Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2943/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 z indeksem 1 i art. 237 z indeksem 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej - choroby płuc wywołane pyłem metali twardych, wymienionej w pozycji 11 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 23), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

2. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że po otrzymaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. od [...] zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej: choroba płuc wywołana pyłem metali twardych wymienionej w poz. 11 wykazu chorób zawodowych, PPIS w [...] przeprowadził ocenę narażenia zawodowego z przebiegu zatrudnienia [...] w oparciu o informacje uzyskane od zainteresowanej, jej pracodawcy oraz dokumentację archiwalną Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...] z lat 1996 - 2003 z wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie podejrzenia u ww. choroby zawodowej: przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli i wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy w Tokarni Walców Huty [...] wykonanych w latach 1974 -1980, gdzie m.in. wnioskodawczyni pracowała.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji PPIS w [...] sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej i innymi dokumentami, w tym otrzymaną dokumentacją medyczną, przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...], zwracając się z wnioskiem o wydanie orzeczenia lekarskiego. PPIS w [...], na wniosek jednostki orzeczniczej o uszczegółowienie, czy podczas pracy zawodowej [...] była narażona na wolfram i kobalt, zwrócił się do [...] Sp. z o. o. - następcy prawnego Huty [...], o wyjaśnienie kwestii narażenia wnioskodawczyni na te substancje. Uzyskaną od pracodawcy informację, że w latach 1962 - 1982 w obrabianym materiale na terenie Tokarni Walców lub w Walcowni Półwyrobów nie występowały metale ani stopy wolframu i kobaltu organ przekazał do jednostki orzeczniczej I stopnia. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] w dniu [...] lutego 2015 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u [...] choroby zawodowej: choroby płuc wywołane pyłem metali twardych.

W związku ze złożeniem przez [...] wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce badawczo - rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, sprawa choroby zawodowej była rozpatrywana przez Instytut Medycyny Pracy w [...], która to jednostka orzecznicza [...] stopnia, podtrzymała stanowisko [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] i wydała w dniu [...] sierpnia 2015 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u [...] choroby zawodowej wymienionej w poz. 11 wykazu chorób zawodowych. [...] w piśmie z dnia 18 października 2015 r. poinformowała PPIS w [...], że nie zgadza się z zebranymi dowodami w sprawie i wniosła o ustalenie, jakie czynniki chemiczne zawierała stal WCV, a następnie jako dowód dostarczyła "Sprawozdanie z materiałoznawstwa - Laboratorium Stale Narzędziowe", które PPIS w [...] przekazał do [...] Sp. z o.o. z prośbą o ponowne wyjaśnienie narażenia na wolfram i kobalt. Spółka wyjaśniła, że w latach 1962-1982 na wydziałach, gdzie pracowała [...] nie występowały metale lub stopy kobaltu i pracownicy nie mieli kontaktu ze stalami zawierającymi wolfram, a informacja podana na temat stali WCV w tym sprawozdaniu jest błędna, ponieważ stal WCV nie zawiera pierwiastka stopowego wolframu zgodnie z polską normą. Jako dowód załączono wyciąg z opracowania Instytutu [...] im. [...] w [...] "Charakterystyka stali. Stale Narzędziowe" oraz wyciąg z [...] "Stal narzędziowa stopowa do pracy na gorąco".

[...] w piśmie z dnia 9 stycznia 2016 r. przedstawiła swoje stanowisko na temat zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzając, że istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy walce stalowe WCV nie zawierały kobaltu i wolframu i czy rzeczywiście nie występują u niej choroby płuc wywołane pyłem metali twardych, oraz zwróciła się do Instytutu [...] w [...] o udzielenie odpowiedzi, czy stal WCV zawierała wolfram i kobalt. W dniu 23 marca 2016 r. dostarczyła odpowiedzi tych Instytutów do PSSE w [...] oraz 2 odpisy patentowe dotyczące walców hutniczych, informując jednocześnie, że zwróci się do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o dodatkowe wyjaśnienie związane z badaniami przeprowadzonymi przed wydaniem orzeczenia. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. zwróciła się do PPIS w [...], aby wezwał ww. Instytut o uzupełnienie materiału dowodowego, na podstawie którego wydano orzeczenie lekarskie wskazując, że ma wątpliwości co do właściwej oceny materiału diagnostycznego, gdyż otrzymana z Instytutu Medycyny Pracy w [...] płyta CD ze zdjęciem rtg klatki piersiowej zawiera nieczytelny zapis opisu badania, i zażądała przesłania do Instytutu przedstawionych przez nią nowych dokumentów w sprawie.

PPIS w [...] w dniu [...] czerwca 2016 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej - choroby płuc wywołane pyłem metali twardych, wymienionej w pozycji 11 wykazu chorób zawodowych.

