Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1388/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Organizacje społeczne
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17
law: Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego.
Teza: Zakreślenie przez ustawodawcę terminu do złożenia wniosku /art. 10 ustawy z dnia 25 października 1990 r. i zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego - Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/ powoduje, iż czynności podjęte w okresie późniejszym nie mogą wywołać skutku prawnego w postaci zobowiązania określonego podmiotu do zwrotu mienia.

TEZY

Zakreślenie przez ustawodawcę terminu do złożenia wniosku /art. 10 ustawy z dnia 25 października 1990 r. i zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego - Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/ powoduje, iż czynności podjęte w okresie późniejszym nie mogą wywołać skutku prawnego w postaci zobowiązania określonego podmiotu do zwrotu mienia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 kwietnia 1993 r. nr KR-051/755/91 w przedmiocie zwrotu majątku utraconego przez związek zawodowy w wyniku wprowadzenia stanu wojennego i na podstawie art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr KR-051/755/91 z dnia 23 kwietnia 1993 r. Społeczna Komisja Rewindykacyjna nakazała Związkowi Zawodowemu Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W. zwrócić 231 515 000 zł na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w Zakładach Azotowych ,W." w W. Jednocześnie na podstawie art. 105 Kpa w stosunku do Dyrekcji Zakładów Azotowych "W." w W. Komisja postępowanie umorzyła. Powyższe rozstrzygnięcie Społeczna Komisja Rewindykacyjna uzasadniła tym, iż wnioskodawca wystąpił z roszczeniem o zwrot 928 478,50 zł przeciwko Zakładom Azotowym "W." w W., zmienionym następnie pismem z dnia 18 lutego 1992 r., w którym żądanie zapłaty skierowano przeciwko Związkowi Zawodowemu Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W. Komisja przyjęła, iż uczestnik postępowania - Dyrekcja Zakładów - była jedynie depozytariuszem dochodzonych środków, przekazanych w maju 1983 r. na rzecz Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Azotowych "W.". Po dokonaniu waloryzacji kwoty 928 478,50 zł ustaliła wysokość zobowiązania na 231 515 000 zł, nakazując zwrot na rzecz wnioskodawcy.

Na powyższe orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej wniósł skargę Związek Zawodowy Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W., zarzucając: naruszenie przepisów ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego przez zobowiązanie Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Azotowych "W." do zwrotu określonej kwoty w sytuacji, gdy w ustawowym terminie, zakreślonym w art. 10 ustawy, nie został przeciwko wymienionemu związkowi złożony formalny wniosek: naruszenie prawa przez przyjęcie, iż uczestnik postępowania jest dłużnikiem, gdy nie został udokumentowany fakt przyjęcia pieniędzy; naruszenie przepisów Kpa w toku postępowania przed Komisją przez przyjęcie za dowód kwestionowanej kserokopii przelewu oraz uniemożliwienie stronie zadawania pytań na rozprawie w celu wyjaśnienia sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia, jako niezgodnego z prawem.

W odpowiedzi na skargę Społeczna Komisja Rewindykacyjna powołała się na bezsporność faktu przejęcia dochodzonych środków pieniężnych przez Związek Zawodowy Pracowników Zakładów Azotowych "W.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/ jest aktem szczególnym, regulującym kwestię zwrotu majątku na rzecz związków, które utraciły ten majątek w wyniku wprowadzenia stanu wojennego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy postępowanie o zwrot majątku wszczyna się na wniosek uprawnionych podmiotów. Wniosek taki powinien zawierać oznaczenie podmiotów zobowiązanych do zwrotu majątku oraz określać przedmiot roszczenia /art. 4 ust. 2/. Uregulowanie to oznacza, że ciężar ustalenia powyższych okoliczności obciąża nie Społeczną Komisję Rewindykacyjną, lecz wyłącznie wnioskodawcę. Powinien on przed sporządzeniem wniosku ustalić we własnym zakresie podmiot, o którym mowa w art. 1 ust. 2 i 3 ustawy.

W myśl art. 10 ustawy termin do składania wniosków do Komisji upływał z dniem 31 grudnia 1991 r.

W rozpatrywanej sprawie wniosek Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w Zakładach Azotowych "W." w W. z dnia 30 sierpnia 1991 r. wskazywał jako podmiot przejmujący majątek Zakłady Azotowe "W." w W. Ze względu na wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia uczestnika postępowania Społeczna Komisja Rewindykacyjna pismem z dnia 19 października 1991 r. /wysłanym jednak dopiero w dniu 29 stycznia 1992 r., a więc już po upływie terminu oznaczonego w art. 10 ustawy/, wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia braków. W odpowiedzi na to pismo Komisja Zakładowa "Solidarność" poinformowała o niemożności precyzyjnego ustalenia, kto przejął majątek, i wskazała "OPZZ przy ZAW". Wobec wadliwego i tym razem wskazania uczestnika postępowania Społeczna Komisja Rewindykacyjna pismem z dnia 30 kwietnia 1992 r. ponowiła prośbę o właściwe oznaczenie podmiotu, a ze względu na brak reakcji wnioskodawcy, wszczynając postępowanie postanowieniem z dnia 10 czerwca 1992 r. z urzędu, oznaczyła podmioty przejmujące mienie, w tym także Związek Zawodowy Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W.

Działanie powyższe rażąco narusza prawo wobec ustawowego nakazu orzekania w tym zakresie tylko na wniosek uprawnionego podmiotu. Ponadto wszczęcie postępowania z urzędu przeciwko Związkowi Zawodowemu Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W. nastąpiło z naruszeniem terminu wskazanego w art. 10 omawianej ustawy z dnia 25 października 1990 r. Zakreślenie przez ustawodawcę terminu do złożenia wniosku powoduje, iż czynności podjęte w okresie późniejszym nie mogą wywołać skutku prawnego w postaci zobowiązania określonego podmiotu do zwrotu mienia. Ustawodawca bowiem nie przewidział możliwości przywrócenia tego terminu. Dlatego wniosek, choćby złożony przez uprawniony podmiot, lecz po dniu 31 grudnia 1991 r., Komisja powinna załatwić odmownie.

Wydając orzeczenie w dniu 23 kwietnia 1993 r., Społeczna Komisja Rewindykacyjna nakazała Związkowi Zawodowemu Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W. zwrócić zwaloryzowaną kwotę 928 478,50 zł, ustalając jej wysokość na 231 515 000 zł, mimo iż Związek Zawodowy zaprzeczał faktowi przejęcia tej kwoty, a brak było oryginalnych dowodów potwierdzających fakt przejęcia. Przedstawione przez wnioskodawcę kserokopie dokumentów zostały zakwestionowane przez uczestnika. W tej sytuacji stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że w maju 1983 r. nastąpiło przekazanie środków pieniężnych na rzecz Związku Zawodowego Pracowników Zakładów Azotowych "W." w W., nie znajdowało podstaw w przeprowadzonych dowodach.

Skoro zaskarżone orzeczenie rażąco naruszyło przepisy art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, to stosownie do art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa należało stwierdzić jego nieważność.