Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 587/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2, § 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi M spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określanego dalej jako: Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania Spółce M z o.o. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR złożony został przez M Sp. z o. o. wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. W przedmiotowym wniosku Spółka wskazała, iż ubiega się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 48,50 ha.

Kierownik BP ARiMR złożony wniosek poddał kontroli administracyjnej zgodnie z art. 10 ust. 1 - 2, art. 11 ust. 1-5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 65/2011).

Powyższą kontrolę administracyjną przeprowadzono w oparciu o przepisy § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. – określanego dalej jako rozporządzenie ONW).

W ramach wskazanej powyżej kontroli administracyjnej Kierownik BP ARiMR ustalił, iż działki ewidencyjne usytuowane w województwie [...] o łącznej powierzchni 49,70 ha zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 przez Spółkę M były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez "B" sp. z o.o.

W związku z podjętymi wątpliwościami dotyczącymi zasad funkcjonowania Spółki, Kierownik BP ARiMR w dniu 1 czerwca 2015 r. wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia: aktów notarialnych, umów dzierżaw, umów użyczenia lub innych dokumentów, na podstawie których użytkowane są przez Spółkę grunty zgłoszone do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r., dowodów zakupu nawozów, środków ochrony roślin, paliwa oraz nasion przez Spółkę, które wykorzystywane były do produkcji roślinnej prowadzonej w 2014 r. na gruntach zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r., a także dowodów sprzedaży przez Spółkę plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r.

W dniu 3 czerwca 2015 r. Spółka złożyła w Biurze Powiatowym korektę wniosku wraz z umową dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. zawartą pomiędzy spółką B (wydzierżawiający), a spółką M (dzierżawca), fakturę VAT nr [...] dotyczącą działalności wspomagającej produkcję roślinną koszenie łąk, przewracanie siana, zbiór.

W dniu 7 stycznia 2016 r. Kierownik BP ARiMR wystosował do Spółki M kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących powodów oraz celu powstania pięciu spółek (Spółki "M" sp. z o.o., Spółki "J" sp. z o.o., Spółki "N" sp. z o.o., Spółki "M" sp. z o.o. Spółki "K" sp. z o.o.) w miejsce dotychczasowej jednej, jak również do przedłożenia za rok 2014 faktury wystawionej przez "B" sp. z o.o. zgodnie z umową dzierżawy gruntów z [...] maja 2012 r. oraz dokumentów potwierdzających zapłatę za tą fakturę, przedłożenia dowodu zapłaty za fakturę nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., podanie informacji ile razy w 2014 r. dokonano koszenia łąk na zadeklarowanych do płatności działkach ewidencyjnych wraz z fakturami oraz dowodami przelewów za te faktury, przedłożenia dowodów sprzedaży przez Spółkę M plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r. lub złożenia oświadczenia w jaki sposób Spółka M zagospodarowywała uzyskane plony (siano).

W odpowiedzi strona (D.W. prokurent Spółki M) wyjaśniła, że każda z wymienionych spółek jest odrębnym podmiotem gospodarczym działającym w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto wskazała, że każda z wymienionych spółek prowadzi odrębną działalność gospodarczą od wielu lat, która m.in. jest oparta na produkcji zwierzęcej - chowie i hodowli indyków, prowadzeniu podstawowej produkcji rolnej oraz wykonywaniu innych działalności określonych umowami spółek. Dodatkowo podkreśliła, że Spółki dysponują dużym potencjałem wytwórczym, a sugerowana przez ARiMR konsolidacja w jedną spółkę z o. o, jest trudna pod kątem prawidłowej gospodarki i ekonomii na tym etapie realizacji zadań programowych poszczególnych spółek. Zdaniem D.W. w aktualnej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej bardziej wskazana jest uzasadniona dywersyfikacja. Wraz z ww. wyjaśnieniami D.W. złożyła kopie faktury VAT nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. wystawioną przez B sp. z o.o., Spółce M za dzierżawę nieruchomości, potwierdzenie opłaty za ww. fakturę, fakturę VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawiona Spółce M przez M.K. za usługę koszenia łąk, przewracania siana i wałowanie (zbiór), potwierdzenie opłaty za ww. fakturę.

W świetle przedłożonej dokumentacji Kierownik BP ARiMR dokonał oceny czy w momencie zawiązania Spółki M, której udziałowcami są A.W. i J.W., a dodatkowo M.W. był prezesem zarządu, a D.W. prokurentem Spółki, spełniała warunki przyznania płatności ONW określone w § 2 i § 3 rozporządzenia ONW.

W rezultacie analizy przedłożonych dokumentów Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż udziałowcami Spółki B jest Spółka W oraz D.W.. Dodatkowo D.W. i A.W. są prokurentami Spółki B. Zgodnie z danymi z KRS Spółka W jest własnością D.W., a jej prezesem jest M.W.. Udziałowcy Spółki B powołują 5 spółek, w tym Spółkę M, których siedziba jest tożsama z siedzibą Spółki B. Utworzone 5 spółek dzierżawią grunty od Spółki B każda na ok. 50 ha (Spółka M 66,17 ha), a udziałowcami, prezesem i prokurentem tejże Spółki są osoby zarządzające spółką B. W utworzonych Spółkach Prezesem jest M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie D.W., a wspólnikami A.W. i J.W., co jest równoznaczne z nieograniczoną decyzyjnością tychże osób.

Z dostarczonych przez stronę dokumentów wynika, że na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2012 r. podpisanej przez wydzierżawiającego w osobie D.W. (żona M.W.) jako Prezesa Zarządu oraz przez dzierżawcę w osobie M.W. jako Prezesa Spółki M grunty zgłoszone do powyższych dopłat są wydzierżawione przez Spółkę B dla Spółki M na okres 10 lat. Spółka M z tytułu ww. dzierżawy płaci roczny czynsz dzierżawny w wysokości 50 zł za każdy 1 ha. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że Spółka M nie posiada zaplecza maszynowego do upraw polowych, wszelkie prace polowe są wykonywane przez firmę zewnętrzną, co potwierdza dostarczona faktura VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawiona przez M.K., która wykonała usługę koszenia, przewracania i wałowania trwałych użytków zielonych dla Spółki M.

W konsekwencji ustalonych powyżej faktów Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż utworzenie 5 spółek, w tym Spółki M przez M.W. i D.W., jak również inne osoby powiązane rodzinnie, jest działaniem obchodzącym prawo, gdyż dzielenie posiadanego areału przez ww. osoby na mniejsze gospodarstwa nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności. Dodatkowo Kierownik BP ARiMR wskazał, iż utworzone Spółki łącznie posiadają występując o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego 273,23 ha, płatności ONW 273,23 ha (w tym strefa górska - 147,14 ha, strefa nizinna I - 126,09 ha) oraz płatności rolnośrodowiskowych pakiet 2 Rolnictwo Ekologiczne wariant uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) — 126,09 ha. W przypadku płatności do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania - zwana dalej jako płatność ONW, ubiegając się jako jeden podmiot kwota płatności wyniosłaby 33.422,56 zł. Natomiast tworząc kilka spółek łączna płatność, o którą wystąpiły wyniosłaby 67.306,69 zł.

Dzielenie spółek na mniejsze gospodarstwa jest niezgodne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995 r. – określanego dalej jako rozporządzenie nr 2988/95), który stanowi, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Działanie to wyczerpało także przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, na mocy którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Kierownik BP ARiMR wskazał dodatkowo, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1166/2008), według którego "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

W dalszej kolejności Kierownik BP ARiMR wskazał na przepisy § 2 i § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW.

Na podstawie ww. przepisów Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż w § 2 rozporządzenia ONW określono, że płatność przysługuje rolnikowi zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, - określanego dalej jako rozporządzenie nr 73/2009), który oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast gospodarstwo zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Na podstawie w/w przepisów Kierownik BP ARiMR wskazał, że celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Istotą płatności obszarowych jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do ustawy z dnia 23 kwietnia

1964 r. Kodeks cywilny (obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm. – określana dalej jako k.c.), regulującej instytucję posiadania. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Zatem samo istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu. Wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się, co prawda, tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze, niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Uznając, że Spółka M została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności, Kierownik BP ARiMR wydaną w dniu [...] stycznia 2016 r. decyzją nr [...] odmówił przyznania temu podmiotowi pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła - Spółka M, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając w nim ww. decyzji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej przez organ I instancji decyzji, poprzez:

1) przyjęcie, że stworzone zostały sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, a nadto, że składając wniosek o przyznanie płatności odwołujący się nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym,

2) pominięcie faktu, że działalność wnioskodawcy nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę,

3) przyjęcie, że składając wniosek o przyznanie płatności odwołująca się nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym albowiem Spółka M efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydują poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace połowę, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie i czy je sprzedać lub jak wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie,

4) przyjęcie, że przedmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują ani braku posiadania przez odwołującego się deklarowanych do płatności gruntów, ani stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania tej płatności co potwierdza ponadto fakt, że Spółka M efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydują poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Nadto zarzucono naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania wpływające na treść wydanej decyzji, w tym:

1) art. 80 k.p.a. - poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego przejawiającą się w dokonaniu ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu wyłącznie o dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli oraz innych rejestrach,

2) art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. - poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, nie wyjaśnienie w przekonywujący, staranny i wyczerpujący sposób dlaczego za niewiarygodne organ administracyjny uznał przedstawione przez Spółkę dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie objętej odwołaniem decyzji i wydanie decyzji przyznającej Spółce jednolitą płatność obszarową, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2016, poz. 23) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), § 2 i § 3 rozporządzenia ONW, art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 – określanej dalej jako ustawa PROW), art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, po rozpatrzeniu odwołania Spółki M, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor OR ARiMR, po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie uznał, że postępowanie organu I instancji było prawidłowe. Przywołał treść art. 21 ustawy PROW, § 2 i § 3 rozporządzenia ONW, art. 11 rozporządzenia nr 65/2011, a następnie stwierdził, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych na których jest prowadzona działalność rolnicza, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha. Wskazany w/w § 2 rozporządzenia ONW rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast za działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Organ powołał również definicję gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009 oznaczającą wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Natomiast w art. 2 lit. a rozporządzenia parlamentu nr 1166/2008 określono, że gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Dodatkowo wskazał, że w załączniku II do rozporządzenia nr 1200/2009 wyodrębniono kategorie gospodarstw tj. osoba fizyczna, która jest wyłącznym użytkownikiem, w przypadku gdy gospodarstwo jest niezależne, jedna lub więcej osób fizycznych będących partnerami, w przypadku gdy gospodarstwo jest gospodarstwem grupowym (co odpowiada pojęciu współposiadaczy gospodarstwa rolnego), osoba prawna.

Dyrektor OR ARiMR na podstawie wskazanych powyżej przepisów prawa z wykorzystaniem przedłożonych przez stronę dokumentów ustalił, iż Spółka M została zawiązana w dniu [...] listopada 2010r., jej wspólnikami zostali A.W. i J.W., Prezesem został M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie D.W.. Następnie, Spółka M w dniu [...] maja 2012 r. wydzierżawiła od Spółki B 20 działek rolnych o powierzchni 66,17 ha położonych w woj. [...]. Ww. umowę podpisali w imieniu Spółki M Prezes M.W., a w imieniu Spółki B D.W.. Przedmiotowe grunty o powierzchni 48,50 ha Spółka M zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 m.in. do płatności ONW jako trwałe użytki zielone TUZ.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR Spółka M nie była rolnikiem ani gospodarstwem, które uprawniałoby do przyznania płatności na podstawie wskazanych powyżej przepisów w oparciu o zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 gruntów rolnych.

Ponadto z oświadczeń Spółki M złożonych w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że Spółka M nie posiadała żadnego zaplecza maszynowego do prowadzenia działalności rolniczej, a zabiegi agrotechniczne są zlecane podmiotom zewnętrznym, nie posiada żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. D.W. prokurent Spółki M wskazała, że każda z wymienionych spółek jest odrębnym podmiotem gospodarczym działającym w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto zaznaczyła, że każda z wymienionych spółek prowadzi odrębną działalność gospodarczą od wielu lat, która m.in. jest oparta na produkcji zwierzęcej - chowie i hodowli indyków, prowadzeniu podstawowej produkcji rolnej oraz wykonywaniu innych działalności określonych umowami spółek. Dodatkowo podkreśliła, że Spółki dysponują dużym potencjałem wytwórczym, a sugerowana przez ARiMR konsolidacja w jedną Spółkę z o.o. jest trudna pod kątem prawidłowej gospodarki i ekonomii na tym etapie realizacji zadań programowych poszczególnych spółek. Zdaniem D.W. w aktualnej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej bardziej wskazana jest uzasadniona dywersyfikacja.

Zdaniem organu odwoławczego złożone wyjaśnienia strony potwierdzają jedynie fakt, iż Spółka M prowadziła działalność rolniczą związaną z chowem i hodowlą indyków. Natomiast powstanie Spółki M oraz pozostałych spółek związane było z sytuacją gospodarczą i ekonomiczną i zasadne było utworzenie mniejszych podmiotów, a konsolidacja ww. spółek w jedną byłaby trudna pod kątem prawidłowych zadań programowych spółek ze względów ekonomii. Jednocześnie strona nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających powyższe twierdzenia.

W świetle złożonych wyjaśnień jednoznacznie wynikało, że Spółka M nie wypełnia ww. norm prawnych świadczących o uznaniu jej za rolnika, który na własnych gruntach prowadzi działalność rolniczą czyli jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014.

Dyrektor OR ARiMR w związku z powyższym ustaleniem potwierdził zatem rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR oparte na założeniu, że Spółka M stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności ONW, o czym świadczyć mają następujące okoliczności:

1) prawowitym właścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych przez Spółkę M we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 jest Spółka B, która deklarowała do płatności w latach 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 powierzchnie odpowiednio 272,33 ha, 270,94 ha, 270,92 ha, 266,99 ha, 266,99 ha, 265,88 ha, 261,83 ha, 259,90 ha położone w woj. [...] oraz woj. [...]. Wspólnikami ww. Spółki są D.W. i W sp. z o.o., a Prezesem jest M.W.. Natomiast prokurentami są D.W. i A.W.,

2) w dniu [...] listopada 2010 r. zawiązanych zostaje 5 spółek z o.o. tj. N, M, M, J, K, w których wspólnikami są odpowiednio D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.; Zarząd wyszczególnionych spółek tworzą Prezes M.W. i D.W. - jako pełnomocnik i prokurent. Spółka M w dniu [...] maja 2012 r. wydzierżawia od Spółki B grunty rolne położone w woj. [...] o powierzchni 66,17 ha,

3) utworzone Spółki powiązane są ze sobą osobowo jak i rodzinnie przez D.W. i M.W., których decyzyjność jest z kolei nieograniczona; Prezes, pełnomocnik i prokurent – D.W. i M.W. m.in. w Spółce M podejmowali zamiennie decyzje dotyczące spółek, w roku 2013 zlecali wykonanie usług na zadeklarowanych gruntach Spółce B czyli samym sobie (vide: prezes i prokurent Spółki B); Spółka B reprezentowana przez prokurenta D.W., dzierżawiła grunty Spółce M reprezentowanej przez M.W.; D.W. podpisywała faktury w imieniu Spółki M za czynności wykonane przez Spółkę B, a w roku 2014 wystawiali i podpisywali faktury w imieniu Spółki B i Spółki M.

4) ww. podmioty posiadają ten sam adres siedziby, tj. [...].

W ocenie organu odwoławczego, w związku z podziałem Spółki B na mniejsze 5 spółek, doszło do ominięcia regulacji prawnych:

– stosowanych od roku 2013 wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym Komisji Europejskiej (UE) Nr 964/2013 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 (Dz. Urz. UE L 268, str. 5) dyscypliny finansowej. Wprowadzenie dyscypliny finansowej wynika z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009. Przepis ten stanowi, że kwoty przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z rynkiem i płatności bezpośrednich w ramach WPR muszą mieścić się w rocznych pułapach określonych w decyzji 2002/929/WE przedstawicieli rządów państw członkowskich. W przypadku, gdy prognozy dotyczące finansowania wyżej wymienionych środków przewidzianych na dany rok budżetowy wskazują, że przekroczony zostanie pułap roczny należy określić współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 73/2009. W związku z ww. art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,301951 %,

– stosowanych od roku 2012 w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w art. 7 rozporządzenia nr 73/2009, na mocy których wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza 5.000 euro objęte są modulacją podstawową wynoszącą 10%.

W niniejszym przypadku, zdaniem Dyrektora OR ARiMR, doszło także do ominięcia regulacji prawnych określonych w § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW. Ponadto, w przypadku podziału gospodarstwa na mniejsze nie będzie miał zastosowania art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011.

Organ podkreślił dalej, iż sztuczny podział gospodarstwa mający powiązanie z niniejszą sprawą został udowodniony w przypadku grupy producentów rolnych I sp. z o.o. i B sp. z o.o.

Grupa producentów rolnych I została utworzona przez osoby fizyczne, jak i prawne tj.: M.W., L.W., Spółkę S, Spółkę M i Spółkę N. Grupa producentów rolnych B została utworzona przez osoby fizyczne jak i prawne tj.: D.W., A.W., M.W., M.W. oraz Spółkę B (prezesem Spółki jak i prokurentem są M.W. i D.W.).

W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie ww. grup producentów rolnych ustalono m.in. iż Spółka M nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z bezpośrednią obsługą kurników, w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników. Stwierdzono refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na Spółkę M. Tym samym ustalono brak samodzielnego funkcjonowania m.in. tejże Spółki. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego grupie producentów rolnych I sp. z o.o. i B sp. z o.o. odmówiono przyznania środków z tytułu pomocy finansowej (decyzja ostateczna Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r.) w związku z faktem ustalenia, że Spółki N, S, K, J i M powstały z rozdzielenia potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, w celu stworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych (nowy B sp. z o.o., IN sp. z o.o., I sp. z o.o.), czyli stworzenia sztucznych warunków do otrzymania pomocy.

Podkreślono dalej, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Na podstawie ustalonych faktów organ stwierdził, iż cel działania Spółki M, jak i pozostałych spółek nie spełnia ww. warunków, gdyż Spółka nie prowadziła działalności rolniczej na gruntach dzierżawionych od Spółki B. Ponadto powyższe ustalenia potwierdził prokurent Spółki M D.W. oświadczając, że powstanie 5 spółek wynikało ze względów ekonomicznych i statutowych spółek, a konsolidacja w jedną Spółkę jest trudna ze względu na prawidłową gospodarkę wynikających z realizacji zadań programowych poszczególnych spółek.

Tym samym Spółka M i pozostałe Spółki powstały ze względu na sytuację gospodarczą i ekonomiczną związaną z chowem i hodowlą indyków, a nie z celem jaki związany jest z systemem pomocy w ramach przedmiotowych płatności.

W ocenie organu przedstawienie samej umowy dzierżawy gruntów nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały wymogi uprawniające do przyznania płatności ONW. Ponadto przedstawiona przez stronę faktura VAT nr [...] wystawiona przez M.K. dla Spółki M z tytułu koszenia łąk, przewracania siana i wałowania (zbioru) nie jest dowodem w ocenie organu wiarygodnym. Dyrektor OR ARiMR wskazał, że przedmiotowa faktura wystawiona została za wykonanie koszenia, przewracania i zbioru na łąkach. Natomiast brak jakiegokolwiek dowodu poniesionych kosztów związanych z transportem sprzętu rolniczego z miejscowości [...] znajdującej się w [...] do Gminy w woj. [...], gdzie odległość między tymi miejscowościami wynosi ok. 320 km.

Ponadto M.K. składając zeznania w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczyła, że w roku 2013 wykonywała usługi rolnicze dla spółek K i J, a w rzeczywistości jedynie dla Spółki K zgodnie z dowodami księgowymi z dnia [...] maja 2013 r. Dodatkowo nie wiedziała kto zlecił wykonywanie prac, w jakim terminie i ile czasu trwały, na jakiej powierzchni, jakim sprzętem. Dodatkowo ww. faktura przeczy oświadczeniom strony składanym w toku prowadzonych postępowań administracyjnych w roku 2013 i 2014, w którym wskazano, że Spółki powstały ze względów ekonomicznych. W świetle badania ekonomicznego aspektu funkcjonowania Spółki M organ podkreślił, że działki deklarowane do płatności na rok 2014 przez ww. Spółkę to grunty oddalone w znacznej odległości od aktualnej siedziby ww. Spółki. W takiej sytuacji zasadnym byłoby zoptymalizowanie w zarządzaniu w zakresie działań agrotechnicznych na gruntach Spółki pod względem ich położenia geograficznego. Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prace wykonywane na działkach Spółki prowadzone były wbrew ekonomicznej logice. Organ zauważył, że usługi rolnicze na działkach ewidencyjnych wykonywała M.K. mająca swoją siedzibę w województwie [...] a więc w znacznej odległości od terenu, na którym leżą działki deklarowane do płatności przez Spółkę M (te znajdują się w województwie [...]). Opisana okoliczność pozwoliła organowi odwoławczemu stwierdzić, iż zabiegi agrotechniczne prowadzone na gruntach rolnych deklarowanych do płatności przez Spółkę M wykonywane były w sposób narażający Spółkę na ponoszenie wysokich kosztów (chociażby transportu sprzętu rolniczego po kilkaset km pomiędzy poszczególnymi województwami mając na względzie siedziby podmiotów wykonujących prace i miejsc, w których prace były wykonywane), a tym samym aspekt ekonomiczny powstania Spółki M należy uznać za chybiony.

Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż jedynym celem tworzenia Spółki M i pozostałych spółek były korzyści finansowe wynikające z ominięcia progów powierzchniowych i degresywnych kwot pomocy ustanowionych w przepisach prawa krajowego jak i wspólnotowego (art. 7 rozporządzenia nr 73/2009, § 3 ust 3 rozporządzenia ONW i art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011). Powołano się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym zwraca się uwagę, iż "prowadzenie działalności rolniczej w formie Spółki cywilnej nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. W pewnych sytuacjach za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych im zgłaszanie przez te nowe podmioty ("zawiązane" Spółki cywilne) wniosków o wsparcie (płatności). Jednocześnie zarówno Kierownik BP ARiMR, jak również Dyrektor OR ARiMR nie kwestionują powołania spółek w celu osiągnięcia większych zdolności kredytowych, jak i inwestycyjnych. "Multiplikowanie" spółek w niniejszym przypadku nie stanowi uzasadnionych okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, co zostało udowodnione w niniejszej sprawie w oparciu o wskazane powyżej przepisy prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia.

Organ uznał, iż niniejszej sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta, albowiem udowodniono łączne występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, iż działania Spółki oraz pozostałych spółek były prowadzone na własny rachunek, stanowiły odrębne podmioty wykonujące działalność gospodarczą na swoich gruntach.

Dyrektor OR ARiMR w świetle powyżej ustalonego stanu faktycznego stwierdził, iż Spółka M nie spełniła wskazanych powyżej definicji rolnika, gospodarstwa rolnego oraz nie prowadziła działalności rolniczej. Ustalenia w powyższym zakresie skutkują zastosowaniem art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowiącego, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, co przekłada się na zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne w celami danego systemu wsparcia.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów sformułowanych w rozpoznawanym odwołaniu, uznając je za całkowicie chybione.

Wskazał, że przedstawione przez stronę dowody, a wskazane w odwołaniu, tj. umowa dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. zawarta pomiędzy spółką B a spółką M, faktura VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. na kwotę 26.373,60 zł, wystawioną przez M.K. dla Spółki M za koszenie łąk, przewracanie siana i zbiór, faktura VAT nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. dotycząca dzierżawy nieruchomości rolnej wg umowy z dnia [...] maja 2012 r., potwierdzenia opłacenia w/w faktur oraz oświadczenia strony z dnia [...] stycznia 2016 r., nie stanowią przeciwdowodów obalających ustalenia organów w sprawie stwierdzenia, że Spółka M została utworzona w celu stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy. Ponadto w/w oświadczeniu strona potwierdza jedynie fakt, iż Spółka M prowadzi działalność rolniczą związaną z chowem i hodowlą indyków. Natomiast powstanie Spółki M oraz pozostałych spółek związane było z sytuacją gospodarczą i ekonomiczną i zasadne było utworzenie mniejszych podmiotów. A konsolidacja w/w spółek w jedną byłaby trudna po kątem prawidłowych zadań programowych spółek ze względów ekonomii. Jednakże nie wskazano jakichkolwiek korzyści ekonomicznych, które miałby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, nie mających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych innym podmiotom. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, można jednoznacznie stwierdzić, że sens ekonomiczny powstania kilku spółek, w tym Spółki M był fakt wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów i zawierał się wyłącznie po to, aby zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. Potwierdzeniem powyższej tezy jest fakt, iż rok 2014 był ostatnim rokiem, w którym Spółka M składała wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Wobec powyższego, korzyści ekonomiczne związane z gruntami rolnymi organ uznał za całkowicie nieuzasadnione. Natomiast przedłożona przez stronę faktura VAT nr [...] i oświadczenie z dnia [...] stycznia 2016 r., w ocenie organu nie stanowią potwierdzenia, co zostało opisane w uzasadnieniu niniejszej decyzji, że Spółka M spełnia warunki do przyznania płatności.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, że pominięto fakt, iż działalność Spółki M nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez ustawodawcę organ uznał za zupełnie chybiony. Podkreślił, że organy ARIMR nie kwestionowały prowadzenia przez Spółkę M działalności w zakresie chowu i hodowli indyków. Jednakże niniejsze postępowanie dotyczy stworzenia sztucznych warunków poprzez rozdzielenie potencjału w zakresie posiadanych gruntów Spółki B na 5 spółek, w tym Spółki M. Organ wskazał, że systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Natomiast Spółka M nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecała bowiem prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.

Również kolejny zarzut wskazany w odwołaniu, że Spółka M nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem Spółka M efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować, organ odwoławczy uznał za chybiony. Podkreślono, że organ administracyjny oparł się na całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a dostarczonej przez stronę. Dyrektor OR ARiMR zauważył, że niniejszym postępowaniu organ nie badał posiadania gruntów. Główną przyczyną odmowy przyznania płatności był fakt utworzenia Spółki M oraz pozostałych spółek w celu stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie poddziału między nimi gruntów zgłaszanych do płatności aby zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność. Organ nie zgodził się również z pełnomocnikiem, że Spółka M efektywnie, rzeczywiście korzystała z deklarowanych gruntów, użytkowała na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż poprzez efektywne korzystanie należy rozumieć uzyskiwanie korzyści finansowych, a takowych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiono.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującej dotyczących naruszenia art. 80 kpa, art. 107 § 3 k.p.a. i 11 k.p.a. należy uznać je za nietrafne. Organ dokonał oceny wszystkich dokumentów zgromadzonych w sprawie, tj. zgromadzonych w toczącym się postępowaniu, a także tych dostarczonych przez stronę. Nietrafne jest zatem twierdzenie strony, że ustaleń faktycznych dokonano na podstawie danych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Ponadto w skarżonej decyzji wskazane zostały przepisy prawa materialnego, procesowego oraz dokumenty na podstawie których ustalony został stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że to na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów organ wywiódł, że Spółka M została stworzona w sposób sztuczny w celu zwiększenia rozmiaru płatności poprzez obejście przepisów dotyczących modulacji i degresywności płatności. Organ odwoławczy szczegółowo przeanalizował wszystkie zgormadzone dokumenty w sprawie mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

W kwestii natomiast przedstawionego przez pełnomocnika strony wypisu z krajowego rejestru sądowego Spółki M stan na dzień [...].02.2016 r., w którym nastąpiły zmiany w zakresie wspólników, składu organu (obecnie występuje W.P.), organ podał, że nie może stanowić podstawy do zmiany ustalonego stanu faktycznego sprawy, albowiem przedmiotowa sprawa dotyczy przyznawanych płatności w roku 2014. Ponadto w/w osoba nie występowała w imieniu Spółki M na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego zarówno w roku 2014, jak również podczas składanych wyjaśnień w roku 2015. Tym samym w ocenie organu przedmiotowa zmiana w krajowym rejestrze sądowym wymuszona została aby w/w osoba nie miała powiązań rodzinnych i kapitałowych wskazanych niniejszą decyzją.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Spółka M, reprezentowana przez pełnomocnika, w której wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie że:

a) skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem M sp. z o.o. przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty,

b) składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, a ponadto skarżąca nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z obsługą kurników w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników (z uwagi na refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na Spółkę M), nie spełniając tym samym definicji rolnika i gospodarstwa rolnego w świetle właściwych przepisów prawa co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym a co organ administracyjny wywiódł z faktu zlecenia wykonania jednego z wielu zabiegów agrotechnicznych,

c) przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego, samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym,

d) pominięcie faktu, że działalność M sp. z o.o. nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanej decyzji tj.

a) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego tj. wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ II instancji, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych

b) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji

c) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nie realizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a), wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala.

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się w swej istocie do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, skutkujące odmową przyznania pomocy finansowej z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014. W związku z tym - dla tej oceny - wtórne znaczenie ma natomiast kwestia posiadania przez skarżącą działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW i rolniczego ich użytkowania.

Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca Spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, gdyż grunty te były w posiadaniu Spółki B, a przeniesienie posiadania miało charakter pozorny, ani też co do tego, że skarżąca Spółka nie prowadziła działalności rolniczej. Posiadanie jest stanem faktycznym, a przeniesienie posiadania stanowi czynność realną, nie zaś czynność prawną. W związku z tym nie można do przeniesienia posiadania odnosić przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych (art. 83 k.c.), co czyni nieuprawnionym stwierdzenie, że przeniesienie posiadania na rzecz skarżącej Spółki było pozorne. Aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2013 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca Spółka nie wykonywała w 2014 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca Spółka przedstawiła dowody w postaci dokumentów, z których wynikało, że Spółka opłaciła wykonanie prac polowych. Ponieważ przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów, nie zostały skutecznie podważone przez organy, a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca Spółka nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku i nie prowadziła działalności rolniczej.

Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, należy zauważyć, że Trybunał Sprawiedliwości UE dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12, orzekając, że: 1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami; 2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.

W rozpoznawanej przed sądem sprawie dokonano ustaleń - niekwestionowanych przez skarżącą - o utworzeniu pięciu spółek z o .o (podmiotów), w tym Spółki skarżącej (Spółki M, M, N, J, K), ubiegających się o przyznanie płatności. Spółki te zostały powołane do życia w tym samym okresie tj. w listopadzie 2010 roku. Organy zbadały i przedstawiły w uzasadnieniach decyzji okoliczności dotyczące powiązań osobowych Spółki B i powstałych pięciu spółek, z uwzględnieniem pełnionych w tych Spółkach funkcji. Wspólnikami w tych Spółkach są odpowiednio D.W. i M.W. (N), M.W. i A.W. (M), A.W. i J.W. (M) M.W. i L.B.W. (J) oraz D.W. i K.P. (K). Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że w pełni trafnie okoliczności te uznano za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system EFRROW. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że właścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych przez spółkę skarżącą we wniosku o przyznanie płatności jest Spółka B. Wspólnikami Spółki są D.W. i "W" sp. z o. o. Prezesem zaś jest M.W., a prokurentami: D.W. i A.W.. Natomiast "W" sp. z o.o. jest własnością D.W., a prezesem Spółki był M.W.. W spółce M zawiązanej [...] listopada 2010 r. wspólnikami są: A.W. i J.W., funkcję prezesa Spółki pełnił M.W. prezesem, a pełnomocnikiem i prokurentem jest natomiast D.W. (obecnie W.). Podkreślenia wymaga również, iż z akt sprawy wynika, że jako prezes, pełnomocnik i prokurent D.W. i M.W. m.in. w spółce M zlecali wykonanie usług na zadeklarowanych gruntach spółce B, czyli - jak słusznie wskazał organ odwoławczy - samym sobie. Organy prawidłowo ustaliły, że Spółka B reprezentowana przez prokurenta D.W., dzierżawiła grunty spółce M reprezentowaną przez M.W.. Za czynności wykonane przez spółkę B faktury w imieniu Spółki M podpisywała D.W.. Jak wynika z powyższych ustaleń utworzone Spółki oraz Spółka B powiązane są ze osobowo jak i rodzinnie przez D.W. i M.W., których decyzyjność we wskazanych Spółkach jest nieograniczona. Wyżej wymienione podmioty są reprezentowane przez te same osoby. Nie bez znaczenia jest również fakt, że wszystkie te Spółki posiadają siedziby pod tym samym adresem. Natomiast grunty objęte umowami dzierżawy zawartymi przez spółkę B z nowo powołanymi pięcioma Spółkami przylegają do siebie tworząc zwarty kompleks. Nie stanowią gruntów oddalonych od siebie w znacznej odległości co mogłoby przemawiać za utworzeniem pięciu spółek i ich wydzierżawieniem tym spółkom. Uznać zatem należało, że prawidłowo oceniony przez organy obu instancji został element obiektywny jak również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.

W przypadku pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustawodawca ustanowił limit wsparcia, zakreślony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych. Płatność do każdego hektara jest więc uzależniona de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje. Zgodnie bowiem z treścią § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

W tym stanie rzeczy – jak słusznie wskazał organ odwoławczy – w przypadku gdyby to Spółka B wystąpiła o płatności ONW do gruntów, których jest właścicielem, kwota płatności byłaby niższa, niż w sytuacji wydzierżawienia gruntów pięciu podmiotom. Nie ulega zatem wątpliwości, że w związku z podziałem gruntów Spółki B między wskazane Spółki doszłoby do ominięcia regulacji określonych w ww. przepisie. Skoro bowiem podmiot "multiplikujący" te Spółki, uzyskałby niższe wsparcie ONW, to zawiązywanie przez niego wielu spółek i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze powierzchnie, celem uzyskania wyższych płatności, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.

Wskazywanie przez stronę na fakt utworzenia Spółki i działania członków zarządu Spółki zgodnie z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności - że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z pięciu - miało na celu stworzenie warunków w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Nie można bowiem twierdzić, że służy osiągnięciu zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy, przyznawanie płatności z obejściem prawa dotyczącego ograniczeń związanych z areałem przez fakt tworzenia kilku spółek, przekazujących sobie grunty. Dokonana przez organ ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej art. 80 k.p.a.

Podsumowując stwierdzić należy, że na podstawie zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia warunków do uzyskania korzyści finansowej. Pozostaje to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 7 i art. 77 k.p.a. należy wskazać, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie.

Przepis art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Według art. 21 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 810/11).

Zdaniem Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie naruszyły powołanych wyżej przepisów, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma racji skarżąca odwołując się do przepisów k.p.a. (art. 7 i art. 77), które wobec szczególnej regulacji nie znajdują w sprawie zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że takie działania w sprawie zostały przez organ podjęte.

Dokonana ocena zgromadzonego materiały dowodowego odpowiada zasadzie swobody oceny zawartej w art. 80 k.p.a. Ustalenia dotyczące istotnych okoliczności dokonane przez organy znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Strona nie przedstawiła dowodów oparciu o które można by podważyć ustalenia dotyczące stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania nienależnych płatności, a która to przesłanka stanowiła postawę odmowy przyznania wnioskowanych płatności za 2014 rok.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych też przyczyn Sąd, nie znajdując także z urzędu podstawy do uchylenia skarżonej decyzji - na podstawie art. 151 P.p.s.a - skargę oddalił.