Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 357/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 pkt 1 ,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy D. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wygaśnięcia decyzji w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 1994 r., znak[...], Kierownik Urzędu Rejonowego w S. nakazał Biuru Handlu Nieruchomościami P.H. [...] w S. dokonanie, w terminie do dnia 31 lipca 1994 r.:

- przymusowej rozbiórki - demontażu wykonanej kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz drogi żużlowej na działce nr [...] w M. gm. D.;

- przywrócenie terenu ww. działki do stanu pierwotnego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] października 2000 r., uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania rozbiórki i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, a pozostałą część decyzji utrzymał w mocy.

Pismem z dnia 23 października 2018 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 12 czerwca 2019 r., Gmina D. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (zwany dalej: "PINB") o "stwierdzenie wygaśnięcia" decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

PINB w P., decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r.

Uzasadniając orzeczenie PINB stwierdził, że decyzja nie wypełnia przesłanek określonych w przywołanym przepisie, tj. nie istnieją przepisy prawa, które w przypadku decyzji nakazowych, mających na celu usunięcie niezgodności z przepisami prawa, nakazują ich wygaszenie, przedmiot rozstrzygnięcia nie przestał istnieć - sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej bezspornie istnieją, a sprawą do dalszego badania jest ewentualnie istnienie drogi żużlowej, co w niniejszym postępowaniu nie ma znaczenia, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie leży również w interesie społecznym, czy interesie stron.

Od powyższej decyzji odwołała się Gmina D. , zarzucając naruszenie przepisów prawa, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8 i art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym.

W odwołaniu podniosła, że poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego organ I instancji uznał, że w sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, tj. bezprzedmiotowość, interes społeczny i interes strony.

Zdaniem Gminy, organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję pominął, czy też nie zauważył zmiany stanu faktycznego, jaki zaistniał pomiędzy datą wydania decyzji rozbiórkowej z dnia [...] maja 1994 r., a datą wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, przekształcenia przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji rozbiórkowej, czy zaistnienia interesu społecznego oraz interesu strony przemawiającego za uznaniem decyzji rozbiórkowej jako bezprzedmiotowej

Gmina wskazała, że działka nr [...] wymieniona w decyzji rozbiórkowej już nie istnieje - uległa podziałowi na działki nr [...] oraz [...]. Następnie działka nr [...] została podzielona na kolejne działki. Istotna dla sprawy jest działka nr [...], której właścicielem stała się Gmina D. , a przez którą przebiegają, objęte nakazem rozbiórki, sieci kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej. Sieci te uległy przekształceniom, z uwagi na podłączenie do nich kilkudziesięciu budynków znajdujących się na pobliskich działkach, co dalej doprowadziło do przekształcenia nie tylko przedmiotu decyzji rozbiórkowej, ale przede wszystkim celu i znaczenia społeczno-gospodarczego sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, przebiegającej w działce nr [...] w M. .

Ponadto, objęta nakazem rozbiórki droga żużlowa przebiegająca w działce [...] w M. (obecnie działka nr [...]), uległa przekształceniom ze względu na przeprowadzoną inwestycję pn. "Kompleksowa modernizacja infrastruktury drogowej w G. D. - etap IV w miejscowości M." (realizowanej w ramach funduszy unijnych, prace budowlane zostały zakończone w czerwcu 2010 r.), co spowodowało, że przedmiot rozstrzygnięcia decyzji rozbiórkowej przestał istnieć.

W ocenie strony odwołującej błędne i nieprawidłowe ustalenie przez organ I instancji, że odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej ma na celu ochronę interesu społecznego, a dokładnie właścicieli działki nr [...], gdzie według oceny organu zrzut wody opadowej z dachów budynków jednorodzinnych (Osiedle [...]) oraz wód opadowych z drogi odbywa się na działkę nr [...] obręb M. 3 gmina D. , gdzie tymczasem:

- zrzut wody opadowej z dachów budynków jednorodzinnych (Osiedle [...]) oraz wód opadowych z drogi nie odbywa się na działkę nr [...], lecz do rowu melioracyjnego, za którego stan odpowiedzialni są właściciele działki nr [...];

-Gmina D. , wnosząc o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej, kieruje się tym, że uprzednie wyeliminowanie z obrotu ww. decyzji (tj. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. wydanej w dniu [...] maja 1994 r.), umożliwi likwidację kolektora deszczowego skierowanego w kierunku rowu melioracyjnego przy działce nr [...], a następnie przełączenie całej sieci kanalizacji deszczowej do nowopowstającej inwestycji w zakresie budowy sieci kanalizacji deszczowej w ciągu ulicy [...] w M. , realizowanej przez Starostwo Powiatowe w P., przy współudziale finansowym Gminy.

