Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4857/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant: sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) na rzecz D.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] kwotę 208 zł (dwieście osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2012 r. pomiędzy D.M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą G. (dalej: "skarżący", "strona" lub "beneficjent") a Samorządem Województwa [...] - Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. (dalej: "WUP") została zawarta umowa o dofinasowanie nr [...] (dalej: "umowa o dofinansowanie") na realizację projektu pt. "[...]" w ramach Poddziałania 6.1.1 Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy na kwotę dofinansowania 234 174,90 zł. Projekt realizowano w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] czerwca 2013 r., a jego głównym celem było nabycie kompetencji komputerowych, językowych oraz aktywizacja zawodowa 60 osób.

W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych u beneficjenta w dniach [...]-[...] kwietnia 2013 r., zespół kontrolujący WUP wykrył uchybienia/nieprawidłowości m.in. w następujących obszarach: wynajem sal szkoleniowych oraz koszty pośrednie rozliczane ryczałtem. W ocenie WUP powyższe uchybienia naruszały zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL (dalej: "Wytyczne") z dnia 14 sierpnia 2012 r., które obowiązywały beneficjenta w dniu wyboru wykonawców poszczególnych usług realizowanych w ramach projektu, oraz naruszały zapisy umowy o dofinansowanie.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. WUP przekazał stronie Zalecenia pokontrolne wzywając równocześnie do zwrotu stwierdzonych wydatków niekwalifikowalnych w kwocie 41 585,68 zł. W związku z bezskutecznym upływem terminu zwrotu ww. wydatków Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: "dyrektor WUP" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania, w dniu [...] października 2014 r. dyrektor WUP wydał decyzję Nr [...] zobowiązującą skarżącego do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 5 179,68 zł. Beneficjent odwołał się od tej decyzji do Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "minister", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w całości. Po rozpatrzeniu odwołania minister w dniu [...] stycznia 2015 r. wydał decyzję Nr [...], w której uchylił decyzję dyrektora WUP z dnia [...] października 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu decyzji minister wskazał na potrzebę przeanalizowania rynkowości cen zakupu przez odwołującego usługi wynajmu sal szkoleniowych w kontekście zapisów rozdz. 3.1 pkt 1b Wytycznych, tj. wymogu, aby ponoszone wydatki były racjonale i efektywne, niezawyżone w stosunku do cen i stawek rynkowych oraz spełniać wymóg efektywnego zarządzania finansami w relacji nakład/rezultat. Ponadto, organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do ponownej oceny zasadności rozliczonego wydatku wynajmu sal szkoleniowych w aspekcie podstawy prawnej z uwagi na zawarcie umowy najmu przez niepełną reprezentację wykonawcy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy dyrektor WUP wydał w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję Nr [...], w której ponownie zobowiązał skarżącego do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 5 179,68 zł. Beneficjent odwołał się od tej decyzji do ministra, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania minister, decyzją z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie dyrektora WUP z dnia [...] lipca 2015 r.

Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, iż w ramach zadania 1. Szkolenie z zakresu aktywizacji zawodowej i aktywnych metod szukania pracy S. oraz zadania 3. Kurs komputerowy beneficjent zaplanował poniesienie wydatków na wynajmem sal szkoleniowych w łącznej kwocie 5 760 zł. Na podstawie zapisów protokołu z dnia [...] sierpnia 2012 r. dotyczącego wyboru pomieszczeń do przeprowadzenia szkoleń ustalono, że w dniach od [...] lipca 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. skarżący dokonał telefonicznego rozeznania rynku wśród firm z terenu C. w zakresie ceny najmu sal szkoleniowych, jak również zwizytował oferowane pomieszczenia. Na podstawie przeprowadzonych rozmów i wizytacji pomieszczeń beneficjent wybrał sale szkoleniowe oferowane przez Stowarzyszenie N. ( dalej stowarzyszenie) i w dniu [...] września 2012 r. zawarł umowę (nr [...]) z ww. oferentem.

Minister stwierdził, że z racji planowanego wydatku wynajmu sal na potrzeby szkoleniowe w ww. kwocie skarżący zobowiązany był do poniesienia go zgodnie z zasadą efektywnego zarządzania finansami (rozdz. 3.1.4 Wytycznych). Dla wydatków o wartości powyżej 20 tys. zł netto zasada ta zobowiązuje do zastosowania procedury polegającej na dokonaniu rozeznania rynku w celu potwierdzenia ceny rynkowej zakupu usługi lub towaru. Niniejsza procedura nie jest wymagana dla wydatków poniżej 20 tys. zł. Stąd, beneficjent nie był zobowiązany do zastosowania tejże procedury. Nie oznacza to oczywiście, iż każdy wydatek, również ten poniżej 20 tys. zł, nie powinien być poniesiony w sposób efektywny i racjonalny. Wręcz przeciwnie, o czym stanowią przywołane powyżej zapisy Wytycznych. Ustalenia organu I instancji po rozpoznaniu cen rynkowych prowadzą do wniosku, iż cena jaką zapłaciła strona za usługę wynajmu sal szkoleniowych była ceną rynkową. Organ odwoławczego uznał więc, że w odniesieniu do kwestionowanego wydatku wynajmu sal szkoleniowych spełniona została przesłanka racjonalności i efektywności ceny zakupu, a tym samym wydatek poniesiony został zgodnie z zasadą efektywnego zarządzania finansami.

Jednakże w ocenie organu odwoławczego, ww. umowa najmu nr [...] nie została zawarta z poszanowaniem ustalonej reprezentacji Stowarzyszenia N. wynikającej z wpisu do KRS. Minister zaznaczył, iż do składania oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia uprawnionych było dwóch członków zarządu działających łącznie. Zatem w oparciu o ww. KRS kwestionowana umowa powinna była zostać podpisana - po stronie wykonawcy zamówienia - przez co najmniej dwóch członków zarządu stowarzyszenia. Prawidłowość tak ustalonego sposobu reprezentacji stowarzyszenia potwierdzają dane zawarte w jego statucie, którego zapisy odzwierciedla wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Statut stanowi, iż do składania oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia, w tym w sprawach majątkowych, w dacie zawarcia ww. umowy najmu uprawnionych było dwóch członków zarządu działających łącznie. Tymczasem kwestionowaną umowę w imieniu stowarzyszenia sygnował jedynie Prezes Zarządu Stowarzyszenia A.T. działając samodzielnie.

Organ odwoławczy zaznaczył, że dyrektor WUP przez wydaniem swojej decyzji pismem z dnia [...] marca 2015 r. wezwał A.T. do przekazania statutu, w oparciu o który działa stowarzyszenie, celem ustalenia uregulowań w zakresie sposobu udzielania pełnomocnictw do występowania w imieniu stowarzyszenia. Wzywany nie udzielił odpowiedzi. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji ponownie wezwał A.T., a także M.F. (sekretarza stowarzyszenia) do złożenia zeznań w charakterze świadka na okoliczność zawarcia kwestionowanej umowy najmu pomieszczeń szkoleniowych ze skarżącym. Wezwania nie zostały odebrane przez ww. osoby. W konsekwencji wezwani świadkowie nie stawili się na przesłuchanie w terminie wyznaczonym przez organ I instancji. Kolejnym pismem z dnia [...] maja 2015 r. dyrektor WUP tym razem do złożenia wyjaśnień wezwał Stowarzyszenie N., nakazując w szczególności przedstawić dokumenty w zakresie sposobu reprezentacji stowarzyszenia obowiązującego w dniu podpisania kwestionowanej umowy najmu sal. W wezwaniu zastrzeżono, iż nieprzekazanie wyjaśnień i dokumentów w wyznaczonym terminie skutkować będzie uznaniem, że podpisując ww. umowę A.T. działał jako organ stowarzyszenia, nie zaś jako pełnomocnik na podstawie pełnomocnictwa, co umowę z dnia [...] września 2012 r. czyniłoby ważną w aspekcie formalno-prawnym. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

Wobec braku dokumentów poświadczających udzielenie stosownego pełnomocnictwa dla A.T. - prezesa Stowarzyszenia N. do samodzielnego składania oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia, minister podzielił stanowisko dyrektora WUP w zakresie braku podstaw do uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z kwestionowaną umową najmu.

