Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1341/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2,  art. 16,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. K., K. K., R. K. oraz R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 1979 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia

18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39. poz. 198. ze zm.) przejął na własność Skarbu Państwa jako opuszczone gospodarstwo rolne, położone w [..] gm. [...] o powierzchni [...] ha składające się z działek nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że właściciel przedmiotowego gospodarstwa rolnego A. K. zmarł, a jego syn K. H. wyjechał na stałe do [...], nie rozdysponowując trwale gospodarstwa. K. H. nie interesował się w ogóle opuszczonym gospodarstwem, nie opłacał żadnych należności do Gminy. Od szeregu lat grunty nie były użytkowane przez właściciela, były one natomiast zagospodarowane przez [...] - w imieniu Skarbu Państwa.

Z wnioskiem, o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa wymienionej decyzji wystąpili K. K., R. K., K. K. i R. K., reprezentowani przez adwokata. We wniosku wskazano, że odzyskanie nieruchomości rolnej przez następców prawnych A. K. powinno nastąpić w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [..] z dnia [...] września 1979 r. w drodze art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r.

nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. W uzasadnieniu wskazał, że w skład gospodarstwa rolnego, położonego w [...] gm. [...], stanowiącego własność A. K., wchodziła nieruchomość oznaczona działkami nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, która bez wątpienia miała charakter rolny. Na działki te bowiem składały się grunty orne, łąki i pastwiska oraz [...] ha grunty leśne (dowód: kopia z rejestru gruntów na dzień przejęcia gospodarstwa i kopia z mapy ewidencyjnej na dzień przejęcia gospodarstwa). W dacie przejęcia omawianego gospodarstwa nie stwierdzono by miało ono urządzoną księgę wieczystą. Z akt sprawy wynika, iż obecnie na powyższe gospodarstwo składają się: część działki nr [...], działka nr [...] - KW nr [...] oraz część działki nr [...] - KW nr [...]. Działki te stanowią własność Skarbu Państwa, w zasobie [...].

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu

i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu

28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Natomiast zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa następowało bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń

z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Organ wskazał, że gospodarstwo, o którym mowa wyżej zostało pozostawione przez syna zmarłego właściciela gospodarstwa – H. K., w związku

z wyprowadzeniem się do [..] a następnie do [...]. Fakt ten potwierdza informacja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2011 r., w której podano,

że wyżej wymieniony w okresie od dnia [...] kwietnia 1963 r. do dnia [...] kwietnia 1965 r. był zameldowany na pobyt stały w [...] przy ul. [...] lokal [...]. Natomiast

w informacji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] marca 2011 r. powiadomiono tutejszy organ, że H. K. był zameldowany w [...] przy ul. [...] od dnia [...] marca 1974 r. do dnia [...] lutego 1980 r. - tj. do dnia jego śmierci; akt zgonu nr [..] r. Nadto, K. K. wdowa po zmarłym w dniu[...] lutego 1980 r. H. K. także zamieszkiwała poza gospodarstwem

w [...], co zostało odnotowane w postanowieniu sądowym o ustaleniu spadkobierców po wyżej wymienionym.

Organ stwierdził, że potwierdzeniem tego, iż gospodarstwo rolne A. K. (i jego następców prawnych) położone w [...] gm. [...], nosiło cechy opuszczonego w rozumieniu § 1 rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych jest protokół z akt postępowania scaleniowego spisany w dniu [...] grudnia 1968 r. w sprawie gospodarstw ekonomicznie podupadłych w [...], woj.[...]. W dokumencie tym pod pozycją nr [...] wymieniono nazwisko K. A. przy którym stwierdzono, że wymieniony zmarł, gospodarstwo jest zadłużone na sumę [...] zł, a syn pracuje poza gospodarstwem. Obecnie zamieszkuje w [...]. Grunt wydzierżawia gospodarzom. Powyższe gospodarstwo prawdopodobnie będzie przejęte na Skarb Państwa. Ponadto z operatu formalno-prawnego z lat 1954-1960 przy gospodarstwie oznaczonym nr [...]

z nazwiskiem K. A. odnotowano, że zmarł, a spadkobiercami są H. K.

