Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 791/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 46 § 2a i § 2b
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z zażalenia P.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2369/20 o odrzuceniu skargi P.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu postanawia: 1) podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2) uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2369/20 odrzucił skargę P.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że P.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] o odmowie zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu. Skargę przesłała do organu drogą elektroniczną (za pośrednictwem platformy ePUAP) – przy piśmie przewodnim z dnia 21 listopada 2020 r. Pismo to zostało prawidłowo elektronicznie podpisane, jednak załącznik do tego pisma, zawierający rzeczywistą treść skargi, nie został opatrzony podpisem przez skarżącą.

W powyższych okolicznościach faktycznych wezwano P.K. – na mocy zarządzenia z dnia 10 marca 2021 r. – do podpisania skargi, poprzez elektroniczne podpisanie skargi wraz z jej załącznikami lub nadesłanie podpisanego własnoręcznie lub elektronicznie egzemplarza skargi. Jednocześnie poinformowano skarżącą, że stosownie do treści art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") zasady podpisywania pism przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. dotyczą także załączników do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego. Wezwanie zawierało także pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia spowoduje odrzucenie skargi.

Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 5 kwietnia 2021 r. (urzędowe poświadczenie doręczenia, k. 71 akt sądowych), jednak w zakreślonym przez Sąd terminie nie uzupełniła ona wskazanego braku formalnego skargi.

Z uwagi na niewykonanie przez skarżącą powyższego wezwania oraz powzięciu przez Sąd informacji o wyznaczeniu w dniu 16 marca 2021 r. przez Okręgową Radę Adwokacką [...] pełnomocnika z urzędu dla skarżącej, wezwano go – na mocy zarządzenia z dnia 9 kwietnia 2021 r. – do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej odpisu opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub własnoręcznego podpisania skargi i nadesłanie jej do Sądu za pośrednictwem urzędu pocztowego. Jednocześnie pouczono pełnomocnika, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi w zakreślonym terminie spowoduje jej odrzucenie.

Pełnomocnik skarżącej odebrał wezwanie Sądu w dniu 28 kwietnia 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 100 akt sądowych) jednak nie uzupełnił braku formalnego skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że skarga podlega odrzuceniu, podał, iż zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 46 § 2a P.p.s.a., w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie do treści art. 46 § 2b P.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną. Skargę stanowił załącznik do pisma przewodniego z dnia 21 listopada 2020 r. W załączniku tym znalazły się zarzuty stawiane organowi i wnioski skargi. W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony przez skarżącą jedynie pod pismem przewodnim, Sąd wezwał skarżącą, a następnie wyznaczonego do jej reprezentowania pełnomocnika z urzędu – do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi, poprzez podpisanie załącznika zawierającego skargę, pod rygorem jej odrzucenia.

Jak już wskazano, powyższe wezwania doręczono skutecznie zarówno skarżącej, jak i jej pełnomocnikowi, odpowiednio w dniach – 5 kwietnia 2021 r. oraz 28 kwietnia 2021 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłano jednak skargi opatrzonej prawidłowym podpisem.

Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 § 2a i § 2b P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w postanowieniu.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P.K., reprezentowanej przez nowo wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając Sądowi pierwszej instancji nieprawidłowe odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu naruszenia w/w przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt III OZ 791/21 zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie Sądowi wiadomy z urzędu jest fakt, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I FPS 2/21 zawisło postępowanie z wniosku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I FZ 92/21, na podstawie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którymi podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?".

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z dnia 23 czerwca 2021 r. oraz argumentację skarżącej podniesioną w zażaleniu uznał, że w tej sprawie zasadne jest zawieszenie postępowania sądowego. Zagadnienie będące przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów NSA dotyczy bowiem wykładni art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., a więc kwestii prawnej mającej istotne znaczenie w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. akt I FPS 2/21 w dniu 6 grudnia 2021 r. podjął następującą uchwałę: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie.

Z uwagi na fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 6 grudnia 2021 r. uchwały w sprawie o sygn. akt I FPS 2/21, w oparciu o art. 128 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzeczono, jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Przechodząc do rozpoznania zażalenia P.K., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b P.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

Z art. 49 § 1 P.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stosownie do jego treści, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie P.K. wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego: "skarga do Sądu Adminstracyjnego", zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod tym właśnie pismem przewodnim, a nie pod załączoną do niego skargą.

Należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I FPS 2/21 stwierdził, że: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".

Wobec powyższego należało uznać, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącą, a następnie wyznaczonego dla niej w tej sprawie pełnomocnika z urzędu, do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie jej odpisu opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub własnoręcznego podpisania skargi. Pismo ogólne, zawierające wyłącznie informację o załączonej do tego pisma niepodpisanej skardze, nie jest bowiem odrębnym zbiorem danych zawierającym całość znaczeniową komunikatu kierowanego do sądu administracyjnego. Brak podpisania skargi stanowi brak formalny w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do uzupełnienia skargi.

Należy jednak zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w powyższym zakresie doręczono pełnomocnikowi skarżącej wyznaczonemu z urzędu w dniu 28 kwietnia 2021 r. Termin do wykonania wezwania upływał zatem w dniu 5 maja 2021 r. (środa), jednakże pismem datowanym na 10 maja 2021 r. (poniedziałek) Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała Sąd pierwszej instancji o zmianie osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla P.K., którym w miejsce adw. [...] został adw. [...]. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że do zmiany pełnomocnika z urzędu doszło z inicjatywy skarżącej – z uwagi na unikanie kontaktu ze skarżącą przez pierwotnie wyznaczoną w tej sprawie adwokat.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych konkretnych okolicznościach faktycznych należało zatem ponowić wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i skierować je do nowo wyznaczonego pełnomocnika. Skarżąca nie może bowiem ponosić negatywnych skutków procesowych z powodu wskazywanych przez nią zaniedbań wcześniej wyznaczonego dla niej pełnomocnika z urzędu oraz z uwagi na moment, w którym doszło do zmiany pełnomocników, dokonanej przez Okręgową Radę Adwokacką w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni powyższą ocenę prawną i wezwie nowo wyznaczonego pełnomocnika z urzędu – adw. [...] do uzupełnienia braków formalnych skargi P.K., poprzez nadesłanie jej odpisu opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub własnoręcznego podpisania skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3, orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.