Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 620/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 § 1; art. 18; art. 26 § 1; art. 64 § 1 pkt 4, § 2, § 6, § 7, § 8, § 9 pkt 3, § 10; art. 64c § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 6; art. 7; art. 262 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 roku sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Łd 620/08

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia A. N., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. z dnia [...] w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] (Nr [...]) w wysokości 67.663 zł.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18, art. 64 i art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W stanie faktycznym sprawy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] (Nr [...]) obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie należności głównej w wysokości 1.093.155 zł i odsetek w wysokości 31956,10 zł (naliczonych od dnia 26 stycznia 2008 r. do dnia wystawienia tytułu wykonawczego) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. N. Tytuł wykonawczy został wystawiony po tym jak skarżący nie dotrzymał terminu zapłaty należności podatkowych rozłożonych uprzednio na raty decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.– G. z dnia [...]. Wydanie decyzji o rozłożeniu należności na trzy raty (dwie pierwsze po 100 000 zł i trzecia w wysokości 1.106 003 zł płatna 31marca 2008 r.) poprzedziło upomnienie Nr [...] z dnia 5 lutego 2008 r.

Zawiadomieniami z dnia [...] o numerach: [...] i [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego odpowiednio w Banku A. S.A. oraz w B. Bank. Zawiadomienia te dłużnicy zajętej wierzytelności otrzymali w dniu 25 kwietnia 2008 r. Z kolei A. N. doręczono ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia [...]. w dniu 12 maja 2008 r. w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.).

W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu B. Bank pismem z dnia 29 kwietnia 2008 r. poinformował o braku środków pieniężnych na rachunku prowadzonym na rzecz zobowiązanego. Natomiast Bank A. S.A. pismem datowanym na ten sam dzień, tj. 29 kwietnia 2008 r. poinformował o braku środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanego, oraz że "Wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne prowadzi: KOMORNIK SĄDOWY Ł. – W. (...)".

W związku z dokonaną przez zobowiązanego w dniu 13 maja 2008 r. wpłatą w wysokości 1.058.419,54 zł (na poczet należności głównej) i 44.396 zł (na odsetki za zwłokę) kwota zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym uległa zmniejszeniu do wysokości 34.735,46 zł. O powyższym organ egzekucyjny poinformował dłużników zajętej wierzytelności oraz zobowiązanego zawiadomieniami o zmianie wysokości zajęcia z dnia 20 maja 2008 r.

Przy piśmie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. z dnia 4 czerwca 2008 r. w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. m.in. tytuł wykonawczy Nr [... został przekazany Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W. celem dalszego łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do tego tytułu wykonawczego w piśmie wskazano, że na dzień 4 czerwca 2008 r. należność główna wynosi 34735,46 zł, odsetki 1760,56 zł, a koszt egzekucyjne 67 663 zł.

W dniu 10 czerwca 2008 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. wpłynęło pismo pełnomocnika ,A. N. z wnioskiem o wydanie postanowienia ustalającego koszty egzekucyjne, w wysokości 67.633 zł.

Pismem z dnia 12 czerwca 2008 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. - jako wierzyciel - poinformował Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W., że należności objęte tytułem wykonawczym z dnia 11 kwietnia 2007 r. (Nr [...]) wraz z odsetkami za zwłokę zostały uiszczone.

W dniu [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. wydał postanowienie (Nr [...]), którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] (Nr [...]) w kwocie 67.663 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że 17 kwietnia 2008 r. wszczęto egzekucję poprzez dokonanie zajęć rachunków bankowych oraz doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Dokonane czynności egzekucyjne okazały się skuteczne - dłużnicy zajętej wierzytelności Bank A. S.A. w W. oraz B. Bank Polska S.A. poinformowali organ egzekucyjny o zablokowaniu rachunku bankowego. Następnie organ przedstawił szczegółowo sposób wyliczenia kosztów egzekucyjnych wyjaśniając, że na wyliczoną kwotę składały się: opłata manipulacyjna w wysokości 11.277,17 zł (na podstawie art. 64 § 6 ustawy u.p.e.a.); koszty zajęcia rachunku bankowego w wysokości 56.385,83 zł (na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.); wydatek egzekucyjny w wysokości 10,80 zł (na podstawie art. 64b pkt 8 u.p.e.a.).

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik A. N. wnosząc o jego uchylenie i określenie wysokości kosztów egzekucyjnych na kwotę 0 zł. W jego treści wskazał, iż w dniu 15 kwietnia 2008 r. został sporządzony, a następnie przekazany do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. "Wniosek o niepodejmowanie działań egzekucyjnych". Podniósł w związku z tym, że ciążąca na A. N. zaległość podatkowa w wysokości 1.093.155 zł została rozłożona na trzy raty (decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G.), a termin płatności drugiej i trzeciej raty nie został dotrzymany. W stosunku do II raty, co do której wystawiony został tytuł wykonawczy [...] wnoszący zażalenie oświadczył, że dokona dobrowolnej wpłaty na konto urzędu w dniu 18 kwietnia 2008 r. W odniesieniu do III raty przedstawił gwarancję jej zapłaty, wnosząc o niewystawianie tytułu egzekucyjnego i niepodejmowanie działań egzekucyjnych.

W dalszej części zażalenia wskazano, że dla zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa A. N. złożył pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego, na podstawie którego upoważnił Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. do podjęcia "z konta firmy C. (...)" na poczet ewentualnych roszczeń, kwoty 1.106.003 zł wraz z odsetkami, z kwoty, którą ww. Spółka ma mu zapłacić jako cenę sprzedaży części przedsiębiorstwa.

Reasumując pełnomocnik stwierdził, że w ten sposób skarżący wskazał organowi podatkowemu i egzekucyjnemu "miejsce gdzie znajdują się pieniądze w wysokości wystarczającej z naddatkiem do pokrycia w całości zobowiązań wobec Skarbu Państwa" oraz przedstawił dokumenty dające możliwość ich podjęcia. Wykonał więc on ciążący na nim obowiązek, bez potrzeby podejmowania działań egzekucyjnych. Ponadto wobec braku działań Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G., sam złożył w firmie C. polecenie przelewu na konto Urzędu Skarbowego. Z tych też względów, należy uznać, że wszystkie zobowiązania objęte tytułem wykonawczym Nr [...] zostały dobrowolnie uregulowane.

Odnosząc się już bezpośrednio do samego zaskarżonego postanowienia organu I instancji stwierdził, że uzasadnienie obciążenia kosztami egzekucyjnymi w wysokości 67.663 zł, sprowadzające się do wykazania skuteczności czynności egzekucyjnych, poprzez tezę, iż rachunek bankowy podatnika został zablokowany, jest nadużyciem prawa. Zdaniem składającego zażalenie, czynności egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia rachunku, ale nie do wyegzekwowania należności, ograniczyły się de facto do "rutynowego wystawienia dwóch - trzech dokumentów i przesłania ich do banku".

Podniósł także, że jego wniosek z dnia 15 kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu – 17 kwietnia 2008 r.) nie został rozpoznany, "a w kontekście ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji był to wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej, albo wstrzymanie postępowania egzekucyjnego".

Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –G.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przede wszystkim na przepisy regulujące koszty egzekucyjne. Podkreślił, że zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Przez czynność egzekucyjną należy - w myśl art. 1a pkt 2 ww. ustawy - rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z kolei w myśl art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy, przez zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, rozumie się m.in. egzekucję z rachunków bankowych. Zgodnie natomiast z art. 64c § 1 powołanej ustawy, opłaty o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Organ wyjaśnił przy tym, że stosownie do treści art. 64b u.p.e.a., wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji.

Dalej organ prześledził wszystkie kolejne czynności podejmowane w sprawie konstatując, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego było przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami prawnymi.

Dokonując szczegółowej analizy postanowień art. 64 u.p.e.a., określającego wysokość opłat za poszczególne czynności egzekucyjne i powstanie obowiązku uiszczenia opłat organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej powstaje w określonym przez ustawodawcę momencie, bez względu na to, czy zajęcia te doprowadziły do wyegzekwowania należności. Podkreślił także, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, jest skuteczna bez względu na to, czy w chwili zajęcia na rachunku bankowym zobowiązanego znajdują się środki pieniężne. Brak środków pieniężnych na rachunku bankowym w chwili zajęcia nie ma również wpływu na wysokość kosztów egzekucyjnych.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony, iż uzasadnienie obciążenia kosztami egzekucyjnymi w wysokości 67.663 zł, sprowadzające się do wykazania skuteczności czynności egzekucyjnych, poprzez tezę, iż rachunek bankowy podatnika został zablokowany, jest nadużyciem prawa. Jak wskazał organ, z przestawionych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że koszty egzekucyjne, którymi obciążono zobowiązanego zależą od ustalonych w tych przepisach stawek procentowych i wysokości egzekwowanej należności. Bez znaczenia jest także – zdaniem organu – argument, iż czynności egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia rachunku, ale nie do wyegzekwowania należności, ograniczyły się do "rutynowego wystawienia dwóch - trzech dokumentów i przesłania ich do banku".

