Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 855/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66,
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8,  art 77 § 1, , art. 80,  art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1, pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, asesor WSA Anna Sidorowska - Ciesielska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi R.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2015 r. [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R.U. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania B. G., R. G. i R. U. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] (dalej również jako: "organ I instancji", "Burmistrz") z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa zespołu obiektów inwentarskich - kurników o obsadzie 12000 sztuk kur niosek reprodukcyjnych każdy (łącznie [...])" na działce nr [...] położonej w [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu 5 stycznia 2015 r. A. K. (dalej również jako: "inwestor") zwrócił się z wnioskiem do Burmistrza Gminy i Miasta [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Do wniosku inwestor załączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane na podstawie § 2 ust 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010r., nr 213, poz. 1397) do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] wystąpił do właściwych organów o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] opinią sanitarną z dnia [...] stycznia 2015r. znak: [...] pozytywnie zaopiniował realizację wnioskowanego przedsięwzięcia.

Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wezwał organ do uzupełnienia treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, przedstawiając wymagany zakres informacji koniecznych do uzupełnienia. Po przedłożeniu przez inwestora uzupełnienia raportu, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. znak: [...] uzgodnił przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji.

Zgodnie z wymogami przepisów art. 33 i 79 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.), dalej: "o.o.ś.", organ I instancji zapewnił udział społeczeństwu w przeprowadzonym postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W dniu [...] czerwca 2015r. Burmistrz Gminy i Miasta [...] wydał decyzję o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia na działce nr [...] w miejscowości [...].

W motywach decyzji odmownej organ wskazał, że raport przedstawiony przez inwestora nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, a "objęte analizą gazy mimo, że spełniają ogólne normy stężeń nie chronią przed uciążliwością zapachową". W ocenie organu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż planowana inwestycja może powodować uciążliwości w postaci nieprzyjemnego zapachu i kierując się zasadą przezorności, należy odmówić wyrażenia zgody na jej realizację. Burmistrz Gminy i Miasta [...] podniósł, że z uwagi na rodzaj, charakter i zakres inwestycji mieszkańcy wsi [...] będą narażeni na wszelkie uciążliwości związane z funkcjonowaniem fermy drobiu (odory, hałas itp.), co narusza zasady współżycia społecznego.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł inwestor A. K..

SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu ww. odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Burmistrz Gminy i Miasta [...] zgodnie z dyspozycją decyzji organu drugiej instancji pismem z dnia 8 września 2015r., wystąpił do inwestora o uzupełnienie raportu o opis racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu wnioskowanego i jego przewidywanego oddziaływania na środowisko zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 o.o.ś.

Jak wskazał organ odwoławczy, uzupełnienie w powyższym zakresie wpłynęło do organu w dniu 28 września 2015 r. O powyższym organ zawiadomił społeczeństwo poprzez obwieszenie z dnia 29 września 2015 r., gdzie jednocześnie ponownie wyznaczył termin do składania uwag i wniosków.

Organ pierwszej instancji przy pismach z dnia 29 września 2015 r. przesłał komplet dokumentów do organów uzgadniających.

W odpowiedzi na powyższe RDOŚ postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. uzgodnił planowaną inwestycję, zaś PPIS nie zajął stanowiska w sprawie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa zespołu obiektów inwentarskich - kurników o obsadzie 12000 sztuk kur niosek reprodukcyjnych każdy (łącznie [...])" na działce nr [...] położonej w [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w ramach planowanego przedsięwzięcia planuje się wykonanie ośmiu obiektów inwentarskich o wymiarach ok. 130 m x 16 m. Łączna powierzchnia zabudowy wyniesie ok. 16640 m2. Ponadto przy każdym kurniku planuje się wykonanie 2 silosów paszowych o pojemności 26 Mg oraz 2 zbiorników gazowych o pojemności 6700 dm3.

Otoczenie planowanej inwestycji stanowią grunty rolne. Najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości około 516 m od terenu planowanego przedsięwzięcia.

Działka inwestycyjna nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Organ wskazał, że w trakcie realizacji planowanego przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałasu, spowodowana eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu. Uciążliwości związane z realizacją inwestycji będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. Wskazał także, jakie rozwiązania zostaną podjęte w celu emisji substancji do powietrza. Powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia ścieki bytowe gromadzone będą w szczelnych bezodpływowych zbiornikach przenośnych sanitariatów, a następnie systematycznie przekazywane za pośrednictwem uprawnionych podmiotów do oczyszczalni ścieków.

Organ omówił także warunki magazynowania odpadów innych niż niebezpieczne i odpadów niebezpiecznych, powstających na etapie realizacji przedsięwzięcia, i podniósł, że będą one przekazywane uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwienia.

Ustalono, że źródłami emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji przedsięwzięcia będą: proces chowu, praca wentylacji wyciągowej obiektu inwentarskiego, nagrzewnice gazowe, agregat prądotwórczy oraz środki transportu poruszające się po terenie inwestycji. Mając na uwadze minimalizację oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na stan i jakość powietrza atmosferycznego, nałożono na inwestora warunki dotyczące rodzajów, liczby i parametrów wentylatorów. W celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów paszowych oraz zastosowana będzie hermetyzacja załadunku pasz, a odpowietrzniki silosów zostaną zaopatrzone w worki odpylające. Wszelkie prace na obudowach wentylatorów szczytowych prowadzone będą przy wyłączonych urządzeniach. Transport obornika do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie przystosowanymi do tego celu środkami transportu, w sposób w jak największym stopniu ograniczający uciążliwość odorową oraz wtórne pylenie. Sztuki padłe do czasu uch wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową. Dodatkowo w celu stworzenia naturalnych barier ochronnych wzdłuż granic terenu należącego do Inwestora, od strony najbliższej zabudowy mieszkaniowej zastosowany zostanie zwarty pas izolacyjny złożony z roślin o szybkim przyroście.

Następnie organ pierwszej instancji podniósł, że na etapie poprowadzonego postępowania zgłoszono uwagi i wnioski do planowanej inwestycji.

W dniu 27 stycznia 2015 r. wpłynęło pismo mieszkańców wsi [...] sprzeciwiające się budowie kurników. Sprzeciwy przeciw planowanej inwestycji złożyli również uczestnicy postępowania: R. U. oraz B. i R. G..

W swych podaniach R. U. podniósł że planowana ferma drobiu znajdować się będzie w odległości ok. 300 m od zabudowań, przez co mieszkanie w tak bliskim sąsiedztwie fermy będzie niemożliwe, przez zapach wydobywający się z fermy. Spadnie wartość działki, przechowywanie padłych zwierząt może wpłynąć na jakość wód gruntowych. Wskazał także, że ferma drobiu może znacząco oddziaływać na środowisko naturalne i zagrażać życiu i zdrowiu mieszkańców, ferma sąsiadować będzie z działką, na której żerują żurawie, 100 m od fermy znajdują się miejsca lęgowe ptaków i dzikich zwierząt, ferma zagrażać będzie zanieczyszczeniu wód powierzchniowych i gruntowych oraz powietrza, ferma znajdować się będzie w bliskiej odległości od zabudowań, spadnie wartość działek sąsiednich.

Odnosząc się do powyższych protestów organ I instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę specyfikę planowanego przedsięwzięcia przewiduje się możliwość występowania emisji odorów. Nieprzyjemne zapachy mogą być odczuwalne w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych w najbliżej położonych gospodarstwach. Inwestor zastosuje szereg działań mających na celu minimalizację negatywnych oddziaływań tj. unikanie niesprzyjających warunków pogodowych, które miałyby wpływ na sprawne i bezkonfliktowe wywożenie obornika, zachowanie bezpiecznej odległości od terenów sąsiadów, sprawdzanie urządzeń czy są w odpowiednim porządku i pracują właściwie. Ponadto inwestor wykona pas zieleni wokół granicy swoich działek oraz zastosuje szeroko dostępne środki w celu ograniczenia emisji amoniaku. Prowadzona będzie prawidłowa gospodarka wodno-ściekowa, odpadami, prawidłowe gospodarowanie obornikiem, woda dla potrzeb inwestycji dostarczana będzie z ujęcia własnego.

Organ stwierdził, że do obecnej chwili nie ma Polskich Norm dotyczących uciążliwości zapachowych. Skutkuje to brakiem możliwości podejmowania przez odpowiednie organy decyzji w zakresie ograniczania wielkości emisji substancji zapachowych.

Co do innych uciążliwości nie stwierdzono w materiale dowodowym i w raporcie oddziaływania na środowisko, aby inwestycja miała spowodować negatywne (poza normami) oddziaływania.

Organ pierwszej instancji podniósł, że z raportu oddziaływania na środowisko oraz z przedstawionych materiałów wynika, że przyjęte rozwiązania zapewnią minimalizację negatywnego wpływu na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Zrealizowanie przedmiotowego przedsięwzięcia jest wariantem optymalnym dla środowiska i ludzi. Na każdym z etapów nie przewiduje się negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko, obszary chronione przyrodniczo, zdrowie i życie ludzi, dziedzictwo kulturowe i zabytki oraz dobra kultury współczesnej. Z punktu widzenia spełnienia wymogów ochrony środowiska, zapewnienia dobrych stosunków międzyludzkich i ograniczania sytuacji konfliktowych do minimum, inwestor zastosuje szereg działań minimalizujących uciążliwość przedsięwzięcia dla terenów sąsiednich.

Organ podniósł także, że w niniejszej sprawie, dla działki nr [...] w [...] brak planu zagospodarowania przestrzennego.

Wskazał także, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] stycznia 2015r. zaopiniował pozytywnie planowane przedsięwzięcie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie wydał opinii, co traktuje się jako brak zastrzeżeń.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] w dniu [...] maja 2015r uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki realizacji. Przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem [...] z dnia [...] listopada 2015r uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji.

Nie stwierdzono również niezgodności planowanej inwestycji z przepisami szczególnymi.

Burmistrz podniósł, że dokonał również analizy wariantu alternatywnego przedstawionego w raporcie. Jako racjonalny wariant alternatywny inwestor wybrał budowę ośmiu budynków inwentarskich - dla hodowli kur niosek w ilości 277 333 sztuk w systemie klatkowym.

Wadą chowu klatkowego jest mniejsza możliwość poruszania się kur. Poziom dobrostanu w chowie klatkowym jest znacznie niższy w innych rodzajach chowu. Emisja hałasu w wariancie alternatywnym będzie tożsama z rozpatrywanym wariantem. Obliczenia emisji substancji do powietrza wykazały, że w wariancie alternatywnym będą one większe. Analizując powyższe, wariant proponowany jako wariant inwestycyjny jest bardziej korzystny z punktu widzenia ochrony powietrza atmosferycznego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. i R. G. oraz R. U.. Skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja niedokładnie wyjaśnia istniejący stan faktyczny, gdyż raport oraz uzupełnienie zostały sporządzone w okresie zimowym i nie obrazują w pełni stanu faktycznego. Ponadto organ nie uwzględnił negatywnej opinii PPIS, jak również Burmistrz nie rozwiązał kwestii dialogu społecznego zgonie z literą prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy rozstrzygnięcie podniosło, że zgodnie z przepisami o.o.ś., Burmistrz zapewnił udział społeczeństwu w postępowaniu na każdym jego etapie, uzyskał wymagane uzgodnienie RDOŚ oraz opinię PPIS, w sposób prawidłowy dokonał oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ I instancji w zaskarżonej decyzji poddał weryfikacji raport o odziaływaniu na środowisko złożony przez inwestora, odniósł się do treści wymaganych prawem opinii i uzgodnień.

Organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę - po analizie przedłożonego raportu oraz późniejszych jego uzupełnień – stwierdził, że dokument ten czyni zadość wszystkim wymogom określonym w art. 66 o.o.ś. SKO nie dopatrzyło się żadnego uchybienia od strony formalnej, które mogłoby stanowić przesłankę do zanegowania, czy też podważenia wniosków płynących ze złożonego dowodu w sprawie.

SKO podniosło dalej, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją o charakterze uznaniowym, decyzja ta ma charakter związany, zatem organy są zobligowane do jej wydania wraz z określeniem warunków realizacji planowanego przez inwestora przedsięwzięcia, gdy zostały spełnione wszystkie warunki wymagane ustawą. W ocenie SKO w rozpatrywanej prawie warunki te zostały spełnione.

SKO podniosło, że przedmiotowa inwestycja została pozytywnie uzgodniona z RDOŚ, natomiast PPIS nie ustosunkował się do pisma Burmistrza z [...] września 2015 r., co zgodnie z art. 78 ust. o.o.ś. należy traktować jako brak zastrzeżeń.

W ocenie SKO został również w sposób dostateczny zapewniony udział społeczeństwa, które było na bieżąco informowane o jego przebiegu oraz o możliwości składania wniosków i uwag w ustawowym 21-dniowym terminie.

Zdaniem organu odwoławczego analiza zebranych akt sprawy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że planowana inwestycja nie będzie w sposób znacząco negatywny oddziaływać na środowisko przyrodnicze oraz nie będzie powodować przekraczania znormalizowanych standardów jakości środowiska na terenach położonych poza granicą terenu wskazanego przez inwestora, pod warunkiem zastosowania proponowanych w raporcie działań ograniczających.

Skargę na powyższą decyzję wniósł R. U. (dalej również jako: "skarżący’), reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa mające wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie:

1. naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie weryfikacji kwestii zawartych w złożonym przez inwestora raporcie wraz z uzupełnieniami, niepodjęcie działań zmierzających do zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i oparcie rozstrzygnięcia o nieprawidłowo zgromadzony materiał, co z kolei doprowadziło do bezkrytycznej i dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności złożonego przez inwestora raportu wraz z uzupełnieniami;

2. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez:

- zaniechanie przez organ wskazania przyczyn, dla których uznał złożony przez inwestora raport wraz z uzupełnieniami za wiarygodny i mogący stanowić podstawę wydania decyzji, pomimo licznych uchybień w nim się znajdujących;

- zaniechanie przez organ wskazania przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom i twierdzeniom przedstawionym przez skarżącego, w szczególności w zakresie odległości między granicą nieruchomości, na której planowana jest przedmiotowa inwestycja, a budynkami mieszkalnymi, uznając za wiarygodny raport złożony przez inwestora;

3. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 19 o.o.ś. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji pomimo braku w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wskazania osoby lub osób sporządzających ten raport;

4. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 73 § 1 K.p.a. poprzez doręczanie skarżącemu w toku postępowania administracyjnego niekompletnej dokumentacji, w szczególności poprzez doręczenie raportu, który pozbawiony jest podpisu autora, oraz uniemożliwienie skarżącemu w ramach uprawnienia wglądu do akt sprawy zapozna;

5. naruszenie art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 o.o.ś. poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji pomimo niezałączenia do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokumentów wyszczególnionych w tych przepisach.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organy oby instancji bezkrytycznie przyjęły treść raportu przygotowanego przez inwestora oraz treść uzupełnień tego raportu, tymczasem dokumenty te zawierały liczne uchybienia, jak również twierdzenia, które wymagają weryfikacji.

Przede wszystkim skarga zawiera zarzut, że brak jest informacji co do tożsamości osób sporządzających te dokumenty. Tymczasem przepis art. 66 ust. 1 pkt 19 o.o.ś. stanowi, że raport powinien zawierać nazwisko osoby lub osób, które go sporządziły. Skarżący wskazał, że załączony przez inwestora raport, jak i jego uzupełnienia nie zawierają wskazania, kto sporządził te dokumenty. Skarżący podniósł, że w takiej sytuacji nie da się ustalić, czy raport i jego uzupełnienia zostały sporządzone przez tę samą osobę. Fakt przygotowania uzupełnienia przez inny podmiot, niż ten który przygotował raport, należy ocenić krytycznie. Zdaniem skarżącego uzupełnienie raportu należy traktować jako jego integralną część i nie powinno być sporządzone przez inną osobę.