Z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego stowarzyszenie uzyskało osobowość prawną, a w myśl art. 38 Kodeksu cywilnego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. W świetle tego minister uznał, że w analizowanej sprawie naruszony został art. 38 k.c., co z kolei oznacza naruszenie Wytycznych w zakresie zobowiązującym do ponoszenia wydatków zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego (rozdz. 3.1 pkt 1k). Tym samym zasadne jest określenie skarżącemu wydatków niekwalifikowalnych w łącznej wysokości 4 752 zł, tj. kosztów wynikających z kwestionowanej umowy dotychczas rozliczonych we wnioskach o płatność: nr [...], nr [...] oraz nr [...].

Dalej minister stwierdził, że stosownie do treści § 4 ust. 2 i 3 umowy o dofinansowanie oraz zapisami wniosku o dofinansowanie stanowiącym załącznik do umowy, w projekcie założono rozliczanie kosztów pośrednich wg stawki ryczałtowej 9% poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich. Natomiast zgodnie z Wytycznymi (rozdz. 4.4 Koszty pośrednie pkt 4) "Na wysokość kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem mają wpływ nie tylko koszty bezpośrednie wykazane we wnioskach o płatność, lecz również wszelkiego rodzaju pomniejszenia, które są dokonywane w ramach projektu (np. w związku z korektami finansowymi)". Organ II instancji uznał więc, że dyrektor WUP słusznie naliczył do stwierdzonych wydatków niekwalifikowalnych w ramach kosztów bezpośrednich proporcjonalnie wydatki niekwalifikowalne w ramach kosztów pośrednich w wysokości 427,68 zł, tj. 9% z 4 752 zł wydatków niekwalifikowalnych w ramach kosztów bezpośrednich stwierdzonych wyżej.

W ostatniej części uzasadnienia minister podał, że kwotę wydatków uznanych za niekwalifikowalne w ramach projektu należy uznać za nieprawidłowość w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. W ramach PO KL jako nieprawidłowość należy bowiem traktować wszelkie naruszenie przepisów prawa wspólnotowego lub prawa krajowego lub zapisów umowy o dofinansowanie wynikające z działania lub zaniechania ze strony beneficjenta, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent rozliczył niekwalifikowalny wydatek w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, co stanowi o szkodzie finansowej w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. Niekwalifikowalność zaś wydatku wynika z działania beneficjenta, które spowodowało naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 i 938 ze zm.).

Zaskarżając ww. decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Beneficjent domagał się jej uchylenia w całości, umorzenia postępowania administracyjnego i zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podniósł, że wydatki związane z wynajmem sal wykładowych zostały poniesione w wysokości zgodnej z zatwierdzonym budżetem projektu, natomiast m.in. z uwagi na nie wysoką sumę sam wybór nie podlegał jakimkolwiek procedurom zarówno normatywnym jak i nawet określonym wytycznymi kwalifikowalności wydatków. Postępowania wyjaśniające, prowadzone w tej sprawie przez Urząd Skarbowy, Komendę Miejską Policji w C. na wniosek Prokuratury w K. zakończyły się stwierdzeniem, iż nie zaistniały przesłanki wskazujące na naruszenie prawa.

Strona zauważyła, iż po rozpatrzeniu odwołaniu od pierwszej decyzji dyrektora WUP minister przyznał jej rację, że wybór sal wykładowych został podjęty z zachowaniem przejrzystości i konkurencyjności wydatków. Jednak przy ponownym rozpatrywaniu sprawy poddano w wątpliwość sposób reprezentacji stowarzyszenia, z którym beneficjent zawarł umowę i uznał ją za nieważną.

W ocenie beneficjenta z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na podstawie jakich przepisów kodeksu cywilnego uznano umowę najmu za nieważną. Przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują sankcji nieważności w przypadku wadliwej reprezentacji strony zawierającej umowę a jedynie upoważniają drugą stronę do uchylenia się od skutków prawnych. Natomiast w sytuacji, gdy umowa została wykonana przez stronę wadliwie reprezentowaną umowa jest uznawana za ważną. Potwierdzeniem tego poglądu jest treść art. 69 k.c. który stanowi ,że umowa dochodzi do skutku nawet, gdy brak jest formalnego oświadczenia drugiej strony, która przystąpiła do jej wykonania. Beneficjent uważa, że w jego sprawie nawet taka interpretacja nie jest konieczna, bowiem żaden przepis nie wymaga by do ważnego zawarcia umowy najmu była wymagana forma pisemna, a także by forma pisemna była konieczna do udzielenia pełnomocnictwa do zawarcia takiej umowy.

