Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 932/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15a, art. 85a
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 222
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant: Marcin Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

DECYZJĄ Z DNIA [...] ZNAK [...], SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W Ł., DZIAŁAJĄC NA PODSTAWIE ART. 138 § 1 PKT 1 USTAWY Z DNIA 14 CZERWCA 1960 R. KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO (DZ. U. Z 2000 R. NR 98, POZ. 1071 ZE ZM.), DALEJ K.P.A., ART. 85A UST. 1 USTAWY Z DNIA 4 LUTEGO 1994 R. PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE (DZ. U. Z 2005 R., NR 228, POZ. 1947 ZE ZM.) W ZWIĄZKU Z ART. 222 USTAWY Z DNIA 9 CZERWCA 2011 R. PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE (DZ. U. Z 2011 R. NR 163, POZ. 981 ZE ZM.), UTRZYMAŁO W MOCY DECYZJĘ STAROSTY Ł.-W. Z DNIA [...] NR [...] O USTALENIU M.A., PROWADZĄCEMU W LATACH 2010 – 2011 WYDOBYCIE KOPALINY POSPOLITEJ (KRUSZYWA NATURALNEGO) BEZ WYMAGANEJ PRAWEM KONCESJI NA DZIAŁCE NR 416 OBRĘB G., OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ W WYSOKOŚCI 204.310,00 ZŁ.

W ODWOŁANIU OD DECYZJI I INSTANCJI M.A. ZARZUCIŁ ORGANOWI NARUSZENIE PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO, KTÓRE MIAŁO WPŁYW NA WYNIK SPRAWY – ART. 15 UST. 1 PKT 2 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE, POPRZEZ JEGO ZASTOSOWANIE W SPRAWIE W SYTUACJI, GDY W TOKU POSTĘPOWANIA NIE ZOSTAŁO USTALONE ANI UDOWODNIONE, CZY PROWADZIŁ ON DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W ZAKRESIE WYDOBYWANIA KOPALIN POSPOLITYCH, ART. 85A UST. 1 TEJ USTAWY, POPRZEZ JEGO BŁĘDNE ZASTOSOWANIE I USTALENIE OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ Z TYTUŁU WYDOBYCIA KOPALINY DLA WŁAŚCICIELA NIERUCHOMOŚCI, NA KTÓREJ PROWADZONE BYŁO WYDOBYCIE, W SYTUACJI, GDY OPŁATA TA WINNA OBCIĄŻAĆ OSOBĘ DOKONUJĄCĄ WYDOBYCIA. PONADTO, ZARZUCIŁ NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MIAŁO ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY - ART. 8 ORAZ ART. 11 K.P.A., POPRZEZ PRZEPROWADZENIE POSTĘPOWANIA W SPOSÓB SPRZECZNY Z ZASADĄ POGŁĘBIANIA ZAUFANIA DO WŁADZY PUBLICZNEJ, A TAKŻE NIEWYJAŚNIENIE W DOSTATECZNY SPOSÓB PRZESŁANEK, JAKIMI KIEROWAŁ SIĘ ORGAN PRZY WYDAWANIU ZASKARŻONEGO ROZSTRZYGNIĘCIA, ART. 77 § 1 K.P.A. POPRZEZ BRAK DOSTATECZNEGO WYJAŚNIENIA PODSTAW FAKTYCZNYCH W SPRAWIE, W POSTACI NIEUSTALENIA, CZY SKARŻĄCY PROWADZIŁ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W ZAKRESIE WYDOBYWANIA KOPALIN POSPOLITYCH, ART. 12 § 1 W ZW. Z ART. 80 K.P.A. POPRZEZ OPARCIE ROZSTRZYGNIĘCIA O EKSPERTYZĘ OKREŚLAJĄCA UBYTEK KOPALINY, W SYTUACJI GDY EKSPERTYZA TA NIE JEST JASNA, A WNIOSKI W NIEJ POSTAWIONE NIE ZAWIERAJĄ UZASADNIENIA.

WSKAZUJĄC NA POWYŻSZE NARUSZENIA PRAWA, M.A. WNIÓSŁ O UCHYLENIE ZASKARŻONEJ DECYZJI W CAŁOŚCI I UMORZENIE POSTĘPOWANIA PIERWSZEJ INSTANCJI, EWENTUALNIE UCHYLENIE ZASKARŻONEJ DECYZJI W CAŁOŚCI I PRZEKAZANIE SPRAWY DO PONOWNEGO ROZPATRZENIA PRZEZ ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI.

W UZASADNIENIU DECYZJI UTRZYMUJĄCEJ W MOCY ROZSTRZYGNIĘCIE ORGANU I INSTANCJI, SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE POWOŁAŁO BRZMIENIE ART. 222 Z DNIA 9 CZERWCA 2011 R. PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE ORAZ ART. 85A UST. 1 USTAWY Z DNIA 4 LUTEGO 1994 R. PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE. WSKAZAŁO, IŻ W RAZIE WYDOBYWANIA KOPALINY BEZ WYMAGANEJ KONCESJI LUB Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM JEJ WARUNKÓW, WŁAŚCIWE ORGANY USTALAJĄ, W DRODZE DECYZJI, PROWADZĄCEMU TAKĄ DZIAŁALNOŚĆ, OPŁATĘ EKSPLOATACYJNĄ W WYSOKOŚCI OSIEMDZIESIECIOKROTNEJ STAWKI OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ DLA DANEGO RODZAJU KOPALINY, POMNOŻONEJ PRZEZ ILOŚĆ WYDOBYTEJ W TEN SPOSÓB KOPALINY, STOSUJĄC STAWKI OBOWIĄZUJĄCE W DNIU WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA. STAWKA OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ DLA PIASKÓW I ŻWIRÓW WYNOSI 0,51 ZŁ/J.M. (§ 1 ROZPORZĄDZENIA RADY MINISTRÓW Z DNIA 25 LISTOPADA 2010 R. W SPRAWIE STAWEK OPŁAT EKSPLOATACYJNYCH).

KOLEGIUM STWIERDZIŁO, ŻE WYDANIE DECYZJI W PRZEDMIOCIE OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ, O KTÓREJ MOWA W ART. 85A WW. USTAWY NIE ZALEŻY OD UZNANIA ORGANU, LECZ JEST OBLIGATORYJNE W RAZIE SPEŁNIENIA OKREŚLONYCH W NIM DWÓCH PRZESŁANEK: USTALENIA, ŻE OKREŚLONY PODMIOT WYKONYWAŁ CZYNNOŚCI, KTÓRE NOSZĄ ZNAMIONA "WYDOBYCIA KOPALIN" ORAZ, ŻE PROWADZĄCY WYDOBYCIE NIE POSIADAŁ KONCESJI, MIMO, IŻ ZOBOWIĄZANY BYŁ DO JEJ

UZYSKANIA, ALBO W SPOSÓB RAŻĄCY NARUSZYŁ WARUNKI KONCESJI.

W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE, NA CO WSKAZUJE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY, WARUNKI DOPUSZCZALNOŚCI USTALENIA OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ ORGAN UZNAŁ ZA SPEŁNIONE. PO PIERWSZE, KOLEGIUM WSKAZAŁO, IŻ BEZSPORNYM W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE JEST FAKT WYDOBYCIA KRUSZYWA NATURALNEGO (PIASKU) Z DZIAŁKI NR 416, TJ. SPOZA UDOKUMENTOWANEGO ZŁOŻA.

W MYŚL NATOMIAST PRZEPISU ART. 6 PKT 1 POWOŁANEJ USTAWY, ZŁOŻEM KOPALINY JEST TAKIE NAGROMADZENIE MINERAŁÓW I SKAŁ ORAZ INNYCH SUBSTANCJI STAŁYCH, GAZOWYCH I CIEKŁYCH, KTÓRYCH WYDOBYWANIE MOŻE PRZYNIEŚĆ KORZYŚĆ GOSPODARCZĄ. PIASKI SĄ NIEWĄTPLIWIE KOPALINAMI POSPOLITYMI (ART. 5 UST. 3). PONADTO DZIAŁALNOŚĆ POLEGAJĄCA NA WYDOBYCIU PIASKU WYMAGA KONCESJI, BOWIEM KONCESJI WYMAGA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W ZAKRESIE WYDOBYWANIA KOPALIN ZE ZŁÓŻ. ZABRANIA SIĘ WYDOBYWANIA KOPALIN WYKONYWANEGO INACZEJ NIŻ JAKO KONCESJONOWANA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W ROZUMIENIU USTAWY Z DNIA 2 LIPCA 2004 R. O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (ART. 15 UST. 1 PKT 2 I UST. 4 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE).

OZNACZA TO, ŻE WYDOBYWANIE KOPALIN, KTÓRE NIE ODBYWA SIĘ W RAMACH PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ I BEZ UZYSKANIA STOSOWNEJ KONCESJI, W ŚWIETLE POWYŻSZYCH PRZEPISÓW JEST DZIAŁALNOŚCIĄ NIELEGALNĄ, PODLEGAJĄCĄ SANKCJI WYNIKAJĄCEJ Z ART. 85A UST. 1 USTAWY.

