Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 639/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c); art. 153; art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 150; art. 162 § 1; art. 187 § 1; art. 191; art. 200 § 1; art. 223 § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Referent stażysta Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 roku sprawy ze skargi D.Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje adwokatowi R.R. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A. lok. 304 kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych jako opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć i 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi R.R. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. bg


UZASADNIENIE

III SA/Łd 639/08

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) [dalej ustawa – Ordynacja podatkowa] odmówił D. Ż. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] (znak [...]).

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że decyzją z dnia [...] (znak [...]) Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. uznał zgłoszenie celne SAD [...] z dnia 20 września 2002 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych stawek celnych i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 98.095,40 zł. Powyższa decyzja została skierowana na adres: D. Ż., 93-344 S., ul. A. i - z uwagi na brak osobistego odbioru przesyłki przez adresata - uznana za doręczoną w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa.

W dniu 20 czerwca 2007 r. D. Ż., w związku z podjętymi przez organy administracyjne czynnościami egzekucyjnymi, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z prośbą o doręczenie mu m.in. decyzji z dnia [...] (znak [...]). Kserokopia wskazanej decyzji została przekazana D. Ż. przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. przy piśmie z dnia 6 lipca 2007 r.

Po otrzymaniu powyższej decyzji, D. Ż., w dniu 23 lipca 2007 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podkreślił, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] nigdy nie została skutecznie doręczona, ponieważ wysłana została pod nieprawidłowy adres, tzn. zawierający błąd zarówno w kodzie jak i siedzibie poczty adresata. Podkreślił, iż o istnieniu decyzji dowiedział się dopiero w toku korespondencji prowadzonej z Izbą Skarbową w Ł. oraz w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż sposób rejestracji działalności gospodarczej i zmianę zarejestrowanych danych określają przepisy art. 7-7i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). W myśl tych przepisów, przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 7b ust. 2, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, o czym stanowi art. 7d ust. 1. Organ podniósł, iż analiza stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie wykazała, że od dnia 9 października 2001 r. D. Ż. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U "F.", a ostatnia zmiana w zakresie danych figurujących ewidencji nastąpiła w dniu 20 listopada 2001 r. W oświadczeniu natomiast z dnia 27 marca 2003 r. złożonym podczas przeprowadzonej kontroli celnej, D. Ż. wskazał jako adres zamieszkania: S. ul. A., a jako adres do korespondencji: N., 92-701 Ł.

Jak wynika z akt sprawy, postanowienie o wszczęciu postępowania oraz decyzja organu I instancji z dnia [...] zostały skierowane na adres zamieszkania strony, tj. S. ul. A. i doręczone w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa. Zdaniem organu, podnoszona przez stronę okoliczność, że przyczyną niedoręczenia korespondencji był błąd w oznaczeniu kodu pocztowego nie znajdował oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż z umieszczonych na korespondencji stempli pocztowych wynikało, że przesyłki były dostarczane przez Urząd Pocztowy w R. koło Ł. Z adnotacji znajdujących się na przesyłkach wynika, że pod wskazanym adresem w dniu 15 listopada 2004 r. "adresata nie zastano", w dniu 23 listopada 2004 r. "awizowano powtórnie", a w dniu 1 grudnia 2004 r. nastąpił zwrot, gdyż przesyłki nie podjęto w terminie. Brak adnotacji dokonanej przez jakikolwiek inny Urząd Pocztowy świadczył, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł., że korespondencja nie była kierowana do żadnej innej miejscowości niż S.

Odwołując się natomiast do treści art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa, który określa formy doręczania pism w postępowaniu podatkowym organ odwoławczy podniósł, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została uznana za doręczoną w trybie zastępczym, tj. po upływie 14 dni, od dnia złożenia decyzji we właściwym Urzędzie Pocztowym, tj. w dniu 15 listopada 2004 r. Stąd jej doręczenie nastąpiło w myśl omawianych przepisów w trybie zastępczym w dniu 29 listopada 2004 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. Ż. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i podniósł zarzut naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 i art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa. Podkreślił, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została doręczona na nieistniejący w Polsce adres, tj. 93-344 S. ul. A., podczas gdy prawidłowy kod pocztowy to 95-030 R.. Podkreślił, iż wskazany na przesyłce kod pocztowy "93-344" dotyczy ul. A. znajdującej się w Ł., a nie w S. Skarżący zaznaczył, iż na zaświadczeniu o numerze identyfikacyjnym REGON z dnia 9 października 2001 r., na które powołuje się organ administracji, widnieje prawidłowy adres, a wszelka dotychczasowa korespondencja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. kierowana była na prawidłowy adres, znany organowi co najmniej od marca 2003 r.