Skarżący poinformował również o zatwierdzeniu przez zarząd stowarzyszenia przedmiotowej umowy oraz o wykonaniu jej w całości załączając stosowne oświadczenie. Dodał, iż żadna ze stron umowy najmu zawartej w dniu [...] września 2012 r. nie kwestionowała jej ważności, co w świetle dołączonego oświadczenia zarządu wynajmującego powinno rozwiać wszelkie wątpliwości w tej kwestii.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 j.t. ze zm., dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć należy, że zaskarżonym rozstrzygnięciem organ utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji zobowiązujące skarżącego do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 5 179,68 zł. Wydatków zaistniałych w ramach realizacji projektu objętego dofinansowaniem. Za niekwalifikowalne zostały uznane koszty najmu sal wykładowych i koszty pośrednie z tym związane. Podstawą zakwestionowania tych wydatków była okoliczność dotycząca stwierdzenia nieważności umowy najmu tych sal z dnia [...] września 2012r., nr. [...]. Przy czym, co ważne w tej sprawie, nie został zakwestionowany przez organ sam fakt przeprowadzenia przez skarżącego w tych salach wykładów przewidzianych realizowaną umową o dofinansowanie projektu. Z treści informacji pokontrolnej nr. [...] z dnia [...] lipca 2013r. wynika, że skarżący posiada dokumentację poświadczającą przeprowadzenie szkoleń objętych dofinansowaniem. Na przykład z treści pkt.5 litera g ustaleń pokontrolnych zawartych w informacji pokontrolnej wynika m. in., że beneficjent przedstawił zespołowi kontrolującemu dokumentację szkoleniową, która zawiera w szczególności: harmonogramy szkoleń, listy obecności na szkoleniach, potwierdzenia odbioru materiałów szkoleniowych oraz cateringu.

Dalej wskazać należy, że organ orzekający w sprawie nie zakwestionował również wysokości czynszu z umowy najmu sal wykładowych. Nie zakwestionował żadnej procedury prowadzącej do powstania tego kosztu.

Poza wskazaną oceną dotyczącą ważności umowy najmu sal wykładowych pozostałe okoliczności nie są sporne w sprawie. Nie ulega też wątpliwości, że istnieje pisemna wersja umowy najmu sal wykładowych z dnia [...] września 2012 r., (nr [...]), zawarta przez skarżącego ze stowarzyszeniem N. W ramach tego dokumentu kwestionowana jest ważność umowy z uwagi na złożenie jednego podpisu przez reprezentanta stowarzyszenia, przy prawnym wymaganiu dwóch podpisów, dwóch członków zarządu tego podmiotu. Z treści tej umowy wynika, że stowarzyszenie, jako wynajmujący, udostępni skarżącemu, jako najemcy, pomieszczenia szkoleniowe dla uczestników 5 grup szkoleniowych w ramach projektu, łącznie dla 60 osób. Zajęcia odbędą się dla grup szkoleniowych uczestników kursu w projekcie " Z komputerem i językiem do pracy" 5 x (cykli szkoleniowych 35 dni). Terminy zajęć będą ustalane telefonicznie, każdorazowo odrębnie dla grupy. Umowa będzie wykonana do [...] czerwca 2013r. Ustalono łączną kwotę najmu w wysokości 5.760,00 zł brutto płatną w oparciu o fakturę VAT. W umowie nie wskazano miejsca położenia sal wykładowych. Wskazano adres stowarzyszenia w C. przy ulicy [...].

