Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1121/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15, 138
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust 18
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta R. kwotę 2.200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...], od pkt 2 i 3 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r, znak: [...], orzekającej w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za prawo własności nieruchomości położonej w [...], obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1282 ha, przeznaczonej pod budowę regionalnej drogi [...] - [...] - [...] - km 7+990,00 - km 10+221,00, w pkt 2 o powiększeniu ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, tj. o kwotę [...] zł, w pkt 3 o powiększeniu ustalonego odszkodowania o kwotę 10.000,00 zł zgodnie z art. 18 ust. 1f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w pkt 4 o przyznaniu odszkodowania ustalonego w pkt 1 i powiększonego w pkt 2 decyzji na rzecz B. W. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł, w pkt 5 o przyznaniu odszkodowania ustalonego w pkt 1 i powiększonego w pkt 2 i pkt 3 decyzji na rzecz M. P. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł, a także w pkt 6 o zobowiązaniu do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Prezydenta Miasta [...]

- uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w części dotyczącej pkt 2, 4 i 5 i w tym zakresie orzekł o:

1. odmowie powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych,

2. przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz B. W. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł,

3. przyznaniu odszkodowania na rzecz M. P. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł obejmującego wartość udziału 1/2 części w prawie wartości nieruchomości, tj. kwotę [...] zł powiększoną stosownie do pkt 3 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Nieruchomość położona w [...], obrębie [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1282 ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności została przeznaczona pod budowę regionalnej drogi [...] - [...] - [...] - km 7+990,00 - km 10+221,00. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem [...] września 2016 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., Wojewoda [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za prawo własności ww. nieruchomości, w pkt 2 o powiększeniu ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, tj. o kwotę [...] zł, w pkt 3 o powiększeniu ustalonego odszkodowania o kwotę 10.000,00 zł zgodnie z art. 18 ust. 1f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w pkt 4 o przyznaniu odszkodowania ustalonego w pkt 1 i powiększonego w pkt 2 decyzji na rzecz B. W. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł, w pkt 5 o przyznaniu odszkodowania ustalonego w pkt 1 i powiększonego w pkt 2 i pkt 3 decyzji na rzecz M. P. w udziale wynoszącym 1/2 części w wysokości [...] zł oraz w pkt 6 zobowiązał do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Prezydenta Miasta [...]

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prezydent Miasta [...], zarzucając naruszenie art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa, w szczególności w zakresie dotyczącym zasadności powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania oraz o 10.000,00 zł tytułem zamieszkiwania współwłaściciela w budynku w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że powiększenie odszkodowania nastąpiło wyłącznie na podstawie znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń z dnia [...] sierpnia 2016 r. o wydaniu nieruchomości na rzecz inwestora, które zostały złożone przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jednakże zgodnie z informacją przekazaną Wojewodzie [...] faktyczne władztwo nad nieruchomością nie przeszło na rzecz inwestora w terminie wskazanym w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, gdyż z nieruchomości po upływie tego terminu korzystał jej dotychczasowy właściciel. Wskazano również, że z

informacji zawartych w ewidencji ludności wynika, że według stanu na dzień [...] sierpnia 2016 r. M. P. nie był zameldowany pod adresem przypisanym do przedmiotowej nieruchomości. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu odwołania Minister wydał wskazaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie zostało wniesione jedynie w zakresie pkt. 2 i 3 decyzji Wojewody [...]. Organ odwoławczy uznał – powołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 439/15 - że będąc związanym zakresem zaskarżenia odniesie się jedynie do kwestii podniesionych w odwołaniu.

Wskazano, że podstawą prawną wydanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1496) – art. 18 ust. 1 w zw. Z art. 12 ust. 4 ustawy. Powołano, że wartość nieruchomości została ustalona na kwotę [...] zł. przez rzeczoznawcę majątkowego B. C., która sporządziła operat szacunkowy. Organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy za zasadny należy uznać zarzut nieprawidłowego zastosowania przez organ I instancji art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] niezasadnie podwyższył odszkodowanie o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania do dyspozycji inwestora. Organ odwoławczy ustalił, że z akt sprawy wynika, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności została wydana w dniu [...] sierpnia 2016 r. W związku z powyższym dotychczasowy właściciel nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powinien wydać przedmiotową nieruchomość nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu ww. decyzji. Zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostało odebrane przez B. W. i M. P. w dniu [...] sierpnia 2016 r. Z kolei pisma M. P. i B. W., zawierające oświadczenia o wydaniu nieruchomości, wpłynęły do Kancelarii Urzędu Miasta [...] w dniu [...] sierpnia 2016 r. Jednakże w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], W. S. - pełnomocnik Prezydenta Miasta [...] ds. Inwestycji i Gospodarki Przestrzennej wskazał, że w odniesieniu m.in. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] faktyczne władztwo nie przeszło na rzecz inwestora, ponieważ nieruchomości te są w dalszym ciągu zagospodarowane przez dotychczasowych właścicieli. Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kserokopia protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przekazania przedmiotowej nieruchomości sporządzonego dopiero w dniu [...] marca 2017 r. Organ uznał zatem, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e specustawy. Wprawdzie dotychczasowi właściciele nieruchomości – M. P. i B. W. - w dniu [...] sierpnia 2016 r. poinformowali inwestora drogowego o wydaniu nieruchomości, jednak inwestor nie miał możliwości korzystania z nieruchomości, gdyż lokal oraz inne pomieszczenia nie zostały opróżnione. Powyższe nastąpiło dopiero w dniu [...] marca 2017 r., a zatem po upływie terminu uprawniającego do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. W tym zakresie organ odwoławczy uznał, że Wojewoda naruszył art. 77 §1 i 80 k.p.a.

W zakresie zarzutu powiększenia odszkodowania o 10.000,00 zł. organ powołał art. 18 ust. 1f specustawy drogowej, wskazując, że jedynym kryterium przyznania tej kwoty jest kryterium "zamieszkania" w danym budynku. Zameldowanie, na które powołuje się w odwołaniu skarżący, nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia. Jeżeli zaś pojawi się wątpliwość, czy dany lokal jest faktycznie zamieszkiwany, należy przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające (np. poprzez przyjęcie oświadczenia od właściciela, że zamieszkuje w budynku, przesłuchanie świadków). Organ ustalił, że z oświadczenia A. P. i M. P. z dnia [...] marca 2017 r. oraz oświadczenia B. W. z dnia [...] marca 2017 r. wynika, że jedynym właścicielem zamieszkującym budynek mieszkalny posadowiony na działce nr [...] był M. P. Wobec powyższego Wojewoda prawidłowo powiększył odszkodowanie o kwotę 10.000,00 zł, przyznając jednocześnie tę kwotę w całości na rzecz M. P.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra wniósł Prezydent Miasta [...]. Zaskarżono decyzję w części w jakiej utrzymano decyzję organu I instancji w mocy w zakresie jej pkt. 3 oraz pkt. 5 pkt. b tiret trzeci. W złożonej skardze zarzucono:

- naruszenie art. 18 ust. lf ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie M. P. był uprawniony do otrzymania opisanego w jego dyspozycji powiększenia odszkodowania o kwotę 10.000,00 zł;

- art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że M. P. zamieszkuje w innym miejscu niż będące miejscem jego stałego pobytu (zameldowania);

- art. 75 § 1 i 86 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie okoliczności zamieszkiwania M. P. na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania w oparciu o oświadczenie strony i osoby trzeciej z pominięciem przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka oraz przesłuchania strony.

- art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niepełnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów i uznanie, że M. P. zamieszkiwał na nieruchomości objętej postępowaniem w dacie wydania decyzji;

- art. 138 § 1 pkt 1) kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji w zakresie w jakim nie została ona uchylona.

W konkluzji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej części oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonana sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przywołanym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie analiza odwołania złożonego w toku postępowania przez Prezydenta Miasta [...] prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że Odwołujący wniósł jedynie odwołanie w zakresie pkt. 2 i 3 decyzji Wojewody [...]. Z treści odwołania, a w szczególności z jego akapitu pierwszego i trzeciego wynika jednoznacznie, że zaskarżono całą wydaną przez Wojewodę decyzję. Sam fakt sprecyzowania w dalszej części odwołania szczegółowych zarzutów tylko i wyłącznie w zakresie pkt. 2 i 3 decyzji nie zwalniało organu odwoławczego od rozpoznania całości sprawy zgodnie z art. 15 i 138 k.p.a. W żadnym fragmencie odwołania nie pojawiło się stwierdzenie, że Prezydent zaskarżył decyzję w Wojewody tylko w zakresie poszczególnych punktów. Zwrócić należy uwagę, że z art. 128 k.p.a. wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Ponadto w trzecim akapicie jednoznacznie wskazano, że Prezydent wnosi o uchylenie decyzji Wojewody i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie żądano uchylenia tylko w zakresie poszczególnych punktów decyzji Wojewody. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że odwołanie zostało wniesiono jedynie w zakresie pkt. 2 i 3 decyzji Wojewody. Dodatkowo powołać należy, że w złożonej skardze Prezydent również zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez nieorzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji przez organ II instancji w zakresie, w jakim nie została ona uchylona. Powyższe potwierdza, że intencją Prezydenta było wniesienie odwołania co do całości rozstrzygnięcia Wojewody, a nie części. W sytuacji, gdy organ odwoławczy miał wątpliwości co do zakresu odwołania, winien wezwać stronę do uzupełnienia środka zaskarżenia i dopiero po zajęciu stanowiska przez Odwołującego przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 lutego 2018 r. ( II SA/Kr 11/18) organ odwoławczy nie jest związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia, powinien skontrolować postępowanie i orzeczenie organu pierwszej instancji z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie do tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione, czy też nie przez odwołującego.

Naruszenie przez organ odwoławczy zasad wynikających z art. 15 i 138 k.p.a. skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Stwierdzone uchybienia w zakresie naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w całokształcie, albowiem w takim zakresie złożono odwołanie, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 15 i 138 k.p.a.

Natomiast niezasadne są zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 18 ust. 1 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, art. 75 § 1 i 86 k.p.a., art. 7, 77 i 80 k.p.a. Sąd w całości podziela dokonane w tym zakresie ustalenia przez organ odwoławczy. Organ prawidłowo powołał się na złożone w sprawie oświadczenia A. P., M. P. i B. W. Z przedmiotowych oświadczeń jednoznacznie wynika, że jedynym współwłaścicielem zamieszkującym budynek mieszkalny posadowiony na działce nr [...] był M. P. Organ nie miał w tym zakresie żadnych wątpliwości, nie było więc potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie. W toku postępowania nie zaistniały bowiem żadne okoliczności, na podstawie których organ mógłby powziąć jakiekolwiek wątpliwości, co do prawdziwości informacji wynikających z tych oświadczeń. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, treść przepisu 18 ust. 1f specustawy drogowej wskazuje jedyne kryterium przyznania kwoty 10.000,00 zł. i jest nim kryterium "zamieszkiwania", a nie "zameldowania". W zakresie miejsca zamieszkania M. P. nie było więc w sprawie żadnych wątpliwości, nie było również podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie dotyczącym miejsca zameldowania tego współwłaściciela, albowiem okoliczności związane z meldunkiem, nie miały znaczenia w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazać należy, że w toku prowadzonego postępowania M. P. odbierał korespondencję właśnie pod adresem J. [...], czyli wywłaszczonej nieruchomości. Dodatkowo pismem z dnia [...].03.2017 r. M. P. poinformował organ prowadzący postępowanie, że zmienia miejsce zamieszkania i prosi o kierowanie korespondencji pod nowy adres – [...] [...]. Powyższe okoliczności potwierdzają w ocenie Sądu o prawidłowości ustaleń i ocen poczynionych przez organy w zakresie przesłanek uzasadniających powiększenie kwoty przyznanego M. P. odszkodowania o kwotę 10.000,00 zł.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. art. 200, 205 § 2, 209 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składały się uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika zasądzone w stawce minimalnej, zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.