Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2894/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. N. i Z. N. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 22 września 2021 r., nr DO.1.7614.365.2021.AG, po rozpatrzeniu odwołania B. N. i Z. N., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 czerwca 2021 r., nr NSP-VI.7533.8.18.2017.MK.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r.. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia 25 maja 2017 r. nr NSP-VI.7533.8.18.2017.I\/IK, stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę S., prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0057 ha i nr [...] o pow. 0,0355 ha, obręb Z., zajętej pod drogę publiczną.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr DO. 1.6614.315.2017.AG uchylił w całości ww. decyzję Wojewody Pomorskiego

z dnia 25 maja 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

z uwagi na fakt, iż w toku postępowania nie zostały przedstawione dokumenty świadczące

o spełnieniu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przesłanki władania publicznoprawnego.

Wojewoda Pomorski ponownie orzekając decyzją z dnia 29 czerwca 2021 r. nr

NSP-VI.7533.8.18.2017.MK, orzekł, iż z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przeszła na własność Gminy S. nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. 0,0057 ha i nr [...] o pow. 0,0355 ha, położona w gminie S., obręb Z., zajęta pod drogę gminną nr [...] B. – Z..

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 22 września 2021 r. utrzymał powyższą

decyzję w mocy, podzielając stanowisko, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające(...).Nieruchomość była bowiem zajęta drogą publiczną, nie stanowiła na 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej i pozostawała wówczas we władaniu publicznoprawnym. W zakresie przestrzennych granic zajęcia jej drogą, Minister powoływał się na dowód w postaci map sytuacyjno - wysokościowych, na których geodeta uprawniony – M. B., przedstawił granice nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] zajętych pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Zajęcie działki nr [...] i nr [...] geodeta potwierdził na podstawie operatu poszerzenia pasa drogowego drogi Z. – B. sporządzonego w 1992 r. Ponadto wskazywał na dowody w postaci:

- oświadczenia L. T. i W. T. z dnia 10 marca 2020 r. - pracowników dawnego Zakładu Komunalnego w S. (obecnie G. Sp. z o.o.). Z ww. oświadczeń wynika, iż w latach 1995 - 1998 jak również do chwili obecnej, droga gminna nr [...] relacji B. – Z., była utrzymywana we właściwym stanie, naprawiana, odśnieżana,

- oświadczenie sołtysa sołectwa Z. M. Z. z dnia 1 marca 2017r., z którego wynika, iż Gmina S. jako zarządca dróg gminnych do końca 1998 r. w tym na dzień 31 grudnia 1998 r. dokonywała remontu i utrzymywała w należytym stanie drogę gminną nr [...], tj. remonty czy uzupełnienia ubytków w asfalcie czy odśnieżanie.

W ocenie organu dokumenty te oceniane łącznie jednoznacznie wskazują, że nieruchomość w ww. dacie znajdowała się w pasie drogowym. Oznacza to, że wykonując takie zadania jak prowadzenie bieżących remontów jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii należało uznać, iż zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej, w pasie której znajdują się przedmiotowe grunty, w okresie przed dniem 1 stycznia 1999 r.

W związku z powyższym Minister uznał, że przesłanki określone w ww. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione w stosunku do działek nr [...] o pow. 0,0057 ha i nr [...] o pow. 0,0355 ha.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 września 2021 r. wnieśli B. N. i Z. N., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 22 września 2021 r. Wnieśli również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W skardze zarzucili:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 77 KPA, art. 80 KPA oraz art. 7 KPA, a także art. 8 § 1 KPA polegające na:

1.1. błędnej i pozostającej w sprzeczności z zasadą zaufania do organów administracji ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności:

• dokumentu urzędowego, jakim jest złożony do akt sprawy wypis i wyrys ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S. potwierdzającego, iż wedle stanu na dzień poprzedzający wejście w życie uchwały Rady Gminy S. nr [...] z [...] czerwca 2015 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi Z. – Z. [...], działki o nr ewidencyjnym [...] oraz [...] położone w Z. stanowiły teren obszarów predysponowanych do lokalizacji zabudowy mieszkaniowej i usługowej, a także obszarów predysponowanych do terenów rekreacyjnych ti. trasy rowerowej.

• zeznań świadka Z. N. złożonych w dniu 26 października 2020 roku, z których wynika jednoznacznie, iż przedmiotowe działki zostały zagospodarowane pod budowę ścieżki rowerowej dopiero w ostatnich latach, a wcześniej stanowiły grunt niezagospodarowany, niewchodzący w skład drogi publicznej i nie użytkowany przez Gminę S.,

• fotografii będących wycinkiem ortofotomap znajdujących się w zasobie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, która potwierdza, iż w datach: 1 stycznia 1997 roku, 1 stycznia 2005 roku, 24 czerwca 2010 roku, 2 maja 2016 roku, działki o nr ewidencyjnych [...] oraz [...], położone w Z. nie stanowiły części składowej biegnącej nieopodal drogi gminnej relacji B.-Z.,

• fotografii będących wycinkiem ortofotomap znajdujących się w zasobie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, która potwierdza, iż w dniach 3 czerwca 2019 roku oraz 8 kwietnia 2020 roku dziatki o nr ewidencyjnych [...] oraz [...], położone w Z. stanowiły już części składowe biegnącej nieopodal drogi gminnej relacji B.-Z., z tego względu iż urządzono na nich ścieżkę rowerową

• decyzji Starosty K. nr B.6740.884.2016.mp z dnia 6 września 2016 roku o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Budowa infrastruktury dla ruchu pieszego i rowerowego na terenie Gminy S. - Rozbudowa dróg gminnych nr [...] i [...] o chodnik i ścieżkę rowerową na odcinku C. – Z. – B.", która potwierdza, iż przed wydaniem w/w decyzji działki o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] położone w Z. nie stanowiły części składowej biegnącej nieopodal drogi gminnej relacji B.- Z., a zagospodarowane zostały pod budowę ścieżki rowerowej biegnącej wzdłuż tej drogi dopiero wraz z wydaniem w/w decyzji ZRID,

• dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy toczącej się przed Starostą K. w sprawie o sygn. akt: GN.683.31.2016, w tym w szczególności złożonego w tym postępowaniu projektu budowlanego dotyczącego realizacji inwestycji pod nazwą "Budowa infrastruktury dla ruchu pieszego i rowerowego na terenie Gminy S. - Rozbudowa dróg gminnych nr [...] i [...] o chodnik i ścieżkę rowerową na odcinku C. – Z. – B.", który potwierdza, iż przed wydaniem w/w decyzji działki o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] położone w Z. nie stanowiły części składowej biegnącej nieopodal drogi gminnej relacji B.-Z., a zagospodarowane zostały pod budowę ścieżki rowerowej biegnącej wzdłuż tej drogi dopiero wraz z wydaniem w/w decyzji ZRID,

1.2. pominięciu wniosku o przeprowadzenie dowodu z oględzin działek nr [...] oraz [...] położonych w Z. z udziałem uprawnionego geodety celem ustalenia, iż aktualnie zagospodarowane one zostały pod budowę ścieżki rowerowej biegnącej wzdłuż drogi gminnej relacji Z.-B.,

1.3. przyjęciu za udowodnione w sprawie, iż położone w miejscowości Z. działki o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] dniu 31 grudnia 1998 roku były wykorzystywane jako droga, pozostając tym samym we władaniu publicznym podczas gdy:

• brak jednoznacznych dowodów świadczących o w/w fakcie,

• założeniu takiemu przeczą dowodowy wskazane w pkt 1.1.,

• w sprawie tym bardziej brak dowodów, iż we władaniu Gminy S. w przedmiotowej dacie były całe wspomniane nieruchomości, a okoliczność ta jest tym bardziej wątpliwa, iż nawet dziś infrastruktura drogowa zajmuje jedynie część przedmiotowych działek.

1.4. oparcie założenia, o którym mowa w pkt 1.3 na dowodach w postaci:

• oświadczeń pracowników dawnego Zakładu Komunalnego w S. – L. i W. T., z dnia [...] marca 2020 roku,

• oświadczenia sołtysa sołectwa Z. – M. Z. z dnia [...] marca 2017 r.,

• oświadczenia Wojta Gminy S. z dnia [...] marca 2017 roku, mimo że dowody te odnosiły się jedynie do ogólnie pojętej drogi relacji B. – Z., nie zaś działek, których dotyczy niniejsze postępowanie,

• planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 29 września 1989 roku, mimo że dowodzi on jedynie projektowanego przeznaczenia działek w nim wspominanych a nadto brak dowodów, iż w dacie 31 grudnia 1998 roku plan ten obowiązywał.

2. naruszenie prawa materialnego tj.:

2.1. art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. Nr 36 poz.175) w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 483, ze zmianami), dalej zwana

Konstytucją RP oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP polegające na ich niezastosowaniu wyrażające się w tym, iż Minister Rozwoju i Technologii zaaprobował wywłaszczenie Skarżących bez jakiejkolwiek rekompensaty.

2.2. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zmianami) Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dalej zwana Ustawą reformującą polegające na jego błędnym zastosowaniu wyrażające się w przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały ustawowe przesłanki warunkujące stwierdzenie, iż nieruchomości objęte postępowaniem przeszły na własność Gminy S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd jest zobowiązany zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 73 ust. 1 ustawy – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej jako "przepisy wprowadzające", zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego w zmian za odszkodowanie. Przytoczony przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty, które do tej pory nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, stają się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością.

Nabycie własności nieruchomości na podstawie przywołanego przepisu, uzależnione jest od spełnienia łącznie w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek:

zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną;

pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego oraz

brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.

Bezspornym jest to, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. działki nr [...] i [...] stanowiły własność osób fizycznych B. N. i Z. N., a zatem ani Skarbowi Państwa, ani jednostce samorządu terytorialnego nie przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości.

Wskazać także należy, że zgodnie z rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. w sprawie zaliczenia dróg w województwie gdańskim do kategorii dróg lokalnych miejskich i dróg gminnych ( Dz. Urz. Woj. Gdańskiego nr [...] , poz. [...] ) droga nr [...] relacji B.-Z. została zaliczona do kategorii dróg gminnych. Na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października ustawy – Przepisy wprowadzające, ww. droga z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostała drogą gminną.

Istotą sporu jest natomiast to, czy w dniu 31 grudnia 1998 r. działki nr [...] i [...] zajęte były pod drogę publiczną i czy znajdowały się one w faktycznym władaniu jednostki samorządu terytorialnego.

Problem ten wyznaczył zakres postępowania dowodowego w niniejszej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie dokumentami obrazującym stan zajęcia nieruchomości drogą publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. są mapy sporządzone przez geodetę uprawnionego M. B., na których przedstawiono granice nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], zajętych pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Zajęcie działki nr [...] i nr [...] geodeta potwierdził na podstawie operatu poszerzenia pasa drogowego drogi Z. – B. sporządzonego w 1992 r.

Dokument ten potwierdza, zdaniem Sądu, zajętość na koniec 1998 roku nieruchomości w ramach normatywnie zdefiniowanego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, pasa drogowego drogi publicznej. Zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1990) osoby wykonujące samodzielne funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii są obowiązane wykonywać swoje zadania z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że mapa ta jest dokumentem urzędowym w zakresie ustalenia zakresu przestrzennego władania spornymi działkami, tj. jej zajęcia pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Mapy te zostały sporządzone przez biegłego geodetę, który na nich potwierdził zajęcie nieruchomości pod drogę publiczna na podstawie operatu poszerzenia pasa drogowego drogi Z.-B. sporządzonego w roku 1992 r. i przyjętego do powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w K. za nr [...] i [...]. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym mapy i szkice sporządzone przez uprawnionego geodetę, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego są dokumentami urzędowymi, których moc dowodowa nie może być kwestionowana przez organ, bowiem zgodnie z art. 76 k.p.a. to co zostało w tym dokumencie stwierdzone stanowi dowód w sprawie (por. wyroki NSA z: 28 marca 2014 r., I OSK 2173/12; 1 kwietnia 2014 r., I OSK 2505/12; 7 listopada 2019 r., I OSK 314/19). Skarżący kwestionują wartość dowodową ww. dowodu, ale ich twierdzenie w tym zakresie są gołosłowne i nie zostały poparte żadnymi materialnymi dowodami. Stąd przesłanka zajęcia przedmiotowych nieruchomości drogami publicznymi, została w ocenie Sądu spełniona, a podnoszone w tym względzie zarzuty skargi uznać należy za chybione.

Trafne jest również stanowisko organów, że w niniejszej sprawie została spełniona ostatnia z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., dotycząca władania gruntem przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1981 r. Dla jej spełnienia istotne jest bowiem jedynie to, by jednostka ta wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami i.t.p., a nie posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Taką wykładnię użytego w ww. przepisie zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21.08.2002 r. sygn. akt I SA 1441/00; wyrok WSA w Warszawie z 17.06.2009 r. sygn. akt I SA/Wa 375/09). Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Z kolei wykonywanie przez zarządcę drogi czynności potwierdzających publicznoprawne władanie nieruchomością w realiach niniejszej sprawy potwierdzają dodatkowo przywołane przez organ odwoławczy, a znajdujące się w aktach dokumenty w postaci oświadczenia L. T. i W. T. z dnia [...] marca 2020 r. - pracowników dawnego Zakładu Komunalnego w S. (obecnie G. Sp. z o.o.). Z ww. oświadczeń wynika, iż w latach 1995 - 1998 jak również do chwili obecnej, droga gminna nr [...] relacji B. – Z., była utrzymywana we właściwym stanie, naprawiana, odśnieżana. Jako operatorzy sprzętu dokonywali prac na ww. drodze poprzez uzupełnienie nawierzchni, równanie i walcowanie ułożonego materiału. Tę okoliczność potwierdza również oświadczenie sołtysa sołectwa Z. M. Z. z dnia [...] marca 2017 r., z którego wynika, iż Gmina S. jako zarządca dróg gminnych do końca 1998 r. w tym na dzień 31 grudnia 1998 r. dokonywała remontu i utrzymywała w należytym stanie drogę gminną nr [...], tj. remonty czy uzupełnienia ubytków w asfalcie czy odśnieżanie. Powyższe dowody, powinny zostać ocenione w kontekście wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zdaniem Sądu, organ sprostał powyższym wymaganiom stawianym przez ww. przepisy k.p.a.

Reasumując, wskazane dowody jednoznacznie wskazują, że w dacie 31 grudnia 1998 r. to podmiot publiczny, a nie byli właściciele nieruchomości, byli odpowiedzialni i zobowiązani - w myśl ustawy o drogach publicznych - za prawidłowe utrzymywanie drogi, jak też koordynowanie wszelkich robót w tym pasie oraz ich finansowanie (por. art. 23 ust. 4 i 6 ustawy o drogach w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych o władztwie publicznoprawnym nad nieruchomościami zajętymi pod drogi świadczą właśnie prace wykonywane na nieruchomościach przez podmiot władający, w tym polegające na utrzymaniu dróg, na ich konserwacji, modernizacji, odśnieżaniu. Władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymywaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek.

Skoro zatem przedmiotowe działki, stanowiące w dniu 31 grudnia 1989 r. współwłasność osób fizycznych, zajęte były w tej dacie drogą publiczną, to stosownie do art. 73 ust. 1 powołanej ustawy stały się one z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością jednostki samorządu terytorialnego, na terenie którego są położone – w tym przypadku Gminy S., o czym deklaratoryjnie orzekł Wojewoda Pomorski. Utrzymując zatem tej treści rozstrzygnięcie w mocy, Minister Rozwoju i Technologii nie naruszył ww. przepisu, co czyni podniesione w tym aspekcie zarzuty chybionymi.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że również one nie zasługują na uwzględnienie. Wskazane przez skarżących dokumenty w postaci zapisów Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S. z 2015 r. fotografii będących wycinkiem ortofotomap oraz decyzji Starosty K. nr [...] z dnia [...] września 2016 roku o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej sprawie nie mogą podważać ustaleń organu w zakresie zajętości przedmiotowych działek pod drogę publiczną. Zgodnie z powołanym wyżej art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r.) "droga lub pas drogowy" oznacza wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Przestrzenne granice "zajęcia pod drogę" były wyznaczone w sposób faktyczny (a nie prawny), przez usytuowanie na gruncie wszystkich urządzeń mieszczących się w pasie drogowym (jezdnia, pobocze, chodnik, zatoka). Co więcej, nawet fakt, że na działce (pasie drogowym) nie zostały posadowione pewne elementy infrastruktury drogowej, nie oznacza jeszcze, że ta część działki nie pozostaje w związku funkcjonalnym z drogą (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 790/15). Oznacza to, że niezabudowane fragmenty nieruchomości również są zajęte pod drogę publiczną, jeśli pozostają one w związku funkcjonalnym z drogą publiczną, np. służą usuwaniu śniegu w porze zimowej lub służą do odwadniania jezdni.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi również wątpliwości, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r., w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dacie 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. Ustawodawca nie przyjął tutaj rozróżnienia na całość nieruchomości lub tylko na jej część, należy zatem uznać, że jeżeli chociażby część nieruchomości zajęta jest pod drogę publiczną, to wówczas nieruchomość ta staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego, oczywiście przy spełnieniu pozostałych przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., I OSK 2154/14). Zatem brak urządzenia na przedmiotowych działkach ścieżki rowerowej już w 1998 r., nie przesądza, że nie były one zajęte w tej dacie pod drogę publiczną w rozumieniu ww. przepisów.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd zwraca uwagę, że decyzje wojewody, o których mowa w przepisie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. mogą być wydawane w każdym czasie, ponieważ potwierdzają nabycie przez podmiot publicznoprawny, z mocy samego prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. mienia nieruchomego, zajętego pod drogę publiczną. Sprawa o odszkodowanie za wywłaszczenie tego rodzaju gruntu wszczynana jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony najpóźniej do 31 grudnia 2005 r. i kończy się decyzją starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (prezydenta miasta), co wynika z art. 73 ust. 4 ustawy w zw. z art. 4 pkt 9b1 i art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). To, czy skarżący złożył w terminie ustawowym wniosek o odszkodowanie za działkę zajętą pod drogę publiczną wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy, w której Sąd oceniał zgodność z prawem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Sąd zauważa także, że Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się już na temat konstytucyjności art. 73 ustawy w odniesieniu do różnych jego aspektów. W wyroku z 14 marca 2000 r. sygn. akt P 5/99 Trybunał uznał, że art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W wyroku z 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W wyroku tym TK uznał związaną z wywłaszczeniem szczególną konstrukcję odszkodowania za spełniającą konstytucyjne wymogi słusznego odszkodowania, mimo, że odszkodowanie jest wypłacane nie z urzędu, lecz tylko na wniosek byłego właściciela. Za niekonstytucyjne nie zostały też uznane unormowania o odsunięciu w czasie możliwości wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym (przed 1 stycznia 2001 r.), ani brak określenia końcowego terminu wypłaty odszkodowania. Trybunał Konstytucyjny uznał także za zgodne z Konstytucją ograniczenie w czasie możliwości zgłaszania wniosków o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości do 31 grudnia 2005 r. Z kolei w wyroku z 28 lutego 2008 r. sygn. akt K 43/07 Trybunał wskazał, że art. 73 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy jest zgodny z art. 2 oraz art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP. Także w wyroku z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Wobec tego to sprawa o ustalenie odszkodowania jest uzależniona od sprawy o nabycie mienia w tym sensie, że dopiero ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie mienia zajętego pod drogę (art. 73 ust. 3 ustawy) potwierdza wywłaszczenie konkretnej osoby z konkretnego gruntu.

W toku rozpoznawania i rozstrzygania sprawy nie doszło również w ocenie Sądu do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został bowiem, wbrew temu co sugerują skarżący, wyjaśniony zgodnie z uregulowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w sposób umożliwiający zastosowanie norm prawa materialnego. Dowody służące jego zrekonstruowaniu, zostały zgromadzone w aktach, są one z punktu widzenia celu postępowania wystarczające, a wyprowadzone na ich podstawie konkluzje nie noszą cech dowolności. Ponadto, skoro dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie bezspornie wskazywał, że wszystkie przesłanki z art. 73 ustawy zostały spełnione, organ słusznie uznał za bezcelowe prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Wszystkie powołane orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.