Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1844/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi W. B. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.B.K. ("skarżący") jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") z [...] czerwca 2019 r., znak, utrzymujące postanowienie własne tego organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] ("PINB") decyzją z [...] grudnia 2013 r., znak [...] nakazał skarżącemu rozbiórkę części budynku mieszkalnego, wykonanych podczas nielegalnie wykonanych prac budowlanych przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego, istniejącego na działce nr [...] w M. w celu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, tj.:

- rozbiórkę dobudowanej klatki schodowej i wiatrołapu (dobudówka o wymiarach [...] m x [...] m),

- rozbiórkę wykonanych dwóch tarasów zewnętrznych przy budynku: jeden od strony drogi o wymiarach [...] m x [...] m na trzech słupach o średnicy [...], zadaszony płytą betonową, i schodach o wymiarach [...] m x [...] m oraz drugi od podwórka o wymiarach [...] m x [...] m z wejściem z dwóch stron schodami betonowymi o wymiarach [...] m x [...] m i [...] m x [...] m z zadaszeniem w formie balkonu podpartego na jednym słupie betonowym o średnicy [...],

- przebudowę istniejącej więźby dachowej w celu doprowadzenia jej do stanu poprzedniego, tj. rozbiórkę wykonanej na poddaszu ścianki kolankowej, obniżenie konstrukcji więźby dachowej i rozbiórkę wykonanej w dachu od strony podwórza lukarny.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("PWINB") decyzją z [...] stycznia 2014 r., znak [...] utrzymał w mocy ww. decyzję PINB.

Skargę na decyzję PWINB wniósł W.B.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 229/14 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2654/14 oddalił skargę kasacyjną skarżącego.

Pismem z [...] marca 2019 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PWINB i PINB. W uzasadnieniu tego żądania podniósł, że ww. decyzje dotknięte są wadą nieważności, albowiem wadliwie w nich zastosowano art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., zamiast - na podstawie art. 103 ust. 2 tej ustawy - art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Sprawa dotyczy bowiem budynku, który został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r.

GINB postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2014 r., znak: [...].

W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania, a następnie wskazał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PWINB ze względu na prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 29 maja 2014 r., oddalający skargę skarżącego na tę decyzję.

GINB wskazał, że stosownie do dyspozycji art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczona regulacja pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest przesłanka podmiotowa, która zachodzi wtedy gdy żądanie składa podmiot, któremu nie przysługuje status strony postępowania. Natomiast przez przesłankę "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, rozumie się przeszkodę przedmiotową czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania strony. Taką przeszkodą przy żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji jest wydany uprzednio wyrok sądu dotyczący decyzji objętej wnioskiem. Stosownie bowiem do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a.") orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna zamyka co do zasady organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

GINB wskazał przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt l OPS 6/09, w której (jak podał) wyrażono stanowisko, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wstępnie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym, jak zaznaczył GINB, NSA we wskazanej uchwale zaznaczył, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania, wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia w trybie art. 156 § 1 k.p.a.

Przywołana uchwała podjęta została w czasie obowiązywania art. 157 § 3 k.p.a., jednak biorąc pod uwagę, że po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego i uchyleniu tego przepisu organ administracji orzeka w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego na zasadach ogólnych określonych w art. 61a § 1 k.p.a., GINB przyjął, że stanowisko zawarte w tej uchwale ma w pełni zastosowanie również do rozstrzygnięć wydawanych w oparciu o ten przepis.

GINB wskazał następnie, że skarżący w swoim wniosku o stwierdzenie nieważności podniósł, że decyzja organu wojewódzkiego z [...] stycznia 2014 r. i poprzedzająca ją decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2013 r. zostały wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego "obiekt budowlany, którego dotyczą przedmiotowe decyzje, tj. budynek mieszkalny istniejący na działce nr [...] w M. został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. (w latach 60-tych), co oznacza, że w świetle ww. przepisu art. 103 ustawy Prawo budowlane, art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania. Pomimo to, organy administracyjne zastosowały go".

Organ podkreślił, że WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z [...] maja 2014 r. wskazał, że "w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygniecie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.".

GINB zauważył, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

W tym stanie rzeczy, zdaniem GINB, kontrola w trybie stwierdzenia nieważności decyzji badanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalna. Należało zatem odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PWINB z [...] stycznia 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB z [...] grudnia 2013 r.

Na koniec organ stwierdził, że ponieważ przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji PWINB z [...] stycznia 2014 r., o czym przesądził wyrok WSA w Białymstoku z 29 maja 2014 r., to nie powstaną one również po jego wydaniu. Wynika z tego, że po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Ponadto organ dodał, że skarżący nie przywołał okoliczności, które mogły znaleźć się poza zakresem kontroli sądowej w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 229/14, z uwagi np. na uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy GINB wydał opisane na wstępie postanowienie z [...] czerwca 2019 r., znak [...], którym utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił fakt wydania przez WSA w Białymstoku wyroku z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 229/14, oddalającego skargę na decyzję PWINB z [...] stycznia 2014 r., jak również, że NSA wyrokiem z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2654/14 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Organ powtórzył, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, argumenty dotyczące niemożności wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji po dokonaniu jej kontroli przez sąd administracyjny i stwierdzeniu przezeń, że decyzja jest zgodna z prawem. Wskazał, że wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Organ dodał także, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego w przedmiocie zastosowania nieodpowiednich przepisów prawa budowlanego, organ zwrócił uwagę, że WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 29 maja 2014 r. wskazał, że "w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygniecie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.".

