Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 799/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1, art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 245
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi C.N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020r. poz. 256, dalej: "K.p.a."), w związku z § 13v ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015 poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"), w związku z art. 3 ust. 2 pkt. 10 Ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich ( Dz. U. z 2019 r. poz. 477 ze zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych") po rozpatrzeniu odwołania C. N. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w S. Nr [...] [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, wydanej w dniu [...] czerwca 2020 roku przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w S. .

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] listopada 2019 roku do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynął wniosek C. N. (dalej: "wnioskodawca" "strona", "skarżący") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy. Strona we wniosku wskazała, że wnioskuje o pomoc publiczną. Wraz z wnioskiem wnioskodawca złożył protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez właściwą Komisję, polisę ubezpieczeniową wraz z opłatą za nią.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał [...] lutego 2020 r. stronę do złożenia wyjaśnień i dokumentów w sprawie nieścisłości danych zawartych w protokole z szacowania szkód, ponowione dnia [...] lutego 2020 r.

W dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał ww. decyzję o odmowie przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego wskazał, że straty w uprawie rolnika oszacowane przez Komisję nie mogły zostać uznane jako straty wywołane przez zjawisko suszy zgodnie z danymi Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa-Państwowy Instytut Badawczy w P. (dalej: "IUNG").

W uzasadnieniu powołał przepisy rozporządzania RM a także przepisy ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 października 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w okresie sześciodekadowym od 1 sierpnia 2019 do dnia 30 września 2019 r. (Dz. Urz. MRiRW z 2019 r. poz. 84).

Kwestionując zasadność podjętego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR rozstrzygnięcia wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania strony, wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 13v ust.1 rozporządzenia RM, art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i podał, że na podstawie danych IUNG na działkach strony (kategoria gleby II) nie stwierdzono w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do 30 września spadku klimatycznego bilansu wodnego (KBW), poniżej wartości określonej dla zboża ozimego i buraka cukrowego. Organ odwoławczy podał, że KBW wyraża różnicę pomiędzy opadem atmosferycznym a ewapotranspiracją (proces ulatniania się wody do atmosfery wskutek parowania terenowego –ewaporacji- oraz transpiracji roślin i sublimacji) potencjalną.

Organ odwoławczy podał, że stwierdzone przez Komisję szkody na terenie gospodarstwa strony nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą

w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i rozporządzenia RM albowiem Komisja nie zastosowała się do wytycznych, w których wskazano na definicję suszy. Komisja winna na podstawie definicji suszy szacować straty w gospodarstwie producenta rolnego po sprawdzeniu kategorii glebowych. Mapy kategorii glebowych dostępne są na stronie IUNG w odniesieniu dla działek ewidencyjnych w danym obrębie gminy.

Skoro sporne grunty strony zlokalizowane są w powiecie [...], gminie S., obrębie S. (dz. ew. nr [...]), a strona zadeklarowała na nich pszenicę zwyczajną ozimą (dz. ew.nr [...]), buraki cukrowe na korzeń (dz. ew. [...]), żyto ozime (dz. ew. [...]) a wszystkie sporne grunty strony zostały przez IUNG zakwalifikowane do kategorii gleb II, to brak było podstaw do przyznania wnioskowanego odszkodowania.

Działając w imieniu skarżącego pełnomocnik zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2020 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

§ 13v ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 3 ust. 2 pkt 10 ust. 4 i 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich przez ich błędną interpretację i:

- uznanie, że występujące szkody w uprawach wnioskodawcy nie były spowodowane zjawiskiem suszy;

- szkoda spowodowana suszą może być ustalona wyłącznie wynikami badań IUNG;

2. przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 §1 oraz art. 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z §13c ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, m.in.

- przez nie dość wnikliwe rozważenie przez organy czy wykonany przez IUNG w P. klimatyczny bilans wodny sporządzony został w sposób rzetelny,

- poprzez przyjęcie, iż tylko Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w P. jest wyłącznie władny do ustalenia Klimatycznego Bilansu Wodnego oraz określania zjawiska suszy na poszczególnych terenach w kraju oraz niewyjaśnienia pojawiających się w sprawie wątpliwości co do rzetelności przedmiotowego bilansu, chociażby na podstawie odmiennych ustaleń poczynionych przez Komisje powołane do spraw szacowania szkód w uprawach spowodowanych zjawiskiem suszy przez Wojewodę Z.;

- nie danie przymiotu wiarygodności dokumentowi urzędowemu jakim jest protokół z szacowania skód w uprawach skarżącego przy jednoczesnym braku wykazania aby dokument ten został sporządzony w sposób wadliwy;

- poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu meteorologii oraz z zakresu szacowania szkód na okoliczność ustalenia rzeczywistego Klimatycznego Bilansu Wodnego na terenach prowadzonych upraw przez skarżącego uwzględniającego wszystkie czynniki powodujące, iż na tym terenie wystąpiło zjawisko suszy (jak chociażby wysokie temperatury w miesiącach czerwcu i lipcu 2019 r. - sięgające powyżej 30 stopni celcjusza).

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020r. oraz uchylenie decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibę w [...].

Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci opinii biegłego z zakresu szacowania szkód na okoliczność: wystąpienia w uprawach skarżącego szkody w uprawach rolnych przekraczających 30% powierzchni/plonu danej uprawy w 2019 roku, przyczyny szkód powstałych w uprawach skarżącego którą było zjawisko suszy, nieprawidłowości ustaleń Klimatycznego Bilansu Wodnego sporządzonego przez IUNG w P. z uwagi na nie wzięcie pod uwagę wszystkich czynników na prawidłowe ustalenie tego bilansu wpływających oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W piśmie procesowym dodatkowo skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2019 r. oraz z artykułu z domeny [...]

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do odmiennej oceny przez organy administracji i producenta rolnego możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w jego gospodarstwie rolnym szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.

Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy organy wskazały, że pomoc nie może być przyznana z uwagi na to, że straty w uprawie rolnika oszacowane przez Komisję nie mogły zostać uznane jako straty wywołane przez zjawisko suszy zgodnie z danymi IUNG, w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy

o ubezpieczeniach upraw rolnych, do której to odsyła przepis § 13v ust. 1 rozporządzenia RM.

Zdaniem skarżącego, niezasadnie organy odmówiły mocy dowodowej załączonemu przez niego do wniosku o przyznanie pomocy protokołowi Komisji z tytułu oszacowania szkody dla działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], która dokonała szacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym, przez co niezasadnie został on pozbawiony pomocy, która jest dla jego gospodarstwa niezbędna. Wywodzi bowiem, że szkoda nie musi być ustalana wyłącznie wynikami badań IUNG a powołując się na te wyniki organy Agencji winny rozważyć rzetelność wykonanego przez IUNG bilansu wodnego. Ponadto zdaniem skarżącego to nie do niego należy poprawa protokołu z oszacowania szkód.

Mając na uwadze art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ale w granicach zaskarżenia.

Mając na uwadze zakres zaskarżenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły straty spowodowane suszą, zawarte są zarówno w aktach prawa krajowego jak i w aktach prawa unijnego. Tym samym, określenie warunków koniecznych, których spełnienie jest niezbędne przy ubieganiu się o przyznanie pomocy z tego tytułu, wymaga odwołania się do obu rodzajów aktów prawnych.

Zgodnie z art. 4 i nast. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR", podmiotem właściwym w sprawach szeroko rozumianego wpierania rolnictwa

i obszarów wiejskich jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, prawodawca krajowy zawarł delegację ustawową, stosownie do której szczegółowe zasady realizacji powierzonych Agencji zadań dookreślają przepisy wydanego przez Radę Ministrów rozporządzenia.

Korzystając z powyższej delegacji, Rada Ministrów wydała ww. rozporządzenie. Zgodnie z brzmieniem § 13v ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia RM, w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych, i na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy oraz jednocześnie będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L.193.1); dalej: "rozporządzenie nr 702/2014".

Stosownie także do § 13v ust. 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze; dalej: "rozporządzenie nr 1408/2013", oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

W myśl § 13v ust. 4 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

W § 13v ust. 5 rozporządzenia RM, wskazane zostały wymogi jakie ma spełniać wniosek producenta rolnego o przyznanie pomocy, zaś w § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia RM wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.

Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/2014, do którego odwołuje się przytoczony § 13v ust. 2 rozporządzenia: "niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej" oznacza: "niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie:

a) produkcji z ubiegłych trzech lat; lub

b) średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej."

Z kolei, wskazana w § 13v ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, szkoda spowodowana suszą, zgodnie z art. 3 ust. pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, to szkoda spowodowana wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Określenie wartości wymienionych w tym przepisie następuje stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, z którego wynika, że minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej (BiP) urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez IUNG.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że suszą w rozumieniu ustawy

o ubezpieczeniach upraw rolnych jest tylko stan ustalony na podstawie danych IUNG (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2347/18, z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1244/18).

Podsumowując, wskazać należy, że - stosownie do przywołanych przepisów

i powołanego orzecznictwa - pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

1) w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej

z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej

i najniższej (warunek wynikający z art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/1014);

2) wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BiP urzędu obsługującego tego ministra (warunek wynikający z § 13c ust. 1 rozporządzenia w zw.

z art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych);

3) ubiegający się o przyznanie pomocy złożył wniosek zawierający elementy określone w § 13c ust. 5 rozporządzenia z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód (warunek wynikający z § 13c ust. 4 - 6 pkt 1 w zw. z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM). Zatem nie sposób podzielić zarzutów skargi, że to nie po stronie wnioskodawcy leży podjęcie czynności mających na celu złożenie załącznika tj. protokołu, który jest dokumentem na podstawie którego, co do zasady, udziela się wnioskowanej pomocy.

Rozwijając wymieniony powyżej warunek 2 należało również zauważyć, że stanowi on odwołanie do obiektywnego kryterium obowiązującego dla poszczególnych gatunków upraw i gleb na określonym terenie. Sąd podzielił stanowisko organów, że Komisje nie dokonują samodzielnego obliczenia KBW, ani oceny kategorii gleby z punktu widzenia KBW. Dane o obszarach, na których wystąpiła susza w uprawach uwzględnionych w ustawie, a które warunkują przyznanie pomocy są zobiektywizowane i pochodzą z urzędowych informacji IUNG. Informacje te są wiążące zarówno dla Komisji, jak i organów orzekających o pomocy. Weryfikacja przez Komisję, a następnie organ sprowadza się zatem do ustalenia czy w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach rolnych na danej działce, gdzie prowadzona była uprawa rośliny, została stwierdzona przez IUNG, w przynajmniej jednym okresie monitorowania susza, a w przypadku roślin niemonitorowanych bezpośrednio - dla upraw o zbliżonych warunkach wodnych.

W rozpoznawanej sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżący zgłosił dnia [...] listopada 2019 r. we wniosku o przyznanie pomocy wystąpienie suszy na gruntach o powierzchni [...] ha i [...] ha z czego [...] ha uprawy pszenicy ozimej ubezpieczonej, zaś w protokole przesłanym dnia [...] listopada 2019 r. do Agencji Komisja stwierdziła suszę na powierzchni [...] ha z czego [...] ha uprawy pszenicy ozimej ubezpieczonej i w protokole przesłanym do Agencji dnia [...] grudnia 2019 r. na powierzchni [...] ha z czego [...] ha uprawy pszenicy ozimej ubezpieczonej. Fakt, iż skarżący wnioskował o pomoc z tytułu straty z powodu suszy, wbrew zarzutom skargi, nie obligowały organów do prowadzenia postępowania w kierunku wykazania innej przyczyny wystąpienia szkody w gospodarstwie skarżącego.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że stan suszy na działkach, należy kwalifikować według IUNG a odpowiednio według tych danych na spornych zakwestionowanych działkach należących do kategorii gleb II a dotyczących uprawy zboża ozimego i buraka cukrowego, susza nie wystąpiła. Tej okoliczności nie zakwestionował skarżący, wywodzi jednak w skardze, że dane te nie są miarodajne jako nie uwzględniające wszystkich okoliczności wpływających na stan suszy.

Jednakże mając na uwadze przywołane i omówione ramy prawne do niniejszego sporu, w tym regulacje § 13v ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, art. 3 ust. pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych czy art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych nie sposób podzielić zarzutów skargi. Tym samym, skoro nie został stwierdzony stan suszy zgodnie z danymi przekazanymi przez IUNG, nie został spełniony warunek przyznania pomocy do zakwestionowanych gruntów, gdyż na spornych gruntach nie wystąpiła susza w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych.

W okolicznościach niniejszej sprawy, prawidłowo organy dokonały oceny przedłożonego protokołu i zakwestionowały jego ustalenia, jako niezgodne z ww. przepisami.

W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR. Stosownie do którego, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów K.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie.

Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 K.p.a., stanowiący że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona – w tym przypadku czy susza wystąpiła na zakwestionowanych działkach. Zgodzić należy się z organami, że protokół z oszacowania szkód, jako dokument podlegał ocenie organów łącznie z całym zebranym materiałem dowodowym w sprawie i zaistniały podstawy do podważenia ustaleń Komisji, co do zakwestionowanych działek zgłoszonych we wniosku z uwagi na to, że nie wystąpiła na nich susza według danych IUNG. Zdaniem Sądu, w przypadku dostrzeżenia nieprawidłowości protokołu organ ARiMR winien wezwać wnioskującego o pomoc do złożenia wyjaśnień i ewentualnie dokumentów dowodzących te wyjaśnienia. Bezspornie adresatem wezwania winien być wnioskujący o pomoc, protokół jest bowiem załącznikiem do wniosku o udzielenie pomocy i to wnioskujący składa dokumenty uprawniające do jej przyznania. Stąd zarzuty skargi są w tym zakresie nieuzasadnione. Jednocześnie wskazać należy, że żaden przepis rozporządzenia RM nie zawiera zakazu prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczności objęte protokołem oszacowania szkód, ani też nie stanowi wprost, że taki protokół stanowić ma wyłączne źródło dowodowe w sprawie o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej. Jeśli ustalenia protokołu oszacowania szkód są kwestionowane, to organ nie może uchylić się od przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności stwierdzone w tym protokole (por. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 514/17, WSA w Krakowie z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 233/16 i z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 465/14 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 157/16). Dlatego też zdaniem Sądu, protokół komisji szacującej straty jest dowodem, który podlega ocenie w ramach całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania pomocy finansowej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieprzeprowadzenia przez organ dowodu na okoliczność, czy na zakwestionowanych działkach wystąpiła susza. Wskazać należy, że obok danych o bilansie wodnym UING, którymi kierował się organ i był do tego zobowiązany (o czym była mowa), w aktach niniejszej sprawy znajduje się stosowne wezwanie organu skierowane do skarżącego z dnia [...].02.2020 r. i kolejne z dnia [...].02.2020 r. o złożenie wyjaśnień i dokumentów, wobec których skarżący pozostał bezczynny.

Skoro ww. przepisy określają, że organ ARiMR rozpoznaje wniosek rolnika, którego załącznikiem jest protokół Komisji a organ decyduje o przyznaniu pomocy finansowej, rolą jego jest dokonanie oceny protokołu Komisji na podstawie posiadanych danych i dowodów. Skoro obowiązujące przepisy wskazują wprost na podstawie jakich danych ustala się stan suszy to nie można stawiać skutecznie zarzutu organom, że nie badały rzetelności wyników badań czy nie ustaliły własnych kryteriów ustalania stanu suszy.

Organ ARiMR winien przyznać bez zbędnej zwłoki ww. pomoc producentowi rolnemu, co do powierzchni działek, na których wystąpiła susza. Przedmiotowa pomoc finansowa przeznaczona jest bowiem na kompensację szkód powstałych w gospodarstwie i winna być mu szybko przekazana. W przypadku zaś, gdy na zadeklarowanych przez producenta rolnego susza nie wystąpiła, organ ARiMR zobowiązany jest wydać stronie decyzję o odmowie przyznania pomocy. Zapoznanie się przez stronę ze stanowiskiem organu czy to pozytywnym (przyznanie pomocy), czy też negatywnym (odmowa przyznania pomocy), umożliwi jej podjąć stosowne działania, zapewniające ochronę jej praw, w tym mające na uwadze ewentualne zminimalizowanie poniesionych strat.

Zaznaczyć należy, że zasady przyznawania pomocy określone są

w regulacjach, które są organom i Komisji znane, tj. w art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014, a także w wytycznych z dnia 20 maja 2019 r. dla Komisji powołanych przez Wojewodę dotyczących ogólnych zasad szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Ponadto

w odniesieniu do powołanego przez skarżącego argumentu, jakoby nieuzasadnioną była odmowa przyznania wnioskowanej pomocy w sytuacji, gdy inni producenci rolni, sąsiadujący ze skarżącym, pomoc taką otrzymali, stwierdzić należy, że argumentacja ta również pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wystąpienie suszy podlega weryfikacji dla konkretnej działki ewidencyjnej, jest zatem oczywiste, że może więc zdarzyć się sytuacja, iż sąsiadujące ze sobą działki sklasyfikowane są do innej kategorii gleby i wystąpi na niej zjawisko suszy, a na innej nie. Należało bowiem mieć na uwadze, że według danych IUNG w gminie S. w 2019 r. dla upraw na zbożach ozimych, burakach cukrowych na glebach o kategorii II dla zakwestionowanych działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] susza nie wystąpiła i tym samym rolnicy posiadający gleby w innej kategorii np. I czy III dla uprawy zboża ozimego czy buraka cukrowego, na których susza wystąpiła uprawnieni byliby do otrzymania przedmiotowej pomocy. Jednakże skarżący gleb o kategorii I czy III nie posiadał. Tym samym za nieuzasadnione Sąd uznał podniesione w skardze w tym kontekście zarzuty naruszenia art. 8 K.p.a.

Sąd nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie żadnych naruszeń zarówno przepisów prawa materialnego, jak procesowego, w tym § 13v ust. 1 rozporządzenia, art. 3 ust. 2 pkt 10, ust. 4 i ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach uprawa rolnych, ani też art. 7, art. 8 ,art. 77§ 1, art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew zarzutom skarżącego organy właściwie ustaliły stan faktyczny oraz wskazały mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w uzasadnieniach decyzji, organy wyczerpująco wyjaśniły podjęte rozstrzygnięcie, opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym, odwołując się do wniosku o udzielenie pomocy finansowej, protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w tym przypadku wskazanej przez skarżącego suszy.

Odnośnie wniosków dowodowych, wskazać należy, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Sąd może przeprowadzić dowód z dokumentu na wniosek strony lub z urzędu o ile ma on charakter dowodu uzupełniającego i jego celem jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie określa o jaki dowód z dokumentu w sprawie chodzi, a więc urzędowy (art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.; dalej w skrócie: k.p.c.), czy prywatny (art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 245 k.p.c.). Przedmiotem dowodu, który może przeprowadzić sąd administracyjny mogą być zatem dwa rodzaje dokumentów. W tej sprawie pisma nazwanego "opinią biegłego" nie można traktować jako opinii biegłego albowiem nie została ona uzyskana w sformalizowanym postępowaniu a tylko na żądanie skarżącego poza trybem urzędowym, co zresztą wynika z jej treści. Z pewnością złożona opinia nie ma waloru uzupełniającego, skoro w postępowaniu administracyjnym nie była sporządzona opinia biegłego. W orzecznictwie zwraca się zresztą uwagę na niedopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w toku postępowania sądowego (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II FSK 1/10). Wskazuje się, że mając na uwadze treść art. 106 § 5 u.p.p.s.a. stwierdzić należy, iż opinia biegłego zgodnie z treścią i systematyką art. 308 k.p.c., nie może być zaliczona do dokumentów. Natomiast w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. przedmiotem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym mogą być jedynie dokumenty. Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Podobnie należy ocenić przedłożone pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skierowane do Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych wyjaśniające zasady opracowywania systemu monitorowania suszy rolniczej. Wskazać bowiem należy, iż przepisy polskiego prawa nie dopuszczają możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii (stanowiska), a wykładnię przepisów pozostawiają wymiarowi sprawiedliwości (vide wyrok NSA z dnia sygn. akt II FSK 482/09).

Również artykuł pod tytułem "kto może poprawić protokół po suszy" na tym etapie sprawy był zbędny, bowiem Sąd stwierdził, że stanowisko organów ARiMR wobec wskazanych regulacji prawnych, co do konieczności weryfikacji przez ARiMR zawartych w tym protokole danych jest zasadne.

Mając na uwadze powyższe, uznając, że w zaskarżonym zakresie decyzja nie narusza przepisów prawa, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., o oddaleniu skargi.