W aktach sprawy znajdują się również załączone przy piśmie skarżącego z dnia [...] marca 2014r., faktury VAT wystawione skarżącemu przez stowarzyszenie za powyższy wynajem sal, tj. faktura z dnia [...] września 2012r., nr. [...] (umowa najmu pomieszczeń na szkolenia [ spadochron grupa I, kurs komputerowy grupa I )] na łączną kwotę z podatkiem VAT w wysokości 1.152 zł ( ze wskazaniem kwoty netto 936,58 zł oraz podatku VAT 215,42) , z dnia [...] grudnia 2012r., nr. [...] (wynajem pomieszczeń na szkolenia "S." oraz kurs komputerowy grupa II i III) na łączną kwotę brutto 2.304 zł. ( ze wskazaniem kwoty netto 1.873,17 zł i podatku VAT w wysokości 430,83 zł), z dnia [...] lutego 2013r. nr. [...] ( dopłata do wynajmu sal na szkolenia "[...]") na łączną kwotę brutto 144 zł ( netto 117,07 zł, podatek VAT 26,93 zł), z dnia [...] marca 2013r., nr. [...] (wynajem pomieszczeń na szkolenia "[...]" grupa IV) na kwotę brutto 1152,00 zł (netto 936,58 zł, podatek VAT 215,42 zł), z dnia [...] czerwca 2013r., nr. [...] ( umowa najmu pomieszczeń na szkolenia w ramach projektu "[...]", współfinansowanego ze środków UE) na kwotę brutto 1152,00 zł ( netto 936,58 zł, podatek VAT 215,42 zł). Wszystkie faktury podpisane są przez Prezesa Zarządu Stowarzyszenia A.T.

Z załączonej dokumentacji wynika również, że w 2012r. stowarzyszenie wystawiając faktury z [...] września 2012r. i [...] grudnia 2012r. nie było zarejestrowanym płatnikiem podatku VAT. Według dokumentacji załączonej przy piśmie skarżącego z dnia [...] lutego 2014r. podatek ten został przez stowarzyszenie odprowadzony wraz z należnymi odsetkami w 2013r. Postanowieniem Prokuratora Rejonowego w C. z dnia [...] maja 2014r., sygn. akt [...], zostało też umorzone śledztwo w sprawie zaistniałego w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarze, w dniu [...] września 2012 r. oraz w dniu [...] grudnia 2012 r. w C. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wystawienia dokumentów w postaci faktur o nr [...] oraz [...] przez podmiot w postaci Stowarzyszenia N., który to podmiot nie był uprawniony do wystawienia tych dokumentów i które poświadczać miały nieprawdę, tj. o czyn z art. 271 § 3 k.k., wobec braku znamion przestępstwa. Prokurator uznał, iż mimo, że stowarzyszenie nie było zarejestrowanym podatnikiem VAT i nie było uprawnionym podmiotem do wystawiania takiej faktury, to nie mniej jednak wystawione faktury, mimo wady, odzwierciedlały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Doszło bowiem do rzeczywistego wynajęcia sal i wystawienia dokumentu wzywającego do zapłaty czynszu za najem.

Dodać też należy, że z informacji pokontrolnej wynika także, iż istnieje pisemna dokumentacja księgowo – finansowa obrazująca operacje finansowe skarżącego (wydruk historii rachunku, raporty kasowe ( pkt.4 litera e, g).

Wszystko powyższe wskazuje, że doszło do wykonania umowy najmu sal wykładowych, że stowarzyszenie w ramach umowy najmu udostępniło sale wykładowe, a skarżący uiścił z tego tytułu czynsz najmu. Potwierdzenie wykonania obowiązków wynikających z tej umowy znajduje się w różnych dokumentach pisemnych będących w posiadaniu beneficjenta i udostępnionych organowi w czasie kontroli. W sprawie nie została też zakwestionowana sama potrzeba wynajmu sal wykładowych, potrzeba konieczna do wykonania projektu objętego umową o dofinansowanie.

Z treści umowy o dofinansowanie wynika ( § 7), że beneficjent zobowiązuje się do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji wydatków projektu w sposób przejrzysty zgodnie z zasadami określonymi w programie, tak aby możliwa była identyfikacja poszczególnych operacji związanych z programem.

