Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 20/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 558/18 w sprawie ze skargi G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia

2 października 2018 r., sygn. I SA/Bd 558/18 oddalił skargę G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, określa art. 59 § 1 pkt 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej u.p.e.a.). Przedmiotem egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] jest zaległość w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. Kwestię przedawnienia należności podatkowych regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. dalej: o.p.). Stosownie do treści art. 70 § 1 tej ustawy, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia należności z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r., upływałby zatem z dniem 31 grudnia 2010 r.

Niemniej jednak uprzednio Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu prowadził postępowanie zabezpieczające na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z [...] kwietnia 2010 r. i zarządzenia zabezpieczenia z [...] kwietnia 2010 r., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r. Decyzja o zabezpieczeniu została doręczona zobowiązanej w dniu 7 kwietnia 2010 r., natomiast zarządzenie zabezpieczenia w dniu 9 kwietnia 2010 r. Postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne w dniu 23 grudnia 2010 r., tj. z dniem wystawienia tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [....], [...]. W dniu [...] stycznia 2011 r. skarżąca otrzymała pismo z dnia 23 grudnia 2010 r., w którym została poinformowana o przekształceniu się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne, zgodnie z art. 154 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wraz z odpisami powyższych tytułów wykonawczych. W myśl art. 154 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu przekształcenia się zajęcia, o którym mowa w § 4 i § 5, powstają skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Oznacza to, że zastosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu środki zabezpieczające, w tym m.in. skuteczne zajęcie zabezpieczające wynagrodzenia za pracę przysługującego skarżącej od pracodawcy – P Spółka Jawna [...], dokonane w dniu 12 lipca 2010 r. na podstawie zawiadomienia z dnia 25 czerwca 2010 r. (doręczonego skarżącej w dniu 28 czerwca 2010 r., a pracodawcy w dniu 12 lipca 2010 r.), skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia jeszcze przed upływem 2010 r.

Kolejny raz bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego zajęcia nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Inowrocławiu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], na podstawie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...], które skarżąca otrzymała w dniu 13 maja 2013 r. Wobec powyższego, pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania zaczął biec na nowo.

Organ wskazał, że dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należność została zabezpieczona hipoteką przymusową ustanowioną na należącej do skarżącej nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Inowrocławiu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej ustanowionej dla tej nieruchomości, dokonany został w dniu 13 kwietnia 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu z dnia [...] grudnia 2010 r. określająca skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług, nie została jej prawidłowo doręczona, organ wskazał, że przedmiotową decyzję w dniu [...] grudnia 2010 r. próbował doręczyć poborca skarbowy w miejscu pracy skarżącej, udając się na ul. [...] w T.

Z relacji poborcy skarbowego z przebiegu tej czynności wynika, że zastał skarżącą pod wskazanym adresem, jednak oświadczyła ona, że odmawia przyjęcia przesyłki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu uznał zatem decyzję za doręczoną w dniu 22 grudnia 2010 r., tj. w dniu odmowy jej przyjęcia przez adresata, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 153 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Skoro zatem należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] nie przedawniła się, to w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obligująca organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3 tej ustawy. Dyrektor dodał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zatem zawarte w zażaleniu żądanie umorzenia postępowania prowadzonego w zakresie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] uznał za bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącej wskazał, że stanowisko organu egzekucyjnego jest prawidłowe. Odwołując się do treści przepisów wskazanych w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że zastosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu środki zabezpieczające, w tym m.in. skuteczne zajęcie zabezpieczające wynagrodzenia za pracę przysługującego skarżącej od pracodawcy – P Spółka Jawna [...], dokonane w dniu 12 lipca 2010 r. na podstawie zawiadomienia z 25 czerwca 2010 r. (doręczone skarżącej w dniu 28 czerwca 2010 r., a pracodawcy w dniu 12 lipca 2010 r.), skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia jeszcze przed upływem 2010 r.

Nadto, Sąd I instancji dodał, że zgodnie z art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa, nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należność została zabezpieczona hipoteką przymusową ustanowioną na należącej do skarżącej nieruchomości, położonej w I. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Inowrocławiu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej ustanowionej dla tej nieruchomości, dokonany został w dniu 13 kwietnia 2010 r.

Należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] nie przedawniła się, co oznacza, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligująca organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu I instancji, organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3 tej ustawy.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca domaga się uchylenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenia kosztów postępowania a także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2022 poz. 329; dalej: ppsa) wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie przepisów art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 70 § 1 o.p. nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego i tym samym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie podatkowe winno zostać umorzone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna, pomimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie została, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), skierowana na posiedzenie niejawne (v. zarządzenie Przewodniczącej I Wydziału Izby Gospodarczej NSA z dnia 22 września 2022 r.)

