Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 674/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy M. S. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o pozbawieniu M, S, uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Zarządu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] z tytułu służby w odrodzonym WP od grudnia 1944r. do maja 1945r. oraz z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w okresie od maja 1945r. do grudnia 1948r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że 5 czerwca 2007r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił M. S. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie art. 21 i art. 25 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) oraz wezwał zainteresowanego do nadesłania dowodów mogących się przyczynić do ustalenia charakteru pracy lub służby mających wpływ na uzyskane przez niego uprawnienia. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że M. S. posiada uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] z tytułu służby w odrodzonym WP od grudnia 1944r. do maja 1945r. oraz z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w okresie od maja 1945r. do grudnia 1948r. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu pozbawił zainteresowanego uprawnień kombatanckich.

W ustawowym terminie strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego organ orzekający stwierdził, że zainteresowany w życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej ZBoWiD wskazał, iż podczas pełnienia służby w I Brygadzie KBW brał udział w walce z bandami [...], [...], [...], [...] i innymi na terenie woj. warszawskiego i białostockiego (O., K., M., M., M., Cz., S., S., W.-K., Ż., S. in.). Z zaświadczenia z Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] wynika, iż zainteresowany pełnił służbę w LWP w okresie od 24 maja 1945r. do 14 grudnia 1948r. w jednostkach wojskowych, które prowadziły walki z reakcyjnym podziemiem.

Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe dnia 22.08.1995r. wynika, iż I Brygada KBW w okresie pełnienia służby przez zainteresowanego prowadziła walki z poakowskim podziemiem zbrojnym Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz UPA.

Z przedstawionych dokumentów wynika, że zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej w I Brygadzie KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych (WiN, NZW). W związku z powyższymi ustaleniami organ orzekający stwierdził, że w sprawie ma zastosowanie przepisu art. 25 ust.2 pkt.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 42 poz. 371), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję będące zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.02.2005 r. OSK 1126/04 zgodnie z którym zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie i wskazał nadto, że w orzecznictwie generalnie przyjmowano, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Biorąc udział, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt takiego udziału - nawet nie w pełni dobrowolny, mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż oddział, w którym kombatant służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia walczył także z oddziałami UPA.

W konsekwencji tych okoliczności organ stwierdził, że fakt prowadzenia działalności konspiracyjnej w czasie wojny, uwięzienia strony za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość czy prowadzenia walk z grupami Wehrwolfu w ramach 15 Spec. Pułku KBW nie mogą mieć wpływu na zmianę decyzji Kierownika Urzędu.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, iż posiada on aktualne zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów stwierdził, iż zaświadczenie to wydane na podstawie Protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Natomiast postępowanie w celu weryfikacji uprawnień kombatanckich strony zostało wszczęte w dniu [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M. S. żądając:

- unieważnienia zaskarżonej decyzji, która w jego ocenie nie posiada mocy prawnej, ponieważ została wydana bez konkretnych dokumentów oraz nie była rozpatrywana przez Komisję Weryfikacyjną, powołaną Zarządzeniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 16.10.1997r., została zredagowana przez jedną osobę oraz podpisana przez Specjalistę Urzędu Kombatantów,

- "wydania postanowienia sądowego o respektowaniu decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z 15.05.2007r. przez Kierownika Urzędu i jego specjalistów" .

W uzasadnieniu skargi jej autor polemizuje z ustaleniami oraz argumentacją prawną organu, szczegółowo przedstawiając przebieg służby wojskowej. Jednocześnie podnosi, iż pozbawienie go uprawnień kombatanckich nastąpiło tylko w oparciu o jego życiorys napisany w 1976r. kiedy zgłosił swój akces do jednego działającego związku kombatantów jakim był ZBoWiD. Skarżący podkreśla, że taką formę życiorysu wymusiła sytuacja panująca w tamtym czasie. Taki życiorys był konsekwencją braku zatrudnienia, wymeldowania z Warszawy, inwigilacji przez MO i UB z powodu udziału w Powstaniu Warszawskim i odbywania wyroku z racji przynależności do AK.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

-po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji - sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 w/w ustawy. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności.

Jak wynika z treści skargi M. S. kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez organ, będące podstawą do pozbawienia go uprawnień kombatanckich na mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz.371 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt. 1,3,4 z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Takie brzmienie przepisów oznacza, że brak jest możliwości uzyskania lub zachowania przez taką osobę uprawnień kombatanckich na podstawie jakiegokolwiek innego tytułu.

Ze względu na kwestionowanie przez skarżącego ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w sprawie, kontrola legalności poddanego pod osąd aktu administracyjnego sprowadzać się będzie w pierwszym rzędzie do oceny, czy organ - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. - podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.