i R. K., którzy zamieszkują w [...]. Odnotowano w tym dokumencie,

że wymienieni wydzierżawiali [...] ha gruntów Z. G., bez podania na jaki okres. Brak jest jednak jakichkolwiek dowodów w postaci umowy dzierżawy, aktu notarialnego, protokołu, które potwierdzałyby fakt, iż część gruntów była wydzierżawiana i były one uprawiane przez dziarżawcę. Z wskazanych wyżej dowodów wynika, że przedmiotowe gospodarstwo już w latach sześćdziesiątych nie było uprawiane w większej części (ogólna pow. [...] ha – [..] ha w okresowej dzierżawie). Wydana przez Naczelnika Gminy [...] decyzja z dnia [...] września 1979 r. nr [..] wskazuje natomiast, że od pewnego czasu gospodarstwo to było użytkowane przez Skarb Państwa – [...]. Wynika z tego, że [...], reprezentujący w tym przypadku Skarb Państwa, mając na uwadze degradację użytków rolnych zajął się nieuprawianym gospodarstwem rolnym H. K Właściciel gospodarstwa w dniu wydania decyzji zamieszkiwał

w [..], gdzie zmarł (dowód: pismo Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] marca 2011 r. informujące, że H. A. K. był zameldowany w [...] przy ul. [...] w okresie od dnia [...] marca 1974 r. do dnia [...] lutego 1980 r. - tj. do dnia jego śmierci).

Zdaniem organu, przesłanki przepisu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. zostały spełnione i badana w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, została wydana zgodnie z przepisami prawa, w związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie organu administracji państwowej stopnia podstawowego, że następca prawny zmarłego właściciela gospodarstwa nie interesował się tym gospodarstwem i nie zamieszkał na jego terenie, było wystarczającym powodem do zastosowania art. 2 ustawy i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych i podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa jako opuszczonego przez właściciela.

W odwołaniu strony zarzuciły rażące naruszenie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych przez uznanie, iż w dniu

[..] czerwca 1979 r. gospodarstwo A.K. posiadało status gospodarstwa opuszczonego. Skarżący zarzucili nieuwzględnienie faktu, że decyzja Naczelnika Gminy [...] została wydana z pominięciem drugiej przesłanki wymienionej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. W ocenie stron z samej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] września 1979 r. - wynika, że "od szeregu lat grunty są użytkowane przez [...]". Tym samym grunt był uprawiany przez kilka lat przed wydaniem decyzji przez [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w operacie formalno-prawnym z lat 1954-1960

w punkcie dotyczącym gospodarstwa oznaczonego nr [...] z nazwiskiem K. A., odnotowano, że były właściciel zmarł, a spadkobiercami są H. K. i R. K., którzy zamieszkują w [...]. Stwierdzono również, że ww. wydzierżawili

[...] ha gruntów Z. G., bez podania na jaki czas. Brak jest jednak jakichkolwiek dowodów w postaci umowy dzierżawy, aktu notarialnego, protokołu, które potwierdzałyby fakt, wydzierżawienia części gruntów i uprawy ich przez dzierżawcę.

Z przedstawionych dowodów wynika, że przedmiotowe gospodarstwo nie było uprawiane w większej części już w latach sześćdziesiątych (ogólna pow. [...] ha – [...] ha w okresowej nieudowodnionej dzierżawie).

Gospodarstwo rolne zostało pozostawione przez – H. K. w związku

z wyprowadzeniem się do [...], a następnie do [...]. Fakt zamieszkiwania poza gospodarstwem został odnotowany w piśmie dołączonym do akt (informacja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2011 r.), w którym podano, że H. K. w okresie od dnia [...] kwietnia 1963 r. do dnia [...] kwietnia 1965 r. był zameldowany na pobyt stały w [...], natomiast jak wynika z informacji z Urzędu Miejskiego

w [..] z dnia [...] marca 2011 r. - znak: [...] H. K. był zameldowany w [...] od dnia [...] marca 1974 r. do dnia [...] lutego 1980 r. tj. do dnia jego śmierci. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że H. K. na stałe mieszkał poza gospodarstwem, nie interesował się nieruchomością, a także nie opłacał należności na rzecz gminy. Grunty nie były uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym od wielu lat, co potwierdza protokół z akt postępowania scaleniowego spisany w dniu [...] grudnia 1968 r. w sprawie gospodarstw ekonomicznie podupadłych we wsi [...], woj. [...]. W tym dokumencie stwierdzono również zadłużenie gospodarstwa na sumę [...] zł.

i odnotowano fakt pracy pana H. K. poza przedmiotowym gospodarstwem.

Organ wskazał, że zagospodarowanie przez [...] nie ma znaczenia dla badania legalności zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r., gdyż z przepisów art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych wynika, że grunty musiały być uprawiane oraz poddane innym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona, a tym samym zarzut podniesiony przez strony

w odwołaniu nie jest zasadny.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przejęcie gospodarstwa na własność Państwa nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy [...] przepisami, stąd brak podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przedmiotowe gospodarstwo zostało prawidłowo zakwalifikowane jako opuszczone i podlegało przejęciu na rzecz Państwa.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] kwietnia 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi K. K., R. K., K. K. i R. K., reprezentowanych przez adwokata A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] przejmującej na własność Państwa, bez odszkodowania, jako opuszczone, gospodarstwo rolne z zabudowaniami, w sytuacji gdy wydanie tej decyzji rażąco naruszało art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 o zmianie dekretu z dnia

18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 15 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) poprzez uznanie, że wymienione przepisy mogły mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż gospodarstwo to w chwili wydania decyzji było uprawiane przez użytkownika.