Gmina podkreśliła, że uprzednia eliminacja decyzji rozbiórkowej umożliwi prawidłowe przeprowadzenie ww. inwestycji i tym samym wykonanie zadań własnych Gminy, zachowania prawidłowych stosunków wodnych w obszarze, ale przede wszystkim uniknięcie powstania ewentualnych szkód.

Dodatkowo wskazała, że organ powiatowy decydując się na wydanie decyzji odmownej dopuścił się naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez uniemożliwienie Gminie D. zaspokojenia potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych w opisanym wyżej obszarze.

Wobec powyższego Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej Kierownika Urzędu Rejonowego w S..

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w S. (ZWINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256) i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i wskazał, że zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała po wydaniu decyzji.

Organ podał dalej, że z protokołu z oględzin wynika, że bezsporne w sprawie jest, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r., o nakazie rozbiórki kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz drogi żużlowej, wybudowanych na działce nr [...] w M. gm. D., a także fakt, że decyzja ta nie została wykonana. Aktualnie obiekty te znajdują się na działce nr [...], powstałej po podziale działki nr [...]/, której właścicielem jest Gmina D.

Skoro więc istnieje przedmiot decyzji, tj. obiekty, co do których wydano nakaz rozbiórki, nie można mówić o bezprzedmiotowości decyzji. Istnieją bowiem kanalizacje sanitarna i deszczowa, które choć uległy przekształceniom, jak wskazuje Gmina z uwagi na podłączenie do nich kilkudziesięciu budynków znajdujących się na pobliskich działkach, to obowiązek rozbiórki jest nadal możliwy do wyegzekwowania.

W ocenie organu odwoławczego, zmiana stanu faktycznego drogi żużlowej, objętej również nakazem rozbiórki, z uwagi na jej przebudowę, może stanowić utrudnienie w wykonaniu jej rozbiórki po stronie zobowiązanego, który dokonał jej przebudowy, mając świadomość, że droga objęta jest nakazem rozbiórki.

Końcowo organ zauważył, że bezprzedmiotowość decyzji nie jest jedyną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Konieczne jest ponadto wykazanie, że stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo że leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Jednakże w sytuacji, gdy nie została spełniona zasadnicza przesłanka bezprzedmiotowości, nie ma podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ze względu ani na rację interesu społecznego, ani z uwagi, że leży to w interesie strony, co podniesiono w odwołaniu. Przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia hipotetycznego stanu faktycznego: bezprzedmiotowości i interesu społecznego lub interesu strony. Interes społeczny, jak i to, że leży to w interesie strony nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mocy prawnej decyzji.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. Gmina D. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję ZWINB, wskazując na naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego

w sprawie, co dalej doprowadziło do nieprawidłowej oceny, że w niniejszej sprawie nie ziściły się łącznie przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w rozumieniu art. 162 k.p.a., tj.: bezprzedmiotowość, interes społeczny, interes strony;

- art. 8 k.p.a., poprzez brak starannego i zgodnego z przepisami postępowania rozpatrzenia niniejszej sprawy w zakresie zbadania zaistnienia bezprzedmiotowości decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r., zmienionej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia

[...] października 2000 r., nr [...], a następnie interesu społecznego oraz interesu strony według stanu rozpatrywania sprawy;

- brak wszechstronnego zbadania zgromadzonych dowodów w sprawie, co dalej wpłynęło na nieprawidłową ocenę, że w sprawie nie znajduje zastosowanie

art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zaistnieniu sprzeczności w ustaleniach organu, bowiem

z jednej strony organ odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r. z uwagi na brak ziszczenia się przesłanek z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., a z drugiej strony organ administracji publicznej, który wydał decyzję w I instancji, co zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji stwierdza, że wygaśnięcie decyzji jest możliwe, gdy decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; wskazując w tym celu jako przykład bezprzedmiotowości:

przekształcenie rzeczy,

czy też taką zmianę stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji,

c) nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu, na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego dotyczy to rozstrzygnięcie.

Gmina zarzuciła ponadto naruszenie art. 162 § 1 k.p.a., poprzez odmowę uznania, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r., znak [...] jest bezprzedmiotowa, gdzie tymczasem przedmiot decyzji wskazany ww. decyzji:

który jest objęty nakazem rozbiórki, tj. sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej przebiegające w działce nr [...] w M. (obecnie działka nr [...]) uległ takim przekształceniom - z uwagi na podłączenie do ww. sieci budynków znajdujących się nieruchomościach budynki zlokalizowane na następujących działkach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] – że ma całkowicie inny charakter i zakres;

który jest objęty nakazem rozbiórki, tj. droga żużlowa przebiegająca w działce nr [...] w M. (obecnie działka nr [...]), uległa takim przekształceniom, że ze względu na przeprowadzoną inwestycję pn. "Kompleksowa modernizacja infrastruktury drogowej w Gminie D. - etap IV w miejscowości M." - przestała istnieć;

pomiędzy datą wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. wydanej w dniu 2. maja 1994 r., a datą wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 1. listopada 2019 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r., nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego oraz przekształcenie rzeczy, uniemożliwiające wykonanie decyzji. Wykonanie rozbiórki całej sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej (zgodnie z decyzją z dnia [...] maja 1994r.), zdaniem skarżącej, spowoduje, że cały obszar M. Osiedle [...] zostanie wyłączony w zakresie podłączenia do przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego, co dalej spowoduje szkody w majątku nie tylko gminy D. , ale również właścicieli ww. nieruchomości oraz ew. zagrożenia epidemiologiczne;

- błędne i nieprawidłowe ustalenie, że odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1994 r. ma na celu ochronę interesu społecznego, a dokładnie właścicieli działki nr [...], gdzie według oceny organu zrzut wody opadowej z dachów budynków jednorodzinnych (Osiedle [...]) oraz wód opadowych z drogi odbywa się na działkę nr [...] obręb [...] gmina D. gdzie tymczasem zrzut wody opadowej z dachów budynków jednorodzinnych (Osiedle [...]) oraz wód opadowych z drogi odbywa się na działkę nr [...], lecz do rowu melioracyjnego, za którego stan odpowiedzialni są właściciele działki nr [...].

Gmina wskazała, że wnosząc o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej kieruje się tym, że uprzednie wyeliminowanie jej z obrotu, umożliwi likwidację kolektora deszczowego skierowanego w kierunku rowu melioracyjnego przy działce nr [...], a następnie przełączenie całej sieci kanalizacji deszczowej do inwestycji planowej wspólnie ze Starostwem Powiatowym w P..

W ocenie Gminy, przebudowa całej sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej

w granicach M. (Osiedle [...]) i podłączenie do nowopowstającej inwestycji realizowanej wspólnie z Starostwem Powiatowym w P., wymaga stwierdzenia uprzedniego wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, zaskarżona decyzja narusza art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez uniemożliwienie zaspokojenia potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, a także istotne przyczynienie się do naruszenia stosunków wodnych i powstania szkody w rozumieniu art. 417 k.c. zarówno po stronie Gminy oraz właścicieli działki [...].

Skarżąca zarzuciła także błędną ocenę, że w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdzie tymczasem z racji podmiotu, na który została wydana ww. decyzja, podmiot ten nie prowadzi działalności jako Przedsiębiorstwo Obrotu Nieruchomościami [...]" oraz tym samym po stronie Skarżącej, której przysługuje tytuł prawny do działki nr [...] brak jest obowiązku wykonania decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sądowa kontrola tego aktu, dokonana zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła sąd do przekonania, że akt ten nie narusza przepisów wskazywanych w skardze, ani innych przepisów prawa w taki sposób, że konieczne byłoby jego wyeliminowanie z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w S., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia – na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzji nakazującej rozbiórkę wykonanej kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz drogi żużlowej na działce nr [...] w M. gm. D.. Organy obu instancji uznały, że w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość, bowiem nałożony decyzją z dnia [...] maja 1994 r. obowiązek jest w dalszym ciągu wykonalny. Nie został zatem spełniony podstawowy warunek do zastosowania przywołanego przepisu.

