Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 891/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a,
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 7, 77 par. 1, art. 80 i 107 par. 3 Kpa, art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151 P.p.s.a., art. 250 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) cofnął zezwolenia Nr [...] wydane D. C. na sprzedaż, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży udzielone w punkcie sprzedaży.

W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu na podstawie wniosku Prokuratury Rejonowej. Ustalono, w oparciu o protokoły przesłuchania przez Policję świadków: policjanta R.W., P.W., s M. K., a także na podstawie notatki urzędowej funkcjonariusza Policji A. K B., że w dniu [...] M. K. sprzedawczyni dokonała sprzedaży, wbrew przepisom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, napojów alkoholowych osobie P.W.

Prezydent wskazał, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowiące podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i wyjaśnił, powołując się na wyroki NSA z dnia 27.09.2005 r. , II GSK 148/05 i z dnia 25.10.2006 r. , II GSK 175/06, że do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wystarczy jednorazowy fakt naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych.

D. C. odwołała się od tej decyzji zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 10 Kpa, poprzez nieinformowanie strony o wszczęciu postępowania, o efektach toczącego się postępowania administracyjnego, w tym prawie do składania wyjaśnień, a ponadto poprzez nieumożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, co oznacza, iż strona w postępowaniu nie brała udziału z winy organu i faktycznie nastąpiło pominięcie udziału strony w tym postępowaniu,

- art. 107 Kpa poprzez brak wskazania w decyzji jej adresata, gdyż ani z treści decyzji ani z jej wstępu nie wynika, do kogo jest ona adresowana,

- art. 7, art. 75, art. 77-78, art. 80, oraz art. 107 § 3 Kpa, polegające na braku wnikliwego zbadania i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie przy

wydawaniu decyzji zeznań Pani M. K., która nie potwierdziła faktu sprzedaży alkoholu na rzecz nieletniej.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, gdyż nie ma podstaw do cofnięcia zezwoleń, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność braku sprzedaży alkoholu nieletniej oraz umożliwienia stronie wzięcia udziału w postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji

Na wstępie uzasadnienia Kolegium zrelacjonowało treść decyzji organu I instancji oraz wniesionego przez stronę odwołania.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 18 ust 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.), zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności: sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.

W ocenie SKO z materiału dowodowego sprawy bezspornie wynika, że w dniu [...] nastąpiła sprzedaż napojów alkoholowych w postaci osobie nieletniej. Potwierdzają to zeznania świadków R. W. i P. W.

P. W., wraz z koleżankami wyraźnie opisały sprzedawczynię, która sprzedała jej piwo. Jak zeznał policjant "w trakcie rozpytania kobieta oświadczyła, iż widocznie mogła sprzedać alkohol w postaci, skoro tak twierdzą nieletnie, a dokumentu nie sprawdziła, ponieważ była zmęczona bo był to już koniec jej zmiany pracy." Nadto, jak wynika z notatki urzędowej, sporządzonej w dniu [...]" rozpytywana nie wyklucza faktu, iż mogła sprzedać alkohol nieletnim, jednak jak twierdzi, jeśli tak się stało, to zrobiła to nieświadomie. (...)skoro nie poprosiła o taki dokument, to klientki nie wzbudziły w niej podejrzeń, że nie mają ukończonych lat". P. W. przesłuchana na tę okoliczność potwierdziła fakt zakupu w przedmiotowym sklepie. Jej zeznania są według Kolegium spójne i jednoznacznie wskazują, kto sprzedał jej alkohol. M.K. przesłuchana ponownie w dniu[...] podała, iż zapytana przez policjanta czy sprzedała alkohol osobie nieletniej, odpowiedziała, że "nie przypomina sobie, żeby takie zdarzenie miało miejsce.(...) twierdziła, iż "nie widziałam tych dziewczyn, nie kojarzę takiej sytuacji, żebym sprzedała alkohol nie żądając dowodu osobistego od osoby go kupującej."

Oceniając materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dało wiarę zeznaniom funkcjonariuszy Policji i P. W. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje zeznanie sprzedawczyni, z którego wynika, że nie pamięta ona sprzedaży nieletniej. Brak potwierdzenia przez ekspedientkę sprzedaży piwa nieletniej nie może skutecznie podważyć twierdzeń świadków, że do takiej sprzedaży doszło. Podstawą dokonania istotnych dla sprawy ustaleń były zeznania funkcjonariuszy przesłuchanych w charakterze świadków i osoby, która dokonała zakupu alkoholu.

Kolegium podkreśliło, że decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia jest decyzją związaną. Organ po stwierdzeniu ziszczenia się chociażby jednej z przesłanek zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi zobligowany jest do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutu D. C. dotyczącego interpretacji przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że obecnie w orzecznictwie sądów nie podziela się poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 7.07.1998r. sygn. akt NSA 714/9. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi daje podstawę do cofnięcia koncesji na podstawie wyżej wymienionego przepisu prawa. Użycie przez ustawodawcę w omawianym przepisie prawa słów "nieprzestrzeganie zasad" nie odnosi się do liczby przypadków tych naruszeń. Odmienna wykładnia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. d ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadziłaby do godzenia się na łamanie ustanowionych przez ustawodawcę zakazów sprzedaży napojów alkoholowych oraz do dowolności w zakresie ustalania liczby przypadków owych naruszeń. Nie można także zgodzić się z poglądem uzależniającym zaistnienie przesłanek z omawianego przepisu prawa do oceny okoliczności faktycznych konkretnego przypadku. Gramatyczna wykładnia cytowanego przepisu wyklucza wydawanie na jego podstawie decyzji uznaniowej i wskazuje, że każdorazowe jego naruszenie stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W tej sytuacji już jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, nawet niezawiniona przez sprzedawcę, wystarczy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a omawianej ustawy.

Na poparcie swej wykładni SKO powołało się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 27.09.2005r. w sprawie uznał, że jeżeli choćby tylko raz stwierdzony został przypadek złamania zasad () sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Także w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2007r. sygn. akt SA/Sz 1224/06 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2006r. sygn. akt II GSK 175/06 uznano, iż jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej przez sprzedawcę, wystarczy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a omawianej ustawy. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji.

Kolegium ponadto stwierdziło, że nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, iż ekspedientka mając możliwość wylegitymowania osoby kupującej alkohol nie skorzystała z tego prawa. Przepis art. 15 ust. 2 cyt. ustawy daje bowiem uprawnienie sprzedawcy do żądania okazania dokumentu w przypadku wątpliwości co do wieku nabywcy. Odmowa okazania dokumentu uzasadniać musi odmowę dokonania sprzedaży lub podania napoju alkoholowego. Sprzedawca nie może tłumaczyć zaniechania żądania dokumentu wyglądem osoby kupującej, tym bardziej, że przecież takie wątpliwości mieli funkcjonariusze Policji.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutami naruszenia art. 7, art. 75 k.p.a., art. 77-78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i stwierdził, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Bezspornie organy Policji mają takie kompetencje. Zeznania funkcjonariuszy Policji i osoby która zakupiła alkohol były logiczne i wiarygodne. To zeznania sprzedawczyni były sprzeczne.

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie, przed wydaniem decyzji, wezwania strony do ustosunkowania się do zgromadzonych w sprawie dowodów, Kolegium uznało za całkowicie niezrozumiały i wyjaśniło, że pismem z dnia [...] strona została poinformowana o wszczęciu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, nadto w dniu [...] w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapoznała się z aktami sprawy i wniosła o rozpatrzenie sprawy.

D. C., nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, reprezentowana przez radcę prawnego M. I. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając:

1 naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 107 k.p.a. poprzez brak uchylenia przez SKO decyzji organu I Instancji w sytuacji braku wskazania w tej decyzji jej adresata, gdyż ani z treści decyzji, ani z jej wstępu nie wynika, do kogo jest ona adresowana,

- art. 7, art. 75, art. 77-78, art. 80, oraz art. 107 § 3 KPA, polegające na braku wnikliwego zbadania i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

- brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka Pani M. K. oraz P. W.,

- wydanie decyzji na podstawie protokołów zeznania P. W. i M. K. złożonych w toku innego postępowania, niż postępowanie toczące się w niniejszej sprawie oraz na podstawie zeznań R. W. dotyczących okoliczności niestwierdzonych w toku zarówno postępowania karnego jak i niniejszego postępowania administracyjnego.

- nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji zeznań Pani M. K. złożonych w dniu [...] bez presji, która nie potwierdziła faktu sprzedaży alkoholu na rzecz nieletniej.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. nr 70, poz. 474 ze zm. dalej Ustawa).

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II Instancji celem przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja organu I Instancji została wydana bez wskazania adresata, a jej podstawą są protokoły zeznań osób trzecich złożone w toku innego postępowania - postępowania w sprawie o wykroczenia i postępowania karnego, które zostały umorzone. SKO nie dopatrzyło się naruszeń w orzeczeniu organu I instancji. W uzasadnieniu SKO podniosło, iż nieletnia, która jakoby zakupiła alkohol w sklepie skarżącej zeznała w trakcie postępowania, iż alkohol kupiła u skarżącej, a policjant R. W. w notatce urzędowej stwierdził,, iż sprzedawczyni M. K. nie wykluczyła faktu sprzedaży alkoholu P. W. D. C. prowadzi sprzedaż alkoholu na podstawie zezwoleń w kilku miejscach. Nie toczyły się w stosunku do niej żadne postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń. Wszyscy jej pracownicy znają dobrze zasady i zakazy związane ze sprzedażą alkoholu, gdyż prowadzone są odpowiednie szkolenia, którym podlegają wszyscy pracownicy, w zakresie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 26.10.1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 07.70.473 ze zm) (dalej "Ustawa").

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca stwierdziła, że podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji są jakoby protokoły zeznań świadków przesłuchiwanych w innym postępowaniu (nieletniej P. W., która jakoby dokonała zakupu alkoholu, sprzedawca M. K., która jakoby tej sprzedaży dokonała i policjanta R. W., który dokonał zatrzymania nieletniej).

Brak jest np. paragonu dokumentującego sprzedaż, czy też nagrań z monitoringu, które potwierdziłyby, że sprzedaż taka miała miejsce w sklepie skarżącej. Należy także podkreślić, iż R. W. nie był bezpośrednim świadkiem zakupu alkoholu przez P. W., a do interwencji skłonił go dopiero widok, poza punktem sprzedaży skarżącej, nieletniej która posiadała alkohol.

Podkreślając, że organ przyjął za pewnik fakt tej sprzedaży, bazując wyłącznie na zeznaniach niepełnoletniej osoby, która jakoby zakupiła alkohol w sklepie skarżącej, skarżąca wywiodła, że zeznania te zostały złożone w toku innego postępowania i są sprzeczne z wyjaśnieniami D. C. oraz M.K. Zeznania te zostały także złożone pod presją i nie zostały potwierdzone w toku niniejszego postępowania poprzez przesłuchanie wskazanych wyżej osób.

Policjant R.W., który dokonał zatrzymania nieletniej utrwalił w notatce urzędowej jakoby sprzedawca M. K. miała w trakcie rozpytania po zdarzeniu (zatrzymaniu nieletniej) zeznać, że mogła sprzedać alkohol osobie nieletniej, bo była zmęczona. W ocenie strony skarżącej, twierdzenie to nie ma odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym bowiem w trakcie przesłuchania M. K. zaprzeczyła by taka sprzedaż miała miejsce. Protokół z bezpośredniego przesłuchania tego świadka jest zatem sprzeczny z oświadczeniem R. W. zawartym w notatce. Taka notatka nie ma także żadnego znaczenia dowodowego i jest tylko dowodem na jej spisanie, a nie na okoliczności w niej wskazane.

Brak jest zatem możliwości uznania, że sprzedaż alkoholu została potwierdzona przez sprzedawcę i w tym zakresie stanowi więc swobodne dywagacje R. W., które akceptuje bez zastrzeżeń SKO i nawet nie podejmuje trudu rozważenia diametralnie innych zeznań złożonych przez M. K. w trakcie jej przesłuchania. Nie można więc uznać, że w sprawie stwierdzono bezspornie, iż rzeczywiście nastąpiła sprzedaż alkoholu osobie nieletniej w sklepie skarżącej.

Decyzja wydana w niniejszej sprawie bazuje więc wyłącznie na zeznaniach nieletniej złożonych w innym postępowaniu, w okolicznościach niegwarantujących swobody wypowiedzi i nie jest potwierdzona jak wskazuje SKO [..stwierdzeniami świadków[...], czy też [...] funkcjonariuszy przesłuchanych w charakterze świadków[...].

Decyzja została więc wydana bez przeprowadzenia przez SKO postępowania dowodowego i jest wyrazem swoistego automatyzmu w orzekaniu tego organu w sprawach dotyczących odwołań od decyzji dotyczących cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Obowiązkiem SKO jest tymczasem ponowne całościowe i wnikliwe rozważenie sprawy a nie przyjmowanie a priori twierdzeń organu I instancji.

Tymczasem warunkiem wydania decyzji w przedmiocie jak w niniejszej sprawie jest wykazanie sprzedaży alkoholu z naruszeniem przepisów ustawy. Okoliczność ta musi być jednoznacznie potwierdzona w trakcie postępowania administracyjnego, które toczy się w zakresie cofnięcia zezwolenia na handel alkoholem, a nie innych postępowań, w tym karnych w szczególności takich, które nie zakończyły się orzeczeniem skazującym za czyn, który jest podstawą wydania decyzji. Dodatkowo w niniejszym postępowaniu koniecznym jest bezsporne ustalenie nie tylko, że sprzedaż nastąpiła, ale także gdzie alkohol został zakupiony.

Tymczasem SKO w uzasadnieniu decyzji posługuje się np. pojęciem [..bezsporne [...] stosując typową erystykę Schopenhauera. W aktach znajdują się sprzeczne ze sobą protokoły przesłuchań sprzedawcy i nieletniej, a postępowanie karne w zakresie sprzedaży toczące się przeciwko sprzedawcy zostało umorzone. Pokazuje to, że w sprawie istnieją znaczne wątpliwości, a jej stan faktyczny jest inny niż wskazuje SKO. Przeciwko wyjaśnieniom nieletniej świadczą zeznania M.K. i skarżącej. Zeznania R. W. dotyczące oświadczeń składanych przez M. K., jako nie mające potwierdzenia w protokole przesłuchania tej osoby, nie są wiarygodne i nie mogą stanowić o potwierdzeniu faktu sprzedaży. Świadek ten także nie widział sprzedaży alkoholu P. W. a jedynie zobaczył ją niosącą.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, opieranie decyzji, która w sposób istotny godzi w wykonywaną i gwarantowaną konstytucyjnie wolność prowadzenia działalności gospodarczej, na wyjaśnieniach nieletniej osoby, która poddana zostaje presji przesłuchującego ją policjanta, wobec braku weryfikacji tych wyjaśnień oraz ich niepotwierdzenia przy pomocy innych dowodów stanowi naruszenie przepisów postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym.

Wskazać należy, iż dokonanie jakichkolwiek ustaleń musi być poprzedzone przeprowadzeniem, przez organ zgodnego z przepisami KPA, postępowania dowodowego. W szczególności postępowanie to winno spełniać wymagania określone przepisami art. 7, 77, 78, 79, 80, 107 § 3 KPA. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i sumienny całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ miał obowiązek zbadać, czy okoliczności będące przedmiotem decyzji w rzeczywistości występują oraz czy przedłożone mu dowody są zupełne, niesprzeczne, logiczne i wiarygodne. W niniejszej sprawie nie można mówić ani o zupełności dowodów, ani o ich logiczności i spójności. Zgromadzone w innym postępowaniu protokoły z przesłuchania są ze sobą sprzeczne. Nie zostały w toku niniejszego postępowania w żaden sposób zweryfikowane, a więc postępowanie zostało przeprowadzone w sposób niewłaściwy i niepełny.

Tymczasem wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Organ nie może zdawkowo w uzasadnieniu przywołać dowody świadczące przeciwko rozstrzygnięciu (zeznania D. C. i M. K.) oraz pominąć uzasadnienie dlaczego nie dał mu wiary. W niniejszej sprawie zachodzi oczywista sprzeczność zeznań niepełnoletniej składanych w sytuacji stresowej, i być może pod przymusem, z treścią zeznań innych świadków. Podkreślenia wymaga, iż przy P. W. nie znaleziono także paragonu dokumentującego sprzedaż alkoholu. Tymczasem organ pomija w uzasadnieniu decyzji rozważania dotyczące tych sprzeczności wydając niejako z "automatu" decyzję opartą na samym fakcie prowadzonego postępowania karnego i nawet nie czekając na jego zakończenie i stwierdzając, ze pozostaje ono bez wpływu na niniejszą sprawę.

Powyższe oznacza, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe miało charakter fikcyjny.

Co do zarzutu naruszenia prawa materialnego podniesiono w skardze, że podstawą do cofnięcia zezwolenia na handel alkoholem nie może być jednokrotne naruszenie zasad jego sprzedaży. Powołując się na Komentarz Iwony Skrzydło – Niźniak publikowany w LEX do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.07.1998 r. (sygn. II SA 714/98, LEX 43185) skarżąca wywiodła, że wykładnia przepisu art. 18 ust. 10 ustawy prowadzi do wniosku, iż zgodnie z jego wykładnią celowościową i gramatyczną, podstawą do cofnięcia zezwolenia nie może być jednokrotne zdarzenie naruszające zasady wynikające z ustawy. Dla cofnięcia zezwolenia, konieczne jest wystąpienie co najmniej kilku sytuacji stanowiących naruszenie tej normy prawnej. Ustawodawca mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi, nie miał na myśli jednokrotnego działania i to w dodatku niezawinionego, sporadycznego, ale powtarzające się zdarzenia. Ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia za jednorazową sprzedaż alkoholu. Byłaby to sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu".

Zdaniem skarżącej, decyzja organu została wydana zatem z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które wpłynęły w sposób istotny na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę jej wydania co powoduje, iż winna zostać uchylona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie potwierdziła zarzutów skargi, a zatem brak było podstaw do jej uwzględnienia.

Materialno-prawną podstawę decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie stanowi art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że określone w art. 18 ust. 1 ustawy zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, a w szczególności, między innymi, w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim.

Z ustaleń faktycznych wynikających z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w sklepie prowadzonym przez skarżącą ekspedientka M. K. w dniu [...] sprzedała nieletniej P. W..

Z treści skargi wynika natomiast, że istota sporu w niniejszej sprawie nie ogranicza się wyłącznie do kwestii materialno-prawnej, ale obejmuje również sferę faktów, co wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu powyższe ustalenia faktyczne, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia są prawidłowe, mimo że dokonane zostały w oparciu o materiał dowodowy pochodzący od organów Policji a nie w drodze bezpośrednich przesłuchań świadków przeprowadzonych w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika taki zakaz dowodowy, który nie pozwalałby organowi administracji publicznej korzystać z materiału dowodowego pozyskanego przez organy ścigania. Przeciwnie, zgodnie z art. 75 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Tak więc nie ma przeciwwskazań ustawowych do posłużenia się w postępowaniu administracyjnym materiałami z postępowania karnego.