Ponadto D. Ż. podniósł, iż w zaskarżonym postanowieniu nie wykazano, że placówka pocztowa zawiadomiła go w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać, a taka powinność wynika wprost z przepisów i wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 565/05.

W ocenie skarżącego, organ administracji oparł swe rozstrzygnięcie na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, nie uprawdopodobnił, że postanowienie i decyzja skierowane na nieprawidłowy adres faktycznie zostały doręczone. Dyrektor Izby Celnej oparł się więc na subiektywnym przekonaniu o skutecznym doręczeniu przesyłki, nie popartym żadnymi miarodajnymi dowodami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, dotyczącego braku informacji o pozostawieniu zawiadomienia o nadejściu przesyłki, organ powołał się na wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 475/05, w którym podniesiono, że nie istnieje przepis prawa nakazujący umieszczanie na przesyłce, względnie dowodzie doręczenia, adnotacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia (awiza).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt III S.A./Łd 32/08 uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, iż dla uznania, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. została doręczona w trybie art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa, konieczne jest wykazanie przez organ, iż właściwy miejscowo Urząd Pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Tymczasem załączone do decyzji "potwierdzenie odbioru" nie zawiera żadnej informacji w tym przedmiocie. Są nakazał aby organ rozpoznając ponownie sprawę dokonał ustaleń w przedmiocie skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] w kontekście spełnienia przesłanek z art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa. W szczególności sąd wskazał, że – jak wynika to z treści art. 150 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa – dla skuteczności doręczenia pisma w trybie tego przepisu konieczne jest pozostawienie adresatowi zawiadomienia o złożeniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Sąd podkreślił przy tym, że ustalenia w tym zakresie winny następować jako efekt zebrania i oceny dowodów zgodnie z wymogami przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa o postępowaniu dowodowym.

W związku z zaleceniem sądu, Dyrektor Izby Celnej w Ł. pismem z dnia 8 sierpnia 2008 r. wystąpił do Urzędu Pocztowego w R. z prośbą o ustalenie miejsca umieszczenia zawiadomień o nadejściu spornej przesyłki oraz treści pozostawionych zawiadomień co do miejsca, gdzie przesyłkę tę można odebrać oraz o terminie jej odbioru.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Pocztowego w R. wyjaśnił, że do przesyłki dołączony był druk potwierdzenia odbioru, na którym nie było miejsca na zaznaczenie gdzie zostało umieszczone zawiadomienie o nadejściu przesyłki. Dodatkowo wyjaśnił, że z informacji uzyskanych od listonosza wynika, że "na bramie w/w posesji znajduje się skrzynka do korespondencji i zapewne zawiadomienia (I awizo i powtórne awizo) pozostawiono w tej skrzynce". Odnośnie treści zawiadomienia urząd pocztowy wyjaśnił, że w treści zawiadomień podawane jest: dzień pozostawienia awizo, termin odbioru przesyłki, miejsce jej odbioru i godziny w jakich można ją odebrać. Naczelnik Urzędu Pocztowego wyjaśnił także, że nie dysponuje żadnymi dokumentami poświadczającymi fakt doręczenia przesyłki i procedury w jakiej się to odbywało, albowiem zostały one zniszczone w związku z upływem czasu ich archiwizacji.

W tym stanie faktycznym, Dyrektor Izby Celnej w Ł. – wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] – odmówił D. Ż. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] uznając, że została ona skutecznie doręczona adresatowi w trybie art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa, a odwołanie z dnia 19 lipca 2007 r. wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu. D. Ż. nie uprawdopodobnił natomiast braku winy w uchybieniu tego terminu. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odwołał się przede wszystkim do odpowiedzi udzielonej przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. W ocenie organu do podważenia dowodu jakim jest oświadczenie Naczelnika Urzędu Pocztowego, działającego jako instytucja zaufania publicznego, nie wystarczy wyłącznie opinia skarżącego, wg którego zawiadomienie o nadejściu pisma nie zostało mu doręczone.

Zdaniem organu, powyższe można byłoby uznać za prawdopodobne, gdyby zwroty korespondencji kierowanej do D. Ż. przez organy celne były incydentalne. Tymczasem – jak wskazuje organ – nagminnie zwracana była niepodjęta korespondencja kierowana w ramach różnych postępowań organów celnych do skarżącego, zarówno na adres jego zamieszkania, jak i adres prowadzenia działalności wskazany przez D. Ż. do korespondencji. Biorąc pod uwagę informacje zawarte w piśmie Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. oraz stosowne przepisy regulujące zasady doręczenia pism przez pocztę, organ uznał, że zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki pozostawiono w oddawczej skrzynce znajdującej się na bramie posesji D. Ż. w R. przy ul. A., a doręczenie zaskarżonej decyzji, awizowanej w dniu 15 i 23 listopada 2004 r. nastąpiło w trybie zastępczym w dniu 29 listopada 2004 r. W konsekwencji organ stwierdził, że odwołanie strony wniesione w dniu 19 lipca 2007 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu, a strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu tego terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. D. Ż. wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 144, art. 149, art. 150, art. 152 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez niezasadne uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...]; art. 162 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez jego niezasadne zastosowanie w sytuacji gdy skarżący twierdzi, że nie doszło z jego winy do uchybienia terminu; art. 187 ustawy - Ordynacja podatkowa, polegającego na bezpodstawnym pominięciu dowodu z przesłuchania świadka - listonosza, który doręczał w 2004 r.

sporną przesyłkę; art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że listonosz, doręczając przesyłkę adresowaną do D. Ż. pozostawił awizo w skrzynce oddawczej; art. 192 i art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, polegające na pozbawieniu skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych zupełnie nowych dowodów.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła w zasadniczej części zarzuty podnoszone już uprzednio w pierwszej skardze do sądu. Ponadto skarżący zakwestionował ustalenia organu oparte na informacjach uzyskanych od Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. Wskazał w tym zakresie na brak dowodów w postaci dokumentów z tego okresu, które potwierdzałyby fakt doręczenia przesyłki. Ponadto skarżący zakwestionował zeznania nie znanego z imienia i nazwiska listonosza, który miał potwierdzić fakt doręczenia przesyłki, ponieważ – jak stwierdził – nie jest prawdopodobne, aby listonosz pamiętał tę konkretną przesyłkę i okoliczności jej doręczenia. D. Ż. zarzucił także organowi naruszenie art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa stwierdzając, że nie miał możliwości ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał w całości swoje rozstrzygniecie i stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia dowodu z przesłuchania świadka, tj. listonosza, który doręczał przesyłkę, i udowodnienia czy pozostawił on zawiadomienia w skrzynce odbiorczej, Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził, że pisemna informacja i zapewnienia w tej sprawie uzyskane od Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. stanowiły dostateczną gwarancją rzetelności wykonywanych zadań służbowych przez listonosza, w szczególności – jak podniósł organ – wobec faktu, iż podatnik nie odbierał w 2004 r. większości przesyłek organów celnych.

Odrzucają zarzut naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej organ wskazał, że skarżący był informowany o prawie ustosunkowania się od zebranego materiału dowodowego, co potwierdza dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd badając legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia) ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując, w tak zakreślonych granicach, oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po uchyleniu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 32/08 poprzedniego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy D. Ż. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...].

Stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 32/08 stwierdził, że dla uznania, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skutecznie doręczona D. Ż. w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa konieczne było wykazanie przez organ, że właściwy miejscowo Urząd Pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Tymczasem – jak wskazał sąd – załączone do decyzji "Potwierdzenie odbioru" nie zawierało żadnej informacji w tym przedmiocie. W aktach sprawy brak było również dowodów świadczących o tym, że organ dokonywał jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie pozostawienia przez doręczyciela zawiadomienia o nadejściu przesyłki zawierającej decyzję. W ocenie Sądu, istniały zatem istotne wątpliwości, czy takie powiadomienie zostało adresatowi pisma faktycznie pozostawione, zwłaszcza że strona skarżąca podnosiła, iż zawiadomienie takie do niej nie dotarło.

Jak podkreślił w związku z tym sąd w powoływanym wyroku, w przypadku błędnego doręczenia czynność taka uważana winna być za bezskuteczną. Skoro zatem w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że zawiadomiono D. Ż. – w sposób określony w art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa – o nadejściu przesyłki i miejscu gdzie można ją odebrać, brak było podstaw do przyjęcia, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 29 listopada 2004 r. w trybie wskazanego wyżej przepisu.

W konsekwencji Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrywania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołana od decyzji z dnia [...], gdyż w przypadku niedoręczenia stronie decyzji nie mógł upłynąć termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. Brak dowodu doręczenia decyzji organu I instancji powodował – zdaniem sądu – że postępowanie w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji było bezprzedmiotowe.

Formułując wytyczne dla organu Sąd wskazał, że organ winien dokonać ustaleń w przedmiocie skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] w kontekście spełnienia przesłanek z art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa. Przy czym potwierdzenie faktu dochowania wymogów z art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa winno następować jako efekt zebrania i oceny dowodów zgodnie z wymogami przepisów tej ustawy w zakresie dotyczącym postępowania dowodowego.

Przedstawione stwierdzenia i zakreślone przez sąd wytyczne dla organu ponownie rozpoznającego sprawę wyznaczyły zatem kierunek postępowania w niniejszej sprawie i Sąd obecnie sprawę rozstrzygający, winien ocenić, czy organy wykonały wytyczne i zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu cytowanego wyżej orzeczenia. W szczególności konieczne jest wyjaśnienie, czy ustalenia te pozwalają na stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] została skutecznie doręczona skarżącemu i czy upłynął ustawowy termin do złożenia od tej decyzji odwołania, co w efekcie dawałoby podstawy do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu.

W ocenie Sądu analizowana w tym kontekście skarga D. Ż. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] narusza przepisy art. 122, art. 150 § 2, art. 162 § 1 oraz art. 187 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z brzmienia tego przepisu wynika jasno, że aby można było rozpatrywać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, najpierw taki termin musi być przez wnioskodawcę uchybiony. Skoro natomiast, ocenie podlega postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z akt sprawy winno bezspornie wynikać, iż upłynął 14 – dniowy termin, wskazany w art. 223 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Podstawowym zatem obowiązkiem organu rozstrzygającego kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było ustalenie daty doręczenia stronie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz dnia, w którym upływał termin do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 29 listopada 2004 r., w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa. Dowodem potwierdzającym takie stanowisko, na którym oparł się organ ponownie rozpoznając sprawę po uchyleniu poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie przez Sąd, ma być dowód z dokumentu w postaci pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. z dnia 13 sierpnia 2008 r. Jak wskazuje organ w swoim rozstrzygnięciu, pismo to ma potwierdzać okoliczność złożenia zawiadomienia o nadejściu przesyłki poprzez złożenie pierwszego awiza i powtórnego awiza w skrzynce na korespondencje skarżącego na terenie jego posesji.

W ocenie Sądu, wskazany materiał dowodowy nie daje jednakże podstaw do przyjęcia, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skarżącemu faktycznie skutecznie doręczona w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa w dniu 29 listopada 2004 r.

W myśl art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Stosownie do § 2 tego przepisu zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Doręczenie uregulowane w art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa stanowi doręczenie zastępcze. Skuteczne doręczenie pisma w trybie zastępczym uwarunkowane od spełnienia dwóch przesłanek: złożenie pisma na określony czas (14 dni) w placówce pocztowej bądź urzędzie gminy i pozostawienie zawiadomienia o miejscu złożenia pisma. Przyjęcie tzw. fikcji doręczenia pisma możliwe jest więc po uprzednim ustaleniu, że o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy adresat został zawiadomiony w sposób określony w art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. Ustalenie spełnienia tego warunku daje podstawę do przyjęcia, że adresat miał faktycznie możliwość uzyskania wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy oraz że swoim zaniechaniem uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Dla uznania zatem, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skutecznie doręczona D. Ż. w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa konieczne było wykazanie przez organ, że właściwy miejscowo Urząd Pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać, w sytuacji gdy potwierdzenie odbioru nie zawierało żadnej informacji w tym przedmiocie (na druku nie było miejsca na zaznaczenie gdzie zostało umieszczone zawiadomienie o nadejściu przesyłki). W ocenie sądu ustalenia wyprowadzone przez organ z przeprowadzonego postępowania dowodowego naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów sformułowaną w art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa. Z informacji przekazanej przez Naczelnika Urzędu Pocztowego nie można bowiem wyprowadzić wniosku o prawidłowym doręczeniu przesyłki.