Odnosząc się do podniesionej stronę argumentacji dotyczącej pisma strony datowanego na dzień 15 kwietnia 2008 r. zatytułowanego "Wniosek o nie podejmowanie działań egzekucyjnych" organ stwierdził, że kwestia ta nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. Tym niemniej wyjaśnił, że ww. wystąpienie zostało złożone do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. w dniu 17 kwietnia 2008 r., który to pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r., zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. wezwał stronę do stawienia się, celem jego sprecyzowania. Pouczył także, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. Jak dalej wskazano, A. N. zgłosił się do siedziby organu 7.05. 2008 r. ale wyjaśnił, iż nie będzie wypowiadał się na temat swojego wniosku złożonego w dniu 17 kwietnia 2008 r. wskazując, iż wyjaśnień będzie dokonywał jego pełnomocnik. Z tych też względów, wobec nieustosunkowania się do treści wezwania z dnia 21 kwietnia 2008 r. pismo z wnioskiem o nie podejmowanie działań egzekucyjnych pozostawiono bez rozpoznania.

Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. złożył A. N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Wymienionemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła stan faktyczny sprawy, wskazując przede wszystkim, iż powiadomiła Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. –G. "o miejscu gdzie znajduje się znaczna kwota pieniędzy - 2.000.000 zł, która z naddatkiem wystarczy do uregulowania wszystkich jego zobowiązań podatkowych". Jak stwierdził w związku z tym skarżący z pisma oraz z załączonych dokumentów wynikało, że w najbliższym czasie podatnik ureguluje sam swoje zobowiązania ewentualnie uczyni to w jego imieniu działający na podstawie pełnomocnictwa Naczelnik Urzędu Skarbowego. Tym samym – jak stwierdził skarżący – wykonał on swoje zobowiązanie.

Dalej skarżący stwierdza, że "tak naprawdę nie doszło do zajęcia wierzytelności" ze względu na brak środków na rachunkach bankowych. W tej sytuacji czynności egzekucyjne zostały podjęte "w wielkim pośpiechu, nie dla zapewnienia wykonania obowiązków przez zobowiązanego, a dla ustalenia kosztów egzekucyjnych, które są bezpośrednim dochodem organu". Zdaniem skarżącego w tym zakresie naruszony został art. 1 u.p.e.a.

Ponadto zdaniem skarżącego nie nastąpiło zajęcie innej niż wymienione w pkt 2 i 3 art. 64 § 1, wierzytelności pieniężnej, gdyż jej nie było - nie było zdefiniowanej co do kwoty i strony wierzytelności, a skarżący sam wykonał obowiązek. Zdaniem skarżącego, postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób naruszający słuszny interes obywatela, a także w sposób podważający zaufanie obywatela do organów, co skutkuje zarzutem naruszenia art. 7 i 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie przed sądem pełnomocnicy stron podtrzymali swoje stanowiska zawarte odpowiednio w skardze i odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy, kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem oceny sądu w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –G. z dnia [...] (znak [...]) określające wysokość kosztów egzekucyjnych. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, iż nie narusza ono prawa.

Na wstępie wskazać należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku poprzez zastosowanie określonych w ustawie środków. W tym celu organ egzekucyjny podejmuje działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środków egzekucyjnych (czynności egzekucyjne). Art. 6 § 1 u.p.e.a. stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przepis nie pozostawia zatem organowi wyboru nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest ustawowej definicji pojęcia "Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku, ale w potocznym rozumieniu tego zwrotu można mówić, że chodzi o podmiot, który chce uniknąć czegoś, wymówić się od czegoś, uchylić się od odpowiedzialności i obowiązków. W niniejszej sprawie dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność, to zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. W lutym 2008 r. do skarżącego zostało skierowane upomnienie ( mimo braku takiego obowiązku po stronie organu), wzywające do zapłaty należności w terminie 7 dni z zastrzeżeniem, że nieuregulowanie należności w tym terminie spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a następnie wydana została decyzja o rozłożeniu należności raty (ostatnia III rata płatna w marcu). Ponieważ te terminy płatności nie zostały przez skarżącego dotrzymane można mówić o uchylaniu się przez skarżącego od wykonania obowiązku zapłaty, a co za tym idzie, organ miał obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przechodząc do merytorycznej oceny zapadłego rozstrzygnięcia stwierdzić należy na wstępie, że koszty postępowania egzekucyjnego naliczone zostały w sposób prawidłowy. Zgodnie bowiem z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych powodowało obowiązek uiszczenia opłaty za tą czynność egzekucyjną w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr., co w realiach sprawy niniejszej oznaczało kwotę 56.385,83 zł. Obowiązek uiszczenia opłaty powstał z chwilą zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 3 u.p.e.a.). Stosownie zaś do art. 64 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organ egzekucyjny zachował powyższy warunek.

Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstał, w myśl art. 64 § 10 u.p.e.a., z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Opłata manipulacyjna, stosownie do art. 64 § 6 tej ustawy stanowi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. co w realiach rozpoznawanej sprawy oznaczało, że wyniosła ona 11.277,17 zł.

Wydatkami egzekucyjnymi są także koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności (art. 64b pkt 8 u.p.e.a.).

Przy czym zgodnie z art. 64 § 7 ustawy wysokość opłat nalicza się od kwoty należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę. Jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty.

Konfrontując przywołane przepisy ze stanem faktycznym sprawy, w tym również z treścią zaskarżonego postanowienia brak jest – w ocenie sądu – podstaw, aby wywodzić, że wydane ono zostało z ich naruszeniem.

Przede wszystkim wskazać należy, że sam skarżący nie kwestionuje samej wysokości naliczonych kosztów, ale generalną zasadę naliczenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia zobowiązanego obowiązkiem ich pokrycia. Wskazuje w związku z tym na fakt, iż w praktyce nie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, ponieważ takich wierzytelności na rachunkach tych nie było, a skarżący sam wykonał obowiązek podatkowy na nim ciążący. Zdaniem skarżącego tym samym organ naruszył art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Za czynności egzekucyjne organ pobiera opłaty oraz opłatę manipulacyjną, co wynika wprost z art. 64 u.p.e.a. Przy czym – zdaniem sądu – zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonego na niego obowiązku (por. m.in. R. Hauser, Z. Leoński (red.) Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz, Warszawa 2004, str. 180). Na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca przyjął zasadę, że koszty tego postępowania nie mają związku z efektywnością postępowania. Obciążają zobowiązanego już w momencie, gdy swoim zachowaniem polegającym na uchylaniu się od obowiązków, doprowadził do konieczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczenie odpisu tytułu wykonawczego). Tym samym to na zobowiązanego przerzucił ustawodawca ryzyko ponoszenia wszelkich kosztów powstałych w toku postępowania egzekucyjnego niezależnie od efektywności tego postępowania i wydatków organu egzekucyjnego z tym postępowaniem związanych. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie chodzi o zastosowanie środka egzekucyjnego, ale o czynności związane ze "stosowaniem środków egzekucyjnych". Niewątpliwie bowiem do czynności związanych ze stosowaniem środka egzekucyjnego należy czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

W tym zakresie ustawodawca ustanowił więc zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne (art. 64c § 1 u.p.e.a.), od której to odpowiedzialności, zgodnie z art. 64 § 8 tej ustawy, nie zwalnia zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnej, tj. nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt II FSK 2/06). Powyższa regulacja oznacza, że zasadą jest pobieranie opłat niezależnie od tego, czy kwota została wyegzekwowana, czy też nie. Opłata wylicza się bowiem od kwoty "egzekwowanych należności", a nie "wyegzekwowanych należności". Tak sytuacja będzie mieć miejsce w szczególności, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności, natomiast zobowiązany wpłacił egzekwowaną należność bezpośrednio wierzycielowi (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006, s. 204).

W ocenie sądu, dokonując wykładni tego przepisu oraz innych mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należało odwołać się do zasad kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 18 tej ustawy). W kodeksie postępowania administracyjnego jest zasadą, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1). Innymi słowy, w postępowaniu egzekucyjnym przy odpowiednim zastosowaniu zasady z art. 262 § 1 k.p.a., nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1599/97; z dnia 7 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1758/98 oraz z dnia 9 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1893/97, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., III RN 27/98).