Gmina D. z kolei wywodziła, że sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej uległa znacznemu przekształceniu w związku z podłączeniem do niej szeregu nieruchomości, a droga żużlowa, na skutek dokonanej przebudowy przestała istnieć, co w jej ocenie przesądza o bezprzedmiotowości decyzji i przemawia za stwierdzeniem jej wygaśnięcia zwłaszcza, że przemawia za tym również interes społeczny.

Analiza przedłożonych Sądowi akt wskazuje, że argumentacja Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy poczynić kilka uwag na temat instytucji uregulowanej w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., który zdaniem Skarżącej winien mieć

w niniejszej sprawie zastosowanie.

Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję

w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Podstawowym warunkiem jego zastosowania jest, aby decyzja, której wygaśnięcie ma zostać stwierdzone, stała się bezprzedmiotowa. Dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że decyzja objęta wnioskiem o wygaśnięcie stała się bezprzedmiotowa organ może przystąpić do badania, czy istnieje przepis prawa, który nakazuje stwierdzenie jej wygaśnięcia, bądź czy jej wygaśnięcie leży w interesie społecznym lub interesie strony. Przesłanki, o których mowa w treści art. 162 §1 pkt 1 k.p.a. muszą wystąpić łącznie, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Nie jest zatem dopuszczalne stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, która nie stała się bezprzedmiotowa, ale stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub interesie strony.

W tym miejscu należy wyjaśnić, co rozumiemy pod pojęciem bezprzedmiotowości decyzji. Najprościej rzecz ujmując można byłoby powiedzieć, że decyzja staje się bezprzedmiotowa, gdy przestaje istnieć przedmiot jej regulacji, bądź podmiot, do którego decyzja jest skierowana. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż pojęcie bezprzedmiotowości decyzji należy wiązać z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego. Brak podmiotu stosunku administracyjnoprawnego występuje np. w razie śmierci strony w zakresie uprawnień lub obowiązków o charakterze osobistym, które nie przechodzą na następców prawnych, rozwiązania jednostki organizacyjnej będącej stroną (bez następstwa prawnego), jak również w razie utraty przez stronę kwalifikacji do wykonywania uprawnień. Z brakiem przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego mamy wówczas do czynienia, gdy np. w decyzji rozstrzygnięto odnośnie do praw lub obowiązków dotyczących rzeczy, co do których w wyniku ich zniszczenia lub istotnego przekształcenia te prawa lub obowiązki nie mogą być dalej realizowane, albo wtedy gdy strona zrezygnowała z uprawnienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2351/15, z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2134/17, oraz z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1675/19 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w treści uzasadnienia niniejszego wyroku).

W badanej sprawie sytuacja taka jednak nie zachodzi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej objęta decyzją nakazującą rozbiórkę istnieje. Wywodzone przez Skarżącą jej przekształcenie polegało na tym, że do sieci tej, wybudowanej na działce stanowiącej prywatną własność, bez wymaganego pozwolenia na budowę, podłączone zostały kolejne nieruchomości. Nie jest to, w ocenie Sądu, takie przekształcenie, którego skutkiem jest unicestwienie przedmiotu decyzji o nakazie rozbiórki. Wręcz przeciwnie, sieć kanalizacji budowana jest z zamysłem podłączenia do niej kolejnych nieruchomości celem zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. W przeciwnym razie, gdyby przyjąć, że sieć takiej funkcji nie pełni, a jej realizacja nie służy opisanym celom, budowanie jej byłoby zbędne.

Nie ulega, w świetle przedłożonych dokumentów wątpliwości, że podłączenie do sieci kolejnych nieruchomości nie czyni decyzji rozbiórkowej bezprzedmiotową. Podłączenie do niej kolejnych nieruchomości nie czyni niemożliwym jej rozbiórki, jakkolwiek niewątpliwie stanowić będzie poważną trudność w realizacji decyzji z 1994 r.

Podobnie należy wypowiedzieć się w kwestii nakazu drogi objętej tą decyzją.

To, że droga uległa przebudowie w związku z wykonaniem kolejnych robót budowlanych również nie przesądza o bezprzedmiotowości. Droga, która uległa przekształceniu w dalszym ciągu bowiem istnieje.

