Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 188/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 33 par. 1 pkt 1, 6, 7, 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie a ponadto postanowienia: - Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr [...], - Poczty Polskiej S. A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] nr [...], - Poczty Polskiej S. A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, Dyrektora IAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika K.S. (dalej – strona, skarżąca, zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej - organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...], mocą którego uznano za niezasadne zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. o nr [...], wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A., obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wydał w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący nieuiszczoną opłatę abonamentową RTV za okres od stycznia 2010 r. do lutego 2015 r. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...] zajął wynagrodzenie za pracę skarżącej. Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone stronie w dniu [...]r. Tą samą przesyłką doręczono zobowiązanej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia [...]r. nr [...] w części dotyczącej zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres 1 stycznia 2010 r. – 31 grudnia 2010 r. z uwagi na przedawnienie należności.

Pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył zarzuty do wspomnianego wyżej tytułu wykonawczego z dnia [...]r., w których podniósł (nie przywołując żadnych przepisów art. 33 § 1 u.p.e.a.):

– brak statusu abonenta oraz brak rejestracji odbiornika przez zobowiązaną;

– niewłaściwość trybu i organu do prowadzenia postępowania,

– bezprzedmiotowość postępowania;

– przedawnienie roszczenia;

– niedopełnienie przez wierzyciela obowiązku powiadomienia abonenta o nowym indywidualnym numerze identyfikacyjnym;

– nieistnienie egzekwowanego obowiązku;

– brak w przepisach ustawy abonamentowej możliwości wydania decyzji określającej wysokość opłat abonamentowych;

– nieposługiwanie się przez wierzyciela dokumentami urzędowymi,

– posługiwanie się przez wierzyciela kopią "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego", która nie zawiera oryginału podpisu;

– brak uprawnienia do wystawiana tytułów wykonawczych przez Pocztę Polską S.A. bez uprzedniej decyzji czy postanowienia właściwego organu;

– niespełnienie wymogów formalnych przez tytuł wykonawczy;

– brak skutecznego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. - z uwagi, iż doręczone upomnienie nie zawierało oryginału podpisu, a więc w świetle przepisów prawa nie stanowiło dokumentu.

W związku z powyższym wskazano na naruszenie przepisów: art. 6-9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i 2, art. 76a § 2 i 3, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3, art. 109 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), art. 3 § 1 u.p.e.a. Podniesiono także zarzut naruszenia przepisów art. 2, art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. W treści tego wystąpienia pełnomocnik zobowiązanej wniósł również o wydanie przez Pocztę Polską z akt sprawy notarialnie poświadczonych odpisów dokumentów, na podstawie których wysunięto wobec skarżącej roszczenie, a także w związku ze zgłoszonymi zarzutami umorzenie prowadzonej egzekucji skarbowej w całości; ewentualnie jej zawieszenie.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów.

Pismem z dnia 22 września 2016 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska w zakresie wniesionych zarzutów. Zawiadomiono jednocześnie dłużnika zajętej wierzytelności o wstrzymaniu realizacji zajęcia wynagrodzenia za pracę.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej – DCOF) uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wierzyciel wyjaśnił, że w dniu 30 czerwca 1995 r. zobowiązana dokonała rejestracji odbiorników RTV używanych pod adresem: S. ul. [...] (jednocześnie do akt sprawy został załączony dowód rejestracji). Wierzyciel wskazał dalej, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało skierowane do zobowiązanej w dniu 10 września 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Ponadto do zobowiązanej, zostało skierowane w dniu [...]r. upomnienie nr [...] (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. akt K 24/08 wskazano, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej ciąży z mocy prawa, a więc w celu wyegzekwowania zaległych opłat nie trzeba wydawać decyzji, ani postanowienia. Natomiast art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm. – dalej u.o.a.) stanowi podstawę do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, a tym samym stanowi podstawę do wystawiania tytułów wykonawczych. Ponadto podkreślono, że do opłat abonamentowych znajduje zastosowanie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.), co znajduje akceptację w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 210/12). Wierzyciel przyznał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta zostało opatrzone tzw. faksymile, jednak pozostaje to bez znaczenia dla sprawy, gdyż ma ono jedynie charakter informacyjny. Zajął także stanowisko, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zauważył przy tym, że wskutek nowelizacji jego pkt 7 brak jest obowiązku opatrywania tytułu wykonawczego pieczęcią urzędową wierzyciela. Dodał również, że tytuł wykonawczy został podpisany przez osobę upoważnioną, a żaden przepis prawa nie wymaga, aby do tego rodzaju dokumentu dołączać upoważnienie dla osoby, która złożyła na nim podpis działając w imieniu wierzyciela.

Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie z dnia [...]r., DCOF (wierzyciel) postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] utrzymał je w mocy.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych przez pełnomocnika zobowiązanej, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. oddalił zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej. W motywach wydanego rozstrzygnięcia podkreślono, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela wiąże organ egzekucyjny. Zgodnie zaś z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

W zażaleniu z dnia 20 listopada 2018 r. na postanowienie organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty, pełnomocnik strony podniósł, iż organ I instancji przyjął twierdzenia Poczty Polskiej S.A. nie czyniąc własnych ustaleń niezbędnych dla wyjaśnienia wszystkich spornych kwestii. Następnie zwrócił uwagę na uchybienie przepisom § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez nieudowodnienie nadania i odbioru indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Podkreślił również, że nie wykazano faktu dokonania rejestracji odbiorników RTV. Pełnomocnik podniósł, że wierzyciel posługuje się jedynie wygenerowanym z systemu dokumentem nie przedstawiając jakiegokolwiek dowodu, że dokument ten istotnie został wysłany do skarżącej.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zastosowanie ma art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W dalszej części postanowienia odwołano się w głównej mierze do twierdzeń zaprezentowanych w postanowieniach wierzyciela, które odmawiały zasadności podniesionym zarzutom.

W skardze z dnia 1 lutego 2019 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązana podniosła:

– niewyjaśnienie istoty sprawy, tj. czy skarżąca była zobowiązana do uiszczania opłaty abonamentowej, gdyż nie wykazano pierwotnej rejestracji odbiornika RTV, a w dalszej kolejności nie przedstawiono dowodu wysłania do skarżącej zawiadomienia o nadaniu numeru indentyfikacyjnego;

– niemożność sprawdzenia, czy tytuł wykonawczy został opatrzony faksymilą, czy też odręcznym podpisem, gdyż do akt załączono kopię wspomnianego dokumentu, a ponadto nie dołączono do niego upoważnienia dla osoby go wydającego w imieniu wierzyciela;

– podpisywanie tytułów wykonawczych przez osobę nieuprawnioną;

– podpisywanie zawiadomień o nadaniu numeru identyfikacyjnego przez osobę nieupoważnioną;

– nieprzeprowadzenie dowodów w zakresie: 1) dokumentów finansowych potwierdzających wydatkowanie środków publicznych na sfinansowanie doręczeń zawiadomień o nadaniu numeru identyfikacyjnego; 2) upoważnienia I.F. do podpisywania zawiadomień; 3) dokumentu poświadczającego, że zawiadomienie zostało wygenerowane w 2008 r., a nie ex post; 4) wyjaśnienia, czy podpisy pod tytułami wykonawczymi są generowane elektroniczne; 5) dokumentu potwierdzającego upoważnienie do wydawania tytułów wykonawczych przez asystenta;

– nie udzielono informacji publicznej poprzez wyjaśnienie, czy możliwym jest odbiór sygnału cyfrowego naziemnej telewizji przez odbiornik starszego typu;

– posługiwanie się przez Pocztę Polską S.A. kserokopiami z faksymilami, a tym samym dokumentami, które nie są dokumentami urzędowymi. Ponadto dokumenty te poświadczane są za zgodność przez pracowników Poczty Polskiej S.A., którzy nie mają do tego ustawowych kompetencji;

– przedstawienie w toku postępowania kserokopii "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" opatrzonego faksymile, przez co nie można uznać go za dokument.

Ponadto skarżąca zarzuciła:

– naruszenie art. 6 - art. 9, art. 10 § 1-3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a.;

– naruszenie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) poprzez niewykazanie doręczenia zobowiązanej "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". Z tego powodu zasadnym jest, zdaniem skarżącej, iż po jej stronie nie powstał obowiązek regulowania opłaty abonamentowej;

– naruszenie art. 76a § 2 i 3 k.p.a. poprzez poświadczanie dokumentów za zgodność z oryginałem przez pracowników Poczty Polskiej S.A., którzy są do tego nieuprawnieni. Z tego względu nie można uznać za dokumenty pism, które nie są kopiami uwierzytelnionymi notarialnie;

– brak podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu opłat abonamentowych powoduje, że w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie może być prowadzona;

– brak podpisu na tytułach wykonawczych osoby upoważnionej do reprezentowania wierzyciela, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego;

– przedawnienie zobowiązania wobec niewystąpienia przerwy biegu tego terminu wskutek braków formalnych dokumentów wierzyciela.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia, a także o uchylenie postanowienia wierzyciela, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzuty zgłoszone przez skarżącą na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany, wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub, że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);

3) poddaje pod wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a następnie postanowienie organu egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie skarżąca oparła zarzuty o art. 33 ust. 1 pkt 1, 6, 7 i 10 u.p.e.a. Zajmując się zarzutem określonym w pkt 1 należy mieć na uwadze dwie kwestie, które wyartykułowane zostały przez skarżącą, a mianowicie nieistnienie obowiązku wnoszenia opłaty abonamentowej oraz przedawnienie obowiązku jej uregulowania.

Zagadnienie dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych było już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 376/13, z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 518/14 oraz I SA/Gl 697/14, z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt 481/15, a także z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1372/16 (wszystkie dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia. gov.pl – dalej CBOSA).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w tych orzeczeniach poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników RTV jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Wskazanie podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. akt K 24/08 (Lex nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 u.o.a. - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska S.A., co wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 z późn. zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika do 31 grudnia 2013 r. normowało rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie z 2007 r.), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej - w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika - § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika był "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 rozporządzenia z 2007 r.). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zauważyć należy, że zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. poz. 1676 – dalej rozporządzenie z 2013 r.) indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność.

Przepis art. 7 u.o.a. zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska S.A., a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i ust. 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 u.o.a.). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 u.o.a.).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF, jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet, jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

Zdaniem skarżącej, zarzut nieistnienia obowiązku jest zasadny z uwagi na wady formalne dokumentów sporządzonych w sprawie (uwierzytelnienie, podpisy) i brak ich otrzymania. Przede wszystkim jednak zarzuciła nieprzedstawienie: dowodu zarejestrowania pierwotnego odbiornika RTV, a także nadania numeru identyfikacyjnego, dowodu przesłania stronie tej informacji, ani też zwrotnego potwierdzenia odbioru tych dowodów w terminie do listopada 2008 r.

Wierzyciel wskazywał natomiast na zarejestrowanie odbiorników RTV, potwierdzone zarchiwizowanym wnioskiem rejestracyjnym z dnia 30 czerwca 1995 r. złożonym w Urzędzie Pocztowym S., brak dowodu ich wyrejestrowania oraz nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], o którym (niezwrócone nadawcy) zawiadomienie wysłano do strony w dniu [...]r.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne. Wskazać należy, że w ocenie Sądu, zobowiązana, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono.

Odniesienie się do argumentacji skargi dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/GI 518/14 oraz z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 696/18, wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, CBOSA).

Zważyć również należy, że skarżąca nie zakwestionowała doręczenia tego powiadomienia, a jedynie domagała się udowodnienia tej okoliczności przez operatora. Zaakcentować także trzeba, że organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia ([...]r.), a zatem nadano je przed końcem listopada 2008 r.

Wierzyciel nie kwestionuje faktu, że zawiadomienia o nadaniu indywidulnego numeru identyfikacyjnego opatrywane były podpisami mechanicznymi. Uzasadnieniem dla tego rodzaju działania, zdaniem wierzyciela, jest konieczność wysłania bardzo dużej ilości zawiadomień w krótkim czasie. Odnosząc się do tego zagadnienia stwierdzić należy, że dokumenty winny być co do zasady opatrywane własnoręcznymi podpisami, chyba że przepis prawa dopuszcza odstępstwo od tej reguły. W przypadku zawiadomień informujących o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych takie odstępstwo nie zostało przewidziane. Należy jednak mieć na uwadze charakter owego zawiadomienia i znaczenie dla obowiązku regulowania opłaty abonamentowej. Z treści § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. nie wynika obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, jak również przepisy te z tego obowiązku nie zwalniają. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Przy czym należy podkreślić, że ustawa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy, ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach Sąd ten stwierdził nadto, że ustawa o opłatach abonamentowych statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Wobec tego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie ma znaczenia dla obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Zatem niejako to w interesie posiadacza odbiornika RTV jest uzyskanie tego numeru. Wspomniany numer bowiem identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Z powyższych wywodów wynika, że wspomniane zawiadomienie pełni rolę informacyjną. Dlatego też opatrzenie go faksymile osoby upoważnionej do wydawania tego rodzaju dokumentów pozostaje bez wpływu dla sprawy. Nadmienić należy, iż w aktach sprawy znajduje upoważnienie dla I.F. do podpisywania zawiadomień o nadaniu numerów indywidualnych.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należy stwierdzić, że abonament RTV jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Abonament jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. - dalej o.p.) zgodnie z którym w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe), stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (zob. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1208/12, wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2271, CBOSA). Ponadto wywody Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. W rozpoznawanej sprawie doszło także do skutecznego przerwania biegu przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia skarżącej wynagrodzenia za pracę. O zajęciu zobowiązana została poinformowana w dniu [...]r. Skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia nie wywołuje samo doręczenie odpisów tytułów wykonawczych (zob. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 3266/13, Lex nr 1968894). Organ egzekucyjny dostrzegając przedawnienie części należności wydał postanowienie z dnia [...]r., którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższego tytułu wykonawczego w zakresie opłaty należnej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r.

Jak już wcześniej wyjaśniono, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Żadne inne powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1469/10, Lex nr 1113607). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Natomiast skarżąca podnosi począwszy od pierwszego środka zaskarżenia jakim są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez zażalenie, a następnie w skardze, także takie okoliczności, które w ogóle nie mieszczą się w katalogu zarzutów, określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Niemniej wierzyciel odniósł się do tych okoliczności w wydanych postanowieniach wyjaśniając skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zatem także wyjaśnia, że Dyrektor COF na podstawie art. 268a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. może upoważniać w formie pisemnej pracowników tej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, w tym do wydawania postanowień w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym. Może upoważniać w formie pisemnej do podpisywania także innych dokumentów, jak np. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, upomnienia, tytuły wykonawcze. Organ nie udokumentował jedynie upoważnienia do podpisania dokumentu w postaci upomnienia oraz tytułu wykonawczego. W pozostałym zakresie załączone do akt stosowne upoważnienia pozwalają na stwierdzenie umocowaniu osób je podpisujących do działania w imieniu ich wystawcy.

W zarzutach wniesionych w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. skarżąca podniosła również, iż nie zostało jej doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Twierdzeniu temu zaprzeczył wierzyciel wskazując, że do zobowiązanej zostało skierowane w dniu [...]r. upomnienie nr [...] (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Zauważyć jednak, że dokumentu tego nie załączono do akt sprawy, co wyklucza możliwość stwierdzenia, że uczyniono zadość wymaganiom wynikającym z art. 15 ust. 1 u.p.e.a.

Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi decyzji administracyjnej. Zatem wskazane przez skarżącą przepisy art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 i art. 109 § 1 k.p.a. nie mają tutaj żadnego zastosowania.

Trzeba także podkreślić, że art. 18 u.p.e.a. odsyła w sposób ogólny do stosowania k.p.a., a zatem wszystkich przepisów tej ustawy, bez wyjątku. Dlatego też każdorazowo należy dokonać oceny w zakresie możliwości odpowiedniego zastosowania norm prawnych zawartych w poszczególnych przepisach k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy k.p.a. mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je jedynie w sprawach nieuregulowanych "inaczej’ w u.p.e.a. Zatem rozwiązania wynikające z przepisów u.p.e.a. mają pierwszeństwo przed regulacjami k.p.a. Przepisy k.p.a. mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie, bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 6-9, art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., oraz art. 77 § 1 k.p.a., które dotyczą ogólnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Kompletnie niezrozumiałe dla Sądu są twierdzenia autora skargi dotyczące naruszenia art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 § 1 i 2 k.p.a., które to przepisy dotyczą protokołów z czynności postępowania i w żadnej mierze nie odnoszą się do przedmiotu rozpoznawanej sprawy. Także uregulowania zawarte w art. 76a § 2 i 3 k.p.a. dotyczą strony postępowania, która zamiast oryginału dokumentu może złożyć do akt odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.

Sąd w pełni aprobuje poglądy organu co do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 oraz wywody zawarte w tym orzeczeniu co do ustawowego obowiązku uiszczenia spornej opłaty oraz stosowania do niej przepisów u.p.e.a. i o.p., a nadto braku konieczności prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Sąd zgadza się również z organem, że sporny podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i podobnie jak upomnienie informowało o zaistniałym fakcie. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu.

Reasumując niezasadne okazały się zarzuty nieistnienia obowiązku, przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

Dodać należy, że znajdujące się w aktach sprawy tytuł wykonawczy z dnia [...]r. o nr [...] opatrzony został odręcznym podpisem.

Jak wspomniano wcześniej, twierdzenie o dopełnieniu obowiązku wystosowania upomnienia przed wszczęciem egzekucji nie zostało udokumentowane poprzez załączenie do akt stosownego dokumentu z potwierdzeniem jego doręczenia skarżącej. Tymczasem organ powołując się na określony fakt winien go potwierdzić odpowiednim dowodem, który winien znaleźć się w aktach sprawy. Zwrócić należy uwagę, że Sąd pismem z dnia 3 czerwca 2019 r. zwrócił się do Dyrektora IAS o uzupełnienie akt administracyjnych o wspomniane dokumenty. Do chwili wydania niniejszego wyroku organ nie nadesłał jednak żądanych dokumentów.

Wobec powyższego organ, a przede wszystkim wierzyciel, winien przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dokonać ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, tj. czy skarżącej przed wszczęciem egzekucji zostało doręczone upomnienie. Ponadto organ przeprowadzi postępowanie dowodowe dotyczącego tego, czy wspomniane upomnienie oraz tytuł wykonawczy z dnia [...]r. nr [...] został podpisany przez osobę upoważnioną. Jednocześnie organ załączy do akt administracyjnych dokumenty potwierdzające ustalenia w tym zakresie.

W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.), a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowień wymienionych w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.