Od decyzji tej [...] wniosła odwołanie, do którego dołączyła testy skórne wykonane metodą punktową w dniu 4 sierpnia 2016 r. w Instytucie Medycyny Pracy w [...].

3. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie przez PPIS w [...] oraz zarzutami przedstawionymi w odwołaniu [...] stwierdził, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą. W przypadku [...] żaden z tych warunków nie został spełniony.

Organ wskazał, że podejrzenie choroby zawodowej u [...] było rozpatrywane przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze I i II stopnia, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] i Instytut Medycyny Pracy w [...], które zgodnie nie rozpoznały u [...] schorzenia wymienionego w poz. 11 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] wyjaśniono, że "Wykonane w trakcie diagnostyki przeprowadzonej w tutejszej Poradni Chorób Zawodowych badanie rtg klatki piersiowej nie potwierdziło istnienia zmian w płucach charakterystycznych dla działania metali twardych." Powyższe stanowisko podtrzymał Instytut Medycyny Pracy w [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w którym wyjaśniono, że "Wykonane punktowe testy skórne z wolframem i kobaltem daty wynik ujemny. W badaniu radiologicznym nie uwidoczniono zmian charakterystycznych dla działania pyłów twardych." Ze szczegółowych ustaleń dokonanych przez PPIS w [...] dotyczących przebiegu pracy [...] w Hucie [...] w latach 1962 - 1982, dokumentów dostarczonych przez wnioskodawczynię (pisma Instytutu [...] w [...] i Instytutu [...] w [...]) oraz wyjaśnień [...] [...] Sp. z o. o. - następcy prawnego Huty [...] wynika, że w środowisku pracy [...] nie było narażenia na pyły wolframu i kobaltu.

W celu wyjaśnienia wątpliwości zgłaszanych przez [...] odnośnie wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, PWIS w [...] zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących uzasadnienia orzeczenia lekarskiego [...], w odpowiedzi na co Instytut Medycyny Pracy w [...] odniósł się do wątpliwości zgłaszanych przez zainteresowaną i wyjaśnił, że "ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno - orzeczniczego, w tym w szczególności przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji Pani [...] w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego IMP wykazały, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych. Nie ma żadnych merytorycznych podstaw do weryfikacji przez nas orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Zdaniem organu, w analizowanym przypadku brak spełnienia ww. dwóch warunków wynikających z definicji choroby zawodowej niezbędnych do jej rozpoznania, tj. brak rozpoznania schorzenia w badaniach diagnostycznych i brak czynnika sprawczego w środowisku pracy (narażenia zawodowego) stanowiło podstawę do wydania orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wielokrotnie podkreślano w wyrokach sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/GI 1049/14, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. II OSK 1078/06), orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W ocenie PWIS w [...] wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości, są spójne i zawierają jednoznaczne uzasadnienie zajętego stanowiska. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia, w rozpatrywanym przypadku [...] kształtuje się odmiennie od wyników badań wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego. Z dokumentacji zgromadzonej przez PPIS w [...] wyraźnie wynika, że [...] nie była narażona zawodowo na wolfram i kobalt.

PWIS w [...], odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, wyjaśnił, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Instytut Medycyny Pracy w kwestionowanym przez [...] orzeczeniu lekarskim nr [...] stwierdził, że analiza narażenia zawodowego, całość dokumentacji oraz wyniki badań przeprowadzone w trakcie hospitalizacji w Instytucie nie dają podstawy do rozpoznania u [...] choroby zawodowej pod postacią chorób płuc wywołanych pyłem metali twardych. Wyjaśnił, że mianem choroby płuc wywołanej przez metale twarde określa się zmiany w układzie oddechowym powstające pod wpływem wdychania mieszaniny sproszkowanego węglika wolframu i kobaltu. Dodatkowo w piśmie z dnia 31 sierpnia 2016 r. stwierdził, że "Obecnie wiadomo jest, że zmiany chorobowe są spowodowane głównie i prawdopodobnie wyłącznie przez kobalt. (...) Chrom nie jest brany pod uwagę jako czynnik sprawczy choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych. Inhalacja dymu, pyłu i par chromu wywołuje bronchospazm, prawdopodobnie wskutek działania drażniącego".

Zdaniem organu, w świetle powyższego stwierdzenie [...], że w literaturze medycznej (publikacja z 1998 r.) wspomina się jednak o tym, że włóknienie płuc może być również spowodowane narażeniem na działanie innych metali i należało wziąć pod uwagę również narażenie na pyły niklu i chromu oraz znaczne zapylenie środowiska pracy, nie znajduje uzasadnienia. Organ podkreślił, że lekarze orzecznicy jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę, kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych występujących w środowisku pracy na zdrowie pracowników. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Zgodne stanowisko jednostek medycznych świadczy o wiarygodności i obiektywizmie wydanych opinii lekarskich.

Bezpodstawny, zdaniem organu, jest również zarzut [...], że PPIS w [...], nie dokonał analizy materiału diagnostycznego i orzeczeń lekarskich, pomimo iż wcześniej zwracała uwagę na występujące tam jej zdaniem błędy. Według skarżącej organ I instancji nie dostrzegł nie ujęcia w nich dodatnich wyników testów skórnych i rozbieżności pomiędzy stwierdzeniami uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], a opisem badania rtg z 5 lutego 2014 r.

Organ stwierdził, że Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i nie mają uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r. II OSK 1483/14, "zarówno państwowy inspektor sanitarny, jak i sądy administracyjne (...), nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Dlatego też PWIS w [...] wystąpił do jednostki orzeczniczej II stopnia o wyjaśnienie wątpliwości [...] zawartych w odwołaniu. Z pisma Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 31 sierpnia 2016 r. wynika, że chrom nie jest brany pod uwagę jako czynnik sprawczy rozpatrywanej jednostki chorobowej, a wyniki punktowych testów skórnych zostały przedstawione prawidłowo.

Odnośnie kwestii badań rtg, wykonanych w SZPZLO [...] w dniu [...] lutego 2014 r. na zlecenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz w badaniu rtg wykonanym na zlecenie Instytutu Medycyny Pracy w [...], a w których znajduje się stwierdzenie o występowaniu zwłóknień okołooskrzetowych w dolnym polu płuca lewego, organ wyjaśnił, że nie jest uprawniony do ich oceny. Jak wskazała sama zainteresowana, były one wykonane na zlecenie jednostek orzeczniczych uprawnionych do prowadzenia postępowania diagnostyczno - orzeczniczego w sprawach podejrzenia choroby zawodowej. Obydwie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, że badanie rtg nie ujawniły zmian w płucach charakterystycznych dla pyłu metali twardych.

Podsumowując, organ stwierdził, że [...] w odwołaniu od przedmiotowej decyzji oraz w nadesłanej w późniejszym terminie dokumentacji uzupełniającej do odwołania, nie wskazała żadnych nowych faktów w sprawie mogących mieć wpływ na zmianę ustaleń dokonanych przez PPIS w [...]. Przekonanie [...], że przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o błędnie uzasadnione orzeczenie lekarskie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez PIS traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów, zatrudnionych w jednostce diagnostyczno-orzeczniczej upoważnionej do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

Organ stwierdził, że nie podważa prawa [...] do wyrażania subiektywnych opinii dotyczących przyczyn występujących u niej schorzeń. Odczucie skarżącej, że ich przyczyną mogło być długoletnie wykonywanie pracy zawodowej, nie może jednak stanowić podstawy do zanegowania orzeczeń lekarskich, wydanych przez jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Decyzja PPIS w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej - choroby płuc wywołane pyłem metali twardych została wydana na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach prawnych regulujących tryb postępowania w sprawach rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, kierując się wymaganiami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 kpa. PPIS w [...] podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

4. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] wniosła [...].

Zarzucając decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie w sposób wyczerpujący oraz oparty na rozpatrzeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i poprzestanie na oparciu się na opiniach lekarskich, nieuwzględniających całokształtu dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą, co doprowadziło do uznania, iż [...] nie cierpi na chorobę płuc wywołaną pyłem metali twardych;

b) art. 80 kpa polegające na braku dokonania oceny stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to poprzez oparcie wydania decyzji wyłącznie na nieuzasadnionych w sposób wyczerpujący opiniach lekarskich i pominięcie tym samym wniosków wynikających z całości dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą;

c) art. 107 § 3 kpa poprzez oparcie decyzji na błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy, polegającej na stwierdzeniu, że [...] nie była narażona na działanie pyłu metali ciężkich oraz, że nie występują u niej objawy choroby płuc wywołanej pyłem tych metali;

d) art. 138 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji PPIS w [...], bez należytego rozważenia stanu faktycznego niniejszej sprawy i zbadania zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;

e) § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., poprzez wydanie decyzji wyłącznie w oparciu na orzeczeniach lekarskich, z pominięciem pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie, podczas gdy zgodnie brzmieniem ww. przepisu, organ nie wydaje decyzji wyłącznie w oparciu o orzeczenia lekarskie;

2) przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2351 kp poprzez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, że dolegliwości [...] nie spełniają przesłanek do uznania ich za chorobę zawodową, podczas gdy w wyniku oceny warunków pracy, w których pracowała skarżąca należało stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy -

- wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

II. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.

7. Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej - choroby płuc wywołane pyłem metali twardych, wymienionej w pozycji 11 wykazu chorób zawodowych.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa.

8. Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 z późn. zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". A zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, oraz musi mieć związek z wykonywaną pracą. Stosownie natomiast do art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Stosownie do przepisów, wydanego w oparciu o upoważnienie ustawowe zawarte w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 11 Kodeksu pracy, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), - § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych - § 5 ust. 1 - jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2. Zgodnie zaś z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia, jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: (1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; (2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); (3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; (4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy - § 5 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia - decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, zgodnie natomiast z § 8 ust. 2 - jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

9. Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy mają ustalenia faktyczne, ponieważ tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala właściwie określić prawa i obowiązki stron. Obowiązek organu administracji państwowej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą wynika z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, stosownie do art. 80 kpa, ocenić, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organy - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] oraz Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] - dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia.

10. Jak słusznie stwierdził organ, podejrzenie choroby zawodowej u [...] było rozpatrywane przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze I i II stopnia, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] i Instytut Medycyny Pracy w [...], które zgodnie nie rozpoznały u [...] schorzenia wymienionego w poz. 11 wykazu chorób zawodowych.

Ze szczegółowych ustaleń dokonanych przez PPIS w [...] dotyczących przebiegu pracy [...] w Hucie [...] w latach 1962 - 1982, dokumentów dostarczonych przez wnioskodawczynię, w tym pisma Instytutu [...] w [...] i Instytutu [...] w [...] oraz wyjaśnień [...] Sp. z o. o. - następcy prawnego Huty [...] wynika, że w środowisku pracy [...] nie było narażenia na pyły wolframu i kobaltu. Instytut Medycyny Pracy w [...] odniósł się ponownie do wątpliwości zgłaszanych przez [...] i wyjaśnił, że "ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno - orzeczniczego, w tym w szczególności przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji Pani [...] w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego IMP wykazały, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych. Nie ma żadnych merytorycznych podstaw do weryfikacji przez nas orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione dwa warunki wynikające z definicji choroby zawodowej, niezbędne do jej rozpoznania - nie rozpoznano schorzenia w badaniach diagnostycznych i brak czynnika sprawczego w środowisku pracy - narażenia zawodowego, co stanowiło podstawę do wydania orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Jak wielokrotnie podkreślano w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych, i niniejszy Skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności - orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W niniejszej sprawie, jak słusznie ocenił PWIS w [...], wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości, są spójne i zawierają jednoznaczne uzasadnienie zajętego stanowiska. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia, w przypadku [...] kształtuje się odmiennie od wyników badań wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego. Z dokumentacji zgromadzonej przez PPIS w [...] wyraźnie wynika, że [...] nie była narażona zawodowo na wolfram i kobalt.

Słuszne jest stanowisko organu, że lekarze orzecznicy jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę, kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych występujących w środowisku pracy na zdrowie pracowników. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Zgodne stanowisko jednostek medycznych świadczy o wiarygodności i obiektywizmie wydanych opinii lekarskich.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2016 r. II OSK 1483/14, stwierdził, że zarówno państwowy inspektor sanitarny, jak i sądy administracyjne (...), nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Niniejszy Skład orzekający stanowisko to podziela w zupełności.

Podkreślić należy, że orzeczenie lekarskie wydawane przez lekarza uprawnionego ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej. Podstawę wydania tego orzeczenia stanowią wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego, którymi lekarz orzecznik jest związany. Karta oceny narażenia zawodowego sporządzona na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 kp przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 kp przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Pracy, stanowi dowód wiążący zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w zakresie chorób zawodowych - § 6 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej (§ 6 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Lekarz orzecznik nie jest zatem uprawniony do kwestionowania ustaleń zawartych w karcie oceny narażenia zawodowego. Jeśli zaś uzna, że zakres informacji zawartych w tym dokumencie jest niewystarczający, powinien wystąpić do uprawnionych podmiotów o ich uzupełnienie (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Sąd w zupełności podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniach wyroków: (1) z dnia 15 marca 2016 r. II OSK 1782/14 (LEX nr 2 081 330), w którym NSA stwierdził, m. in., że nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Nie zawsze także szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Dla stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające jedynie wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę. Warunkiem koniecznym jest rozpoznanie choroby zawodowej przez właściwą jednostkę orzeczniczą, która potwierdzi zawiązek pomiędzy warunkami w miejscu pracy, a stanem zdrowia badanego.; oraz (2) z dnia z dnia 3 grudnia 2015 r. II OSK 865/14 (LEX nr 1989258): 1. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą. Brak pozytywnego dla strony orzeczenia lekarskiego, zatem stwierdzającego, po przeprowadzeniu specjalistycznych badań diagnostycznych, choroby zawodowej wedle kryteriów przewidzianych w wykazie chorób zawodowych wyklucza orzeczenie organu inspekcji sanitarnej stwierdzające chorobę zawodową. 2. Dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

11. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym wskazanych w skardze, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

12. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.