Okoliczność, iż z działki, na której wybudowana została droga żużlowa wraz z kanalizacją wydzielono ten fragment pod drogę gminną, która została przejęta następnie przez Gminę D. , nie legalizuje wykonanych bez pozwolenia na budowę robót budowlanych. Brak jest również podstaw po przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do robót budowlanych, co do których zapadła ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę.

Wręcz przeciwnie, obowiązek wykonania prac rozbiórkowych w dalszym ciągu spoczywa na inwestorze bądź właścicielu nieruchomości lub jego następcy prawnym.

Podkreślenia w tym miejscu wypada, że o tym, iż budowa drogi wraz

z siecią kanalizacji odbywała się bez pozwolenia na budowę i na nieruchomości, co do której inwestor nie posiadał prawa do dysponowania na cele budowlane, o czym Skarżąca miała wiedzę od początku, czego dowodem są liczne pisma właścicieli nieruchomości, na której droga i kanalizacja zostały wybudowane. Przypomnienia również wymaga, że sprawa budowy drogi i kanalizacji była przedmiotem licznych postępowań administracyjnych, których efektem był wydanie nakazu rozbiórki. Pomimo tego, jak wynika z akt sprawy i argumentacji skargi, wydawano pozwolenia na budowę kolejnych domów z założeniem, że zostaną one podłączone do wybudowanej z wadą prawną sieci. Podejmowano także inne działania – rozbudowę drogi, które oprotestowywali właściciele, nieruchomości, na której droga żużlowa powstała.

Należy zatem przyjąć, że kolejne działania względem działek, na których posadowiono drogę wraz z siecią kanalizacji obarczone był ryzykiem, co do którego Skarżąca miała świadomość. Podnoszony w skardze argument, iż zmiana stanu faktycznego i przekształcenie objętych decyzją rozbiórkową drogi i kanalizacji uniemożliwiają wykonanie decyzji jest z przyczyn wyżej opisanych nietrafiony.

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma również znaczenia to, czy wykonanie decyzji spowoduje szkody w majątku gminy bądź majątku prywatnym. Istotne z punktu widzenia art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bowiem w pierwszej kolejności stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji, co niniejszej sprawie nie zachodzi. Argumentacja odnosząca się do skutków materialnych wykonania decyzji rozbiórkowej mogłaby być brana pod uwagę wówczas, gdyby bezsprzecznie stwierdzono, że decyzja objęta wnioskiem stała się bezprzedmiotowa.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty odnoszące się do przebudowy sieci kanalizacji i nieuwzględnienia przez organ wskazywanych przez Skarżącą działań zmierzających do przełączenia sieci kanalizacji deszczowej do planowanej wspólnie ze Starostwem Powiatowym w P. inwestycji, a także związany z tym zarzut nieprawidłowego ustalenia, że odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej ma na celu ochronę właścicieli działki nr [...]. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych stwierdzeń w tym zakresie. Brak jest w uzasadnieniu decyzji takiej argumentacji, o jakiej mowa w skardze. Organ skoncentrował się – słusznie, na analizie przesłanek warunkujących stwierdzenie wygaśnięcia decyzji i doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie takie nie występują.

W ocenie Sądu nie można zarzucić organom naruszenia w niniejszej sprawie wskazywanych w skardze przepisów procedury administracyjnej, bowiem organy obu instancji dokonały wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego

i wyczerpująco uzasadniły zajęte w sprawie stanowisko.

Nie ma również podstaw do uznania za trafną argumentacji odnoszącej się do naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Przepis ten nie mógł mieć i nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Realizacja ustawowych obowiązków w zakresie wskazanym w przywołanym przepisie winna się odbywać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Nie sposób czynić organowi zarzutu, że dokonując prawidłowej wykładni

art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł niezgodnie oczekiwaniami skarżącej. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej nakładającej na stronę obowiązki wynikające z przepisów prawa budowlanego nie może służyć legalizacji samowoli budowalnej. Jest ono dopuszczalne w ściśle określonych warunkach, które w niniejszej sprawie – jak trafnie wywiódł organ nie wystąpiły.

Stąd też, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), orzekł o jej oddaleniu.