Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1312/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-01-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246   par. 1  pkt 2 i  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

W rozpatrywanej sprawie, skarżący K. S., reprezentowany w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w związku z zaskarżeniem siedmiu decyzji organów podatkowych, na podstawie których został obciążony odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w łącznej kwocie 82.000 zł, jest zobowiązany do zapłaty wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 2.300 zł. Oświadczył, że nie jest w stanie uiścić tej kwoty, ponieważ obecnie prowadzona przez niego działalność przynosi straty, a zmuszony jest spłacać kredyt mieszkaniowy oraz obrotowy.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną, bezrobotnym synem i nieletnią córką oraz, że jest właścicielem domu w zabudowie szeregowej o powierzchni 140 m², samochodu osobowego marki MERCEDES klasa A (rocznik 2003) o wartości ok. 20.000 zł, samochodu ciężarowego VOLVO FM9 (rocznik 2006) o wartości ok. 120.000 zł oraz samochodu ciężarowego marki MERCEDES Sprinter (rocznik 2001) o wartości ok. 30.000 zł. Poinformował także, iż z uwagi na ujemny wynik finansowy prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest wynagrodzenie z umowy o pracę jego żony w kwocie 4.100 zł.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że w 2009 r. skarżący z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał dochód w kwocie 11.625,78 zł (przy przychodzie w kwocie 478.752,72 zł oraz kosztach jego uzyskania w kwocie 467.126,94 zł), a nadto dochód w kwocie 7.118,94 zł z innych źródeł, natomiast jego żona dochód w łącznej kwocie 56.779,32 zł. Z przedłożonych deklaracji dla podatku towarów i usług (VAT-7) za sierpień, wrzesień i październik 2010 r. wynika, że w tym okresie skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczył usługi o wartości odpowiednio 21.966 zł, 31.684 zł oraz 30.462 zł.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. skarżący wskazał dodatkowo, że miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżącego w kwocie m.in. 5.869 zł, na które składa się również ratalna spłata kredytu, ponosi ze stałych dochodów własnych, swojej żony oraz z zaciągniętych kredytów. Wnioskujący podkreślił, że koszty związane z usługami profesjonalnego pełnomocnika pokrył z własnych środków na długo przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, płatność ta nastąpiła w ratach i zbliżona była do stawek minimalnych określonych przepisami prawa. Wskazał również, iż korzysta z rozłożenia na miesięczne raty (w kwocie 1.500 zł) spłaty zaległości podatkowej. Ze złożonych do akt sprawy (wraz ze skargą oraz na wezwanie) historii rachunków bankowych skarżącego wynika, że spłaca on zadłużenie z karty kredytowej w kwocie około 5.300 zł miesięcznie i uiszcza łącznie kwotę 216,97 zł tytułem opłaty abonamentowej za korzystanie z telewizji cyfrowej.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący podkreślił, że do jego stałych, koniecznych wydatków należą: opłaty za prąd – ok. 200 zł, wodę – ok. 540 zł, telefon – 115 zł, gaz – 517 zł, spłata kredytu – 1.500 zł, spłata zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu obrotowego na rachunku bankowym – około 5.300 zł, żywność – nie mniej niż 2.000 zł, spłata rat za zaległy podatek – 1.500 zł, odzież – 500 zł, ubezpieczenie zdrowotne – 233,32 zł i inne niezbędne w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Wnioskujący wskazał, że jego konieczne miesięczne wydatki były dotychczas finansowane z dochodów skarżącego, jego żony i zaciągniętych kredytów (w tym kredytu na rachunku bankowym), natomiast w chwili obecnej wynoszą więcej niż uzyskiwane przez skarżącego dochody. Podkreślił również, że jego aktualna sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie dodatkowego wydatku związanego z jednorazową koniecznością uiszczenia opłat sądowych od wniesionych skarg w wysokości 3.500 zł, gdyż w chwili obecnej skarżący nawet przy dołożeniu największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie powyższych kosztów. Końcowo wnioskujący stwierdził, że pomimo iż nie jest osobą bezrobotną, to jego aktualna sytuacja życiowa i majątkowa, powoduje, że "obiektywnie nie jest on w stanie ponieść wydatków związanych z uiszczeniem opłaty od wniesionych skarg".

Z urzędu wskazać należy, że w siedmiu sprawach zawisłych przed Sądem ze skargi K. S. (sygn. akt od I SA/Wr 1307/10 do I SA/Wr 1313/10) wyznaczony został wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 3.500 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy.

Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl natomiast art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny.

Wskazać należy również, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy służyć ma bowiem przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w żądanym zakresie, gdyż skarżący nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy zauważyć, że z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, iż w 2009 r. skarżący z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał dochód w kwocie 11.625,78 zł (przy przychodzie w kwocie 478.752,72 zł oraz kosztach jego uzyskania w kwocie 467.126,94 zł), a nadto dochód w kwocie 7.118,94 zł z innych źródeł, natomiast jego żona dochód w łącznej kwocie 56.779,32 zł. Z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2010 r. wynika, że w tym okresie skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczył usługi o wartości odpowiednio 21.966 zł, 31.684 zł oraz 30.462 zł, co świadczy jednoznacznie o dalszym prowadzeniu przez skarżącego działalności gospodarczej na dużą skalę. W tej sytuacji trudno uznać, że prowadzona przez stronę działalność, wbrew twierdzeniu zawartemu we wniosku, przynosi wyłącznie straty. Powyższe wyklucza również fakt, że skarżący - zgodnie z przedłożonymi dokumentami - realizuje swoje zobowiązania związane z ponoszeniem kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje i której jest właścicielem (dom w zabudowie szeregowej o powierzchni 140 m²), a także ponosi inne niezbędne wydatki (na wyżywienie, odzież, spłatę kredytu, spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu obrotowego na rachunku bankowym, ubezpieczenie zdrowotne i spłatę zaległości podatkowych) w łącznej wysokości ok. 12.405,32 zł miesięcznie (dane zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego). Ponadto, w ocenie Sądu, do niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny nie można zaliczyć uiszczanej co miesiąc opłaty abonamentowej za korzystanie z telewizji cyfrowej w wysokości 216,97 zł, a przyzwyczajenie skarżącego do utrzymywania "pewnego standardu życia" nie uzasadnia obciążenia kosztami prowadzonego postępowania sądowego pozostałych podatników.

Z informacji zgromadzonych w sprawie nie wynika także, aby skarżący był pozbawiony możliwości dodatkowego zarobkowania, ponadto małżonka skarżącego posiada stałe źródło dochodu z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.100 zł. Odmowę zwolnienia strony z kosztów sądowych uzasadnia również fakt, iż wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki MERCEDES klasa A o wartości ok. 20.000 zł, oraz wykorzystywanych w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej: samochodu ciężarowego VOLVO FM9 o wartości ok. 120.000 zł oraz samochodu ciężarowego marki MERCEDES Sprinter o wartości ok. 30.000 zł, które mogą stanowić przedmiot zbycia, zwłaszcza w sytuacji przewidywanego przez skarżącego braku rentowności prowadzonej działalności.

Końcowo podkreślenia wymaga, iż skarżący samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisów sądowych od wnoszonych skarg, pomimo iż dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika.

W świetle tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nie wyklucza poniesienia ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a tym samym nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza opłacenie usług adwokata, regularne pokrywanie olbrzymich kosztów związanych z utrzymaniem, jak również dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, pozwalają na przyjęcie, iż skarżący dysponuje zasobami majątkowymi (oszczędnościami), pozwalającymi na ponoszenie kosztów sądowych w zainicjowanych sprawach.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.