Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1322/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 , 77 par 1 w zw. z art 75 par 1 i art 84 par 1 oraz art 78 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Tadeusz Kiełkowski SWSA Krystyna Daniel SWSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. K. i W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 roku, znak: [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych I., uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: S. K. i W. R. kwoty po 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 maja 2017 r. znak: [...] Burmistrz B.:

nakazał S. P. usunięcie ziemi z 10-cio metrowego pasa gruntu (licząc od północno-wschodniego naroża działki nr [...]) na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] do poziomu nie zmienionej działki [...] w celu umożliwienia powierzchniowego spływu wód opadowych z działki [...] w kierunku wschodnim przez działki [...] i [...],

umorzył postępowanie wszczęte w sprawie zaniechania konserwacji rowu odwadniającego na działce nr [...] stanowiącej współwłasność A. G., P. G., Z. G., A. J. oraz J. S., J. S., K. S. i P. S..

W uzasadnieniu wskazano, iż podaniem z dnia 19 czerwca 2013 r. S. K. zwrócił się o przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia stanu faktycznego w związku z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, z uwagi na to, iż S. P. nawozi na swoją nieruchomość (działki nr [...] i [...]) ziemię i z tego powodu woda nie ma odpływu. Po przeprowadzeniu oględzin, przesłuchaniu świadków i wykonaniu przez geodetę S. C. pomiarów wysokościowych działek objętych postępowaniem, organ l instancji wydał decyzję z dnia 31 grudnia 2015r., która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2016 r. znak: [...], a WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt: II SA/Kr 434/16 skargę na tą decyzję oddalił.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ l instancji przesłuchał świadków, przeprowadził oględziny oraz zlecił pomiary wysokości działek w celu ustalenia zakresu podniesienia poziomu terenu na działkach nr [...] i [...] w odniesieniu do pozostałych nieruchomości.

Wg organu I instancji przed wszczęciem postępowania w 2013 r. działki nr [...] i [...] należące S. P. nie były użytkowane jako grunty orne zatem od lat nie ma na nich odnawianych w czasie orki bruzd, którymi mogłyby spływać wody opadowe. Dodatkowo w ostatnich latach S. P. nawiózł ziemią część swoich nieruchomości, a po 2013 roku ziemią została nawieziona również najniższa część posesji co zostało potwierdzone pomiarami wysokościowymi. W dniu 10 marca 2017 r. przeprowadzono oględziny terenu oraz dokonano pomiarów wysokościowych przez pracowników biura [...]. Analiza pomiarów na mapie sytuacyjno- wysokościowej przygotowanej w marcu 2017 roku wykazała, że w ciągu ostatnich dwóch lat nastąpiło podniesienie poziomu części działek nr [...] i [...] w pasie dawnego spływu wód (tzw. ugorka) od 19 do 40 centymetrów. Jednocześnie pomiar ten wskazuje, że najniższy punkt na działce nr [...] S. K. (224,33) oraz najniższy punkt na terenie działki nr [...] W. R. jest nadal ponad 40 cm wyżej położony od najwyższego punktu w pasie dawnego spływu wód [...]) na działce nr [...] ([...]). Dalej organ stwierdził, że porównując pomiary z 2014, 2015 i 2017 roku ustalono, iż S. P. rozplanowując dowożoną ziemię zachował naturalny spadek terenu w kierunku wschodnim ale jedynie na swojej nieruchomości ponieważ już w 2015 roku pomiary wykazały, że część działki nr [...] własności A. G., P. C., Z. G., A. J. oraz J. S., J. S.. K. S., P. S. ma niższy poziom niż nawieziona działka nr [...]. Według ostatniego pomiaru wykonanego w marcu 2017 r. na działce [...] przy jej północno - wschodnim narożu najniższe punkty terenu mają wysokość 223.67, 223.70 natomiast na działce [...] wysokość terenu wynosi 223.81, 223.73 zatem nie zachowano swobodnego spływu wód w kierunku wschodnim. W konkluzji Burmistrz B. stwierdził, że w wyniku dokonywanych zmian przez właściciela działek [...] i [...] swobodny odpływ wód z terenu tj. nienawożonej działki [...] został ograniczony. S. P. nawożąc ziemię zachował nachylenie terenu w poprzek swoich działek w kierunku wschodnim jednak obecnie nie jest możliwy swobodny spływ wód z najniższego miejsca na działce nr [...] na działkę [...]. Nastąpi on wówczas gdy poziom wód opadowych na powierzchni działki [...] przewyższy poziom terenu przy granicy na działce nr [...] dlatego orzeczono jak w sentencji decyzji.

Na powyższą decyzję odwołanie wnieśli S. P. oraz W. R. i S. K.. S. P. nie zgodził się z postanowieni pkt 1 decyzji stojąc na stanowisku, iż swoim działaniem nie spowodował zmiany spływu wód. Skarżący zauważył, że zgodnie z pomiarami terenu nadal działki W. R. i S. K. są położone wyżej od działek należących do odwołującego tj. [...] [...], natomiast właściciele działki nr [...] nie wnosili żadnych uwag co do zaburzenia spływu wód odpadowych ze swojej działki.

Z kolei W. R. i S. K. zarzucili organowi: naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 77 i 10 Kpa poprzez:

brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełny i wyczerpujący sposób, niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych do wydania zaskarżonej decyzji,

dowolne wyciąganie wniosków z postępowania dowodowego, które nie mają odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym brak należytych wyliczeń, rozbieżności w pomiarach wysokościowych,

naruszenie art. 84, 7, 77 i 10 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych,

naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 Kpa poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności wobec prawidłowo opisanego stanu faktycznego, brak uzasadnienia w przedmiocie częściowego umorzenia postępowania administracyjnego,

naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 Kpa poprzez wydanie decyzji w taki sposób, ze w dniu jej wydania jest niewykonalna.

W wyniku rozpatrzenia odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 lipca 2017 r. nr na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz.1121):

1. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, oraz

2. odmówiło nakazania S. P. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr [...] i [...] w miejscowości S.,

3. odmówiło nakazania A. G., P. G., Z. G., A. J. oraz J. S., J. S., K. S. i P. S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] w miejscowości S..

Wg organu odwoławczego, jak ustalono w toku postępowania, głównie na podstawie zeznań świadków, pierwotnie odpływ wód opadowych odbywał się w poprzek działek nr [...] w kierunku wschodnim tj. w kierunku ulicy [...]. Na działkach tych okresowo wykonywany był rowek, który służył do sprawniejszego odprowadzania wody. Nie miał on jednak charakteru stałego, nie było na nim wykonanych przepustów lub mostków. Na działkach nr [...] i [...] nie było rowu, tylko bruzdy, które tworzyły się w czasie orki. Powyższy sposób odprowadzania wody tj. za pomocą rowu był realizowany do czasu gdy teren ten użytkowany był rolniczo. Tym samym nie można odnosić się do tego, że na działce nr [...] kiedyś istniał jakiś rowek który odprowadzał wody. Przepisy art. 29 Prawa wodnego odnoszą się do stanu wody na gruncie rozumianego, jako pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący w oderwaniu od faktu jego ujawnienia w rejestrach urzędowych. Ustalenie, czy rów przebiegający przez nieruchomość, którego istnienie oraz późniejsze zasypanie ma charakter bezsporny, stanowi urządzenie wodne ujęte w katastrach wodnych, nie może mieć żadnego wpływu na prawidłowość zastosowania w sprawie art. 29 Prawa wodnego. A zatem przywrócenie stanu poprzedniego o którym stanowi art. 29 ust. 3 w/w ustawy, nie dotyczy pierwotnego stanu istniejącego wiele lat temu, a ostatniego stanu nie kwestionowanego przez strony. Ostatnim niekwestionowanym stanem jest stan istniejący w 2013 r. Do tego czasu bowiem żadna ze stron nie kwestionowała stanu faktycznego sprawy tj. braku konserwacji rowka, a co oznacza że stan ten był niesporny i akceptowany. Tym samym brak jest podstaw do nakazania właścicielom działki nr [...] tj. A. G., P. G., Z. G., A. J. oraz J. S., J. S., K. S. i P. S. do odtworzenia rowku i jego konserwacji. W tym zakresie Kolegium orzekło co do istoty sprawy, albowiem według oceny Kolegium rozstrzygnięcie organu w zakresie umorzenia jest błędne, gdyż nie ma do tego podstaw. Stosownie do przepisów art. 104 § 1 i 2 Kpa, załatwienie sprawy administracyjnej oznacza rozstrzygnięcie jej co do istoty w całości lub w części w formie decyzji. Zakończenie sprawy, opartą na przepisie art. 105 § 1 Kpa decyzją umarzająca postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości oznacza, że brak jest elementów istotnych dla materialno-prawnego stosunku administracyjnego, koniecznych do wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Tymczasem w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] toczyło się postępowanie, o czym organ zawiadomił już w dniu 3 lutego 2014 r.

