Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 32/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Kraków, dnia 18 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym dnia 16.03.2018 r. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przedstawiane informacje skarżący ograniczył do wskazania, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami, że należy do niego mieszkanie określone jako "nora", że miesięczny dochód rodziny to [...] zł z "mops [...]". Uzasadnienie ograniczył do gołosłownych insynuacji pod adresem sądu i organów.

Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku były niewystarczające zarządzeniem z 6.04.2018 r. wezwano skarżącego o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe tj. udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu, innych opłat. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc.; wyjaśnienie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to jak często i w jakiej wysokości; wyjaśnienie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna? Jeśli tak przedstawienie na tę okoliczność zaświadczenia z właściwego urzędu pracy.

Skarżący w piśmie z 24.04.2018 r. zatytułowanym "zwrot kosztów nieprofesjonalnego pełnomocnika" poprzestał na prezentacji własnych poglądów prawnych oraz oświadczeniu, że nie posiada żadnych rachunków, nie ma prac dorywczych, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, ma [...] zł na rodzinę.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r., referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy stwierdził, że nieprzedstawienie przez skarżącego dodatkowych dokumentów uniemożliwiło dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.

Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży, zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).

Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z zawartego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697).

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał jedynie, iż jest osobą bezrobotną, na jego majątek składa się mieszkanie, które określił jako "norę", a jego rodzina nie posiada praktycznie żadnych dochodów. Uznając powyższe informacje za niewystarczające referendarz wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał jedynie pismo, w którym polemizował ze stanowiskiem Sądu. Skarżący nie nadesłał wymaganych przez sąd dokumentów, w tym rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy. W związku z powyższym sąd nie może rozpatrzyć wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Z. Ś. swoją sytuację majątkową przedstawia w sposób wybiórczy, który niewątpliwie jest dla niego wygodny.

Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01.2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.