Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1816/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Porczyńska, Sędziowie NSA A. Cudak, B. Klimowicz (spr.), Protokolant: K. Brykalska -Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 roku sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2000 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 816,50 ( osiemset szesnaście 50/100) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] [...] Urząd Skarbowy Ł.-G. określił wobec T. P.– właściciela firmy "A" wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za wrzesień 2000 roku na kwotę 50.574 złote (wyższej od kwoty wykazanej w deklaracji o 42.574 złote).

Organ podatkowy powyższą decyzję podjął po ustaleniu, że w dniu 5 października 2000 roku wpłynęła do Urzędu Skarbowego deklaracja podatkowa VAT-7 za miesiąc wrzesień 2000 roku, w której wykazano kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w wysokości 373.336 złotych oraz kwotę do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 8.000 złotych.

W toku kontroli ustalono, że:

1. w prowadzonym rejestrze sprzedaży oraz złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień 2000 roku strona zawyżyła wartość sprzedaży traktowanej jako eksport opodatkowanej stawką 0% o łączną kwotę 50.345,95;

2. w prowadzonym rejestrze sprzedaży oraz złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień 2000 roku strona zawyżyła wartość netto sprzedaży opodatkowanej stawką 7% o kwotę 16,79 złotych i podatek należny o kwotę 1,18 złotych oraz wartość netto sprzedaży opodatkowanej stawką 22% o kwotę 312,11 i podatek należny o kwotę 68,66 złotych;

3. w prowadzonej ewidencji zakupu oraz złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień 2000 roku strona zawyżyła wartość netto opodatkowanych zakupów towarów pozostałych, związanych wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną o łączną kwotę 190.965,65 złotych oraz podatek naliczony o łączną kwotę 42.012,44 złotych, w tym:

a) zawyżyła wartość netto o kwotę 160.745,45 złotych i podatku naliczonego o kwotę 35.364 złote poprzez ujęcie i rozliczenie potwierdzających nabycie towarów handlowych faktur VAT, na których znajdują się adnotacje i stemple firmy A. świadczące o tym, iż wpłynęły one do firmy w miesiącu październiku 2000 roku,

b) zawyżyła wartość netto o kwotę 24.820,20 złotych i podatku naliczonego o kwotę 5.460,44 złotych poprzez ujęcie i rozliczenie faktury VAT nr 00452/2000 z dnia

29 września 2000 roku, której nabywca, to jest A. nie otrzymał w miesiącu wrześniu 2000 roku,

c) zawyżyła wartość netto o kwotę 5.400 złotych i podatek naliczony o kwotę

1.188 złotych poprzez ujęcie i rozliczenie faktury VAT dokumentującej opłatę za wynajem samochodu osobowego;

4. ponieważ strona – poprzez zaewidencjonowanie w prowadzonej ewidencji zakupu i rozliczenie w złożonej deklaracji podatkowej VART-7 za miesiąc sierpień 2000 roku faktur, które wpłynęły do firmy w miesiącu wrześniu 2000 roku wyraziła chęć skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony uwzględniono te faktury w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2000 roku.

Urząd Skarbowy uznał, iż przyjmując do rozliczenia w miesiącu wrześniu faktury VAT, które wpłynęły do firmy skarżącego w miesiącu październiku, naruszył on regulację art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.). Organ podatkowy stwierdził, że zakwestionowane faktury zawierają pieczęć firmy "A", z której treści wynika: data wpływu, ilość załączników oraz podpis osoby dokonującej zapisów w przedmiotowym zakresie. Powyższe, w ocenie Urzędu Skarbowego, dowodzi bezsprzecznie, kiedy dany dokument wpłynął do firmy skarżącego. Na to stanowisko nie wpłynęły wyjaśnienia pracownika skarżącego, właściciela firmy oraz wystawców kwestionowanych faktur zakupu.

Odnośnie faktury nr 00452/2000 z dnia 29 września 2000 roku organ podatkowy ustalił w toku kontroli krzyżowej przeprowadzonej wystawcy faktury, że oryginał i kopię wspominanej faktury wysłano do firmy skarżącego przesyłką poleconą w dniu

2 października 2000 roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] Urzędu Skarbowego Ł.-G. skarżący podniósł, iż faktury w jego firmie są odbierane przez upoważnionych pracowników lub osobiście przez właściciela firmy w różnych miejscach w kraju, a dopiero po pewnym czasie trafiają do działu księgowości. Dział księgowości następnie poprzez przystawienie datownika potwierdza wpływ faktury, lecz jedynie do księgowości , by je w dalszej kolejności zaewidencjonować i rozliczyć.

Skarżący podkreślił, że wbrew treści art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organ podatkowy nie dopuścił w sprawie wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności zeznań świadków i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Dodatkowo skarżący podkreślił, że ustawa o podatku od towarów i usług nie wprowadzała obowiązku umieszczania na fakturach daty ich otrzymania, co oznacza, że datę tą można dowodzić przy pomocy każdego środka dowodowego.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Urzędu Skarbowego Ł.-G.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, w odniesieniu do faktur wystawionych we wrześniu 2000 roku, opatrzonych pieczęcią z październikowymi datami wpływu do firmy "A", że brak jest informacji, z której wynikałoby, iż nastąpiło opóźnienie w przekazaniu dokumentu do księgowania w stosunku do daty jego odbioru (otrzymania). W opinii Dyrektora Izby Skarbowej dowodzi to bezsprzecznie, kiedy dany dokument wpłynął do firmy "A". Data wpływu faktury do firmy skarżącego i podpisania jej przez uprawnionego pracownika oznacza faktyczne posiadanie faktury uprawniające do zaewidencjonowania dokumentu w danym miesiącu. W sytuacji, gdy na odwrocie faktur znajdują się pieczątki z datą wpływu, organ podatkowy nie może uznać jako dowód w sprawie oświadczeń kilku wystawców faktur o odbiorze faktur przez pracowników skarżącego.

Co do faktury VAT nr 00452/2000 z dnia 29 września 2000 roku oświadczenie W. J. - wystawcy faktury, że fakturę tą osobiście dostarczył do podpisu do firmy skarżącego, natomiast przesyłka z dnia 2 października 2000 roku zawierała ofertę handlową, w opinii organu podatkowego, nie może być wzięte pod uwagę, albowiem stwierdzono, że faktura ta została zaewidencjonowana i rozliczona przez wystawcę we wrześniu 2000 roku, zaś oryginał i kopia zostały wysłane do kupującego przesyłką poleconą w dniu 2 października 2000 roku. Wiadomość ta została powzięta na podstawie informacji [...]Urzędu Skarbowego w K. Informacja ta, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., jest wiążąca.

W skardze z dnia 28 listopada 2003 roku T. P. zarzucił powyższej decyzji naruszenie:

- art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 19 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym – przez rażącą i dowolną interpretację zebranego i dostarczonego przez niego materiału dowodowego w zakresie daty otrzymania faktur zakupu przez jego firmę,

- art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa przez brak niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedopuszczenie jako dowodu zeznań (oświadczeń) jego kontrahentów, od których odbierane były faktury.

Opierając się na powyższych zarzutach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, powtarzając argumentację z zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 19 ust. 3 pkt. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu z 2000 roku, obniżenie kwoty podatku należnego następowało: nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny.

Ustawa nie precyzowała przy tym pojęcia "otrzymał fakturę" uniezależniając je od statusu prawnego podatnika i uznając je za okoliczność faktyczną ustalaną w toku postępowania podatkowego. W szczególności żaden z przepisów ustawy nie wymagał, aby otrzymanie faktury utożsamiać z jej podpisaniem przez osobę prowadzącą księgowość i upoważnioną także do wystawiania faktur w imieniu firmy. Oznacza to, że fakt otrzymania faktury może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi dopuszczonymi przez prawo.

Skarżący zarzucił organom podatkowym naruszenie szeregu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących postępowania dowodowego.

Zgodnie z treścią art. 210 § 1 pkt. 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Uzasadnienie decyzji ma między innymi na celu umożliwienie kontroli prawidłowości ustaleń organów podatkowych przez Sąd Administracyjny. Podnieść należy, iż Sąd orzeka jedynie na podstawie akt sprawy i nie prowadzi postępowania dowodowego. Okoliczność ta powoduje, że uzasadnienie faktyczne decyzji, w tym wskazanie dowodów na jakich organ się oparł, a jakim odmówił mocy dowodowej i z jakich powodów nabiera szczególnego charakteru.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia treści art. 122 ordynacji podatkowej, który nakłada na organy podatkowe obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Ustaleniu tej prawdy mają służyć między innymi normy zawarte w dyspozycji art. 187 ordynacji, nakładającego na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 191 ordynacji podatkowej uprawniającego organy do swobodnej oceny dowodów.

Organy skarbowe uznały, iż z faktu umieszczenia na odwrocie faktur pieczątek, w których znajdują się daty wpływu faktur i wobec braku na nich informacji, z której wynikałoby, że nastąpiło opóźnienie w przekazaniu dokumentu do księgowania, nie można uznać za wiarygodny dowodów z oświadczeń kontrahentów i pracowników skarżącego.

Wobec braku uzasadnienia w tym zakresie wydaje się, że organy podatkowe oceniając powyższe dowody odmówiły im wiarygodności tylko dlatego, że uznały za wiarygodne dowody przeciwne, co w ocenie Sądu jest niedopuszczalne.

Art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa uprawnia organy podatkowe do swobodnej oceny dowodów, jednakże nie oznacza to, że ocena ta może być dowolna. Wiarygodność lub brak wiarygodności dowodów musi być oceniana z punktu widzenia zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena zaprezentowana przez organy podatkowe w uzasadnieniach decyzji, a przynajmniej jej uzasadnienie nie spełnia tych wymagań.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, iż po stronie organów brak było działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nieprzesłuchanie w charakterze świadków kontrahentów skarżącego oraz jego pracowników co do zasad obiegu dokumentów w firmie należy ocenić negatywnie, w szczególności wobec treści złożonych przez te osoby oświadczeń.

Organ podatkowy ma prawo swobodnie oceniać dowody w sprawie, lecz muszą to być dowody przeprowadzone. Nie można odmówić wiarygodności materiałowi dowodowemu a priori. W treści art. 181 ordynacji podatkowej w sposób przykładowy wymieniono środki dowodowe w postępowaniu podatkowym. Wśród wymienionych tam dowodów znajdują się także zeznania świadków. Dla Sądu niezrozumiałym jest dlaczego nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadków, gdy oświadczenia kontrahentów i pracowników skarżącego w sposób, któremu nie można odmówić logiki potwierdzają jego stanowisko, tym bardziej, że oświadczenia te stoją w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem organów podatkowych.

Faktem jest, iż podatnik nie zgłosił wyraźnego żądania przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, jednakże z korespondencji skarżącego z organami podatkowymi oraz załączników do niej bezspornie wynika, że zeznania świadków mogą mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy.

Możliwość przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową. Z tego względu istotna jest właściwa interpretacja przepisów obowiązujących w tym zakresie, w szczególności art. 188 ordynacji podatkowej. Powołanie przez stronę dowodu w postaci załączonych wyjaśnień świadka musi być przedmiotem głębokiego zastanowienia organu podatkowego. W niniejszej sprawie wobec wątpliwości co do okoliczności zawartych w oświadczeniach świadków, kierując się zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 ordynacji podatkowej), organy podatkowe obowiązane były potraktować pisma podatnika zawierające załączniki w postaci oświadczeń świadków jako żądanie przeprowadzenia dowodu. Podnieść należy dodatkowo, iż przepisy ordynacji podatkowej nie precyzują w jaki sposób i w jakiej formie żądanie przeprowadzenia dowodu powinno być zgłoszone.

Nie ulega wątpliwości, że okoliczności, co do których oświadczenia złożyli pracownicy i kontrahenci skarżącego miały istotne znaczenie dla sprawy. Organ podatkowy może wprawdzie, w świetle art. 188 ordynacji podatkowej, nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony.

Nie sposób tracić z pola widzenia i tej istotnej okoliczności, że według wyjaśnień strony, specyfiką firmy skarżącego jest to, iż mimo że siedziba firmy znajduje się w Łodzi, księgowość prowadzona jest w Rzeszowie. Wcale nie oznacza to, że dopiero fizyczne dotarcie faktury VAT do R. (do księgowości) należy uznać za otrzymanie faktury.

W ocenie Sądu otrzymaniem faktury jest wejście w jej władanie, czyli możność dysponowania nią przez dany podmiot gospodarczy. W tej sytuacji ujawnienie na odwrocie faktur pieczątek z październikową datą wpływu do oddziału w R. i podpisem pracownika prowadzącego księgowość nie jest istotne. Zatem pogląd przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby ta właśnie data (wpływu do R.) była miarodajna jest niezasadny. Organy podatkowe nie zwróciły uwagi również na fakt, że na niektórych spornych fakturach obok daty wpływu znajduje się adnotacja "z Ł.’, co zdaje się potwierdzać wersję podatnika, że faktury najpierw mogły dotrzeć do siedziby firmy w Ł., a dopiero później zostały przekazane do działu księgowości mieszczącego się w R.

Odnosząc się do oceny organów podatkowych co do oświadczenia W. J., że fakturę VAT nr 00452/2000 wystawioną w dniu 29 września 2000 roku osobiście dostarczył do firmy skarżącego, Sąd Administracyjny poddaje w wątpliwość logiczny związek pomiędzy zaewidencjonowaniem i rozliczeniem sprzedaży przez wystawcę faktury we wrześniu 2000 roku, a wykluczeniem możliwości dostarczenie jej osobiście przez właściciela firmy we wrześniu 2000 roku.

W tym zakresie organy podatkowe oparły się jedynie na informacji Urzędu Skarbowego w K. Informacja ta nie może powodować automatycznej odmowy wiarygodności dowodów przeciwnych, tym bardziej, że nie załączono do niej kserokopii dowodu nadania przesyłki, z którego ewentualnie można by wywnioskować jaka była jej zawartość. Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że korespondencja pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie musi się ograniczać jedynie do wymiany faktur. Sąd nie znalazł podstawy prawnej potwierdzającej stanowisko organów podatkowych wydających decyzje, że są one związane oceną dowodów zawartą w informacji innego organu podatkowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.