Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3344/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...]października 2005 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. H.P. zwany dalej Skarżącym, powołując się na § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r." oraz art. 28 ust. 3a ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s., wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy.

Swój wniosek Skarżący uzasadnił trudną sytuacją materialną swojej czteroosobowej rodziny, wskazując jednocześnie, że spłata zadłużenia stanowiłaby zagrożenie dla egzystencji jego rodziny. Skarżący podniósł, że w chwili obecnej jego rodzina utrzymuje się dzięki pomocy jego emerytowanych rodziców. Opisując swoją sytuację majątkową Skarżący wskazał, że przyczyną powstania zaległości w opłacaniu składek była działalność okolicznych supermarketów, z którymi jego osiedlowy sklep spożywczy nie mógł konkurować. Z tego względu żona Skarżącego podjęła dodatkowo pracę (pełny etat) w [...] w K., gdzie otrzymuje minimalną płacę.

Skarżący oświadczył, że w poprzednich latach z tytułu prowadzenia (wspólnie z żoną) sklepu osiągnął następujące dochody (bez pomniejszenia o podatek dochodowy):

- 2002 rok - [...] zł,

- 2003 rok - [...] zł,

- 2004 rok - strata z działalności w wysokości [...] zł.

Dodatkowo żona Skarżącego osiągnęła ze stosunku pracy dochód (bez pomniejszenia o składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz podatek dochodowy):

- 2002 rok - [...] zł,

- 2003 rok - [...] zł,

- 2004 rok - [...] zł.

Jednocześnie Skarżący przedstawił zestawienie stałych wydatków, takich jak: czynsz 520 zł/m-c, energia elektryczna ok. 80 zł/m-c, gaz ok. 50 zł/m-c. Na potwierdzenie powyższych okoliczności Skarżący przedstawił stosowne dokumenty.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie złożonego wniosku o umorzenie zaległych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] odmówił Skarżącemu umorzenia należności w łącznej kwocie [...] zł na:

- ubezpieczenie społeczne za okres X 1999 r. - XI 1999 r., III i XII 2000 r., IX 2001 r. - X 2002 r., V 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres V 1999 r. - VI 1999 r., II i IV- X 2000 r., I 2001 r. - X 2002 r., V 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł;

- Fundusz Pracy za okres XII 2000 r.- X 2002 r., V 2003 r., X 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że stosownie do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. umorzenie należności wobec ZUS może nastąpić w przypadku stwierdzenia całkowitej i trwałej nieściągalności. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności te mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki wymagane do stwierdzenia faktu całkowitej i trwałej nieściągalności należności, a Skarżący nie wykazał swojego ważnego interesu w tym, aby umorzyć mu należność - w szczególności nie wykazał, iż jej uregulowanie nawet w ramach układu ratalnego w okresie 60-ciu miesięcy w ratach w wysokości 190,03 zł + opłata prolongacyjna wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego oraz jego rodziny

Pismem z dnia [...] września 2005 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odniósł się "tylko do braku przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. braku całkowitej nieściągalności, pomijając przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy". Skarżący zgodził się ze stanowiskiem organu, że w jego sytuacji nie występuje całkowita nieściągalność zadłużenia, ale zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s i rozporządzenia z dnia 23 lipca 2003 r. W ocenie Skarżącego ZUS nie dokonał całościowej analizy przedstawionych dowodów w celu stwierdzenia czy spłata zaległości nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla jego rodziny.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia[...] września 2005 r. Po ponownym przeanalizowaniu niniejszej sprawy Prezes ZUS stwierdził, iż na dzień [...] października 2005 r. nie zaszła żadna nowa nie znana wcześniej okoliczność uzasadniająca umorzenie należności.