W związku z powyższym GINB ocenił, że rozstrzygnięcie z [...] kwietnia 2019 r. było prawidłowe.

W skardze do Sądu na ww. postanowienie GINB z [...] czerwca 2019 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia oraz o stwierdzenie nieważności prawomocnych decyzji PWINB i PINB, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61a § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i uznanie, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być wszczęte z powodu tego, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 229/14, doszło do oddalenia złożonej przez W. K. skargi na decyzję wojewódzkiego organu nadzoru budowlanego z [...] stycznia 2014 r., podczas gdy skarga ta nie była w ogóle oparta na okolicznościach i zarzutach wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a zakres rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie pokrywa się z zakresem zarzutów wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, co nie zostało przez organ dostatecznie zbadane.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że obiekt budowlany, którego dotyczą przedmiotowe decyzje, tj. budynek mieszkalny istniejący na działce nr [...] w M., został wybudowany przed 1 stycznia 1995 roku (w latach 60-tych), co oznacza, że w świetle art. 103 ustawy Prawo budowlane – art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania.

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie postanowienie GINB z [...] czerwca 2019 r. znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] kwietnia 2019 r. o odmowie wszczęcia z wniosku skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2014 r., znak [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB o nakazie rozbiórki części budynku mieszkalnego.

Wydając ww. postanowienia GINB wziął pod uwagę, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja PWINB z [...] stycznia 2014 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której WSA w Białymstoku wyrokiem z 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 229/14 oddalił skargę W. K.. Wskazał też na to, że wyrok ten stał się prawomocny 30 czerwca 2016 r. (v. wyrok NSA oddalający skargę kasacyjną o sygn. akt II OSK 2654/14). GINB wziął przy tym pod uwagę uchwałę NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09. Uwzględnił nadto okoliczności zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności; dokonując ich porównania z aktami sprawy uznał zaś, że nie wskazują one na istnienie okoliczności, które mogłyby znaleźć się poza zakresem wskazanej kontroli sądowej, a jednocześnie mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji PWINB. W konsekwencji organ ten przyjął, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda natury przedmiotowej do uruchomienia postępowania nieważnościowego z wniosku skarżącego.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie GINB - w okolicznościach niniejszej sprawy - odpowiada prawu.

Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia postępowania w tym trybie – konieczne jest bowiem zbadanie, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie postępowania, a to sprowadza się do oceny (jeśli jest to możliwe - na etapie wstępnym, przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.

W niniejszej sprawie prawidłowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że zasadnicze znaczenie we wskazanej kwestii ma to, że decyzja kwestionowana przez skarżącego została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, a kontrola ta nie wykazała, aby zaskarżona decyzja dotknięta była jakąkolwiek wadą. Wyrokiem z 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 229/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił bowiem skargę skarżącego na ww. decyzję PWINB z [...] maja 2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego; wyrokiem z 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2654/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę kasacyjną skarżącego od ww. wyroku Sądu I instancji. Tym samym wyrok Sądu Wojewódzkiego uprawomocnił się 30 czerwca 2016 r., a okoliczność ta prawidłowo została dostrzeżona i przywołana przez organ w niniejszej sprawie. Prawidłowo również została ona oceniona.

GINB właściwie przyjął, że uprzednia kontrola sądowa decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności może stanowić przeszkodę we wszczęciu postępowania, w efekcie - uzasadniać zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zgodnie bowiem z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 6/09, żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano, że: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)." Jednocześnie w omawianej uchwale zaznaczono, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. "Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji."

Tym samym w sprawie zachodziła konieczność zbadania, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wskazuje na takie okoliczności, które nie były znane Sądowi badającemu ten akt. Przy czym w takiej analizie nie chodzi o stwierdzenie jakiejkolwiek okoliczności pozostającej poza wiedzą sądu rozpoznającego skargę, ale o tego rodzaju nieznanej sądowi, która może mieć znaczenie prawne i stanowić o kwalifikowanej wadzie kwestionowanego orzeczenia. To zaś wymagało przede wszystkim zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku, treścią rozpoznawanej wówczas przez Sąd skargi, jak i aktami sprawy.

Taka też analiza miała miejsce w niniejszej sprawie; niemniej – jak wskazał GINB – nie wykazała, aby istniały okoliczności, które znalazły się poza zakresem kontroli sądowej (a mogłyby mieć znaczenie dla ważności kwestionowanej decyzji). W tej też materii Sąd również w pełni podziela stanowisko organu.

I tak, Sąd zauważa, że wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji PWINB oraz PINB wydanych na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego (wobec nieusunięcia przez inwestora w wyznaczonym terminie błędów w przedłożonym projekcie budowlanym), skarżący wskazał na wadliwe zastosowanie ww. przepisów w stosunku do budynku zrealizowanego w latach 60 XX wieku. Wywiódł, że z uwagi na treść art. 103 ust. 2 Prawa budowalnego z 1994 r., do obiektu zrealizowanego przed 1 stycznia 1995 r. zastosowanie winna znaleźć ustawa Prawo budowlanego z 1974 r., dokładnie art. 37 tej ustawy. Wskazał jednocześnie, że Sąd badając ww. decyzję PWINB nie rozważał powyższego. Odpowiadając na ten zarzut Sąd dostrzega (za GINB), że w prawomocnym wyroku z 29 maja 2014 r. WSA w Białymstoku wskazał na prawidłowość zastosowania w sprawie ustawy z 1994 r., dokładnie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. Stwierdził, że organy obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne i zastosowały prawidłową podstawę prawną. Nie analizował wprost zarzutu sformułowanego obecnie przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności (bo nie był też taki wówczas podnoszony), niemniej oceniając legalność zaskarżonej decyzji musiał m.in. wykluczyć zastosowanie ustawy budowlanej z 1974 r. Inaczej rzecz ujmując: WSA w Białymstoku nie mógłby oddalić skargi, mając wątpliwości co do przyjętego przez organy nadzoru budowlanego trybu legalizacji, także z przyczyn wówczas nie podniesionych w sprawie, do czego obliguje sąd administracyjny art. 134 p.p.s.a. Warto przy tym wskazać, że Sądowi badającemu decyzję PWINB wiadomym było, że budynek objęty postępowaniem powstał w latach 60 XX wieku (v. choćby strona 2 tej decyzji). Istotne jednak znaczenie w sprawie miało to, że objęte postępowaniem legalizacyjnym roboty polegające na rozbudowie i nadbudowie ww. budynku miały miejsce po nabyciu tego budynku przez skarżącego, a to nastąpiło w 1995 r. (przedmiotem zaś postępowania była nie tyle samowolna realizacja budynku, co samowolna rozbudowa i przebudowa istniejącego budynku).

Zatem zarzuty skarżącego z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie wskazują na wystąpienie w sprawie okoliczności nieznanych Sądowi orzekającemu w 2014 r. Z podania skarżącego w żaden sposób nie wynika bowiem, aby w sprawie poza zakresem oceny Sądu (z uwagi na brak wiedzy) pozostały okoliczności faktyczne mogące mieć znaczenie prawne.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, nie można było przyjąć, że przywołane przez skarżącego zarzuty/okoliczności podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uzasadniają wszczęcie wnioskowanego postępowania. Zastrzeżenia skarżącego stanowią w istocie próbę podważenia dokonanej już przez Sąd w wyroku z 29 maja 2014 r. oceny prawnej, a jako takie nie mogą być skutecznie podnoszone we wskazanym postępowaniu, w którym to organ nie może zajmować stanowiska sprzecznego z wyrażonym w prawomocnym wyroku. Organ ten nie może bowiem dokonywać innych ocen, od tych dokonanych już prawomocnie w sprawie przez sąd administracyjny, stoi temu bowiem na przeszkodzie art. 170 p.p.s.a.

Z tych też przyczyn, zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., należało uznać za zgodne z prawem. Wskazane powyżej okoliczności stanowiły przeszkodę o charakterze przedmiotowym, uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W takiej zaś sytuacji, organ nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów (pod adresem kwestionowanego orzeczenia organu wojewódzkiego), i musiał zareagować postanowieniem przewidzianym w art. 61a k.p.a.

Na koniec i wobec treści skargi Sąd raz jeszcze zaś zauważa, że tryb nadzwyczajny, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, nie stanowi kolejnej instancji postępowania administracyjnego, a odrębne postępowanie, którego istotą jest ustalenie, czy badany akt jest dotknięty jedną z kwalifikowanych wad nieważności. Nie może być więc traktowany jako "kolejna instancja", służąca zwalczaniu stanowiska organu administracji publicznej wyrażonego w decyzji ostatecznej i prawomocnej. Co przy tym istotne, uruchomienie takiego postępowania w stosunku do decyzji uprzednio skontrolowanej przez sąd administracyjny i uznanej prawomocnym wyrokiem tego sądu za zgodną z prawem jest możliwe, ale w sytuacjach wyjątkowych, wskazanych w ww. uchwale NSA, a więc m.in. wówczas, gdy podstawą sformułowania wniosku o stwierdzenie nieważności jest okoliczność nieznana sądowi, mogąca mieć jednocześnie znaczenie prawne w ww. trybie nadzwyczajnym. Taka jednak sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.