Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1413/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 2, art. 4, art. 7, art. 8  ust. 1 , art. 11 ust. 2, art. 36, art. 39 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 61a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skarg K. Ś. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 sierpnia 2015r. nr [....] z dnia 14 sierpnia 2015r. nr [....] z dnia 14 sierpnia 2015r. nr [....] z dnia 14 sierpnia 2015r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego oraz na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2015r. nr [....] z dnia 13 sierpnia 2015r. nr [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata E. K. - Kancelaria Adwokacka, ul. [....] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 1440 zł (słownie: tysiąc czterysta czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2015 r. Prezydent Miasta wydał:

1. decyzję nr [...], znak: [...], którą przyznano K. Ś. następujące zasiłki celowe: 1) w kwocie 163 zł na uregulowanie opłat za energię elektryczną z terminem płatności do 11 lipca 2015 r., 2) w kwocie 50 zł na dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higienicznych na czerwiec 2015 r., 3) w kwocie 28 zł na dofinansowanie do leków na czerwiec 2015 r. Organ I instancji wskazał, że K. Ś. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że znajduje się on w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość świadczenia ustalono w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka.

2. decyzję nr [...], znak: [...], którą odmówiono przyznania K. Ś. zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego jak i bieżącego na czerwiec 2015 r. Organ I instancji ustalił, że w 2013 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za użytkowanie lokalu w łącznej kwocie 1800 zł. Natomiast K. Ś. dokonał w 2013 r. jedynie trzech wpłat na łączną kwotę 1249,62 zł. Od sierpnia 2013 r. K. Ś. nie dokonał żadnej wpłaty, a stan zadłużenia lokalu na dzień 30 kwietnia 2015 r. wynosi 24549,50 zł. Zdaniem organu I instancji, świadczy to o tym, że K. Ś. nie podejmuje żadnych działań w celu zmiany swojej sytuacji mieszkaniowej i próbuje przerzucić swoje zobowiązania na MOPS. Poza tym przyznanie zasiłku celowego na uregulowanie zaległości czynszowych sprowadzałoby się do udzielenia pomocy wierzycielowi, a więc podmiotowi, do którego nie jest adresowana ustawa o pomocy społecznej. Organ I instancji dodał, że Ośrodek wspiera K. Ś. w formie zasiłku stałego i okresowego. Dodatkowo przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie na miesiące: maj, czerwiec, lipiec. Ponadto w czerwcu przyznano mu pomoc na leki, środki czystości i środki higieniczne oraz na pokrycie energii.

3. decyzję nr [...], znak: [...], którą odmówiono przyznania K. Ś. zasiłku celowego na zakup śniadań, kolacji oraz artykułów żywnościowych. Zdaniem organu I instancji, mając do dyspozycji zasiłek stały i okresowy, K. Ś. jest w stanie samodzielnie pokryć koszty przygotowania posiłków, w szczególności, że nie ponosi on żadnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Poza tym decyzjami z dnia [...] 2015 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 114 zł za miesiąc styczeń 2015 r. i po 180 zł za miesiąc luty, marzec i kwiecień 2015 r., a decyzjami z dnia [...] 2015 r. zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 85 zł za miesiąc maj 2015 r. i po 150 zł za miesiące czerwiec i lipiec 2015 r.

4. decyzję nr [...], znak: [...], którą odmówiono przyznania K. Ś. zasiłku celowego na nasiona konopi indyjskiej i telefon komórkowy. Organ I instancji stwierdził, że pomoc społeczna może być przyznana na zaspokojenie podstawowych potrzeb i nie mieści się w tym realizacja zgłoszonych przez K. Ś. wniosków.

5. postanowienie nr [...], znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego na czerwiec 2015 r. Organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] K. Ś. przyznano zasiłek stały w kwocie 529 zł od 01.01.2013 r. do 31.07.2015 r. Świadczenie to jest przekazywane na konto karty przedpłaconej, która pozostaje do dyspozycji wnioskodawcy.

6. postanowienie nr [...], znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego na czerwiec 2015 r. Organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] K. Ś. przyznano zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł od 01.12.2014 r. do 31.07.2015 r. Świadczenie to jest przekazywane na konto karty przedpłaconej, która pozostaje do dyspozycji wnioskodawcy.

Pismem z dnia 17 lipca 2015 r. K. Ś. wniósł odwołania od powyższych decyzji i postanowień organu I instancji zarzucając im niezgodność z prawem na podstawie art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz z ustawami i Konstytucją. Ponadto odwołujący się wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu oraz zwolnienie od kosztów postępowania.

W dniu 13 sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), art. 61a, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), wydało postanowienia:

1. nr [...], którym utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...].

2. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...].

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] przyznano odwołującemu się zasiłek stały w kwocie 529 zł na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2015 r. Z kolei decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznano odwołującemu się zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 lipca 2015 r. Obydwie te decyzje pozostają w obrocie prawnym, a od ich wydania nie nastąpiła zmiana stanu prawnego oraz stanu faktycznego, która uzasadniałaby zmianę wysokości przyznanych świadczeń.

Natomiast w dniu 14 sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 39, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), wydało następujące decyzje:

1. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...]. Kolegium wskazało, że K. Ś. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód składa się zasiłek stały w kwocie 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. K. Ś. otrzymał także zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 150 zł na miesiąc czerwiec i lipiec. Kolegium nie dostrzegło więc uchybień w działaniu organu I instancji, który wskazał, że strona nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb. Poza tym Kolegium stwierdziło, że MOPS aktywnie wspiera K. Ś., a wartość udzielonych mu świadczeń w czerwcu 2015 r. wyniosła 1126,50 zł. Kolegium dodało, że ośrodki pomocy społecznej nie dysponują nieograniczoną ilością środków pieniężnych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawców.

2. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...]. Kolegium wskazało, że na dochód K. Ś. składa się zasiłek stały w kwocie 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. Poza tym w czerwcu K. Ś. otrzymał zasiłki celowe na uregulowanie opłat za energię elektryczną w kwocie 163 zł, w kwocie 50 zł na dofinansowanie zakupu środków czystości i środków higienicznych, w kwocie 28 zł na zakup leków. K. Ś. otrzymał także zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 150 zł na miesiąc czerwiec i lipiec. Kolegium nie dostrzegło więc uchybień w działaniu organu I instancji, który wskazał, że strona stara się przerzucić swoje zobowiązania na MOPS, nie wykazuje inicjatywy do poprawy swojej sytuacji bytowej. Kolegium podzieliło też stanowisko organu I instancji, że przyznanie świadczenia byłoby działaniem na rzecz wierzyciela, a nie klienta pomocy społecznej. Poza tym Kolegium stwierdziło, że MOPS aktywnie wspiera K. Ś., a wartość udzielonych mu świadczeń w czerwcu 2015 r. wyniosła 1126,50 zł. Kolegium dodało, że ośrodki pomocy społecznej nie dysponują nieograniczoną ilością środków pieniężnych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawców.

3. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...]. Kolegium wskazało, że na dochód K. Ś. składa się zasiłek stały w kwocie 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. Poza tym w czerwcu K. Ś. otrzymał zasiłki celowe na uregulowanie opłat za energię elektryczną w kwocie 163 zł, w kwocie 50 zł na dofinansowanie zakupu środków czystości i środków higienicznych, w kwocie 28 zł na zakup leków. K. Ś. otrzymał także zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 150 zł na miesiąc czerwiec i lipiec. Kolegium nie dostrzegło więc uchybień w działaniu organu I instancji, który wskazał, że organ wywiązuje się z pomocy stronie, gdyż przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności na czerwiec i lipiec 2015 r. w kwocie 150 zł. Poza tym K. Ś. otrzymuje inne świadczenia z pomocy społecznej m.in. na zakup leków, środków czystości itp. Kolegium dodało, że ośrodki pomocy społecznej nie dysponują nieograniczoną ilością środków pieniężnych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawców.

4. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...], znak: [...]. Kolegium wskazało, że na dochód K. Ś. składa się zasiłek stały w kwocie 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zakup telefonu komórkowego nie mieści się w niezbędnych potrzeb życiowych, a spełnienie żądania strony stanowiłoby naruszenie zasad przyznawania pomocy społecznej. Ponadto Kolegium wskazało, że za posiadania konopi grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności. Poza tym K. Ś. stale korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych specjalnych. I tak w czerwcu K. Ś. otrzymał zasiłki celowe na uregulowanie opłat za energię elektryczną w kwocie 163 zł, w kwocie 50 zł na dofinansowanie zakupu środków czystości i środków higienicznych, w kwocie 28 zł na zakup leków. K. Ś. otrzymał także zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 150 zł na miesiąc czerwiec i lipiec. Kolegium uznało więc, że MOPS aktywnie wspiera odwołującego się w rozwiązywaniu problemów życiowych.

Pismem z dnia 21 września 2015 r. K. Ś. wniósł skargi na powyższe decyzje i postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, gdyż jego zdaniem zostały one wydane niezgodnie z prawem na zasadach art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skarg.

Pismami z dnia 5 maja 2016 r. pełnomocnik z urzędu K. Ś. uzupełnił jego skargi i wniósł o uchylenie decyzji oraz postanowień organów I i II instancji. Zaskarżonym decyzjom pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. art. 39 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu wysokości przyznania świadczenia w oparciu o czynnik związany z dysponowanymi przez organ I instancji środkami finansowymi podczas, gdy wskazany przepis nakazuje przyznanie stosownego świadczenia finansowego przy spełnieniu określonych przesłanek bez względu na zdolność finansową organu I instancji przyznającego rzeczone świadczenie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, przepis ten został również naruszony poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyłączeniu z katalogu niezbędnych potrzeb telefonu komórkowego podczas, gdy wskazany przepis nie zawiera enumeratywnego katalogu potrzeb, na które przeznaczane są świadczenia, a telefon komórkowy w obecnych realiach i stosunkach społecznych jest przedmiotem codziennego użytku. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organ pomocy społecznej domaga się od skarżącego poprawy swojej sytuacji bytowej, a z drugiej strony uniemożliwia mu to poprzez pośrednie wyposażenie w telefon komórkowy, który mógłby służyć do poszukiwania pracy, umawiania wizyt do lekarza, czy też kontaktu z rodziną i MOPS-em. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że wśród warunków jakie muszą zaistnieć do przyznania właściwego świadczenia ustawa o pomocy społecznej nie wskazuje by jego wysokość była uzależniona od zdolności finansowej organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, analiza kosztów jakie ponosi skarżący daje podstawy do przyjęcia, że środki jakie zostały mu przyznane przez organ I instancji są niewystarczające.

2. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa mające wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a polegające na uznaniu, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zapłacenie bieżącego i zaległego czynszu za czerwiec 2015 r. oraz zasiłku celowego na zakup śniadań, kolacji oraz artykułów żywnościowych w sytuacji, gdy prawidłowa analiza i skrupulatna weryfikacja kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego daje podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że organy I i II instancji zaniechały odpowiedniej weryfikacji co do okoliczności jakie legły u podstaw zachowania skarżącego co do problemów z płatnościami w rzeczonym zakresie oraz jakie legły u podstaw złożonego przez niego wniosku. Natomiast wypełnienie tego obowiązku prowadzi do ustalenia w sposób prawidłowy i miarodajny zasadności uwzględnienia zawnioskowanych świadczeń. Poza tym organy obu instancji nie wyjaśniły bieżących potrzeb finansowych skarżącego ograniczając się do konstatacji, że skarżący objęty jest pomocą Ośrodka. Organy nie ustaliły również na co wydatkowane są środki finansowe jakimi dysponuje skarżący. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organy obu instancji winny dążyć do weryfikacji czy dotychczas wypłacone świadczenia zostały wykorzystane, w szczególności że odnoszą się one do zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych. Pełnomocnik skarżącego uważa również, że użyty przez organy argument odnoszący się do uzasadnionych potrzeb innych ubogich grup jest argumentem około prawnym i z tego też względu winna nastąpić konkretyzacja co do uzasadnionych potrzeb skarżącego a nie powoływanie się na ogólną sytuację klientów MOPS. Odnosząc się do twierdzeń organów obu instancji, że beneficjentem decyzji dotyczącej zasiłku celowego na zapłatę zaległego czynszu miałby być wierzyciel skarżącego (tj. właściciel zajmowanego lokalu), pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący wynajmując lokal mieszkalny realizuje najbardziej podstawowe potrzeby bytowe, zaś zajmowany lokal nie jest jego własnością, obciąża go w tym samym zakresie czynsz najmu, jak i pozostałe opłaty, a także m.in. zakup żywności.

3. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji podczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy daje wystarczające podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Z kolei zaskarżonym postanowieniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. art. 155 kpa polegające na jego niezastosowaniu, poprzez nieuznanie wniosku skarżącego o zmianę decyzji w oparciu o ten przepis lecz jego poczytanie za nowy wniosek w sytuacji, gdy prawidłowa interpretacja wniosku skarżącego poprzedzona zmianą okoliczności faktycznych sprawy winna skutkować zmianą dotychczasowych decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2015 r. oraz decyzji z dnia 3 grudnia 2014 r. nr [...]4 o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 lipca 2015 r. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organy obu instancji nie pokusiły się o analizę wniosków skarżącego pod kątem powołanego przepisu.

2. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa mające wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a polegające na uznaniu, że nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która uzasadniłaby zmianę wysokości przyznanego świadczenia na mocy decyzji pozostającej w obiegu w sytuacji, gdy wnikliwa analiza stanu faktycznego i realnych potrzeb skarżącego uzasadnia co najmniej przeprowadzenie postępowania pod katem zasadności zmiany istniejącej decyzji na zasadzie art. 155 kpa.

3. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji podczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy daje wystarczające podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji.

Na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopuścił dowód z wydruku z bazy spraw Sądu na okoliczność, że na chwilę obecną skarżący wniósł ok. 300 spraw do Sądu. Ponadto Sąd połączył sprawy III SA/Kr 1413/15, III SA/Kr 1414/15, III SA/Kr 1415/15, III SA/Kr 1416/15, III SA/Kr 1417/15 i III SA/Kr 1418/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1413/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zaskarżone postanowienia z dnia 13 sierpnia 2015 r. zostały wydane m.in. na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa), który stanowi:

"Art. 61a. § 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie."

Zdaniem Sądu, w niespornym stanie faktycznym w tym zakresie, a więc w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostają decyzje przyznające skarżącemu zasiłki stały i okresowy w maksymalnej możliwej wysokości w okresie objętym kolejnym wnioskiem brak jest jakichkolwiek podstaw do wszczęcia kolejnych postępowań w tym zakresie. W tych to uzasadnionych przyczyn kolejne postępowania nie mogą być wszczęte, a zatem mają racje organy administracyjne wydając zaskarżone postanowienia. Należy zauważyć, że w skardze nie wskazano, jaki realny cel miałby zostać osiągnięty przez wszczęcie ponownie postępowań w tych samych sprawach.

Z kolei zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 sierpnia 2015 r. zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163).

Decyzja nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji przyznającą K. Ś. zasiłki celowe: 1) w kwocie 163 zł na uregulowanie opłat za energię elektryczną 2) w kwocie 50 zł na dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higienicznych na czerwiec 2015 r., 3) w kwocie 28 zł na dofinansowanie do leków na czerwiec 2015 r. została wydana w sytuacji korzystania przez K. Ś. zarówno z zasiłku stałego w kwocie 529 zł miesięcznie jak i zasiłku okresowego w kwocie 206,50 zł miesięcznie. Nie sposób więc zarzucić organom i nie czyni tego strona skarżąca, że organy w jakikolwiek sposób naruszyły przepisy prawa.

Zaskarżenie decyzji odmawiającej przyznania K. Ś. zasiłku celowego na zakup nasion konopi indyjskich nosi – zdaniem Sądu – bezwzględnie cechy nadużycia prawa, które – z uwagi na trafnie wskazaną przez organy karalność posiadania takowych - powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania w tego rodzaju sprawach.

Pozostałe decyzje organu II instancji utrzymujące w mocy decyzje o odmowie przyznania zasiłków na zakup telefonu komórkowego, śniadań, kolacji, artykułów żywnościowych czy zapłacenia czynszu zostały - zdaniem Sądu – szczegółowo omówione i uzasadnione. Brak jakichkolwiek podstaw to kwestionowania prawidłowości tych rozstrzygnięć. Nie ma racji strona skarżąca wskazując, że skarżącemu należy przyznać wszystkie wnioskowane przez niego świadczenia, albowiem skarżący od lat przebywa wyłącznie na utrzymaniu pomocy społecznej, która nie ma za zadanie utrzymywania osób czy rodzin, ale jedynie wspierania tych osób czy rodzin w ich wysiłkach zmierzających do choćby przyczyniania się do własnego utrzymania.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 u.p.s.:

"Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości."

"Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

3. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem."

"Art. 4. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej."

Przepisy te wyrażają zasadę pomocniczości, inaczej rzecz ujmując zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Wynika z niej zakaz wyręczania jednostki z zadań, które może ona zrealizować samodzielnie, zaś pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawa o pomocy społecznej, określając uprawnienia osób do otrzymania świadczeń pomocowych jednocześnie wskazuje okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyznania świadczeń przez organy pomocowe. I tak, w art. 4 nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Spełnienie przewidzianego art. 4 obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ma o tyle doniosłość prawną, że w myśl przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s.:

"Art. 11. 2. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej."

Z powyższych regulacji wynika, że celem pomocy społecznej nie jest obowiązek zaspakajania wszystkich potrzeb lecz tylko tych, które zaliczyć można do niezbędnych dla życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto, krąg uprawnionych wyznaczony jest przez krąg tych osób, które chcą współdziałać z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ustawa o pomocy społecznej wskazuje przykładowo okoliczności, które mogą stanowić podstawę udzielenia pomocy społecznej wymieniając m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę (art. 7 u.p.s.). Zarazem przepisy ustawy określają (art. 36 u.p.s.) zamknięty katalog świadczeń pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym. Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 u.p.s.: prawo do świadczeń przysługuje osobie, która spełnia tzw. kryterium dochodowe, tzn. jej dochód nie przekracza na osobę w rodzinie konkretnej kwoty oraz gdy zaistnieje co najmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy. Jednakże samo spełnienie tych warunków nie przesądza o powstaniu prawa do korzystania z określonego rodzaju świadczenia pomocy pieniężnej, gdyż ustawa o pomocy społecznej w odniesieniu do tych rodzajów, konstruuje dodatkowe przesłanki. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s. służy zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, której przykłady zostały wymienione w ust. 2 tego przepisu.

Nie należy tracić z pola widzenia okoliczności, że skarżący do tutejszego Sądu złożył około 300 skarg na rozstrzygnięcia organów pomocy społecznej jego dotyczących. Aktywność skarżącego nie zasadza się więc na poszukiwaniu własnych źródeł utrzymania a jedynie ma charakter roszczeniowy. Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest więc ustalenie, czy organy administracyjne zobowiązane są do pokrywania w formie zasiłku celowego wszelkich potrzeb skarżącego, czy też mają prawo wziąć po uwagę wielkość przyznanej już skarżącemu pomocy finansowej w formie różnych innych zasiłków (stałego, okresowego i innych celowych). Należy zauważyć, że w zaskarżonych decyzjach organy podały wielkość korzystania przez skarżącego z zasiłków pomocy społecznej. Ta sytuacja w pełni – zdaniem Sądu – uzasadnia odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń. Skarżący objęty jest bowiem pomocą ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który stara się zaspakajać, w miarę swoich możliwości, potrzeby skarżącego. Natomiast postawa skarżącego wskazuje, w ocenie Sądu, że próbuje on cały ciężar swojego utrzymania przerzucić na pomoc społeczną, tj. na innych obywateli – podatników tworzących dochód państwa, z którego pozyskiwane są środki finansowe na pomoc społeczną. Tymczasem pomoc ta ma charakter doraźny i nie może stanowić źródła utrzymania.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. W zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, wskazano przepisy, które miały zastosowanie w sprawach oraz prawidłowo zinterpretowano ich treść. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Skargę należało zatem oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a. – jak w pkt I wyroku.

W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 z późn. zm.).