Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2175/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Sygn. akt V SA/Wa 2175/ W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia -, Sędzia -, WSA -, Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2005 r. Nr (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz M. N. kwotę 228 zł (dwieście dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia (...) lipca 1998 r. nr (...) i orzekając w tym zakresie ustalił wartość celną towaru (samochodu sprowadzonego z zagranicy przez M.N.) na kwotę 17292,15 NLG, podstawę opłaty na 28653,10 zł, stawkę cła na 35% i kwotę cła na 10028,60 zł. W pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że (...) grudnia 1996 r. decyzją wydaną w Urzędzie Celnym w W. Oddział Celny w R. zawartą w dowodzie odprawy celnej nr (...) z dnia (...) grudnia 1996 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki M. o nr (...), rok produkcji 1994.

Pismem z 12 czerwca 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. zwrócił się do Głównego Urzędu Ceł - Biura Współpracy Międzynarodowej o weryfikację faktury z 21 listopada 1996 r. załączonej do DOC.

W wyniku weryfikacji ww. faktury, przeprowadzonej przez h. służby celne ujawniono w siedzibie eksportera - h. firmie L.O. BV fakturę handlową numer (...) z dnia 22.11.1996r., wystawioną na przedmiotowy towar, na kwotę 23000,00 NLG. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia (...) grudnia 1997 r. wznowił postępowanie celne zakończone ww. decyzją z (...) grudnia 1996 r.

Decyzją nr (...) z dnia (...) lipca 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. uchylił decyzję zawartą w Dowodzie Odprawy Celnej z dnia (...) grudnia 1996 r. w przedmiocie określenia wartości celnej i wymiaru cła samochodu ciężarowego marki M. dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym, zgłoszonego w dniu (...) grudnia 1996 r. przez M.N. i ponownie określił wartość celną towaru.

Decyzją z (...) października 1999 r. nr (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. nr (...) z dnia (...) lipca 1998 r.

W skardze na powyższą decyzję Prezesa GUC , wniesionej do NSA pełnomocnik M.N. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia (...).10.1999 r. zarzucając organowi celnemu naruszenie art. 7 i 77 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym dnia 29.12.2004 r. w sprawie o syg.akt VSA/Wa 1928/01 uchylił ww. decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że organy celne, mimo podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że samochód był uszkodzony, nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych ustaleń, a w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowały się do tej okoliczności. Sąd stwierdził również, że organy celne nie podjęły próby analizy kwestionowanej przez skarżącego wartości samochodu w oparciu o cenę katalogową pojazdów o zbliżonych parametrach w tamtym okresie na rynku polskim, co dopiero w odpowiedzi na skargę uczynił Prezes GUC.

Dodatkowo Sąd podniósł, że w toku procesu karnego prowadzonego w stosunku do M.N. został zebrany bogaty materiał dowodowy dotyczący sprowadzonego samochodu, a w szczególności jego stanu technicznego i wartości, włącznie z opinią biegłego rzeczoznawcy, które to dowody również mogą mieć znaczenie przy wydawaniu ponownej decyzji.

W celu wykonania zaleceń zawartych w wyroku WSA Dyrektor Izby Celnej w W. zwrócił się do Sądu Rejonowego w R. o wypożyczenie akt dotyczących M.N..

Orzekając w sprawie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać jego wartość rzeczywistą i tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 ust.1 i art. 26 ust. 1 Prawa celnego. Jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie art. 26 Prawa celnego ustala się ją stosując w kolejności art.28 -30 a Prawa celnego. W art. 30 b ust. 1 ustawodawca wprowadził zasadę , zgodnie z którą jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 26, 28, 29, 30 i 30a jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym zgodnie z zasadami i przepisami: 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., 2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,3) przepisów niniejszego rozdziału.

Wartość celna używanych pojazdów samochodowych ustalana jest wg. metody ostatniej szansy (art. 30 b Prawa celnego) . Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej sprowadzanych używanych pojazdów samochodowych istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Dla potrzeb celnych znaczenie może mieć także opinia rzeczoznawcy, dokonana według stanu pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, przy czym opinia ta, jak każdy dowód w sprawie, podlega swobodnej ocenie organów celnych.

Dyrektor Izby Celnej w W. ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu w następujący sposób:

Jako cenę wyjściową do ustalenia wartości pojazdu przyjęto kwotę 51 700 PLN ustaloną w oparciu o dane zawarte w katalogu Eurotax Informator rynkowy Samochody osobowe nr 11-12/96 str.269.