Odnośnie podniesienia poziomu terenu na działkach S. P. nr [...] i [...] to według oceny Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazuje, iż nie ma związku przyczynowego pomiędzy podniesieniem poziomu działek S. P., a szkodami na działce nr [...].

Co do kwestii podtopień, które miały miejsce w 2010 r. wg Kolegium, podtopienia mające w miejsce w 2010 r. były związane z nadzwyczajnymi zjawiskami i miały charakter katastrofalny, co jest faktem powszechnie znanym i żadne działania nie uchroniłoby działek S. K. w tym czasie. Dodatkowo po tych zdarzeniach S. K. nie wnosił do organu o rozstrzygnięcie sprawy w zakresie naruszenia stosunków wodnych. Jest faktem, że S. P. podniósł teren swojej nieruchomości, czego zresztą sam nie kwestionuje, a co dodatkowo znajduje potwierdzenie w mapach wysokościowych. Jednocześnie nie jest kwestionowany także fakt, że nadal działki S. P. są nachylone w kierunku ul. [...] i znajdującego się tam rowu, a ponadto usytuowane są niżej niż działki S. K. i W. R.. Na podstawie wykonanej w 2017 r. mapy wysokościowej można wywieść, że działka S. K. nr [...] jest położona wyżej niż działki nr [...] i nr [...], a także wyżej niż działki [...] oraz [...]. W trakcie oględzin z dnia 17 lipca 2013 r. S. K. oświadczył wprost, że w okresie dużych opadów deszczu sam wykonał rów na działce nr [...], sąsiadującej z jego nieruchomością, a stanowiącą własność W. R.. Rowka tego, jak wynika z relacji S. K., wcześniej nie było. Oznacza to, że woda z działki nr [...] nie mogła przedostać się na terenu położonej niżej, ale przyczyną tego nie jest z pewnością podniesienie poziomu terenu przez S. P.. Przyczyną wykopania rowu przez S. K. był fakt stagnującej na Jego działce wody, co zresztą pokazują przedłożone przez S. K. zdjęcia. Jednak owa woda nie stagnowała dlatego, że teren działek nr [...] i [...] został podniesiony. Działki te są nadal na poziomie niższym niż działka odwołującego. Po wtóre argumenty odwołującego miałyby znaczenie w sytuacji gdyby np. doszło do cofnięcia wody która nie mogła przedostać się na działki S. P.. Taki scenariusz jednak nie nastąpił, l wreszcie gdyby przyczyną zalewania działki nr [...] było podniesienie poziomu terenu na działkach S. P. musiałby być również zalana działka nr [...], a tymczasem w toku postępowania nie ustalono szkód na tej działce, także właściciele tej nieruchomości nie sygnalizowali o takich zdarzeniach. W protokole oględzin z dnia 10 czerwca 2015 r. współwłaściciele działki nr [...] tj. J. S. Z. G. i J. S. zgodnie oświadczyli, iż wiedzą, że S. P. nawozi ziemią swoją nieruchomość lecz nie odczuwają negatywnego oddziaływania dokonanej zmiany na Ich własność . Także w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 10 marca 2017 r. biorący udział w tych czynnościach współwłaściciele tj. Z. G. i J. S. nie zgłaszali zarzutów co do działań właściciela działek sąsiednich. Nie wykazano żadnych szkód na działce nr [...].

Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. W niniejszej sprawie takiego związku nie wykazano. Gdyby faktycznie działania S. P. przyczyniały się do szkód na działce S. K., szkody takie musiały by nastąpić także na działkach które znajdują się pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...]. Tak jednak nie jest. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż to S. K. wykonał nowe urządzenia wodne tj. wykonał rów na działce sąsiedniej w celu umożliwienie spływu wód opadowych. Pierwotnie zatem wody opadowe kumulowały się na działce S. K. bez związku z działkami nr [...] i [...], skoro po wykonaniu rowu przez S. K. wody opadowe z jego działki bez przeszkód spływały na tereny położone niżej. W niniejszej sprawie rzeczą organów nie jest ustalenie sposobu gospodarowania wodami opadowymi na tym terenie, ale ustalenie w sposób konkretny czy działania S. P. przyczyniły się do powstania szkód na działkach sąsiednich. Takiego związku jednak nie ma. Dlatego też organ l instancji niezasadnie nałożył na S. P. obowiązek usunięcie ziemi z 10-cio metrowego pasa gruntu.

Podobnie rzecz się ma w przypadku działki nr [...] stanowiącej własność W. R.. To S. K. skierował wodę na działkę odwołującej, a działki [...], [...] i [...] są wg pomiarów wysokościowych położone niżej niż działka nr [...].

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli S. K. i W. R. zarzucając naruszenie:

- art. 7, 77 i 10 Kpa poprzez:

a) brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełny i wyczerpujący sposób, niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych do wydania zaskarżonej decyzji, a przez to dokonanie niepełnych i nieprawidłowych ustaleń faktycznych,

b) dowolne, nieprzeprowadzone rzeczową analizą wyciąganie wniosków z postępowania dowodowego, które to wnioski w gruncie rzeczy nie mają odzwierciedlenia w zgromadzonym materialne dowodowym, w tym brak należytych wyliczeń, rozbieżności w pomiarach wysokościowych oraz brak w zebranym materiale dowodowym mapy wysokościowej, która objęłaby swoim zasięgiem działki nr [...] i [...] , a przez to powoływanie się w postępowaniu na materiał nieznajdujący się w aktach sprawy

- art. 84 kpa w zw. z art. 7, 77 i 10 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych w przedmiocie ustalenia czy działania S. P. polegające na dowożeniu na swoje działki o nr [...] i [...] znacznych ilość mas ziemi oraz zaniechaniu konserwacji rowu odwadniającego na działce nr [...]- oznaczonego na mapie załączonej do decyzji Burmistrza B. z 31.12.2015r. znak: [...] jako rowu przy pasie "P. " spowodowały zmiany stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności działek wnioskodawców o nr: [...] i [...]; jeżeli tak to zaproponowanie sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie

- art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 7, 8 i 12 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej, w szczególności wobec braku prawidłowego opisu stanu faktycznego,

- naruszenie zasady praworządności określonej w art. 6 k.p.a., oznaczającej zgodność z prawem każdej czynności procesowej oraz zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. i wynikającego z niej dla organów nakazu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez przeprowadzenie niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo wodne

Wg skarżących by merytorycznie rozstrzygnąć sprawę pomimo zawartego w art. 84 kpa uznaniowego charakteru co do możliwości powołania biegłego w sprawie należało przede wszystkim powołać biegłego z zakresu hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych. Już z faktu wielokrotnych rozstrzygnięć zarówno organu l jak i II instancji można wywnioskować, że okoliczności, które podlegają wyjaśnieniu w niniejszym postępowaniu wymagają wiedzy specjalistycznej, gdyż ich wyjaśnienie nie jest proste i oczywiste. Zmiana stanu wody na gruncie oraz jej szkodliwość dla gruntów sąsiednich wymagają rzetelnego i wyczerpującego ustalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest powszechnie, że ocena zmiany stosunków wodnych wymaga - co do zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Oględziny nieruchomości czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy w odnośnym zakresie nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Regułą jest, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą. Opinia biegłego powinna zawierać odpowiedzi na następujące pytania:

- czy na działkach o nr ew. [...] i [...], obręb S. nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie (jeżeli tak - to czy została ona wywołana działaniami właściciela działek o nr [...] i [...] , [...] czy została wywołana innymi czynnikami- wskazać jakimi);

- czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej (jeśli tak to z jakiej przyczyny, czy z powodu dokonanych zmian); - kto jest sprawcą zmiany stanu wody na gruncie; - na czym polegała zmiana stanu wody na gruncie; - czy dochodzi do zalewania działek o nr ew. [...] i [...] i jaka jest tego przyczyna;

- określenie położenia działek o nr ew. [...] i [...] w stosunku do działek o nr ew. [...] i [...], [...] (czy są położone wyżej bądź niżej w stosunku do działek o nr ew. [...] i [...], określić o ile);

- wyszczególnienie konkretnych działań właścicieli działek o nr ew. [...] i [...], [...], obręb S., które ingerują w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych;

- czy przemieszczenie/nawożenie mas ziemi na działach o nr ew. [...] i [...] , obręb S. spowodowało zmianę ukształtowanego w terenie systemu zasobów wodnych;

- czy ewentualna zmiana stosunków wodnych na działce o nr ew. [...] i [...] , [...] , obręb S. spowodowała szkody na działach o nr ew. [...] i [...] (jeśli tak to wyszczególnić); dodatkowo należy wskazać najskuteczniejszy i najprostszy sposób zabezpieczenia działek o nr ew. [...] i [...] przed ewentualnymi szkodami związanymi z ewentualną zmianą stosunków wodnych na działkach sąsiednich dz. o nr ew. [...] i [...], [...];

- wpływ wód opadowych i roztopowych w najmniej korzystnym okresie roku.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargi skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skargi są zasadne i skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 kpa i z art. 84 § 1 kpa oraz art. 78 § 1 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrola przeprowadzonego postępowania zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, prowadzi do wniosku, że wszystkie swoje ustalenia, które potem posłużyły do rozstrzygnięcia, organy oparły na dwóch rodzajów środków dowodowych tj. dowodu z oględzin oraz zeznań świadków, dodatkowo je uzupełniając mapą sytuacyjno – wysokościową oraz pomiarem wysokości działek w zakresie położenia działek. Działanie takie, o ile jest poprawne i celowe, to jednak w realiach kontrolowanej sprawy nie w pełni adekwatne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie z kilku względów. Przede wszystkim już same organy w uzasadnieniach swoich decyzji wskazują na to, że na spornym obszarze występuje szereg czynników wpływających na określone naturalne ukształtowanie terenu i spadki, powodujące, iż wody spływają w określony sposób. Pomimo tego oraz bez uwzględnienia znacznych odległości pomiędzy badanymi działkami skarżony organ stwierdził kategorycznie, iż ze względu na ukształtowanie terenu gdyby przyczyną zalewania działki nr [...] i [...] było podniesienie poziomu terenu na działkach S. P. [...] i [...]) musiałaby być również zalana działka nr [...], co do której właściciele jej nie wskazywali na zalewnie. Organ pominął tymczasem, iż o ile działka nr [...] jest niżej położona od nasypanych działek [...] i [...], to jednak znajduje się w znacznej odległości i w innym kierunku niż działka nr [...] i [...] (por. mapa sytuacyjna k. 110 akt adm. I instancji). Nadto nie wskazano jak w zakresie zalewania, ma się kwestia poziomu działki [...] do poziomu działek skarżących. Dodatkowo swoje uwagi i zastrzeżenia odnoszące się do tych kwestii podnosili skarżący w odwołaniu, podnosząc zarzut braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i niezbadanie ich oraz w ogóle nieodniesienie się do nich przez organy, co stanowi poważne naruszenie podstawowych zasad rządzących postępowaniem dowodowym.

W ocenie Sądu ograniczenie się do wyżej opisanych dowodów, bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego specjalisty, czyni ustalenia organów niewystarczające i wadliwe, a ponadto musi prowadzić do konstatacji, że postępowanie dowodowe było ułomne i wyprowadzone z niego wnioski nie zasługują na podzielenie. Nie prowadzą one bowiem do usunięcia wątpliwości dotyczących tego czy stwierdzone nasypanie ziemi (podniesienie poziomu) działek nr [...] i [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie tj. w stosunku do działek nr [...] i [...], jeżeli tak - to czy została ona wywołana działaniami właściciela działek o nr [...] i [...], [...] czy została wywołana innymi czynnikami – poprzez jednoznaczne ich ustalenie.

Zmiana stanu wody na gruncie oraz jej szkodliwość dla gruntów sąsiednich wymagają rzetelnego i wyczerpującego ustalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest powszechnie, że ocena zmiany stosunków wodnych z reguły wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu odpowiednio do skomplikowania sprawy - hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Oględziny nieruchomości czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy w odnośnym zakresie zwykle stanowią dodatkowy dowód i nie mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Regułą jest, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą. Opinia biegłego specjalisty jest o tyle zasadna, iż wskazuje szczegółową analizę czy rzeczywiście nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej (jeśli tak to z jakiej przyczyny, czy z powodu dokonanych zmian), nadto kto jest sprawcą zmiany stanu wody na gruncie, na czym polegała zmiana stanu wody na gruncie. W kontrolowanej sprawie istotne było zatem czy dochodzi do zalewania działek skarżących nr [...] i [...] i jaka jest tego przyczyna w kontekście określenia położenia działek nasypanych o nr ew. [...] i [...]. Nadto opinia taka powinna jednoznacznie odnosić się swoje ustalenia także w stosunku do działki nr [...] tj. czy jej położenie wyżej bądź niżej w stosunku do działek o nr ew. [...] i [...], ma wpływ na kierunek spływu wód z nasypanych działek. Reasumując opinia biegłego specjalisty winna odnosić się do oceny czy konkretne działania właścicieli działek o nr ew. [...] i [...], [...], nie ingerują w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych, czy przemieszczenie/nawożenie mas ziemi na działkach o nr ew. [...] i [...], spowodowało zmianę ukształtowanego w terenie systemu zasobów wodnych; w efekcie czy ewentualna zmiana stosunków wodnych na działce o nr ew. [...] i [...] , [...] , obręb S. spowodowała szkody na działkach o nr ew. [...] i [...], z uwzględnieniem najbardziej deszczowych pór roku.

W związku z opisanymi uchybieniami w postaci nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego skarżone organy nie miały, w ocenie Sądu, wystarczających i przekonywujących podstaw do wyprowadzania w oparciu o art. 29 ust. 3 prawa wodnego wniosków co do skutków prawnych. Ewentualne wprowadzenie w tym przepisie możliwości zastosowania środków zmierzających do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powinno bowiem uwzględniać specyfikę sposobu wyrządzenia szkody oraz zaistniałej sytuacji, a środek winien być adekwatny do tej sytuacji. Podobnie wyprowadzenie wniosków z zakresie braku podstaw zastosowania takich środków winno poprzedzać prawidłowe wyjaśnienie motywów jakimi się kierowano, czego w kontrolowanej sprawie organny zaniechały.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny, kierować się wyżej przedstawionymi wskazaniami, w szczególności przeprowadzić dowód z opinii biegłego specjalisty, zaś wszelkie wnioski i zarzuty stron winny zostać rozpatrzone z poszanowaniem art. 8 kpa, nakazującym prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.