Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1763/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 i 77 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant ref. staż. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J.M i T. M na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska solidarnie na rzecz skarżących J.M i T.M kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą GDOŚ, po rozpatrzeniu odwołania T. i J. M. (dalej: "skarżący") od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (dalej: "RDOŚ w B.") z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...], umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych szkody w środowisku w powierzchni ziemi na działkach nr ewid. [...] obręb [...], gm. M. – utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w B. z [...] stycznia 2018 r.

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1.1. Pismem z 23 sierpnia 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. (dalej: "WIOŚ"), zgłosił Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. wystąpienie szkody w środowisku w powierzchni ziemi na działkach o nr ewid. [...] obręb [...]. Jak poinformował WIOŚ, podczas wizji lokalnej na ww. działkach w dniu [...] lipca 2017 r. na wniosek właścicieli działek o nr ewid. [...] (czyli skarżących), pracownicy laboratorium WIOŚ w B. pobrali trzy próby gleby do badań, celem określenia skutków wieloletniego odprowadzania ścieków deszczowych z Miasta M. i z [...] Spółdzielni Mleczarskiej (zwanej dalej "[...]SM") oraz ścieków oczyszczonych z [...]SM i miejskiej oczyszczalni ścieków do cieku [...] (zwanego również [...]) przepływającego przez przedmiotowe działki. Jak wyjaśnił WIOŚ, analiza otrzymanych wyników wskazuje na znaczne przekroczenie dopuszczalnych wartości substancji ropopochodnych w dwóch badanych próbach gleby nr 567 i 568 pobranych na ww. działkach zlokalizowanych po prawej stronie cieku [...]. Po rozpatrzeniu przedmiotowego zgłoszenia, w dniu 4 września 2017 r. na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2018 r., poz. 954 ze zm., dalej: "ustawa szkodowa"), RDOŚ w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych. Do akt sprawy dołączono dokumenty zebrane w 2012 r. (sprawa znak: [...]) w związku z podaniem właścicieli ww. działek, T. M. i J. M., o przeprowadzenie kontroli i sprawdzenie nielegalnych wypustów kanalizacji miejskiej przez kolektor kanału burzowego w M. Jak wynika z dołączonego pisma WIOŚ z 4 sierpnia 2008 r, skierowanego do J. M., wyniki analiz prób gleby (w dniu [...] lutego 2008 r. WIOŚ pobrał 3 próby gleby w rejonie cieku) wykazały przekroczenie dopuszczalnych stężeń ołowiu i cynku (w odniesieniu do obowiązujących wówczas standardów jakości gleby i ziemi) w próbie pobranej po prawej stronie cieku [...] przy drodze [...] (30 m od drogi) - wyniki badań przedstawia raport z badań WIOŚ. W dniu 5 września 2017 r. zwrócono się do WIOŚ z prośbą o przekazanie informacji na temat wyników przeprowadzanych w okresie ostatnich 10 lat kontroli ścieków deszczowych z miasta M. i z [...]SM, ścieków oczyszczonych z [...]SM i miejskiej oczyszczalni ścieków w M. oraz wód w cieku [...]. Poproszono również o przekazanie kopii pozwoleń na odprowadzanie ścieków z [...]SM oraz z miejskiej oczyszczalni ścieków w M. oraz wyjaśnienie, czy zanieczyszczenia zidentyfikowane w obrębie przedmiotowych działek (substancje ropopochodne) mogą pochodzić z innych źródeł. Tego samego dnia zwrócono się również do Burmistrza M. o przekazanie informacji odnośnie przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, przekazanie kopii pozwoleń wodnoprawnych i udzielnie wyjaśnień w sprawie. Pismem z 13 września 2017 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska przekazał do RDOŚ w B. skargę T. M. i J. M. w sprawie odprowadzania ścieków do cieku [...], wskazując iż w sprawie w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku tego postępowania. W skardze wyrażono m.in. obawę o jakość wody w studni oddalonej o 100 m od gruntu zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi. W odpowiedzi Burmistrz M. wskazał, iż: przedmiotowe działki zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z dopuszczeniem usług rzemiosła nieuciążliwego; aktualnie Gmina M. nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód deszczowych - w styczniu 2017 r. został wykonany operat wodnoprawny na szczególne korzystanie z wód, polegające na odprowadzaniu wód opadowych z Miasta M. do rzeki [...]; wody deszczowe z terenu miasta przed ich wprowadzeniem do cieku [...] są oczyszczane w separatorze koalescencyjnym wybudowanym w roku 2009 - separator łącznie z wbudowanym osadnikiem szlamowym zawiesiny służy do oczyszczania wód deszczowych m.in. z substancji ropopochodnych. Burmistrz M. przekazał także kopię decyzji znak: [...] z dnia [...] marca 2014 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków oczyszczonych z miejskiej oczyszczalni ścieków (pisma z dnia 14 września 2017 r. i 19 września 2017 r.). Pismem z dnia 5 października 2017 r. WIOŚ przekazał kopie wyników badań ścieków odprowadzanych z [...]SM, miejskiej oczyszczalni ścieków w M., ścieków opadowych z Miasta M. i wody z cieku [...] oraz badań gleby w okolicach cieku, wykonywanych na przestrzeni ostatnich 10 lat w ramach kontroli planowych i interwencyjnych, a także kopię pozwolenia zintegrowanego [...]SM. W ww. piśmie wyjaśniono:

- badania ścieków z oczyszczalni zakładowej [...]SM były wykonywane w zakresie wskaźników określonych w pozwoleniu zintegrowanym - wyniki badań wykonywanych w analizowanym okresie nie wykazywały przekroczeń wskaźników zanieczyszczeń (wystąpiły pojedyncze przekroczenia fosforu ogólnego, jednak w ocenie średniorocznej nie przekroczyły wartości dopuszczalnej); obecnie na oczyszczalni ścieków [...]SM trwa awaria związana z przeciążeniem oczyszczalni ścieków - podczas kontroli interwencyjnej pobrano do badań próby odprowadzanych ścieków oraz próby wody z cieku [...] poniżej zrzutu ścieków (analizy w trakcie wykonywania);

- badania ścieków odprowadzanych z oczyszczalni miejskiej były wykonywane w zakresie wskaźników określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, które nie jest prawomocne z uwagi na odwołania i komplikacje związane z uregulowaniami prawnymi własności odbiornika ścieków; badania wykonywane w analizowanym okresie nie wykazywały przekroczeń wskaźników zanieczyszczeń poza okresem czerwiec-lipiec 2015 r., gdy miała miejsce awaria oczyszczalni związana z zaburzeniem pracy osadu czynnego w wyniku trafienia na oczyszczalnię nadmiernego ładunku zanieczyszczeń - awaria została usunięta i stan ścieków unormował się, co potwierdzają badania automonitoringowe zakładu;

- badania wykonywane w ramach zgłaszanych interwencji były wykonywane w zakresie wynikającym z tematyki zgłaszanych spraw; węglowodory ropopochodne w ściekach deszczowych odprowadzanych do cieku [...] zostały zbadane w ramach interwencji w dniu [...] października 2016 r. - wyniki badań nie wykazały przekroczeń tych substancji względem obowiązujących przepisów; ścieki deszczowe z terenu Miasta M. przed odprowadzeniem są oczyszczane w separatorze lamelowym [...]; Gmina M. nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków deszczowych do cieku [...] - posiadane pozwolenie wygasło i ze względu na nieuregulowany stan prawny cieku są problemy z jego uzyskaniem; w grudniu 2016 r. Gmina M. wykonała operat wodnoprawny na szczególne korzystanie z wód polegające na odprowadzaniu wód opadowych z Miasta M. do cieku [...] - w ramach tego opracowania wykonano badania odprowadzanych ścieków deszczowych, które nie wykazują przekroczeń wskaźników dopuszczalnych. W dniu 10 października 2017 r. do RDOŚ w B. wpłynęło pismo Państwa M. informujące m.in. o odprowadzaniu nieczystości z oczyszczalni miejskiej przez okres 18 miesięcy, a także o przekroczeniach stężeń ołowiu i cynku w próbkach gleby pobranej w dniu [...] lutego 2008 r. przy drodze [...]. Do ww. pisma dołączono kopie dokumentów dotyczących stanu środowiska (pismo WIOŚ z 14 czerwca 2016 r.; pismo WIOŚ z 4 sierpnia 2008 r.) oraz dotyczących własności gruntów (pismo WZMiUW w B. z 30 sierpnia 2017 r.; pismo Burmistrza M. z 10 lutego 2010 r.; postanowienie Starosty M. z [...] lutego 2009 r. znak: [...]; pismo KZGW z 24 stycznia 2017 r.). Z kolei jak informuje WIOŚ w piśmie z 14 czerwca 2016 r. skierowanym do Państwa M.: WIOŚ prowadzi systematyczne kontrole podmiotów odprowadzających ścieki oczyszczone do cieku [...] oraz bada ścieki i analizuje badania wykonywane przez podmioty w ramach automonitoringu; w związku ze zgłaszanymi interwencjami w 2016 r. badania ścieków odprowadzanych do cieku [...] były wykonane w dniu [...] lutego 2016 r. (ścieki z oczyszczalni, z mleczarni, ścieki deszczowe) i [...] października 2016 r. (ścieki deszczowe), w dniu [...] stycznia 2017 r. przeprowadzono wizję lokalną i pobrano do badań ścieki odprowadzane z oczyszczalni w M., ścieki z [...]SM oraz ścieki deszczowe odprowadzane do cieku [...] - zbadane ścieki nie wykazały przekroczeń wskaźników zanieczyszczeń; badania ścieków odprowadzanych wylotem z mleczarni (pobrane w trakcie wizji lokalnej w dniu [...] maja 2017 r. w związku ze zgłoszeniem telefonicznym z tego samego dnia dotyczącym odprowadzania ścieków zanieczyszczonych z [...]SM) wykazały niewielkie przekroczenie dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń w zakresie BZT5, zawiesiny i fosforu ogólnego, a badania wody w cieku wykazały duże przekroczenia dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń (w piśmie brak informacji jakich). WIOŚ poinformował również, iż odbiornik ścieków nie ma uregulowanego koryta, woda w cieku tworzy zastoiska i zakola zalewając teren porośnięty zaroślami, krzakami i drzewami. W ten sposób woda z cieku ulega wtórnemu zanieczyszczeniu poprzez zagniwanie części roślin i osadów dennych. Zdaniem WIOŚ zasadniczy wpływ na stan cieku [...] ma brak należytego utrzymania i konserwacji rzeczki przez właściciela. Pismem z 17 października 2017 r. RDOŚ w B. zwrócił się do WIOŚ z prośbą o pobór prób wody podziemnej ze studni Państwa M. oraz przeprowadzenie badań laboratoryjnych w kierunku występowania zanieczyszczeń (z uwzględnieniem następujących elementów fizykochemicznych: substancje ropopochodne, kadm, cynk), a także o przekazanie najnowszych wyników badań ścieków odprowadzanych z [...] Spółdzielni Mleczarskiej do cieku [...]. W odpowiedzi WIOŚ przekazał wyniki badań ścieków odprowadzanych z [...]SM oraz wody z cieku [...] (poniżej wylotu ścieków z [...]SM) wykonanych w związku z kontrolą interwencyjną dotyczącą awarii zakładowej oczyszczalni ścieków w [...]SM, która miała miejsce około [...] września 2017 r. (pismo z 18 października 2017 r.). WIOŚ poinformował, iż wyniki badań wykazały przekroczenia dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń określonych w pozwoleniu zintegrowanym (decyzja Starosty M. znak: [...] z dn. [...] listopada 2016 r. zmieniająca decyzję znak: [...] z [...] października 2015 r.), a parametry wody w cieku również znacznie przekraczają dopuszczalne normy. Jak wyjaśnił WIOŚ, według oświadczenia przedstawicieli [...]SM, natychmiast po stwierdzeniu awarii podjęto działania w kierunku odbudowy osadu czynnego w oczyszczalni oraz poprawy procesu napowietrzania ścieków, a znaczną poprawę pracy oczyszczalni uzyskano około 11-12 października 2107 r. Pismem z 11 grudnia 2017 r. WIOŚ przekazał kopię sprawozdania z badań wody pochodzącej ze studni Państwa M. (Sprawozdanie z Badań Nr [...]).

II.1.2. Regionalney Dyrektor Ochrony Środowiska w B. decyzją z [...] stycznia 2018 r., znak: [...], umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych szkody w środowisku w powierzchni ziemi na działkach nr ewid. [...] obręb [...], gm. M. RDOŚ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy szkodowej oraz art. 3 pkt 20, lit. b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm., dalej: p.o.ś.), Gmina M. jako jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest podmiotem korzystającym ze środowiska. Jak wynika z jej statutu, Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. spółka z o.o., zwany dalej ZGKiM, jest jednostką organizacyjną nie wchodzącą w skład Urzędu Miejskiego w M., ale podporządkowaną Radzie Miejskiej w M. i nadzorowaną przez Burmistrza M. Ze statutu ZGKiM (ustalonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie uchwalenia Statutu Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M.) wynika, iż jest on samorządowym zakładem budżetowym Gminy M., a jego podstawowym zadaniem jest bieżąca obsługa mieszkańców Gminy M. w zakresie m.in. kanalizacji, wywozu, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku terenów oraz urządzeń sanitarnych. ZGKiM, jako jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest podmiotem korzystającym ze środowiska. [...] Spółdzielnia Mleczarska w M. jest również podmiotem korzystającymi ze środowiska. Z przekazanych RDOŚ w B. dokumentów wynika, iż w dniu [...] lipca 2017 r. pracownicy laboratorium WIOŚ pobrali 3 próby gleby do badań laboratoryjnych, przy czym miejsca poboru prób zostały wskazane przez J. M. Próba nr 568 została pobrana w obrębie działki nr [...] (przy lewym brzegu cieku, gł. 25 cm), pozostałe próby nr 567 (po dawnym wylewisku z cieku, gł. 25 cm) i nr 568 (po dawnym wylewisku z cieku, gł. 25 cm) pobrano na działce nr [...]. Wyniki badań laboratoryjnych gleby na zawartość: chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci i ropopochodnych (suma węglowodorów C6-C35 składników frakcji benzyn i frakcji oleju) opisano w Sprawozdaniu z Badań Nr [...]. RDOŚ przypomniał też, że badania gleby w rejonie cieku [...] WIOŚ wykonywał również w 2008 r. - z zebranych dokumentów wynika, iż w dniu [...] lutego 2008 r. WIOŚ pobrał 3 próby gleby w rejonie cieku (miejsca poboru ustalono w obecności J. M.): 2 próby (nr 2/0 i nr 3/0) w odległości ok. 5 m od cieku po obu jego stronach oraz 1 próba (nr 4/0) w odległości ok. 60 m od cieku po jego lewej stronie. Wszystkie punkty poboru prób położone były w odległości ok. 30 m od drogi lokalnej [...]. Wyniki analiz laboratoryjnych prób gleby (na zawartość: chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci) przedstawia raport z badań WIOŚ nr 2/0. WIOŚ przekazał tut. organowi także sprawozdania z badań prób gleby pobranych nad ciekiem [...] na działce Państwa M. w 2015 r., na zawartość: chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci, sumy węglowodorów C6-C12 składników frakcji benzyn, sumy węglowodorów C12-C35 składników frakcji oleju. W dniu [...] kwietnia 2015 r. pobrano 2 próbki gleby: nr 381 około 50 m od brzegu cieku i nr 382 przy brzegu cieku. W dniu [...] lipca 2015 r. pobrano jedną próbkę gleby nr 802 z prawego brzegu cieku. RDOŚ podniósł, że mając na uwadze, iż działki o nr ewid. [...] obręb [...] zostały przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta M. uchwalonego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w M. z [...] grudnia 2003 r. (z późn. zmianami, w tym Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w M. z [...] grudnia 2012 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M.) pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z dopuszczeniem usług i rzemiosła nieuciążliwego (MN), wyniki badań należało odnieść do dopuszczalnych zawartości substancji powodujących ryzyko określonych dla I grupy gruntów. Badania wykonane po prawej stronie cieku [...] (ok. 5 m od cieku) odniesiono natomiast do dopuszczalnych zawartości substancji powodujących ryzyko (przyjmując najbardziej restrykcyjne wartości) określonych dla II grupy gruntów, gdyż teren ten w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznaczono symbolem RZ (tereny rolne). RDOŚ zaznaczył, że w odniesieniu do I grupy gruntów opisane wyżej wyniki badań laboratoryjnych prób gleby pobranych w 2017 r. (z głębokości do 0,25 m ppt) wskazują na przekroczenie dopuszczalnych zawartości substancji ropopochodnych w 2 próbach gleby: nr 567 (758 mg/kg s.m.) i nr 568 (1967 mg/kg s.m.) pobranych na działkach Państwa M., tj. po lewej stronie cieku. RDOŚ wyjaśnił też, iż badanie wykonane przez WIOŚ dotyczyło oznaczenia sumy ropopochodnych (suma węglowodorów C6-C35 składników frakcji benzyn i frakcji oleju) natomiast w rozporządzeniu określono dopuszczalne zawartości dla: sumy węglowodorów C6-C12 składników frakcji benzyn (1 mg/kg s.m.), sumy węglowodorów C12-C35 składników frakcji oleju (30 mg/kg s.m.). Powyższe oznacza, iż wyniki badań laboratoryjnych wskazują na zanieczyszczenie gleby substancjami ropopochodnymi, jednakże nie określają precyzyjnie, który z parametrów określonych w rozporządzeniu został przekroczony i jaka jest jego wartość. W badanych próbach gleby nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych zawartości chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu i rtęci. Wyniki badań próby gleby nr 802 pobranej na gruntach należących do Państwa M. w dniu [...] lipca 2015 r. z prawego brzegu cieku nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych zawartości chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci, sumy węglowodorów