Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 431/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. K. (zwana dalej jako: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") złożyła w dniu 17 grudnia 2020 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem - T. K. (ur. [...] 1970 r.).

Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 21 stycznia 2021 r. (nr [...]) odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; zwanej dalej w skrócie jako: "u.ś.r." lub "ustawa").

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż M. K. ostatnie zatrudnienie posiadała od 29 kwietnia 2016 r. do 9 grudnia 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. M. K. nie podejmuje zatrudnienia ponieważ opiekuje się mężem. Aktualnie jest osobą bezrobotną niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu przy świadczeniu męża. M. K. oświadczyła, że mąż potrzebuje pomocy przy: czynnościach higienicznych codziennie, pomoc w prowadzeniu do toalety 3-5 x na dobę, smarowaniu kremami codziennie, przygotowywaniu ubrań, ubieraniu 2 x dziennie, ćwiczeniach fizycznych codziennie, mierzeniu ciśnienia 2 x dziennie, mierzeniu poziomu cukru 2 x dziennie, podawaniu leków 2/3 x dziennie, przygotowywaniu i podawaniu posiłków 4-6 x na dobę, sprzątaniu, praniu prasowaniu codziennie, robieniu zakupów i realizacji recept codziennie, wyjściu na spacery codziennie, czytaniu książek, pism urzędowych codziennie, ćwiczeniu rozwijających mowę, czytaniu, pisaniu i logicznemu myśleniu codziennie, układaniu do snu codziennie, czuwaniu podczas snu w czasie nocy, poza tym w sezonie przygotowywanie opału, palenie w piecu, odśnieżanie drogi czy czynności ogrodnicze. Aktualnie rodzina państwa K. utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy T. K. w wysokości 1200 zł miesięcznie i dodatku pielęgnacyjnego. Wcześniej równocześnie z rentą T. K. pracował. Strony postępowania nie są uprawnione do żadnych innych świadczeń. T. K. posiada znaczny stopień niepełnosprawności, przyznany na czas nieokreślony - orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. nr [...] z dnia 20 czerwca 2013 r. (znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2013 r. tj. od 43 roku życia). Niepełnosprawność istnieje od urodzenia. W czasie niezdolności do pracy i samodzielniej egzystencji T. K. pracował od 17 października 2016 r. do 30 września 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy jako pomocnik przy pracach konserwacyjnych. Do pracy dojeżdżał rowerem, a gdy zapadał zmierzch prowadził rower. T. K. ma kłopoty ze wzrokiem i przy niektórych czynnościach wymaga pomocy żony, takich jak golenie, przygotowywanie posiłków, leków i ubrań, jednakże większość czynności wykonuje samodzielnie, takich jak przynoszenie drewna do kominka czy odśnieżanie drogi zimą. Z wywiadu przeprowadzonego w dniu 4 stycznia 2021 r. wynika, że według T. K. opieka nad nim zajmuje żonie około 5 godzin dziennie i polega na przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, czasami pomoc podczas ubierania i podawaniu leków. Wymaga pomocy przy czytaniu, pisaniu, załatwianiu spraw urzędowych i wizyt lekarskich. T. K. podał, że posiłki spożywa samodzielnie i potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie. Z oświadczenia T. K., złożonego w dniu 5 stycznia 2021 r., wynika iż jego matka choruje i sama potrzebuje opieki. Rodzeństwo nie opiekuje się nim, gdyż jak sam twierdzi, nie potrzebuje tego. Porusza się po mieszkaniu, jednocześnie może zostać sam w domu do 5 godzin. Nie wymaga prowadzenia do toalety, pomocy przy ćwiczeniach fizycznych, ćwiczeń rozwijających mowy, ani układania do snu. W oświadczeniu tym podkreślono, że od 3 lat jego stan zdrowia wymaga opieki żony. Czynności jakie żona wykonuje to golenie co drugi dzień, obcinanie paznokci raz w miesiącu, smarowanie kremami codziennie, przygotowywanie ubioru codziennie, pomoc w mierzeniu ciśnienia, cukru, sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, zakupy, opłacanie rachunków i załatwianie spraw urzędowych i czytanie dokumentów.

Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji wskazał, że nie ma wątpliwości, iż wnioskodawczyni jako żona osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Nie jest również kwestionowane, że sprawowana opieka (żony nad mężem) jest rzeczywista, osobista, i bezpośrednia, jednakże nie jest ona całodobowa ponieważ według męża zakres opieki wynosi mniej więcej 5 godzin dziennie. Zakres opieki według osoby wymagającej opieki jest mniejszy, niż określiła to wnioskodawczyni, dlatego, w ocenie organu pierwszej instancji, ma ona możliwość podjęcia zatrudnienia. Zatem nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nie podejmowaniem pracy przez wnioskodawczynie a koniecznością sprawowania opieki. M. K., zdaniem organu pierwszej instancji, mogłaby podjąć zatrudnienie chociaż w niepełnym wymiarze czasu pracy, tak jak to miało miejsce w ciągu ostatnich 3 lat, podczas których stan zdrowia T. K. wymagał opieki żony i oboje małżonków pracowało w pełnym wymiarze czasu pracy.

Ponadto, zdaniem organu pierwszej instancji, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki wymuszał na wnioskodawczyni rezygnację z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Niepełnosprawność T. K. nie powoduje, że jest osobą niepełnosprawną ruchowo. T. K. nie jest też osobą leżącą na stałe, wiele czynności wykonuje samodzielnie. Czynności opiekuńcze związane z opieką nad mężem nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby - przy dobrej organizacji tej opieki - wnioskodawczyni nie mogła podjąć pracy zarobkowej. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie można uznać za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "SKO"), po rozpatrzeniu wniesionego przez M. K. odwołania, w decyzją z dnia 30 marca 2021 r. (nr SKO [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) i art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Burmistrza Miasta C.

SKO uznało, że stanowisko organu pierwszej jest zasadne. Zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy bowiem nie potwierdza, by wnioskodawczyni opiekowała się mężem w taki sposób, by wykonywany zakres czynności opiekuńczych uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. SKO wskazało przy tym, że wnioskodawczyni deklaruje, iż opieka nad mężem zajmuje jej około 5 godzin dziennie. Przyjąć jednak należy, że pomoc w codziennym funkcjonowaniu T. K. ogranicza się do: przygotowywaniu mu ubrań, mierzeniu ciśnienia i poziomu cukru, golenie, obcinania paznokci, załatwianiu wizyt lekarskich, pomocy w czytaniu pism urzędowych. Czynności te nie zajmują tyle czasu by wnioskodawczyni nie mogła podjąć zatrudnienia. Ponadto przygotowywanie posiłków i ich podawanie, pranie, prasowanie, zakupy, dbanie o czystość w domu i porządek w ogrodzie, a także ogrzewanie domu, to czynności, które są wykonywane niezależnie od opieki nad osobą niepełnosprawną, bo należą do zwykłych czynności dnia codziennego, które są wykonywane niezależnie od innych czynności, tu od czynności związanych z osobą niepełnosprawną, wymagająca opieki.

W ocenie SKO zakres pomocy mężowi zajmuje codziennie wnioskodawczyni dużo mniej czasu, niż deklarowane 5 godzin. SKO za niewiarygodne uznało przyjęcie, że niepełnosprawność T. K. i konieczność sprawowania nad nim opieki była przyczyną rezygnacji z zatrudnienia. SKO wskazało, iż nie neguje, że T. K. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i ma ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu z racji choroby oczu, ale trudno przyjąć by wymagał on opieki, która zmusiła wnioskodawczynię do rezygnacji z zatrudnienia i uniemożliwia jej podjęcie dalej takiego zatrudnienia. Do końca września 2020 r. T. K. pracował w ramach pełnego etatu i samodzielnie dojeżdżał do pracy i nie wymagał opieki mimo swojej niepełnosprawności.

