Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 481/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 20 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...], Nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją Nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Wójta Gminy O. - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., z dnia [...] Nr [...] w sprawie przyznania J. K. zasiłku okresowego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ administracji II instancji podał, że w dniu 15 stycznia 2007 roku J. K. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o zasiłek okresowy na zakup żywności. Wójt Gminy O., decyzją z dnia [...], przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy na okres od 1 stycznia do 28 lutego 2007 roku w wysokości 160 złotych miesięcznie.

J. K. wniosła odwołanie od decyzji organu administracji I instancji. W odwołaniu zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia, które jej zdaniem jest zbyt niskie by pokryć wydatki związane z zakupem żywności. Podniosła także, iż podczas wykonywania prac społeczno-użytecznych złamała obojczyk w skutek czego ma niesprawną rękę. Dodała, że w okresie wykonywania tej pracy, przy wynagrodzeniu 240 złotych miesięcznie, otrzymywała świadczenia z pomocy społecznej w wyższych kwotach niż obecnie, gdy pozbawiona jest jakiegokolwiek dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ustaliło, że J. K. ma 42 lata, zamieszkuje samotnie w trzyizbowym mieszkaniu po zmarłych rodzicach, jest współwłaścicielką w 1/3 części gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,59 ha (0,6955 ha przeliczeniowych), jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy od 23 stycznia 1998 roku. Skarżąca nie pracowała i nie pracuje zawodowo, a ze świadczeń z pomocy społecznej korzysta od 1995 roku. W chwili rozstrzygania przez organ administracji publicznej otrzymywała dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od dnia 1 lutego 2007 roku do 31 lipca 2007 roku w wysokości 24,06 złotych oraz uzyskiwała dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony w sposób zryczałtowany na kwotę 47,61 złotych. W okresie od kwietnia do września 2006 roku J. K. była zatrudniona w ramach prac społeczno-użytecznych w wymiarze 10 godzin tygodniowo. Ustalono, iż do złamania przez skarżącą ręki nie doszło w miejscu pracy, a obecnie jest ona osobą sprawną fizycznie i psychicznie.

W ocenie organu administracji II instancji nie budzi wątpliwości zasadność przyznania J. K. świadczenia z pomocy społecznej. Spełnia ona wszystkie ustawowe warunki, od których zależy przyznanie pomocy pieniężnej. Rzeczywisty miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 71,76 złotych i nie przekracza ustawowego progu dochodu, który w przypadku osób samotnie gospodarujących wynosi 477 złotych. Okolicznością uzasadniającą udzielenie pomocy społecznej jest w szczególności bezrobocie J. K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podniosło, że zasiłek okresowy, zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej m. in. z uwagi na długotrwałe bezrobocie, jeżeli jej dochód jest niższy od określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość zasiłku okresowego ustala się w oparciu o zasady określone w art. 38 ust. 2, 3 i 4 przedmiotowej ustawy. W przypadku osoby samotnie gospodarującej przedmiotowe świadczenie przyznaje się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a jej faktycznym dochodem, przy czym w 2007 roku minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 35% tej różnicy (art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Różnica pomiędzy rzeczywistym dochodem skarżącej, a wynikającym z ustawy o pomocy społecznej wynosi 405,24 złotych, zaś 35% z tej kwoty to 121,57 złotych. Oznacza to, że wysokość zasiłku okresowego należnego J. K. winna się mieścić w przedziale od 121,57 złotych do 405,24 złotych, a zatem zasiłek w kwocie 160 złotych miesięcznie nie wykracza poza te granice.

Ustalenie wysokości zasiłku okresowego i czasu, na jaki zostanie przyznany pozostawiono uznaniu organu administracyjnego. Na gruncie ustawy o pomocy społecznej granice uznania administracyjnego wyznacza przede wszystkim art. 3 ust. 4, w myśl którego potrzeby rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, przede wszystkim finansowych, pomocy społecznej.

W ocenie organu administracji II instancji Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. przyznał wnioskodawczyni pomoc społeczną w wysokości adekwatnej do możliwości finansowych gminy. Na realizację świadczeń w formie zasiłków okresowych w 2007 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w O. dysponuje kwotą 60.000 złotych. W styczniu 2007 roku przyznano zasiłki okresowe na 2 i 3 miesiące na łączną kwotę 3.060 złotych dla 15 rodzin, w których przebywa 40 osób. Przeciętna wysokość świadczenia wyniosła 76,50 złotych. Z tytułu bezrobocia pomoc społeczną otrzymało 13 rodzin (30 osób), na kwotę 2.560 złotych, przy średniej wysokości zasiłku – 85,33 złotych. J. K. od wielu lat objęta jest systematyczną pomocą społeczną i tylko w 2006 roku otrzymała świadczenia w formie zasiłków celowych i okresowych na łączną kwotę 1.170 złotych.