C6-C12 składników frakcji benzyn, sumy węglowodorów C12-C35 składników frakcji oleju. Wyniki badań dwóch próbek gleby nr 381 i nr 382 pobranych na gruntach należących do Państwa M. w dniu [...] kwietnia 2015 r. z prawego brzegu cieku, nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych zawartości chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci, sumy węglowodorów C6-C12 składników frakcji benzyn, natomiast oznaczona zawartość sumy węglowodorów C12-C35 składników frakcji oleju (<50 mg/kg s.m.) jest zbyt ogólna by stwierdzić jednoznacznie, iż występuje zanieczyszczenie tą substancją, gdyż wartość dopuszczalna została określona na 30 mg/kg s.m. Wyniki analiz laboratoryjnych prób gleby pobranych w dniu [...] lutego 2008 r. w odniesieniu do I grupy gruntów wskazują na przekroczenie dopuszczalnych zawartości cynku - 1332,3 mg/kg s.m. (wartość dopuszczalna - 500,0 mg/kg s.m.) i kadmu - 2,17 mg/kg s.m. (wartość dopuszczalna - 2,0 mg/kg s.m.) w próbie nr 2/0 pobranej po prawej stronie [...] w odległości ok. 5 m od cieku. Uzyskane wyniki badań 2 pozostałych prób gleby (nr 3/0 i nr 4/0) nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych zawartości chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu i rtęci. W próbie nr 2/0 nie stwierdzono przekroczeń stężeń chromu, miedzi, niklu, ołowiu i rtęci. Odnosząc zaś wyniki badań ww. prób gleby do II grupy gruntów (najostrzejsze kryteria), przekroczenie stwierdza się jedynie w próbie nr 2/0 dla cynku - 1332,3 mg/kg s.m. (wartość dopuszczalna - 300,0 mg/kg s.m.) i kadmu - 2,17 mg/kg s.m. (wartość dopuszczalna - 2,0 mg/kg s.m.), a także ołowiu - 108,1 mg/kg s.m. (wartość dopuszczalna - 100,0 mg/kg s.m.). RDOŚ podniósł, że zakres akredytacji Laboratorium WIOŚ w B. (Nr [...] wydany przez Polskie Centrum Akredytacji) nie obejmuje metody poboru prób gleby ani metody oznaczania ropopochodnych w glebie (które należy rozumieć jako sumę składników frakcji benzyn i oleju). Badania zawartości metali ciężkich w glebie zostały objęte zakresem akredytacji, jednakże z uwagi na nieakredytowany pobór prób otrzymane wyniki również nie spełniają wymogów określonych w art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. W myśl § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi, badania mające na celu identyfikację terenu zanieczyszczonego, prowadzi się w oparciu o referencyjne metodyki wykonywania badań wymienione w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia lub inne metodyki, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy POŚ (jest dopuszczalne stosowanie innej metodyki, pod warunkiem udowodnienia pełnej równoważności uzyskiwanych wyników). Pobór prób wykonany przez WIOŚ nie odpowiada też, zdaniem RDOŚ, metodyce opisanej w ww. rozporządzeniu (badania wykonano w próbkach pojedynczych, nie wykonywano badań dla próbki zbiorczej). Reasumując, przekazane przez WIOŚ wyniki badań prób gleby nie dokumentują w sposób prawidłowy wystąpienia zanieczyszczenia na przedmiotowym terenie. Mimo powyższego, RDOŚ przeanalizował dostarczone przez WIOŚ wyniki badań ścieków odprowadzanych do rzeki [...] oraz wody w rzece (z ostatnich 10 lat), w celu ustalenia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy jakością odprowadzanych ścieków a stwierdzonym przez WIOŚ zanieczyszczeniem gleby. Zgodnie z wyjaśnieniami WIOŚ, zarówno badania ścieków z oczyszczalni zakładowej [...]SM jak i ścieków z oczyszczalni miejskiej były wykonywane w zakresie wskaźników określonych w pozwoleniach (sprawozdania zawierają wyniki badań dotyczących następujących parametrów: BZT5, CHZT, zawiesina, azot ogólny, fosfor ogólny, pH), natomiast badania wykonywane w ramach zgłaszanych interwencji były wykonywane w zakresie wynikającym z tematyki zgłaszanych spraw. Jak wskazał WIOŚ w swoim piśmie, badania ścieków z oczyszczalni miejskiej wykonywane w analizowanym okresie nie wykazywały przekroczeń wskaźników zanieczyszczeń poza okresem czerwiec-lipiec 2015 r., gdy miała miejsce awaria oczyszczalni związana z zaburzeniem pracy osadu czynnego w wyniku trafienia na oczyszczalnię nadmiernego ładunku zanieczyszczeń - awaria została usunięta i stan ścieków unormował się, co potwierdzają badania automonitoringowe zakładu. Inspektorat, w odniesieniu do ścieków z zakładowej oczyszczalni [...]SM, wskazał, iż wyniki badań wykonywanych w analizowanym okresie nie wykazywały przekroczeń wskaźników zanieczyszczeń (wystąpiły pojedyncze przekroczenia fosforu ogólnego, jednak w ocenie średniorocznej nie przekroczyły wartości dopuszczalnej). Ponadto, pismem z 18 października 2017 r., WIOŚ przekazał wyniki badań ścieków odprowadzanych z [...]SM oraz wody z cieku [...] (poniżej wylotu ścieków z [...]SM) wykonanych w związku z kontrolą interwencyjną dotyczącą awarii zakładowej oczyszczalni ścieków w [...]SM, która miała miejsce około [...] września 2017 r. Wskaźniki zanieczyszczeń badane przez WIOŚ tj. BZT5, CHZT, zawiesina, azot ogólny, fosfor ogólny, pH, obrazują ogólną jakość badanych ścieków lub wody i nie dają podstaw do stwierdzenia, iż zanieczyszczania odnotowane w gruncie (cynk, kadm, ołów, substancje ropopochodne) mają związek z odprowadzaniem ścieków do rzeki [...]. W piśmie z 5 października 2017 r. WIOŚ wyjaśnił, iż węglowodory ropopochodne w ściekach deszczowych odprowadzanych do cieku [...] zostały zbadane w ramach interwencji w dniu [...] października 2016 r. - wyniki badań nie wykazały przekroczeń tych substancji względem obowiązujących przepisów. RDOŚ przeanalizował dostarczone przez WIOŚ wyniki badań ścieków i wody w zakresie zanieczyszczeń metalami ciężkimi i substancjami ropopochodnymi. Raport z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].05.2008 r.) przedstawia wyniki oznaczeń cynku i ołowiu wywodzie powierzchniowej: poniżej wylotu ścieków z oczyszczalni miejskiej (0,086 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), poniżej wylotu ścieków z kolektora burzowego (0,021 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l) i poniżej wylotu ścieków z oczyszczalni [...]SM (0,02 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l). Raport z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].05.2008 r.) przedstawia wyniki oznaczeń cynku i ołowiu w ściekach z kolektora burzowego (0,029 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l). Raport z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].07.2009 r.) przedstawia wyniki oznaczeń cynku i ołowiu w wodzie powierzchniowej: poniżej wylotu ścieków z oczyszczalni miejskiej (<0,02 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), poniżej wylotu ścieków z kolektora burzowego (0,023 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), poniżej wylotu ścieków z oczyszczalni [...]SM (0,07 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), a także powyżej wylotu ścieków z oczyszczalni [...]SM (0,062 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l). Raport z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].07.2009 r.) przedstawia wyniki oznaczeń cynku i ołowiu w ściekach z kolektora burzowego (0,02 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l). Raport z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].06.2012 r.) przedstawia wyniki oznaczeń cynku i ołowiu w: ściekach - wylot z oczyszczalni miejskiej (0,61 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), ściekach - wylot z oczyszczalni [...]SM (0,86 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l), wody powierzchniowej poniżej wylotu ścieków (0,51 mg Zn/l, <0,007 mg Pb/l). Sprawozdanie z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].10.2016 r.) przedstawia wyniki oznaczeń węglowodorów ropopochodnych (indeks oleju mineralnego) w ściekach deszczowych u wylotu do cieku (<0,10 mg C12-C35/1). Sprawozdanie z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].10.2016 r.) przedstawia wyniki oznaczeń węglowodorów ropopochodnych (indeks oleju mineralnego) w ściekach deszczowych u wylotu do cieku (<0,10 mg C12-C35/1). Sprawozdanie z badań nr [...] (próbki pobrano w dn. [...].01.2017 r.) przedstawia wyniki oznaczeń węglowodorów ropopochodnych (indeks oleju mineralnego) w ściekach deszczowych u wylotu do cieku (<0,10 mg C12-C35/1). Minister Środowiska w załączniku nr 6 do rozporządzenia dnia 21 lipca 2016 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1187) określił wartości graniczne wskaźników jakości wód z grupy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne), odnoszące się do jednolitych części wód powierzchniowych wszystkich kategorii - wartość graniczna cynku oraz węglowodorów ropopochodnych - indeks oleju mineralnego właściwa dla I i II klasy jakości wód wynosi odpowiednio: cynk < 1 mg Zn/l; węglowodory ropopochodne - indeks oleju mineralnego < 0,2 mg C12-C35/1. RDOŚ w Białymstoku zauważył więc, że w badanych próbkach wody powierzchniowej ani też w badanych próbkach ścieków zawartość cynku i węglowodorów C12-C35 nie przekracza wskazanych wyżej norm jakości określonych dla wód powierzchniowych klasy I i II. Zawartość ołowiu w badanych próbach ścieków oczyszczonych i wody powierzchniowej wynosiła <0,007 mg Pb/l. Wartość tą można odnieść do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. z 2015 r. poz. 1989) - załącznik nr 2 (podstawowe wymagania chemiczne, jakim powinna odpowiadać woda) wskazującego, iż zawartość ołowiu w wodzie przeznaczonej do picia nie powinna przekraczać 0,01 mg Pb/l. W ocenie RDOŚ, dokumenty zebrane w niniejszej sprawie nie wskazują na istnienie związku pomiędzy odprowadzaniem ścieków z oczyszczalni miejskiej, ścieków z oczyszczalni zakładowej [...]SM i ścieków deszczowych z miasta M. do rzeki [...] a zanieczyszczeniem gleby kadmem, ołowiem, cynkiem i substancjami ropopochodnymi stwierdzonym w gruntach znajdujących się w jej sąsiedztwie. RDOŚ stwierdził również, że analiza przekazanego przez WIOŚ sprawozdania z badań wody podziemnej ze studni Państwa M. (Sprawozdanie z Badań Nr [...]) w odniesieniu do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych części wód podziemnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 85) wskazuje, iż badana woda z uwagi na zawartość kadmu (<0,005 mg/l) mieści się w I klasie jakości (wartość graniczna dla klasy I - 0,001 mg Cd/l) natomiast z uwagi na zawartość cynku (0,095 mg/l) i substancji ropopochodnych (<0,08 mg/l) kwalifikuje się do II klasy jakości (wartości graniczne dla klasy II - 0,05 mg Zn/l oraz dla substancji ropopochodnych 0,1 mg/l). Zarówno I jak i II klasa jakości oznacza wody dobrej jakości. Powyższe wskazuje, iż zanieczyszczenia stwierdzone przez WIOŚ w gruncie oddalonym o około 100 m od studni (leżącym w dolinie rzeki - należy przyjąć, iż przepływ wód gruntowych odbywa się zgodnie ze spadkiem terenu, tj. w stronę cieku) nie mają wpływu na jakość wody w studni. Niemniej RDOŚ wyjaśnił, iż ocena przydatności wody ze studni do spożycia nie leży w jego kompetencji. Kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi należy do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego. Biorąc powyższe pod uwagę, RDOŚ w B., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych stwierdził, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 1 ustawy szkodowej, dlatego też postępowanie należało umorzyć.

II.2. Odwołanie od decyzji RDOŚ z dnia [...] stycznia 2018 r. wnieśli T. i J. M.

II.3. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w B. z [...] stycznia 2018 r. Organ odwoławczy podzielił opinię organu I instancji i podniósł, że wyniki badań laboratoryjnych prób gleby pobranych w roku 2017 w odniesieniu do gruntów I grupy wskazują na zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, jednak nie wskazano konkretnie, który z parametrów określonych w rozporządzeniu został przekroczony i jaka jest jego wartość. Natomiast w odniesieniu do chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu i rtęci w badanych próbach gleby nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych zawartości. Wyniki badań prób gruntów należących do T. i J. M. wykonane w maju i lipcu 2015 r. nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych zawartości chromu, cynku, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci. Zdaniem GDOŚ, badania na zawartość metali ciężkich w glebie zostały objęte zakresem akredytacji, ale z uwagi na nieakredytowany pobór prób otrzymane wyniki nie spełniają wymogów określonych w art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego pobór prób wykonanych przez WIOŚ nie odpowiada metodyce wskazanej w ww. rozporządzeniu. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego badania wykonane przez WIOŚ nie dokumentują w sposób prawidłowy wystąpienia zanieczyszczenia na przedmiotowym terenie. GDOŚ podkreślił, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się obszerna dokumentacja przestawiająca wyniki badań laboratoryjnych w stosunku do ścieków odprowadzanych do rzeki [...] oraz wody w rzece. Jak wynika z powyższych badań zbadano między innymi ścieki deszczowe odprowadzane do cieku [...] pod względem występowania w nich metali ciężkich i substancji ropopochodnych. Badania ścieków nie wskazują na przekroczenie metali ciężkich oraz substancji ropopochodnych w stosunku do norm jakości określonych dla wód powierzchniowych klasy I i II. Zatem odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że dokumenty zgromadzone w aktach przedmiotowej sprawy nie wykazują na istnienie związku pomiędzy odprowadzaniem ścieków z oczyszczalni miejskiej, ścieków z oczyszczalni zakładowej [...] Spółdzielni Mleczarskiej i ścieków deszczowych z miasta M. do rzeki [...] a zanieczyszczeniem gleby kadmem, ołowiem, cynkiem i substancjami ropopochodnymi stwierdzonymi w gruntach znajdujących się w sąsiedztwie. Według GDOŚ, organ I instancji podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, gdyż materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Zgromadzony materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia przez organ I instancji, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. podjął wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie stron postępowania do władzy publicznej. GDOŚ podobnie jak organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisów ustawy szkodowej.