R. U. ponadto zakwestionował sposób ustalenia w raporcie odległości inwestycji od najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Raport zawiera informację w tym zakresie, ale nie sposób jej zweryfikować. Skarżący w toku postępowania, w swych pismach wskazywał, że odległość od jego zabudowań wynosi 300 m. Tym samym różnica między odległością podaną przez inwestora (516 m) a skarżącego wynosi 200 m. Rozbieżność ta powinna być przez organy zweryfikowana i wyjaśniona. Zdaniem skarżącego kwestia ta jest niezwykle istotna ze względu na poziom oddziaływania inwestycji (uciążliwości odorowe). Tymczasem organy całkowicie zignorowały tę okoliczność, czym naruszyły także art. 107 § 3 K.p.a.

Ponadto skarżący stwierdził, że brak polskiej normy w zakresie odoru nie zwalnia organów orzekających z obowiązku zgromadzenia i oceny dowodów. To właśnie uciążliwość odorowa prowadzi najczęściej do powstania konfliktów społecznych. Z tych względów organy powinny w większym stopniu odnieść się do sprzeciwu mieszkańców, którzy wskazywali, że inwestycja wpłynie na pogorszenie ich jakości życia.

Zdaniem skarżącego w sprawie doszło również do naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 o.o.ś, bowiem inwestor do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji nie dołączył wymaganych tym przepisem: poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie ono oddziaływać oraz wypisów z rejestrów gruntów lub innych dokumentów pozwalających na ustalenie stron postępowania.

Organ wniósł o oddalenie skargi, zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne.

W dniu 25 maja 2017 r. na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowy zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 8 i 15 o.o.ś.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, o następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej również: "P.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 19 o.o.ś, zaś wskazane naruszenie prawa materialnego skutkowało również naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1, 80 K.p.a. oraz 107 § 3 K.p.a. w zakresie prawidłowości zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi ustawa o.o.ś. i Sąd dokonał kontroli przedmiotowego postępowania w oparciu o przepisy ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmuje w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W art. 66 ust. 1 o.o.ś. ustawodawca zawarł listę elementów, które powinien zawierać prawidłowo sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W pkt 19 omawianego przepisu wskazano, że raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać nazwisko osoby lub osób go sporządzających.

W rozpatrywanej sprawie organy nie oceniły raportu pod względem kompletności, a także nie dokonały weryfikacji podmiotu, który raport sporządził, jeśli idzie o jego drugie uzupełninie. Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, lecz o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika w szczególności z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13). Raport jako dowód oznacza dokument w postaci merytorycznego opracowania, na podstawie którego formułuje się twierdzenia dowodowe dotyczące wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Proces dowodzenia, którego przedmiot stanowi raport jest realizowany ze względu na określone twierdzenia dowodowe, które już nie są przedmiotem dowodu w ramach ciągu dowodowego oraz przy użyciu określonych reguł – dyrektyw dowodowych. Zdaniem W. Radeckiego, raport jest nienazwanym w k.p.a. środkiem dowodowym. Do raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego określone w k.p.a., w tym zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) (W. Radecki, Charakter prawny raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (na tle decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu), OŚPiP 2001, nr 2, s. 36.). Dowodem jest środek dowodowy, który umożliwia dowodzenie, a więc pozwala na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym o prawdziwości twierdzeń o tych faktach. Raport jako dokument prywatny stanowi dowód, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Jak twierdzi T. Wiśniewski, dokument prywatny, obok domniemania autentyczności, korzysta także z domniemania, że zawarte w nim oświadczenie złożyła osoby, która go podpisała. W odniesieniu do dokumentu prywatnego obowiązują więc dwa domniemania: prawdziwości podpisu oraz niesfałszowania jego tekstu. Z tego powodu zagadnienie przeprowadzenia przeciwdowodu w razie obalania tych domniemań unormowano dwojako, a mianowicie, w zależności od tego, czy kwestionowany dokument prywatny podpisała strona czy też osoba trzecia (T. Wiśniewski, Przebieg procesu cywilnego, LEX 2013, nr 173319.). J. Borkowski uważa, że "Przepisy k.p.a. wykluczają dowolne gromadzenie wszelkich informacji na rzecz uregulowanego prawnie. Takim środkiem uporządkowania informacji, które zbiera organ administracyjny, jest pojęcie dowodu, udowodnienia i materiału dowodowego" (J. Borkowski, [w:] J. Borkowski (red.), Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 154.). Raport będący dokumentem prywatnym jest wystawiany przez osoby prywatne. Moc dowodowa tego rodzaju dokumentów jest bardzo ograniczona. Oznaczają one tyle, że stwierdzenia w nich zawarte pochodzą od osób, które je wystawiły. Organ administracji ma prawo swobodnie oceniać stwierdzenia zawarte w tych dokumentach.

