Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1351/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 kwietnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 49/21 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 49/21, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...].

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 26 sierpnia 2020 r. M.D. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad jej niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą – H.K.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] przyznano M.D. bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną H.K. Wobec powyższego istnieje negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej w skrócie "u.o.ś.r.").

W odwołaniu od w/w decyzji skarżąca podniosła, że sprawuje stałą opiekę nad siostrą, a zakres tej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.o.ś.r. wyklucza zaś możliwość pobierania obydwu świadczeń jednocześnie. Nie uniemożliwia natomiast wyboru świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich zostało już przyznane wcześniejszą decyzją. Wynika to bowiem wprost z art. 27 ust. 5 u.o.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 września 2020 r. nr [...] (pkt I) oraz odmówiło przyznania M.D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad H.K. (pkt II).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że H.K. jest panną, nie posiada dzieci i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalono, że ojciec H.K. również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast jej matka żyje i takiego orzeczenia nie posiada. Okoliczność ta wyklucza możliwość przyznania M.D. wnioskowanego świadczenia, gdyż stosownie do treści art. 17 ust. 1a pkt 1 u.o.ś.r., przyznanie tego rodzaju świadczenia innym osobom niż spokrewnione w pierwszym stopniu możliwe jest jedynie, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1a pkt 1 u.o.ś.r. w zw. z art. 2 i art. 18 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej, przepisy u.o.ś.r. mają na celu zapewnienie realnego wsparcia rodzinom opiekującym się osobami niepełnosprawnymi, stąd dokonanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na podstawie literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 1 u.o.ś.r. narusza przepisy prawa. Skarżąca podniosła, że jej matka ma 82 lata i obiektywnie nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną córką. Mając zatem na uwadze całokształt okoliczności sprawy, organ winien przyznać skarżącej wnioskowane świadczenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że z akt administracyjnych wynika, iż matka skarżącej sama wymaga opieki ze względu na stan zdrowia. Skarżąca nie spełnia jednak kryteriów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jej matka nie ma określonego znacznego stopnia niepełnosprawności w postaci stosownego orzeczenia. Przy czym w sprawie nie budzą wątpliwości okoliczności sprawowania przez skarżącą opieki nad siostrą, jak i pozostałymi członkami rodziny.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżącą należało poinformować o możliwości złożenia wniosku do właściwych organów o ustalenie stopnia niepełnosprawności dla J.K. Gdyby odmówiła podjęcia takiego działania, to istotnie stan faktyczny uzasadniałby odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc jednak pod uwagę, że w rodzinie skarżącej są dwie osoby, które mają orzeczony stopień niepełnosprawności, a także okoliczności dotyczące zdrowia matki skarżącej, elementem niezbędnym stanu faktycznego niniejszej sprawy było udzielenie skarżącej stosownych informacji, względnie ustalenie, że nie będzie ona podejmowała czynności o ustalenie stopnia niepełnosprawności swojej matki.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), co przełożyło się na zaistnienie wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego przez organy orzekające. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6 i 9 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji z uwagi na naruszenie tych przepisów postępowania, w sytuacji, w której nie było podstaw do takiego uchylenia, ponieważ organy nie tyko nie naruszyły zasady legalizmu, a wręcz przeciwnie, działały na jej podstawie.

Wskazując na powyższy zarzut skarżące kasacyjnie Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych oraz oświadczyło, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiło argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu. Wskazując na treść art. 17 ust. 1a pkt 1 u.o.ś.r. podało, że obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a także wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie – art. 617 § 1 oraz art. 128 i następne ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2086 ze zm., dalej w skrócie "k.r.o."). Z treści art. 132 k.r.o. wynika, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub, gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, z w/w takim stanem faktycznym nie mamy jednak do czynienia w przedmiotowej sprawie, ponieważ jedno z rodziców niepełnosprawnej H.K. – matka J.K. nie legitymuje się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności, które wykluczałoby ją z grona osób zobowiązanych do tej opieki. Sytuacja prawna skarżącej nie spełnia kryteriów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno na ojca, jak i na siostrę (oboje posiadają stosowne orzeczenie) z tego względu, że takiego stopnia nie ma jej matka. Zatem to ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia – rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Trafnie dominuje taki kierunek orzecznictwa sądowego, że ani organ, ani sądy administracyjne, nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego w rozpoznawanej sprawie przepisu, tj. art. 17 ust. 1a pkt 1 u.o.ś.r., którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada zatem celom ustawy. Dlatego też brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, gdy rodzice osoby niepełnosprawnej lub jedno z nich nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze, organy obu instancji nie mogły wyjść poza zakres w/w przepisu i wyczerpująco wyjaśniając motywy, jakimi się kierowały, miały obowiązek wydania kontrolowanych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Z uzasadnienia podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu wynika, że zdaniem Kolegium, z uwagi na jednoznaczną treść art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, gdy rodzice osoby niepełnosprawnej lub jedno z nich nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.

Świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2) przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., stanowiący podstawę wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, nie ingeruje w stosunki rodzinne. Nie zawsze jednak realizacja własnych obowiązków moralnych oraz prawnych wynikających ze stosunków rodzinnych będzie łączyła się z możliwością uzyskania świadczenia finansowanego ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1015/21, publ. CBOSA).

Aby przyjąć rozumienie przepisu, które jest konsekwencją pominięcia części regulacji ustawowej, argumenty systemowe i celowościowe powinny w sposób spójny i bezsporny wskazywać na zasadność takiego pominięcia. Taki zabieg interpretacyjny jest bowiem wykładnią wbrew dyrektywie interpretacyjnej per non est, zatem musi mieć bardzo silne uzasadnienie aksjologiczne i systemowe. Sytuacja taka w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi. Przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. pod względem językowym jest jasny i w konsekwencji pozwala na ustalenie znaczenia zawartej w nim reguły postępowania, a kontekst systemowy i aksjologiczny nie sprzeciwiają się literalnemu zastosowaniu tego przepisu.

W świetle art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. przyjąć należy, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy rodzice osoby wymagającej opieki (w tym przypadku siostry skarżącej) nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku opieki względem niej z uwagi na swój stan zdrowia – rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani Sąd, nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności obojga rodziców osoby wymagającej opieki (a więc osób spokrewnionych w pierwszym stopniu) – jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na inne osoby zobowiązane do alimentacji (w stopniu dalszym) – stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.

W związku z powyższym, niewłaściwa jest wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1a u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki – o sytuację, w której nawet jeden z rodziców osoby wymagającej opieki nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności tego rodzica do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nielegitymowanie się przez obojga rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Ustawodawca w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad niepełnosprawną osobą w pierwszej kolejności są jej rodzice, chyba że sami są niepełnosprawni w stopniu znacznym. Omawiana regulacja prawna nie budzi także wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność pomiędzy przepisami u.ś.r. a przepisami k.r.o. Oba akty przewidują bowiem powstanie prawa do świadczenia i obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Należy przy tym zwrócić uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym a sprawowaniem osobistej opieki, wskazując, iż w art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zaś osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do tego rodzaju świadczenia dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest bowiem niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o., dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi w postaci dostarczania środków utrzymania (por. np. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 371/21, publ. CBOSA).

Podkreślenia wymaga, iż ograniczenie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej. Kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wobec powyższego stanowiska, że literalnie rozumiany przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. nie pozwala na realizację norm i wartości konstytucyjnych, a względy systemowe i celowościowe w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosków odmiennych, niż argumenty wykładni językowej, co miałoby uzasadniać pominięcie warunku wprost wprowadzonego w ustawie. Podkreślenia wymaga, iż także wykładnia kompleksowa prowadzi do konkluzji, iż zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla dalszych krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy oboje rodziców osoby wymagającej opieki są niepełnosprawni w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez nich ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy (por. również wyroki NSA wydane w analogicznych sprawach dotyczących odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, kiedy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – wyroki z dnia: 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1184/21; 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 229/21; 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20; 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2422/20; 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19; 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20; 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18; 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1219/13; 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14; 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12; 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 575/21 oraz 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1015/21, publ. CBOSA).

W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej należało uznać za zasadny.

Mając na uwadze przedstawioną wykładnię w/w przepisu prawa materialnego i poczynione ustalenia faktyczne, organy nie miały w sprawie podstaw do informowania strony w zakresie wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i nie naruszyły przez to art. 6 i art. 9 k.p.a. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 207 § 2 w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a., uznając przypadek za szczególnie uzasadniony ze względu na przedmiot postępowania i fakt, że w orzecznictwie sądowym niewątpliwe występują rozbieżności dotyczące wykładni art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., co nie powinno rodzić konsekwencji finansowych dla obywateli.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.