III.1. Ze wskazaną wyżej decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie zgodzili się T. M. i J. M., którzy wnieśli skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego poprzez zaniechanie przeprowadzania miarodajnych i rzetelnych badań przez specjalistyczne ośrodki badawcze posiadające stosowne akredytacje umożliwiające ich przeprowadzenie, co spowodowało oparcie rozstrzygnięcia w oparciu nie o całokształt sprawy lecz jego fragmentaryczne elementy;

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy pomimo wiedzy, że zakres akredytacji laboratorium WIOŚ w B. nie obejmuje metody poboru gleby ani metody oznaczenia ropopochodnych w glebie;

- naruszenie art. 61 k.p.a., art. 77 k.p.a., oraz art. 138 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji rozpatrzenia sprawy skarżących w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, co spowodowało utrzymanie w mocy zaskarżone) decyzji, w sytuacji gdy narusza ona prawo;

- naruszenie art. 15 ustawy szkodowej poprzez jego niezastosowanie i niezobowiązanie podmiotów korzystających ze środowiska tj. Spółdzielni Mleczarskiej w M. i Oczyszczalni Ścieków w M. do przeprowadzenia adekwatnych działań zapobiegawczych i naprawczych mających na celu skuteczne rozwiązanie problemu środowiskowego w cieku [...], w sytuacji gdy badania wody w tym cieku wykazały przekroczenie wskaźników zanieczyszczeń.

Zdaniem skarżących, niewątpliwie wyniki badań przeprowadzone w dniu [...] września 2017 r. przez WIOŚ wykazały przekroczenie norm w cieku [...]. Organ odwoławczy II Instancji w pełni zaaprobował stan rzecz w którym organ I instancji poprzestał na ustnych zapewnieniach przedstawicieli [...] Spółdzielni Mleczarskiej w przedmiocie napowietrzania zdawanych ścieków. Organ II instancji poza gołosłownym zapewnieniem przedstawicieli Spółdzielni Mleczarskiej w M. nie powołał się na badania, które potwierdzałyby, iż parametry wody w cieku [...] uzasadniają umorzenie postępowania. Skarżący podnieśli również, że od kilku lat domagają się ochrony prawnej przed działaniem miejscowych podmiotów, których działalność zanieczyszcza środowisko w którym położone są nieruchomości stanowiące ich własność. To na organie I i II instancji spoczywał obowiązek zebrania dowodów na potwierdzenie określonych faktów. Twierdzenie przedstawicieli Spółdzielni Mleczarskiej w M. powinno mieć odzwierciedlenie w wynikach badań. Ich brak powoduje, że organy nie określiły z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego (miarodajny wskaźnik zanieczyszczeń), a następnie ich nie przeprowadziły. W pisemnym Uzasadnieniu organ II instancji nie wskazał, które z parametrów określonych w rozporządzeniu zostały przekroczone i jaka jest jego wartość. Ich zdaniem, nieustalenie wartości przekroczonych parametrów powoduje, że organy dopuściły się dowolności, w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji. Poczynione ustalenia faktyczne nie miały oparcia w kompletnym materiale dowodowym. Powoływanie się przez organ na badania przeprowadzone na gruncie skarżących przeprowadzone w maju i lipcu 2015 r. jest niedopuszczalne w sytuacji w której ścieki zanieczyszczenia są zrzucane stale i stan taki trwa nadal w 2018 roku. Skarżący wskazali też, że organy odstąpiły od zbadania wpływu awarii oczyszczalni na sam ciek i glebę znajdującą się w jego bezpośrednim i pośrednim położeniu. Nadto zaniechano ustalenia czy temperatura ścieków oczyszczanych przez Spółdzielnię Mleczarską metodą osadu czynnego jest optymalna. Ponadto gmina M. obecnie nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków deszczowych do cieku. Według nich organ odwoławczy mógł zlecić wykonanie akredytowanego poboru na etapie postępowania odwoławczego. Nie jest też, tak, że na terenie województwa podlaskiego brak jest specjalistycznych podmiotów, które umożliwiały by przeprowadzenie badań zgodnie z wymogami Polskiego Centrum Akredytacji. Zlecenie tej czynności wyspecjalizowanej państwowej jednostce naukowej lub dla podmiotu prywatnego nie wpłynęłoby na przewlekłość postępowania.

III.2. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem orzekające w sprawie organy dopuściły się, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania regulujących zasady zbierania i oceny materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 12 i art. 147a p.o.ś.).

IV.2. Sprawa niniejsza dotyczy ewentualnych szkód w środowisku (w tym na działkach skarżących oraz rzece [...]), jakie mogły powstać na skutek korzystania ze środowiska m. in. przez [...] Spółdzielnię Mleczarską oraz Miasto M. (tj. komunalne oczyszczalnie ścieków). Przypomnieć należy, że obowiązek naprawienia szkód w środowisku jest jednym z obowiązków przewidzianych wprost w Konstytucji RP (art. 86) oraz Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (art. 192 ust. 2). Z obowiązkiem tym, spoczywającym przede wszystkim na sprawcy szkody, skorelowany jest art. 74 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. Przypomnienie tych ogólnych zasad ustrojowych było konieczne w realiach niniejszej sprawy, albowiem orzekające organy w istocie przerzuciły obowiązek zebrania dowodów na okoliczność szkody w środowisku na podmioty zawiadamiające. Takie podejście GDOŚ i RDOŚ w B. nie tylko, że pozostaje w sprzeczności z przywołanymi wyżej normami ustrojowymi, ale narusza również zasadę oficjalności i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.). Ustawa szkodowa nie wprowadza tutaj odstęp od zasad kodeksowych regulujących zasady gromadzenia materiału dowodowego (por. np. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2013 r., II OSK 848/12, CBOSA). Przepisem takim nie jest w szczególności powołany przez GDOŚ art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. Zgodnie z tym przepisem, zgłoszenie powinno, w miarę możliwości, zawierać dokumentację potwierdzającą wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku i wskazanie odpowiedzialnego podmiotu korzystającego ze środowiska, a w przypadku zgłoszenia dotyczącego szkody w powierzchni ziemi - nazwy substancji powodujących ryzyko oraz wyniki badań zanieczyszczenia gleby i ziemi tymi substancjami, wykonanych przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Przepis ten nie modyfikuje obowiązków organu prowadzącego postępowanie w sprawie szkody w środowisku. Przepis ten skierowany jest do zgłaszających, przy czym zawarty w nim obowiązek dotyczy tylko sytuacji, gdy zgłaszający jest w posiadaniu określonych w tym przepisie dokumentów (zwrot: "w miarę możliwości"). Nieprzedłożenie przez zgłaszającego wspomnianych dokumentów nie zwalnia jednak organów od zbadania, czy szkoda w środowisku rzeczywiście miała miejsce. Obowiązek ten aktualizuje się zwłaszcza w sytuacji, gdy szkoda został uprawdopodobniona przez zgłaszającego (por. np. wyrok NSA z 9 listopada 2016 r., II OSK 167/15, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy wystąpienie szkody w środowisku uznać należy za wysoce uprawdopodobnione. Po pierwsze, wynika to już z samego faktu zgłoszenia szkody przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, czyli organ wyspecjalizowany w ochronie środowiska (zob. m. in. art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - Dz. U. z 2018 r. poz. 1471). Zasada zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a.) nakazuje, aby tego rodzaju zgłoszenie zostało szczególnie wnikliwie zweryfikowane w postępowaniu wyjaśniającym. Po drugie, z części przedłożonych przez WIOŚ badań wynika, w pobranych próbkach stwierdzono jednak przekroczenie zawartości dopuszczalnych poziomów określonych substancji (badania te zostały szczegółowo powołane w części opisowej uzasadnienia). Po trzecie, należy odwołać się do przedłożonego przez skarżących pisma RDOŚ w B. z 31 marca 2009 r. ([...]). Z pisma tego, skierowanego do J. M., wynika, że w 2008 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie szkody w środowisku, albowiem [...] Spółdzielnia Mleczarska oraz Gmina M. zobowiązały się do przeprowadzenia działań zapobiegawczych i naprawczych. Zatem już wówczas istniał realny i poważny problem szkody w środowisku związany z tymi samymi źródłami zanieczyszczeń. W świetle tych okoliczności i dowodów, a także stwierdzonych w trakcie postępowania awarii oczyszczalni ścieków wpływających na zwiększenie emisji szkodliwych substancji, obowiązkiem organów było szczególnie wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego celem poczynienia jednoznacznych ustaleń, czy szkoda w środowisku rzeczywiście miała miejsce. Organy nie mogły przy tym czynić ustaleń w oparciu o badania przeprowadzone przez laboratoria nie mające odpowiednich akredytacji lub badania poczynione z naruszeniem zasad poboru próbek. Należy z całą mocą podkreślić, że obowiązek czynienia ustaleń w oparciu o badania wykonane przez akredytowane podmioty dotyczy również organów ochrony środowiska rozstrzygających daną sprawę, a nie odnosi się wyłącznie do podmiotów korzystających ze środowiska. Wynika to w szczególności z art. 12 w zw. z art. 147a p.o.ś. (por. np. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II OSK 1820/15, CBOSA). Ponadto, na gruncie spraw dotyczących naprawnienia szkody w środowisku obowiązek ten potwierdza pośrednio odesłanie zawarte w powołanym wyżej art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. Reasumując, jeżeli szkoda w środowisku jest uprawdopodobniono, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to obowiązkiem organów było zlecenie wykonania odpowiednich badań akredytowanym podmiotom w trybie art. 84 k.p.a. Raz jeszcze należy podkreślić, że wykonane przez WIOŚ badania w części wykazały przekroczenia dopuszczalnych poziomów szkodliwych substancji i obowiązkiem organów było zweryfikowanie tych badań za pomocą ekspertyz przeprowadzonych przez akredytowane laboratoria. Uzupełniająco trzeba podkreślić, że dla oceny, czy wystąpiła szkoda w środowisku, nie ma decydującego znaczenia, że badania wykonywane w ramach tzw. automonitoringu przez okoliczne oczyszczalnie ścieków, poza okresami awarii, co do zasady nie wykazywały przekroczeń limitów określonych w stosownych pozwoleniach emisyjnych. Szkoda w środowisku może być bowiem wynikiem również działań legalnych, w tym emisji mieszczących się w granicach określonych w danych pozwoleniach, zwłaszcza jeżeli zanieczyszczanie środowiska jest procesem wieloletnim.

IV.3. Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił również decyzję organu I instancji, mając na uwadze, że w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego w istotnej części. Ponadto, w razie uznania przez organ, że zachodzą podstawy do nałożenia na podmioty korzystające ze środowiska określonych obowiązków (czego Sąd w obecnym postępowaniu nie może przesądzać), podmioty te winny mieć zagwarantowane prawo do rozstrzygnięcia o zakresie tych obowiązków w dwóch instancjach (art. 15 k.p.a.).

IV.4. Rozpoznając sprawę ponownie RDOŚ w B. będzie miał na uwadze wskazane wyżej oceny prawne i wskazania, co do dalszego postępowania.

IV.5. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.

IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.