Z pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego z dnia 13 sierpnia 2008 r. nie wynika, że urząd pocztowy uzyskał dodatkowe informacje, czy doręczający wówczas korespondencję listonosz był tą samą osobą, która doręcza ją obecnie. Skarżący trafnie podnosi, że Naczelnik Urzędu Pocztowego nie podał imienia i nazwiska listonosza, od którego uzyskał informacje, na których oparł swoją odpowiedź. Z odpowiedzi nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, czy informacja o znajdującej się na bramie posesji skarżącego skrzynce odbiorczej dotyczy stanu obecnego, czy tez ówcześnie istniejącego. Wyjaśnienia te nie rozwiewają wątpliwości jakie pojawiły się już na etapie pierwotnego rozpoznawania sprawy. Nie wykazano przede wszystkim, czy to ten konkretnie listonosz faktycznie w tym czasie doręczał przesyłki pod adres skarżącego. Nie może być tutaj wystarczającym samo domniemanie – na co wskazuje organ celny – prawdziwości tych twierdzeń w oparciu o stwierdzenie, że przekazał je naczelnik urzędu pocztowego. W tym zakresie, w ocenie sądu, organ winien dokonać takowych ustaleń w sposób samodzielny, jako organ prowadzący postępowanie dowodowe, a nie opierać się dowodach pośrednich, zgodnie z zasadą bezpośredniości oceny materiału dowodowego. Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa – organ mógłby na podstawie całego, prawidłowo zebranego materiału dowodowego, ocenić, czy dana okoliczność – w tym przypadku prawdziwość awizowania przesyłki – faktycznie została udowodniona.

Powyższe ustalenia wskazują, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa) oraz zasady prawdy materialnej (art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa).

W ocenie Sądu, istnieją zatem wciąż istotne wątpliwości, czy powiadomienie o nadejściu przesyłki kierowanej do skarżącego zostało adresatowi pisma faktycznie pozostawione w skrzynce pocztowej, zwłaszcza że strona skarżąca podnosi, iż zawiadomienie takie do niej nie dotarło i podważa przedstawione w sprawie dowody w postaci ustaleń co do istnienia na jego posesji – w okresie gdy doręczana mu była sporna korespondencja – skrzynki pocztowej na bramie jego posesji.

Takich wątpliwości w szczególności nie usuwa pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w R., które ma stanowić kluczowy dowód w sprawie do uznania prawidłowości doręczenia spornej korespondencji w sprawie. Na tej podstawie nie można bowiem stwierdzić z całą pewnością, czy awizo pozostawiono w miejscu wymienionym w art. 150 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa i czy skarżący miał realną możliwość zapoznania się z informacją w tym zakresie.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami, mającej w tym przypadku zastosowanie ustawy - Ordynacja podatkowa, wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku natomiast błędnego doręczenia czynność ta uważana jest za bezskuteczną.

Skoro zatem w aktach niniejszej sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że zawiadomiono D. Ż. w sposób określony w art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa o nadejściu przesyłki i miejscu gdzie można ją odebrać, brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 29 listopada 2004 r. w trybie wskazanego wyżej przepisu. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie, iż Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrywania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołana od decyzji z dnia [...], gdyż w przypadku niedoręczenia stronie decyzji nie mógł upłynąć termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Brak dowodu doręczenia decyzji organu I instancji powoduje, że postępowanie w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji jest bezprzedmiotowe.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien zatem dokonać ponownie ustaleń w przedmiocie skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] w kontekście spełnienia przesłanek z art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa. Organ winien mieć w tym względzie na uwadze brzmienie § 2 art. 150, z którego wynika wprost, iż dla skuteczności doręczenia pisma w trybie tego przepisu konieczne jest pozostawienie adresatowi zawiadomienia o złożeniu pisma w miejscu określonym w § 1 w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesje adresata. Potwierdzenie faktu dochowania wymogów z art. 150 § 2 winno następować jako efekt zebrania i oceny dowodów zgodnie z wymogami przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa o postępowaniu dowodowym. Jedynie bowiem wykazanie przez organ, iż nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] oraz że upłynął ustawowy termin do złożenia odwołania od tej decyzji, umożliwi ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu strony naruszenia art. 192 i art. 200 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyznaczył stronie 7-dniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to strona otrzymała w dniu 3 września 2008 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru niniejszej przesyłki. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżącemu zapewniono możliwość zapoznania się z materiałem sprawy i wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z tych względów zarzut naruszenia wskazanych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa nie może zostać uwzględniony.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżonym postanowieniem organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu adwokata, przyznanego skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

R.A.