Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 335/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 8 pkt 1 w zw. z  art. 53 ust. 2,  art. 55
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. G., G. Z., E. W., K.M., M. M. i M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. i M. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" nr [...], nr [...] i nr [...].

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie sprawy.

Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – zwanego dalej "dekretem". Zgodnie z lokalizacją szczegółową z dnia [...] października 1969 r., nr [...] została w części przekazana pod budowę [...], a w części ok. 10 % pod zieleń.

Decyzją z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], na podstawie art. 7, 8, 12, 13, 53 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", Naczelnik Urzędu Dzielnicy [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za ww. nieruchomość na łączną kwotę [...] zł, w tym za grunt działki nr [...] o pow. [...] m2 - [...] zł, działki nr [...] o pow. [...] m2 - [...] zł, działki nr [...] o pow. [...] m2 - [...] zł, oraz za roślinność - [...] zł. Odszkodowanie zostało przyznane na rzecz A. M. w wysokości [...] zł za działkę nr [...] i ½ działki nr [...] oraz W. M. w wysokości [...] zł za działkę nr [...] i ½ działki nr [...].

Zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] kwietnia 1974 r. Nr [...], tytuł własności ww. działek uregulowany był następująco: działka nr [...] o powierzchni [...] m2 na A. M., działka nr [...] o powierzchni [...] m2 na W.M., działka nr [...] o powierzchni [...] m2 na W. i A. małż. M. w częściach równych niepodzielnie.

Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. E. G., G. Z., E. W., K. M., M.M., M.M. (następcy prawni dawnych współwłaścicieli) złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika z dnia [...] marca 1975 r. zarzucając jej rażące naruszenie art. 19, art. 21 oraz art. 22 ustawy w zw. z art. 62 § 2 pkt 2 i 4 oraz art. 82 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168), polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania za grunt o łącznej powierzchni [...] m2 z pominięciem przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej, a co za tym idzie również z pominięciem wysłuchania podczas tejże rozprawy opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Następstwo prawne wnioskodawców wykazane zostało na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] III Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 1986 r., sygn. akt. [...], aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego dnia [...] listopada 2013 r. przed notariuszem M. S. Rep. [...], dokumentu potwierdzenia nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy [...] w B. z dnia [...] marca 2010 r. numer sprawy [...] przetłumaczonego dnia [...] września 2010 r. Rep. Nr [...], postanowienia Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2005 r., sygn. akt. [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z dnia 5 marca 1975 r., wskazując, że odszkodowanie zostało przyznane w sposób prawidłowy, bowiem nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a dotychczasowi właściciele utracili możliwość władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ocenie organu wysokość przyznanego odszkodowania została ustalona prawidłowo i zgodnie z ówczesnymi przepisami.

Niezgadzając się z powyższym E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. i M. M. wnieśli odwołanie podnosząc, że w ich przekonaniu decyzja o przyznaniu odszkodowania jest wadliwa, bowiem ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło bez przeprowadzenia rozprawy i z pominięciem elaboratów szacunkowych, jedynie na podstawie wyliczeń prowadzącego postępowanie urzędnika. Wskazując, że o rażącym naruszeniu prawa świadczy wydanie przez organ decyzji przyznającej odszkodowanie przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że warunkiem przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy było spełnienie dwóch przesłanek: nieruchomość musiała zaliczać się do jednej z kategorii wymienionych w ustawie, tj. stanowić dom jednorodzinny, działkę przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego w dniu wejścia w życie dekretu lub gospodarstwo rolne, a jej właściciel musiał utracić możliwość faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wskazał, że Wojewoda [...] ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość, na podstawie Planu Ogólnego Zabudowania W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., znajdowała się w strefie linii zabudowy zwartej o 3 kondygnacjach do 50% powierzchni zabudowy. Podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym takie przeznaczenie nieruchomości nie wykluczało zabudowy jednorodzinnej. Wskazał, że w dacie wydania decyzji Naczelnika nieruchomość była niezabudowana i wykorzystywana pod uprawy rolne. Natomiast utrata możliwości władania nieruchomością nastąpiła w związku z wydaniem decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] października 1969 r., nr [...] przekazującej nieruchomość pod budowę [...]. Zatem w ocenie Ministra organ przyznający odszkodowanie prawidłowo ustalił, że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki przyznania odszkodowania.

