Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1222/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1463
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. S. i K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę powierzchni leśnej na użytek rolny I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących T. S. i K. S. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1222/21

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi K. S. i T. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2021 r. nr [...] dotycząca odmowy wyrażenia zgody na zmianę powierzchni leśnej na użytek rolny.

Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, Starosta [....] - po rozpoznaniu wniosku K. S. i T. S. z 4 marca 2021 r., działając na podstawie art. 13 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2020 r., poz. 1463 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) - decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] odmówił wyrażenia zgody na zmianę powierzchni leśnej (LsV) o pow. 0,3365 ha na użytek rolny na działce nr 2166/3 obręb [....], Gmina [....] z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawców zaistnienia szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasu.

W odwołaniu od decyzji K. i T. S. zarzucili naruszenie art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o lasach przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że nie wykazali oni, że zachodzi szczególnie uzasadniona potrzeba właściciela lasu. Tymczasem wynika ona z faktu, że zmiana lasu na użytek rolny pozwoliłaby im na uzyskanie statusu rolnika indywidualnego, czego warunkiem jest zamieszkiwanie przez co najmniej 5 lat na terenie gminy miejsca położenia nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021 r. SKO - na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że zgodnie z art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o lasach, w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa decyzję o "zmianie lasu na użytek rolny" wydaje właściwy starosta na wniosek właściciela lasu, jednak tylko wtedy (jest ona "dopuszczalna"), gdy zachodzi przypadek "szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela lasu.

Wnioskodawcy wskazali, że gospodarstwo rolne T. S. znajduje się na terenie Gminy [....], zaś on zamieszkuje na terenie Gminy [...], gdzie ma dom obciążony kredytem hipotecznym i pożyczką na zakup działki nr 2166/3. Z uwagi na posiadane gospodarstwo rolne, dążąc do jego utrzymania i rozwoju stanął przed koniecznością posiadania statusu rolnika indywidualnego, aby realnie przewidzieć możliwość jego rozszerzenia i nabywania gruntów rolnych o pow. powyżej 1 ha. Aktualnie jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w [...] oraz posiadaczem gospodarstwa w [...] o nieuregulowanym stanie prawnym. Z uwagi na wysokie ceny i małą dostępność działek rolnych nie jest możliwe nabycie innej działki rolnej. Działką odpowiednią byłaby działka objęta wnioskiem, po zmianie jej przeznaczenia z leśnego na rolny. Głównym argumentem przemawiającym wg wnioskodawcy za zaistnieniem szczególnie uzasadnionych potrzeb jest uzyskanie tą drogą działki rolnej, w celu podjęcia starań o status rolnika indywidualnego w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Aby uzyskać status rolnika indywidualnego, osoba ta musi posiadać kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkiwać w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzić przez ten okres osobiście to gospodarstwo. W ocenie Kolegium, tak przedstawione powody ubiegania się o wnioskowaną zmianę nie dają podstaw do przyjęcia istnienia po stronie wnioskodawców szczególnie uzasadnionych potrzeb zmiany lasu na użytek rolny. Takich znamion nie noszą względy ekonomiczne, materialne czy związane z realizacją przedsięwzięć gospodarczych, na które powołuje się strona. Wskazanie wyłącznie przyszłego sposobu zużytkowania gruntu nie daje wystarczającej podstawy do dokonania zgodnego z przepisami ustawy o lasach rozstrzygnięcia odpowiadającego oczekiwaniu strony. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych potrzeb" użyte w tym przepisie nie zostało wprawdzie ustawowo zdefiniowane, ale w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest konsekwentnie pogląd, iż pojęcie to należy pojmować jako sytuację wyjątkową. Przesłanka "szczególnie uzasadnionych potrzeb" ma charakter wyjątkowy, a zatem potrzeby właściciela lasu muszą wykazywać niezbędność oraz nadzwyczajność w zestawieniu z potrzebami gospodarki leśnej oraz koniecznością ochrony lasów.

W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, tj. szczególnie uzasadnione potrzeby. Nie może mieć znaczenia fakt, że doszło do pozbawienia gruntu leśnego drzewostanu, ponieważ wiąże się z tym obowiązek właściciela lasu odnowienia upraw leśnych (art. 13 ust. 1 u.o.l.). Właściciel działki nie wywiązał się z obowiązku ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu. Nie wystąpił również o sporządzenie planu zalesień. W trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono że na gruncie rośnie 6 brzóz, 2 sosny i dwa dęby. Są tam również elementy związane z rekreacją, konstrukcja drewniana, system nawadniający przygotowany do celów rolniczych oraz sprzęt rolniczy. Działka objęta wnioskiem znajduje się w granicach administracyjnych Miasta [....]. Istnienie w tej okolicy lasu, zgodnie z ewidencją gruntów, przyczyniłoby się do zwiększenia czystości powietrza, co jest istotne z punktu widzenia interesu społecznego. Zwartość i nierozerwalność kompleksów leśnych w rejonie ul. [...] potwierdza objęcie jej ustaleniami Studium jako terenów zieleni naturalnej.

O kwalifikacji gruntu jako lasu rozstrzygają dane z ewidencji gruntów, a nie okoliczność jego przejściowego pozbawienia roślinności leśnej (ta okoliczność nie stanowi przesłanki udzielenia zezwolenia na zmianę użytku leśnego na rolny). Jak trafnie zauważono w wyroku z 24 lipca 2012 r. II SA/Bk 374/12, nawet dążenie do rozwijania własnej działalności choć jest naturalnym procesem, nie spełnia przesłanki szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu.

Ponadto działka figurująca w ewidencji gruntów jako użytek leśny LsV pow. 0,3365 ha objęta jest również Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu dla lasów nie stanowiących własności SP na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2025 r. dla obrębu ewidencyjnego [....]. Z planu tego wynikają wskazania gospodarcze w zakresie porządkowania powierzchni zrębowych oraz odnowienia zrębu. Cała działka w planie opisana jest jako płazowizna, czyli powierzchnia leśna, rzadko porośnięta drzewami pozostałymi po drzewostanie który z różnych przyczyn uległ nadmiernemu przerzedzeniu. Również z świetle stanowiska zajętego przez Nadleśnictwo Lasów Państwowych w [...], brak jest przesłanek przemawiających za możliwością przekwalifikowania tych gruntów na użytek inny niż leśny. Mimo, że brak jest obecnie drzewostanu, to nie pozbawia to działki statusu leśnego. W przypadku użytku las, stan faktyczny użytkowania gruntu nie decyduje o oznaczeniu w ewidencji gruntów, a decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, że dla lasów niestanowiących własności SP na terenie objętym wnioskiem obowiązuje uproszczony plan urządzania lasów. Stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy o lasach, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu.

W ocenie SKO, nie występuje więc szczególnie uzasadniona potrzeba zmiany lasu na użytek rolny. Zamiar wykorzystania gruntu w kierunku rolnym lub działania w celu uzyskania statusu rolnika indywidualnego dla poprawy sytuacji finansowej właściciela jest uzasadnionym interesem wnioskodawców w żądaniu zmiany przeznaczenia działki, nie oznacza to jednak, że ww. potrzeba może być uznana za "szczególnie uzasadnioną potrzebę" w rozumieniu ustawy o lasach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Kolegium z [...] czerwca 2021 r. T. S. i K. S. zarzucili naruszenie:

1. Art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma on zastosowania, gdyż nie doszło do przypadku szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasów,

2. Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie ustaleń w sposób obarczony dowolnością przez:

- uchylenie się organu od stwierdzenia faktu konieczności posiadania działki rolnej na terenie zamieszkiwanej lub sąsiedniej gminy w celu uzyskania statusu rolnika indywidualnego pomimo obowiązującego prawa oraz wskazania na ten fakt w odwołaniu do Kolegium (odnosi się do tego wyrok WSA w Gdańsku II SA/Gd 24/16),

- zaprzeczanie istnienia potrzeby właściciela lasu w przedmiocie spełnienia słusznego interesu obywatela którego nie można zrealizować w inny sposób oraz szczególnego charakteru tejże potrzebny nadającego jej szczególny uzasadniony charakter, to jest zapisy ustawowe, które narzucają konkretne wymagania które należy spełniać,

- powołanie się na orzecznictwo sądów w sprawach o zmianę lasu na użytek rolny dla innych okoliczności niż te powołane dla zmiany użytku gruntowego działki 2166/3, to jest czynniki ekonomiczne, a nie konieczność spełnienia warunków ustawowych, a brak orzecznictwa w podobnym stanie faktycznym i prawnym nie może skutkować zastosowaniem wykładni spraw podobnych z całkowicie innym stanem faktycznym i prawnym, jak stało w orzeczeniu Kolegium,

