Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 500/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 130a
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Dnia 10 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego K. K. kwotę 5 900 (pięć tysięcy dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 500/17

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] , na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 130a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. 2012, poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.) w oparciu o uchwały Rady Powiatu: XIII/97/07 z 30 sierpnia 2007 r., XIV/92/11 z 31 sierpnia 2011 r., XXI/120/1 z 22 grudnia 2011 r., XXXIII/217/12 z 27 września 2012 r., XLIX/342/13 z 30 października 2013 r., LXI/424/14 z 28 sierpnia 2014 r. oraz Nr XIII/84/15 z 24 września 2015 r. w sprawie ustalenia opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi, orzekł wobec K. K. o:

1. ustaleniu kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki Fiat 126p, nr rej.[...], nr VIN: [...] w kwocie 79 283,96 złotych.

2. zobowiązaniu uiszczenia kwoty 79 283,96 zł w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, na wskazany rachunek Starostwa Powiatowego P.

Organ wskazał w uzasadnieniu, że w dniu 14 czerwca 2009 r. policjant Komendy Powiatowej Policji w P. wydał dyspozycję Nr [....] usunięcia pojazdu marki Fiat 126p, oznakowanego tablicami rej.[...] , Nr VIN: [...] i pozostawienia go na parkingu strzeżonym A w K. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu jego właścicielem był K. K. - umowa zakupu przedmiotowego pojazdu z dnia 01.09.2008 r.

Starosta podkreślił, iż w związku z brakiem odbioru pojazdu w terminie 3 miesięcy zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. organ wystąpił do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Cywilny postanowieniem z [...] syg. akt [...] orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Postanowienie uprawomocniło się 1 września 2016 r.

W dniu 19 października 2016 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.

Starosta podkreślił, iż w oparciu o art. 130a ust. 6 p.r.d. Rada Powiatu określiła wysokość kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Na wysokość kosztów ustalonych dla K. K. składają się:

• opłata za usunięcie pojazdu i pierwszą dobę przechowywania - 300 zł - wg uchwały Nr XIII/97/07;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 15.06.2009 r. - 03.11.2011 r. - 13 080 zł - wg uchwały Nr XIII/97/07;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 04.11.2011 r. - 26.03.2012 r. - 4 752 zł - wg uchwały Nr XIV/92/11;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 27.03.2012 r. - 31.12.2012 r. - 9 800 zł - wg uchwały Nr XXI/120/11;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 01.01.2013 r. - 31.12.2013 r. - 13 505 zł - wg uchwały Nr XXXIII/217/12;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 01.01.2014 r. - 31.12.2014 r. - 13 870 zł - wg uchwały Nr XLIX/342/13;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 01.01.2015 r. - 31.12.2015 r. - 14 235 zł - wg uchwały Nr LXI/424/14;

• koszty przechowywania pojazdu w okresie: 01.01.2016 r. - 01.09.2016 r. - 9 555 zł - wg uchwały nr XIII/84/15;

• koszty związane z oszacowaniem pojazdu - ocena techniczna biegłego skarbowego nr 31/RZ/2016 z 30.09.2016 r. - 186,96 zł.

Łączna kwota opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu wyniosła 79 283,96 złotych. Koszty przechowywania pojazdu naliczane zostały od dnia daty uchwały Rady Powiatu [...] , która obowiązywała w dniu wydania dyspozycji w sprawie usunięcia i przechowywania przedmiotowego pojazdu na parkingu strzeżonym tj. Uchwały Rady Powiatu [...] Nr XIII/97/07 z dnia 30 sierpnia 2007 r., do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu wraz z kosztami związanymi z oszacowaniem przedmiotowego pojazdu.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. podniósł, iż w dniu 15 czerwca 2009 r., otrzymał pismo zawierające informację prawną: "Nieodebranie pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi zgodnie z art. 130a ust. Z dn. 20.07.1997 powoduje że uznaje się go za porzucony i wówczas z mocy prawa ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa." W ocenie odwołującego, w domniemaniu skutkuje to brakiem praw do rozporządzania majątkiem przez dotychczasowego właściciela, a co za tym idzie, pozbawieniem praw i obowiązków ciążących na byłym właścicielu majątku. W świetle obowiązującego wówczas prawa, klauzula ta nie została zatem wykonana. K. K. podkreślił, iż z faktu niewykonania z winy urzędu obowiązujących procedur prawnych nie można wnosić roszczeń do praw nienabytych i zawnioskował, aby:

1. w ramach respektowania obowiązującego prawa i przekazanej mu prawnej wykładni uznano przejście prawa własności pojazdu Fiat 126p rej. [...] na rzecz Skarbu Państwa /Gminy P. z terminem po upływie 6 miesięcy od daty przejęcia pojazdu, zgodnie z pismem z dnia 14.06.2009 r. (brak sygnatury),

2. naliczono mu opłatę prawnie należną za przechowywanie pojazdu przez 6 m-cy od daty powstania obowiązku do daty jego ustania z mocy cytowanej ustawy, a co za tym idzie, anulowania kosztów przechowywania pojazdu po upływie terminu 6 miesięcy, kiedy to z mocy ustawy jego własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa.

Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu sprawy z odwołania K. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekło o:

1) uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości;

2) nakazaniu K. K. zapłaty kwoty 75299,96 zł z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Fiat 126p - nr rej. [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że sprawa podlega załatwieniu na podstawie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. W art. 130a ust. 1-4 p.r.d. uregulowano kompleksowo kwestie związane z usunięciem pojazdu z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez uprawniony podmiot, m.in. wskazano, że co do zasady następuje to na koszt właściciela pojazdu (reguła ta obowiązuje nieprzerwanie od daty dodania art. 130a p.r.d., tj. od dnia 1 stycznia 2002 r.). Art. 130a ust. 5c p.r.d. stanowi, że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Przepisy art. 130a ust. 6-6e p.r.d. normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie. Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przepis ten w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. Wcześniej zaś stanowił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Kolegium wskazało, iż w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 (Dz.U. Nr 100, poz. 649) Trybunał Konstytucyjny orzekł w o niezgodności art. 130a ust. 10 p.r.d. w ówczesnym brzmieniu z przepisami Konstytucji RP w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, wskutek czego omawiany przepis utracił moc obowiązującą w tym zakresie z dniem 12 czerwca 2009 r. Organ podkreślił, iż w realiach rozpoznawanej sprawy należy powołać się na przepisy przejściowe zamieszczone w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.: dalej: u.zm.). Stosownie do art. 10 u.zm. w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli 4 września 2010 r.) i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym (czyli 6 miesięcy od dnia usunięcia), po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu. W przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu (art. 11 ust. 1 u.zm.). Z mocy art. 12 ust. 2 u.zm. powyższy przepis stosuje się odpowiednio w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie u.zm. i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, zgodnie z art. 13 u.zm., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie u.zm., wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie u.zm.

Kolegium wskazało również na przepisy art. 130a ust. 10a-10e p.r.d., które regulują tryb wydania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu oraz zaznaczyło, że dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma treść art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., które należy interpretować łącznie. W myśl art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast stosownie do art. 130a ust. 10i p.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Art. 130a ust. 10j p.r.d. stanowi ponadto, że termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h, wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe za opóźnienie nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że cytowane unormowania p.r.d. nie określają terminu do wystąpienia przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Ograniczają się jedynie do wskazania, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy (wcześniej 6 miesięcy) od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10), a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a). Podkreślił przy tym, że postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne albo czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.

Organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku analizy dokumentów załączonych do akt niniejszej sprawy pod kątem przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego, ustalone zostało, że pojazd marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi publicznej z powodu prowadzenia go przez K. K. w stanie nietrzeźwości oraz braku składki OC, na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta w dniu 14 czerwca 2009 r. i w tym samym dniu umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ w celu przechowywania usuniętych pojazdów (pokwitowane przez stronę zawiadomienie Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia 14 czerwca 2009 r.). K. K. był wówczas bezsprzecznie właścicielem usuniętego pojazdu, o czym świadczy treść umowy kupna-sprzedaży z dnia 1 września 2008 r., a także postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt [...], wydanego w postępowaniu prowadzonym z jego udziałem. Przedmiotowy pojazd nie stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa po bezskutecznym upływie z dniem 14 grudnia 2009 r. ustawowego terminu do odebrania go przez osobę uprawnioną, gdyż nie obowiązywał już wtedy art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu (wskutek stwierdzenia przez TK jego niekonstytucyjności w tym zakresie).

Wobec tych ustaleń należało oprzeć się na regule wyrażonej w art. 130a ust. 10h p.r.d., zgodnie z którą koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania obciążają wyłącznie osobę będącą właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W odniesieniu do wysokości kosztów podlegających zapłacie SKO stwierdziło, czego nie wziął pod uwagę Starosta{...] , że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 13 u.zm. Zatem z mocy tego przepisu to nie strona, lecz Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania usuniętego pojazdu w okresie od dnia 15 grudnia 2009 r., tj. dnia następującego po upływie 6-miesięcznego terminu wynikającego z art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed datą wejścia w życie u.zm., do dnia 3 września 2010 r., tj. dnia poprzedzającego datę początkową obowiązywania przepisów p.r.d. znowelizowanych tą ustawą. Ponadto, organ pierwszej instancji przy obliczaniu wysokości kosztów ciążących na dotychczasowym właścicielu pojazdu nie uwzględnił, że ramy czasowe jego obowiązku nie obejmują dnia 1 września 2016 r., tj. pierwszego dnia przysługiwania własności pojazdu Powiatowi [...].

Organ odwoławczy uznał zatem, że w zaskarżonej decyzji błędnie ustalono kwotę, którą K. K. powinien zapłacić z tytułu kosztów przechowywania pojazdu, albowiem koszty te naliczono za cały okres od dnia 14 czerwca 2009 r. do dnia 1 września 2016 r., podczas gdy w świetle obowiązujących przepisów prawa zasadne było ich naliczenie za okresy: od dnia 14 czerwca 2009 r. do dnia 14 grudnia 2009 r. i od dnia 4 września 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. Wskazana wyżej wada decyzji Starosty [...] została skorygowana w decyzji SKO, nakazującej stronie - w ramach rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - zapłatę prawidłowo ustalonej kwoty pieniężnej z tytułu kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. W odniesieniu do sposobu uzyskania tej kwoty organ drugiej instancji wyjaśnił, że obejmuje ona koszty usunięcia pojazdu i przechowywania go na parkingu strzeżonym w okresach wskazanych powyżej, których wysokość obliczono przy uwzględnieniu stawek opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów, wynikających z kolejnych uchwał Rady Powiatu [...], podejmowanych na podstawie upoważnienia zawartego w art. 130a ust. 6 p.r.d., a oprócz tego koszty oszacowania pojazdu (wykazane w fakturze VAT nr 33/RZ/2016 z dnia 30 września 2016 r.).

Kolegium wskazało, iż oprócz zakwestionowania poprawności pkt 1 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, ustalającego wysokość kwoty obciążającej stronę z tytułu kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., organ odwoławczy uznał, że uchyleniu podlega również pkt 2 rozstrzygnięcia, wskazujący termin i sposób dokonania zapłaty. Ta część rozstrzygnięcia jest bowiem pozbawiona podstawy prawnej, a zawarte w niej informacje: o terminie uiszczenia kosztów wynikającym wprost z art. 130a ust. 10j p.r.d. i numerze rachunku bankowego, na który strona ma przelać ustaloną kwotę, powinny być ewentualnie sformułowane w pouczeniach zamieszczonych pod uzasadnieniem decyzji.

Ustosunkowując się do odwołania złożonego przez K. K., SKO wyjaśniło, że niezależnie od treści zawiadomienia doręczonego stronie przez Komendę Powiatową Policji w P. niezwłocznie po usunięciu pojazdu, pojazd ten, będący wówczas własnością strony, nie stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z uwagi na brak stosownej podstawy prawnej. Ponadto, w ramach ustaleń dokonywanych na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. Sąd Rejonowy w P., orzekający w sprawie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu P., nie dopatrzył się żadnych uchybień w odniesieniu do czynności poprzedzających wystąpienie przez Powiat z wnioskiem w tym przedmiocie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik K. K. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 130a ust. 10h p.r.d., poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji nałożenie na odwołującego obowiązku zapłaty wskazanej w decyzji kwoty tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowania, oszacowania przedmiotowego pojazdu:

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 130a ust. 10h p.r.d., poprzez jego zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym i nieuwzględnienie istotnego i mającego wpływ na rozstrzygnięcie faktu, że zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu, wynikające z art. 130a ust. 10h mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu tj. po dniu (...) września 2010 r.;

3/ naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 130a ust. 10 ustawy w wersji obowiązującej na datę zdarzenia oraz usunięcia pojazdu tj. 14 czerwca 2009 r. poprzez jego niezastosowanie:

4/ naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 130a ust. 2a. ust. 10i, ust. 10j, ust. 6 i 6a p.r.d., poprzez bezprawne wydanie decyzji przez organ I instancji i utrzymanie jej przez organ II instancji;

5/ naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 12 k.p.a., poprzez przewlekłe załatwienie sprawy przez organ I instancji, narażające tym samym stronę na negatywne konsekwencje finansowe.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji I instancji, jak również dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w jej uzasadnieniu oraz zwrócenie się do Sądu Rejonowego w P. o załączenie akt postępowania w sprawie o sygn.[...], a po ich nadesłaniu o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach ww. sprawy, w szczególności z wniosku Starosty [...] oraz treści orzeczenia na okoliczność daty przejścia prawa własności pojazdu m-ki Fiat 126p nr rej.[...]. Wniósł również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym - w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem skarżący nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla własnego utrzymania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pojazd skarżącego został zatrzymany w dniu 14 czerwca 2009 r. a więc po dniu uchylenia art. 130a p.r.d., co nastąpiło z dniem 11 czerwca 2009 r. (ogłoszenie wyroku TK w sprawie P 4/06). Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d., regulującego przepadek ex legę (tj. po dniu 11 czerwca 2009 r.), a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym uznano go za niekonstytucyjny), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z uwagi np. na powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu. Nie istniała również jednoznaczna regulacja wskazująca kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r.). Z brzmienia art. 130a ust. 1 p.r.d., wynikało jedynie, że właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu. Powyższą lukę w zakresie regulacji o ponoszeniu kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 ustawy nowelizującej - obciążając tymi kosztami Skarb Państwa.

Niezależnie od powyższych uwag, strona skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność błędnego pouczenia K. K. o konsekwencjach nieodebrania pojazdu. Pouczenie przytacza bowiem przepisy prawa nieobowiązujące w chwili wydania tego zawiadomienia (uchylone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego). Zatem skarżący kierując się przytoczonymi w pouczeniu przepisami, mógł zasadnie przyjąć, że z upływem wskazanego w pouczeniu terminu, pojazd z mocy prawa stanie się własnością Skarbu Państwa, a koszty przechowywania pojazdu będą niewielkie i będą dotyczyły jedynie przechowywania przez 6 miesięcy. Zawiadomienie Starosty [...] z 15 marca 2011 r., oparte już na nowych przepisach prawa, wskazywało że po okresie przewidzianym w ustawie (tj. 3 m-cy), w przypadku nieodebrania pojazdu zostaną naliczone stosowne opłaty. I tu znów skarżący mógł zasadnie przypuszczać, że termin naliczania opłaty biegnie od dnia pouczenia, tj. od 15 marca 2011 r. i skończy się po owych 3 miesiącach. Zatem, wyjaśnienia w sprawie wymaga, czy stosowną opłatę należy liczyć od dnia pierwszego zawiadomienia (tj. od 14.06.2009 r.), czy też od dnia kolejnego zawiadomienia (tj. 15.03.2011 r.)? Tymczasem w zaskarżonej decyzji SKO w ogóle nie pochyliło się nad oceną i doniosłością prawną obu pism i wynikającym z nich skutkom prawnym.

Ponadto, opieszałość działania Starosty [...], który dopiero po upływie 4 lat i 8 miesięcy od drugiego powiadomienia skarżącego wystąpił o orzeczenie przepadku pojazdu (wniosek do Sądu Rejonowego w P. wpłynął w dniu 9 listopada 2015 r.), spowodowała obciążenie skarżącego w całości konsekwencjami prawnymi i finansowymi, wynikającymi ze zmiany przepisów prawa.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 złotych, natomiast oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje;

Skargę uznać należy za zasadną.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu jego wydania.

W świetle natomiast art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli legalności działań organów administracji publicznej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły bowiem przepisy prawa materialnego t.j. art. 130a ust. 10h ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz.1137 ze zm. - dalej p.r.d.) oraz przepisy postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10h wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

W myśl art. 130a ust. 5c p.r.d., pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie.

Stosownie do art.130a ust. 6 p.r.d., rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.

W myśl art. 130a ust. 6a pkt c) p.r.d., ustala się maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat, o których mowa w ust. 5c dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony w wysokości 440 zł za usunięcie oraz 33 zł za każdą dobę przechowywania. Ponadto, zgodnie z treścią art. 130a ust. 6c p.r.d., na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" maksymalne stawki opłat, o których mowa w ust. 6a, z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 6b, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych.

Stosownie do art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.

Zgodnie z art. 130a ust. 10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przepis art. 130a p.r.d. przed dniem 4 września 2010 r. miał inne brzmienie. Z tym dniem (tzn. z dniem 4 września 2010 r.) został on zmieniony ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018 ze zm.).

Stosownie do art. 130a ust. 1 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku:

1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

2) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia;

3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego.

W myśl art. 130a ust. 10 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r., pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Zgodnie z art. 10 ustawy z 22 lipca 2010 r., w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu. Art. 12 ust. 1 ustawy z 22 lipca 2010 r. stanowi natomiast, iż postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy z 22 lipca 2010 r. w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Art. 13 ustawy z 22 lipca 2010 r. stanowi natomiast, iż Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja ustalająca wobec skarżącego opłatę za usunięcie z drogi samochodu marki Fiat 126p, nr rej. [...] przechowywanie tego pojazdu na parkingu w okresie od 14 czerwca 2009 r. do 14 grudnia 2009 r. i od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r. oraz jego oszacowanie na łączną kwotę 75299,96 zł.

Stan faktyczny sprawie nie jest sporny. Z akt administracyjnych wynika, że pojazd marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...], został usunięty z drogi publicznej z powodu prowadzenia go przez K. K. w stanie nietrzeźwości oraz braku składki OC, na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza policji w dniu 14 czerwca 2009 r. i w tym samym dniu umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ w celu przechowywania usuniętych pojazdów (pokwitowane przez stronę zawiadomienie Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia 14 czerwca 2009 r.). K. K. był wówczas właścicielem usuniętego pojazdu, o czym świadczy treść umowy kupna-sprzedaży z dnia 1 września 2008 r., a także postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sygn. akt [...] wydanego w postępowaniu prowadzonym z jego udziałem.

W ocenie Sądu, organy obu instancji nie miały podstaw prawnych do tego, aby obciążyć skarżącego kosztami usunięcia z drogi publicznej pojazdu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] oraz jego przechowywania na parkingu strzeżonym za okres od 14 czerwca 2009 r. do 14 grudnia 2009 r.

Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji prawnych, w dacie zdarzenia, tj. 14 czerwca 2009 r., art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym regulował kwestie związane z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, jednak tylko w zakresie związanym ściśle z usunięciem pojazdu. Przepis ten bowiem wskazywał przypadki, których zaistnienie skutkowało usunięciem pojazdu, organy i jednostki właściwe do wydania decyzji o usunięciu pojazdu, a także zadania starosty i przesłanki jakimi powinien się ten organ kierować, wyznaczając jednostki do prowadzenia parkingów strzeżonych. Art. 130a przewidywał w ust. 1 i ust. 2, że usunięcie pojazdu z drogi następuje na koszt właściciela, a także, że za pojazd umieszczony na parkingu powinna być wniesiona opłata za usuniecie i przechowanie – ust. 5c, zaś wysokość tych opłat ustala rada powiatu – ust. 6, jednak nie przewidywał, iż starosta może wydać decyzję o ustaleniu kosztów za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz kto ponosi koszty przechowywania pojazdu. Przepis ten – art. 130a, nie mógł zatem stanowić podstawy do prowadzenia przez starostę postępowania o ustalenie kosztów i wydanie decyzji w tym przedmiocie.

