Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 512/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 11
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi "N. " Spółka Jawna B. i, W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania Oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] października 2012 r. określił Spółce N. Spółka J. B., R. , W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r.

Organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy stwierdził, że wymienieni w decyzji kontrahenci spółki, nie realizowali dostaw złomu wskazanych w zakwestionowanych fakturach VAT. Zatem faktury wystawione przez te firmy nie dokumentują rzeczywistej dostawy towarów, w związku z czym zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a) ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej u.p.t.u.) nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego.

W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który ją oddalił wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn akt I SA/Bd 308/13. Złożoną przez stronę od powyższego wyroku skargę kasacyjną oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 2202/13.

Pismem z dnia [...] stycznia 2016r. spółka wniosła o wznowienie

postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z dnia [...] lutego 2013 r. z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej

w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."), tj. wydanie mającego wpływ na treść decyzji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. sygn. C-277/14, PPUH Stehcemp sp.j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi.

Po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] z uwagi na niewystąpienie przesłanki określonej wart. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej.

Wskutek złożonego przez stronę odwołania Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2016r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2013 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajną instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja było dotknięte którąś z kwalifikowanych wad enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że będący podstawą wniosku spółki przepis art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. W ocenie strony, w myśl powołanego przepisu, przesłankę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2013 r., stanowi wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14, w którym stwierdzono, że "Przepisy szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienionej dyrektywą Rady 2002/38/WE z dnia 7 maja 2002 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym (...), które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, iż faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, chyba że zostanie wykazane, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od podatnika, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż rzeczona dostawa wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku od wartości dodanej czego zbadanie należy do sądu odsyłającego."

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał całościowej analizy wskazanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod kątem jego wpływu na decyzję wymiarową, stwierdzając, iż treść orzeczenia nie obliguje organu do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w sposób odmienny od przyjętego w decyzji ostatecznej. Powyższego nie zmienia fakt nie przytoczenia przez organ pierwszej instancji tezy wyroku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem, że organ pierwszej instancji

w swej decyzji ograniczył się jedynie do zbadania jednej z tez uzasadnienia wyroku - punktu 49. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten dokonał bowiem kompleksowej oceny wpływu przedmiotowego orzeczenia na decyzję wymiarową z dnia [...] lutego 2013 r. Wykazał, iż wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-277/14 stanowi kontynuację dotychczasowej linii orzeczniczej. Wynika z niej, że pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niezmiennie uzależnione od tego czy w świetle obiektywnych przesłanek można ustalić, iż podatnik wiedział lub przynajmniej mógł wiedzieć, że w ramach zakwestionowanej przez organy transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub, że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, wiązała się z naruszeniem przepisów o podatku VAT. Przy czym nie można żądać od podatnika, aby ten dokonał ustaleń, do których nie jest zobowiązany, a które świadczyłyby o tym, czy miał on świadomość uczestnictwa w procederze oszukańczym w zakresie podatku VAT.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej analiza treści wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14

w żaden sposób nie uprawnia do wniosku, jakoby Trybunał zanegował potrzebę zachowania przez podatnika przezorności w doborze kontrahenta i podjęcia w tym zakresie odpowiednich działań sprawdzających.

Organ stwierdził, że rozpatrując złożony przez Spółkę wniosek z dnia [...] stycznia 2016 r. poddał ocenie okoliczności stanowiące podstawę wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] pod kątem świadomego uczestnictwa Spółki w procederze oszukańczym w zakresie podatku VAT, wskazując jednocześnie, iż decyzja organu odwoławczego była przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które uznały, że rozstrzygnięcie w niej zawarte jest zgodne z prawem

i oddaliły skargi Spółki. Organ przywołał przy tym fragmenty uzasadnień tych wyroków stwierdzające, że spółka nie dochowała należytej staranności, przy zakwestionowanych transakcjach i powinna i mogła przewidzieć, że nabywa złom z nielegalnego źródła i w ten sposób uczestniczy w przestępstwie.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wykazanie w decyzji ostatecznej przesłanek świadczących o świadomym uczestnictwie spółki w oszukańczym procederze

w zakresie podatku od towarów i usług lub co najmniej wiedzy spółki w tym zakresie, wypełnia wskazówki określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14. Zdaniem organu wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej bez wątpienia ma związek ze sprawą, jednakże nie wpływa na treść decyzji ostatecznej w sposób uzasadniający jej zmianę lub uchylenie.

W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej polegające na:

1) niezbadaniu w dostateczny sposób czy faktycznie wydany wyrok Trybunału

Sprawiedliwości oddziałuje na decyzję w taki sposób, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej;

2) nieuchyleniu decyzji organu pierwszej instancji mimo, że wyrok miał wpływ na treść decyzji wymiarowej. Zdaniem skarżącej analiza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 prowadzi do wniosku, że Trybunał Sprawiedliwości uznał za niezgodny nie jeden przepis polskiego prawa podatkowego, lecz te wszystkie przepisy, które normują prawo do odliczenia podatku naliczonego, a które pozwalają na to, by odmówiono podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, w sytuacji, gdy:

1) miało miejsce dostarczenie towaru podatnikowi,

1) okaże się, że faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle

kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot

nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy

towarów.

W opinii strony, to że Trybunał Sprawiedliwości nie wymienił tych wszystkich przepisów, lecz wskazał je poprzez ogólne odesłanie do nich, nie może mieć znaczenia dla ustalenia, że uznał on za niezgodną z prawem unijnym pewną grupę przepisów, które jest stosunkowo prosto zlokalizować, bowiem chodzi tu o grupę przepisów pozwalającą na odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji opisanej w sentencji wyroku. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ podatkowy drugiej instancji

przyjął, że ww. wyrok nie uznał, by jakikolwiek przepis polskiego prawa został uznany za niezgodny z prawem unijnym.

Strona wskazała ponadto, że w zaskarżonej decyzji uznano, iż w wyroku Trybunału Sprawiedliwości nie uznano przepisów prawa polskiego za niezgodne z prawem unijnym, a wręcz uznano je za zgodne z nim i to w sytuacji gdy pozwalają na odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego tylko z tej przyczyny, że podatnik nie dokonał sprawdzenia swojego kontrahenta. Tymczasem z wyroku tego wynika wprost, że jest odwrotnie, niż twierdzi organ. Trybunał uznał bowiem, że właśnie taki stan istniejący w prawie polskim powoduje uznanie przepisów za niezgodne z prawem unijnym.

Spółka podniosła, że w podobny sposób przepisy te odczytuje Naczelny

Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016 r. (I FSK 1951/14), w którym stwierdzono, że samo postawienie zarzutu niedokonania sprawdzenia przez podatnika swojego kontrahenta - nie uprawnia organów do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że podstawą do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego była okoliczność, iż nie dokonał on odpowiednio wnikliwego sprawdzenia swojego kontrahenta.

Skarżąca dodała przy tym, że dokonywała sprawdzenia swoich kontrahentów w takim zakresie, w jakim mogła to uczynić.

Zdaniem skarżącej wydźwięk całego wyroku Trybunału Sprawiedliwości

jest taki, że uznaje on, iż przepisy prawa polskiego byłyby niezgodne z prawem

unijnym, gdyby odmówiono podatnikowi prawa do odliczenia podatku

naliczonego od podatku należnego, w sytuacji, w której ujawniłyby się

okoliczności wskazane w pkt 35, 37 i 44 uzasadnienia wyroku, tj. gdyby

okazało się, że dostawca nie jest właścicielem towaru, że nie posiadał miejsca

prowadzenia działalności lub zezwoleń albo koncesji na prowadzenie

określonego rodzaju działalności. Zatem, tym bardziej, zdaniem strony nie można odmówić podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy nie podejmie on

działań w celu ustalenia, czy takie okoliczności mają miejsce. Tymczasem, w niniejszej sprawie odmówiono skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego z tej przyczyny, że nie zbadała ona, czy jej dostawcy byli właścicielami dostarczanych towarów, czy mieli odpowiednie miejsce dla prowadzenia działalności gospodarczej, oraz czy mieli określone zezwolenia na prowadzenie tej działalności.

W konsekwencji, w sprawie, której wznowienia domagała się skarżąca, odmówiono jej prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w oparciu o taką interpretację przepisów prawa polskiego, która w świetle stanowiska Trybunału Sprawiedliwości zawartego w wyroku o sygn. C-277/14 - powoduje, że muszą one zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016r. poz. 846 ze zm. ) kryteriów Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania, przesłanką pozwalającą na wznowienie postępowania, zdaniem strony, było wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyroku w dniu 22 października 2015r. w sprawie o sygn. akt C – 277/14 PPHU Stehcemp sp. j. Florian Stefanek, Jarosław Stefanek przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi.

Skarżąca Spółka uznała, że w związku z ww. wyrokiem zachodzi w jej sprawie przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ( Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm. ) – dalej w skrócie zw. "O.p. Wskazany przepis stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Wyrok ten, w opinii skarżącej, winien wpłynąć na treść przedmiotowej decyzji, której wznowienia domaga się skarżąca.

Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił stronie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2013r. wskazując na brak przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, czy dostatecznie zbadał ww. wyrok TSUE pod kątem wpływu na decyzję ostateczną i czy w przypadku stwierdzenia wpływu, wyrok ten wymusza odmienne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie.

Jak wynika z treści wniosku strona opowiedziała się za szerokim rozumieniem znaczenia użytego w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. pojęcia "wpływu na treść decyzji".

Przywołując stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że Dyrektor Izby Skarbowej, uwzględniając wniosek strony, powołującej się na przesłankę wznowienia wymienioną w art. 240 § 1 pkt 11 O.p., postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. wznowił postępowanie, przy czym postanowienie to, stosownie do art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiło jedynie podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanki wznowienia. Ponieważ w postępowaniu tym nie stwierdzono istnienia wskazanej przesłanki wznowienia, ostatecznie organ decyzją z dnia [...] marca 2016r. odmówił na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. uchylenia decyzji ostatecznej stwierdzając, iż nie zachodzi przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 11 Op.

Wstępnie należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z tym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Podany przepis i wynikająca z niego ogólna zasada gwarantuje pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Przepis ten, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, związanych z możliwością wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z nich jest instytucja wznowienia postępowania, która jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego ( por. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 242; B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, str. 275; B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 611; wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45 ).

W związku z czym, za zasadne należy uznać - przywołanie sentencji wyroku TSUE z 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 na który powołuje się Skarżąca. TSUE ww. wyroku stwierdził, że "Przepisy szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienionej dyrektywą Rady 2002/38/WE z dnia 7 maja 2002 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym (...), które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, iż faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, chyba że zostanie wykazane, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od podatnika, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż rzeczona dostawa wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku od wartości dodanej czego zbadanie należy do sądu odsyłającego."

W opinii Sądu kwestią zasadniczą jest tu świadomość podatnika, iż wiedział lub powinien wiedzieć że rzeczona dostawa wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku od wartości dodanej i w przypadku jej stwierdzenia podatnik nie może powoływać się na prawo do odliczeń. Należy podkreślić, że w sprawie badanie świadomości podatnika było już oceniane zarówno przez organy podatkowe jak i sądy administracyjne obu instancji. Tut. Sąd rozpoznając skargę skarżącej na decyzję DIS w B. z dnia [...] lutego 2013 r. określającą wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za rok 2010 w łącznej kwocie ponad 17 milionów złotych ją oddalił. Skarga kasacyjna skarżącej została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2015r. w sprawie o sygn. akt I FSK 2202/13 oddalona. NSA ww. wyroku stwierdził, że :" dążenie do osiągnięcia korzyści za wszelką cenę nie jest okolicznością modyfikującą i usprawiedliwiającą każde działalnie strony w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Nie sposób pominąć tego, że zarząd skarżącej, regulując wielomilionowe należności na rzecz wystawców faktur, nie wykazał zainteresowania firmami, którym dokonywała zapłaty i nie znał szczegółów dotyczących transakcji, nie znał ludzi, którzy uczestniczyli w dostawach i nie potrafił podać żadnych bliższych szczegółów, które wskazywałyby, że transakcje wykazane na zakwestionowanych fakturach pomiędzy widniejącymi na nich podmiotami miały miejsce zarówno w sensie podmiotowym, jak i przedmiotowym". Dalej NSA zwrócił uwagę na sektor obrotu złomu , jako jeden z najbardziej dotkniętych nadużyciami podatkowi a to winno sugerować, że podatnik winien zachować ostrożność, przy nabyciu tak wielkiej ilości złomu, o tak milionowej wartości". NSA w przywołanym wyroku odnośnie działań strony wskazał że : " Zwrócić tutaj należy uwagę, że w sprawie zakwestionowano transakcje zakupu złomu udokumentowane 647 fakturami VAT, głównie metali nieżelaznych (złom metali kolorowych) wielomilionowej wartości, na łączną wartość VAT 15.935.493,68 zł. Konieczność badania rzetelności kontrahentów oraz źródła pochodzenia towarów, w kontekście łącznej wartości transakcji jak w niniejszej sprawie, wydaje się być naturalna dla racjonalnie działającego przedsiębiorcy. Zwłaszcza, że skarżąca spółka dokonywała transakcji skupu złomu, w sytuacji powszechnej świadomości nadużyć zachodzących w obrocie tego typu towarami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że notoryjnie znany jest fakt, iż obrót złomem narażony jest szczególnie na nadużycia podatkowe, co wymaga od jego uczestników szczególnej ostrożności i staranności (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1209/13, dostępny w bazie internetowej CBOIS). Należyta staranność jest określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej i uzasadnia zwiększone oczekiwania co do skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych działaniach. Dążenie do osiągnięcia korzyści za wszelką cenę nie jest okolicznością modyfikującą i usprawiedliwiającą każde działanie strony w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Nie sposób w tym miejscu pominąć tego, że zarząd skarżącej spółki, regulując wielomilionowe należności na rzecz wystawców faktur, nie wykazał zainteresowania firmami, którym płacił i nie znał szczegółów dotyczących transakcji, nie znał ludzi, którzy uczestniczyli w dostawach i nie potrafił podać żadnych bliższych szczegółów, które wskazywałyby, że transakcje wykazane na zakwestionowanych fakturach pomiędzy widniejącymi na nich podmiotami miały miejsce zarówno w sensie podmiotowym, jak i przedmiotowym. Potwierdza to również skala stwierdzonych nieprawidłowości. Powszechna wiedza, że jednym z sektorów najbardziej dotkniętych nadużyciami podatkowymi w Polsce, w okresie, którego dotyczyła zaskarżona decyzja, był sektor obrotu złomu i nabywając złom w znacznych ilościach i o wielomilionowej wartości, skarżąca spółka powinna była nabrać podejrzeń, co do zgodności takich transakcji z prawem. Skarżąca spółka zdecydowała się jednak na współpracę z nieznanymi jej podmiotami, nie sprawdzając ich wiarygodności ani faktycznego źródła nabycia tak znacznych ilości złomu. Nie było zatem w realiach rozpoznawanej sprawy dowolnym ustalenie, że powinna i mogła przewidzieć, że nabywa złom z nielegalnego źródła w ten sposób uczestniczy w przestępstwie".

Dalej NSA w ww. wyroku stwierdził : "W konsekwencji, stronie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur zarówno wtedy, gdy nie dokumentują one obrotu towarowego (co trafnie przyjęły organy podatkowe), jak również wtedy gdyby uznać, że fakturom tym towarzyszył obrót towarowy związany z transakcjami obarczonych oszustwem podatkowym. W pierwszym bowiem przypadku skarżąca musiała mieć świadomość nadużycia podatkowego, natomiast w drugim przypadku, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zachowała należytą staranność"

Reasumując można stwierdzić, że organy jak i sądy badając tę kwestię jednoznacznie orzekły, że wystąpiło tu świadome uczestnictwie strony w procederze stanowiącym nadużycie podatkowe. Okoliczność ta została przedstawiona w uzasadnieniu decyzji ostatecznej jak i w wyrokach sądów. Nadto podkreślenia wymaga to, że przyjęte w tej kwestii stanowisko, wyrażone w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I FSK 2203/13 jest prawnie wiążące i obecnie czyniona próba jego podważenia przez Skarżącą, jest w tej sytuacji nieskuteczna.

A skoro z prawomocnych wyroków wynika, że kwestia świadomości podatnika była już badana i prawomocnie oceniona to nie ma podstaw do uznania, że przywołany wyrok TSUE w tej sprawie może wywołać, jak chce tego strona, zmianę decyzji ostatecznej z [...] lutego 2013r.

Zasadne zatem jest stwierdzenie organów, że przywołany wyrok TSUE nie wymusił zmiany rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, stanowisko organu co do niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. jest prawidłowe.

Należy zgodzić się z organem (wbrew opinii skarżącej), że przywołany wyrok ugruntowuje istniejącą już uprzednio linię orzeczniczą Trybunału wyrażaną w kwestii prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Zdaniem Sądu przedmiotowy wyrok ( sygn. akt C – 277/14 PPHU Stehcemp sp. j. Florian Stefanek i inni) nie wyznacza nowych kryteriów, a je konkretyzuje, wyraźnie wskazując, iż podatnik prowadząc działalność gospodarczą, winien wykazywać się należytą starannością. Przy czym co należy zaznaczyć TSUE w tym wyroku wyraźnie wskazał, że kwestią decydującą o prawie do odliczeń jest świadomość podatnika o tym, że wiedział lub powinien wiedzieć, że uczestniczy w oszustwie podatkowym.

Zwalczanie oszustw podatkowych, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i propagowanym przez Szóstą Dyrektywę (wyrok TSUE w połączonych sprawach C-487/01 i C-7/02 Gemeente Leusden i Holin Groep). Skarżący nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (wyrok TSUE w sprawie: C-367/96 Kefalas i in., C-373/97 Diamantis). Podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, dla celów Szóstej Dyrektywy powinien zostać uznany za osobę biorącą udział w tym oszustwie, bez względu na to, czy czerpie on korzyści

z odsprzedaży dóbr. W rzeczywistości w takiej sytuacji podatnik pomaga sprawcom oszustwa i staje się w konsekwencji jego współsprawcą. Stwierdzenie niemożliwości skorzystania z prawa do odliczenia należy w każdym razie do sądu krajowego, pod warunkiem że w świetle obiektywnych okoliczności podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa w podatku od towarów i usług, nawet gdy rzeczona transakcja spełnia obiektywne kryteria, na których opiera się pojęcie dostawy towarów zrealizowanej przez podatnika działającego w takim charakterze, oraz pojęcie działalności gospodarczej (wyrok TSUE w połączonych sprawach C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta). Z kolei w wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach C-80/11 Mahageben i C-142/11 David, Trybunał stwierdził, że jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabywać towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Jednocześnie Trybunał podkreślił, że artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 pkt 1 i art. 226 Dyrektywy Rady 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Podobne stanowisko Trybunał zajął w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C – 285/11 Bonik EOOD. Reasumując zdaniem Sądu wskazany wyrok wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą i nie jest jak twierdzi strona nowym spojrzeniem na oszustwa podatkowe, które co do zasady były

i są nadal zwalczane zarówno przez orzecznictwo krajowe jak i unijne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu strony polegającego na szeroko rozumianej wykładni art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i prezentowanego przez nią rozumienia pojęcia "wpływu na treść decyzji". Skoro wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej ( por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 626 ). Z powyższym poglądem skład orzekający w pełni się zgadza.

A zatem skoro przesądzone już zostało, iż skarżąca Spółka nie dochowała należytej staranności przy zawieraniu spornych transakcji i brak jest podstaw do twierdzenia, że nie wiedziała lub przynajmniej nie mogła wiedzieć, że bierze udział w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa podatkowego – to oznacza, że wyrok przywołany przez Skarżącą nie może stanowić przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa.

W konsekwencji zasadne jest stanowisko organu, że przywołany wyrok TSUE nie obliguje organu do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w sposób odmienny od tego, jaki zapadł w dniu 28 lutego 2013 r.

Z uwagi na powyższe, Sąd Administracyjny stwierdza, że przedstawione w skardze zarzuty co do naruszenia prawa w sytuacji gdy wyrok TSUE wymusza odmienne rozstrzygnięcie i ma wpływ na wynik sprawy nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz T. Liwacz