Z żadnych zapisów umownych i obowiązujących strony dofinansowania nie wynika aby umowy konieczne do prawidłowego wykonania projektu, zawierane przez beneficjenta z osobami trzecimi, musiały mieć formę pisemną pod rygorem nieważności. Regulacja jaka jest zawarta w § 17 umowy dotyczy jedynie aspektu, iż w przypadku zlecenia zadań merytorycznych lub ich części w ramach projektu wykonawcy beneficjent zobowiązuje się do zastrzeżenia w umowie z wykonawcą prawa wglądu do dokumentów wykonawcy związanych z realizowanym projektem, w tym dokumentów finansowych. Zapis ten nie wskazuje na zastrzeżenia nieważności takiej umowy przy braku zachowania formy pisemnej. Ponadto zapis dotyczy zlecenia zadań merytorycznych, a nie czynności ( wynajmu sali) mającej na celu umożliwienie przeprowadzenia czynności merytorycznych, jakim miały być stosowne szkolenia.

Beneficjent był zobowiązany udokumentować wydatek ale nie oznacza to istnienia obowiązku przestrzegania formy umowy ze skutkiem jej nieważności w przypadku braku zachowania tej formy.

Strony umowy zgodnie z § 30 poddały regulacje umowy działaniom kodeksu cywilnego.

W tym miejscu wskazać należy, że ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny ( Dz. U. z 2016r. poz.380 j.t. ze zm., dalej k.c.) w przepisach dotyczących umowy nazwanej jaką jest umowa najmu nie zastrzega formy jej zawarcia ze skutkiem nieważności, jak jest np. w przypadku umowy nabycia nieruchomości ( w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności – "art.158 Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione" w zw. z art. 73 § 2 zdanie pierwsze: "Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna."

Zgodnie z treścią art. 73 § 1 k.c.: " Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności."

Natomiast wg art. 74 § 1 zdanie pierwsze k.c. "Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności." Z tego wynika , że zwykłe zastrzeżenie dla czynności prawnej formy pisemnej jest uczynione jedynie dla celów dowodowych. Zawarcie umowy jest niewątpliwie dwustronną czynnością prawną.

Umowa najmu, w tym najmu lokali, jest regulowana przepisami kodeksu cywilnego, poczynając od art. 659 do art. 692. Forma pisemna tej umowy znajduje regulacje w przepisach art. 660 i 661. Brzmią one następująco: art. 660: " Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony", Art. 661." § 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony: § 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony".

Nie ma zatem zastrzeżenia skutku nieważności tej umowy z powodu braku zachowania formy jej zawarcia.

Wskazać też należy, że zgodnie z treścią art. 60 k.c. w takich sytuacjach jest możliwe zawarcie umowy przez czynności dokonane, tzw. czynności konkludentne.

Według brzmienia art. 60: " Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli)."

Z tym ostatnim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Nie ma wątpliwości między stronami postępowania, że sale wykładowe zostały udostępnione skarżącemu na potrzeby przeprowadzenia zajęć objętych dofinansowanym projektem. Nie ma też wątpliwości, że szkolenia zostały tam przeprowadzone. Zatem bez znaczenia prawnego dla tej sprawy pozostaje okoliczność, iż pisemnie umowa najmu sal wykładowych w dniu [...] września 2012r. nie została zawarta gdyż zabrakło oświadczenia woli drugiego członka zarządu stowarzyszenia. Ma racje organ, że podmioty prawne, osoby prawne składają oświadczenia woli zgodnie ze sposobem reprezentacji określonym w przepisach ustrojowych i statutach tych podmiotów, w tym przypadku dwuosobowo w myśl art. 35 i art. 38 k.c. w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015r. poz. 1393 j.t. ze zm.). Brak skuteczności pisemnego aktu umowy z dnia [...] września 2012r. nie wpływa jednak na ważność zawarcia umowy najmu przez czynności dokonane.

Tym samym w sprawie doszło do błędnych ustaleń faktycznych, czyli naruszenia przepisów postępowania z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2016r. poz. 23 j.t. ze zm.) w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2016r. poz. 1870 ze zm.), w sposób mogący istotnie wpłynąć na wyniku sprawy. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Orzeczenie zostało oparte na przepisie art. 145 § 1 pkt.1 lit c p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.