Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 936/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 § 1, art. 80, art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27 ust. 3, art. 32 ust. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1649
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 214 poz 3 art. 1, 2 i 3 załącznika nr I
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w  zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) - Tekst mający znaczenie dla EOG

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Aneta Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 900/14 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. T. na rzecz Zarządu Województwa Lubelskiego 3600 zł (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 900/14, oddalił skargę B. T. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2009 r. skarżący zgłosił do konkursu nr 01/RPOWL/1.1/2009 (ogłoszonego przez Lubelską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości dalej: LAWP, w ramach Działania 1.1. RPO WL, skierowanego do mikroprzedsiębiorstw) projekt "[...]", określając swój status jako samodzielny mikroprzedsiębiorca. Po dokonaniu pozytywnej oceny projektu, w dniu [...] grudnia 2009 r. doszło do podpisania umowy o dofinansowanie.

W toku realizacji projektu LAWP zaakceptowała wniosek o płatność za okres do 31 maja 2010 r., w związku z czym w dniu 2 lutego 2011 r. wydane zostało zlecenie płatności na rzecz beneficjenta w wysokości 11.200,00 zł.

LAWP nie zaakceptowała natomiast wniosku o płatność za okres do 31 grudnia 2010 r. Wezwała skarżącego do poprawy wniosku i złożenia wyjaśnień w przedmiocie zakupu elementów projektu od firmy [...] z siedzibą w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Natomiast w kolejnych pismach wskazała na wątpliwości co do treści oświadczenia beneficjenta o statusie mikroprzedsiębiorcy, w tym ustalenia czy na dzień podpisania umowy o dofinansowanie był on podmiotem samodzielnym i spełniał kryteria określone dla nowopowstałego przedsiębiorstwa. Wątpliwości LAWP powstały w związku z informacją o pełnieniu przez skarżącego funkcji prezesa zarządu [...] S.A. oraz posiadaniu udziałów [...] spółce z o.o. Wyjaśnienia składane w tej sprawie przez beneficjenta uznane zostały za niewystarczające, a część powołanych danych za nierzetelne.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. LAWP poinformowała beneficjenta o wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie.

Następnie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. LAWP w Lublinie ustaliła, że kwota należności głównej przypadającej do zwrotu w odniesieniu do umowy o dofinansowanie realizacji przedmiotowego projektu wynosi 11.200,00 zł oraz wskazała termin od którego naliczane są odsetki. Ponadto decyzją zobowiązano stronę do zwrotu wskazanych w niej kwot w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

Zarząd Województwa Lubelskiego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja znajduje podstawę prawną w art. 211 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 ze zm.; dalej: u.f.p.), który daje kompetencję instytucji zarządzającej do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu w przypadkach, o których mowa w art. 211 ust. 1 u.f.p. Przepis ten miał zastosowanie do projektów realizowanych w latach 2007-2013, a więc do sprawy skarżącego, który umowę o dofinansowanie zawarł [...] grudnia 2009r.

W ocenie Sądu decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą skarżącego do zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie została wydana zgodnie z przepisami prawa. Podstawami do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania był fakt, że strona nie posiadała wymaganego statusu przedsiębiorcy (MŚP) oraz że wydatkowała dofinansowanie z naruszeniem § 3 ust. 7 umowy o dofinansowanie (naruszenie zasady konkurencyjności i przejrzystości).

WSA wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz. Urz. UE seria L nr 2008, Nr 214, s.3 ze zm.), za małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) uznaje się przedsiębiorstwa spełniające kryteria, o których mowa w Załączniku I. Z art.2 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia, w kategorii MŚP - mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR. Weryfikacja statusu mikroprzedsiębiorcy odbywa się nie tylko poprzez badanie statusu jednego podmiotu, ale musi się również opierać na analizie potencjału grupy przedsiębiorstw pozostających w określonych związkach faktycznych lub gospodarczych. Art. 3 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia daje podstawę do uznania, że w pewnych sytuacjach grupa podmiotów, formalnie odrębnych może być traktowana jako jedna jednostka ekonomiczna. Relacje bowiem między przedsiębiorstwami poprzez osoby fizyczne, w szczególności przez członków rodziny, mogą prowadzić do wspólnej działalności na rynku właściwym lub rynkach sąsiadujących ze sobą. W takich przypadkach status MŚP badany jest łącznie w stosunku do wszystkich powiązanych przedsiębiorstw.

Sąd I instancji jako prawidłowe uznał ustalenia organu, iż w rozpoznawanej sprawie przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego "[...]" zarówno w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie, jak i w dacie zawarcia umowy o dofinansowanie było przedsiębiorstwem powiązanym z następującymi spółkami: [...] Sp. j. w W. (poprzednio [...] Sp. j.); [...] Sp. z o.o. w W.; [...] S.A. w W.; [...] Sp. z o.o. w L. Na istnienie powiązań, o których mowa w art. 3 ust. 3 lit a Załącznika I do rozporządzenia, wskazuje fakt, że B. T. w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie oraz w dniu zawarcia umowy kontrolował spółkę [...] S.A., będąc jej akcjonariuszem i prezesem zarządu. Ponadto skarżący jest jedynym udziałowcem [...] Sp. z o.o. w W. Choć stan taki nie istniał w 2009 r., to należy zauważyć, że udziały w spółce [...] nabył od [...] Sp. j., która to spółka i w 2009 r. i obecnie jest kontrolowana przez D. T. (żonę skarżącego) i A. T. (synową skarżącego), a jej prokurentem był od 2008 r. N. T. (syn skarżącego). Tak więc [...] Sp. z o.o. w W. była spółką zależną od [...] Sp. j.

