Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2328/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska Protokolant asystent sędziego Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Ministra Sprawiedliwości, M. K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1272/15 w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Izby Komorniczej w W. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od Izby Komorniczej w W. na rzecz M. B. 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1272/15, po rozpoznaniu skargi Izby Komorniczej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2015 r., umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz 2/ zasądził na rzecz Izby Komorniczej w W. zwrot kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Sprawiedliwości powołał M. K. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Izba Komornicza w W.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Minister Sprawiedliwości, po ponownym rozpatrzeniu sprawy umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Izba Komornicza nie jest stroną w postępowaniu o powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Organ wskazał na treść art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), określającego kto jest stroną postępowania. Organ stwierdził, że przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, będący podstawą ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Izba Komornicza w W. nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa o komornikach), nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Ponadto wskazano, że z art. 11 ust. 4 ustawy o komornikach wynika, iż samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wpływając tym samym bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Opinia ta nie jest jednak dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca, będąc jedynie pomocniczą. Minister stwierdził ponadto, że ten sam organ nie może w tym samym postępowaniu występować jednocześnie jako strona postępowania i jako organ współdziałający poprzez opiniowanie, gdyż te role procesowe wykluczają się.

Organ stwierdził, że nie można wywodzić interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym i to Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami, mogąc komornika zawiesić w czynnościach czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Przepis art. 93 ust. 1 ustawy o komornikach określa z kolei zakres działania rady izby komorniczej, do której należy nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nieuprawnione jest powoływanie się na uchwałę NSA z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, ponieważ uchwały abstrakcyjne nie pozostają w bezpośrednim związku z postępowaniem w konkretnej sprawie. Ponadto organ podkreślił, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego w zakresie funkcji i powierzonych zadań. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu. Pozycja ustrojowa komornika jest zatem silniejsza niż notariusza. W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególny nadzór nad jego działalnością, sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) orz samorządowemu (korporacyjnemu). Z przedstawionej argumentacji wynika również, że izbie komorniczej nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Izba Komornicza w W. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie: art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o komornikach oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca odwołała się m.in. do wskazanej powyżej uchwały NSA z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, uznając, że rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszą się do rozumienia pojęcia pieczy nad należytym wykonywaniem wszystkich zawodów zaufania publicznego, a zatem mogą znajdować odpowiednie zastosowanie również względem innych samorządów zawodowych. Zdaniem Izby Komorniczej, zachodzi tożsamość istoty samorządu notarialnego i komorniczego oraz skrajne podobieństwo w sposobie regulacji statusu notariusza i komornika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji stwierdził, że spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy izbie komorniczej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania komornika. WSA podzielił stanowisko samorządu komorniczego, uznając, że argumentacją Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uchwale z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, można posłużyć się w przedmiotowej sprawie, oczywiście z założeniem, że nie ma ona charakteru wiążącego na gruncie tej sprawy. W konsekwencji należało przyjąć, że samorząd komorniczy ma status strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika. Zdaniem WSA, podzielenie stanowiska Ministra Sprawiedliwości kwestionowałoby gwarantowaną przez Konstytucję RP rolę samorządu komorniczego i w konsekwencji naruszałoby jego uprawnienia. Sąd wskazał na treść art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zezwalającego na tworzenie w drodze ustawy samorządów zawodowych, reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Sąd wskazał, że aby bezpośrednio odwoływać się do uprawnień samorządu zawodowego związanych z wykonywaniem pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika, należy najpierw rozważyć, czy komornik - funkcjonariusz publiczny, to także zawód zaufania publicznego. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawiła stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który na tle art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, wielokrotnie wypowiadał się o dopuszczalności kwalifikowania komornika jako zawodu zaufania publicznego i możliwości korzystania przez samorząd komorniczy ze statusu wskazanego w tym przepisie konstytucyjnym. Z dotychczasowego orzecznictwa TK (sprawy o sygn. akt K 5/02 i SK 26/03) wynika stanowisko, zgodnie z którym: - komornik jest monokratycznym organem, wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób, jak i wobec innych instytucji publicznych; - komornik został upoważniony do nakładania kar, co jest atrybutem władzy publicznej; - zarówno art. 758 k.p.c., jak i art. 1 ustawy o komornikach, podkreślają organizacyjne i funkcjonalne powiązanie komornika z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej; - komornicy są strukturą wyodrębnioną, wyposażoną we władztwo, o własnych kompetencjach; - komorników powołuje organ państwowy, tj. Minister Sprawiedliwości (art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach); ponadto symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 ustawy o komornikach); - komornika i strony postępowania egzekucyjnego (wierzyciela i dłużnika) nie łączy stosunek o charakterze prywatnoprawnym, lecz stosunek publicznoprawny; - od pozycji prawnej komornika jako organu państwa (organu egzekucji sądowej), oddzielić należy kwestie osobistego i majątkowego statusu komornika jako określonej osoby, tzw. piastuna organu; - komornik prowadzi swoją działalność zawodową na własny rachunek (art. 3a ustawy o komornikach). Zdaniem TK, piecza obejmuje wykonywanie zawodu, a więc osoby wykonujące określony zawód zaufania publicznego (por. wyrok TK z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02). Piecza powinna zatem obejmować także dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu (tak m.in. w wyroku TK z 30 listopada 2011 r., K 1/10). Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego odbywa się zatem na dwóch płaszczyznach, obejmując pieczę nad działalnością członków samorządu zawodowego oraz nad procesem naboru osób do tego samorządu.