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek nieważności postępowania. Przechodząc natomiast do oceny złożonej skargi kasacyjnej w której podniesiono wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 70 § 1 o.p. nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego i tym samym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie podatkowe winno zostać umorzone, należy stwierdzić, że zarzuty te nie podważają oceny, iż zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligująca organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarówno Sąd jak i organy wskazywały, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu już wcześniej prowadził postępowanie zabezpieczające na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z dnia 7 kwietnia 2010 r. i wydanym tego samego dnia zarządzeniu zabezpieczenia, obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r. Decyzja o zabezpieczeniu została doręczona zobowiązanej w dniu 7 kwietnia 2010 r., natomiast zarządzenie zabezpieczenia w dniu 9 kwietnia 2010 r. Wskazywano również, że postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne w dniu 23 grudnia 2010 r. (z dniem wystawienia tytułów wykonawczych). W dniu 13 stycznia 2011 r. skarżąca otrzymała pismo z dnia 23 grudnia 2010 r., w którym została poinformowana o przekształceniu się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne, zgodnie z art. 154 § 4 u.p.e.a. wraz z odpisami powyższych tytułów wykonawczych.

W myśl art. 154 § 7 u.p.e.a. w dniu przekształcenia się zajęcia, o którym mowa w § 4 i § 5, powstają skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Oznacza to, że zastosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu środki zabezpieczające, w tym m.in. skuteczne zajęcie zabezpieczające wynagrodzenia za pracę przysługującego skarżącej kasacyjnie od pracodawcy – P Spółka Jawna [...], dokonane w dniu 12 lipca 2010 r. na podstawie zawiadomienia z dnia 25 czerwca 2010 r., doręczone skarżącej w dniu 28 czerwca 2010 r., a pracodawcy w dniu 12 lipca 2010 r., skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia jeszcze przed upływem 2010 r.

Sąd I instancji prawidłowo wskazał również, że po raz kolejny, bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego zajęcia nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Inowrocławiu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], na podstawie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 7 maja 2013 r., znak [...], które skarżąca otrzymała w dniu 13 maja 2013 r. Wobec powyższego, pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania zaczął biec na nowo. Organ trafnie wskazywał także, że w związku z ustanowieniem hipoteki (wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej ustanowionej dla tej nieruchomości, dokonany został w dniu 13 kwietnia 2010 r.), należność może być dochodzona z tej hipoteki na podstawie art. 70 § 8 o.p.

Organ odniósł się do zarzutu prawidłowości doręczenia Skarżącej wymiarowej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu z dnia [...] grudnia 2010 r. (nr [...]) określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r., co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 grudnia 2010 r. z Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu została wyekspediowana przesyłka adresowana do skarżącej. Przesyłka ta zawierała decyzję ale nie została podjęta przez adresata i zwrócona do Urzędu. Doręczyciel awizował przesyłkę w dniu 16 grudnia 2010 r., a następnie w dniu 24 12.2010 r. Skutek doręczenia tej decyzji powstał zatem w dniu 30.12.2010 r. Jednakże z uwagi na obawę niepodjęcia korespondencji przed terminem przedawnienia należności przedmiotową decyzję w dniu 22 grudnia 2010 r. próbował doręczyć poborca skarbowy w miejscu pracy skarżącej, udając się na ul. [...] w T. Z relacji poborcy skarbowego z przebiegu tej czynności wynika, że "zastałem Panią J. G., która oświadczyła, że odmawia przyjęcia przesyłki. Na odchodne oświadczyła, że w Urzędzie Skarbowym informowała, że nie będzie przyjmowała żadnych pism". Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu słusznie zatem uznał ww. decyzję za doręczoną w dniu 22 grudnia 2010 r. tj. w dniu odmowy jej przyjęcia przez adresata, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 153 § 1 i § 2 o.p.

Ustalenia organu dotyczące doręczenia decyzji określającej wysokość podatku od towarów i usług zbadał i w konsekwencji trafnie potwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzuty Skarżącej o niedoręczeniu jej decyzji są zatem nieuzasadnione. Tym samym prawidłowo na gruncie tej sprawy uznano, należność wynikająca z decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] nie przedawniła się. W efekcie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 70 § 1 o.p. Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, WSA zbadał i prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy a uwzględniając powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Takie też stanowisko wyraził w zaskarżonym wyroku WSA w Bydgoszczy.

W związku z wyżej przedstawionymi argumentami niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż nie było podstawy do uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia.

Reasumując, w świetle powołanych wyżej argumentów należy uznać, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie dopuścił się zarzucanych przez skarżącą uchybień, co czyni skargę kasacyjną niezasadną.

Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie przedstawia żadnych uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji wyroku – na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy przed Sądem pierwszej instancji.