Stan ten zmieniła dopiero nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym, dokonana ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 4 września 2010 r. Do art. 130a został dodany m.in. ust. 10h, który przewiduje, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Dopiero zatem od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej starosta został upoważniony do wydawania decyzji o kosztach związanych z przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi.

Ustawa nowelizująca zawiera przepisy intertemporalne, z których tylko art. 13 dotyczy kwestii kosztów przechowywania pojazdów. Kosztami za przechowywanie został obciążony Skarb Państwa, na rzecz którego, z mocy prawa, przechodziła własność usuniętego z drogi pojazdu, po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia, na podstawie art. 130a ust. 10 (utrata mocy z dniem 11 czerwca 2009 r., na skutek wyroku TK z 3 czerwca 2008 r.). Jednak art. 13 ustawy nowelizującej dotyczy tylko ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów przechowywania pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia usunięcia upływał w dniu od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. Przepis ten nie daje natomiast podstawy do wydania decyzji w kwestii ustalenia kosztów właścicielowi pojazdu, będącemu nim w dniu wydania decyzji o usunięciu tego pojazdu z drogi.

Podstawy takiej, tj. wydania decyzji w sprawie kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi, za okres sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej, nie dają także pozostałe przepisy przejściowe, w tym art. 11 i art. 12 tego aktu. Przepisy te bowiem dotyczą kwestii postępowania w sprawie przejęcia, nieodebranych z parkingów, pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, a regulacje te były skutkiem wyeliminowania art. 130a ust. 10 p.r.d. i wprowadzenia nowego unormowania, co do przepadku pojazdów, zgodnego z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w spr. P 4/06.

Dopiero zatem od 4 września 2010 r., tj. wejścia w życie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym w nowym brzmieniu, Starosta [...] zyskał podstawę prawną do wydania decyzji obciążającej K. K. kosztami, o których mowa w tym przepisie, za okres do zakończenia postępowania. Ustalenie kosztów za okres od 14 czerwca 2009 r. – usunięcie pojazdu z drogi – do 14 grudnia 2009 r. – upływ 6 miesięcznego terminu wynikającego z brzmienia art. 130a ust. 10 p.r.d. sprzed nowelizacji – nie miało podstawy prawnej, bowiem prawo nie może działać wstecz. Opisane wyżej stanowisko, co do braku możliwości stosowania zapisów art. 130a ust. 10h p.r.d. do stanów zaistniałych przed wejściem w życie tego przepisu, zaprezentowane zostało w szeregu wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych, które znalazły poparcie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (p. wyrok NSA z 18.10.2016 r. w spr. I OSK 3254/14, wyrok WSA w Krakowie z 05.07.2016 r. w spr. III SA/Kr 1668/15, wyrok WSA w Białymstoku z 07.10.2014 r. w spr. II SA/Bk 469/14, postanowienie NSA z 25.11.2014 r. w spr. I OW 151/14 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odniesieniu natomiast do ustalenia wobec skarżącego kosztów parkowania pojazdu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] za okres od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r. oraz jego oszacowania, to wskazać ponownie należy, iż cytowanego wyżej art. 130a ust. 10h p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., wynika, że wszelkie koszty związane między innymi z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do momentu zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia. Intencją wskazanego przepisu było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie, koszty te spowodowało. Właściciela pojazdu winny jednak obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Kwestia ta ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. Przepis art. 130a ust. 10 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., przewiduje bowiem, że starosta występuje do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu jeżeli właściciel - prawidłowo powiadomiony - nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10 p.r.d.). Starosta występuje zatem z wnioskiem do sądu cywilnego, jednak, w ocenie sądu, winien z takim wnioskiem wystąpić bez zbędnej zwłoki. Termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużony. Nie może bowiem być tak, że organ nie robi nic przez długi okres czasu i dopiero po wielu latach występuje do sądu cywilnego, a następnie obciąża kosztami właściciela za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. W ten sposób poprzez swoją bezczynność i zaniechania organ generuje powstanie kosztów, którymi w całości obciąża właściciela pojazdu. Postępując w ten sposób właściciel pojazdu ponosi koszty spowodowane także bezczynnością organu. W przekonaniu sądu, właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu.