Powołując się na orzecznictwo NSA, Sąd I instancji stwierdził, że nie można zaakceptować sytuacji, w której organizację samorządu zawodowego pozbawia się realnego wpływu na to, kto będzie jej członkiem. Nie ma zatem uzasadnienia dyskryminacja tego samorządu w zakresie "prawa do sądu", w sprawach dotyczących jego podstawowego interesu.

WSA podzielił również argumentację Trybunału Konstytucyjnego, że zróżnicowania co do zakresu przekazanej samorządowi zawodowemu pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego nie mogą sięgać tak daleko, iż byłoby dopuszczalne pozbawienie niektórych samorządów zawodowych możliwości sprawowania pieczy. Zaangażowanie samorządu zawodowego w wykonywanie zadań państwa z zakresu administracji publicznej połączone z narzuceniem mu reguł sprawowania pieczy właściwych dla działania państwa, określonych w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, jako działanie w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, nie przekreśla możliwości przypisania samorządowi własnych, indywidualnych praw i obowiązków, legitymujących do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, w sprawach dotyczących powołania na stanowisko komornika lub odwołania z tego stanowiska. Sąd wskazał, że prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. WSA nie podzielił zatem twierdzenia, że żaden przepis prawny nie przyznaje radzie izby komorniczej uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika i dlatego izba nie może być stroną w takim postępowaniu. W ocenie Sądu, cechą samorządu zawodowego, w tym samorządu komorniczego jest jego podmiotowość prawna, wynikająca z nadania mu osobowości prawnej, czyli zdolności do stawania się podmiotem praw i obowiązków. Samorząd zawodowy jest, z woli państwa, samodzielnym, odrębnym i różnym od państwa podmiotem jemu przypisanych praw (w tym praw publicznych), które wykonuje we własnym imieniu. Z podmiotowego punktu widzenia samorząd zawodowy można więc przeciwstawić państwu, co prowadzi do wniosku, że samorząd ma własny, indywidualny interes prawny, wynikający z jego obowiązków i praw podmiotowych.

Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnione jest podzielenie argumentacji zawartej w uchwale z 22 września 2014 r., odwołującej się do kompetencji rady izby notarialnej wynikających z art. 10 § 1 i art. 16 § 3 oraz art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie. WSA wskazał, że ustawa o komornikach przyznaje analogiczne uprawnienia radzie izby komorniczej w art. 11 § 1 i art. 15a ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2. W związku z powyższym, w jego ocenie, uprawnione jest stanowisko, że prawo rady właściwej izby komorniczej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania komornika należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji, stanowiącego element jego konstytucyjnego prawa (i obowiązku) sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika. To prawo korporacji zawodowej jest źródłem jej indywidualnego interesu prawnego, polegającego na domaganiu się skontrolowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone jej prawo i obowiązek do sprawowania pieczy, przez wydanie decyzji np. o powołaniu komornika z naruszeniem prawa, niezgodnie z wymaganiami ustawowymi, stawianymi kandydatom na to stanowisko.

Konkludując WSA za nieprawidłowe uznał stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż Izba Komornicza w W. nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie mogła być stroną w postępowaniu wszczętym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika M. K. B. Wobec naruszenia art. 7 i art. 77 w zw. z art. 28 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że Minister Sprawiedliwości winien rozpoznać sprawę z udziałem organu samorządu komorniczego.

II

Skargę kasacyjną złożył Minister Sprawiedliwości, zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, polegające na braku odniesienia się do argumentów prezentowanych przez organ administracji, dotyczących różnic w statucie prawnym komorników sądowych i notariuszy;

2. prawa materialnego, tj.:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że izba komornicza ma interes prawny w występowaniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego, a w konsekwencji na uznaniu, że izba komornicza jest stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego;

b) art. 106 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że rada izby komorniczej w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego może występować jednocześnie jako organ współdziałający w postępowaniu w trybie art. 106 k.p.a. oraz jako strona tego postępowania.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Skargę kasacyjną wniosła również M. K. B., zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, niesłusznie uznając Izbę Komorniczą za stronę postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję pomimo, że organ zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy w sprawie i na jego podstawie prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy;

b) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a., polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uchylił zaskarżoną decyzję, sporządzając wadliwe uzasadnienie wyroku poprzez brak odpowiedniego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i brak odniesienia się do stanowiska wszystkich stron. Sąd w uzasadnieniu nie podał argumentów uzasadniających odstąpienie od przeważającej dotychczas linii orzeczniczej przyjmującej, że tylko wyraźny przepis prawa materialnego daje podmiotowi legitymację procesową strony, co powodowało dotychczas nieprzyznawanie statusu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym Izbom Komorniczym. Jednocześnie Sąd bezkrytycznie oparł się na uchwale NSA w sprawie II GPS 1/14 z 22 września 2014 r. odnoszącej się do izb notarialnych bez wykazania w uzasadnieniu wyroku, że dokonał analizy różnic istniejących w statusie prawnym komorników sądowych i notariuszy, na co zwracały uwagę pozostałe strony postępowania. Sąd w ogóle nie przedstawił stanowiska zajętego przez uczestniczkę M. B. Tak sporządzone uzasadnienie wyroku z pewnością nie pogłębia zaufania obywateli do organów państwa i stoi także w sprzeczności z zasadą praworządności.

II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach przyjmując, że Izba Komornicza posiada interes prawny w niniejszej sprawie, co doprowadziło do przyznania jej statusu strony w niniejszym postępowaniu;

b) art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach i art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach w zw. z art. 106 k.p.a. i przyjęcie, że Izba Komornicza może występować jednocześnie jako organ współdziałający w trybie art. 106 k.p.a. i jako strona postępowania administracyjnego.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej kasatorka przedstawiła w uzasadnieniu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest sformułowany w obu skargach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z cyt. przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39 podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (zob. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2104/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie w skardze kasacyjnej wywiedziono, że poprawność sporządzenia uzasadnienia wyroku umożliwia także stronie merytoryczną polemikę w ewentualnym środku zaskarżenia wydanego przez sąd administracyjny orzeczenia. Zasadnie w piśmiennictwie wskazuje się, że uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego w sytuacji, gdy towarzyszy mu deficyt odnoszący się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia", nie pełni ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej i dalekie jest również od realizacji funkcji legitymacyjnej (por. W. Kręcisz, Z problematyki uzasadniania orzeczeń przez sądy administracyjne, w: Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, redakcja naukowa I. Rzuciło-Grochowska, M. Grochowski, Warszawa 2015, s. 354).

Odnosząc powyższe stwierdzenia do sporządzonego przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną oraz konfrontując go z zarzutami skargi kasacyjnej, należy zgodzić się z jej autorem, że Sąd naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istoty wpływ na wynik sprawy.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie kwestionowany skargą kasacyjną wyrok nie został – wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. – zaopatrzony w uzasadnienie, które zawierałoby "wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia". Trafnie zauważono zarówno w skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, jak i uczestniczki postępowania, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odniesiono się w wystarczający sposób do kwestii różnic w statucie prawnym komorników sądowych i notariuszy. Nie ma bowiem wątpliwości, że Sąd I instancji opierając się na uzasadnieniu uchwały NSA z 22 września 2014 r. (sygn. akt II GPS 1/14), która odnosiła się do izb notarialnych, nie wypowiedział się w sposób szczegółowy w zakresie wskazywanych przez strony postępowania różnic w statusie prawnym komorników sądowych i notariuszy i wywodzonych z tego skutków prawych. Podzielić należy przy tym wyrażany w doktrynie pogląd, wedle którego jeżeli sąd administracyjny dochodzi do przekonania, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa, to formułując swoją ocenę prawną, powinien wskazać, jakim przepisom uchybił organ administracyjny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 330). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera w tym zakresie również istotne nieścisłości, ponieważ WSA jedynie ogólnikowo odniósł się do wywodów prezentowanych w zakresie podstawy prawnej decyzji przez Ministra Sprawiedliwości oraz M. K. B. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Sąd nie wyjaśnił podnoszonych przez skarżących kasacyjnie już na etapie postępowania przed WSA kwestii związanych ze statusem prawnym komornika jako funkcjonariusza publicznego działającego przy sądzie rejonowym, któremu przydano uprawnienia władcze przysługujące państwu oraz różnic dotyczących nadzoru nad działalnością notariuszy i komorników.

W tym kontekście należy zauważyć, iż w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. jest również niewątpliwym, że samo tylko przedstawienie, a więc zacytowanie, wymienienie, zaprezentowanie stanowisk strony zawierające jej zarzuty podniesione w skardze wcale nie wyczerpuje pojęcia z art. 141 § 4 p.p.s.a. o treści "przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze", albowiem pojęcie to oznacza także rozważenie wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy. Ten obowiązek Sądu wynika bowiem także z normy odniesienia, którą stanowi art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. określając istotę wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne, a mianowicie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym nieustosunkowanie się do istotnych zarzutów strony albo brak ich oceny jako nieistotnych i dlaczego, uznać należy za niewyjaśnienie stanu sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wskazane powyżej niedostatki uzasadnienia zaskarżonego wyroku sądu wojewódzkiego czynią przedwczesnym dokonanie oceny pozostałych zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie raz jeszcze oceni legalność zaskarżonej decyzji, zwracając uwagę na argumenty prezentowane przez strony postępowania, a zwłaszcza na to, iż:

I. komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym;

II. komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu, a jednocześnie w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy.

III. w sposób odmienny od notariuszy unormowano nadzór nad działalnością komornika, ponieważ podlega on nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) orz samorządowemu (korporacyjnemu).

Swoje orzeczenie sąd wojewódzki prawidłowo uzasadni, uwzględniając wymogi, które stawia przed nim przepis art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.