Wartość tę powiększono o 3,42 % z tytułu korekty z tytułu pierwszej rejestracji, jako, że samochód został zarejestrowany w sierpniu, zaś wartości przyjęte w Eurotaxie przewidziane są dla samochodów zarejestrowanych w maju. W wyniku tej korekty otrzymano kwotę 53 468,14 PLN.

Otrzymana kwota została pomniejszona o 10% z tytułu marży handlowej, co dało kwotę 48 607,40 PLN.

Następnie pomniejszono tę kwotę o 22% z tytułu podatku VAT, co dało kwotę 39 842,13 PLN.

Otrzymaną kwotę pomniejszono o 3% podatku importowego, co dało wynik 38 682.68 PLN.

Na koniec otrzymaną kwotę pomniejszono 0 35% cła, co dało wynik 28 653,10 PLN.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przy wyliczaniu wartości samochodu skorzystał z opinii wykonanej przez biegłego mgr inż. P.S., specjalistę z zakresu techniki samochodowej, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz wyceny wartości pojazdów samochodowych, jednak nie zastosował się do zawartej w opinii korekty dotyczącej napraw oraz kalkulacji naprawy stanowiącej załącznik nr 2 do opinii, jak również korekt różnych, do których biegły zaliczył korektę dotyczącą pochodzenia pojazdu z importu prywatnego, korektę dotyczącą stanu utrzymania i dbałości o pojazd, korektę dotyczącą wcześniej wykonanych napraw blacharsko-lakierniczych. Organ orzekający stwierdził, że dokonane przez biegłego oszacowanie dotyczy kosztów, jakie poniesie zainteresowany chcąc przywrócić pojazd do jak najlepszego stanu, a koszty te nie są istotne z punktu widzenia prawa celnego, ponieważ nie stanowią wymiernego wskaźnika kalkulacyjnego, tak jak jest nim procentowy udział uszkodzeń i braków, jaki powinien być określony w ocenie technicznej sporządzanej dla potrzeb celnych. Zaznaczył, że dla potrzeb celnych znaczenie ma jedynie wartość pojazdu ustalona według jego stanu technicznego z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie wartość uwzględniająca potencjalne nakłady na materiał i robociznę, jakie poniesie strona w celu przywrócenia pojazdu do pełnej używalności zgodnie z jego przeznaczeniem. Podkreślił, że opinia techniczna powinna być należycie przeanalizowana i oceniona przez organ prowadzący postępowanie, tak jak każdy dowód w sprawie, jest ona jednak tylko jednym z wielu dowodów podlegającym swobodnej ocenie organu celnego.

W skardze z dnia 26 lipca 2005 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. N. wniósł o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2005 r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne polegające na ustaleniu wartości celnej na podst. art. 27 - 30 tej ustawy pomimo, że powinna zostać przyjęta wartość celna zgodnie z fakturą przedłożoną przez skarżącego,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu stanu pojazdu istniejącego w chwili kupna, co spowodowało nieprawidłowe określenie wartości celnej pojazdu,

- obrazę art. 7 kpa polegającą na nie wyjaśnieniu dostatecznie stanu pojazdu istniejącego w chwili kupna,

- obrazę art. 77 kpa polegającą na ocenie dowodów w sposób krzywdzący skarżącego, co skutkowało bezpodstawnym zawyżeniem wartości celnej pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W powyższym kontekście wskazać trzeba, że zaskarżona w sprawie decyzja organów jest błędna.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W wydanym w sprawie dnia 29 grudnia 2004 r. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł wskazał między innymi, że przy ponownym wydawaniu decyzji organ celny skorzysta z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko M. N., zakończonym wyrokiem uniewinniającym M.N. od zarzucanego mu czynu fałszerstwa dokumentu. Sąd wskazał również, że organy celne mimo podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że samochód był uszkodzony, nie przeprowadziły w tym zakresie ustaleń, a w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowały się do tej okoliczności. Organ celny zgodnie ze wskazaniem sądu skorzystać miał z materiału dowodowego - włącznie z opinią biegłego rzeczoznawcy - dotyczącego sprowadzonego samochodu, a w szczególności jego stanu technicznego i wartości.

Orzekając w sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. włączył do materiału dowodowego sprawy Wyrok (wraz z uzasadnieniem) wydany przez Sąd Rejonowy w R. dnia (...) grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. Akt (...), którym sąd uniewinnił M.N. od zarzucanego mu czynu (k.88 -98 akt adm.) oraz opinię sporządzoną przez mrg inż. P. S. na użytek ww. postępowania karnego, której przedmiotem było udzielenie odpowiedzi na pytanie jaka była dnia (...) grudnia 1996 r. wartość przedmiotowego samochodu w stanie nieuszkodzonym po zwykłej eksploatacji i jaka była wartość tego samochodu w roku 1996 z uszkodzeniami wskazanymi przez M.N. w postępowaniu karnym (k.105 -122 akt.adm.).

Pomimo włączenia ww. dokumentów do materiału dowodowego Dyrektor Izby Celnej dokonując ustalenia wartości celnej samochodu nie wziął pod uwagę stanu technicznego samochodu w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. nie uwzględnił uszkodzeń tego samochodu potwierdzonych w uzasadnieniu ww. wyroku wydanego w postępowaniu karnym i wziętych pod uwagę w opinii sporządzonej przez biegłego P. S.. Odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do opinii sporządzonej przez biegłego organ celny stwierdził wprawdzie, że korzystał z niej przy wyliczaniu wartości samochodu, nie zastosował się jednak do korekty dotyczącej napraw oraz kalkulacji napraw oraz korekt różnych, ponieważ nie stanowią one wymiernego wskaźnika kalkulacyjnego, wskaźnikiem takim dla ustalenia wartości celnej byłby w ocenie organu orzekającego tylko procentowy udział uszkodzeń i braków. Dyrektor Izby Celnej stwierdził również, że dla potrzeb celnych nie ma znaczenia "wartość uwzględniająca potencjalne nakłady ma materiał i robociznę , jakie poniesie strona w celu przywrócenia pojazdu do pełnej używalności zgodnie z jego przeznaczeniem ".

Fakt, że w opinii nie został określony procentowo udział uszkodzeń i barków w wartości samochodu nie stanowi o tym, że uszkodzenia samochodu nie występowały. Jeżeli Dyrektor Izby Celnej uważa, że dla określenia wartości celnej uszkodzonego samochodu niezbędne jest procentowe określenie wartości uszkodzeń i jeżeli nie jest w stanie ustalić procentowego wskaźnika uszkodzeń na podstawie ustaleń zawartych w opinii biegłego S. powinien zlecić wykonanie takich ustaleń biegłemu, a nie pomijać fakt występowania uszkodzeń . Co więcej organ orzekający nie stwierdził, że samochód nie był uszkodzony, a jedynie, że brak procentowego wskaźnika uszkodzeń uniemożliwia uwzględnienie ich przy ustalaniu wartości celnej pojazdu. Nie kwestionował wynikającego z opinii biegłego faktu, że strona będzie musiała ponieść określone koszty dla przywrócenia pojazdu do pełnej używalności zgodnie z jego przeznaczeniem , potwierdzając tym samym , że pojazd nie może być używany zgodnie z jego przeznaczeniem, co niewątpliwie wskazuje na fakt, że jest pojazdem uszkodzonym.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że samochód był uszkodzony i pominięcie tego faktu przy ustalaniu jego wartości jest przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i rażącym naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej

Postępowanie Dyrektora Izby Celnej narusza ponadto art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ pomimo wskazania zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , w rzeczywistości -jak wyżej wykazano- nie skorzystał z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym w celu ustalenia stanu technicznego samochodu przy ustalaniu jego wartości celnej.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja została uchylona.

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art.23 ust. 1 ustawy Prawo celne cło wymierza się wg stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Organy celne nie uwzględniając faktu, że samochód w dacie dokonania zgłoszenia był uszkodzony naruszyły art. 23 ust. 1 Prawa celnego.

Za nieuzasadniony należy natomiast uznać podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art 23 ust.1 i art.27 -30 Prawa celnego z 1989 r. poprzez nie przyjęcie przez organy celne wartości celnej wynikającej z faktury przedłożonej przez skarżącego.

W tym zakresie stanowisko organów celnych jest prawidłowe. Zgodnie z art.26 ust l ustawy Prawo celne z dnia 28 grudnia 1989 r. (tj. Dz.U. z 1994 r. nr 71, poz.117 z późn. zm.) wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Zgodnie natomiast z art. 26 ust.6. wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w ust. 1, w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Należy zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych wiarygodność dokumentu obejmuje nie tylko jego autentyczność (wiarygodność formalna), ale także wiarygodność zawartych w dokumencie informacji (wiarygodność materialna). Dokument może być uznany za niewiarygodny np. w sytuacji gdy podana w nim cena budzi poważne wątpliwości, co do tego czy nie została zaniżona bądź zawyżona. Wartość transakcyjna powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą towaru i tylko taka wartość może być wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 ust.1 i art. 26 ust. 1 prawa celnego.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 152 cyt. ustawy. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy.