Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1741/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 216
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Wojewody z dnia 9 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że dnia 6 maja 1908 r. [...] (dalej jako c.k.) Starostwo w W. wydało akt wywłaszczenia nr [...], obejmujący parcelę katastralną liczba katastralna "1", gminy katastralnej B., objętej lwh [...] stanowiącą własność K. C., która została przejęta przez c.k. Skarb Państwa na podstawie przepisów ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. (N° 38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych) z przeznaczeniem dla potrzeb budowy wodociągu salinarnego dla celów kopalnianych i w celu dostarczania zdrowej wody do picia mieszkańcom gminy miasta W., zgodnie z pozwoleniem na budowę udzielonemu c.k. Zarządowi salinarnemu w W..

Wnioskiem z dnia 27 marca 2009 r. R. S. i A. S. S., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. S. złożyli wniosek o zwrot działki nr "2" jako powstałej z części parceli katastralnej "1". Działka ta stanowi własność Gminy Miasto K..

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia 22 marca 2011 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 136 ust. 3, 142 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), orzekł o odmowie zwrotu działki nr "2" o pow. 0,5200 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz R. S. i A. S. S..

W uzasadnieniu powyżej opisanej decyzji organ I. instancji wskazał, że parcela katastralna l. kat. "1", b. gm. kat. [...], obj. [...], której część stanowi obecnie działka nr "2", obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., przejęta została przez c.k. Skarb Państwa na podstawie orzeczenia c.k. Starostwa w W. z dnia 6 maja 1908 r. nr [...], zgodnie z przepisami ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. (N° 38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych) z przeznaczeniem dla potrzeb budowy wodociągu salinarnego dla celów kopalnianych i w celu dostarczania zdrowej wody do picia mieszkańcom gminy miasta W., zgodnie z pozwoleniem na budowę udzielonemu c.k. Zarządowi salinarnemu w W. przez Starostwo w W..

Na podstawie postanowień: Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 1976 r., sygn. akt [...], Sądu Rejonowego w Z., Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1979 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 1995 r., sygn. akt [...], organ I instancji ustalił, że spadkobiercami po byłym właścicielu nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, K. C., a tym samym osobami uprawnionymi do ubiegania się o jej zwrot są R. S. i A. S. S..

Następnie Starosta [...] zwrócił uwagę na treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskazując, że przepis ten w sposób precyzyjny określa krąg podmiotów, mogących żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mających czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie. Ponadto organ I instancji, powołując się na treść art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazał, że przepisy te w sposób wyczerpujący określają rodzaje nieruchomości, w stosunku do których - ze względu na sposób nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego - jest dopuszczalne prowadzenie postępowania o zwrot.

Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy organ I instancji wskazał, że konstrukcja art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczoną" zawartego w ust. 3 art. 136 tejże ustawy. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricte, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w znaczeniu przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym, na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 786/01, opub. w OSP 2002, zeszyt 9, poz. 119).

Starosta [...] uznał, że przedmiotowej nieruchomości nie można zaliczyć do nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli w dniu 18 kwietnia 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej operatora publicznego) A. S. S. i R. S., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, albowiem zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stalą się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz naruszenie art. 7 i 77 ust. 1 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego dostępnego sprawie. W uzasadnieniu przedmiotowego odwołania podniesiono między innym, że nieuprawnione jest twierdzenie organu I. instancji, jakoby nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu nie można zaliczyć do nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu art. 136 ust. 3 i 4 oraz 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z poglądami doktryny zwrotowi podlegają nieruchomości wywłaszczone niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, po warunkiem, że nastąpiło ono na podstawie obowiązującej w danym momencie ustawy wywłaszczeniowej - w przedmiotowej sprawie wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. N°38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych. Tym samym katalog aktów prawnych stanowiących podstawę wywłaszczenia nieruchomości, które umożliwiają złożenie wniosku o jej zwrot - ma charakter otwarty.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 9 września 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zauważył, że w niniejszej sprawie istotą postępowania jest ustalenie w pierwszej kolejności, mając na uwadze sposób nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, czy objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona jako działka nr "2", posiada status nieruchomości wywłaszczonej, podlegającej zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazał, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają ust. 3 i 4 art. 136 oraz art. 216 ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi bowiem, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej część. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu postanowienia ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 ustawy, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Podniósł, że sposób nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości nie mieści się w katalogu ustaw wyliczonych w art. 216 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani nie stosuje się tu również art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w artykule tym nie wymieniono przepisów ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. (N° 38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych).