W rozpatrywanej sprawie w aktach administracyjnych znajduje się raport o oddziaływaniu na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia z grudnia 2014 r. zawierający informację, że został opracowany przez mgr. Inż. J. J. oraz zawierający podpis autora raportu. W toku postępowania, w związku z wezwaniem do uzupełnienia raportu (pismo RDOŚ z [...] lutego 2015 r.), w marcu 2015 r. przedłożono uzupełnienie raportu również zawierające informację, że raport sporządził mgr. inż. J. J.. Następnie we wrześniu 2015 r. po raz kolejny (drugi) złożono uzupełnienie raportu. Dokument ten znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu, nie zawiera ani informacji o osobie autora, ani jakiegokolwiek podpisu osoby go sporządzającej.

W tym miejscu należy wskazać, że ww. uzupełnienie raportu z września 2015r. zostało opracowane w związku z wezwaniem organu pierwszej instancji do przedłożenia opisu racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu wnioskowanego przez inwestora i jego przewidywanego odziaływania na środowisko. Zgodnie bowiem z treścią art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 o.o.ś. raport powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. Zatem raport oddziaływania na środowisko powinien bezwzględnie zawierać minimum trzy warianty: proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Art. 81 o.o.ś. przyznaje organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach możliwość wyboru – za zgodą wnioskodawcy – innego wariantu realizacji przedsięwzięcia niż ten zaproponowany we wniosku. W przypadku braku zgody wnioskodawcy uprawnienie to może stanowić podstawę do wydania decyzji odmownej (zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 81 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX el/2013 r.). Niewątpliwie art. 81 ust. 1 o.o.ś. zobowiązuje organ do analizy oceny oddziaływania na środowisko pod kątem tego, czy warianty alternatywne nie są bardziej zasadne niż ten jaki zaproponował inwestor. Wybór wariantu najbardziej zasadnego powinien być dokonywany w oparciu o zestawienie skutków realizacji dla środowiska naturalnego.

Uzupełnienie raportu z września 2015 r. zawierało opis wariantu alternatywnego dla danego przedsięwzięcia – "budowy ośmiu budynków inwentarskich - dla hodowli kur niosek w ilości 277 333 tys. szt. w systemie klatkowym na terenie działki nr [...] w m. [...], gm. [...]". Jak już wyżej wskazano dokument ten nie zawierał wymaganego elementu tj. informacji kto go sporządził, ani podpisu tej osoby. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 19 o.o.ś, ponieważ dopuścił dowód z dokumentu, który nie wypełniał wszystkich wymogów prawa.

W konsekwencji organ przeprowadził dalsze postępowanie w oparciu o dowód, który obarczony był wadą formalną i nie podjął kroków zmierzających do usunięcia tej wady np. przez wezwanie wnioskodawcy do wyjaśnienia, kto sporządził raport. W konsekwencji przedstawionych wyjaśnień nie można było uznać za zgodne z prawem uzupełnienie raportu. Uzupełnienia raportu ma odpowiadać tym samym wymogom ustawowym co raport.