NA PODSTAWIE ZEBRANEGO MATERIAŁU DOWODOWEGO ORGAN USTALIŁ, IŻ M.A. NIE UZYSKAŁ WYMAGANEJ PRAWEM KONCESJI NA WYDOBYWANIE KRUSZYWA Z TERENU SWOJEJ NIERUCHOMOŚCI, A DZIAŁALNOŚĆ TĘ WYKONYWAŁ NIE POSIADAJĄC STATUSU PRZEDSIĘBIORCY.

AKTA SPRAWY ZAWIERAJĄ PROTOKÓŁ PRZESŁUCHANIA STRONY Z DNIA [...], W KTÓRYM M.A. STWIERDZIŁ, IŻ WYROBISKO WYSTĘPUJĄCE NA DZIAŁCE NR 416 JEST WYNIKIEM UDOSTĘPNIENIA PRZEZ NIEGO TEGO TERENU INNEJ FIRMIE, CELEM PROWADZENIA WYDOBYCIA PIASKU. UDOSTĘPNIENIE GRUNTU, W CELU EKSPLOATACJI KRUSZYWA, ODBYŁO SIĘ BEZ UMOWY I NIEODPŁATNIE, W ZAMIAN ZA WYMIANĘ GRUNTÓW Z PIASKU NA GLINĘ I ZIEMIĘ. MIAŁO TO NA CELU POPRAWĘ JAKOŚCI GRUNTU ROLNEGO. STRONA PODAŁA JEDNOCZEŚNIE, ŻE NIE POTRAFI WSKAZAĆ ANI ODNALEŹĆ FIRMY, KTÓRA NA JEGO NIERUCHOMOŚCI WYDOBYWAŁA PIASEK. WYDOBYCIE PIASKU ROZPOCZĘŁO SIĘ MAJU 2010 I TRWAŁO DO WRZEŚNIA 2011 R. Z PRZERWAMI. M.A. WYJAŚNIŁ RÓWNIEŻ, IŻ NIE WIE RÓWNIEŻ GDZIE I DLA JAKICH CELÓW WYWOŻONY BYŁ PIASEK WYDOBYTY Z JEGO DZIAŁKI. NIE KONTROLOWAŁ WYDOBYCIA PIASKU Z UWAGI NA DORYWCZE PRACE POZA MIEJSCEM ZAMIESZKANIA I BRAK MOŻLIWOŚCI NADZORU NAD PROWADZENIEM PRAC WYDOBYWCZYCH. NIE POTRAFIŁ PRZY TYM OKREŚLIĆ, NAWET W PRZYBLIŻENIU, JAKA ILOŚĆ KOPALINY BYŁA WYDOBYTA Z TERENU DZIAŁKI NR 416.

W ŚWIETLE POWYŻSZYCH WYJAŚNIEŃ ORGAN PRZYJĄŁ, IŻ TO M.A. DOPUŚCIŁ SIĘ WYDOBYCIA KRUSZYWA Z TERENU DZIAŁKI NR 416 BEZ WYMAGANEJ KONCESJI, BO JEŚLI NIE ROBIŁ TEGO OSOBIŚCIE, JAK UTRZYMUJE, LECZ ZA POŚREDNICTWEM INNYCH OSÓB, KTÓRYCH TOŻSAMOŚCI NIE UJAWNIA, TO JEDNAK NASTĄPIŁO TO ZA JEGO PEŁNĄ WIEDZĄ, ZGODĄ I PRZYZWOLENIEM, A TYM SAMYM ZE WSZYSTKIMI TEGO KONSEKWENCJAMI PRZEWIDZIANYMI PRZEZ PRAWO DLA TEGO TYPU DZIAŁAŃ. CO WIĘCEJ MIAŁ ON ŚWIADOMOŚĆ TEGO, ŻE KONCESJI NA WYDOBYCIE KRUSZYWA NIE UZYSKAŁ, A MIMO TO UDOSTĘPNIŁ SWĄ NIERUCHOMOŚĆ INNEMU PODMIOTOWI GOSPODARCZEMU, BY PROWADZIŁ NA NIEJ PRACE EKSPLOATACYJNE, BIORĄC W TEN SPOSÓB NA SIEBIE RYZYKO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI NIEZGODNIE Z OBOWIĄZUJĄCYM PRAWEM.