- dowolną interpretację pojęcia ciągłości kompleksu leśnego, przy powoływaniu się na zapisy o nierozerwalności kompleksów leśnych, przy stanie faktycznym w którym to grunt stanowi bezsprzecznie oddalony od lasu użytek, w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań i dróg, będącą w otoczeniu lasu w odległości ponad 150 m,

- brak uwzględnienia interesu społecznego przez brak uwzględnia skutków ewentualnych katastrof naturalnych bądź związanych z pracami leśnymi wynikających z bliskości gęsto zamieszkałego bezpośredniego sąsiedztwa, mogących mieć bezpośredni wpływ na życie, zdrowie i majątek osób tam przebywających oraz nakładanie konieczności odpowiedzialności zmagania się z ewentualnymi konsekwencjami dla właściciela gruntu gdzie prowadzona byłaby gospodarka leśna przy utrzymaniu użytku las na przedmiotowym terenie,

- powoływanie się na ogólnikową zasadę ochrony lasów oraz obowiązki ciążące na właścicielach lasów bez bliższej analizy stanu faktycznego sprawy oraz rolę przyczyniającą się do czystości powietrza, co przy stanie faktycznym przestrzeni działki nieprzekraczającej 0,4 ha jest marginalne, szczególnie że nie jest to jedyny ani większościowy obszar który taką rolę pełni, ponieważ jest usytuowany pośrodku terenu otoczonego kompleksem leśnym i nie stanowi faktycznego interesu społecznego na który można się powołać,

- niezałatwienie sprawy zgodnie z słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi nad tym interes społeczny ani nie niewykraczających poza możliwości organu z przyznanych mu uprawnień,

- dowolne interpretowanie treści zawartej we wnioskach oraz w dokumentach dowodowych, na co dowodami są między innymi podane poniżej okoliczności i co wskazuje na nierzetelną analizę materiału i czytanie bez zrozumienia:

a) SKO podaje nieprawdę, że wnioskodawca nie posiada zdolności kredytowej, cytując tekst wniosku "pozwoli mi również na ewentualne zabezpieczanie kredytu /konsolidacji kredytu na rozwój gospodarstwa, co będzie istotne podczas badania zdolności kredytowej",

b) SKO niezgodnie z stanem faktycznym przywołuje nieistniejące zapisy ustalenia Studium jako terenów zieleni naturalnej,

- powoływanie się na potwierdzenie ustaleniami zapisów Studium zagospodarowania dla obszaru działki 2166/3, jako terenów zieleni naturalnej (działka leży w 2 strefach planu, wskazujących na "L" III.4.4. Strefa leśna oraz "MLp" III. 4.2. Strefa zainwestowania miejskiego), bez wszechstronnej analizy terenu sąsiedniego na terenie którego pomimo zawartych zapisów objęcia strefą leśną teren został zabudowany, co wskazuje na brak aktualności tego zapisu o strefie leśnej dla tego obszaru, co wskazuje na brak prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego,

3. Naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez:

- brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy, przyjęcie, że w tej sprawie interes społeczny jest nadrzędny nad interesem strony,

- przedstawienie uzasadnień, popartych orzecznictwem i okolicznościami zasadniczo odmiennymi od stanu faktycznego tej indywidualnej sprawy,

- przyjęcie dowodów i opinii, które będąc sprzeczne z przedstawionym w niepodważalnym stanem faktycznym i prawnym, zostały później powołane jako uzasadnienie w rozstrzygnięciu,

- brak podania przez organy w oparciu o przepisy prawa uzasadnienia odrzucenia przyjęcia podanej przez wnioskodawców nadzwyczajnie uzasadnionej potrzeby, która została sformułowana w oparciu o konkretne zapisy prawne.

4. Naruszenie art. 8 w zw. z 107 § 3 k.p.a. przez:

- nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- brak podania w oparciu o przepisy prawa uzasadnienia odrzucenia przez organy podanej przez wnioskodawców nadzwyczajnie uzasadnionej potrzeby, która została sformułowana w oparciu o konkretne zapisy prawne przytoczone przez wnioskodawcę.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji SKO z [...] czerwca 2021 r. doprowadziła do uznania zasadności skargi, skutkując stwierdzeniem, że wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2021 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę orzekania przez te organy w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, zgodnie z którym zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.

