Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 189/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2021 r. nr 0201-IGC.48.44.2020 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno - Skarbowego we Wrocławiu z

20 października 2020 r, (nr 458000-CZR-10.48.120.2020) - utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną nakładającą na stronę skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 20000 zł. Kara ta była konsekwencją niewykonania przez [...] sp. z o.o. Spółka Komandytowa w Z. (dalej: strona skarżąca, strona, spółka) obowiązku przewoźnika, wynikającego z art. 6 ust. 3 i art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm. - dalej: ustawa o monitorowaniu, ustawa) polegającego na nieuzupełnieniu w rejestrze zgłoszeń, przed rozpoczęciem przewozu towaru danych dotyczących przewoźnika oraz środka transportu.

Z akt sprawy wynika, że funkcjonariusze Dolnośląskiego Urzędu Celno - Skarbowego we Wrocławiu przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego, dokonywanego zespołem pojazdów kierowanym przez G. P., składającym się z ciągnika samochodowego marki M. (nr rejestracyjny [...]) oraz naczepy ciężarowej marki F. (nr rejestracyjny [...]). Przedmiotem przewozu był produkt chemiczny klasyfikowany do kodu CN 3824 99 92 99), przewoźnikiem była skarżąca spółka, nadawcą – b. firma [...], a podmiotem odbierającym [...] sp. z o.o. w G. Kontrolujący stwierdzili, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o monitorowaniu (przewoźnika i dane środka transportu) oraz naruszył art. 10a ust. 1 tej ustawy, nakładający na niego obowiązek przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem (brak urządzenia/lokalizatora GPS). Ustalenia kontroli znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli drogowej, który został podpisany prze kontrolujących i kierowcę i do którego nie zgłoszono żadnych uwag.

Mając na uwadze ww. ustalenia, organ I instancji, w postanowieniu o wszczęciu postępowania z 31 stycznia 2020r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu o wymagane przepisami prawa dane, poinformował przewoźnika o treści art. 22 ust. 3 ustawy o monitorowaniu i pouczył, że na stronie spoczywa ciężar wykazania, czy występują okoliczności potwierdzające jej ważny interes jako przewoźnika lub interes publiczny, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Strona nie wniosła żadnych pism ani dokumentów w odpowiedzi.

W toku postepowania organ I instancji zwrócił się dodatkowo z pytaniem o ewentualne zaległości strony do Urzędu Skarbowego w S. oraz do Urzędu Skarbowego w D. - Działu Analizy Przedwierzycielskiej Dochodów Scentralizowanych o udzielenie informacji, czy skarżąca spółka posiada zadłużenie w zakresie zaległości dotyczących dochodów scentralizowanych. W dniach odpowiednio 24 i 13 lutego 2020 r. organ otrzymał odpowiedzi negatywne na powyższe zapytania. W dniu 3 sierpnia organ ponownie poinformował stronę o warunkach odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o monitorowaniu, wzywając jednocześnie do przedłożenia dokumentów, które potwierdzałyby , że zdarzenia losowe , takie jak pandemia, miały realny wpływ na możliwości płatnicze strony. W dniu 16 września 2020 r. organ ponadto ponowił zapytania do Urzędu Skarbowego w S. oraz do Urzędu Skarbowego w D., dotyczące ewentualnych zaległości podatkowych i innych należności budżetowych skarżącej spółki, na co ponownie otrzymał odpowiedzi negatywne. Strona nie wniosła żadnych pism do organu I instancji.

Organ I instancji, wskazaną na wstępie decyzją z 20 października 2020 r., działając na podstawie art. 10a ust. 1, art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 2a i art. 26 ust. 1 , ust. 2 i ust. 5 ustawy o monitorowaniu, nałożył na stronę skarżącą (przewoźnika) karę pieniężną w kwocie łącznej 20000 zł, za opisane w protokole kontroli naruszenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła rozstrzygnięciu organu I instancji naruszenie: a) art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o monitorowaniu, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie stronie dotkliwej kary w sytuacji, gdy przepis ten nie obejmuje zaistniałego stanu faktycznego, b) art. 22 ust. 2 i 2a ustawy o monitorowaniu, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na stronę kary pieniężnej.

Zdaniem spółki, organ I instancji wyciągnął błędne wnioski z zebranego materiału dowodowego i błędnie zinterpretował przepisy ustawy o monitorowaniu. W uzasadnieniu odwołania strona Podniosła, że organ nie odniósł się do wyjaśnień zawartych w piśmie z 7 maja 2018 r., przemilczał kwestię prawa wspólnotowego, a także pomiął fakt, że w trakcie kontroli uzupełniono wszystkie dane wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy. Strona zarzuciła też błędną wykładnię art. 22 ust. 2 i art. 30 ust. 4 ustawy przez nieuwzględnienie, że spełnione zostały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, przez co naruszono ratio legis ustawy o monitorowaniu.

Po rozpatrzeniu odwołania DIAS zaskarżoną decyzją z 25 stycznia 2021 r. nr 0201-IGC.48.44.2020 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego regulacje ustawy o monitorowaniu miały na celu zapewnienie skutecznej kontroli przewozu określonych grup towarów (w tym paliw płynnych), w kontekście walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu tymi towarami - bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Wskazał, że w przypadku przewozu towaru podmiot odbierający jest obowiązany - przed rozpoczęciem przewozu - przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi (art. 6 ust. 1 ustawy). Dane, które zawiera zgłoszenie określono w ust. 2 tego artykułu. Zgodnie zaś z ust. 3 przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju po drodze publicznej o dane określone enumeratywnie w pkt. 1. Z kolei stosownie do treści art. 10a ust. 1 ustawy o monitorowaniu przewoźnik jest obowiązany - także przed rozpoczęciem przewozu - uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika, w trakcie całej trasy przewozu objętego zgłoszeniem, zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż strona skarżąca (przewoźnik) nie uzupełniła zgłoszenia przewozu o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy przed rozpoczęciem przewozu, a ponadto pojazd nie posiadał urządzenia GPS. Powyższe uzasadniało nałożenia na stronbe kary na podstawie art. 22 ust. 2 i 2a ustawy.

Organ odniósł się także do przesłanek odstąpienia kary, uzasadniając, że w przedmiotowej sprawie nie zostały one spełnione. Podkręślił, że pojęcia ważnego interesu nie można przy tym upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań (por. wyrok NSA z 8 września 2016 roku sygn. akt II FSK 2116/14. wyrok WSA w Krakowie z 17 września 2018 roku sygn. akt III SA/Kr 733/18). Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo oszacowania skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, korekta jego błędnych decyzji Możliwość odstąpienia jest w tym zakresie formą pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi, aby poprzez stosowanie zasady egzekwowania kary nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do strony oraz podmiotów od niej zależnych. Istotą instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest więc zapobieganie sytuacjom, w którym państwo w efekcie dochodzenia zaległości finansowych ponosi koszty większe niż w przypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W zebranym materiale dowodowy m brak jest jednak informacji o złej kondycji finansowej Strony.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 6 ust. 3 ustawy o SENT w zw. z art. 10 ust. 1a ustawy o monitorowaniu, poprzez ich niewłaściwą subsumpcję, tj. dokonanie przez organ wykładni rozszerzającej tych przepisów, pomimo iż określają one obowiązki, których niespełnienie jest obwarowane odpowiedzialnością co wyklucza możliwość stosowania takiej wykładni, a także poprzez potraktowanie przez organ obowiązków wynikających z tych przepisów w sposób czysto formalny, w całkowitym oderwaniu od stanu faktycznego sprawy;

2. art. 22 ust. 2 ustawy o monitorowaniu w zw. z art. 22 ust. 2a tej ustawy, w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy- poprzez nałożenie na Skarżącego dotkliwej kary pieniężnej, pomimo zastosowania niedopuszczalnej wykładni przepisów oraz potraktowania obowiązków wynikających z ustawy w sposób czysto formalny, w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, a także pomimo wskazania przez Skarżącego okoliczności uzasadniających odstąpienie przez organ od wymierzenia kary, tj. interesu społecznego oraz słusznego interesu przewoźnika,'

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przede wszystkim poprzez niedostateczne wzięcie pod uwagę okoliczności wskazanych przez Skarżącego w postępowaniu, które uzasadniają odstąpienie organu od wymierzenia kary, tj. interesu społecznego oraz ważnego interesu przewoźnika, a także brak wykazania celowości w złamaniu przepisów przez Skarżącego oraz spowodowania jego działaniem istotnego naruszenia interesów Skarbu Państwa,'

4. art. 8 §1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władz publicznych i brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek na których organ oparł przekonanie o konieczności nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, przede wszystkim poprzez nie wzięcie pod uwagę okoliczności wskazanych przez Skarżącego, które uzasadniają odstąpienie od wymierzenia kary, tj. interesu społecznego oraz ważnego interesu przewoźnika, a także wydanie decyzji w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy oraz niestosowanie przepisów k.p.a. w stosunku do prowadzonego postępowania, przede wszystkim przepisów dotyczących zasad procesowych, wyznaczających standardy prowadzenia postępowania administracyjnego.

Zdaniem strony skarżącej, organ powinien podejść do sprawy w sposób bardziej kompleksowy, czego nie uczynił, uznając w sposób niejako arbitralny, iż przesłanki do wymierzenia kary mają charakter czysto formalny. Dalej wskazał, że Skarżący w odwołaniu od decyzji wnioskował o odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika. Jako ważny interes wskazano konieczność zapewnienia trwałości prowadzenia działalności gospodarczej w czasie pandemii SARS-CoV"2. Organ, co było wcześniej nakreślone, nie podzielił tej argumentacji, twierdząc, iż nie ma podstaw do uznania, iż funkcjonowanie spółki jest zagrożone w związku z nałożeniem kary. Organ przy tym nie wyjaśnił w sposób wystarczający przesłanek na których oparł taki wniosek, co stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, a także zasadą prawdy materialnej. Zdaniem skarżącej Spółki, nie sposób podzielić do końca argumenty organu odnośnie kwestii stosowania przepisów k.p.a. w stosunku do postępowania w sprawie nakładania kar pieniężnych na podstawie ustawy o monitorowaniu. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na to, iż muszą mieć do tego postępowania zastosowanie zasady ogólne postępowania, ponieważ one wyznaczają standardy dotyczące podejmowanych przez organ działań w ramach postępowania. Zrezygnowanie z takich ram w postępowaniu, które w tak dużym stopniu kształtuje sytuację prawną obywatela było sprzeczne z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa, bowiem w znacznym stopniu ogranicza prawną ochronę obywatela przez nadużyciem ze strony władz państwowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym norm prawnych, objętych zarzutami skargi.

Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o monitorowaniu, obowiązującego w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez stronę skarżącą, system monitorowania drogowego obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Systemowi temu podlega m.in. przewóz oleju opałowego objętego pozycją CN 3824 (art. 3 ust. 2 pkt 1 lit j). Środki technicze służące monitorowaniu drogowego przewozu towarów, są to - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy - rejestr zgłoszeń, prowadzony w systemie teleinformatycznym wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, zwany dalej "rejestrem; lokalizator oraz zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu

W przypadku przewozu towaru objętego ww. pozycją CN, przewoźnik jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, uzupełnić zgłoszenie o którym mowa w art., 2 pkt 16 ustawy o wskazane w art. 6 ust. 3 informacje dotyczące przewoźnika. Z treści ww. przepisów wynika więc jednoznacznie, że nie później niż przed rozpoczęciem przewozu powinno nastąpić uzupełnienie zgłoszenia o dane określone w art. 6 ust. 3 ustawy oraz że uzupełnienia tego winien dokonać przewoźnik. Tym samym ustawodawca jednoznacznie wyznaczył graniczny moment, w którym zgłoszenie winno zostać uzupełnione tj. nie później niż przed rozpoczęciem przewozu. Zgodnie natomiast z art. 10a ust. 1 ustawy o monitorowaniu, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany przekazywać aktualne dane geolokalizacyjne środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Ponadto jest obowiązany wyposażyć środek transportu w lokalizator (art. 10a ust. 2 ustawy o monitorowaniu).

W sprawie bezspornym jest – i co wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, w tym z protokołu kontroli, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o wskazane wyżej dane przewoźnika (nazwa i adres firmy, numer rejestracyjny środka przewozowego i naczepy, numer zezwolenia drogowego, numer urządzenia/lokalizatora GPS, planowanej daty rozpoczęcia i zakończenia przewozu, rodzaju i numeru dokumentu przewozowego). W momencie kontroli pojazd nie posiadał także urządzenia do lokalizacji GPS. Strona powyższych ustaleń kontroli na żadnym etapie nie zakwestionowała. Zasadnie zatem organ stwierdził, że doszło w sprawie do naruszenia dyspozycji przepisów art. 6 ust. 3 i art. 10 a ust. 1 ustawy o monitorowaniu. Zgodnie zaś z treścią art. 22 ust. 2 ustawy o monitorowaniu, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3, podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł. W razie niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną 10 000 zł (art. 22 ust. 2a). Łączna kara w wysokości 20 000 zł, jaką nałożono na stronę skarżącą w rozpoznawanej sprawie, znajdowała więc oparcie w przepisach prawa. Sąd zauważa, że dane przekazywane przez przewoźnika do rejestru oraz zapewnienie przekazu danych geolokalizacyjnych pojazdu, mają umożliwić realizację podstawowego celu ustawy o monitorowaniu tj. sprawne i skuteczne organizowanie kontroli przewozu, pozwalając odpowiednim organom "śledzić" towar (i przewoźnika) na każdym etapie transportu i z tego właśnie powodu sankcjonowane jest utrudnianie monitorowania i stwarzanie przez to ryzyka uszczupleń podatkowych, a nie sam skutek w postaci tych uszczupleń.

Odnosząc się przywoływanego przez skarżącą spółkę orzecznictwa należy się zgodzić, że celem przepisów wprowadzonych ustawą o monitorowaniu nie jest "kara dla samego karania". Rację ma jednak organ, że obowiązek uiszczenia kary pieniężnej jest wynikiem naruszenia przepisów, przy czym chodzi o przepisy mające zapewnić skuteczność wspomnianego monitoringu towarów wrażliwych, których naruszenie stwarza więc ryzyko dla efektywności tego monitorowania. Kary – przez swą nieuchronność i wysokość, pełnią zatem przede wszystkim funkcję prewencyjną. Jak przy tym słusznie wskazuje organ, wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska. Sankcje powinny bowiem spełniać warunek skuteczności i być odstraszające. Organ trafnie wskazuje, że wobec braku harmonizacji w tym zakresie, określenie wysokości kary należy do sfery swobodnego i samodzielnego działania państw członkowskich UE, przy czym należy jednak mieć na uwadze, że ze swobody tej państwo może korzystać poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, a w konsekwencji, również z poszanowaniem zasady proporcjonalności (zob. wyroki: z dnia 9 lutego 2012 r., Urbán, C-210/10, EU:C:2012:64, pkt 23; z dnia 19 października 2016 r., EL-EM-2001, C-501/14, EU:C:2016:777, pkt 37). W związku z tym w niniejszej sprawie dopuszczalne w ustawodawstwie krajowym środki karne nie powinny wykraczać poza to, co odpowiednie i konieczne do realizacji uzasadnionych celów tego ustawodawstwa, przy czym tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań, należy stosować rozwiązania najmniej dotkliwe, a wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (wyrok z dnia 19 października 2016 r., EL-EM-2001, C-501/14, EU:C:2016:777, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Jak zaś wynika z wyroku TSUE z 26 kwietnia 2017 r. w sprawie C-564/15, dla dokonania oceny, czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia, którego ukaraniu służy ta sankcja, oraz sposób ustalania jej kwoty, ale przede wszystkim zasadę proporcjonalności należy interpretować w ścisłym związku z ew. utratą wpływów podatkowych. Zauważyć jednak należy, że w ustawie o monitorowaniu wprowadzono zróżnicowanie wysokości kar, zależne od stopnia uchybienia przepisom, natomiast mając na uwadze podkreślany już wyżej cel ustawy, jakim jest zapobieganie możliwości uczestniczenia w oszustwach podatkowych poprzez zapewnienie skutecznego monitoringu obrotu (w tym przewozu) tzw. towarami wrażliwymi, brak jest, zdaniem Sądu, dostatecznych podstaw do zakwestionowania wysokości przewidzianej kary w świetle przywołanej zasady proporcjonalności, jak i jej zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Ponadto kary nakładane na podstawie art. 22 ustawy o monitorowaniu opierają się na odpowiedzialności obiektywnej. Przepisy ustawy mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Organy decyzyjne, badając podstawy nałożenia kary, nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych (wyrok o sygn. akt II SA/Bk 591/18 z 11 grudnia 2018 r., wyrok o sygn. akt III SA/Gd 52/18 z 25 maja 2018 r.). Specyficzne warunki, w jakich doszło do naruszenia, całkowity brak wpływu strony na jego powstanie czy możliwości jego uniknięcia, okoliczności popełnienia błędu itp. mogą potencjalnie być rozważane jedynie w kontekście przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego jako warunku odstąpienia od wymierzenia kary (o tym poniżej), nie zaś oceny czy doszło do naruszenia prawa, jako podstawy nałożenia sankcji.

Prawodawca dał organowi możliwość odstąpienia od jej nałożenia w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o monitowowaniu). Z powyższego wynika, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przepisy prawa uregulowały w sposób bardzo wąski (por. np. wyroki WSA w Białymstoku z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 607/18; w Krakowie z 20 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 654/18). Oznacza to, że wskazanych wyżej zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek odstąpienia) nie należy interpretować rozszerzająco, a zwolnienie z kary jest uzasadnione jedynie w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które podmiot nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo, zdaniem Sądu, zinterpretował art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy i rozważył argumentację strony skarżącej poprzez pryzmat jego brzmienia. Dyrektor IAS prawidłowo zinterpretował tę przesłankę jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, jak i przełożył te wartości na grunt rozpoznawanej sprawy. Argumentem za odstąpieniem od wymierzenia kary nie może być powoływanie się na "formalny" i nieznaczący charakter uchybienia lub ostateczny brak uszczupleń podatkowych. Jak bowiem wynika z uzasadnienia projektu ustawy (u.s.m.d.k.p.t.), ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi – w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Podano, iż wyspecjalizowane grupy przestępcze, działające na rynkach towarów wrażliwych, nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki natomiast systemowi lokalizacji oraz dzięki danym z rejestru możliwe będzie dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony, łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Nie można wartościować tych wymogów i uznawać, że niedopełnienie niektórych z nich jest na tyle mało istotne, że interes publiczny przemawiałby za odstąpieniem od wymierzenia kary. Jak już bowiem wyjaśniano na wstępie, skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazane wymogi należą do narzędzi służących tej skuteczności, w to interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania – również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar.

Organ prawidłowo dokonał analizy przesłanki interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego), lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, równe traktowanie podmiotów i przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów czy też sprawność działania aparatu państwowego. Strona nie wskazała też żadnych szczególnych okoliczności, wpływających na odmienna ocenę jej sytuacji.

W kwestii przesłanki ważnego interesu strony organ słusznie wskazał, że o jej spełnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie przewoźnika, lecz kryteria zobiektywizowane, uwzględniające różne aspekty sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowanej instytucji odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na tenże interes. W orzecznictwie wskazuje się, że przez ważny interes podmiotu należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji; sytuację, gdy - czasem z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków - nie jest on w stanie uregulować zaległości finansowych (np. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku). Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów ani wyjaśnień, przez co nie wykazał, że faktycznie znajduje się w trudnej sytuacji, w tym również tego, że pandemia COVID-19 wpłynęła na jej znaczące pogorszenie, stwarzając zagrożenie dla bytu przedsiębiorcy. Organ natomiast przeprowadził (z wynikiem negatywnym) postępowanie wyjaśniające co do ewentualnych zaległości publicznoprawnych skarżącej spółki, w tym aktualizował wyniki sprawdzeń właśnie w związku z pandemią. Jednocześnie to skarżący mogąc prawidłowo wypełnić nałożone na niego obowiązki i znając ich zakres nie uczynił tego. Ponadto strona skarżąca nie wskazała żadnych "innych szczególnych okoliczności", które można by odnieść do jej zindywidualizowanego ważnego interesu jako przewoźnika .

Organ trafnie zatem uznał, że decyzja w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ma charakter uznaniowy, a w związku z tym nawet spełnienie określonej w przepisie art. 22 ust. 3 przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie oznacza powstania po stronie organów podatkowych obowiązku udzielenia ulgi. Zawarta w decyzji argumentacja jest, zdaniem sądu, wystarczająco i przekonująco uzasadnia stanowisko organu w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę