Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1201/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E Spółki z o.o. w S od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1619/15 w sprawie ze skargi E Spółki z o.o. w S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] kwietnia 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E Spółki z o.o. w S 2572 (dwa tysiące pięćset siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił w całości skargę E sp. z o.o. z siedzibą w S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [..].

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

W dniu 13 września 2013 r. w miejscowości Białe Błota na drodze krajowej nr 10 (droga o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...] i czteroosiowej naczepy marki G. o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywano przewóz drogowy dwóch kratownic (ładunek podzielny). W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 24,2 t – przekroczenie o 5,2 t (27,36%),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 70,3 t – przekroczenie o 30,3 t (75,75%),

- długość pojazdu członowego z ładunkiem 22,37 m (po odjęciu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) – przekroczenie dopuszczalnej długości o 5,87 m (35,57%),

- szerokość pojazdu z ładunkiem 2,97 m (po odjęciu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) – przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,42 m (16,47%).

Organ zaznaczył, że wielkość przekroczeń wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Podczas kontroli w pojeździe nie było wymaganego zezwolenia kategorii VII.

W złożonym odwołaniu, spółka wniosła o ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Strona zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności niewłaściwą wykładnię definicji "pojazdu nienormatywnego"; naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez porzucenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego; naruszenie art. 80 kpa, poprzez oparcie decyzji na części materiału dowodowego z pominięciem innych dowodów; naruszenie art. 6 w związku z art. 75 § 1 kpa, poprzez zastosowanie procedury zbierania i oceny materiału dowodowego w sposób nieuregulowany. Zdaniem strony, zarówno procedura kontrolna, jak i postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone wadliwie. Skontrolowany pojazd nie był nienormatywny, co wpływa na całość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie strony, brak jest legalnego dowodu potwierdzającego przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, gdyż pomiaru dokonano za pomocą wag typu SAW 10C/II, a ustaleń w tej mierze dokonano na podstawie nacisku każdego z kół odrębnie. Organ nie wskazał podstawy prawnej procesu takiego ważenia, a jedynie podstawę prawną uprawnień do realizacji tej czynności. Strona podniosła, że na tabliczce znamionowej wagi wskazano zakres przeznaczenia tego urządzenia i nie ma tam pomiaru masy całkowitej. Także Najwyższa Izba Kontroli wskazała na brak możliwości stosowania wag SAW 10C/II do pomiarów masy rzeczywistej. Ponadto, zdaniem strony, przewożony ładunek należało uznać za niepodzielny, ponieważ składał się on z dwóch kratownic, a tego rodzaju ładunek nie mógłby być przewieziony przez pojazd normatywny.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. "c", ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260), § 2 ust. 2, § 2 ust. 1 pkt 3, § 3 ust. 1 pkt 3 lit. "b", § 5 ust. 1 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j.: Dz. U z 2015 r., poz. 305), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że stwierdzone podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, nacisku na podwójnej osi napędowej i dopuszczalnej długości o wartość powyżej 20% należało zakwalifikować jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII i wymierzyć karę pieniężną z tego tytułu w wysokości 15.000 zł. Organ wskazał, że do kontroli nacisków osi pojazdu wykorzystano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych podanych w decyzji, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do dnia 31 grudnia 2014 r. dla wagi o nr 8560008 i do dnia 31 października 2014 r. dla wagi o nr 856007.

Organ odwoławczy wskazał, że brak regulacji prawnej odnośnie procedury pomiaru za pomocą wag do pomiarów statycznych powoduje, iż inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego stosują zapisy instrukcji obsługi wag. Zgodnie z instrukcją wag typu SAW 10C/II, eksploatacja tych wag możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów oraz zestawów pojazdów. Instrukcja jednocześnie stanowi, że jeżeli niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu - lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z wykorzystania podkładek można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Jednocześnie instrukcja wskazuje, że nie powinno się przeprowadzać pomiaru w miejscu o nachyleniu ponad 2% w kierunku jazdy. W niniejszej sprawie kontrola została przeprowadzona w miejscu legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 7 grudnia 2011 r., zatem pomierzone spadki mieszczą się w normie. Pojazd został zważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Wyniki pomiarów poszczególnych osi zostały zsumowane i w ten sposób otrzymano naciski na osiach, osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Wagi zostały umieszczone we wnęce fundamentowej, dlatego nie zastosowano podkładek wyrównawczych. Organ podkreślił, że zastosowane wagi służyły do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i zarzuty strony zawarte w odwołaniu są bezpodstawne. Strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem i miała wpływ na powstanie naruszenia. W sprawie nie można więc było zastosować art. 140aa ust. 4 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym i umorzyć postępowania w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego E sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie prawa materialnego, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym;

- naruszenie art. 7 kpa, poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia;

- naruszenie art. 6 kpa, poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom podjętym przez organ bez podstawy prawnej;

- naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym;

- naruszenie art. 81 kpa, poprzez powołanie dowodu, odnośnie którego strona nie mogła się wypowiedzieć.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślił, że ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Odwołując się do art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) wskazał, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ zaś w świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w świetle art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

Powyższe unormowania, zdaniem Sądu I instancji, w stwierdzonych materiałem dowodowym okolicznościach sprawy były podstawą wymierzenia kary pieniężnej wskazanej w decyzji.

Kontrolowany zespół pojazdów, składający się z pojazdu marki V i czteroosiowej naczepy marki G przewożący ładunek podzielny w postaci 2 kratownic, poruszający się po drodze krajowej nr 10, przekroczył dopuszczalną masę całkowitą o 30, 3 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2%, zaokrąglonych w górę do 0,1 t), co świadczy o przekroczeniu dopuszczalnej wartości o 75,75%. Dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej został przekroczony o 5,2 t, co świadczy o przekroczeniu dopuszczalnej wartości o 27,36%. Przekroczona została także dopuszczalna długość zespołu pojazdów o 5,87 m (przekroczenie o 35,57%) oraz przekroczona została dopuszczalna szerokość pojazdu o 0,42 m (przekroczenie o 16,47%).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że miejsce, w którym dokonano ważenia, legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II o nr fabrycznych wskazanych w decyzji. Wagi w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, co wynika z akt administracyjnych. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2280/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w którym uznano, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. Nr 4, poz. 23), wagi nieautomatyczne typu SAW 10C umożliwiają ustalenie zarówno dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, jak również służą do pomiaru nacisku osi. Ze świadectwa legalizacji ww. wag wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG, wdrożonej do systemu prawa polskiego ww. rozporządzeniem w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności. Stosownie do § 2 pkt 2 tego rozporządzenia, jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych, służących do określania masy będącej podstawą obliczania kar lub podobnych typów opłat. Zatem wagami zastosowanymi podczas kontroli organ I instancji mógł się posłużyć. Także instrukcja obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi (pkt. 2.5 instrukcji). W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) określono błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. Stosownie do § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia, błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia. Uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2%.

Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1781/14 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażono pogląd, że nieautomatyczne wagi typu SAW 10C/II mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i pomiaru nacisku osi.

Po drodze krajowej nr 10 na odcinku, na którym dokonano zatrzymania pojazdu, mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, co wynika z lp. 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061).

Dwa zezwolenia kategorii VI, na przejazd pojazdu nienormatywnego wydane na okres od dnia 30 sierpnia 2013 r. do dnia 29 września 2014 r., jakimi legitymowała się strona, nie uprawniały jej do przewozu ładunku dwóch kratownic, bowiem zgodnie z art. 64 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Poza tym podczas kontroli stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 70,3 t, a więc przekraczała graniczną wartość dla zezwolenia kategorii VI, tj. 60 t. Zezwolenie kategorii VI było więc niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z posiadanym uprawnieniem.

Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie powyżej 20% dopuszczalnej masy całkowitej, nacisku na podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej długości, co wymagało od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Dalej Sąd uznał, że jeśli kontrolowany zespół pojazdów nie spełnia warunków normatywnych albo porusza się po drodze, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, wówczas kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia następuje według parametrów zezwolenia kategorii VII, tak jak w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych norm jest odpowiedzialnością za skutek i ma charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, a zatem sam wynik ważenia i mierzenia, potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych, wystarcza do nałożenia kary pieniężnej. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie podlega uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości.

Nadto w ocenie Sądu, bezpodstawne są twierdzenia strony, że ładunek dwóch kratownic nie mógł być, bez niewspółmiernie wysokich kosztów, podzielony na mniejsze ładunki. Już choćby przewiezienie każdej kratownicy oddzielnie uprawniałoby stronę do wykonania przewozu na podstawie posiadanego zezwolenia kategorii VI. Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji, co zdaniem tego Sądu stanowiło podstawę do nieuwzględnienia skargi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła E sp. z o.o. zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 2 pkt 35a w związku z art. 64 ust.1, art. 140aa ust.1, art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U 1137 z 2012 r.) polegającym na niezasadnym i wadliwym przyjęciu, że przekroczenie nacisku podwójnej osi pojazdu skutkuje uznaniem pojazdu za nienormatywny;

2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w odniesieniu do warunków wykonania pomiaru masy całkowitej określonych w świadectwie legalizacji przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, pomimo iż organ administracyjny I i II instancji nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a nadto Sąd pierwszej instancji nawet na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie dokonał jego wszechstronnej oceny w celu stwierdzenia czy naruszono przepisy prawa przez organy administracji i czy miało ono wpływ na wynik sprawy;

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie polegające na bezpodstawnym (niemającym oparcia w przepisach prawa) przyjęciu sposobu interpretacji wyników pomiaru nacisku osi i masy całkowitej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419). Należy także podkreślić, iż z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że o ich skuteczności nie decyduje każde naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów procesowych, ale jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że wadliwie zostały sformułowane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art.106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Zauważyć należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Kontrolą sądu administracyjnego objęte są bowiem kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Na podstawie wskazanego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające ale wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Podkreślić należy, że przepis powyższy jako stanowiący odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, nie może być stosowany w sprzeczności z celem, do którego powołano sądy administracyjne, a więc kontroli działalności administracji. Zatem nie może stanowić samodzielnej podstawy zarzutu kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Istotne pozostaje, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, gdyż to pozostaje obowiązkiem organów orzekających w tejże sprawie. Sąd jedynie poddaje kontroli prawidłowość tych ustaleń w odniesieniu do przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę decyzji, wyznaczających zakres ustaleń koniecznych dla merytorycznego rozstrzygnięcia. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 27.09.2017 r. sygn. akt I OSK 2535/16).

Uwzględniając jednak motywy i znaczenie uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, Sąd w niniejszym składzie wskazuje, że na podstawie analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej możliwe jest ustalenie wadliwości jakie skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji oraz organom administracyjnym. Kasator mianowicie podnosi, że w odniesieniu do procedury pomiaru nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wojewódzki sąd administracyjny bezkrytycznie uznał prawidłowość stanowiska organu administracji publicznej bez dokonania szczegółowej analizy zawartych w zaskarżonej decyzji tez dotyczących legalności zrealizowanego pomiaru. Z przytoczonego orzecznictwa oraz powołania się na pismo z dnia 4 marca 2010 roku Głównego Urzędu Miar oraz stanowisko Najwyższej Izby Kontroli w zakresie stosowania wag SAW do pomiaru masy całkowitej kasator wywiódł, że pomiar przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji jednak niezgodnie z instrukcją producenta wag nie był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że Sąd I instancji nie dokonał weryfikacji zasad przeprowadzenia kontroli z instrukcją producenta wagi SAW 10C/II, przyjmując apriorycznie prawidłowość dokonanej kontroli w zakresie pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej oraz dmc, a w efekcie nie dostrzegł naruszenia przez organy inspekcji drogowej art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten uznać należy za trafny.

W sprawie niespornym jest użycie do pomiaru wskazanych parametrów dwóch wag typu SAW 10C/II. Wagi w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej i ustawione były w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag (legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów). Przedmiotem sporu natomiast w niniejszej sprawie jest kwestia uzyskanych wyników z dokonanych przez organ pomiarów przy użyciu wag typu SAW 10C/II, oraz przyjęty przez organ sposób ważenia. W ocenie skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji pominął doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy braki postępowania dowodowego polegające na niewyjaśnieniu przez organ, czy dwiema niepołączonymi wagami, wbrew zapisom instrukcji obsługi, można dokonać pomiaru nacisków osi pojazdu wieloosiowego (więcej niż 3) w celu ustalenia wiarygodnego wyniku będącego podstawą nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej kasacyjnie w zakresie niewyjaśnienia prawidłowości przeprowadzenia ważenia przy użyciu dwóch niepołączonych ze sobą wag zasługuje na uwzględnienie w zakresie w jakim, organy nie wyjaśniły, że pomiar łącznego nacisku osi wielokrotnej wagami niepołączonymi nie spełnia warunków wynikających z instrukcji obsługi producenta wag, jest naruszeniem przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ także nie wyjaśnił, co Sąd I instancji zaakceptował, mimo zarzutu skarżącej, dlaczego nie dokonał powyższego pomiaru za pomocą przewodów łączących wagi, umożliwiających stworzenie pomostu do pomiaru nacisku osi, tak jak wymaga tego instrukcja celem zapobieżenia błędów w pomiarach. Nadto na podstawie ocenionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy nie zostało w sposób niewątpliwy ustalone ilu osiowy pojazd członowy stanowił przedmiot kontroli. Z protokołu kontroli i decyzji organu pierwszej instancji wynika, że był to 7-osiowy pojazd składający się z 3-osiowego ciągnika siodłowego marki V oraz 4-osiowej naczepy ciężarowej marki G natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji (str. 10) wskazał, że kontroli poddano sześcioosiowy pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w części uzasadnienia obejmującego ustalenie stanu faktycznego określa kontrolowany zespół pojazdów jako "składający się z pojazdu marki Volvo i czteroosiowej naczepy marki Goldhoffer".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, ustalenia organów zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, nie mogą stanowić podstawy do nałożenia na skarżącą kasacyjnie kary administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie kolejną zasadniczą kwestią, która nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona przez organy, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, była dopuszczalność użycia wag typu SAW 10C/II do pomiaru DMC, a w konsekwencji poprawność uzyskanych wyników stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej kasacyjnie, NSA zauważa, że z dołączonego do akt sprawy tłumaczenia Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 (obowiązującego do 19 lutego 2008r. a zatem sprzed daty kontroli) ani z Instrukcji obsługi wag SAW 10C/II nie wynika jednoznacznie, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy wieloosiowe jak też, że przy takim użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu. Zastrzeżenia w tym zakresie wynikają także z orzecznictwa dotyczącego omawianego zagadnienia (por. wyroki w sprawach o sygn. akt II GSK 1333/13, II GSK 1315/13, II GSK 3492/15).

W ocenie NSA, stanowisko Sądu I instancji niedostrzegające niewyjaśnienie przez organy w sposób jednoznaczny, że użyta do pomiarów w trakcie kontroli para wag typu SAW 10C/II mogła być zastosowana zarówno do określenia masy całkowitej, jak również nacisku osi składowych poddanego kontroli pojazdu członowego (sześcio lub siedmioosiowego – co także nie zostało jednoznacznie wyjaśnione), jest nieprawidłowe.

Dodatkowo uwagę zwrócić należy, że niezrozumiałe w kontekście ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji jest stanowisko organu, że rzeczywista masa całkowita pojazdu 70,3 t. stanowi przekroczenie od dopuszczalnej masy całkowitej o 30,3 t. podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego przekroczyła graniczną wartość 60 t. dla zezwolenia kategorii VI, które posiadała skarżąca kasacyjnie.

Zaprezentowane powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione. Organ administracji, a także Sąd I instancji naruszył przede wszystkim przepisy prawa procesowego nie wyjaśniając wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy.

Z uwagi na uchylenie wyroku Sądu I instancji oraz zaskarżonej decyzji ze wskazanych powyżej powodów, odnoszenie się przez Sąd kasacyjny do pozostałych zarzutów skarżącej spółki dotyczących naruszenia prawa materialnego należy uznać za przedwczesne w niniejszym postępowaniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne dla oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek koniecznych do uznania jej za podmiot podlegający karze pieniężnej na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, działając na podstawie art. 188, art. 200 p.p.s.a., art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 5 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych [...] (Dz. U z 2013 r. poz. 490) orzekł jak w sentencji. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi (450 zł.), opłata za sporządzenie uzasadnienia Sądu I instancji (100zł.), wpis od skargi kasacyjnej (225zł.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17zł.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej kasacyjnie spółki (1800zł.).