Odmawiając wyrażenia takiej zgody w stosunku do stanowiącej własność skarżących nieruchomości położonej w [...] obr. [....], oznaczonej jako działka nr 2166/3 o pow. 0,3365 ha orzekające w sprawie organy uznały, że takiej szczególnie uzasadnionej potrzeby nie stanowi wskazywany przez T. S. zamiar ubiegania się o uzyskanie statusu rolnika indywidualnego związany z zamiarem rozwoju gospodarstwa rolnego, czego niezbędnym warunkiem jest zamieszkiwanie przez co najmniej 5 lat na terenie gminy miejsca położenia nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego. Zdaniem organów, jakkolwiek za zmianą rodzaju użytków przemawia subiektywnie pojmowany interes ekonomiczny właściciela działki, to nie jest on równoznaczny z wystąpieniem po jego stronie wyjątkowych okoliczności przeważających nad ustawowymi zasadami ochrony i trwałości utrzymania lasu.

Sąd aprobuje stanowisko organów co do sposobu wykładni art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, zgodnie z którym zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji strony i jej argumentów (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r. II OSK 779/18 - LEX nr 2787769). Dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela zwykłych, ale konieczne jest wystąpienie potrzeb kwalifikowanych czyli nadzwyczajnych, wyjątkowych, a zatem wyraźnie odbiegających od potrzeb typowych (wyrok NSA z 25 października 2019 r. II OSK 3087/17 - LEX nr 2761929).

Z powyższego wynika, że na organach administracji nie ciąży ustawowy obowiązek wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie zmiany lasu na użytek rolny. Ponieważ jednak rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego dającego organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji, wobec braku normatywnego zdefiniowania "szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela lasu, organy powinny wydać decyzję po uprzednim wyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego i dokonaniu jego wnikliwej oceny w kontekście tej przesłanki. Znajduje to potwierdzenie m.in. w wyroku WSA w Rzeszowie z 6 listopada 2018 r. II SA/Rz 680/18 - LEX nr 2591627, w myśl którego ratio legis art. 13 ust. 2 ustawy o lasach sprowadza się do odstąpienia od systemowej zasady ochrony i utrzymania lasu na rzecz interesu partykularnego jego właściciela, o ile jest on szczególnie uzasadniony. Ostatecznych konkluzji co do możliwości zastosowania art. 13 ust. 2 ustawy o lasach nie można sformułować bez uwzględnienia art. 7 k.p.a., który zobowiązuje organy prowadzące postępowanie do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Tam gdzie przepisy prawa dają organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy w zależności do tego, jak kształtuje się relacja interesu publicznego do interesu indywidualnego, decyzja na niekorzyść jednostki powinna być uzasadniona szczególnie wnikliwie, z należytym wyeksponowaniem argumentacji wyjaśniającej dlaczego in casu, interes strony musiał ustąpić przed interesem publicznym.

Wymogom tym organy uchybiły, co czyni wydane w sprawie decyzje co najmniej przedwczesne. Przede wszystkim, mimo że wnioskowane przez skarżącego przekształcenie powierzchni leśnej na rolną nacechowane jest względami ekonomicznymi, zdaniem Sądu nie wyklucza uznania jej za szczególnie uzasadnioną potrzebę właściciela lasu (którą z pewnością nie jest sam w sobie zamiar prowadzenia gospodarki rolnej zamiast gospodarki leśnej, czy też zamiar wycinki drzew powodowany chęcią pozyskania środków finansowych ze sprzedaży drewna).