Wskazać także należy, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie dokonane zostało z poszanowaniem zasad, o których mowa w art. 26 § 1 u.p.e.a. Strona nie kwestionuje, iż zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności w dniu 25 kwietnia 2008 r., natomiast samemu skarżącemu odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisami zawiadomień z dnia [...] o zajęciu wierzytelności doręczono w dniu 12 maja 2008 r. (doręczenie zastępcze).

Jako chybiony zatem uznać należy zarzut, iż postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie prowadzone było w sposób naruszający słuszny interes obywatela, a także w sposób podważający zaufanie obywatela do organów państwa, czyli zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. . W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jak i zasady postępowania egzekucyjnego uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasady te mają zastosowanie także w odniesieniu do kosztów egzekucyjnych. W doktrynie, gdy chodzi o zasady postępowania egzekucyjnego wskazuje się na: zasadę celowości egzekucji, zasadę "obowiązkowości’ w prowadzeniu egzekucji, zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w u.p.e.a., zasadę niezbędności, której istotą jest to, egzekucja administracyjne może być prowadzona tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do zrealizowania celu egzekucji, jakim jest wykonanie obowiązku, zasadę stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, zasadę stasowania środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanych, zasadę zagrożenia, która obliguje organ do uprzedzenia postępowania egzekucyjnego egzekucyjnym wezwaniem zobowiązanego (upomnienie z art. 15 u.p.e.a), zasadę poszanowania minimum egzystencji, zasadę prowadzenia egzekucji w sposób najmniej uciążliwy, zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji, zasadę niezależnego stosowania środków egzekucyjnych i środków represyjnych. W ocenie Sądu żadna z wymienionych wyżej zasad nie została w niniejszej sprawie naruszona.

Nie została także naruszona wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej jak i zasada zaufania (art. 8 k.p.a.). Organ trafnie, zgodnie z art. 64 par 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wezwał zobowiązanego do uzupełnienia braków wniosku z 17 kwietnia przez jego sprecyzowanie, a następnie pozostawił ten wniosek bez rozpoznania.

Reasumując stwierdzić należy, że w stosunku do podatników, którzy realizują swoje obowiązki w terminie nie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne, tym samym nie narażają się oni na koszty wynikające z postępowania egzekucyjnego. Brak jest natomiast prawnie doniosłych argumentów, aby uzasadniać różnicowanie sytuacji prawnej pomiędzy podatnikami, którzy swoim postępowaniem doprowadzili do wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze względu na sposób wykonania tego zobowiązania po wszczęciu tego postępowania, np. dlatego, że uiścili podatek poza postępowaniem egzekucyjnym jak miało to miejsce w sprawie niniejszej. Jedni i drudzy posiadają istotną prawnie cechę wspólną jaką jest niewywiązanie się w terminie z nałożonych na nich obowiązków podatkowych, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego i związanymi z nim kosztami egzekucyjnymi.

Odnosząc się na koniec do powołanych przez pełnomocnika skarżącego wyroków sądów administracyjnych (wyrok NSA oz. we Wrocławiu z dnia 3 lipca 1997 r. sygn. akt I SA/Wr 998/96 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2007r., sygn. akt I SA/Wr 817/07), które miały w jego ocenie potwierdzać tezę o niezasadności obciążenia kosztami egzekucyjnymi skarżącego, sąd stwierdził, że powołane wyroku nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Przede wszystkim stany faktyczne w jakich zapadły wskazane wyroki nie są zbieżne ze stanem faktycznym w jakim zapadło kwestionowane przez stronę skarżącą rozstrzygniecie. W pierwszym przypadku chodziło bowiem o sytuację odmowy wydania rozstrzygnięcia o kosztach egzekucyjnych. W drugim z powoływanych wyroków dotyczył co prawda kwestii naliczenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy strona sama zobowiązała się do uregulowania zobowiązań podatkowych, wnosząc o nie wszczynanie egzekucji, to jednakże zasadniczy problem dotyczył ustalenia, czy prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zagadnieniem rozstrzyganym było więc ustalenie podstaw prawnych prowadzonej egzekucji i zasadności jej wszczęcia, a nie sama zasadność naliczenia kosztów egzekucyjnych.

W świetle wszystkich powyższych argumentów należało uznać, że sposób działania organów był prawidłowy i nie doszło do naruszenia prawa i interesów strony, w szczególności zarzucanego naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a., czy też art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

R.A.