Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 991/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt , art. 34 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 498/17 w sprawie ze skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r. nr 1201-EA.511.1.11.2017.2.JM, 1201-EA.511.1.12.2017.2.JM w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 498/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. G. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") - naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w następstwie błędnego ustalenia okoliczności wpływających na ocenę zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w doręczonych skarżącemu tytułach wykonawczych z dnia 21 września 2015r., co skutkowało:

a. przedwczesnym uznaniem w oparciu o art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zgłoszonego zarzutu za nieuzasadniony,

b. naruszeniem normy wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji, z uwagi na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 496/17 w tym samym stanie prawnym i faktycznym, w stosunku do innego podmiotu, którym był brat skarżącego uchylił orzeczenia organów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, co prowadzi do wypaczenia kardynalnej zasady równości wobec praw wynikającej z Konstytucji RP (art. 32 ust 1), która znajduje również swoje odzwierciedlenie w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 6, art. 7 i art. 8.

W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do określenia, czy zgłoszone przez skarżącego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. były uzasadnione. Organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Przedmiotem rozpatrzenia były zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a., a opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu, była dla organu egzekucyjnego wiążąca odnośnie zarzutów strony dotyczących nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Na podstawie stanowiska wierzyciela oraz własnej analizy organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym odmówił uwzględnienia zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Należy przy tym zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 986/16 uchylił zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że organ, wskazując na związanie stanowiskiem wierzyciela nie dokonał własnej oceny zarzutu braku zaliczenia na poczet spornych egzekwowanych należności, wskazywanych przez dłużnika kwot przysługujących mu z tytułu zasądzonych kosztów postępowania sądowego. W wyroku tym wskazano, że DIS w Krakowie uznał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela i nie dokonał oceny wpływu na prowadzone postępowanie uiszczonych na rachunek wierzyciela w dniu 6 października 2015 r. kwot 620,60 zł i 632,20 zł, jak również nie dokonał własnej oceny zarzutu braku zaliczenia na poczet spornych egzekwowanych obecnie należności, wskazywanych przez dłużnika kwot przysługujących mu z tytułu zasądzonych kosztów postępowania sądowego. Sąd stwierdził, że w tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienia wymykają się spod kontroli sądu oraz wskazał, że stanowisko organu powinno znaleźć wyraz zarówno w rozstrzygnięciu, tj. w postanowieniu, którego sentencja podlega objaśnieniu w uzasadnieniu, ale również poprzez wykazanie okoliczności stanu faktycznego, na których organ się oparł tj. zgromadzonym i przyjętym stanie faktycznym. Postanowienie kończące postępowanie to akt, z którego strona powinna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej, tak w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. Wobec stwierdzonych uchybień, Skarżący został pozbawiony możliwości rzetelnej oceny swoich zarzutów. Sąd stanął na stanowisku, iż w sprawie naruszone zostały art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jednak z uwagi na ww. przyczyny zaskarżone postanowienia wymykają się spod kontroli sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, mając na uwadze wyżej przytoczone okoliczności, że słusznie uznał sąd pierwszej instancji, że zalecenia zawarte w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. zostały przez organ w całości wykonane, a postanowienia wierzyciela wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

W postanowieniach DIS, zgodnie z zaleceniami WSA, dokonał własnej oceny, zarówno wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne uiszczonych przez Skarżącego na rachunek wierzyciela w dniu 6 października 2015 r. kwot 620,60 zł i 632,20 zł, jak również zarzutu braku zaliczenia na poczet spornych egzekwowanych obecnie należności, wskazywanych przez dłużnika kwot przysługujących mu z tytułu zasądzonych kosztów postępowania sądowego, tym samym postanowienia DIS poddają się kontroli Sądu.

Należy także podkreślić, że sąd pierwszej instancji orzekał w warunkach związania, na podstawie art. 153 P.p.s.a., zgodnie z treścią którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą, w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Z tego względu w skardze kasacyjnej zarzuty związane z niewykonaniem wskazań sądu powinny zostać powiązane z art. 153 p.p.s.a. Natomiast autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do wskazania naruszenia art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. bez powiązania z art. 153 p.p.s.a.

Prawidłowo także uznał sąd pierwszej instancji w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., że zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny prawidłowo uznały, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Dokonana przez sąd pierwszej instancji kontrola znajdujących w aktach sprawy tytułów wykonawczych z dnia 21 września 2015 r., wykazała, że odpowiadają one wymogom określonym w art. 27 § 1 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze nie zawierają braków formalnych, wręcz przeciwnie zawierają wszystkie wymienione powyżej elementy, a przede wszystkim zawierają prawidłową wysokość dochodzonych zobowiązań podatkowych, czyli treści obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Za niezasługującą na uwzględnienie należy także uznać argumentację skarżącego, zgodnie z którą, sąd pierwszej instancji naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ w innym wyroku z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 496/17 wydanym w sprawie brata skarżącego, zapadłym w podobnym stanie prawnym i faktycznym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił orzeczenia organów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zasada równości wobec prawa (por. art. 32 Konstytucji RP) w kontekście art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej sprowadza się do powszechności prawa podmiotowego zapewniającego równy dostęp do środków ochrony przed sądem (Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd), nie gwarantuje natomiast tożsamości wydawanych przez sądy rozstrzygnięć w różnych sprawach, choćby dotyczyły one zbliżonych stanów faktycznych i prawnych. Konsekwencją zasady niezawisłości sędziowskiej (por. art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) jako fundamentu systemu wymiaru sprawiedliwości w państwie prawa, jest autonomiczność rozstrzygnięcia wydawanego przez sąd w granicach danej sprawy, co gwarantować ma niezależność osądu sędziowskiego względem wszelkich czynników zewnętrznych.

Należy przy tym podkreślić, że kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprowadza się do oceny orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych prowadzonej wyłącznie pod kątem zgodności z prawem. Jakkolwiek zjawisko niejednolitości orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych oceniać należy negatywnie, to jednak w toku kontroli instancyjnej dokonywanej przez NSA, sąd ten nie może uchylić orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji z tego tylko powodu, że nie jest ono zgodne z kierunkiem innego rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym.

Uznanie wyżej wskazanych zarzutów za niezasadne prowadzi także - w realiach niniejszej sprawy - do uznania za bezzasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

SNSA Dominik Gajewski SNSA Bogusław Dauter SWSA (del.) Bogusław Woźniak