Pełnomocnik podkreślił, że w toku postępowania przed organami administracji publicznej w sposób bezsprzeczny ustalono, że w dniu wydania decyzji grunt był od kilkunastu lat użytkowany przez [...]. Stwierdzenie, że “od szeregu lat grunty są użytkowane przez [...]" zostało zawarte także w samym uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy w [..]. W ocenie skarżących nie jest jasne, jakimi przesłankami kierował się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznając,

że skoro grunty musiały być uprawiane lub poddane innym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę, to w niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Zdaniem skarżących, można się jedynie domyślać, że u podłoża interpretacji przyjętej przez organ odwoławczy leży przekonanie, że publicznoprawny status jednostki organizacyjnej gospodarującej nieruchomością wyklucza uznanie jej za użytkownika tej nieruchomości. Takie ujęcie należy uznać za sprzeczne

z obowiązującymi współcześnie kanonami wykładni językowej, w tym przede wszystkim z regułą lege non distinguente. Prawodawca nie poczynił przecież żadnych rozróżnień pomiędzy użytkowaniem przez podmioty publiczne i prywatne. W ocenie pełnomocnika organ posłużył się nieuprawnioną interpretacją zawężającą na niekorzyść wnioskodawców, przez co rażąco naruszona została treść przepisów wskazanych

w petitum skargi.

W końcowej części skargi pełnomocnik wskazał na pogląd wyrażony

w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym “trudno byłoby (...) uznać za opuszczoną nieruchomość, której uprawę uniemożliwiłoby właścicielowi działanie organu administracji, który nieruchomość wydzierżawił osobie trzeciej jeszcze przed uzyskaniem przymiotu ostateczności przez decyzję orzekającą o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa" (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r., I OSK. 585/08, LEX nr 556299). Teza ta, zdaniem pełnomocnika skarżących, tym bardziej adekwatna jest w sprawie, w której jeszcze przed wydaniem decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa podmiot publicznoprawny objął grunt w samoistne posiadanie, a następnie korzystał z niego w zakresie odpowiadającym użytkowaniu, czym uniemożliwiał właścicielowi wykonywanie jego praw.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, przywołując dotychczasowe ustalenia. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że aby uznać, że gospodarstwo rolne nie nosiło cech opuszczonego, grunty musiały być uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżąwcę. [...] zajął się nieuprawianym gospodarstwem rolnym. Zagospodarowanie gruntów przez pgr nie spełnia tej przesłanki, gdyż nastąpiło po opuszczeniu gospodarstwa, a tym samym zarzut skargi jest niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Decyzje te wydane zostały przez właściwe organy, postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem przepisów procedury administracyjnej. Prawidłowo również organy stwierdziły, iż decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. o przejęciu na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego nie jest obarczona wadą kwalifikowaną, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności tej decyzji.

W ocenie Sądu, organy nie naruszyły w niniejszej sprawie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a.

w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia

18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174. ze zm.) oraz w zw.

z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198. ze zm.).

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego

i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej

w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją (v. wyrok NSA z dnia

28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia

18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia

21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została na podstawie na podstawie art. 2 ustawy o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną

i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, gospodarstwa rolne

i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu

i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Zasadnie w ocenie Sądu, organy stwierdziły, że decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. nie zawiera wady, która mogłaby być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. W sprawie niniejszej jest bezsporne,

że jako opuszczone przejęte zostało gospodarstwo rolne, jak wymaga tego przepis prawa. Organy prawidłowo ustaliły również, że gospodarstwo rolne było opuszczone,

w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu, a zatem istniały przesłanki do jego przejęcia. Trafnie organ stwierdził, że na nieruchomości nie zamieszkiwał właściciel, jego małżonek, dzieci ani rodzice. Organ ustalił, że H. K. zameldowany był

w [...] od dnia [...] kwietnia 1963 r. do [...] kwietnia 1965 r., a następnie w [...] od [...] marca 1974 r. do [...] lutego 1980 r., a zatem prawidłowo organy przyjęły,

