Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 648/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par.1-2, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.3 par. 1. art. 134 par.1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr/. Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. Nr [...] znak: [...]. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarnego w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. po analizie zgromadzonej dokumentacji i rozpatrzeniu odwołania R. M. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] (znak: [...]) o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W toku postępowania ustalono, iż wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 1038/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia u R. M. choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego, powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez wnikliwą analizę wszystkich dokumentów, a w szczególności dokumentacji ze szpitala w T. z 1995 roku oraz badania histopatologicznego, a także dokumentacji lekarskiej skarżącego od lekarza leczącego i na ich podstawie ocenić, czy u skarżącego występuje choroba zawodowa określona w przytaczanym rozporządzeniu. Zdaniem Sądu ocena winna być oparta na orzeczeniach lekarskich jednostek medycznych, które powinny odnieść się w swoich opiniach do rozpoznania zawartego w dokumentacji lekarskiej lekarza leczącego (załączonych do akt administracyjnych) i wyjaśnić, czy rozpoznania te są tożsame, czy też rozbieżne i ewentualnie na czym polega ta rozbieżność i jakie są jej przyczyny.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. uzupełniony materiał dowodowy łącznie z wyrokiem Sądu, przekazano do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł.

w celu zajęcia stanowiska w tym wyjaśnienie wątpliwości wskazanych w wyroku Sądu (m. in. dotyczących orzeczeń lekarskich).

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno – orzeczniczego (zgodnie z § 5 wymienionego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w uprawomocnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych) tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., ul. A oraz po odwołaniu się zainteresowanego od negatywnej treści orzeczenia w/w Poradni - w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., ul. B, R. M. uzyskał ponownie dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego tj.: orzeczenie Nr [...] Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. z dnia [...] - orzeczenie lekarskie nr [...] Przychodni IMPiŚ w S. z dnia [...], a jednostki te w swoich orzeczeniach w sposób zbieżny uzasadniły brak podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej.

W oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, dokumentację o przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe oraz o wydane ponownie orzeczenia lekarskie dwóch uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. w dniu [...] wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego.

Od tej decyzji odwołał się R. M. nie zgadzając się z jej treścią, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po analizie zgromadzonej dokumentacji i rozpatrzeniu odwołania, decyzją Nr [...] z dnia [...] (znak: [...]) zaskarżoną decyzję uchylił w całości i przekazał sprawę z powodu uchybień merytorycznych do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, podnosząc, że organ i jednostki orzecznicze nie dysponowały pełną oceną narażenia zawodowego na ewentualne czynniki rakotwórcze powstające w procesie spawania, nie wskazano jakie pozazawodowe czynniki mogły spowodować rozpoznane u R. M. schorzenie, a uzasadnienia tych orzeczeń były nadal lakoniczne i nie wyjaśniały różnic w nazewnictwie, na które wskazał Sąd we wskazanym powyżej wyroku.

W związku z powyższym organ I instancji przeprowadził po raz kolejny postępowanie administracyjne. Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego m. in. o protokół przesłuchania z dnia [...] świadka: M. K. (bezpośredniego przełożonego zainteresowanego), pismo z dnia [...] Syndyka Masy Upadłości Zakładów Chemicznych [...] Sp. z o.o. oraz pismo z dnia [...] Instytutu Spawalnictwa, ustalono, że R. M. w latach 1962 -1986 pracował na stanowisku ślusarza - spawacza w Z.Ch. [...] w narażeniu podczas spawania stali wysokochromowych, kwasoodpornych na czynnik rakotwórczy - związki chromu VI.

Całość uzupełnionej dokumentacji przekazano do Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. celem zajęcia stanowiska.

W wyniku po raz kolejny przeprowadzonego postępowania diagnostyczno - orzeczniczego (zgodnie z § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w uprawomocnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych) tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej WOMP w Ł., ul. C oraz po odwołaniu się zainteresowanego od negatywnej treści orzeczenia w/w Przychodni - w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., ul. D, R. M. uzyskał ponownie dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego tj.: orzeczenie Nr [...] Przychodni WOMP w Ł. z dnia [...] oraz orzeczenie lekarskie nr [...] Przychodni IMP w Ł. z dnia [...], a jednostki te w swoich orzeczeniach ponownie wskazały na brak podstaw do rozpoznania u zainteresowanego choroby zawodowej.

W tak ustalonym stanie faktycznym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., decyzją Nr [...] z dnia [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, u R. M., a powyższą decyzję wydał w oparciu o zebrany ponownie i rozpatrzony materiał dowodowy, dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględniono narażenie zawodowe, oraz o ponowne negatywne orzeczenia dwóch uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostek organizacyjnych służby zdrowia.

Od powyższej decyzji odwołał się R. M. nie zgadzając się z jej treścią, wniósł o jej uchylenie z powodu wadliwości i niezgodności ze stanem faktycznym.

W odwołaniu R. M. podniósł, że według opinii prof. dr hab. med. I. G. – R., Kierownika Kliniki Gruźlicy, Chorób i Nowotworów Płuc w Ł. (wydanej w dniu [...] na wniosek Poradni WOMP w Ł. z dnia 23 lipca 2007 r.) -" rozpoznany u pacjenta guz płuca lewego określany jako "rakowiak" mógł wynikać z narażenia na związki chromu VI".

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania R. M. decyzją z dnia [...] Nr [...] znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniósł, iż opierając się na zgromadzonym materiale w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji i ponownej analizie dokumentacji nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Uznajno, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zebrany materiał w pełni uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u R. M. choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi.

W szczególności obszerna informacja zawarta w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] Przychodni IMP w Ł. z dnia [...] odnosząca się także do wątpliwości wskazanych w wyroku Sądu przekonują w ocenie organu odwoławczego o braku podstaw do stwierdzenia zawodowego nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, u zainteresowanego.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym usunięto niejasności, które wskazał Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku, podjęto wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a wnioski medyczne zawarte w uzasadnieniu orzeczenia jednostki orzeczniczej II stopnia (Przychodnia IMP w Ł.), którego fragment został obszernie przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w pełni przekonują, że u R. M. brak jest podstaw do stwierdzenia, że z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem stwierdzony u niego rakowiak oskrzela (nowotwór złośliwy) powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Odnosząc się do tej prośby R. M. o przesłanie orzeczeń do prof. dr hab. med. I. G.-R. w celu właściwego ich zdiagnozowania" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził, że uprawnieni do rozpatrywania chorób zawodowych są wyłącznie lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia, a zatem tylko w tym trybie wydane orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, posiadają moc prawną w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej.

W konkluzji uzasadnienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, iż opinie innych jednostek medycznych nie są wiążące dla organów orzekających w sprawie, natomiast organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej, wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim wydanym przez uprawnioną jednostkę medyczną, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu będącym podstawą rozstrzygnięcia i nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym oraz zaprzecza zawodowej etiologii schorzenia.

W ocenie organu odwoławczego końcowe orzeczenia wydane w postępowaniu oraz opinie uzupełniające do tych orzeczeń spełniają wszystkie warunki stawiane tym orzeczeniom przez przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. oraz przez przepis art. 84 K.p.a., a zatem mogły stanowić podstawę do wydania decyzji.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że samo istnienie narażenia zawodowego (w tym przypadku na chrom VI -wartościowy) i rozpoznanie schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż wymagane jest, aby warunki szkodliwe w sposób bezsporny lub z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem spowodowały rozpoznaną chorobę. W ocenie IMP w Ł. z przeglądu literatury nie wynika aby zachodziły przypadki zachorowania na rakowiaka w populacji osób narażonych zawodowo na chrom VI wartościowy, czy inne kancerogeny chemiczne, a zatem prawdopodobieństwo spowodowania powstania i rozwoju rakowiaka oskrzela u R. M. przez czynnik szkodliwy środowiska pracy organ ocenił jako niewielkie, a wręcz znikome.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. M. podniósł, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, gdyż została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne w zakresie oceny ryzyka zawodowego oraz warunków pracy w Z.Ch. [...]. Skarżący podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem przyjętym w zaskarżonej decyzji oraz z orzeczeniami jednostek orzeczniczych, bowiem są one sprzeczne z dokumentacją medyczną choroby skarżacego. Dodatkowo organy te nie odniosły się do przymusowej zmiany pracy przez skarżacego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 9 marca 2009 r. uczestnik postępowania Syndyk Masy Upadłości Zakładów Chemicznych [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniósł o oddalanie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt. P 23/07 (Dz.U. Nr 116 poz.740). W wyroku tym Trybunał orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz.1115) są niezgodne z art. 92 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 roku.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy ani jego pozostałe przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z 12 czerwca 1975 roku o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 30 z 1983r., poz.144 ze zm.) stanowiącego, że "za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art.92 ust.1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z treścią art. 190 ust.1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W myśl zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy.

Wyrok Trybunału, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 roku i z tym dniem wszedł w życie. Od dnia 2 lipca 2008 roku rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin po upływie którego tracą moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 roku. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpi więc najpóźniej 3 lipca 2009 roku.

Trybunał Konstytucyjny uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją RP przepisów wskazał, iż "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 roku, które wyrokiem Trybunału zostało uznane za niekonstytucyjne.

Należy zaznaczyć, iż w sytuacji gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego (art.145a § 1 kpa). Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału (art.145a § 2 kpa). W sytuacji kiedy Trybunał orzekł inną niż dzień ogłoszenia orzeczenia, datę utraty mocy obowiązującej przepisu, to termin miesięczny, o którym mowa w art.145a § 2 kpa, biegnie od dnia utraty mocy kontrolowanego przepisu. W przypadku orzeczenia Trybunału z 19 czerwca 2008 roku oznacza to, iż termin miesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego rozpocząłby bieg 3 lipca 2009 roku.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność rozporządzenia, odraczając jednocześnie termin utraty mocy obowiązującej aktu, to sądy mogą odmówić stosowania niekonstytucyjnego aktu, czy też winny go dalej stosować. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, iż w razie stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP, sąd może odmówić zastosowania tego przepisu również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Sądy mogą wówczas same zadecydować jakie przepisy należy zastosować kierując się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji RP. W takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2006 roku w sprawie o sygn. akt II OSK 1403/05 (Wokanda nr 5 z 2006r. poz.35) oraz Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 2007 roku, sygn. akt III CZP 125/07 (Lex nr 322105).

Również w piśmiennictwie przyjmuje się pogląd, iż w przypadku określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu sądy mają możliwość, w okresie "odroczenia", odmowy stosowania przepisu niekonstytucyjnego. Pogląd taki wyraził Janusz Trzciński w glosie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 roku, sygn. akt P 10/07 (Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 1 z 2008r.) oraz Janusz Trzciński i Roman Hauser w "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" (Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2008r. str. 70 i 85). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach oraz w wymienionych publikacjach.

Zgodnie z treścią art. 178 ust.1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W myśl zaś art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z wymienionych przepisów wynika, iż w konkretnej sprawie sąd nie jest związany aktem wykonawczym. W każdej sprawie sąd bada, czy akt wykonawczy jest zgodny z Konstytucją i ustawą. W przypadku stwierdzenia niezgodności takiego aktu z Konstytucją lub ustawą sąd może odmówić jego zastosowania mimo jego obowiązywania. Należy bowiem odróżnić kwestię obowiązywania aktu prawnego od odmowy jego stosowania przez sąd. Kwestia zgodności przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku z Konstytucją została już rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 23/07. Skoro kwestia niekonstytucyjności wymienionego rozporządzenia została już przesądzona orzeczeniem Trybunału to sąd nie musi uzasadniać przyczyn niekonstytucyjności tego aktu prawnego.

W niniejszej sprawie sąd odmówił zastosowania niezgodnego z Konstytucją RP rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku. Sąd wziął przy tym pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności sąd uznał, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W sytuacji bowiem gdy skarżący cierpi na schorzenie, które nie zostało uznane za chorobę zawodową na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia należy odmówić zastosowania tych przepisów, zaś sprawa dotycząca stwierdzenia, czy skarżący cierpi bądź nie cierpi na chorobę zawodową powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją RP. Rozpoznanie niniejszej sprawy na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i odsyłanie na drogę ewentualnego wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Pogląd, iż sprawy dotyczące stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 listopada 2008 roku, sygn. akt II OSK 1435/08 (nie publikowany).

Reasumując sąd odmówił zastosowania w niniejszej sprawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku. W związku z czym sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu administracji I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy administracji prowadząc natomiast ponownie postępowanie administracyjne powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...].

d.r.