Przyjmując nawet, że stan zdrowia T. K. się pogorszył, to w ocenie SKO, ustalony zakres opieki lub raczej pomocy w codziennym funkcjonowaniu nie uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w zmniejszonym wymiarze czasu pracy. SKO podkreśliło, że T. K. przyznał, iż jest na tyle samodzielny, że sam korzysta z toalety, sam spożywa posiłki, a dodatkowo sam wykonuje czynności takie jak np. odśnieżanie dojścia do domu, czy przynoszenie drewna na opał.

M. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta C. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika zatem, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być całodobowa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia 21 stycznia 2021 r., którą odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem - T. K.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Z przywołanych powyżej unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W rozpoznawanej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ drugiej instancji, przyjął że należało odmówić przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, bowiem nie spełnia ona przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tzn. nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zapewnieniem niepełnosprawnemu mężowi opieki, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła w dniu 17 grudnia 2020 r. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem - T. K. Mąż skarżącej (ur. [...] 1970 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 20 czerwca 2013 r. - na stałe, ze wskazaniem, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Symbol przyczyny niepełnosprawności: 04-O (choroby narządu wzroku). W orzeczeniu tym podano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2013 r. Ponadto T. K. legitymuje się orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS, w których wskazano, że jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji - niezdolność istniała na dzień 1 października 2019 r. (orzeczenie z dnia 22 stycznia 2020 r.) oraz jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy w związku ze stanem narządu wzroku (orzeczenie z dnia 19 marca 2020 r.). Ostatnie zatrudnienie T. K. ustało z dniem 30 września 2020 r., rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na mocy porozumienia stron. T. K. był zatrudniony od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2020 r. w wymiarze 1/1 w A. Sp. z o. o. W okresie zatrudnienia wykonywał pracę: pomocnik przy pracach konserwacyjnych (od 17 października 2016 r. do 30 września 2020 r.). Natomiast ostatnie zatrudnienie M. K. ustało z dniem 9 grudnia 2020 r., rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na mocy porozumienia stron. M. K. była zatrudniona od 1 maja 2017 r. do 9 grudnia 2020 r. w wymiarze 1/1 w A. Sp. z o. o. W okresie zatrudnienia wykonywała pracę: osoba sprzątająca.

Pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego, który został przeprowadzony telefonicznie, ustalił że T. K. ma kłopoty ze wzrokiem i przy niektórych czynnościach wymaga pomocy małżonki (golenie, przygotowywanie posiłków i leków, przygotowywanie ubrań, czytanie, pisanie, załatwianiu spraw urzędowych, pomoc przy wizytach lekarskich), jednakże większość czynności wykonuje samodzielnie. Samodzielnie spożywa posiłki, jak też załatwia potrzeby fizjologiczne. W okresie zatrudnienia (od 17 października 2016 r. do 30 września 2020 r.) T. K. dojeżdżał do pracy rowerem (gdy zapadł zmierzch - rower prowadził). W ramach swoich obowiązków T. K. odśnieża drogę przy domu, przynosi też drewno do kominka. W ramach czynności opiekuńczych małżonka T. K. - M. K., przygotowuje posiłki, sprząta, czasami pomaga małżonkowi przy ubieraniu się, podaje leki. T. K. w oświadczeniu z dnia 5 stycznia 2021 r. wskazał, że samodzielnie chodzi do toalety oraz innych pomieszczeń. Może pozostać w domu bez opieki do 5 godzin. Od 3 lat jego stan zdrowia wymaga opieki żony. Czynności, które jego żona wykonuje w ramach opieki to: golenie co drugi dzień, obcinanie paznokci raz w miesiącu, codzienne smarowanie kremami, codzienne przygotowywanie ubrań, pomoc w mierzeniu ciśnienia i cukru, pomoc w kontaktach z lekarzami, załatwianie spraw urzędowych. Małżonka prowadzi gospodarstwo domowe: sprząta, gotuje, prasuje, robi zakupy, przynosi opał przy jego wsparciu. Odśnieżanie dojścia do posesji należy do jego obowiązków. Koszeniem trawy zajmuje się małżonka.

Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko organów, że opisana w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Brak jest bowiem bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem a niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/1). A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia: stała lub długoterminowa, wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; z dnia 2 lutego

2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).

Z ustalonego powyżej stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącą opieka nad mężem, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających męża w jego codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zgodzić się należy z organami, że skarżąca wykonuje w zasadzie czynności dnia codziennego związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z mężem. Do czynności tych należą: sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, koszenie trawy.

Z opisu zakresu sprawowanej opieki wynika natomiast, że skarżąca wspiera męża w chorobie jedynie w niewielkim rozmiarze. Czynności te polegają na: mierzeniu ciśnienia i poziomu cukru we krwi, pomocy przy niektórych czynnościach higienicznych (golenie, obcinanie paznokci), pomocy przy kontaktach z lekarzami, przygotowaniu leków, pomocy w pisaniu i czytaniu. Czynności te, co do zasady, mogą być wykonane rano i wieczorem (podanie śniadania i kolacji, leków, pomiary ciśnienia i cukru we krwi) lub wczesnym popołudniem (podanie obiadu). Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykonywane mogą być poza godzinami zatrudnienia, tak jak to odbywa się powszechnie w szeregu innych gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących domowników pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze. Choć oczywiście nie tylko czynności związane bezpośrednio z opieką nad osobą niepełnosprawną wchodzą w zakres "opieki", w rozumieniu omawianego przepisu, nie można nie zauważyć, że skarżąca, mieszkając z mężem, także dla siebie musi robić zakupy, sprzątać, prać, czy gotować. Trudno zatem uznać, by wymienione czynności były tylko i wyłącznie wykonywane z uwagi na potrzeby męża.

Podkreślenia wymaga okoliczność, że mąż skarżącej pomimo posiadania orzeczenia, w którym wskazano, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, jest w stanie samodzielnie jeść i pić, nie napotyka na trudności w zakresie higieny i fizjologii, jest w stanie poruszać się samodzielnie w obrębie domu, nadto, jak wynika z jego oświadczenia oraz wywiadu środowiskowego, jest na tyle sprawy, żeby samodzielnie odśnieżać drogę do swojej posesji, czy też pomagać żonie przy przynoszeniu drewna do kominka. Znamienne jest również to, że pomimo posiadania orzeczenia o znacznej niepełnosprawności, w którym wskazano, że wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie z dnia 20 czerwca 2013 r., gdzie podano, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2013 r.), orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji (orzeczenie z dnia 22 stycznia 2020 r., gdzie wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała na dzień 1 września 2019 r.) oraz orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy (orzeczenie z dnia 19 marca 2020 r.), skarżący był zatrudniony na pełen etat w A. Sp. z o. o., gdzie od 17 października 2016 r. do 30 września 2020 r. wykonywał pracę: pomocnik przy pracach konserwacyjnych.

Konkludując, skoro z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że mąż skarżącej nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi, to ustalenia te mają bezpośredni wpływ na możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Słusznie organ pierwszej instancji wywiódł, że przy sprawnej organizacji opieki nad mężem skarżąca jest w stanie pogodzić obowiązki zawodowe z koniecznością zapewnienia mężowi opieki. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że opieka żony nad niepełnosprawnym mężem wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie, wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy.

Powyższej oceny nie mogła zmienić argumentacja przytoczona w skardze. Podkreślić należy, że nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych.

Zdaniem Sądu, ocena zaistnienia przesłanek omawianego przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie, jest prawidłowa. Ocena ta nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zasadnie organy wskazały na brak bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem w rozumieniu ww. przepisu ustawy. Uwzględniając rodzaj i charakter czynności, jakie wykonuje skarżąca, a także fakt, że przez większą część dnia mąż skarżącej radzi sobie samodzielnie, stwierdzić należy, że skarżąca może podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

W rezultacie należy przyjąć, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie sprawy Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).