Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2041/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174, art. 185, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 7, ust. 8, ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. Sp. komandytowej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 776/15 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. Sp. komandytowej w B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za 2014 rok 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz [A.] Sp. z o.o. Sp. komandytowej w B. 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 776/15 oddalił skargę A. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

A. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w dniu 14 maja 2014 r., złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarowała pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 284,51 ha.

W dniu 21 lipca 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła zmiana do wniosku (wariant 5.1 - powierzchnia 284,48 ha), oraz wycofanie części wniosku, gdzie wycofana została z płatności działka rolna: JBB o powierzchni 1,01 ha. Następnie w dniu 25 lipca 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła korekta wniosku dotycząca kontroli krzyżowej działki nr 226/2 wraz z oświadczeniem o wycofaniu wyżej wymienionej działki ewidencyjnej w dniu 21 lipca 2014 r. (działka rolna JBB). W dniu 19 września 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła kolejna zmiana do wniosku (wariant 5.1 - powierzchnia 283,22 ha), oraz wycofanie części wniosku, gdzie wycofana została z płatności działka rolna: IBX o powierzchni 1,68 ha. Z kolei w dniu 30 września 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku wpłynęła zmiana do wniosku (wariant 5.1 - powierzchnia 281,54 ha), oraz wycofanie części wniosku, gdzie wycofana została z płatności działka rolna: FAX o powierzchni 1,40 ha.

Mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. przyznał skarżącej Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2014 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania JPO w części dotyczącej działek rolnych JBB, FAX oraz IBX.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołując się do treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. 2013, poz. 361; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe) stwierdził, że skarżąca Spółka zadeklarowała początkowo do płatności powierzchnię 284,51 ha, następnie poprzez zmiany i wycofanie części wniosku powierzchnia ta zmniejszyła się do 280,14 ha, która to powierzchnia ostatecznie została przyjęta i uwzględniona przez organy. Zaznaczył, że skarżąca Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych przez okres 5 lat. Skarżąca Spółka, podejmując to zobowiązanie, stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 zobowiązania rolnośrodowiskowego zobowiązała się do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W 2013 r. powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 zwiększyła się do 284,48 ha (zgodnie z obowiązującymi przepisami), jednak już w 2014 r. uległa zmniejszeniu do 280,14 ha. Tym samym, w 2014 r. skarżąca Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 4,34 ha, co skutkowało zastosowaniem § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to jest koniecznością obniżenia płatności o 20 %.

Zaznaczył, że w myśl § 38 ust. 9 ww. rozporządzenia przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Wobec tego organ uznał, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie.

Organ podkreślił, że co do zasady zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana taka jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi przypadkami wskazanymi w § 6 pkt 1-6 i 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i tylko takie przypadki mogą być umieszczane w planie działalności rolnośrodowiskowej. Dokonane przez skarżącą Spółkę korekty i zmiany wielkości użytków rolnych na których realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe wykraczało poza ww. przypadki.

Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 wraz z sankcjami oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

WSA stwierdził, że w roku 2014 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu w pakiecie 5 do powierzchni 280,14 ha. Skarżąca Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 4,34 ha, co potwierdza złożone w dniach: 21 lipca 2014 r.,19 września 2014 r. i 30 września 2014 r. wycofanie części wniosku. W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 38 ust. 8 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Sąd I instancji za niezasadny uznał zarzut błędnej wykładni § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów wycofanych z płatności. Wyjaśnił, że w świetle § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 38 ust. 8, jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Wskazał, że przy ustaleniu co należy rozumieć przez "niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 38 ust. 9 ww. rozporządzenia. Prawodawca wskazał na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak to przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 8. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wobec tego Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że pojęcie "niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczy wyłącznie przypadku zmiany przeznaczenia gruntów zajętych na trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo. Wskazał, że § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi, że przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy grunty – na których nie spełniono wymogu zachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W rozpoznawanej sprawie Spółka w latach 2012 - 2013 otrzymała płatność rolnośrodowiskową za realizację pakietu 5, wariant 5.1 w odniesieniu do obszaru 4,34 ha (działek, które zostały wycofane), dlatego też przepis § 38 ust. 9 nie znajdował zastosowania w sprawie.

Podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, zdaniem WSA, nie mogło stanowić pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2012 r., w którym stwierdzono, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20 % ma miejsce jedynie w przypadku zniszczenia trwałego użytku zielonego. Wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie [...] i nie ma charakteru wiążącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny za niezasadne uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania podkreślając przy tym, że to na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że niezachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie powinno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce w przypadku pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli niezachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

A. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Spółka zarzuciła:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił, kiedykolwiek w przeszłości przyznano płatność rolnośrodowiskową, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015, II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje że warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20-procentowej sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, a ponadto redakcja § 38 ust. 9 po nowelizacji rozporządzenia z dnia 14 marca 2014 (aktualna na dzień wydawania decyzji) nie zawiera już w ogóle odniesienia do faktu przyznania płatności, a jedynie do objęcia gruntu (aktualnie) zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, w konsekwencji czego sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował sankcję z § 38 ust. 8, pomimo, że w sprawie spełnione były wszystkie przesłanki określone w hipotezie przepisu § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazujące na potrzebę odstąpienia od sankcji;

2) § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie, pomimo istnienia przesłanek obligujących organ do zastosowania wyłączenia sankcji zdefiniowanych w § 38 ust. 9 rozporządzenia, w sytuacji gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił płatność rolnośrodowiskowa była przyznana wyłącznie przed utratą władztwa nad tymi gruntami, a ponadto na dzień wydawania decyzji grunty te zostały wyłączone z wniosku i nie były objęte zobowiązaniem, w konsekwencji czego sankcja została zastosowana niesłusznie;

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż w niniejszej sprawie nie rozważono całego materiału dowodowego, w szczególności sąd nie odniósł się do faktu, że do utraconych gruntów dokonano płatności przed datą ich utraty, a ponadto organ wydał decyzję w oparciu o przepis w brzmieniu nieaktualnym na dzień wydawania decyzji, w szczególności zastosował sankcję powołując się na fakt przyznania płatności do utraconych gruntów w przeszłości, a pominął fakt, że w aktualnym brzmieniu przesłanką zwalniającą od sankcji jest fakt nieobjęcia gruntu zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, co skutkowało niesłusznym oddaleniem skargi i utrzymaniem w mocy wadliwych decyzji;

2) art. 134 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzające się do stwierdzenia, że sąd I instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granicę, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić, w szczególności w związku z nieuwzględnieniem przez organ II instancji okoliczności nakazujących zastosowanie zwolnienia od sankcji zdefiniowanych w § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z których wynika, że w przypadku Skarżącej sankcje te nie mają zastosowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została uwzględniona, choć nie wszystkie jej zarzuty zawierają uzasadnione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty w oparciu o obie podstawy kasacyjne.

Wobec takich regulacji poza sporem pozostaje okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy orzekające ARiMR został zaakceptowany przez Sąd I instancji i nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżąca Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązała się do realizacji zobowiązań podjętych we wniosku z dnia 15 maja 2012 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2012 r. do dnia 14 marca 2017 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012 w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 117,87 ha, skarżąca Spółka zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W roku 2013 powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 została zwiększona się do powierzchni 284,48 ha. W roku 2014 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu w pakiecie 5 do powierzchni 280,14 ha. Skarżąca Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 4,34 ha, co potwierdzają złożone w dniach: 21 lipca 2014 r. oraz 19 i 30 września 2014 r., wycofania części wniosku.

Kwestią sporną w rozpoznanej sprawie było zmniejszenie skarżącej Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 r. o 20 % na podstawie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a konkretnie możliwość odstąpienia od tego zmniejszenia.

Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. zostało dokonane na podstawie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Możliwość odstąpienia od zmniejszenia została przewidziana w § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 marca 2014 r., a więc w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznanej sprawie stanowił, że "Przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym."

Skarżąca Spółka w skardze kasacyjnej podniosła okoliczność, że zmiany wniosku poprzez wycofanie części działek wynikały częściowo z nowych pomiarów powierzchni PEG (trudno tu więc mówić o utracie posiadania), częściowo z wypowiedzenia umów dzierżawy, co wskazuje, że w takiej części Spółka utraciła posiadanie gruntów na których występują użytki zielone.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organy orzekające zobowiązane były ustalić czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do odstąpienia od zastosowania 20% zmniejszenia płatności, a Sąd zobowiązany był dokonać kontroli tych ustaleń.

Należy przypomnieć, że przed 15 marca 2014 r. przepis który określał przesłanki zwalniające z obowiązku zastosowania 20% sankcji (wówczas był to § 38 ust. 7), stanowił, że "Przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa."

Różnica pomiędzy przywołanymi przepisami jest taka, że do 14 marca 2014 r. przesłanką do odstąpienia od zastosowania 20% sankcji w była okoliczność nieprzyznania płatności rolnośrodowiskowej do określonych działek (§ 38 ust. 7), od 15 marca 2014 r. była to okoliczność, że "grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym".

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w L., po przywołaniu treści § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, uzasadniając brak podstaw do jego zastosowania powołał się na okoliczność, iż w odniesieniu do obszaru 4,34 ha wycofanego z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w latach 2012 i 2013 została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 5, wariant 5.1, czyli dokonał oceny możliwości odstąpienia od zastosowania sankcji z § 38 ust. 8 nie na podstawie przepisu § 38 ust. 9, ale na podstawie nieobowiązującego już w 2014 r. brzmienia przepisu § 38 ust. 7.

Podobnie WSA stwierdził, że § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie znajduje zastosowania w sprawie, ponieważ stwierdzono, że skarżąca Spółka w latach 2012 -2013 otrzymała płatność rolnośrodowiskową za realizację pakietu 5, wariant 5.1. w odniesieniu do obszaru 4,34 ha to jest działek, które zostały wycofane. Czyli podobnie jak Dyrektor OR ARiMR Sąd odniósł się nie do przesłanki z przepisu § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ale do przesłanki z nieobowiązującego już od 15 marca 2014 r. brzmienia przepisu § 38 ust. 7.

Dlatego za uzasadniony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisu § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez niezauważenie przez Sąd I instancji, że redakcja przepisu w brzmieniu obowiązującym w sprawie w ogóle nie zawiera odniesienia do faktu przyznania płatności. W konsekwencji uzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegający na oddaleniu skargi w sytuacji gdy organ orzekający wydał decyzję w oparciu o przepis w brzmieniu nieaktualnym na dzień wydania decyzji, którą to okoliczność Sąd nie będąc związany zarzutami skargi powinien był dostrzec i ocenić.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędną wykładnię odnoszący się do tego przepisu w brzmieniu sprzed nowelizacji (w istocie przepisu § 38 ust. 7), ponieważ przepis w takim brzmieniu nie miał w sprawie zastosowania, a więc to czy WSA dokonał prawidłowej czy błędnej jego wykładni nie ma wpływu na wynik sprawy.

Wobec braku prawidłowego rozważenia przez Sąd I instancji możliwości zastosowania § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, czyli możliwości wyłączenia stosowania § 38 ust. 8, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu naruszenia § 38 ust. 8 tego rozporządzenia poprzez błędne, w ocenie skarżącej, przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie.

NSA nie może odnieść się do zarzutu naruszenia wskazanych w punkcie 2.1. skargi kasacyjnej przepisów p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. wobec braku ich prawidłowego uzasadnienia. Podkreślić należy, że uzasadnienie kasacji powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało oraz wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom procesowym rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podobnie NSA nie może odnieść się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. ponieważ skarżąca kasacyjnie Spółka nie wyjaśniła jakich dowodów uzupełniających z dokumentów Sąd I instancji nie przeprowadził oraz jaki był ewentualny wpływ nieprzeprowadzenia dowodów na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji dokona kontroli zaskarżonej decyzji stosując przepis § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.