decyzje z 1963 r. zawierały inne wady nieważności z art. 156 § 1 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.