Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 916/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa Tartak - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Minister Środowiska decyzją z dn. [...].02.2003 r., oznaczenie [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z dn. [...].08.2002 r., oznaczenie [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności Orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dn. [...].11.1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa: Tartak - Spadkobierców E. G., pow. P.

W uzasadnieniu swej pierwszej decyzji Minister zaznaczył, że Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w R. zarządzeniem z dn. [...].11.1946 r., (opubl. w wykazie nr 8 w Dz. Wojew. nr [...] z dn. [...]12.1946 r., poz. 23) zakwalifikował przedsiębiorstwo "[...], pow. P." do przejęcia na podstawie art. 3 ust. 1 lit. A i B ustawy z dn. 3.01.1946 r. O przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. nr 3, poz. 17 ze zm.). Wniesione wówczas zarzuty przez pełnomocnika żony E. G. –S. G. (vel. K. K.), postanowieniem owej Komisji z dn. [...].08.1947 r. nie zostały uwzględnione, z uwagi na ocenę biegłego inż. S. który uznał, że zdolność zatrudnienia przedsiębiorstwa tartacznego wynosi [...] pracowników na jedną zmianę. Postanowienie to zaskarżył pełnomocnik S. G. do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W., po zapoznaniu się m. in. z opiniami biegłych, zatwierdziła zaskarżone postanowienie. Wówczas przedłożono Ministrowi Leśnictwa wniosek o przejęcie i ten orzeczeniem nr [...] z dn. [...].11.1948 r. przejął na własność Państwa przedmiotowe przedsiębiorstwo na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 powołanej ustawy z dn. 3.01.1946 r. Natomiast orzeczenie Ministra Leśnictwa z dn. [...].11.1950 r. zatwierdziło sporządzony w dn. [...].03.1949 r. przez Dyrekcję Lasów Państwowych Okręgu R., wyznaczoną do objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa, protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa młyn gospodarczy i tartak spadkobiercy E. G. w K..

Minister Środowiska podkreślił, że przedmiotowe przedsiębiorstwo tartaczne posiadało jako zakłady dodatkowe skrzynkarnię i tokarnię do wyrobu galanterii i powołał się na sporządzone przez Dyrekcję Lasów Państwowych Okręgu R. na podstawie wzoru dr F. Centralnego Urzędu Planowania, obliczenie możliwości zatrudnienia w tartaku i skrzynkami, które określono na [...] osób bez zarządu i stróży. Jeśli uwzględnić by dodatkowo pracowników transportowych, sezonowo zatrudnianych w liczbie ok. [...] osób,

zatrudnienie w przedsiębiorstwie tym wzrosłoby do [...] pracowników, również bez zarządu i stróży. Minister powołał się także na orzeczenie biegłego inż. S., uprzednio przytaczane.

W decyzji wydanej, po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister wskazał wyraźnie, że przepis art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dn. 3.01.1946 r. O przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej stanowił, iż upaństwowieniu podlegały przedsiębiorstwa przemysłowe, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników, który to warunek przedmiotowe przedsiębiorstwo spełniało, za czym przemawiają przytoczone opinie biegłych. Podstawą owego przejęcia, wbrew twierdzeniu strony skarżącej nie był natomiast stan zatrudnienia wynikający z protokołu zdawczo-odbiorczego z dn. [...].03.1949 r., który jako łączne zatrudnienie w młynie i tartaku w 1939 r. wskazywał [...] pracowników. Za podstawę oceny należało bowiem, zgodnie z zapisem ustawowym, przyjąć zdolność zatrudnienia, a nie stan zatrudnienia w określonej dacie, nawet jeśli pełnomocnik skarżącej uważa, że nie można przyjąć takiego domniemania na niekorzyść właściciela.

Jednocześnie Minister zauważył, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania Sądu Grodzkiego w P., który stwierdził tylko, że młyn nie kwalifikował się do upaństwowienia.

Skarżąca Jadwiga S., w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuciła zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska z dn. [...].02.2003 r. naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kpa przez nie podanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału. Miała ona polegać na nie przyjęciu protokołu zdawczo-odbiorczego z [...].03.1949 r. za główny dokument wskazujący realną liczbę zatrudnionych w obu przedsiębiorstwach oraz pominięcie stwierdzenia z owego protokołu, iż zdolność przetwórcza tartaku w 1939 r., przy 16-godzinnym dniu pracy wynosiła [...] m 3 drzewa. Zdaniem skarżącej, Minister nie dokonał koniecznych rozróżnień na dwa niezależne przedsiębiorstwa młyn i tartak i nie dokonał podziału ilości pracujących tam osób, w całości przypisując je tartakowi. Skarżąca zaznaczyła, że tartak pracował na dwie zmiany. Skarżąca zarzuciła również Ministrowi błędną wykładnię art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dn. 3.01.1946 r. O przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz rażące naruszenie art. 35 § 3 Kpa, przez rozpoznawanie sprawy latami.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie

wykazując, iż podniesione w skardze zarzuty są całkowicie bezpodstawne, a zaistniała zwłoka w rozpoznaniu sprawy była spowodowana dużą ilością tego rodzaju spraw rozpatrywanych przez Ministerstwo i ich skomplikowanym charakterem, jednocześnie zaznaczył, że owo opóźnienie nie miało wpływu na treść decyzji podejmowanych w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Wniesiona skarga nie może zostać uwzględniona.

W ocenie Sądu należy uznać za prawidłowe ustalenia poczynione przez Ministra Środowiska zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji własnej, a co za tym idzie zapadłe rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.

Z protokołu spisanego w dniu [...].07.1947 r. w sprawie orzeczenia biegłego przysięgłego inż. Z. S., opisującego stan techniczny tartaku, jego maszyn oraz obliczającego normę zatrudnienia w tartaku jednoznacznie wynika, że zdolność zatrudnienia wynosiła [...] robotników i pracowników, w tym trzech pracowników umysłowych. Biegły dokonując ustalenia normy zatrudnienia tartaku nie uwzględnił zatrudnienia przy obsłudze maszyn, które stanowiły wyposażenie tartaku, jednakże po jego przejęciu przez Dyrekcję Lasów Państwowych zostały wymontowane i przeniesione do innego tartaku państwowego. Dotyczy to wyrównywarki oraz trzechstronnej heblarki. Należy zatem przyjąć, że ich istnienie w przejmowanym tartaku zatrudnienie to odpowiednio by zwiększyło. Protokół ten wymieniając maszyny wskazał wyłącznie maszyny służące do produkcji tartacznej za wyjątkiem maszyny parowej, która napędzała zarówno tartak, jak i młyn o wspólnej transmisji (odrębne siłownie o wspólnej transmisji). Biegły dokonał obliczenia zdolności zatrudnienia przyjmując wydajność obu traków na podstawie ustalonych norm zatrudnienia w przemyśle tartacznym z dnia [...].02.1947 r. w C.U.P. wg stosownego wzoru. W kolejnym protokole z posiedzenia Wojewódzkiej Komisji w R. do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z dnia [...].08.1947 r. obliczenia przyjęte przez biegłego S. w jego obecności i przy udziale pełnomocnika byłej właścicielki tartaku i młyna, weryfikował przedstawiciel Dyrekcji Lasów Państwowych inż. G., inspektor zakładów przemysłowych. Uznał on, iż obsługa tartaku wymaga [...] pracowników umysłowych, a nie [...] na jedną zmianę oraz, że dodatkowo zatrudnianych jest cyklicznie w okresie wiosennym i jesiennym do spławu i transportu drzewa przeciętnie [...] pracowników. Biegły inż. S. oświadczył wówczas, że stan maszyn jest dobry (zużycie czysto amortyzacyjne).

Mając te ustalenia na względzie tartak został upaństwowiony i choć niejednogłośnie Komisja postanowiła przedstawić właściwym ministrom wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu obu przedsiębiorstw.

W oparciu o tę opinię biegłego S. oraz o ustalenia Komisji doszło do przejęcia obu przedsiębiorstw. W swej decyzji z dnia [...],08.2002 r. Minister Środowiska stwierdził wydanie orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...].11.1950 r. w części dotyczącej przedsiębiorstwa - młyn z naruszeniem prawa oraz stwierdził nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dn. [...].11.1948

r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa: młyn oraz odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej przedsiębiorstwa - tartak. Odnośnie tartaku, jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, za udowodnioną uznał przytoczoną zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę w tym przedsiębiorstwie, podaną przez biegłego S., a następnie dodatkowo powiększoną podczas ustaleń Wojewódzkiej Komisji w R. do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw.

W ocenie Sądu nie jest słuszny zarzut pełnomocnika skarżących, iż Minister Środowiska nie dokonał podziału ilości pracujących tam robotników na oba przedsiębiorstwa, a w całości przypisał ich tartakowi. Wręcz przeciwnie przedmiotem ustaleń biegłego, a następnie Komisji było wyłącznie zatrudnienie w tartaku (przy urządzeniach należących do jego produkcji), bo początkowo wyłącznie tartak zamierzano przejąć. Wskazuje na to wyraźnie zapis protokołu Komisji, a także fakt, iż o zatrudnieniu biegły S. wypowiadał się też wyłącznie odnośnie tartaku. Podniesione zarzuty byłyby zatem słuszne, gdyby odmówiono stwierdzenia nieważności przejęcia owego młyna, bowiem stanu zatrudnienia w nim w ogóle nie obliczano, nie zamierzając początkowo go przejmować. Jak wynika z protokołu, dopiero fakt wspólnej transmisji, bliskość położenia oraz wpis do wspólnej księgi wieczystej zadecydowały o przejęciu młyna jako "przedsiębiorstwa ubocznego", niemal w ostatniej chwili. Co się zaś tyczy tartaku - jako przedsiębiorstwo, które od początku miało zostać przejęte zostało poddane ocenie biegłego.

Zarzuty pełnomocnika skarżącej można by uznać jedynie w sytuacji, gdyby za podstawowy dokument można było przyjąć wskazywany przez pełnomocnika skarżącej protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa młyn gospodarczy i tartak spadkobierców E. G. W nim bowiem istotnie zaznaczono, że łączna liczba zatrudnionych tam pracowników w 1939 r. na jedną zmianę wynosiła około [...] pracowników (cyfra poprawiana na bardzo niewyraźnej kopii tego dokumentu, dostarczonej w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika skarżącej, gdy Archiwum Akt Nowych poinformowało, że nie odnalazło tego dokumentu). Jednakże jak stanowił art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3.01.1946 r. O przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej - za odszkodowaniem Państwo przejmowało na własność przedsiębiorstwa przemysłowe, nie wymienione pod lit. A, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Ustawodawcy nie chodziło zatem o ilość zatrudnienia w konkretnej dacie, jak sugerował pełnomocnik skarżącej, ale o zdolność zatrudnienia, potencjalną jego możliwość przez dane przedsiębiorstwo, dysponujące określoną ilością maszyn, o określonym stanie technicznym. Z tego względu stan zatrudnienia wynikający z owego protokołu zdawczo-odbiorczego nie jest w sprawie ważący, o czym przesądza brzmienie przepisu art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3.01.1946 r. Na marginesie można

wspomnieć jedynie, iż niezależnie od potencjalnych możliwości produkcyjnych przedsiębiorstwa jego właściciel każdorazowo, zgodnie z zasadami gospodarki wolnorynkowej, dostosowywał ilość produkcji do aktualnej koniunktury na produkowane wyroby, co niewątpliwie wpływało na wahania ilości produkcji w poszczególnych okresach.

Mając na względzie przytoczone rozważania uznać należy, iż Minister Środowiska zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji własnej prawidłowo przyjął potencjalny stan zatrudnienia w tartaku przekraczający 50 osób na jedną zmianę za okoliczność udowodnioną i z tego względu odmówił stwierdzenia nieważności Orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dn. [...].11.1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa: Tartak - Spadkobierców E. G. – K., pow. P., poprawnie, wyczerpująco stanowisko swe uzasadniając oraz wskazując podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. W oparciu o zebrane dokumenty i materiały w sprawie należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącej, zgłoszonego w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) o odroczenie rozprawy w celu przedstawienia jeszcze niesporządzonego opracowania dotyczącego potencjalnej ilości osób, które mogły zostać wówczas zatrudnione w przedmiotowym tartaku. Dowody takie winny być sporządzone już w postępowaniu administracyjnym, toczącym się przed organami administracji publicznej, tak by mogły się one ustosunkować do wniosku strony skarżącej o uzupełnienie postępowania administracyjnego w tym zakresie. Sąd natomiast bada legalność rozstrzygnięcia tych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadzi tylko postępowanie dowodowe uzupełniające i wyłącznie w oparciu o dowody z dokumentów, a zamierzone przez stronę skarżącą opracowanie miałoby charakter opinii. Wniosek w tym przedmiocie pełnomocnik skarżącej powinien zgłosić już w postępowaniu administracyjnym, a nie dopiero na trzecim terminie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Na marginesie przyznać jednakże należy niewątpliwą przewlekłość postępowania administracyjnego przed Ministrem Środowiska, zarzucaną przez pełnomocnika skarżącej.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji.