Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 363/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z  art. 109
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24

w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, A. I., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r. nr [...] stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 18 sierpnia 1999 r. do dnia 31 maja 2001 r.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] zwrócił się Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie w drodze decyzji sprawy dotyczącej rozstrzygnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. I. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 18 sierpnia 2009 r. do dnia 31 maja 2001 r. Do wniosku załączono m. in. decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...], dotyczącą podlegania A. I. ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej; decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] dotyczącą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez A. I. pod nazwą [...]; pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...]), z którego wynika, iż A. I. figurował w ewidencji podatników jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 18 sierpnia 1999 r. do 31 maja 2001 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w okresie od 11 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2000 r. skarżący zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w firmie [...], a od 1 sierpnia 2000 r. do 31 marca 2001 r., również w oparciu o umowę o pracę w Urzędzie Miasta w [...].

Pismem 11 sierpnia 2009 r. organ zawiadomił skarżącego o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wydania decyzji w sprawie podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz o wynikającej z treści art. 10 § 1 k.p.a. możliwości zapoznania się z przesłanymi przez Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych dokumentami.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 26 sierpnia 2009 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Okręgowy w P. odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, działając w oparciu o art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 8 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 11 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.), art. 8 ust. 1 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.) oraz art. 88 a ust. 1, art. 88 d i art. 88 e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) ustalił, iż skarżący od dnia 18 sierpnia 2009 r. do dnia 31 maja 2001 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą. Odnosząc się do wniosku strony o zawieszenie postępowania administracyjnego organ uznał, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia, bowiem dla rozstrzygniecie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest istotne rozstrzygniecie Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych zawarte w decyzji dotyczącej opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Od ww. decyzji, pismem z dnia 5 listopada 2009 r. skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. została wydana z naruszeniem prawa, co potwierdza decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. uchylająca ww. decyzję. Powyższe w ocenie odwołującego przemawia za zawieszeniem postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia okresu objęcie go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] października 2009 r. Nr [...]. Wskazując na treść art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., organ podkreślił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Organ nadmienił również, iż w okresie tym obowiązywały kolejno dwie ustawy zawierające podobne unormowania tj. w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, w których dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, czy też zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji. Jednocześnie organ podkreślił, iż zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażanym m. in. w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi, więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony.

Wskazując na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ podkreślił, iż z zaświadczenia Urzędu Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] jednoznacznie wynika, że z dniem 18 sierpnia 1999 r. skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą agencja [...]. W skutek zgłoszonej przez skarżącego rezygnacji z prowadzenia ww. działalności decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] została ona z dniem [...] maja 2001 r. wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] wynika, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 18 sierpnia 1999 r. do 31 maja 2001 r. opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w tym od dnia 28 sierpnia 1999 r. do dnia 31 maja 2001 r. był podatnikiem podatku VAT. Nie miał obowiązku zgłaszania przerw. Nadto, składał miesięczne deklaracje VAT-7, jednakże od stycznia 2000 r. do marca 2000 r. oraz od września 2000 r. do maja 2001 r. składał deklaracje zerowe. O likwidacji prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej poinformował urząd skarbowy z dniem 31 maja 2001 r. Dodatkowo z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] z dnia 3 sierpnia 2009 r. wynika, iż skarżący w okresie od 11 lutego 1999 r. do 31 stycznia 1999 r. oraz od 1 sierpnia 2000 r. do 31 marca 2001 r. spełniał warunki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej z uwagi na zatrudnienie. Organ podkreślił jednak, iż zgodnie z art. 22 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 - 7 ustawy.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu wydania prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określającej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, organ podzielić stanowisko organu I instancji o niezasadności ww. wniosku. W ocenie organu, nawet zmiana decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie ustalenia okresów podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie oznacza, że w okresie niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący nie będzie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z ww. tytułu.

Reasumując organ uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fakt, iż w spornym okresie skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą a zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia 15 października 2009 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o objęciu go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach od 18 sierpnia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 1 kwietnia 2000 r. do 31 sierpnia 2000 r. W uzasadnieniu skargi w całości podtrzymał argumentację odwołania wskazując jednocześnie, iż w okresie od stycznia do marca 2000 r. oraz od września 2000 r. do maja 2001 r. de facto nie prowadził działalności gospodarczej. Powyższe, w ocenie skarżącego, potwierdza chociażby zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] przywoływane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, z którego wynika, iż w okresie od stycznia do marca 2000 r. oraz od września 2000 r. do maja 2001 r. skarżący składał zerowe deklaracje VAT. Zdaniem skarzącego, składanie zerowych deklaracji VAT-7 dowodzi, iż w rzeczywistości działalności gospodarczej we wspomnianym okresie nie prowadził.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia w całości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r. nr [...] stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 18 sierpnia 1999 r. do dnia 31 maja 2001 r.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do niego przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawą materialnoprawną wydania powyższych decyzji były przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 tekst jednolity).

Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W okresie tym obowiązywały również kolejno dwie ustawy zawierające podobne unormowania tj.: art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 ze zm.). Przepisy te dopuszczały możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg. pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Jak słusznie podkreślił organ, zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.

Uwzględniając powyższe dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego kluczowe znaczenie ma fakt zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej. Jak wynika z akt sprawy, w tym zaświadczenia Urzędu Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. (znak: [...]), od 18 sierpnia 1999 r. skarżący prowadził działalności gospodarczą pod nazwą agencja [...], wykreśloną następnie decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. (Nr [...]) z dniem 31 maja 2001 r. Ponadto, z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...]) wynika, iż skarżący od dnia 18 sierpnia 1999 r. do 31 maja 2001 r. prowadził działalność gospodarczą w okresie opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w tym od dnia 28 sierpnia 1999 r. do dnia 31 maja 2001 r. był podatnikiem podatku VAT. Z dniem 31 maja 2001 r. skarżący poinformował ww. urząd skarbowy o likwidacji działalności gospodarczej

Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza poczynione w ramach postępowania administracyjnego ustalenia organu, iż w okresie od dnia 18 sierpnia 1999 r. do 31 maja 2001 r. skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji