Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1499/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 41
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 134 § 1, 141 § 4, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 246/11 w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 246/11 oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku podano następujący stan sprawy.

J. P. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie kosztów przeglądu kuchni gazowej w kwocie 200 zł, zakup nowej kuchni – 1200 zł, transport kuchni 50 zł, zainstalowanie jej w mieszkaniu 170 zł. Do wniosku dołączyła pismo Zakładu Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy z dnia 21 lipca 2010 r., w którym zawarto informację, że w czasie corocznego przeglądu instalacji gazowych w 2009 r. stwierdzono szczelność instalacji gazowej. Podnoszone przez J. P. zastrzeżenia co do koloru płomienia palnika mogą świadczyć o konieczności regulacji kuchni przez upoważnionego montera. Prace takie obciążają najemcę lokalu.

W związku ze złożonym wnioskiem, pracownik socjalny podjął w dniu 26 lipca 2010 r. próbę przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, w miejscu zamieszkania strony, jednakże wnioskująca o pomoc odmówiła wyrażenia zgody na jego przeprowadzenie. W piśmie z 27 lipca 2010 r. podniosła, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie u niej wywiadów środowiskowych co trzy tygodnie.

W tym stanie rzeczy decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania J. P. wnioskowanej pomocy społecznej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w związku z odmową wyrażenia zgody na aktualizację wywiadu środowiskowego, dochód strony ustalono w oparciu o dane pochodzące z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 czerwca 2010 r. w związku z rozpoznawaniem wniosku strony o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, opłatę czynszu oraz energii elektrycznej i gazowej. Dochód ten wynosił wówczas 959,85 zł i przekraczał kryterium dochodowe określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175., poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."), uprawniające do uzyskania pomocy finansowej na zasadach ogólnych.

W związku z powyższym organ podkreślił, że przyznanie obecnie wnioskowanych świadczeń mogło być rozpatrywane w kontekście szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 u.p.s., uprawniającego do przyznania pomocy osobom, których dochód przekracza ustawowe kryterium. W rozpoznawanej sprawie nie znaleziono jednak podstaw do uznania, że zgłaszana przez J. P. potrzeba stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, jak również nie znaleziono wystarczających okoliczności, które wskazywałyby na zasadność przyznania wnioskowanej pomocy. Przede wszystkim z przedłożonego przez stronę pisma ZGN nie wynika konieczność ponoszenia wydatków, o pokrycie których strona wnioskuje. Dokument ten bowiem jednoznacznie wskazuje, że instalacja gazowa w miejscu jej zamieszkania jest sprawna i bezpieczna. Ponadto, gdyby strona chciała dokonać najpierw przeglądu, a dopiero następnie wymiany kuchni gazowej, mogłaby to uczynić po znacznie niższych kosztach, niż te które wskazuje we wniosku. Pracownik socjalny ustalił bowiem, że koszt dokonania przeglądu kuchni gazowej wraz z dojazdem montera oscyluje w granicach 45 zł. Koszty demontażu i montażu nowej kuchni wynoszą zaś ok. 100 zł, a koszt najtańszej czteropalnikowej kuchni w sklepach Electro World wynosi 495 zł. Prezydent m.st. Warszawy podkreślił przy tym, że strona dysponuje stałymi własnymi dochodami i mimo prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego nie jest osobą samotną, gdyż posiada rodzinę, która deklaruje na jej rzecz pomoc. Jako przykład takiej pomocy organ wskazał uzyskaną przez J. P. w 2009 r. pomoc od rodziny w kwocie ok. 50 tysięcy złotych.

Dodatkowo organ wskazał, na ograniczone środki finansowej przeznaczone w budżecie na wypłaty zasiłków celowych, co uniemożliwia mu realizacje wszystkich wnioskowanych potrzeb. Podniósł przy tym, że średni miesięczny zasiłek celowy przyznawany w okresie od stycznia do lipca 2010 r. wynosił 130,45 zł dla osoby.

Prezydent m.st. Warszawy stwierdził nadto, że w sprawie istotne jest również to, że strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co jest jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym i może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Rozpoznając odwołanie J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy uznał, iż posiadanie kuchni gazowej należy uznać za niezbędną potrzebę życiową, o której mowa w art. 39 u.p.s., która uprawnia do uzyskania świadczenia w myśl art. 41 tej ustawy, a więc osobom niespełniającym kryterium dochodowego.

Zdaniem organu należy jednak przedtem ustalić, czy w konkretnej sytuacji życiowej zachodzi konieczność zaspokojenia takiej potrzeby, co następuje poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jego przeprowadzenie było niezbędne w celu ustalenia, czy zgłoszona potrzeba istnieje, a ponadto czy strona nie może uzyskać pomocy na ten cel z innego źródła. Konieczność przeprowadzenia wywiadu wynika też z art. 106 ust. 4 u.p.s. Odmowa zgody na jego przeprowadzenie jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania zasiłku na wskazany przez stronę cel. Kolegium uznało nadto, że przedwczesne są obecnie rozważania na temat zakupu nowej kuchni. Nie ma bowiem żadnego dowodu na to, że kuchenka wymaga naprawy, nie mówiąc o jej wymianie.

W skardze na powyższą decyzję J. P. zarzuciła SKO stronniczość przy rozpatrywaniu jej spraw i bezduszne trzymanie się przepisów ustawy. Podniosła konieczność niezwłocznego przeprowadzenia badania stanu technicznego kuchni przez osobę uprawnioną, a nie niekompetentnego pracownika socjalnego. Użytkowana przez nią kuchnia zamontowana została w 1970 r., a okres użytkowania wynosi 10 lat.

Skarżąca stwierdziła, że jej sytuacja materialna i zdrowotna znana jest pracownikom OPS od lat i nie ma potrzeby przeprowadzania u niej wywiadów środowiskowych co trzy tygodnie.

SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Oddalając tę skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulując uprawnienia osób do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności, wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Współpraca ta przejawia się między innymi w umożliwianiu organom prowadzącym postępowanie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, względnie aktualizacji uprzednio przeprowadzonego wywiadu, w toku którego ustalona będzie przede wszystkim aktualna sytuacja osobista i majątkowa osoby zawracającej się o udzielanie wsparcia jak również istotne okoliczności faktyczne, wskazujące na zaistnienie określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej przesłanek pozwalających organowi na przyznanie świadczenia. Brak zaś współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić, stosownie do art. 11 ust. 2 u.p.s. podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Za bezsporne uznał Sąd, że J. P. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie w jej miejscu zamieszkania wywiadu środowiskowego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, w związku z żądanym zakresem pomocy finansowej oraz zakreślonym przez stronę celem na jaki ma ona być przeznaczona (ocena stanu technicznego kuchni gazowej, zakup i montaż nowej kuchni oraz demontaż starej), zaistniała nie tylko konieczność ustalenia sytuacji osobistej i majątkowej strony, ale również konieczność zweryfikowania realności wskazywanej we wniosku potrzeby, tj. ustalenia czy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na zasadność przeprowadzenia badania stanu technicznego kuchni gazowej, ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia jej użytkownika, a w dalszej kolejności zakupu nowej. W świetle załączonego do wniosku dokumentu (tj. pisma Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami z dnia 21 lipca 2010 r. ), brak było podstaw do przyjęcia, że stan kuchni może budzić wątpliwości co do jej sprawności, co uzasadniałoby rozważenie przyznanie stronie, w trybie art. 41 u.p.s., choćby części z wnioskowanych świadczeń, np. zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie kosztów kontroli stanu kuchni przez specjalistę. Okoliczności te nie mogły być ustalone w oparciu o dane zawarte w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym ze stroną miesiąc wcześniej (wywiadzie z dnia 28 czerwca 2010 r.), gdyż przeprowadzany on był wówczas w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie pomocy na finansowej na zakup leków i pokrycie kosztów czynszu i opłat za energię elektryczną i gaz. Organ nie miał zatem, możliwości w oparciu o dane zawarte w tym wywiadzie ustalenia czy wskazywana obecnie potrzeba jest potrzebą realną, co w dalszej kolejności umożliwiłoby dokonanie oceny czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, warunkujący przyznanie stronie świadczenia, mimo przekroczenia przez nią kryterium dochodowego.

Sąd zaakceptował stanowisko SKO, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji tego wywiadu), jest niezbędnym elementem postępowania dowodowego w sprawach o przyznanie pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W tym stanie rzeczy podniesiony przez stronę zarzut nieuzasadnionego dążenia przez organy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed upływem trzech tygodni od ostatniego wywiadu Sąd uznał za nieusprawiedliwiony. Częstotliwość tych czynności wynika zaś z ilości wnoszonych przez stronę wniosków, a nie jak sugeruje to strona z szykan jej osoby.

Skład orzekający w pełni podzielił cenę SKO, iż uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s. Podnoszone zaś w piśmie procesowym z dnia 23 maja 2011 r. motywy jakimi kierowała się strona odmawiając wstępu do zajmowanego lokalu pracownikowi socjalnemu (lęk przed wpuszczaniem do domu obcych osób), nie mogą usprawiedliwiać braku zgody na przeprowadzenie wywiadu. Strona wnioskująca o pomoc społeczną musi się bowiem liczyć z tym, że uzyskanie pomocy Państwa wiązać się będzie również z koniecznością aktywnego jej uczestnictwa w czynnościach podejmowanych w tych sprawach przez organy administracji publicznej w ramach postępowania dowodowego.

Odmowa podjęcia współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, uprawniała zatem Prezydenta m.st. Warszawy do negatywnego załatwienia jej wniosku. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji, w ocenie Sądu, odpowiada prawu i nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego. Nie narusza więc również prawa utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy decyzja Kolegium. Ustalenia stanu faktycznego sprawy znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, a w toku rozpoznawania wniosku organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), zw. dalej P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. P., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparła o obie podstawy z art. 174 P.p.s.a. zarzucając:

naruszenie przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.:

1) naruszenie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wyrażające się w mylnym rozumieniu treści wskazanej normy prawnej, tj. poprzez niewłaściwe stwierdzenie, że ww. przepis nie znajduje zastosowania w sprawie skarżącej;

2) naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 tej ustawy poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, będące wynikiem braku merytorycznej i wymaganej analizy sprawy oraz niedostrzeżenia, iż organy prowadzące sprawę rażąco naruszyły art. 8 i 9 k.p.a.,

3) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w skardze, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny zasadności przyznania zasiłku celowego.

Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwijając te zarzuty stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił ustalenia organów, przyznając, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego w trybie art. 41 u.p.s.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezspornie wynika, że skarżąca jest osobą zaawansowaną wiekowo, schorowaną, której dochody, mimo że przekraczają minimum określone w ustawie pozwalają na dodatkowe wydatki i inwestycje poza opłaceniem czynszu, pokryciem kosztów zakupu lekarstw i innych niezbędnych do egzystencji produktów. Ponadto, biorąc pod uwagę, że ewentualne wadliwe funkcjonowanie kuchenki gazowej mogłoby spowodować zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko skarżącej, ale także innych mieszkańców budynku, należy uznać, że zachodziła sytuacja nadzwyczajna, która stanowi przesłankę przyznania świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s.

Należy przy tym nadmienić, że wymogów prawidłowej kontroli funkcjonowania kuchenki gazowej nie spełnia dokonanie przeglądu przez pracownika socjalnego, który nie posiada w tym zakresie wiadomości specjalnych. W sytuacji, gdy sprzęt kuchenny jest bardzo stary nie jest dostateczna także rutynowa kontrola dokonana na zlecenie zarządcy nieruchomości, ponieważ dotyczy ona całości instalacji i jest zwykle bardzo powierzchowna. Ponadto w niniejszej sprawie, jak wskazywała skarżąca w swojej skardze, kontrola dokonana na zlecenie zarządcy nieruchomości, była nierzetelna.

Z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia z art. 41 u.p.s. Sąd administracyjny badając legalność decyzji odmownej powinien był zbadać, czy ta odmowa była uzasadniona.

W świetle powyżej przedstawionych okoliczności, kiedy istniało ryzyko niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia obywateli, oczywiste jest, że organ administracji publicznej kierując się interesem społecznym i uzasadnionym interesem indywidualnym winien był przyznać specjalny zasiłek celowy przynajmniej na przeprowadzenie kontroli działania kuchenki gazowej należącej do skarżącej. Co do pozostałych żądań skarżącej powinien był orzec po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami k.p.a.

Odnośnie do naruszenia przepisów postępowania skarga kasacyjna wiąże naruszenie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. z niedostrzeżeniem, że organy prowadzące sprawę naruszyły rażąco art. 8 i 9 k.p.a.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarżąca co prawda w swojej skardze nie sprecyzowała dokładnie zarzutów pod względem prawnym, wskazując ogólnie na nierzetelność postępowania, jednak Sąd I instancji kierując się art. 134 § 1 P.p.s.a. winien być dostrzec rażące naruszenia przepisów k.p.a., które zgodnie z art. 14 u.p.s. mają odpowiednie zastosowanie w sprawach z zakresu przyznawania świadczeń pomocy społecznej. Organ administracyjny naruszył zasadę informowania wynikającą z art. 9 k.p.a., a zobowiązującą organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powody nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skarżąca powołuje się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 ("Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 1993, nr 4, s. 68), w którym zwrócono uwagę na konieczność informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, oraz następstwa naruszenia obowiązków organu jako przesłankę do uchylenia decyzji.

Organ administracji winien więc uprzedzić stronę o konsekwencji odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu niezależnie od przyczyny odmowy podawanej przez stronę. Ponadto zaawansowany wiek skarżącej i stan zdrowia pozwala uznać za uzasadniona odmowę wpuszczenia osób obcych przez osobę mieszkającą samotnie. Skarżąca zarzuca zaniechanie podjęcia przez organ czynności, których dokonanie nakładały na niego przepisy art. 8 i 9 k.p.a., tym bardziej że przeprowadzenie wnikliwego postępowania dotyczyło nie tylko bezpieczeństwa skarżącej lecz także innych mieszkańców budynku.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej upatruje w tym, że Sąd pominął w uzasadnieniu wyroku zarzuty zgłoszone przez skarżącą. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowano, że takie pominięcie stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (tak w wyroku NSA Ii FSK 1165/05 z dnia 5 września 2006 r. oraz z dnia 28 czerwca 2006 r. II OSK 407/06).

Brak dostrzeżenia przez Sąd I instancji rażących naruszeń prawa doprowadził do błędnego uznania, ze postępowanie w tej sprawie przeprowadzone było zgodnie z prawem i doprowadziło do nieuzasadnionego oddalenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia przepisów postępowania jak również naruszenia prawa materialnego.

Wskazany w pkt 2 skargi przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. zakreśla granice orzekania sądu pierwszej instancji. Sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd zobowiązany jest badać legalność zaskarżonego aktu w pełnym zakresie, natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem badania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji przepisu tego nie naruszył, ponieważ przy orzekaniu nie przekroczył granic danej sprawy, jak również dokonując kontroli nie przeoczył takich naruszeń prawa, które miałby według skarżącej popełnić organ administracji, a które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla prawidłowej oceny stosowania przepisów art. 8 i 9 k.p.a., których naruszenie przypisano w skardze Sądowi, koniecznym jest odniesienie się do istotnego w tej sprawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie Sąd pierwszej instancji podkreślił znaczenie tego przepisu, który uwzględnia konieczność współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej. Z uwagi na charakter spraw dotyczących sfery osobistej, w których ustalenie stanu faktycznego i dobór środków pomocowych może nastąpić tylko przy aktywnym współdziałaniu strony i organu ustawodawca brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej opatrzył sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia. Przepisy proceduralne ustawy o pomocy społecznej w art. 106 ust. 4 zawierają bezwzględny nakaz w sprawach o świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz w sprawach cudzoziemców, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Bezspornym jest, że w sprawie niniejszej z uwagi na postawę skarżącej nie było możliwe przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, który w sytuacji – gdy w świetle załączonego do skargi pisma Zakładu Gospodarki Nieruchomościami z dnia 21 lipca 2010 r. budziła wątpliwości konieczność wymiany kuchni – był niezbędny do wyjaśnienia sprawy.

Z materiału sprawy wynika, że odmowa ta podyktowana była ze strony skarżącej tym, że wcześniej u niej takie wywiady przeprowadzano. Z akt postępowania wynika także, iż skarżąca jest osobą często korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej, a ta forma zbierania materiału dowodowego, jakim są dane z wywiadu, była jej niewątpliwie znana, skoro sprzeciw wzbudziła częstotliwość ich przeprowadzania.

Błędnie zatem w skardze kasacyjnej wywodzi się, że organ naruszył przepisy art. 8 i 9 k.p.a. nie pouczając strony o skutkach odmowy udzielenia wywiadu środowiskowego. O takiej przyczynie odmowy udzielenia świadczenia orzeczono w decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r. Znając powód odmowy przyznania świadczenia strona w odwołaniu także zarzuciła zbyt częste przeprowadzanie wywiadów środowiskowych, a powtórzyła to również w skardze. Dopiero w piśmie procesowym pełnomocnika złożonym na rozprawie podano inny powód, a mianowicie obawę przed wpuszczeniem obcych osób do mieszkania.

Przy takiej postawie skarżącej, która świadomie odmówiła udziału w czynności procesowej, niezbędnej do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę uznało odmowę przyznania świadczenia za zasadną. Uchylenie decyzji przy negatywnej postawie skarżącej, nie mogło bowiem doprowadzić do wydania odmiennej w treści decyzji.

W przedstawionych okolicznościach sprawy nie można przyjąć – jak twierdzi skarżąca, że doszło do naruszenia art. 8 i 9 k.p.a., a tym bardziej rażącego naruszenia tych przepisów.

Jako nietrafny ocenił Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem Sąd odniósł się do istotnych okoliczności oceniając przeprowadzone postępowanie zarówno w aspekcie materialnoprawnym jak i procesowym.

Nieodniesienie przez Sąd do zarzutów skargi stronniczego i "bezdusznego trzymania się przepisów" wobec – niemożności przeprowadzenia postępowania dowodowego, co było głównym powodem niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia – nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie wskazuje zresztą jakie konkretne zarzuty zostały pominięte przez Sąd oraz nie uzasadnia, że pominięcie tych zarzutów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 41 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny również odmówił mu trafności. Decyzja odmowna została bowiem wydana na skutek przeszkody procesowej uniemożliwiającej ustalenie stanu faktycznego, co dopiero dawałoby podstawę do stosowania prawa materialnego.

W tej sprawie wskutek niemożności ustalenia stanu faktycznego i zweryfikowania żądań strony w konfrontacji z rzeczywistym stanem rzeczy w ogóle nie mogło dojść do subsumcji normy prawa materialnego, co w sposób wyraźny zostało wyartykułowane w zaskarżonym wyroku. W tej sytuacji zarzut naruszenia prawa materialnego ocenić należało jako chybiony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi strony wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez WSA w Warszawie, do którego pełnomocnik winien się w tym zakresie zwrócić składając oświadczenie, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).