Zdaniem organu odwoławczego w dalszym ciągu nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w zapisie art. 28 ust 3 pkt 1-6 u.s.u.s. uzasadniających uznanie zadłużenia Skarżącego za całkowicie nieściągalne co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia, a wnioskodawca nie wykazał w pełni swojego ważnego interesu

Prezes ZUS przypomniał, że już raz w dniu [...] marca 2003 r. Skarżącemu odmówiono umorzenia należności. Od decyzji Skarżący się odwołał jednak Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...] września 2003 r. oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2005r. oddalił apelację Skarżącego.

W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa należność może być dochodzona jeszcze co najmniej przez okres 4-8 lat i nie jest wykluczone, iż w tym czasie sytuacja materialna dłużnika ulegnie na tyle poprawie, iż będzie on w stanie uregulować należność

wpłatami własnymi, w ramach zawartego z ZUS układu ratalnego bądź też należność zostanie zaspokojona w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Dlatego wnioskodawca w pierwszej kolejności winien podjąć próbę spłaty należności w ramach układu ratalnego w ratach w wysokości 190,00 zł + opłata prolongacyjna miesięcznie, a dopiero w przypadku braku możliwości wywiązania się z jego warunków wnioskować o umorzenie przedmiotowego zadłużenia.

Organ zaznaczył, że nie bez znaczenia dla sprawy jest też wysokość przyszłych świadczeń Skarżącego wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która będzie zależała od uregulowania ww. należności.

Na tę decyzje H. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

- prawa materialnego poprzez naruszenie zasad określonych w art.7 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. związku z art. 107 tej ustawy, a w szczególności "niepodjęcia kroków dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego" oraz oparcie swojej decyzji na nie mających miejsca faktach a także nie podaniu jakie dowody były wzięte pod uwagę przy wydaniu decyzji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w przypadku decyzji uznaniowej, jej wydanie musi być poprzedzone prawidłowym postępowaniem dowodowym. Decyzja uznaniowa nie może być dowolna a opierać się musi na obowiązujących przepisach i podlega kontroli sądowej. Zdaniem Skarżącego w zaskarżonej decyzji jednostronnie uznano, iż dłużnik jest zdolny do układu ratalnego, mimo wykazania przez niego swoich dochodów - kwalifikujących go do uzyskania pomocy społecznej, pomijając całkowicie będący podstawą jego wniosku skarżącego art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Skarżący podniósł, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego po jego stronie zachodzi ważny interes przemawiający za umorzeniem składek, bowiem jego dochód mieści się w kwocie ok. 600 zł miesięcznie. W rzeczywistości jego rodzina utrzymuje się dzięki pomocy krewnych.

Niezależnie od tego Skarżący wskazał, że aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, bez prawa do zasiłku chorobowego (z tytułu swoich zaległości w ZUS) a jego żona zmuszona została do przerwania pracy zawodowej by się nim zaopiekować.

Odpowiadając na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje stanowisko zawarte zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 39 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o ten przepis Sąd rozpoznał niniejszą sprawę wychodząc poza granice zarzutów podniesionych w skardze.

Sąd zważył, że instytucję umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W przepisie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 2 ust. 3b ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, z uwzględnieniem ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Wykonując tę delegację Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określił dodatkowe przesłanki umarzania składek na ubezpieczenia społeczne. Na podstawie przepisu § 3 pkt 1 tego rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu należy wskazać, że postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie podstępowania administracyjnego.

Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, co wynika z art. 107 § 1 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji realizuje wymóg uzasadnienia prawnego, ale tylko częściowo - poprzestaje bowiem wyłącznie na przytoczeniu części przepisów prawa. Natomiast w sposób jaskrawy nie spełnia wymogów określonych w powyższym przepisie w zakresie uzasadnienia faktycznego.

W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W realiach niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, czy do skarżącego mają zastosowanie przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy powołanego rozporządzenia. Organ w decyzji podnosi, że "wnioskodawca nie wykazał w pełni swojego ważnego interesu w tym, aby umorzyć przedmiotową należność pomimo braku jej całkowitej nieściągalności." Jednocześnie odnosi się również do sytuacji materialnej skarżącego, co może sugerować, że w stosunku do skarżącego ma jednak zastosowanie również przepis § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia.

Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie w którym nie odniesiono się do powoływanych przez Skarżącego okoliczności i dowodów. Skarżący w toku postępowania przedłożył istotne jego zdaniem dowody i podniósł określone okoliczności. Prezes Zakładu nie odniósł się jednak w żaden sposób do indywidualnej sytuacji Skarżącego, opisanej przez niego w składanych wnioskach i dokumentach.

W art. 11 k.p.a. ustawodawca zawarł nakaz wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu decyzji. W ocenie Sądu do przesłanek tych zaliczają się również przepisy prawa, które mogą mieć zastosowanie w sprawach tej kategorii, do której zalicza się sprawa rozstrzygana przez organ w decyzji. W rozpoznanej sprawie organ wydał decyzję w przedmiocie umorzenia składek, do tego rodzaju spraw, jak już Sąd zaznaczył mogą mieć zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oraz przepisy powołanego rozporządzenia. W zaskarżonej decyzji organ powołuje się jedynie na przepisy ustawy nie odnosząc się w ogóle do przepisów powołanego rozporządzenia, bez podania przyczyn takiego działania.

Zdaniem składu orzekającego organ miał obowiązek wyjaśnić w decyzji skarżącemu czy w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy rozporządzenia, a jeżeli przepisy te miały do niego zastosowanie, to organ powinien był wyjaśnić przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji przy zastosowaniu tych przepisów, przez co należy rozumieć obowiązek wykazania czy zdaniem organu w sprawie skarżącego wystąpiły okoliczności, o których mowa w przepisach powołanego rozporządzenia, a jeżeli tak to czym organ kierował się odmawiając skarżącemu umorzenia składek. Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ rozpatrzył sprawę Skarżącego jedynie w oparciu o przesłanki określone w art. 28 ust.3 pkt 1-6 u.s.u.s., pomijając całkowicie przesłanki normatywne do umorzenia składek wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Z powyższych przepisów wynika, iż umorzenia należności z tytułu składek na ZUS może nastąpić w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, przy uwzględnieniu kierunkowych dyrektyw wyboru określonych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r.

Niezależnie od tego, mając na względzie argument organu, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały wskazane nowe okoliczności uzasadniające zmianę decyzji, Sąd zwraca uwagę, że fakt nie powołania się w toku postępowania odwoławczego na nowe okoliczności, czy też nie przedstawienia nowych dowodów nie może być z góry postrzegany jako uniemożliwiający wydanie odmiennego niż poprzednio rozstrzygnięcia. W żadnym razie nie zwalnia też organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy w tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne.

Podkreślenie przez organ, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie wskazał nowych okoliczności nie może być uznane za uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Organ orzekający, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ma bowiem obowiązek ponownie rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego materiału dowodowego, bez względu na to, czy zakres tego materiału uległ zmianie na etapie postępowania toczącego się po wydaniu decyzji w pierwszej instancji, czy też w tym względzie pozostał bez zmian.

Niedopuszczalne jest więc czynienie Skarżącemu jakiegokolwiek zarzutu z tego powodu, iż składając w postępowaniu instancyjnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawił nowych dowodów lub nie wskazał nowych okoliczności, bądź też wyciąganie wyłącznie z takiego faktu negatywnych dla niej wniosków.

Sąd uznał za niewłaściwe i sprzeczne z zasadami rządzącymi postępowaniem odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) zawężanie zakresu takiego postępowania, toczącego się w przedmiocie umorzenia należności do stwierdzenia, czy po wydaniu decyzji w pierwszej instancji wnioskodawca przedstawił nowe dowody, bądź czy powołał się na nowe okoliczności.

Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Umorzenie składek należy do kategorii spraw rozstrzyganych decyzją uznaniową. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji uznaniowej - na co zwracał też uwagę Skarżący - odgrywa fundamentalne znaczenie, gdyż organ wydając decyzję uznaniową podejmuje jedno z kilku dopuszczalnych rozstrzygnięć danej sprawy i żeby możliwa była ocena zasadności tego rozstrzygnięcia, winno być ono w sposób szczegółowy uzasadnione.

Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie ograniczające się w istocie do zdawkowo wyrażonego poglądu, że "argumenty podnoszone przez skarżącego nie wnoszą niczego nowego do sprawy, nadal nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności". W konsekwencji należało Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu odniósł się jednak wybiórczo do indywidualnej sytuacji Skarżącego, opisanej przez niego w składanych wnioskach i dokumentach.

Skoro w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący w pierwszej kolejności winien podając próbę spłaty należności w ramach układu ratalnego w ratach w wysokości 190 zł (plus opłata prolongacyjna), to przy rozstrzyganiu tej sprawy należało ocenić wszystkie okoliczności sprawy związana z tą kwestią, w tym możliwości płatnicze skarżącego i jego żony. Z akt sprawy wynika, że na skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem dwojga dzieci w wieku szkolnym, a zatem ażeby ocenić wpływ obowiązku spłaty składek na egzystencję skarżącego i jego najbliższej rodziny należało zbadać ile środków pieniężnych skarżący przeznacza na bieżące wydatki, w tym na regulowanie zobowiązań wobec Skarbu Państwa. W rozpoznanej sprawie organ tego nie uczynił przez co naruszył przepis art. 7 k.p.a. w zakresie w jakim norma ta nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W myśl powołanego już art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Obowiązek ten ciąży na każdym organie administracji - także na organie odwoławczym. W niniejszej sprawie nie został on dopełniony. Oznacza to, że skarżący nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny kompletności zebranego materiału dowodowego, ale i zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują obowiązków organów administracji poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo. Jednakże, zdaniem Sądu z przepisu tego wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 k.p.a., a są to przecież okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się uzasadnione jest koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji oczekiwać powinien na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie jej skorzystania z tego prawa.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez organ z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 k.p.a. ma wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu, jeżeli nawet organ prowadzący postępowanie może przypuszczać, że okoliczności, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a ustalone w toku postępowania dowodowego, znane są stronie, to nie jest to równoznaczne z jej świadomością, iż będą one uwzględniane przy podejmowaniu decyzji. Także z tego względu istotne jest umożliwienie jej zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Opisane wyżej naruszenie przepisów postępowania w sprawie niniejszej jest szczególnie istotne z uwagi na fakt, że z obowiązków określonych w art. 10 k.p.a. nie wywiązały się organy obu instancji.

Niewykonanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może skutkować uchyleniem decyzji. Rzeczą Sądu jest ocena, czy w konkretnej sprawie takie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. inne niż dające postawę wznowienia naruszenie przepisów postępowania skutkuje uchyleniem decyzji lub postanowienia organu administracji tylko wtedy, gdy wpływ taki mieć mogło.

Jednakże możliwość dokonania takiej oceny przez Sąd w żadnym razie nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku wypełnienia dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do okoliczności podniesionej przez Prezesa ZUS w zaskarżonej decyzji, że "w dniu [...] marca 2003 r. Oddział odmówił już umorzenia należności", a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy odpowiednio wyrokami Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] września 2003 r. i Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] kwietnia 2005 r., Sąd pragnie wskazać, że powyższe orzeczenia sądów cywilnych odnosiły się do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek z dnia [...] listopada 2002 r.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie nie jest uprawniony do badania tego wniosku, lecz jedynie kolejnego wniosku z [...] sierpnia 2005 r. Ponadto sąd administracyjny, w przeciwieństwie do sądów cywilnych, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie może orzekać merytorycznie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ZUS. Zgodnie z powoływanym przepisem sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego.

Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze całokształt okoliczności faktycznych i prawnych należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 10 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.