Bezsporna w rozpatrywanej sprawie jest okoliczność, iż skarżący posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Komisji Weryfikacyjnej Zarządu \Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] z tytułu służby w odrodzonym WP od grudnia 1944r. do maja 1945r. oraz z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w okresie od maja 1945r. do grudnia 1948r. Jak wynika z zaświadczenia Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 16.04.1976r. skarżący pełnił służbę w LWP w okresie od 24 maja 1945r. do 14 grudnia 1948r. w jednostkach wojskowych, które prowadziły walki z reakcyjnym podziemiem. W życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej ZBoWiD skarżący stwierdził, iż podczas pełnienia służby w I Brygadzie KBW brał udział w walce z bandami I., M., J., O. i innymi na terenie woj. warszawskiego i białostockiego (O., K., M., M., M., C., S., S., W.-K., Ż., S in.). Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe dnia 22.08.1995r. wynika, iż I Brygada KBW w okresie pełnienia służby przez skarżącego prowadziła walki z poakowskim podziemiem zbrojnym Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz UPA.

W świetle tych okoliczności nie budzi wątpliwości, iż skarżący podczas pełnienia służby wojskowej w I Brygadzie KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych (WiN, NZW).

Należy zwrócić uwagę, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować rozdzielnie. Przepis ten stanowi podstawę prawną do pozbawiania uprawnień kombatanckich nie tylko osób wykonujących zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem skarżącego - powodować zatem musi utratę uprawnień kombatanckich ( por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 165721 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Analiza zgromadzonych w aktach sprawy dowodów została - zdaniem Sądu - przeprowadzone przez organ z uwzględnieniem dyspozycji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 80 k.p.a. Z kolei wnioski, jakie na jej podstawie zostały przez organ wysnute, są przekonujące, spójne, logiczne i poprzedzone rzeczową argumentacją.

Reasumując ustalony przez organy stan faktyczny wyczerpuje - co zostało prawidłowo zinterpretowane w obu decyzjach - sytuację określoną w art.25 ust.2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). Ze względu na powyższe okoliczności, nie kwestionowany przez organ fakt prowadzenia przez skarżącego działalności konspiracyjnej w czasie wojny, uwięzienia za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość czy prowadzenia walk z grupami Wehrwolfu w ramach 15 Spec. Pułku KBW jak również decyzja z [...] wydana przez Prezesa Sądu Okręgowego Warszawie pozostają bez wpływu na treść zaskarżonych rozstrzygnięć.

Podnoszoną w skardze okoliczność, iż taką formę życiorysu jak sporządzona przez M. S. w 1976r. wymusiła panująca wówczas sytuacja - należy ocenić tylko i wyłącznie jako przyjętą przez skarżącego linię postępowania zmierzającą do zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Znamiennym pozostaje bowiem fakt, iż pomimo, że przez ponad 30 lat skarżący był beneficjentem uprawnień kombatanckich, to tytułu ich przyznania dotychczas nie kwestionował (zaświadczenie ZBoWiD z [...]).

Sąd podziela także stanowisko organ, że zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane skarżącemu przez Urząd do Spraw Kombatantów na podstawie Protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania, natomiast postępowanie w celu weryfikacji uprawnień kombatanckich zostało wszczęte w dniu [...] i zakończyło się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć.

Bezzasadny jest także zarzut, iż decyzja nie posiada mocy prawnej, ponieważ "nie była rozpatrywana przez Komisję Weryfikacyjną, powołaną Zarządzeniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 16.10.1997r., została zredagowana przez jedną osobę i podpisana przez Specjalistę Urzędu Kombatantów". Przepis art. 25 ust. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wyraźnie stanowi, iż decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Takie brzmienie przepisu nie wyłącza jednak możliwości przewidzianej w art. 268a k.p.a., tj. upoważnienia w formie pisemnej pracowników kierowanej jednostki do załatwiania spraw, a w szczególności wydawania decyzji w imieniu organu administracji publicznej. Wymaga wskazania, iż NSA w uzasadnieniu wyroku z 14.09.2004r.,OSK 590/2004r, Lex nr 162191, stwierdził, że postępowanie dotyczące pozbawienia uprawnień kombatanckich regulowane jest przepisem art. 25 w/w ustawy. Zgodnie z delegacją zawartą w ust. 6 tego przepisu wydane zostało rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Rozporządzenie to nie wyłącza również możliwości stosowania przepisu art. 268a k.p.a., a wręcz w § 17 stanowi, że w zakresie nie uregulowanym w rozporządzeniu, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ przepis ten nie zawiera określenia "odpowiednio", należy uznać, że stosuje się wprost przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również powołany art. 268a k.p.a.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.