W przepisie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest mowa o naliczeniu kosztów do zakończenia postępowania. Określenie "zakończenie postępowania" odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu. Pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 6 kwietnia 2017 r. w spr. I OSK 1959/15. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionym orzeczeniu.

W odniesieniu zatem do kosztów przechowywania i oszacowania pojazdu za okres od 4 września 2010 r., to uznać należy, że skarżący jest zobowiązany do ich ponoszenia na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., gdyż treść tego przepisu w sposób niewątpliwy wskazuje, że koszty te ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu dyspozycji jego usunięcia z drogi. Jednak, w przekonaniu sądu, organy administracji nie wyjaśniły, czy koszty, którymi obciążono skarżącego są kosztami uzasadnionymi. Dotyczy to szczególnie kosztów przechowywania samochodu. K. K. został obciążony kosztami przechowywania za okres od dnia wejścia w życie przepisu art. 130a ust. 10h p.r.d. do uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] (1 września 2016 r.). Organy nie wyjaśniły, czy koszty przechowywania samochodu przez okres blisko 6 lat są kosztami uzasadnionymi, które winien ponieść skarżący. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach, znowelizowany przepis art.130a ust. 10 p.r.d. wszedł w życie w dniu 4 września 2010 r. Przewiduje on możliwość wystąpienia starosty do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w ciągu 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Po wejściu w życie tego przepisu starosta winien zatem niezwłocznie podjąć działania o których mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. (wystąpienie z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu). W niniejszej sprawie Starosta [...] wystąpił do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku samochodu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] dopiero w dniu 9 listopada 2015 r., czyli po upływie ponad pięciu lat od dnia wejścia w życie przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. w nowym brzmieniu. Przez tak długi okres organ nie podjął zatem żadnych działań w zakresie wykonania obowiązków, jakie nakładał na niego omawiany przepis. Oznacza to, że przez tak długi okres czasu Starosta [...] był w bezczynności. Zaniechanie organu w tym zakresie generowało dodatkowe koszty przechowywania, bo w tym czasie przedmiotowy pojazd cały czas stał na parkingu strzeżonym.

Wysokie koszty przechowywania pojazdu były wynikiem zarówno niewłaściwego zachowania skarżącego (co skutkowało usunięciem z drogi jego samochodu na parking strzeżony) jak i wieloletniej bezczynności organu w uregulowaniu stanu prawnego tego pojazdu. Zaskarżoną decyzją, kosztami przechowywania pojazdu za okres blisko 6 lat został obciążony skarżący. Opieszałość organów miała zatem istotne konsekwencje, wyrażające się - w sytuacji obciążenia skarżącego kosztami przechowywania pojazdu - oczywistą i wymierną dolegliwością ekonomiczną. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że naruszenie przez administrację jej powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne uregulowanie w art. 2 Konstytucji RP. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (vide: E. Łętowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93). Należy przy tym zaznaczyć, że takie uchybienia w poczynaniach organów, nie wynikały z postawy skarżącego, stąd nie może on ponosić ich ujemnych konsekwencji, polegających na obciążeniu go kosztami przechowywania pojazdu w okresie od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r., które 300 krotnie przekraczają wartość pojazdu usuniętego z drogi.

Sąd w obecnym składzie nie podziela zatem stanowiska, że K.K. ma obecnie obowiązek ponieść koszty zarówno swojego niewłaściwego zachowania jak i wieloletniego zaniechania Starosty [...] w uregulowaniu kwestii dotyczącej własności przedmiotowego pojazdu. Jak już zostało to omówione we wcześniejszych rozważaniach, koszty obciążające właściciela pojazdu, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., muszą być uzasadnione, a więc właściciel winien ponieść koszty będące normalnym następstwem jego nagannego zachowania. Nie można natomiast obciążać właściciela takimi kosztami, które są skutkiem bezczynności organu. W przekonaniu sądu, nie można uznać, że całe koszty przechowywania pojazdu przez okres blisko 6 lat (od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r.) są normalnym następstwem usunięcia pojazdu skarżącego.