W tym względzie należy podkreślić, że skarżący uprawdopodobnił zamiar uzyskania statusu rolnika indywidualnego związany z koniecznością posiadania nieruchomości rolnej na terenie gminy w której mieszka, czego nie umożliwia mu posiadane gospodarstwo rolne w [...] i [...]. Trudno też kwestionować jego związek z obecnym miejscem zamieszkania (obciążony kredytem dom, członkowie rodziny, w tym dzieci) – co czyni niemożliwą zmianę miejsca zmieszania oraz sygnalizowane ograniczone możliwości zakupu na terenie Gminy Miejskiej [...] innej nieruchomości rolnej (wynikające z małej ich podaży połączonej z wysokimi cenami zakupu). W tym zakresie niewątpliwe znaczenie należy przypisać korzystnej lokalizacji już posiadanej przez niego działki nr 2166/3, która poprzez drogę sąsiaduje z jego miejscem zamieszkania (działki nr [...] i [...]), istotnej z praktycznego punktu widzenia prowadzenia działalności rolniczej (jak wskazał skarżący, po przekształceniu zamierza rozszerzyć na działce nr 2166/3 zakres produkcji roślinnej, wybudować budynek lub wiatę dla zaplecza magazynowego oraz dojrzewalnię kompostu). Z oczywistych względów działania te mają z punktu widzenia skutków przekształcenia jedynie potencjalny charakter – nie gwarantujący ich realizacji, niemniej w tym zakresie nie można pominąć faktu już aktualnego istnienia na działce nr 2166/3 obiektu blaszanego i drewnianego, częściowego jej wykorzystywania pod uprawy i do przetrzymywania sprzętu rolniczego, a także dołączone do wniosku świadectwo ukończenia przez skarżącego w 2020 r. studiów podyplomowych w zakresie "rolnictwo dla absolwentów nierolniczych studiów wyższych".

Niezależnie od okoliczności opisanych powyżej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z 27 maja 2019 r. II SA/Rz 259/19 - LEX nr 2686942, w myśl którego by adekwatnie poczynić ustalenia w zakresie wystąpienia przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy z 1991 r. o lasach, należy także wziąć pod rozwagę takie okoliczności jak: wielkość lasu, jego wiek, utrzymanie (stan/kondycja) oraz rodzaj (powszechność /rzadkość) drzewostanu, położenie w zwartym kompleksie leśnym, odległość od działek rolnych, sąsiedztwo infrastruktury przemysłowej, drogowej (każdej nie-leśnej), wykorzystanie lub możliwość wykorzystania do produkcji i gospodarki leśnej, itp. Wyjaśnienie tych kwestii jest istotne dla oceny, czy zasadnym jest zmiana lasu na użytek rolny.

W związku z tym należy zauważyć, że jak stwierdzono w toku postępowania, na działce nr 2166/3 rośnie (tylko) 10 szt. drzew i jak wskazali skarżący, nie stanowi ona części większych kompleksów leśnych, które rozciągają się po północnej i południowej stronie. Od zwartych kompleksów leśnych jest odesparowana o co najmniej 150 m, znajdując się w bezpośrednim sąsiedztwie użytków rolnych lub zabudowanych budynkami mieszkalnymi (w tym zakresie – co zdaje się słusznie podnoszą skarżący – jako całkowicie niezrozumiałe wobec orzeczonej względem działki nr 2166/3 odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zmiany przeznaczenia z powierzchni leśnej na rolną jawią się działania organów administracji, których skutkiem było wyłączenie z produkcji leśnej sąsiadujących z ich działką i przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową gruntów leśnych o pow. ok. 4 ha).

Mimo że dla prawnej kwalifikacji danego użytku wiążący pozostaje wpis w ewidencji gruntów, zasadnicze zastrzeżenia budzi, czy już w czasie nabycia przez skarżących działki nr 2166/3 (2008 r.) jej stan w obiektywnym ujęciu spełniał ustawowe warunki do uznania za las; wg art. 3 ustawy o lasach, lasem w jej rozumieniu jest grunt: 1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: a) przeznaczony do produkcji leśnej lub b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo c) wpisany do rejestru zabytków; 2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Sąd nie podważa, iż jak wykazano w toku postępowania, przedmiotowa działka objęta jest na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2025 r. uproszczonym planem urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego [...], ze wskazówkami gospodarczymi porządkowania powierzchni zrębowych oraz odnowienia zrębu (stanowiąc płazowiznę, czyli powierzchnię leśną rzadko porośniętą drzewami pozostałymi po drzewostanie, który z różnych przyczyn uległ nadmiernemu przerzedzeniu). Za zupełnie nieadekwatne uznaje jednak w związku z tym stwierdzenie organów (poczynione w ślad za uzyskanym w toku postępowania stanowiskiem Nadleśniczego z Nadleśnictwa [.....]), że skarżący jako właściciele działki nr 2166/3 nie wywiązali się z obowiązku ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu (obowiązek taki dla właścicieli lasów przewiduje art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach). Mimo że z formalnego punktu widzenia obowiązek taki ciąży na skarżących jako właścicielach nieruchomości niezależnie od tego kto dokonał wycinki (np. poprzedni właściciel), to jednak należy zauważyć, że w toku postępowania przede wszystkim w żaden sposób nie wykazano kiedy doszło do usunięcia drzewostanu z tej działki, co jest istotne dla obliczenia tego terminu. Jak wynika przy tym z akt sprawy, skarżący nabyli działkę nr 2166/3 w 2008 r., która już wtedy tego drzewostanu była pozbawiona, a jej teren był skrajnie zdegradowany w wyniku samowolnego wydobywania piasku i zajęcia pod dzikie wysypiska śmieci (w wyniku podjętych z ich strony kosztownych zabiegów rekultywacyjnych, teren został uprzątnięty, nawieziony i wyrównany, stając się terenem trawiastym). Pośrednio świadczy to o tym, że od dłuższego już czasu wykorzystanie działki nr 2166/3 nie odpowiada jej faktycznemu przeznaczeniu w ewidencji gruntów i budynków, a usunięcie drzewostanu nastąpiło prawdopodobnie dużo wcześniej, w toku obowiązywania wcześniejszego uproszczonego planu urządzenia lasu, co nie było weryfikowane i kontrolowane przez właściwe organy, podważając tym samym m.in. zasadność twierdzeń Nadleśnictwa - negatywnie opiniującego wniosek o zmianę przeznaczenia - o ważnej funkcji lasu który powinien się tam znajdować w oczyszczaniu powietrza oraz o dużym znaczeniu zwartości i nierozerwalności położonych w tym rejonie kompleksów leśnych.

Jako argumentu przemawiającego za odmową zmiany użytków co do działki nr 2166/3 trudno także traktować zapisy o jej przeznaczeniu w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] (uchwała nr [...] z [...] września 2000 r.). Mimo że Studium nie jest aktem prawa miejscowego a jego ustalenia wiążą jedynie organy gminy przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.), warto zauważyć, iż wg znajdującego się w aktach sprawy organu I instancji wypisu, obszar działki nr 2166/3 w części oznaczonej sygnaturą "L" (z przeznaczeniem pod las) jest mniejszy niż 10 a (wobec jej całościowej powierzchni 33,65 a). O ile nawet uznać by więc, że przekształcenie przedmiotowego terenu w całości na grunty rolne stoi w sprzeczności z zapisami Studium, to wobec pozostałych opisanych okoliczności (brak ciągłości i jednolitości kompleksu leśnego, zurbanizowane i rolnicze sąsiedztwo, sposób wykorzystania) i tak należałoby skrupulatnie rozważyć zasadność pozostawienia w tej części użytku leśnego.

Sąd nie kwestionuje ciążących na właścicielach lasów ustawowych obowiązków trwałego ich utrzymywania i zapewnienia ciągłości użytkowania (stosownie do czego każde uszczuplanie powierzchni leśnej należy traktować jako wyjątek od zasady jej utrzymywania). Nie może to jednak całkowicie ograniczać także dopuszczalnej ustawowo zmiany lasu na użytek rolny, jeżeli jest to w sposób szczególny uzasadnione potrzebami właściciela lasu. Zdaniem Sądu, opisane powyżej okoliczności wynikające z podnoszonej w toku postępowania argumentacji skarżących i analizy akt sprawy takiej możliwości z przyczyn wskazanych przez organy w wydanych decyzjach absolutnie nie wykluczają (nasuwając tym samym pytanie, skoro nie one, to jakie za takie uzasadnione potrzeby właściciela lasu i w jakich sytuacjach mogłyby być uznane).

Stwierdzając w związku z tym uchybienie przez orzekające w sprawie organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

O należnych skarżącym solidarnie kosztach postępowania sądowego obejmujących opłacony od skargi wpis (200 zł) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zobowiązane będą do dokonania ponownej oceny wniosku skarżących z uwzględnieniem przedstawionych przez Sąd wyżej uwag co do oceny ich sytuacji na tle stosowania art. 13 ust. 2 ustawy o lasach.