Odnosząc się natomiast do podniesionych w odwołaniu zarzutów Minister stwierdził, że przeprowadzenie rozprawy w toku postępowania wywłaszczeniowego, którego jednym z etapów było ustalenie odszkodowania, było niezbędne w celu zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, wysłuchania stron oraz wyjaśnienia wszelkich zaistniałych w toku postępowania wątpliwości. Natomiast nie było takiej konieczności w toku postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską, która była z mocy prawa własnością Skarbu Państwa i nie prowadzono w stosunku do niej postępowania wywłaszczeniowego. Wskazał, że w dacie przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] wyceny gruntu nie dokonywano na podstawie cen wolnorynkowych, a szacunki opierały się na sztywnych stawkach.

Minister podniósł, że z uzasadnienia kwestionowanej decyzji Naczelnika wynikało, iż wysokość odszkodowania wyliczona została na podstawie zarządzenia Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1975 r., nr [...], a pracownik organu zaktualizował wysokość odszkodowania zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania decyzji stawkami, ponieważ elaboraty szacunkowe zostały sporządzone w maju 1974 r. Wskazał również, że skoro jego wysokość ustalona została na podstawie działania matematycznego, to rozprawa administracyjna nie była konieczna. W ocenie Ministra Naczelnik w toku postępowania dokonał wszelkich niezbędnych ustaleń i wyliczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu, a dawni właściciele nie kwestionowali podjętych ustaleń, ani nie odwołali się od zapadłego rozstrzygnięcia.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutu, że przed rozpatrzeniem sprawy odszkodowania winien być rozpatrzony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożony na podstawie dekretu, organ odwoławczy stwierdził, że ustawa w pewnym zakresie regulowała kwestię odszkodowań za nieruchomości warszawskie, natomiast w żaden sposób nie uzależniała wydanego rozstrzygnięcia od rozstrzygnięcia dekretowego. Ustawa ta nie była również aktem wykonawczym w stosunku do dekretu. Zatem zarzut ten Minister uznał za chybiony.

Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. oraz M.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz mające istotny wpływ na wynika sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. w zw. z art. 22 ustawy polegające na uznaniu, iż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] oraz art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa polegające na dokonaniu niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, iż wysokość odszkodowania za nieruchomości gruntowe oznaczone lit. "P", "R" i "S" ustalona została w sposób zgodny z obowiązującymi w dacie wydania kontrolowanej decyzji przepisami prawa, tj. art. 22 ustawy. Wskazali, że ustalenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną lit. "S" nastąpiło z pominięciem sporządzenia operatu (elaboratu) szacunkowego przez rzeczoznawcę Prezydium Rady Narodowej W, zaś wysokość odszkodowania wyliczona została przez urzędnika prowadzącego postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji, który nawet nie autoryzował podpisem swoich wyliczeń, a wyłącznie sporządził odręczne zapiski tych wyliczeń. Natomiast ustalenie odszkodowania za nieruchomości oznaczone lit. "P" i "R" nastąpiło z pominięciem wyliczeń dokonanych przez rzeczoznawcę J. S. w operatach (elaboratach) szacunkowych wykonanych w maju 1974 r., a wysokość odszkodowania ustalona została przez urzędnika w drodze odręcznych wyliczeń dokonanych przez niego na ostatnich stronach ww. operatów szacunkowych, w sposób odmienny, aniżeli wynikałby to z ustaleń dokonanych przez rzeczoznawcę J. S., a zatem w ocenie skarżących ustalenie przez organ odszkodowania za nieruchomości oznaczone lit. "P" i "R" nastąpiło również z pominięciem sporządzenia operatów szacunkowych. Podnieśli, że decyzja odszkodowawcza z dnia [...] marca 1975 r. podjęta została bez przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty stwierdzili, że doszło do rażącego naruszenia obowiązujących w dacie wydania skarżonej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] reguł ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jednocześnie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, to, że sporny grunt kwalifikował się jako działki budowlane, które mogły być w sensie planistycznym przeznaczone przed dniem wejścia w życie dekretu pod budowę domu jednorodzinnego oraz że A. M. i W. M. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działkami po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W niniejszej sprawie spór dotyczył tego, czy decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie za grunt położony w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" nr [...], lit. "[...]", "[...]", "[...]" można postawić zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zasadniczy problem dotyczył tego, jak należało ocenić przyznanie odszkodowania za wskazane wyżej działki bez uprzedniego przeprowadzenia rozprawy w sytuacji, gdy: 1) przepis art. 22 w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy (obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji) wymagał, aby odszkodowanie ustalić na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ, zawierających szczegółowe uzasadnienie; 2) na użytek sprawy zostały sporządzone tylko dwa elaboraty szacunkowe dotyczące działek nr [...] lit. "[...]" i "[...]" (z pominięciem działki nr [...] lit. "[...]"); 3) ustalone w decyzji odszkodowanie za działki nr [...] lit. "[...]" i "[...]" opiewa na kwoty wyliczone przez pracownika organu, inne niż kwoty odszkodowania ustalone w opiniach biegłego, a w zakresie działki nr [...] lit. "[...]" kwota odszkodowania opiera się jedynie na wyliczeniach pracownika organu.

Sąd zauważa, że w zakresie oceny legalności kwestionowanej decyzji z 1975 r. samo naruszenie przepisu art. 22 ustawy nie oznacza automatycznie, że decyzja odszkodowawcza została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten ma bowiem charakter proceduralny. Dla ustalenia, czy decyzja ustalająca odszkodowanie została wydana z naruszeniem prawa mającym wagę naruszenia "rażącego" znaczenie miało to, czy odszkodowanie wskazane w takiej decyzji zostało ustalone według zasad obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji z 1975 r., a jego wynik mieści się w ramach wartości możliwych do przyjęcia na podstawie obowiązujących wówczas właściwych w tym zakresie przepisów prawa. Innymi słowy, aby uznać, że decyzja odszkodowawcza została wydana z rażącym naruszeniem prawa, trzeba wykazać ewidentne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. że organ ustalił odszkodowanie w warunkach oczywistego naruszenia prawa, które przełożyło się na wynik sprawy, tzn. odszkodowanie zostało ustalone z pominięciem jasnych w swej treści wymogów wówczas obowiązujących, a uzyskana kwota odszkodowania wykracza poza wynik możliwy do uzyskania na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawa.

Jeżeli okazałoby się, że odszkodowanie zostało ustalone w wysokości korzystnej dla uprawnionych, ale z ewidentnym naruszeniem prawa materialnego, to także takie postępowanie organu należałoby ocenić w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Zagadnienie to dotyczy nie tylko ustalonej kwoty odszkodowania, ale także przyznania w niniejszej sprawie odszkodowania za 3 działki gruntu, w sytuacji gdy przepis art. 53 ust. 2 dawał organowi kompetencję do przyznania odszkodowania tylko za jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, nawet gdy przejęta dekretem dawna nieruchomość składała się z kilku działek budowlanych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Infrastruktury i Budownictwa nie dokonali weryfikacji kwestionowanej decyzji z 1975 r. w opisanym wyżej zakresie.

Za niewystarczające Sąd uznał stanowisko organów opowiadające się za brakiem podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z 1975 r., a sprowadzające się do ogólnikowego powoływania się na: 1) ustalenie wartości odszkodowania za działki nr [...] lit. "[...]" i "[...]" na podstawie opinii biegłego z maja 1974 r. sporządzonych na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 1 (art. 8 ust. 8 pkt 1) ustawy; 2) ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] lit. "[...]" według "sztywnych stawek", wyliczenie odszkodowania na podstawie prostego działania matematycznego – pomnożenia powierzchni nieruchomości przez niezmienną cenę za 1m2 (stawkę ustaloną w obowiązującej tabeli w zależności od rodzaju i klasy gleby) i ustalenie odszkodowania za grunt w oparciu o zarządzenie nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] października 1974 r. (Minister podaje inne zarządzenie nr [...] Prezydenta W., bo z dnia 13 lutego 1975 r.), a następnie zaktualizowanie przez pracownika organu stosownych wyliczeń z obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji stawkami.

Zaprezentowane wyżej stanowisko wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej. Jeżeli organy stanęły na stanowisku, że ustalone na potrzeby niniejszej sprawy odszkodowanie zostało ustalone w zgodzie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji z 1975 r., to należało przytoczyć obowiązujące regulacje w tym zakresie, wyjaśnić jakie przepisy miały zastosowanie do szacowania odszkodowania za przejęcie na mocy przepisów dekretu gruntu położonego w mieście przy ul. [...] (działek niezabudowanych pod budowę domu jednorodzinnego), a jeżeli organy uważały, że ustalenie odszkodowania następowało według prostych działań matematycznych, to winny wskazać przyjęte założenia (normatywy, stawki itd.), skonfrontować je z założeniami przyjętymi w toku postępowania odszkodowawczego i zweryfikować dokonane obliczenia rachunkowe. Dopiero dokładne i wszechstronne wyjaśnienie tych zagadnień stanowiło punkt wyjścia do oceny legalności kwestionowanej decyzji z 1975 r.

Sąd zwraca uwagę, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji odszkodowawczej (5 marca 1975 r.) obowiązywała ustawa, w wersji wskazanej w tekście jednolitym Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64. Art. 8 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 2 tej ustawy regulował ogólne zasady ustalania odszkodowania za grunt w mieście w ten sposób, że jeżeli wywłaszczeniu podlega całość gruntu, odszkodowanie ustalało się: a) za obszar równy działce normatywnej przyjętej w danej miejscowości i strefie na wybudowanie domu jednorodzinnego wolno stojącego w wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od rodzaju miasta i położenia gruntu, b) za pozostały obszar - najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. Wysokość stawki odszkodowania za grunty wymienione m.in. w art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b, położone na określonych obszarach, ustalał naczelnik powiatu (dzielnicy) na podstawie wytycznych wojewody (prezydenta miasta wyłączonego z województwa). Przy czym wojewoda (prezydent miasta wyłączonego z województwa) mógł w przypadkach gospodarczo uzasadnionych podwyższyć na wniosek naczelnika powiatu (dzielnicy) odszkodowanie za 1 m2 gruntu na określonych obszarach najwyżej do 10-krotnej stawki. Odszkodowanie nie mogło jednak przekroczyć przeciętnej ceny rynkowej (art. 8 ust. 9 w zw. z art. 55 ustawy).

Szczegółowe zasady ustalania odszkodowania normowało wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie zasad ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości (Dz. U. Nr 36, poz. 212). Rozporządzenie to regulowało takie kwestie jak: zasady i kryteria ustalania przeciętnego kosztu wybudowania domu, stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania za grunt w mieście określony w art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy (§ 3), kryteria różnicowania wysokości odszkodowania za taki grunt obejmujące rodzaj miasta, położenie gruntu, jego obszar i uzbrojenie terenu w urządzenia komunalne (§ 4).

Kryteria doboru właściwego obszaru działki normatywnej pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, o którym mowa w art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy zawierała Tabela Nr 2 zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 3 grudnia 1962 r. w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczania terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy tych terenów ((M. P. Nr 86, poz. 408).

Dobór właściwych danych dla ustalenia odszkodowania za pozostały grunt, o którym mowa w przepisie art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy, umożliwiała Tabela zamieszczona w § 1 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. Nr 7, poz. 54).

W niniejszej sprawie żaden z organów nie przeanalizował wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i nie odniósł wniosków z tej analizy do realiów tej konkretnej sprawy. Zatem przedwczesne było stanowisko organów, że przyznane w kwestionowanej decyzji z 1975 r. odszkodowanie za sporny grunt zostało ustalone prawidłowo. W niniejszej sprawie nie zostało przez organy wykazane, czy miały oparcie w zasadach ustalania odszkodowania wynikających z obowiązujących na dzień wydania decyzji przepisach prawa: 1) sporządzone w sprawie elaboraty szacunkowe; 2) ustalenia i wyliczenia pracownika organu dotyczące działki nr [...] lit. "[...]" i "[...]" i "[...]".

W niniejszej sprawie wymagał także wyjaśnienia zakres kontroli legalności decyzji odszkodowawczej z 1975 r. Z wniosku nieważnościowego wynika, że wnioskodawcy domagają się kontroli decyzji z 1975 r. w zakresie ustalenia odszkodowania za trzy działki (bez rozstrzygnięcia o ustaleniu odszkodowania za roślinność), natomiast w odwołaniu wnoszą o stwierdzenie nieważności całej decyzji z dnia [...] marca 1975 r. Kwestii tej nie wyjaśnił organ odwoławczy i nie wiadomo, czy prawidłowe jest rozstrzygnięcie Ministra, który kontrolował decyzję z 1975 r. kierując się zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku nieważnościowym.

Odnosząc się do kwestii wydania decyzji odszkodowawczej w warunkach braku ostatecznego rozstrzygnięcia decyzją administracyjną wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornego gruntu Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że wydanie decyzji z dnia [...] marca 1975 r. o ustaleniu odszkodowania nie mogło w sposób rażący naruszać prawa. Przepis art. 53 ust. 2 ustawy nie uzależniał wydania decyzji o odszkodowaniu od uprzedniego załatwienia wniosku o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Kwestia ustalenia wzajemnych relacji między sprawami z zakresu realizacji roszczeń dekretowych wynika z wykładni przepisów normujących to zagadnienie oraz wykładni pojęcia "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w ówczesnym przepisie art. 90 § 1 pkt 4 Kpa. Zasada pierwszeństwa realizacji roszczeń dekretowych w formie rzeczowej wykształciła się w orzecznictwie sądowym dopiero w latach 90-tych XX w. (co potwierdzają skarżący w odwołaniu), a zatem nie można w tym zakresie powoływać się na rażące naruszenie prawa.

Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną i przeprowadzi kontrolę legalności kwestionowanej decyzji z 1975 r. z uwzględnieniem opisanych wyżej zagadnień. W zależności od okoliczności organ nadzoru wyda stosowną decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 i 3, § 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).