KOLEGIUM UZNAŁO ZATEM POWYŻSZE WYJAŚNIENIA ZA NIEWIARYGODNE I WSKAZAŁO, IŻ OPŁATĘ EKSPLOATACYJNĄ USTALONO M.A. PRZEDE WSZYSTKIM JAKO PODMIOTOWI, KTÓRY SWOIMI DZIAŁANIAMI DOPUŚCIŁ SIĘ NIELEGALNEGO WYDOBYCIA KRUSZYWA.

DLA USTALENIA ILOŚCI WYDOBYTEJ KOPALINY, ORGAN PRZYJĄŁ ZA MIARODAJNE DANE WYNIKAJĄCE Z "EKSPERTYZY OKREŚLAJĄCEJ UBYTEK KOPALINY - KRUSZYWA NATURALNEGO W GRANICACH DZIAŁKI 416 OBRĘB G.", OBEJMUJĄCEJ WYKONANIE OBMIARU GEODEZYJNEGO WYROBISKA PRZEZ MIERNICZEGO GÓRNICZEGO I OBLICZENIE KUBATURY WYEKSPLOATOWANEGO KRUSZYWA NATURALNEGO PRZEZ GEOLOGA Z UPRAWNIENIAMI GEOLOGICZNYM, Z KTÓREJ WYNIKA, IŻ NASTĄPIŁ UBYTEK KOPALINY WYNOSZĄCY 5007,60 TON. KOLEGIUM PODKREŚLIŁO, IŻ USTALENIE RZECZYWISTEJ ILOŚCI WYDOBYTEJ KOPALINY MA ISTOTNE ZNACZENIE DLA SPRAWY, BOWIEM OD NIEJ UZALEŻNIONA JEST WYSOKOŚĆ OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ. ORGAN PODKREŚLIŁ, ŻE WYSOKOŚĆ OPŁATY NIE JEST ANI DOWOLNA, ANI UZNANIOWA, A USTAWODAWCA NIE POZOSTAWIŁ W TYM WZGLĘDZIE ORGANOM ADMINISTRACJI SWOBODY DZIAŁANIA. W OMAWIANYM PRZYPADKU WYNOSI ONA 204.310,00 ZŁ. I STANOWI WYNIK MATEMATYCZNEGO WYLICZENIA WSKAZANYCH POWYŻEJ DANYCH.

PONADTO, W OCENIE KOLEGIUM, ORGAN I INSTANCJI NIE UCHYBIŁ PRZEPISOM POSTĘPOWANIA, KTÓRYCH NARUSZENIE ZARZUCIŁ SKARŻĄCY W ODWOŁANIU.

W SKARDZE WNIESIONEJ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W ŁODZI PEŁNOMOCNIK SKARŻĄCEGO ZARZUCIŁ NARUSZENIE PRAWA MATERIALNEGO, KTÓRE MIAŁO WPŁYW NA WYNIK SPRAWY - ART. 15 UST. 1 PKT 2 USTAWY Z 1994 R. PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE POPRZEZ JEGO ZASTOSOWANIE PRZY JEDNOCZESNYM PRZYJĘCIU, IŻ SKARŻĄCY NIE PROWADZIŁ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ POLEGAJĄCEJ NA WYDOBYWANIU KRUSZYWA NATURALNEGO, A TAKŻE POPRZEZ JEGO NIEDOPUSZCZALNĄ WYKŁADNIĘ, ART. 85A UST. 1 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE POPRZEZ JEGO ZASTOSOWANIE I USTALENIE OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ Z TYTUŁU WYDOBYCIA KOPALINY W SYTUACJI, GDY NIE ZOSTAŁY ZREALIZOWANE PRZESŁANKI W NIM

ZAWARTE ORAZ POPRZEZ JEGO NIEDOPUSZCZALNĄ WYKŁADNIĘ. PONADTO ZARZUCIŁ NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MIAŁO ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY - ART. 8 ORAZ ART. 11 K.P.A., POPRZEZ PRZEPROWADZENIE POSTĘPOWANIA W SPOSÓB SPRZECZNY Z ZASADĄ POGŁĘBIANIA ZAUFANIA DO WŁADZY PUBLICZNEJ, W SZCZEGÓLNOŚCI POPRZEZ DOKONANIE INTERPRETACJI PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO NA NIEKORZYŚĆ SKARŻĄCEGO, A TAKŻE NIEWYJAŚNIENIE W DOSTATECZNY SPOSÓB PRZESŁANEK, JAKIMI KIEROWAŁ SIĘ ORGAN PRZY WYDAWANIU ZASKARŻONEGO ROZSTRZYGNIĘCIA ORAZ NIENALEŻYTYM JEGO UZASADNIENIU, ART. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 I § 4 ORAZ 80 K.P.A. PRZEZ NIEPODJĘCIE WSZELKICH KROKÓW NIEZBĘDNYCH DO DOKŁADNEGO WYJAŚNIENIA STANU FAKTYCZNEGO ORAZ DO ZAŁATWIENIA SPRAWY, MAJĄC NA WZGLĘDZIE INTERES SPOŁECZNY I SŁUSZNY INTERES OBYWATELI, CO PRZEJAWIA SIĘ W TYM IŻ ORGANY OBU INSTANCJI NIE PRZEPROWADZIŁY ŻADNEGO (PRÓCZ PRZESŁUCHANIA STRON) POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO, KTÓRE ZMIERZAŁOBY DO USTALENIA SPRAWCY WYDOBYCIA KOPALINY, ART. 77 § 1 ORAZ ART. 136 K.P.A. POPRZEZ BRAK DOSTATECZNEGO WYJAŚNIENIA PODSTAW FAKTYCZNYCH W SPRAWIE ORAZ ZANIEDBANIA W ZAKRESIE PROWADZENIA POSTĘPOWANIA DOWODOWEGO, W SZCZEGÓLNOŚCI NIEWYJAŚNIENIU, CZY SKARŻĄCY PROWADZIŁ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ POLEGAJĄCĄ NA WYDOBYCIU KOPALINY ZE ZŁÓŻ, CZY TEŻ NIE, NIEUSTALENIU, KTO W RZECZYWISTOŚCI DOKONAŁ WYDOBYCIA KOPALINY, A TAKŻE OPARCIU ROZSTRZYGNIĘCIA O NIEZROZUMIAŁĄ I NIEWERYFIKOWALNĄ EKSPERTYZĘ OKREŚLAJĄCĄ UBYTEK KOPALINY.

ZARZUCONO PONADTO, NARUSZENIE ART. 41 KARTY PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (DZ. URZ. UE 201 O/C 83/02) POPRZEZ ZŁAMANIE WYRAŻONEGO W NIEJ PRAWA DO DOBREJ ADMINISTRACJI.

WNIESIONO O UCHYLENIE ZASKARŻONEJ DECYZJI ORAZ O ZASĄDZENIE KOSZTÓW POSTĘPOWANIA.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE WNIOSŁO O JEJ ODDALENIE POWTARZAJĄC STANOWISKO ZAWARTE W UZASADNIENIU ZASKARŻONEJ DECYZJI.

NA ROZPRAWIE PRZED WOJEWÓDZKIM SĄDEM ADMINISTRACYJNYM W ŁODZI PEŁNOMOCNIK SKARŻĄCEGO WNOSIŁ O UWZGLĘDNIENIE SKARGI.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

SKARGA NIE JEST UZASADNIONA.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa, skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny.

Przedmiotem toczącego się w niniejszej sprawie postępowania było ustalenie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny ze złoża bez wymaganej koncesji – na podstawie art. 85a ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., nr 228, poz. 1947 ze zm.) w związku z art. 222 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2011 r. nr 163, poz. 981 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, właściwe organy ustalają, w drodze decyzji, prowadzącemu taką działalność, opłatę eksploatacyjną w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania.

Zarzuty postawione przez skarżącego organom prowadzącym postępowanie, dotyczyły w istocie kwestii niezasadnego, w jego ocenie, obciążenia go opłatą eksploatacyjną wobec faktu, iż nie prowadził on działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. Zdaniem skarżącego, skoro w czasie wydobycia kruszywa z działki nr 416 w obrębie gminy G., nie prowadził on działalności gospodarczej, nie była również w takim przypadku wymagana koncesja. M.A. podkreślał przy tym, iż opłatą winna być obciążona firma, która faktycznie dokonywała wydobycia kruszywa na jego terenie, a której jednocześnie wskazać nie potrafi.

W ocenie Sądu, z taką argumentacją nie sposób się zgodzić.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, złożem kopaliny jest takie naturalne nagromadzenie minerałów i skał oraz innych substancji stałych, gazowych i ciekłych, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Wyrobiskiem górniczym jest natomiast przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub w górotworze powstała w wyniku robót górniczych (art. 6 pkt 10 ustawy).

W STANIE FAKTYCZNYM NINIEJSZEJ SPRAWY NIE JEST SPORNE, ŻE W WYNIKU KONTROLI PRZEPROWADZONEJ NA DZIAŁCE, BĘDĄCEJ WSPÓŁWŁASNOŚCIĄ SKARŻĄCEGO (DZIAŁKA NR 416 W OBRĘBIE GMINY G.) STWIERDZONE ZOSTAŁO WYROBISKO GÓRNICZE POEKSPLOATACYJNE O POWIERZCHNI MAX 100M X 20M I GŁĘBOKOŚCI DO 8M, Z KTÓREGO MIAŁO MIEJSCE WYDOBYCIE KRUSZYWA (PIASKÓW) SPOZA UDOKUMENTOWANEGO ZŁOŻA. POWYŻSZE POTWIERDZONE ZOSTAŁO PROTOKOŁEM OGLĘDZIN TERENU Z DNIA 13.12.2011 R., W KTÓRYCH UCZESTNICZYŁ SKARŻĄCY (K. 16-20 AKT ADMIN.) ORAZ JEGO WYJAŚNIENIAMI ZŁOŻONYMI DO TEGO PROTOKOŁU, JAK RÓWNIEŻ EKSPERTYZĄ Z DNIA 7.03.2012 R. (K. 65-77 AKT ADMIN.). WYDOBYCIE PIASKU, STANOWIĄCEGO KOPALINĘ POSPOLITĄ W ROZUMIENIU ART. 5 UST. 3 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE, NIEWĄTPLIWIE MOŻE PRZYNIEŚĆ KORZYŚĆ GOSPODARCZĄ W ROZUMIENIU ART. 6 UST. 1 TEJ USTAWY.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PROWADZONA W ZAKRESIE WYDOBYWANIA KOPALIN ZE ZŁÓŻ WYMAGA UZYSKANIA KONCESJI, CO BEZPOŚREDNIO WYNIKA Z TREŚCI WW. USTAWY. INNEJ MOŻLIWOŚCI WYDOBYWANIA KOPALIN USTAWODAWCA NIE PRZEWIDZIAŁ, WPROST STATUUJĄC ZASADĘ, ŻE ZABRANIA SIĘ WYDOBYWANIA KOPALIN INNEGO NIŻ KONCESJONOWANA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W ROZUMIENIU USTAWY Z 2 LIPCA 2004 R. O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (ART. 15 UST. 1 PKT 2 I UST. 4 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE). ZATEM, KAŻDE WYDOBYCIE KOPALIN PRZEZ PODMIOT NIEPOSIADAJĄCY STOSOWNEJ KONCESJI, USANKCJONOWANE ZOSTAŁO PRZEZ USTAWODAWCĘ NAŁOŻENIEM NA TAKI PODMIOT, PRZEZ UPRAWNIONE DO TEGO ORGANY, OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ, ZGODNIE Z POWOŁANYM WYŻEJ ART. 85A UST. 1 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE. MAJĄC NA UWADZE BRZMIENIE CYTOWANEGO PRZEPISU, NALEŻY STWIERDZIĆ, ŻE OSOBA WYDOBYWAJĄCA KOPALINĘ ZE ZŁÓŻ MUSI POSIADAĆ STATUS PRZEDSIĘBIORCY PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ, NA KTÓREJ WYDOBYCIE UZYSKA STOSOWNĄ KONCESJĘ. W PRZECIWNYM WYPADKU DZIAŁALNOŚĆ TAKA JEST DZIAŁALNOŚCIĄ NIELEGALNĄ, UZASADNIAJĄCĄ NAŁOŻENIE KARY.

TRZEBA PRZY TYM ZAZNACZYĆ, IŻ W USTAWIE PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE Z DNIA 4 LUTEGO 1994 R. USTAWODAWCA NIE PRZEWIDZIAŁ MOŻLIWOŚCI WYDOBYCIA PIASKÓW I ŻWIRÓW PRZEZNACZONYCH DLA ZASPOKOJENIA POTRZEB WŁASNYCH OSOBY FIZYCZNEJ, Z NIERUCHOMOŚCI STANOWIĄCYCH PRZEDMIOT JEJ PRAWA WŁASNOŚCI (UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO). UREGULOWANIE TAKIE ZNALAZŁO SIĘ DOPIERO W ART. 4 USTAWY PRAWO GEOLOGICZNE I GÓRNICZE Z DNIA 9 CZERWCA 2011 R., KTÓRA JAK ZAZNACZONO WYŻEJ, Z UWAGI NA TREŚĆ ART. 217 I 222 NIE MA W NINIEJSZEJ SPRAWIE ZASTOSOWANIA. JEDNAK, NAWET W PRZYPADKU NOWEJ REGULACJI, ABY WYDOBYCIE PIASKU MOGŁO BYĆ TRAKTOWANE JAKO DOKONANE NA POTRZEBY WŁASNE, MUSZĄ ZOSTAĆ SPEŁNIONE WARUNKI WYNIKAJĄCE Z ART. 4 UST. 1 I 2 USTAWY Z DNIA 9 CZERWCA 2011 R. PRZEPIS TEN WYMAGA, ABY WYDOBYCIE NASTĄPIŁO BEZ PRAWA ROZPORZĄDZANIA WYDOBYTĄ KOPALINĄ I JEDNOCZEŚNIE:

1) BYŁO WYKONYWANE BEZ UŻYCIA ŚRODKÓW STRZAŁOWYCH;

2) NIE BYŁO WIĘKSZE NIŻ 10 M³ W ROKU KALENDARZOWYM;

3) NIE NARUSZAŁO PRZEZNACZENIA NIERUCHOMOŚCI.

W NINIEJSZEJ SPRAWIE, Z UWAGI NA ROZMIAR STWIERDZONEGO WYDOBYCIA I WYMIARY POWSTAŁEGO WYROBISKA ORAZ DOKONANE PRZEZ SKARŻĄCEGO ROZPORZĄDZENIE KOPALINĄ, NAWET W OPARCIU O NOWE PRZEPISY NIE MOŻNA BYŁOBY POTRAKTOWAĆ TEGO DZIAŁANIA JAKO WYDOBYCIE PIASKU NA POTRZEBY WŁASNE.

W OCENIE SKŁADU ORZEKAJĄCEGO – WBREW STANOWISKU PRZEDSTAWIONEMU W SKARDZE – BRAK JEST ARGUMENTÓW ABY PRZYJĄĆ, IŻ TO NIE SKARŻĄCY POWINIEN PONIEŚĆ KARĘ W POSTACI OPŁATY EKSPLOATACYJNEJ ZA WYDOBYWANIE KOPALINY BEZ WYMAGANEJ KONCESJI, SKORO NA JEGO TERENIE KOPALINĘ WYDOBYWAŁ KTOŚ INNY, A ON NIE PROWADZIŁ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ, W PRZYPADKU KTÓREJ WYMAGANA JEST KONCESJA.

ROZPATRUJĄC NINIEJSZĄ SPRAWĘ SĄD UZNAŁ, ŻE SŁUSZNIE ORGANY NIE DAŁY WIARY WYJAŚNIENIOM SKARŻĄCEGO, ZGODNIE Z KTÓRYMI UDOSTĘPNIŁ ON SWOJĄ DZIAŁKĘ FIRMIE, KTÓRA PROWADZIŁA WYDOBYCIE PIASKU. WYDAJE SIĘ BOWIEM BYĆ MAŁO WIARYGODNE, ABY OSOBA, UDOSTĘPNIAJĄCA WŁASNĄ NIERUCHOMOŚĆ INNEMU PODMIOTOWI W CELU PROWADZENIA NA NIEJ TAK INTENSYWNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ, NIE BYŁA JEST W STANIE PODAĆ DANYCH TAKIEJ FIRMY W POSTACI CHOCIAŻBY NAZWY, NIE MÓWIĄC JUŻ O WSKAZANIU, CHOĆBY NAWET W PRZYBLIŻENIU, RODZAJU I ILOŚCI WYDOBYWANEGO PRZEZ TEN PODMIOT KRUSZYWA. Z PROTOKOŁU PRZESŁUCHANIA SKARŻĄCEGO Z DNIA [...] WYNIKA, ŻE WIEDZIAŁ ON, IŻ CELEM UDOSTĘPNIENIA GRUNTU INNEMU PODMIOTOWI BĘDZIE WYDOBYWANIE KOPALINY ZE ZŁÓŻ. DZIAŁANIE TO PROWADZONE BYŁO PRZEZ PONAD ROK OD MAJA 2010 R. DO WRZEŚNIA 2011 R., Z PRZERWAMI. SKARŻĄCY WYJAŚNIAŁ, ŻE PROWADZONE DZIAŁANIA ZMIERZAŁY DO WYMIANY GRUNTÓW Z PIASKU NA GLINĘ I ZIEMIĘ, CO MIAŁO NA CELU UŻYŹNIENIE POSIADANEJ PRZEZ NIEGO DZIAŁKI. NIE WIEDZIAŁ JEDNAK, GDZIE I DLA JAKICH CELÓW WYWOŻONY BYŁ PIASEK.

Powyższe wskazuje, że skarżący miał świadomość tego, jaka działalność jest prowadzona na jego działce, a tym samym nie wydają się być wiarygodne jego twierdzenia, że nie zna nazwy firmy, której udostępnił teren i nie może wskazać jej adresu. Ponadto, zupełnie nieracjonalne w ocenie Sądu, zdaje się być udostępnienie nieznanemu przedsiębiorcy własnej nieruchomości w celu prowadzenia intensywnych, wielomiesięcznych prac wydobywczych, bez zawierania stosownej umowy cywilnoprawnej.

W tym stanie rzeczy, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy i wobec braku danych potwierdzających zeznania skarżącego, organ zasadnie przyjął, że to M.A. ponosi odpowiedzialność za wydobycie kruszywa z działki nr 416 w obrębie gminy G.. Z uwagi na fakt, że dokonywał tego nie prowadząc działalności gospodarczej i bez wymaganej koncesji, zasadne było nałożenie na niego kary w postaci opłaty eksploatacyjnej. Oceny, że skarżący jako właściciel nieruchomości prowadził wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji nie podważa nawet przyjęcie, iż nie robił tego fizycznie (własnym nakładem sił i środków). Istotne jest bowiem, że zorganizował tę działalność, tj. w realiach niniejszej sprawy udostępnił nieruchomość w celu wydobycia kopalin bliżej nieokreślonej firmie, co sam przyznał w trakcie postępowania.

Tym samym, uznać należy, że sformułowane w pkt 1 petitum skargi zarzuty naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 2 oraz art. 85a ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez ich zastosowanie w sprawie oraz ich niedopuszczalną wykładnię są chybione.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - wyrażoną w art. 7 i skonkretyzowaną w art. 77 § 1 k.p.a. - na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Poza sporem jest, że postępowanie winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.). Niewątpliwie z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Za naruszenie tej zasady uznaje się takie działania organów administracji publicznej jak: zmienność poglądów prawnych, rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy na podstawie aktu prawnego w brzmieniu zawierającym błędy, ogłoszonym we właściwym organie promulgacyjnym, udzielenie stronie mylnej informacji o przepisach prawnych dotyczących załatwianej sprawy itp. (v. M. Jaśkowska, A. Wróbel – "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego" Lex 2012).

Powyższych naruszeń nie sposób odnieść do rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza wobec mało spójnych i wiarygodnych twierdzeń skarżącego. Chociaż administracyjnym postępowaniem dowodowym rządzi zasada oficjalności, to nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Nie można bowiem założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów działających na korzyść strony postępowania administracyjnego spoczywa na organach administracji. Na organie administracji nie spoczywa bowiem ciężar dowodu w rozumieniu wynikającym z art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), tzw. ciężar dowodu w znaczeniu materialnym.

Zauważyć należy, że ubytek kopaliny na działce skarżącego był znaczący i wynosił 5007,60 ton, co zostało potwierdzone przeprowadzoną ekspertyzą geologiczną. Skarżący w trakcie postępowania nie podważał ustaleń, co do faktu ubytku kopaliny, zarzucał natomiast przeprowadzonej ekspertyzie niezrozumiałość i bak możliwości weryfikacji. Z zarzutem tym jednak nie sposób się zgodzić. W ocenie Sądu ekspertyza geologiczna została przeprowadzona w niniejszej sprawie przez geologa posiadającego odpowiednie uprawnienia, jest wiarygodna i nie budzi zastrzeżeń, zaś potwierdzona niniejszą ekspertyzą ilość wydobytej kopaliny warunkowała wysokość nałożonej na skarżącego opłaty eksploatacyjnej.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a., bowiem organy w sposób wystarczający zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i oceniły na jego podstawie całokształt okoliczności sprawy. Nie zachodziła również potrzeba przeprowadzania w niniejszej sprawie dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a.

Nie został tym samym naruszony art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, określający prawo do dobrej administracji.

Reasumując, w świetle poczynionych wyżej rozważań, należało zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji, że M.A. wymaganej prawem koncesji na wydobywanie kruszywa z terenu nieruchomości nie posiadał, a działalność tę wykonywał nie posiadając statusu przedsiębiorcy. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, zabrania się wydobywania kopalin wykonywanego inaczej, niż jako koncesjonowana działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Oznacza to, że wydobywanie kopalin, które nie odbywa się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, na którą to podmiot nie uzyskał stosownej koncesji, w świetle powyższych przepisów jest działalnością nielegalną, podlegającą sankcji wynikającej z art. 85a ust. 1 tej ustawy.

W TYM STANIE RZECZY, SĄD ODDALIŁ SKARGĘ NA PODSTAWIE ART. 151 USTAWY PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI.

D.CZ.