że właściciel nie zamieszkiwał w [...]. Okoliczność, że H. K. wyjechał na stałe została zawarta w samej decyzji Naczelnika Gminy dnia [...] września 1979 r. W decyzji tej, o przejęciu gospodarstwa wskazano również, że wymieniony

nie rozdysponował trwale tego gospodarstwa, nie interesował się gospodarstwem,

nie opłacał należności w Gminie. Już w protokole z [...] grudnia 1968 r. w sprawie gospodarstw ekonomicznie podupadłych wskazywano, że H. K. pracuje poza gospodarstwem. Wskazywano tam wprawdzie, że grunt wydzierżawia gospodarzom, ale z akt sprawy wynika, że dotyczyło to jedynie [...] ha, w sytuacji, gdy przejęte gospodarstwo miało powierzchnię [...] ha. Nadto, jak ustalił organ brak było w ogóle dokumentów potwierdzających oddanie wówczas nieruchomości w tej części

w dzierżawę.

W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że nie ma wątpliwości,

co do spełnienia przesłanki niezamieszkiwania, czego skarżący nie kwestionują.

Zdaniem Sądu, organy trafnie przyjęły też, że w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...] września 1979 r., spełniona została druga z przesłanek,

tj. gospodarstwo nie było w całości lub większej części uprawiane lub poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę.

Organ I instancji badając powyższe wskazał, że gospodarstwo było użytkowane przez [...], który z uwagi na degradację użytków rolnych zajął

się nieuprawianym gospodarstwem. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji stwierdził natomiast, że zagospodarowanie przez [...] nie ma znaczenia dla badania legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 1979 r. W ocenie organu, jak wynika z zaskarżonej decyzji, przesłanka dotycząca nieuprawiania gospodarstwa rolnego

w większej części przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę została spełniona.

W ocenie Sądu, ustalenia organu II instancji, tak jak i organu I instancji są w tym zakresie prawidłowe. Wprawdzie organ II instancji powinien był w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić szerzej przyczyny, z powodu których nie uznał użytkowania przez [...]

za użytkowanie, o którym mowa w przepisie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, jednakże powyższe uchybienie przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Z treści samej decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. poddanej kontroli w postępowaniu nieważnościowym wynika, że H. K. wyjechał, nie rozdysponowując gospodarstwa rolnego. Nie interesował

się gospodarstwem, nie opłacał należności. Grunty zaś od szeregu lat były użytkowane przez [...]. Zasadnie organy stwierdziły, że gospodarstwo rolne było opuszczone. Z uwagi na niezagospodarowanie gospodarstwa przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę w większej części – jak wymagał przepis – uprawą gruntów zajął się [...], co wynika z treści samej kontrolowanej decyzji.

W ocenie Sądu, pojęcie użytkownika albo dzierżawcy, o którym mowa

w przepisie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r.

w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, nie może być wykładane w sposób zaprezentowany w skardze. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, na gruncie przepisów znajdujących w niniejszej sprawie zastosowanie, że podjęcie się przez jednostkę gospodarki uspołecznionej uprawy niezagospodarowanego areału rolnego, stanowi użytkowanie, o którym mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 5 sierpnia 1961 r.

W ocenie Sądu, w sytuacji gdy językowa wykładnia przepisu prawa, nie usuwa wszystkich wątpliwości interpretacyjnych, należy odwołać się do wykładni systemowej

i funkcjonalnej. Żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie jest bowiem luźnym zbiorem przepisów, których znaczenia w każdym przypadku można doszukać

się w oderwaniu od całokształtu rozwiązań prawnych w danej dziedzinie. Celem rozporządzenia Rady Ministrów było m.in. określenie warunków, w jakich gospodarstwo rolne uważane było za opuszczone przez właściciela (art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.). Za opuszczone przez właściciela gospodarstwo w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia nie można było uznać takiego gospodarstwa, które uprawiane było, poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. W ocenie Sądu, na gruncie przepisów ustawy i rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, należy przyjąć, że użytkowanie lub dzierżawa, powinny być wywodzone bezpośrednio od właściciela. Wola właściciela w zakresie poddawania gospodarstwa rolnego właściwym zabiegom agrotechnicznym – między innymi poprzez oddanie przez tego właściciela, gospodarstwa rolnego w użytkowanie, czy dzierżawę – była zatem elementem wykluczającym przyjęcie, że gospodarstwo jest opuszczone. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 1884/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie, iż nie ma znaczenia,

czy dzierżawa lub użytkowanie stanowiły zagospodarowanie w imieniu właściciela przeczyłoby celom regulacji prawnej stanowiącej podstawę kontrolowanej decyzji. Odnosząc się zaś do powołanego przez pełnomocnika skarżących wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 585/08 (Lex nr 556299), Sąd zauważa, że wyrok ten wydany został w innym stanie faktycznym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.