Wojewoda podzielił zatem pogląd organu I. instancji, że taka konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", zawartego w ust. 3 art. 136 tej ustawy. Przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w znaczeniu przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Podniesiono przy tym, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1602/09 - przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący normę o charakterze szczególnym, nie podlega interpretacji rozszerzającej. Wyliczenie w nim ustaw i przepisów poszczególnych ustaw ma charakter enumeratywny i stanowi katalog zamknięty. Niedopuszczalne jest stosowanie przepisów o wywłaszczeniu do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów innych niż wymienione w tym artykule, a także nieruchomości przejętych bez żadnego tytułu prawnego i co do których nie wydano w tym przedmiocie żadnych decyzji administracyjnych.

Z decyzją Wojewody [...] nie zgodził się R. S., który zastępowany przed adwokata J. S., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 września 2011 r. znak: [...]. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji:

a) naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna cel określony w decyzji (wywłaszczeniu, niezależnie od tego kiedy nastąpiło wywłaszczenie, pod warunkiem, że nastąpiło ono na podstawie obowiązującej w danym momencie ustawy wywłaszczeniowej;

b) naruszenie art. 7,10, 77 § 1, 105 §1 K.p.a. wobec braku merytorycznej oceny ustawy z dnia 14 marca 1875 r. N° 38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych oraz samego orzeczenia o wywłaszczeniu c.k. Starostwa w W. z dnia 6 maja 1908 r., które zostało wydane na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w znaczeniu przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty [...] i orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi administracji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie wymienienie w treści art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. (Nr° 38 dziennika ustaw i urządzeń krajowych) z przeznaczeniem dla potrzeb budowy wodociągu salinarnego do celów kopalnianych i w celu dostarczenia zdrowej wody do picia mieszkańcom gminy i miasta W., zgodnie z pozwoleniem na budowę udzielonemu c.k. zarządowi salinarnemu w W. przez Starostwo w W. - nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości, odnośnie wywłaszczeń dokonanych na podstawie niniejszego aktu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07). W wyroku tym wskazano również, że analiza art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerza pojęcie nieruchomości wywłaszczonej sensu stricte, przewidując możliwość zwrotu tych nieruchomości, których własność została przejęta na podstawie określonych aktów prawnych oraz nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak też gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Skarżący powołał się na pogląd wyrażony przez G. B. w "Komentarzu do ustawy o gospodarce nieruchomościami", w którym podniesiono, że zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego kiedy nastąpiło wywłaszczenie, o ile nastąpiło ono na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej. Tym samym katalog aktów prawnych stanowiących podstawę wywłaszczenia nieruchomości, które umożliwiają złożenie wniosku o jej zwrot ma charakter otwarty. Kluczowym jest również wykładnia art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonana przez Trybunał Konstytucyjny uznająca, że art. 136 znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnianiu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.). Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia 9 września 2011 r. znak: [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 22 marca 2011 r. nr [...], mocą której Starosta [...], działając na podstawie art. 136 ust. 3, 142 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), orzekł o odmowie zwrotu działki nr "2’ o pow. 0,5200 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz R. S. i A. S. S.. Obie decyzje są zgodne z prawem.

W tej sprawie istotną sporu między organami a skarżącym jest wykładnia art. 136 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n.".

Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowi zaś, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Natomiast art. 216 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (obejmujące również art. 136) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172); art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że art. 216 u.g.n. nie obejmuje ustawy wodnej z dnia 14 marca 1875 r. byłej Monarchii Austro-Węgierskiej.

Z akt sprawy wynika, że 6 maja 1908 r. cesarsko-królewskie Starostwo w W. wydało akt wywłaszczenia nr [...], obejmujący parcelę katastralną liczba katastralna "1". Wywłaszczenie zostało dokonane aktem indywidualnym o charakterze administracyjnym i wywłaszczono nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa Monarchii Austro-Węgierskiej.

W tym stanie sprawy strona skarżąca prezentuje pogląd, że dokonanie wywłaszczenia aktem administracyjnym, niezależnie od tego, kiedy miało miejsce, zawsze powoduje spełnienie podstawowej przesłanki wynikającej z art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n., tzn. uznania, że taka nieruchomość winna być interpretowana jako "nieruchomość wywłaszczona" w świetle tego artykułu.