W ocenie sądu, organy administracji nie wyjaśniły, czy koszty, którymi został obciążony skarżący są kosztami uzasadnionymi. Nie zostało wyjaśnione, dlaczego wniosek do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku samochodu nie został złożony bezpośrednio po wejściu w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. tylko w dniu 9 listopada 2015 r. Dopiero wyjaśnienie tej okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy koszty przechowywania spornego pojazdu od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r. można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi skarżącego. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Organy nie wyjaśniły zatem w powyższym zakresie dokładnie stanu faktycznego sprawy, ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że starosta nie jest związany żadnym terminem do wystąpienia z wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu. W przepisie art. 130a ust. 10 p.r.d. faktycznie nie ma mowy o terminie lecz nie oznacza to całkowitej dowolności organu w tym zakresie. Przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym generuje bowiem koszty i jest rzeczą zrozumiałą, że organ powinien podjąć działania, aby je zminimalizować. Powinien zatem wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w miarę rozsądnym terminie. Przyjęcie poglądu, że organ może w dowolnym czasie wystąpić z wnioskiem do sądu cywilnego oznaczałoby świadome przerzucanie na właściciela pojazdu kosztów przechowywania a koszty te miałyby pokrywać również bezczynność organu w tym zakresie. Stanowisko takie, w ocenie sądu, jest nie do przyjęcia.

Pogląd, że właściciela pojazdu w dacie jego usunięcia powinny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc koszty będące normalnym następstwem jego zachowania, a nie koszty powstałe wskutek zaniechania organu wyraził WSA w Łodzi w wyrokach z 19 lutego 2015 r. w spr. III SA/Łd 1015/14, z 15 lutego 2017 r. w spr. III SA/Łd 930/16, z 29 czerwca 2017 r. w spr. III SA/Łd 303/17 oraz III SA/Łd 389/17. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

Trzeba zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie, pojazd został usunięty z drogi w dniu 14 czerwca 2009 r., a więc po dniu uchylenia art. 130a ust. 10 p.r.d., co nastąpiło 11 czerwca 2009 r. (ogłoszenie wyroku TK w sprawie P 4/06). Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d., regulującego przepadek pojazdu ex legę (tj. po dniu 11 czerwca 2009 r.), a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym uznano go za niekonstytucyjny), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z drogi. W takiej sytuacji nie ma podstaw do uznania, jak życzy sobie tego strona, że właścicielem pojazdu marki Fiat 126p o nr rej. [...] po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia tego pojazdu z drogi stał się Skarb Państwa, mimo iż o takim trybie utraty własności przedmiotowego pojazdu został skarżący poinformowany w dniu 15 czerwca 2009 r. przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w P., który wydał: "Zawiadomienie o usunięciu pojazdu z drogi (...)" z dnia 14.06.2009 r. W zawiadomieniu tym zaznaczone zostało, że: "Nieodebranie pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym powoduje, iż uznaje się go za porzucony z zamiarem wyzbycia się własności. Wówczas pojazd ten z mocy prawa przechodzi na rzecz Skarbu Państwa (...)". Opisane zawiadomienie z dnia 14.06.2009 r. sformułowane zostało zatem w sposób wadliwy, gdyż informowało skarżącego o treści przepisu, który od dnia 12.06.2009 r. już nie obowiązywał, co pozostaje jednak bez wpływu na kwestie związane z ustaleniem praw własności w odniesieniu do samochodu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...].

Nadto, kwestię własności ww. samochodu skarżący mógł podnosić w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w P. w spr. [...] w której był uczestnikiem. W postanowieniu z 11 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy w P. orzekł przepadek samochodu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu[...] , stwierdzając, że był on własnością K. K. Zgodnie z treścią art. 365 § 1 K.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, że sąd w niniejszej sprawie jest związany postanowieniem z 11 sierpnia 2016 r. orzekającym przepadek na rzecz Powiatu [...] samochodu będącego dotychczas własnością K. K.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy obciążyły bowiem skarżącego kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu za okres, co do którego przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. nie mógł mieć zastosowania, a ponadto nie wyjaśniły dokładnie czy koszty, którymi został obciążony skarżący od 4 września 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r. są kosztami uzasadnionymi, a więc takimi, które są normalnym następstwem jego zachowania, a nie efektem zaniechania organu administracji. Stanowi to naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 18 listopada 2016 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

d.j.