Zdaniem WSA, dla oceny powiązań istotne jest również, że wszystkie wymienione powyżej spółki (oprócz [...] Sp. z o.o.) działały na tym samym rynku lub rynku pokrewnym, tj. związanym z produkcją, sprzedażą, świadczeniem usług dotyczących instalacji alternatywnego zasilania pojazdów samochodowych z wykorzystaniem paliwa gazowego.

Przejawem koordynacji działalności prowadzonej przez skarżącego i członków jego rodziny jest również koncentracja różnych form prowadzenia tej działalności w obrębie grupy tworzonej przez poszczególne przedsiębiorstwa "rodzinne". Zasadniczym kontrahentem firmy skarżącego miała być [...] Sp. z o.o. w W., tj. spółka, która w 2009 r. była spółką zależną od [...] Sp. j., i dysponowała całością udziałów w [...] Sp. z o.o. Ponadto zarówno skarżący, jak i [...] Sp. j. zlecały wykonanie poszczególnych dostaw i usług bądź kierowały zapytania ofertowe w obrębie tych samych podmiotów, obejmującej kluczowego dla nich kontrahenta – [...] z siedzibą w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a prezesem jej zarządu był A. Ż., były pracownik [...] Sp. j., a także kontrahenta w ramach działalności prowadzonej pod firmą [...].

W ocenie Sądu I instancji, okoliczność udzielania wszystkich istotnych zamówień w ramach dwóch niezależnych projektów temu samemu podmiotowi przez dwa formalnie odrębne podmioty świadczy o koordynacji działań pomiędzy skarżącym a [...] Sp. j. Ponadto, skarżący korzystał z zasobów finansowych członków rodziny przy dokonywaniu realizacji wydatków dotyczących finansowanego projektu, a także z zasobów [...] Sp. j.

Dalej Sąd wskazał, że wszystkie formalnie odrębne przedsiębiorstwa są kontrolowane przez członków rodziny T., a wszystkie zmiany własnościowe dotyczące udziałów lub akcji spółek wchodzących w skład grupy były po 2007 r. dokonywane wyłącznie w obrębie osób i spółek wchodzących w skład grupy.

Ponadto, zarówno skarżący, jak i [...] Sp. j. korzystały z nieruchomości należących do [...] S.A., a D. T., N. T. i A. T. zamieszkiwali w jednej z nieruchomości należącej do tej spółki. Nieruchomość ta została wynajęta [...] Sp. j. z przeznaczeniem na zakład montażu instalacji gazowych, warsztat elektromechaniczny, produkcję instalacji gazowych i inną działalność gospodarczą. Wszystkie spółki i przedsiębiorstwa grupy koordynowały decyzje dotyczące siedziby i na dzień wydania zaskarżonej decyzji funkcjonowały pod tym samym adresem – [...]. Tożsame były również numery kontaktowe telefonów skarżącego, spółki [...] Sp. j. oraz osób uprawnionych do reprezentowania tej spółki (A. T. i D.T.).

Wszystkie powyższe okoliczności w sposób jednoznaczny, zdaniem Sądu, potwierdzają istnienie powiązań między działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego a działalnością pozostałych spółek należących do grupy. Podmioty te (formalnie odrębne) w istocie stanowiły jeden podmiot gospodarczy, a więc ich potencjał należało rozpatrzeć łącznie.

Zdaniem WSA, skoro omówione powiązania istniały w całym 2009 r., zarówno w dacie składania wniosku o dofinansowanie, jak i w dacie zawarcia umowy o dofinansowanie, to strona nie miała statusu mikroprzedsiębiorcy (MŚP) w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Wobec tego dofinansowanie zostało wypłacone stronie nienależnie, niezgodnie z art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, Sąd przyjął, że w sytuacji gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez LAWP, natomiast w wyniku odwołania skarżącego sprawa została ponownie rozpatrzona przez instytucję zarządzającą (Zarząd Województwa Lubelskiego), nie doszło do naruszenia art. 15 K.p.a. poprzez udzielenie organowi I instancji "wiążących" opinii przez instytucję zarządzającą. Z unormowań art. 32 ust. 4 pkt 4 i art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r. wynika, że instytucja zarządzająca sprawuje nadzór nad podległymi sobie instytucjami bez jakichkolwiek ustawowych ograniczeń co do metod i zakresu nadzoru, może więc zachować sobie kompetencję do opiniowania przypadków, w których instytucja pośrednicząca zamierza rozwiązać umowę o dofinansowanie. Ponadto, kwestia rozwiązania umowy o dofinansowanie oraz kwestia zwrotu udzielonego dofinansowania to dwa zupełnie odrębne zagadnienia. Okoliczność złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie nie przekłada się bowiem na postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania. W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o zwrocie środków wynikających z umowy o dofinansowanie, prowadzonym na podstawie art. 211 u.f.p., bada się bowiem zaistnienie przesłanek zwrotu, a nie podstawy i skuteczność oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie.

W ocenie Sądu nie zostały naruszone zasady określone w art. 6 k.p.a. (zasada państwa prawa), art. 7 k.p.a. (zasada praworządności i prawdy obiektywnej) i w art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa). Nie istniały przeszkody prawne do powtórnej weryfikacji statusu skarżącego jako mikroprzedsiębiorcy. Działanie organu w tym zakresie było działaniem legalnym, leżało bowiem w kompetencjach organu do dokonywania kontroli i weryfikacji projektów przedkładanych przez beneficjenta wniosków o płatność, a wynikających z przepisów art. 32 ust. 4 pkt 4 i art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r. Z kolei stosując się do zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy (z urzędu jak i z wniosku strony) i dokonały ustaleń faktycznych.

WSA nie podzielił także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 k.p.a., przez odmowę dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego, podkreślając, że organ administracji nie jest bowiem zobowiązany do przeprowadzenia wszystkich dowodów, o które wnioskuje strona, ale dopuszcza te dowody, które mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Wnioski dowodowe skarżącego o przesłuchanie pracowników LAWP organ miał prawo oddalić jako niezwiązane z zakresem toczącego się postępowania.

Sąd nie uwzględnił też zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nieistniejących przepisów. Popełnione przez organ omyłki pisarskie (błędne wskazanie miesiąca w ustawie o finansach publicznych, błędne wskazanie numeru paragrafu art. 138 k.p.a.), nie są omyłkami istotnymi, sprawiającymi, że adresat decyzji został wprowadzony w błąd. W odniesieniu do ustawy o finansach publicznych akt prawny został dookreślony poprzez podanie prawidłowego dziennika ustaw, a treść uzasadnienia decyzji wskazuje już prawidłowe wskazanie miesiąca wymienionej ustawy. Z kolei omyłka polegająca na błędnym wskazaniu jednostki redakcyjnej art. 138 K.p.a. nie wpływa ani na treść rozstrzygnięcia, ani na ustalenia faktyczne i motywy uzasadnienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąc go w całości, złożył B. T.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi autor skargi kasacyjnej zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, a mianowicie:

a) art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p. poprzez przyjęcie, że dofinansowanie zostało wypłacone skarżącemu nienależnie;

b) art. 3 ust. 3 lit. a załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 poprzez przyjęcie, że skarżący był podmiotem powiązanym z "[...]" Sp. j., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" S.A. i "[...]" Sp. z o.o. i ta grupa formalnie odrębnych podmiotów stanowiła w istocie jeden podmiot gospodarczy;

c) przepisów art. 32 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r. poprzez przyjęcie, że przepisy te dają prawo organowi II instancji w ramach nadzoru nad instytucją pośredniczącą do władczego ingerowania w tok postępowania pierwszoinstancyjnego i nie stanowi to zatem złamania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:

a) art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż sprawa została dostatecznie wyjaśniona, mimo ewidentnego naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p., art. 3 ust. 3 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 800/2008 i art. 32 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r.) oraz prawa procesowego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.);

b) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem podstawowych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy a wymienionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej;

c) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji mimo ewidentnego naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p., art. 3 ust. 3 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 800/2008 i art. 32 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r.) oraz prawa procesowego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa Lubelskiego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zatem skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a.

W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca Sądowi I instancji skarga kasacyjna.

W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 227/12, Lex nr 1328067, 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; Lex nr 422065).

Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. W sprawie niniejszej zostały one oparte na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków europejskich uznał, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Sąd I instancji stwierdził, że organ bez naruszenia prawa ustalił i ocenił, że B. T. realizując na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia [...] grudnia 2009 r., współfinansowany ze środków europejskich, projekt pt. "[...]", środki na realizację tego przedsięwzięcia w kwocie 11 200 zł, wypłaconej w dniu 2 lutego 2011 r. uzyskał nienależnie, gdyż nie spełniał statusu mikroprzedsiębiorcy na dzień wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie, jak i podpisania umowy.

Strona, jak wskazał Sąd orzekający, ubiegała się o dofinansowanie w ramach działania dla nowopowstałych mikroprzedsiębiorców. Posiadanie zatem statusu mikroprzedsiębiorcy było warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania w ramach ogłoszonego konkursu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji miały te ustalenia faktyczne, uznane przez Sąd I instancji za prawidłowo przeprowadzone przez organ, jak i prawidłowo ocenione, z punktu widzenia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, z których najogólniej rzecz ujmując wynika, że przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego "[...]" było przedsiębiorstwem powiązanym ze spółkami: "[...]" Sp. j. w W. (poprzednio "[...]" Sp. j.), "[...]" Sp. z o.o. w W.; "[...]" S.A. w W., "[...]" Sp. z o.o. w L., a wszystkie wymienione powyżej spółki (oprócz "[...]" Sp. z o.o.) działały na tym samym rynku lub rynku pokrewnym, tj. związanym z produkcją, sprzedażą, świadczeniem usług dotyczących instalacji alternatywnego zasilania pojazdów samochodowych z wykorzystaniem paliwa gazowego. Sąd I instancji jako prawidłowe przyjął ustalenia organów, że przejawem koordynacji działalności prowadzonej przez skarżącego i członków jego rodziny była również koncentracja różnych form prowadzenia tej działalności w obrębie grupy tworzonej przez poszczególne przedsiębiorstwa "rodzinne". Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło istnienie powiązań między działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego a działalnością pozostałych spółek należących do grupy. Podmioty te (formalnie odrębne) w istocie stanowiły jeden podmiot gospodarczy, a więc ich potencjał należało rozpatrzeć łącznie. Zdaniem WSA, skoro wykazane przez organy powiązania istniały w całym 2009 r., zarówno w dacie składania wniosku o dofinansowanie, jak i w dacie zawarcia umowy o dofinansowanie, to strona nie miała statusu mikroprzedsiębiorcy (MŚP) w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Tym samym dofinansowanie zostało wypłacone jej nienależnie i podlega zwrotowi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Konstrukcja normy prawnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor środka prawnego zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a w powiązaniu z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jego zdaniem zaskarżony wyrok wydany został również z naruszeniem art. 113 § 1 p.p.s.a poprzez błędne uznanie, że sprawa mimo naruszenia wskazanych wyżej przepisów kpa została dostatecznie wyjaśniona.

W zarzucie naruszenia przepisów postępowania wskazano też przepis art. 133 §1 p.p.s.a. którego naruszenie, zdaniem skarżącego, polega na pominięciu zgromadzonych w sprawie dowodów.

Charakter oraz sposób przedstawienia powyższych zarzutów wymaga ich łącznego rozpoznania.

Niemniej na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zakres postępowania wyjaśniającego co do spełniania przez przedsiębiorstwo kryteriów przyznania pomocy w ramach wskazanego programu operacyjnego, wyznaczają w sprawie przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych). Zgodnie z art. 1 Załącznika I do rozporządzenia 800/2008, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Według art. 2 ust 3 tego aktu w kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR.

W art. 3 Załącznika I zawarta została definicja przedsiębiorstwa samodzielnego, partnerskiego i powiązanego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 załącznika, przedsiębiorstwo samodzielne oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia, przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Według zaś akapitu 4 art. 3 ust. 3 załącznika nr 1 powołanego rozporządzenia, przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków (opisanych w akapicie pierwszym) z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również traktuje się jak przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych. Za rynek pokrewny uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do właściwego rynku. Wymienione wyżej regulacje zawarte są również w Wytycznych dla wnioskodawców, jak też w samym Oświadczeniu o spełnianiu kryteriów MŚP.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że oceniając status przedsiębiorstwa w kontekście jego powiązań należy ustalić, czy udziałowcy danego przedsiębiorstwa są również udziałowcami w innych przedsiębiorstwach, czy przedsiębiorstwa te działają na tym samym lub pokrewnych rynkach oraz czy osoby pozostające w bliskich relacjach osobistych prowadzą wspólnie lub oddzielnie inne przedsiębiorstwa na tym samym lub pokrewnym rynku. Za takim rozumieniem normy zawartej w akapicie czwartym art. 3 ust. 3 Załącznika I Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 opowiedział się również NSA w wyroku z dnia 22 maja 2015 r., II GSK 846/14, przywołując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, tj. wyrok z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie C-110/13, w którym na tle analogicznej regulacji, wynikającej z załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r., TSUE orzekł, że przepis dotyczący definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwa można uważać za "powiązane" jeżeli z analizy nawiązanych między nimi stosunków prawnych i gospodarczych wynika, iż za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy, nawet jeśli formalnie nie pozostają w jednej ze ściśle określonych prawem relacji. Za działające łącznie uważa się osoby fizyczne, które porozumiewają się w celu wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co wyklucza, aby te przedsiębiorstwa mogły być uważane za niezależne gospodarczo od siebie co wcale nie musi być potwierdzone więzami i umownymi między tymi osobami (tamże).

Przy badaniu statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 należy uwzględnić takie czynniki, jak struktura udziałów, osoby dyrektorów, stopień powiązań gospodarczych i wszystkie związki pomiędzy przedsiębiorstwami. Wśród powiązań gospodarczych należy także badać związki na płaszczyźnie prowadzenia interesów, punkty styczne w stosunku do dostawców i klientów, wspólne użytkowanie bazy logistycznej (np. środków transportu, budynków i pomieszczeń biurowych). Chodzi bowiem o ustalenie rzeczywistego potencjału gospodarczego przedsiębiorstwa ubiegającego się o dofinansowanie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej za prawidłowe należy uznać ustalenia i wnioski organów dotyczące sfery powiązań osobowych, kapitałowych i gospodarczych pomiędzy skarżącym, a wskazanymi w decyzji podmiotami, wskazujące na istnienie koordynacji działań podejmowanych przez skarżącego i członków jego rodziny, świadczących o porozumieniu co do kierunków oraz sposobu prowadzenia działalności gospodarczej na rynku związanym z produkcją, sprzedażą oraz świadczeniem usług dotyczących instalacji alternatywnego zasilania pojazdów samochodowych, z wykorzystaniem paliwa gazowego.

Postawione bowiem w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej nie mogą skutecznie podważać trafności wydanego rozstrzygnięcia.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organy administracyjne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Powołany wyżej przepis wyraża zatem zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a. nakazującej organowi administracyjnemu w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organy administracyjne gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Pozwala na to zasada swobodnej oceny dowodów przewidziana w art. 80 kpa, stanowiąca, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei jak stanowi art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Katalog środków dowodowych nie ma charakteru zamkniętego.

Generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, że każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić. A zatem, organy administracji publicznej mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny. Natomiast dokonanie przez organ w sprawie, co zostało następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji, odmiennej od oczekiwań strony oceny niektórych z dowodów, czy też nieprzeprowadzenie pewnych dowodów nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, który jak wynika uzasadnienia skargi kasacyjnej kwestionuje ocenę poszczególnych dowodów dokonaną przez organy i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, co sprowadza się w istocie do polemiki ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym wyroku.

Skoro skarżący nie postawił zaskarżonemu wyrokowi zarzutu błędnego, bowiem z naruszeniem art. 80 k.p.a., zaakceptowania przez Sąd I instancji dokonanej przez organy oceny dowodów, kwestia prawidłowości tej oceny pozostaje poza kontrolą kasacyjną.

Natomiast zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż w toku postępowania prowadzonego przez organy doszło do pewnego i jednoznacznego udowodnienia, że skarżący poprzez powiązanie z podmiotami gospodarczymi: "[...]" Sp. j., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" S.A. nie posiadał wymaganego w konkursie statusu mikroprzedsiębiorcy, co spowodowało utratę statusu beneficjenta uprawnionego do otrzymania w ramach przedmiotowego konkursu środków finansowych.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, wnikliwie przeanalizowały związki faktyczne i prawne istniejące pomiędzy poszczególnymi podmiotami i w sposób przekonujący zobrazowały swoje ustalenia. Materiał dowodowy stanowiący podstawę ustaleń prawidłowo zaakceptowany został przez Sąd I instancji jako zebrany z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie zasad postępowania. Powyższego nie zmienia i na prawidłowość rozstrzygnięcia nie wpływa podniesione w skardze kasacyjnej istotnie błędne zaliczenie przez Sąd I instancji firmy "[...]" Sp. z o.o. w poczet podmiotów powiązanych ze skarżącym. Stanowisko to jest niepoprawne z uwagi na datę powstania spółki (2 kwietnia 2013 r.). Jednakże w zaskarżonej decyzji organ poczynił prawidłowe ustalenia co do daty powstania tego podmiotu i wynikających z tego skutków dla relacji powiazań, co oznacza, że uchybienie Sądu I instancji w tym zakresie, skorygowane w podsumowaniu swego wywodu (str. 11 uzasadnienia) pozwala przyjąć, iż nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia jak też nie odzwierciedlało ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji.

Oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia nie zmienia też zarzut braku obliczeń dotyczących tej spółki, w kontekście statusu skarżącego jako mikroprzedsiębiorcy. Rację należy bowiem przyznać organowi, iż w sytuacji gdy jeden z podmiotów wchodzących w skład grupy podmiotów powiązanych ([...] Sp .j.) – w chwili składania przez stronę wniosku o dofinansowanie oraz zawierania umowy o dofinansowanie miał status małego przedsiębiorstwa, w rozumieniu Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 – z uwagi na przyjęte w sprawie powiązanie z tym podmiotem, skarżący utracił wymagany w konkursie status mikroprzedsiębiorcy. Za prawidłowe uznać należy też zaakceptowanie ustaleń organów, iż do grupy podmiotów powiązanych ze skarżącym w dacie złożenia wniosku oraz podpisania umowy o dofinansowanie należała spółka [...] Sp. z o.o. Poza sporem pozostaje bowiem, że w roku 2009 jedynym udziałowcem tej spółki była "[...]" Sp. j., zaś w dniu 25 czerwca 2010 r. w rejestrze spółki odnotowano nabycie 98% jej udziałów przez B. T. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego jakoby Sąd I instancji dokonał sprzecznych ustaleń co do powiązań spółki "[...]" Sp. z o.o. ze skarżącym. Sąd stwierdził jedynie, (s. 8 uzasadnienia wyroku), iż w roku 2009 r. spółka ta nie była jeszcze własnością skarżącego, lecz była wówczas własnością "[...]" Sp.j. - podmiotu stanowiącego własność żony i synowej skarżącego, co do którego to przedsiębiorstwa następnie przyjął i uzasadnił relację powiązań łączących go ze skarżącym. Czyniąc natomiast Sądowi I instancji zarzut wadliwych ustaleń dotyczących przedmiotu działalności spółki "[...]" S.A. skarżący pominął, iż ustaleń tych zarówno organ II instancji jak i w ślad za nim WSA dokonały na podstawie własnych oświadczeń skarżącego, będącego jednocześnie Prezesem Zarządu tej spółki, zawartych w Biznes Planie, złożonym na etapie ubiegania się o dofinansowanie oraz na podstawie treści wpisu w KRS. Skarżący wskazał tam na rzeczywisty przedmiot działalności tej spółki, na datę składania wniosku o dofinansowanie oświadczając , iż wszelkie informacje zawarte w Biznes Planie są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Najobszerniejszą polemikę skarżący podjął z ustaleniami Sądu dotyczącymi poszczególnych przejawów powiązań ze spółką "[...]" Sp.j. (s. 5-9 skargi kasacyjnej). W odniesieniu do zbieżnego przedmiotu działalności "[...]" Sp. j. oraz skarżącego, B. T. zarzucił Sądowi I instancji, iż ten nie oparł się na ustaleniach organów, lecz "powielił" ustalenia opinii bliżej niezidentyfikowanego "biegłego Ł.". Skarżący zarzucił również, iż ustalenia te nie są ustaleniami organów, gdyż stosownego zarzutu brak było w decyzjach (s. 5 skargi kasacyjnej ). Stanowisko to nie jest zasadne, bowiem organy administracji obszernie rozważyły kwestię działania podmiotów powiązanych na wspólnym rynku i trafnie przyjęły, iż podmioty powiązane działały "na rynku związanym z produkcją, sprzedażą oraz świadczeniem usług dotyczących instalacji alternatywnego zasilania pojazdów samochodowych z wykorzystaniem paliwa gazowego". Ustalenie to zostało poczynione w oparciu o analizę wpisów KRS oraz w ewidencji działalności gospodarczej oraz na podstawie treści dokumentów aplikacyjnych składanych przez skarżącego oraz przez spółkę "[...]" Sp. j. Zatem Sąd I instancji, wbrew sugestiom skarżącego, nie powielił ustaleń biegłego, lecz nawiązał wprost do ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego. Wbrew stanowisku skarżącego nie jest również przeszkodą do badania działalności na wspólnym rynku fakt, iż skarżący, jako jednostka gospodarcza, powstał na krótko przed złożeniem dokumentacji aplikacyjnej. Zasadnie w sprawie organ zwrócił uwagę, że Konkurs, w ramach którego skarżący uzyskał wsparcie, był adresowany do nowopowstałych (prowadzących działalność nie dłużej, niż 2 lata) mikroprzedsiębiorstw i miał na celu zwiększenie ich zdolności inwestycyjnej w początkowym okresie działalności. Identyfikacja "rynku" jest zaś możliwa zarówno w stosunku do przedsiębiorców mających już ustabilizowaną pozycję rynkową, jak i co do tych, którzy tę działalność dopiero rozpoczynają. O podjęciu działalności na danym rynku nie decyduje bowiem, jak trafnie w sprawie przyjęto ani jej skala ani etap rozwoju, na którym znajduje się dany przedsiębiorca. Niezależnie od powyższego skarżący zresztą potwierdził, że jego firma i spółka [...] działały na tym samym rynku (s. 7 skargi kasacyjnej). Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej również fakt korzystania przez skarżącego przy realizacji projektu ze wsparcia członków rodziny, będących jednocześnie wspólnikiem i prokurentem "[...]" Sp. j. był przedmiotem obszernych ustaleń organów administracji. Przedmiotem ustaleń organu było również wsparcie "organizacyjne" tej spółki dla skarżącego, w tym ustalenia, co do zakupu komputerów opłaconych ze środków przekazanych przez A. T. i N. T., nie zaś z kredytu. Powyższych ustaleń skarżący skutecznie nie podważył, a przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko w istocie stanowi stanowią swoistą polemikę z wybiórczo przedstawionymi i zmodyfikowanymi przez stronę ustaleniami organów. W tym kontekście niezrozumiały jest też zarzut skierowany przeciwko ustaleniu Sądu, iż wszystkie zmiany własnościowe w ramach grupy podmiotów ustalonych jako powiązane były dokonywane wyłącznie w obrębie spółek i osób wchodzących w skład grupy (s. 7 skargi kasacyjnej). Odnosząc się do powyższego w sprawie prawidłowo przyjęto, iż przed zbyciem udziału w spółce "[...]" Sp. z o.o. jedynym wspólnikiem tej spółki była spółka "[...], która następnie w dniu 25 czerwca 2010 r. zbyła 98% udziałów skarżącemu. Trudno zatem uznać, w jakim zakresie ustalenie Sądu miałoby być wadliwe. Kwestia korzystania z tożsamych numerów telefonów (s.7 skargi kasacyjnej) także była przedmiotem ustaleń organów administracji, które nie zostały skutecznie podważone. Natomiast ustaleń co do miejsca zamieszkania członków rodziny B. T. organ dokonał w sposób zbieżny z twierdzeniami samego skarżącego. Za niezasadne uznać należy też zarzuty skargi kasacyjnej skierowane przeciwko ustaleniom dotyczącym znaczenia faktu, iż A. T. udzieliła B. T. pełnomocnictw do działania w imieniu "[...]" Sp. j. W sprawie prawidłowo przyjęto czego skarżący nie zakwestionował, iż na podstawie tych pełnomocnictw B. T. "pilotował" cały proces oceny projektu spółki [...]" Sp. j., który toczył się równolegle z oceną jego projektu - złożył wniosek o dofinansowanie, wszystkie dokumenty aplikacyjne, jak też poprawki i wyjaśnienia do wniosku. Nie ma też racji skarżący czyniąc zarzut błędnego sugerowania przez Sąd I instancji możliwości wzajemnego, naprzemiennego wykorzystywania infrastruktury obu projektów. WSA stwierdził jedynie, iż przedmiot projektów, dotyczący instalacji alternatywnego zasilania pojazdów samochodowych, wskazuje na działanie skarżącego oraz spółki [...]" Sp. j. na wspólnym rynku, czemu zresztą sam skarżący nie zaprzecza. W sprawie skutecznie nie podważono też ustaleń, iż zasadniczym kontrahentem przedsiębiorstwa skarżącego miała być [...] Sp. z o.o., tj. spółka , która w 2009r. była spółką zależną od" [...]" Sp. j. Natomiast tezie o rzekomej całkowitej rozłączności działalności Skarżącego i [...] Sp. j. przeczy fakt, iż jedyną fakturą sprzedażową dotyczącą produktów projektu Skarżącego, ujawnioną w postępowaniu administracyjnym, była sprzedaż dokonana właśnie na rzecz "[...]" Sp. j .

Powyższe wskazuje, na brak podstaw do uznania zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 §1 k.p.a. Jako niezasadny ocenić należy też zarzut naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a. skoro skarga kasacyjna nie zawiera argumentów o pominięciu wniosków w dowodowych oraz ich wpływu na wynik postępowania w sprawie. Tymczasem w świetle przytoczonego na wstępie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko tego typu zarzut naruszenia przepisów postępowania może być zarzutem skutecznym.

W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Ten ostatni ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym wskazując elementy konieczne uzasadnienia decyzji (uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa). Sąd I instancji nie miał podstaw, by organowi zarzucić uchybienie wymogom uzasadnienia przyjmując że uzasadnienie to nie zawiera elementów przewidzianych art. 107 § 3 k.p.a. Wyłącznie negowanie przyjętych faktów i zgłaszanie ogólnych zastrzeżeń co do przeprowadzonych dowodów stanowiące w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji akceptującym ustalenia organów – nie spełnia wymogu wykazania, że ewentualne uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Również jako oczywiście chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż sprawa została dostatecznie wyjaśniona, mimo naruszenia wskazanych przez kasatora przepisów prawa materialnego i procesowego. Dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 113 § 1 p.p.s.a., to stan zdolności sprawy do wydania wyroku, niezależnie od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej. Zarzut naruszenia tego przepisu zasadniczo nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a. ma charakter porządkowy, bowiem określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Postępowanie to nie wiąże się z czynieniem ustaleń faktycznych. W związku z tym sprawę można uznać za dostatecznie wyjaśnioną, jeżeli strony wyczerpały możliwość korzystania z przysługujących im uprawnień procesowych, a sąd nie znalazł podstaw do działania z urzędu. Ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona, należy do sądu. (por. B. Dauter, Komentarz do art. 113 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Jako niezasadny uznać należało też zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem podstawowych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy a wymienionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc bazuje na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym.

Podstawą orzekania jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku prowadzonego postępowania. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a wypełniając swoją funkcję bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ odpowiadają prawu (wyrok NSA z 11 stycznia 2012 r., I FSK 447/11, LEX nr 1113116). Natomiast pominięcie podczas kontroli sądowej niektórych dowodów z akt sprawy nie stanowi naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. lecz może stanowić naruszenie regulacji odnoszących się do gromadzenia i oceny dowodów w toku postępowania administracyjnego (np. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów kpa w powiązaniu z art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. zawarte w pkt 2 lit c skargi kasacyjnej okazały się z przyczyn wyżej wskazanych wadliwe.

W ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny skarżonej decyzji. Z przepisu tego wynika tylko nakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Przepis ten nie może bowiem służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 12 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1095/18).

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący w skardze kasacyjnej skutecznie nie podniósł zarzutów naruszenia przepisów postępowania, zatem stan faktyczny sprawy przyjęty do oceny zastosowanych przepisów prawa materialnego nie został zakwestionowany.

Zarzucając natomiast Sądowi I instancji w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 3 lit. a załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, skarżący w istocie kwestionuje ustalenie organów, że był podmiotem powiązanym ze wskazanymi podmiotami gospodarczymi i ta grupa formalnie odrębnych podmiotów stanowiła w istocie jeden podmiot gospodarczy co w sprawie oznaczało, że nie przysługiwał mu status mikroprzedsiębiorcy – uprawniający do otrzymania środków w ramach Działania 1.1.

Zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można uzasadniać kwestionując ustalenia stanu faktycznego. Co prawda naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania pozostają w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych, niemniej jednak dla skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niedostateczne czy błędne ustalenie i ocenę okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli w skardze kasacyjnej skutecznie tego nie uczyniono, jak też nie zakwestionowano przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydanych decyzji Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany przyjąć, że wnoszący skargę kasacyjną nie podważa ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skoro autor skargi kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie podważył skutecznie ustalenia, że nie jest podmiotem samodzielnym bowiem powiązanym z "[...]" Sp. j., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" S.A, to zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 lit. a Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 okazał się chybiony, zwłaszcza że w sprawie miał zastosowanie art. 3 ust 3 lit a) akapit czwarty ww. aktu unijnego, a skarga kasacyjna zarzutu naruszenia tej jednostki redakcyjnej powyższego przepisu nie podnosi .

Podobnie za nieusprawiedliwiony uznać należało zarzut z pkt 1 a ) petitum skargi kasacyjnej, poprzez który skarżący zmierzał do wykazania, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 211 ust 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dofinansowanie zostało wypłacone skarżącemu nienależnie. Sposób sformułowania powyższego zarzutu nie może skutecznie podważać trafności wydanego rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, iż przepis ten istotnie nie miał zastosowania w obowiązującym w sprawie stanie prawnym. Zgodnie bowiem z art. 113 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotę zwrotu "udzielenia dotacji" a tym samym istotę pojęcia "dotacji udzielonych" łączyć należy, nie tyle z umową, czy decyzją przyznającą te dotacje – w tym przypadku, środki przeznaczone na realizacje programów finansowanych z funduszy europejskich – co z ich rzeczywistym przekazaniem, tj. innymi słowy z ich wypłatą beneficjentowi. Z tego mianowicie powodu, że zwrotowi – jak stanowi art. 211 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z 2005 r., a także i art. 207 ust. 1 ustawy z 2009 r. – podlegają dotacje (środki) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem procedur albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Tym samym, obowiązek zwrotu dotyczyć może tylko środków, które znajdując się – po ich przekazaniu – w dyspozycji beneficjenta zostały przez niego następnie pobrane lub wykorzystane niezgodnie z prawem, nie zaś środków, które jakkolwiek zostały przyznane, to jednak nie zostały jeszcze przekazane beneficjentowi. Zasadnicze znaczenie przyznać należy temu kryterium jego ustalania, którym jest data przekazania dotacji (środków), a nie data zawarcia umowy lub wydania decyzji o ich przyznaniu. Skoro więc z okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że środki na realizację projektu zostały przekazane (wypłacone) skarżącemu po dniu 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r., to w postępowaniu o ich zwrot zastosowanie miały przepisy tej właśnie ustawy. Niemniej jednak, nie może to uzasadniać tezy, że w związku z powyższą oceną wyrok Sądu I instancji nie odpowiada prawu (por. art. 184 p.p.s.a. in fine).Tym samym, nawet gdyby uznać, że w rozpatrywanej sprawie miałby mieć zastosowanie art. 207 ust. 1 ustawy z 2009 r., a nie art. 211 ust. 1 ustawy z 2005 r. normy prawne z przywołanych przepisów, w zakresie odnoszącym się do przesłanek wydania decyzji o zwrocie środków, mają tożsamy charakter co oznacza, że podstawa prawa wydania decyzji o zwrocie środków wynikała i wynika z aktu prawa powszechnie obowiązującego ( por wyrok NSA sygn. akt II GSK 1630/14).

W tej sytuacji w skutecznie niezakwestionowanym stanie faktycznym sprawy, skoro skarżący nie mogąc być uznanym za nowopowstałego mikroprzedsiębiorcę znajdującego się w początkowym okresie funkcjonowania – pobrał pomoc w działaniu 1.1 RPO WL kierowaną do takich przedsiębiorstw – pomoc ta nie może być uznana za należną. Powyższe oznacza, że środki wypłacone uprzednio skarżącemu, jak zasadnie uznano, podlegały zwrotowi wraz z odsetkami.

Na koniec odnośnie do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskutek naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 3 u.z.p.p.r. poprzez przyjęcie, że przepisy te dają prawo organowi drugiej instancji w ramach nadzoru nad instytucją pośredniczącą do władczego ingerowania w tok postępowania pierwszoinstancyjnego (pkt 1 lit c petitum skargi kasacyjnej), wskazać należy, że i ten zarzut okazał się chybiony.

Uzasadnienia dla tego zarzutu skarżący upatruje w wyrażaniu przez Instytucję Zarządzającą PRO, będącą jednocześnie organem odwoławczym w rozpoznawanej sprawie – opinii dla Instytucji Pośredniczącej na temat powiązań na gruncie przepisów Rozporządzenia WE 800/2008 oraz zatwierdzenia przez Zarząd Województwa – decyzji o rozwiązaniu umowy będącej podstawą otrzymanego przez skarżącą dofinansowania.

Należy podkreślić, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, że rozwiązanie umowy o dofinansowanie i zwrot udzielonego dofinansowania nie są tymi samymi zagadnieniami. W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o zwrocie środków wynikających z umowy o dofinansowanie, prowadzonym na podstawie u.f.p. bada się bowiem zaistnienie przesłanek zwrotu, a nie skuteczność oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że okoliczność zatwierdzenia złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie, nie przekłada się wprost na postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania.

Instytucja zarządzająca, którą w niniejszej sprawie jest Zarząd Województwa Lubelskiego ponosi odpowiedzialność za wdrożenie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013 (art. 5 pkt 2 i art. 27 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). Decyduje ona między innymi o tym, czy w ramach danego programu powstanie instytucja wdrażająca (pośrednicząca) i jaki będzie zakres przekazanych jej kompetencji. Nie można podzielić poglądu skarżącego, że zasada dwuinstancyjności postępowania została naruszona przez udzielenie organowi I instancji "wiążących" opinii przez instytucję zarządzającą.

Z unormowań art. 32 ust. 4 pkt 4 i art. 27 ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wynika, że instytucja zarządzająca sprawuje nadzór nad podległymi sobie instytucjami, co oznacza iż posiada kompetencję do opiniowania przypadków, w których instytucja pośrednicząca zamierza rozwiązać umowę o dofinansowanie. Powyższe oznacza niezasadność zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów u.z.p.p.r.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego w kwocie 3600 zł, stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika organu reprezentującego organ przed I instancją, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).