Zaznaczyć jednak należy, że po pierwsze, Sąd nie podziela wywodów organu odwoławczego, w szczególności zawartych w odpowiedzi na skargę, odwołujących się do charakteru dokumentów urzędowych, gdyż dla kontroli zgodności z prawem znaczenie posiada treść tych dokumentów (protokołów przesłuchań świadków i notatek urzędowych) z punktu widzenia dokonanej przez organy orzekające w sprawie oceny wiarygodności utrwalonych w nich zeznań, a nie okoliczność, jak trafnie podniesiono to w skardze, urzędowego ich utrwalenia przez uprawnione do tego osoby i w przepisanej prawem formie. Z faktu bowiem, że sporządzono na urzędowym formularzu protokół przesłuchania świadka, oraz że czynności tej dokonał uprawniony funkcjonariusz Policji samo przez się nie wynika, że to co zapisano odzwierciedla prawdę obiektywną, gdyż to zleży wyłącznie od tego czy świadek zeznał prawdę, a zatem wymaga oceny.

Po drugie, analizując pod kątem zgodności z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa , dokonaną przez organ odwoławczy ocenę materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, nie można zapominać o tym, że odpowiedzialność karna sprzedawcy za przestępstwo polegające na sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej (art. 43 ust. 1 ustawy) oraz odpowiedzialność karna (art. 43 ust. 2 ustawy) kierownika zakładu handlowego (lub gastronomicznego), który nie dopełnia obowiązku nadzoru przez to dopuszcza do popełnienia w tym zakładzie przestępstwa określonego w ust. 1, wymaga udowodnienia winy sprawcy, zaś odpowiedzialność administracyjna osoby prowadzącej zakład handlowy za sprzedaż w sklepie napojów alkoholowych z naruszeniem przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi kształtuje się niezależnie od winy sprzedawcy i jego własnej za brak nadzoru i istnieje wówczas, gdy ujawniony zostanie fakt sprzedaży niezgodnie z przepisami tej ustawy. Jest to bowiem odpowiedzialność zobiektywizowana, niezależna od winy, jej rodzaju i stopnia. Z tego względu pozbawione są siły przekonywania te wywody skargi, które zmierzają do podważenia dokonanej przez SKO oceny dowodów przez pryzmat podnoszonej w skardze okoliczności umorzenia postępowania karnego.

W ocenie Sądu, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji w jej części odnoszącej się do dokonanej przez organ drugiej instancji oceny dowodów nie dostarcza podstaw do uznania jej za dowolną Przeciwnie, zawarta tam argumentacja jest logiczna i nie wykracza poza granice swobody zakreślone w art. 80 kpa. W takiej sądowej reocenie nie czyni wyłomu podnoszona skargą okoliczność, że brak jest paragonu z kasy fiskalnej, nie można bowiem z braku takiego dowodu wywieść czegokolwiek więcej, ponad stwierdzenie, że dowodu takiego nie zabezpieczono, tak jak nie można wyprowadzać jakichkolwiek dalej idących wniosków z faktu, że skarżąca nie przedłożyła jako dowodu, na przykład taśmy, z używanej w jej sklepie w dniu przedmiotowego zdarzenia, kasy fiskalnej.

Okoliczność, że oświadczenia i zeznania M. K.nie były jednorodne została dostrzeżona przez organ odwoławczy, który ten brak konsekwencji logicznie ocenił dając wiarę temu, co ta sprzedawczyni oświadczyła w krótkim czasie po ujawnieniu naruszenia prawa. Brak jakichkolwiek dowodów, w tym również ich brak w twierdzeniach M. K., na okoliczność braku swobody wypowiedzi, wywierania na nią presji itp. nie daje podstaw do uwzględnienia wywodów skargi kwestionujących dokonaną ocenę dowodów przez organy orzekające w sprawie.

Z powyższych względów Sąd uznał za chybiony zarzut naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 7, 77, 75, 80, 107 § 3 K.pa.. Powyższy wniosek dotyczy też zarzucanego skargą naruszenia przez organ odwoławczy prawa procesowego mającego polegać na nieuchyleniu decyzji organu I instancji, która nie zawiera określenia adresata.

Faktem jest, że w decyzji organu I instancji jej adresat nie został wskazany wprost. Jednakże lektura rozstrzygnięcia nie pozwala na stwierdzenie, że adresat nie został określony w ogóle. Mianowicie w rozstrzygnięciu organ I instancji stwierdził, że zezwolenia o określonych numerach na sprzedaż napojów alkoholowych "przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży udzielone w punkcie sprzedaży prowadzonym przez Panią D. C.". Cytowane rozstrzygnięcie pozwala na ustalenie jego podmiotu (adresata) i przedmiotu, a zatem organ II instancji nie naruszył w istotny sposób ani art. 107 § 1, ani art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez naruszenie praw strony skarżącej. Wbrew bowiem wywodom skargi, skarżąca była zawiadomiona o wszczęciu postępowania, brała w nim udział o czym świadczy pismo skarżącej złożone przed wszczęciem postępowania. Faktem jest, że organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie przesłał do skarżącej pisma w trybie art. 10 § 1 Kpa, ale nie ulega tez wątpliwości, że skarżąca z tego tytułu nie poniosła ujemnych konsekwencji, skoro zapoznała się z aktami sprawy o czym świadczy jej odręczne pismo zawarte w aktach organu II instancji.

Przyjmując za prawidłową ocenę dowodów dokonaną przez organ II instancji należy podkreślić, że ustalone w jej wyniku fakty są logiczna konsekwencja tej prawidłowej oceny. Tak więc zgodne z prawem jest ustalenie, że skarżąca D. C. jako przedsiębiorca posiadający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, od 4,5 % do 18 % alkoholu i powyżej 18% w sklepie prowadzonym przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadziła sprzedaż tych napojów niezgodnie z zasadami sprzedaży napojów alkoholowych, skoro w tymże sklepie doszło do sprzedaży piwa osobie nieletniej.

Stawiany skargą zarzut naruszenia prawa materialnego również nie jest trafny.

Kwestionowanie dokonanej zaskarżoną decyzją interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a jest niezasadne.

W przekonaniu Sądu, rację mają organy orzekające w sprawie, które przyjęły, że już jednorazowy fakt sprzedaży piwa nieletniemu wyczerpuje ustawową przesłankę "nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych.

Argumentacja prowadząca do stwierdzenia, że tylko kilkakrotne naruszenie zasad obrotu napojami alkoholowymi stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż tych napojów" jest chybiona. Analiza pełnej treści art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi bowiem do odmiennych wniosków.

Mianowicie, w przepisie tym ustawodawca w pkt. 1 wskazał na określone w ustawie "zasady" sprzedaży napojów alkoholowych, których naruszenie skutkuje cofnięciem zezwolenia i przykładowo, o czym świadczy zwrot " w szczególności", wymienił dwie z nich (lit. a i b), a w tym wynikającą w art. 15 ust. 1 pkt 2 zasadę stanowiącą bezwzględny zakaz sprzedawania i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. Natomiast w pkt od 2 do 7 wskazał inne przypadki stanów faktycznych, na przykład nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, prowadzące do cofnięcia posiadanego przez przedsiębiorcę zezwolenia. Wynika z tego, że użycie liczby mnogiej "zasady" nie stanowi dookreślenia czynności sprzecznej z ustawą, lecz jest zabiegiem redakcyjnym, zgodnym z regułami języka polskiego, odnoszącym się do wielości zasad możliwych do naruszenia. (podobnie Wyrok NSA z dnia 25.10.2006 r., sygn. II GSK 160/06).

W ocenie Sądu, analiza całego przepisu art. 18 ust. 10 pozwala bez głębszych zabiegów interpretacyjnych odkodować zamiar racjonalnego ustawodawcy. W tymże przepisie zawarte są bowiem normy wskazujące jednoznacznie na celowe rozróżnienie działania jednorazowego od sytuacji powtarzalności pewnych zachowań czy zdarzeń. Wystarczy wskazać na pkt 3 omawianego art. 18 ust. 10, w myśl którego "powtarzające się co najmniej dwukrotnie w miejscu sprzedaży lub najbliższe okolicy" zakłócenie porządku publicznego, prowadzi do cofnięcia zezwolenia, oczywiście w razie wyczerpania pozostałych wskazanych w nim przesłanek.

Z powyższych względów, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela dominujące w orzecznictwie stanowisko, na którym opiera się zaskarżona decyzja, że jednokrotna sprzedaż napojów alkoholowych nieletniemu, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, co prowadzi do obligatoryjnego cofnięcia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a zezwolenia na ich sprzedaż (por. wyroki: NSA z dnia 29.08.2007r., sygn. II GSK 111/07, LEX nr 360217, NSA z dnia 27.09.2005, sygn. II GSK 148/05, LEX nr 179657). Cofnięcie to obejmuje wszystkie zezwolenia udzielone temu podmiotowi, jakie wcześniej uzyskał na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu (por. uchwała NSA z 30.10.2007r. sygn. II GSP 2/07, ONSAiWSA 2008/1/3). W rozpoznawanej sprawie sprzedaż alkoholu osobie nieletniej została dokonana jednorazowo.

Gdyby zamiarem ustawodawcy było uznanie za przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jedynie wielokrotnych aktów naruszeń zakazu sprzedaży (podawania) tych napojów osobom nieletnim to wprowadziłby w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) regulację analogiczną do regulacji w pkt 3 tego przepisu. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy wyraźnie stanowi, że zezwolenie cofa się w przypadku powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy w miejscu sprzedaży lub w najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu przez dany punkt sprzedaży.

Prawidłowość wykładni językowej potwierdza wykładnia systemowa odnoszona do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Z tych przepisów, jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2011 r., II GSK 90/10 jednoznacznie wynika, że "przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym takim jak alkoholizm jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega co do zasady relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Ograniczenie obywatelom dostępu do alkoholu przez cofnięcie przedsiębiorcom zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku jednorazowego naruszenia ustawowych zasad ich dystrybuowania, jest jednym z instrumentów, w jaki ustawodawca wyposażył organy jednostek samorządu terytorialnego w celu eliminacji zjawiska alkoholizmu."

Ponadto w tymże wyroku NSA wskazał, że: "Przedsiębiorca może uniknąć negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy, jeżeli skorzysta z uprawnienia określonego w art. 15 ust. 2. W przepisie tym przyznano sprzedawcy prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do wieku nabywcy. Zaniechanie sprzedawcy ze skorzystania z tego uprawnienia powoduje względem przedsiębiorcy ryzyko utraty na jakiś czas prawa do prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie."

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, wobec przyznania tego faktu przez sprzedawcę, że M. K. sprzedając piwo P. W. nie sprawdziła jej dowodu tożsamości. Okoliczność, że sprzedawczyni nie potrafiła wyjaśnić jednoznacznie dlaczego tego nie sprawdziła, jak również to, że dwa miesiące po zdarzeniu twierdziła, że nie pamięta czy w ogóle piwo takiej osobie sprzedała, choć temu nie zaprzeczyła, jest bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnej skarżącej.

Jak już zostało to wyżej wskazane, skarżąca jako przedsiębiorca odpowiada administracyjnie w zakresie udzielonego jej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych za działania podległego jej pracownika naruszające prawo, w tym przypadku naruszające art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy i nie zachodzi potrzeba wykazania jej winy w nadzorze nad zatrudnionym pracownikiem. Nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy i tylko jej wystąpienie skutkuje obowiązkiem zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. To na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych ciąży obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie miał miejsca przypadek złamania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca ponosi zatem ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zgodzie z wymogami określonymi w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a.