J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W uzasadnieniu skargi podniosła, że mimo starań nie może znaleźć pracy, a pomoc społeczna posiada szereg funduszy na różnego rodzaju cele, co powinien uwzględnić organ administracji rozpatrujący odwołanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./).

W rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznano zasiłek okresowy na okres od 1 stycznia do 28 lutego 2007 roku w wysokości 160 złotych miesięcznie. Zasiłek okresowy jest jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593/) i przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 złotych, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego (art. 38 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z treścią art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej wysokość zasiłku okresowego ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 złotych miesięcznie. Ustawodawca zastrzegł także w art. 147 ust. 3 pkt 1 przedmiotowej ustawy, iż w 2006 i 2007 roku minimalna wysokość zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby.

W zarysowanym powyżej stanie prawnym organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny stwierdzając, iż na rzeczywisty dochód skarżącej składają się kwota dodatku mieszkaniowego – 24,06 złotych oraz zryczałtowany dochód z gospodarstwa rolnego – 47,61 złotych. Za tymi ustaleniami nie poszły jednak prawidłowe obliczenia, albowiem suma powyższych kwot wynosi 71,67 złotych, a nie jak przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze 71,76 złotych. W ten sposób różnica pomiędzy rzeczywistym dochodem skarżącej, a wynikającym z ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynosi 405,33 złotych, a nie 405,24 złotych. Błędnie obliczono również minimalną wysokość zasiłku okresowego w 2007 roku, o której mowa w art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ 35% z różnicy pomiędzy rzeczywistym dochodem skarżącej, a wynikającym z ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej to 141,87 złotych (35% x 405,33 złotych).

Powyższe uchybienia stanowią tzw. błąd subsumcji, czyli niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 147 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Jednakże to nie powyższe naruszenie przepisów zadecydowało o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi obowiązany jest bowiem podnieść, iż rozstrzygając sprawę zasiłku okresowego dla J. K., organy administracji I i II instancji nie dostrzegły i nie zastosowały uregulowania zawartego w art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Regulując sposób obliczenia dolnej granicy wysokości zasiłku okresowego ustawodawca zdecydował, iż: kwota ta nie może być niższa niż 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), nie może być niższa niż 20 złotych miesięcznie (art. 38 ust. 4 tej ustawy o pomocy społecznej), ale również, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

W chwili wydawania zaskarżonej decyzji kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosiło 477 złotych, a dochód skarżącej 71,67 złotych. Tym samym różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem to 405,33 złotych. Przeprowadzenie prostego działania matematycznego w postaci wyliczenia 50% z kwoty 405,33 złotych pozwala uzyskać kwotę 202,66 złotych. To właśnie ta kwota stanowi dolną granicę wysokości zasiłku okresowego przysługującego J. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdza, iż przyznanie skarżącej zasiłku okresowego w wysokości 160 złotych miesięcznie stanowi naruszenie art. 38 ust. 3 pkt ustawy prawo o pomocy społecznej wyrażające się w przyznaniu zasiłku poniżej jego minimalnej, dopuszczalnej wysokości.

W tym miejscu należy podnieść, iż uznanie administracyjne, w ramach którego organy administracji ustalają wysokość i okres na jaki zostaje przyznany zasiłek okresowy, jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. W przypadku zasiłków okresowych w ramach pomocy społecznej organ administracji może sam ustalić wysokość i czas, na jaki zasiłek zostanie przyznany konkretnej osobie. Uznanie to jest jednak ograniczone wyżej opisanymi ustawowymi widełkami wysokości zasiłku oraz kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są: interes społeczny i słuszny interes obywateli. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sam określa. Natomiast organ administracji, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku okresowego działa w granicach ustawy, mając na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Decyzje administracyjne wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli, która sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na interes osoby ubiegającej się o zasiłek, interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Innymi słowy kontrola przez sąd administracyjny legalności decyzji administracyjnej opartej o konstrukcję uznania administracyjnego, wydanej w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie, w której nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie obejmuje kwestii zasadności skorzystania przez organ z przysługującego mu uprawnienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Organy administracji publicznej, określając wysokość zasiłku okresowego, uwzględniły interes i potrzeby skarżącej, możliwości finansowe gminy realizującej program pomocy oraz interes innych osób ubiegających się o pomoc społeczną. W tak prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy administracji dopuściły się jednak naruszenia prawa materialnego przez błędne obliczenie dochodu skarżącej, różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem i minimalnej kwoty zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. art. 38 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, a przede wszystkim przez niezastosowanie art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Skutkiem naruszenia prawa materialnego było zaś przyznanie skarżącej zasiłku okresowego poniżej ustalonej przez ustawodawcę minimalnej kwoty zasiłku.

Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.