Należy podkreślić, że raport w postępowaniu w sprawie ocen oddziaływania na środowisko jest jednym z kluczowych materiałów dowodowych, na podstawie którego organ wydaje orzeczenie. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie uzupełnienie raportu dotyczące jak już wyżej wskazano niezwykle istotnej – określonej w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 o.o.ś. - kwestii przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego, było obarczone omówionym wyżej brakiem wskazania osoby sporządzającej raport.

Należy przy tym podkreślić, że ów brak formalny przekłada się również na kwestie merytoryczne. Skoro bowiem informacje zawarte w takim raporcie decydują o treści rozstrzygnięcia ich miarodajność, rzetelność, prawidłowość musi być weryfikowalna pod kątem odpowiedzialności podmiotu, który go sporządza.

Z tego względu w ocenie Sądu uzupełnienie raportu naruszające przepisy prawa materialnego nie mogło zostać przyjęte jako dowód w sprawie.

Przechodząc do dalszych kwestii - po odrzuceniu jako dowodu uzupełnienia raportu z września 2015r. - odnośnie wariantowania inwestycji Sąd podkreśla, że z kolei raport z grudnia 2014 r. oraz jego uzupełnienie z marca 2015 r. nie spełnia wymogów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 o.o.ś. w zakresie wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego (ten wariant został omówiony w wadliwym uzupełnieniu raportu z września 2015r.) oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że opis wariantów musi przedstawiać opis trzech niezależnych wariantów spełniających kryteria wymienione w tym przepisie: wariant inwestorski, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może zostać utożsamiony z wariantem inwestorskim. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że nie można wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty (tak komentarz do art. 66 o.o.ś. Krzysztof Gruszecki, Lex). Podobnie wypowiedział się WSA w Kielcach w wyroku z dnia 1 grudnia 2016r. sygn. akt II SA/Ke 663/16.

W orzecznictwie jednak prezentowany jest pogląd, który Sąd orzekający podziela, że art. 66 ust. 1 pkt 5 o.o.ś. jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to: po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny oraz po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru (tak wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017r., sygn. akt II OSK 89/16). Oznacza to, że bezwzględnie raport musi zawierać trzy warianty (w niniejszej sprawie w raporcie z grudnia 2014 r. i marca 2015 r. opisano wariant inwestorski oraz przedłożono w niepodpisanym raporcie z września 2015 r. opis racjonalnego wariantu alternatywnego – któremu we względów omówionych powyżej należy odmówić mocy dowodowej). Co prawda raport z marca 2015 r. identyfikuje wariant inwestorski jako najkorzystniejszy dla środowiska, ale jest to stanowisko wadliwe i pozbawione racjonalności. Nie dysponując specjalistyczną wiedzą można bowiem bez trudu stwierdzić, że choćby inwestycja polegająca na mniejszej ilości budynków inwentarskich, czy niższej obsadzie będzie korzystniejsza dla środowiska, niż inwestycja w kształcie proponowanym przez inwestora. Wadliwie zatem raport utożsamia wariant inwestorski z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Są to bowiem dwa niezależne od siebie warianty, których opis powinien znajdować się w raporcie i zostać poddany analizie przez organ wydający decyzję, jak i przez organy współdziałające.

Poprzez zaakceptowanie raportu o takiej treści organ naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 o.o.ś.

Za nieuzasadniony natomiast Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. polegający na zaniechaniu przez organ wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom i twierdzeniom skarżącego w zakresie odległości między granicą nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, a budynkami mieszkalnymi, uznając za wiarygodny raport inwestora. Zdaniem skarżącego wyjaśnienie tej kwestii jest istotne, bowiem w sytuacji gdy odległość ta wynosi zaledwie 300 m (a nie jak wynika z raportu ok. 516 m), to poziom oddziaływania inwestycji (przede wszystkim uciążliwości odorowe) na okolicznych mieszkańców, w tym skarżącego, będzie zupełnie inny.

Organ odniósł się do tej kwestii wskazując, że inwestor zastosuje szereg działań mających na celu minimalizację negatywnych oddziaływań w tym zakresie (np. unikanie niesprzyjających warunków pogodowych, które miałyby wpływ na sprawne i bezkonfliktowe wywożenie obornika, zachowanie bezpiecznej odległości od terenów sąsiadów, sprawdzanie urządzeń czy są w odpowiednim porządku i pracują właściwie, wykonanie pasa zieleni wokół granicy swoich działek, zastosuje szeroko dostępne środki w celu ograniczenia emisji amoniaku, prace prowadzone będą tylko w porze dziennej, obornik nie będzie magazynowany na terenie inwestycji, zobowiązanie do zorganizowania przechowania i odbioru padliny w taki sposób, aby bezwzględnie nie doszło do rozkładu tkanki organicznej i powstania odoru). Organ stwierdził także, w nie ma Polskich Norm dotyczących uciążliwości zapachowych.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Białymstoku (wyrok z dnia 15 września 2016 r. , sygn. II SA/Bk 443/15, CBOSA), który stwierdził, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Brak jest przepisów dopuszczających poziom zapachów, jednak ustawodawca określił dopuszczalność lokalizowania budowli rolniczych od obiektów służących zamieszkaniu (por. także wyrok NSA z dnia 1 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 766/07).

Natomiast co do innych uciążliwości organ stwierdził, że z raportu nie wynika, aby inwestycja miała spowodować odziaływania poza normami określonymi w przepisach prawa.

W ocenie Sądu niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 o.o.ś. Z analizy akt administracyjnych przekazanych przez organ do sądu wynika, że inwestor wraz z wnioskiem złożył wymagane ww. przepisem dokumenty, tj. poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie ono oddziaływać, a także wymagane wypisy z rejestrów gruntów.

W ocenie Sądu bezskuteczny jest również zarzut odmowy udostępnienia przez organ (skarżący nie wskazał czy chodzi o organ pierwszej czy drugiej instancji) całości akt sprawy w dniu 4 marca 2016 r. Z wyjaśnień SKO zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że w dniu 4 marca 2016 r. skarżący nie zapoznawał się z aktami sprawy w siedzibie organu drugiej instancji. W wyniku podniesienia omawianego zarzutu przez skarżącego w skardze Kolegium ustaliło, że R. U. w tym dniu stawił się w organie pierwszej instancji i zażądał udostępnienia akt sprawy. Należy podkreślić, że w tej dacie akta administracyjne znajdowały się w siedzibie organu drugiej instancji (akta sprawy wraz z odwołaniami zostały przekazane do SKO w dniu 5 stycznia 2016 r, a w dniu [...] lutego 2016 r. SKO wydało decyzję). Zatem zarzut ten jest całkowicie bezzasadny. Organ pierwszej instancji, ani nie ma obowiązku, ani faktycznej możliwości dysponowania całością akt sprawy po przekazaniu jej do organu odwoławczego.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 8 i 15 o.o.ś., co podnosił pełnomocnik skarżącego na rozprawie. Raport zawiera wymagany ww. przepisem opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, wtórne skumulowane, krótko, średnio i długoterminowe, stałe i chwilowe odziaływania na środowisko wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystania zasobów środowiska i emisji (str. 111 – 116 raportu z grudnia 2014 r.)

Co do analizy konfliktów społecznych, rzeczywiście raport z grudnia 2014 r. ograniczył się do stwierdzenia, że realizacja inwestycji nie będzie powodowała konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Jednak inwestor został wezwany do uzupełnienia raportu w tej materii, w raporcie z marca 2015 r. na str. 17 i 18 wskazał, że w dniu [...] stycznia 2015 r. spotkał się z zainteresowanymi mieszkańcami wsi, którzy mieli nieograniczoną możliwość zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją, zadawania pytań i zgłaszania sugestii. Raport zawiera stwierdzenie, że wszelkie ewentualne sugestie zostaną przez inwestora dogłębnie rozważone z zachowaniem transparentności wobec mieszkańców wsi. W ocenie Sądu powyższe spełnia wymagania wynikające z art. 66 ust. 1 pkt 15 o.o.ś.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że wskazane w pierwszej części rozważań uchybienia zadecydowały o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy i §14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Na koszty postępowania w łącznej kwocie 697 zł składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, wpis od skargi w kwocie 200 zł.