Sąd tego stanowiska nie podziela. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07, opub. w OTK-A 2008 r., nr 10, poz. 175 zawarł bardzo wyraźną wykładnię prawną obu ww. przepisów. Zgodnie z tym stanowiskiem Trybunał stwierdził, że zakres stosowania art. 136 u.g.n. wyznacza termin "nieruchomość wywłaszczona", a pod tym pojęciem należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Dalej Trybunał Konstytucyjny wywodzi, że rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 i następnych u.g.n. również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów - zawiera art. 216 u.g.n. Przepis ten enumeratywnie wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa w innym trybie. W rezultacie lege non distinguente, art. 136 u.g.n. miałby zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości w przeszłości bez względu na podstawę prawną wywłaszczenia. Z kolei funkcja art. 216 u.g.n. polegałaby na rozszerzeniu zakresu prawa do uzyskania zwrotu nieruchomości na sytuacje nieobjęte regulacją art. 136, tj. na inne niż wywłaszczenie wypadki przejścia jej własności na rzecz Skarbu Państwa lub innych publicznych osób prawnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r. podtrzymał stanowisko zawarte w poprzednich wyrokach tego Trybunału (wyrok z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01, opub. w OTK ZU 2001 r. nr 7, poz. 216) wskazując, że ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami utrzymała zasadę zwrotu i - w art. 136 tej ustawy - odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnych decyzji administracyjnych. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. Tym samym art. 136 u.g.n. znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości (na podstawie konkretnego aktu) bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 ustawy, przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Sąd orzekając w tej sprawie powołał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego celem wyraźnego zaakcentowania i odróżnienia obu sytuacji określonych w art. 136 u.g.n. i art. 216 tejże ustawy. Co jednak istotne, w obu tych regulacjach chodzi o wywłaszczenie sensu stricto (art. 136 u.g.n.) lub sensu largo (art. 216 u.g.n.) na rzecz polskiego Skarbu Państwa, polskiej jednostki samorządu terytorialnego lub polskiej państwowej osoby prawnej (jednostki organizacyjnej).

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności ustalić podstawę prawną nabycia przez polski Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości. Kwestia bowiem nabycia decyzją komunalizacyjną przez Gminę Miasto K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości – na podstawie decyzji z 28 lipca 1998 r. - nie ma w tej sprawie istotniejszego znaczenia.

Ani ustawa o gospodarce nieruchomościami, ani też inne ustawy nie regulują bowiem sytuacji, w których obowiązkiem zwrotu obciążone byłyby organy administracji Rzeczypospolitej Polskiej lub jednostek samorządu terytorialnego, a wywłaszczenie nastąpiłoby na rzecz państwa obcego. Tak Rzeczpospolita Polska jako podmiot prawa międzynarodowego i krajowego, jak i emanacja Państwa na gruncie prawa cywilnego - Skarb Państwa Rzeczypospolitej Polskiej nie jest następcą prawnym byłych państw zaborczych. Wywłaszczona w 1908 r. nieruchomość stała się własnością Monarchii Austro-Węgierskiej (cesarsko-królewskiego Skarbu Państwa). Po zakończeniu I wojny światowej został zawarty w dniu 10 września 1919 r. w miejscowości St. G. traktat pokoju między Mocarstwami Sprzemierzonemi i Stowarzyszonemi z jednej strony a Austrią z drugiej strony. Na mocy ustawy z dnia 11 kwietnia 1924 r. w przedmiocie ratyfikacji traktatu pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonemi i Stowarzyszonemi a Austrją, podpisanego w St. [...] dnia 10 września 1919 r. oraz 2 protokółów, deklaracji i dwuch (tak w oryginale – przypis składu Sądu) międzynarodowych układów w sprawie udziału w kosztach oswobodzenia ziem po-austrjackich i rozrachunku odszkodowań dla Włoch, podpisanych tegoż dnia 10 września 1919 r. w St. G. i dołączonych do powyższego traktatu (Dz. U. z 1924 r. Nr 40, poz. 426). Ustawą tą wyrażono zgodę na ratyfikowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej tego Traktatu. Ratyfikacja tego Traktatu została dokonana 7 maja 1924 r. i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikował Traktat w całości. Traktat ten wiązał Polskę od dnia 22 sierpnia 1924 r. ratyfikacja wraz z tekstem Traktatu oraz oświadczenie rządowe zostały zamieszczone w Dzienniku Ustaw z 1925 r. Nr 17, poz. 114 (załącznik) i poz. 115. Zgodnie z art. 208 Traktatu Pokoju, te państwa, których terytoria obejmują tereny byłej Monarchii Austro-Węgierskiej i które powstały po rozpadzie Austro-Węgier, przejęły mienie publiczne byłej Monarchii Austro-Węgierskiej (Cesarstwa Austriackiego, mienia członków rodziny cesarskiej) lub rządu austriackiego. Nie ulega wątpliwości, że takim nowo powstałym państwem była wówczas Rzeczpospolita Polska. Tym samym to na podstawie art. 208 Traktatu Pokoju, Państwo Polskie nabyło mienie byłego Państwa Austro-Węgierskiego, a więc także mienie wywłaszczone na rzecz byłego c.k. Skarbu Państwa. Przy czym nabycie to nie miało charakteru aktu administracyjnego (indywidualnego aktu administracyjnego), ale aktu o charakterze generalnym, który całościowo regulował nabycie własności przez dane państwa. Tym samym nabycie prawa własności na podstawie powołanego art. 208 Traktatu Pokoju nie może być traktowane jako nabycie w rozumieniu art. 136 u.g.n. Polski Skarb Państwa w tej sprawie nie nabył przedmiotowej nieruchomości na podstawie indywidualnego aktu administracyjnego.

Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku podtrzymał dotychczasowe stanowisko co do rozróżnienia zaniechania prawodawcze i pominięcia prawodawcze. Zaniechanie prawodawcze polega na tym, że prawodawca pozostawia w całości określone zagadnienie poza uregulowaniem prawnym. Natomiast pominięcie prawodawcze polega na tym, że prawodawca normuje w danym akcie normatywnym jakieś zagadnienie, ale dokonuje tego w sposób niepełny, regulując je tylko fragmentarycznie. W efekcie w akcie normatywnym brakuje unormowań, bez których, ze względu na naturę objętej aktem regulacji, może on budzić wątpliwości natury konstytucyjnej. Ustawodawca mógłby w odrębnym akcie normatywnym uregulować kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości przez administracje byłych państw zaborczych. Jednak tego nie dokonał i nie można uznać, że taka sytuacja może być oceniana przez sądy administracyjne. Władza sądownicza nie może ingerować w zakres właściwości władzy ustawodawczej.

Tym samym należy stwierdzić, że w tej sprawie organy administracji podjęły trafne rozstrzygnięcia, mimo częściowego niepełnego uzasadnienia. W tej sprawie wnioskowana nieruchomości nie może być przedmiotem zwrotu na podstawie art. 216 u.g.n., który jako przepis szczególny dopuszczający różne podstawy wywłaszczenia nie podlega wykładni rozszerzającej i nie może obejmować ustawy wodnej z 14 marca 1875 r., ani też art. 208 Traktatu Pokoju. Przedmiotowa nieruchomość nie podlega także zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 1 u.g.n., bo chociaż została wywłaszczona na podstawie indywidualnego aktu administracyjnego, to jednak to wywłaszczenie miało miejsce na rzecz Skarbu Państwa Monarchii Austro-Węgierskiej, a nie Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej. Polski Skarb Państwa nabył (przejął) tą nieruchomość na mocy umowy międzynarodowej, a taka podstawa prawna nie została przewidziana w art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n.

W świetle tego ustalenia, pozostałe zarzuty skargi, a w szczególności nieprawidłowe zastosowanie art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 §1 K.p.a. oraz braku merytorycznej oceny ustawy z dnia 14 marca 1875 r. N° 38 dziennika ustaw i rozporządzeń krajowych oraz samego orzeczenia o wywłaszczeniu c.k. Starostwa w W. z dnia 6 maja 1908 r. – nie mają istotniejnvszego znaczenia. Skoro nabycie przez polski Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości nie spełnia przesłanek ani z art. 136 u.g.n. ani z art. 216 u.g.n. to kwestia badania treści ustawy z 14 marca 1875 r. nie ma znaczenia.

Mając zatem na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za nieuzasadnioną, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.