Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 841/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134,141,145 par. 1 pkt 1, 151,183,188,189,190,203 pkt 1, 207
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, 9, 75, 77,80,84,107,136
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4, 5 ust. 1 pky 9, 10,35,81,81c
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par.13, 57,60
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: par. 8
journal: Dz.U. 2012 poz 462
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy  projektu budowlanego
article: art. 32,64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.), Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia WSA (del.) Grzegorz Rząsa, Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych S. S. oraz A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 615/20 w sprawie ze skarg S. S. i A. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S. S. i A. S. solidarnie kwotę 1400 (jeden tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w pozostałej części odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 3 listopada 2020 r., VII SA/Wa 615/20, oddalił skargi S. S. i A. S. na decyzję Wojewody M. z dnia 18 grudnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 18 maja 2018 r., C. sp. z o.o. (dalej: inwestor), złożyła u Prezydenta [...] W. wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem terenu na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] (róg al. [...]) w W.. Prezydent [...] W. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r., nr [...], nałożył na inwestora obowiązek doprowadzenia przedłożonego projektu budowlanego inwestycji do stanu zgodności z przepisami. W dniu 12 października 2018 r. inwestor uzupełnił wniosek o brakującą dokumentację projektową. Organ I instancji decyzją z dnia 6 grudnia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2018 r., poz. 2096) - dalej w skrócie "P.b." zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i S. S. oraz A. S..

Wojewoda M. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr [...] zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dokumentacji projektowej. Następnie organ I instancji z pismem z dnia 8 maja 2019 r. przekazał wyjaśnienia inwestora oraz 4 egzemplarze poprawionego i uzupełnionego projektu budowlanego.

W związku z uzupełnieniem dokumentacji, Wojewoda pismem z dnia 21 maja 2019 r. zawiadomił strony o zebranym materiale dowodowym. Następnie pismem z dnia 10 lipca 2019r. wezwał inwestora do usunięcia nieprawidłowości występujących w dokumentacji projektowej. Pismem z dnia 3 października 2019 r., inwestor nadesłał poprawiony projekt budowlany (4 egzemplarze), a także wymienił dokonane korekty oraz uzupełnił wniosek o aktualne zaświadczenia projektanta i sprawdzającego wraz z oświadczeniem o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W dniu 28 października 2019 r. Wojewoda zawiadomił strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Następnie decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 18 grudnia 2019 r. Wojewoda podkreślił - przywołując art. 32 ust. 4, art. 33 ust. 3 i art. 35 ust. 1 P.b. - że w przypadku spełnienia przez inwestora wszystkich wskazanych w tych przepisach wymagań, organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast w sytuacji stwierdzenia niezgodności planowanej inwestycji z wymogami określonymi we wskazanych przepisach, organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada w drodze postanowienia, na podstawie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po bezskutecznym upływie tego terminu wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy stwierdził na etapie postępowania odwoławczego niewielkie braki w dokumentacji projektowej i na podstawie art. 136 k.p.a., zlecił organowi I instancji postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr [...] przeprowadzenie dodatkowego postępowania mającego na celu: doprowadzenia do zgodności projektu budowlanego z wnioskiem o pozwolenie na budowę pod kątem określenia zakresu opracowania - zgodnie z korektą wniosku o pozwolenie na budowę z dnia 19 października 2018 r.; wskazanie na projekcie zagospodarowania terenu granic obszaru, który był przedmiotem aktualizacji, stosownie do § 81 pkt 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr [...], poz. 1572); doprowadzenie projektu budowlanego do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] (uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady W. z dnia 18 czerwca 2009 r.), w kwestii ilości miejsc postojowych w garażu podziemnym; uwzględnienie w legendzie wszystkich elementów i oznaczeń znajdujących się na rysunku projektu zagospodarowania terenu. Ponadto, organ podniósł, że na projekcie zagospodarowania terenu brak jest wszystkich projektowanych elementów (zieleni na stropie garażu i dachach zielonych); doprowadzenie projektu budowlanego do zgodności z zapisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), poprzez: - sporządzenie właściwych rysunków dot. analizy nasłonecznienia i przesłaniania tzw. "linijki słońca" zawarte w § 13 i § 57 ww. rozporządzenia, - wyjaśnienia czy tarasy zapewniają naturalną wegetację, gdyż tylko wtedy mogą być wliczone w bilans powierzchni biologicznie czynnej - wyjaśnienia, czy projektowana skarpa wpłynie na zmianę stosunków wodnych, bowiem zgodnie z § 29 ww. rozporządzenia, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Następnie Wojewoda działając na podstawie art. 50 k.p.a., wezwał inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego. Po skorygowaniu dokumentacji przez inwestora Wojewoda stwierdził, że obowiązki nałożone w toku postępowania odwoławczego na inwestora zostały przez niego wypełnione. Ponadto wskazał, że inwestor przedłożył prawidłowo wypełnione oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a przedmiotowa inwestycja jest zgodna z wymaganiami planu dotyczącymi funkcji zabudowy. Zdaniem Wojewody analiza dokumentacji projektowej wykazała, że projekt budowlany spełnia wymagania planu, m.in. w zakresie wysokości planowanej zabudowy - minimalna wysokość 9,0 m (w projekcie 13,06 m), maksymalna wysokość 23,0 m, 7 kondygnacji (w projekcie 22,36 m, 7 kondygnacji), minimalnej powierzchni biologicznie czynnej - 25% (w projekcie 42%), czy maksymalnej intensywności zabudowy - 2,9 (w projekcie 2,9). Parkowanie pojazdów odbywa się w garażu podziemnym. Ponadto organ zaznaczył, że miejsca parkingowe zostały zaprojektowane zgodnie ze wskaźnikiem wskazanym w § 36 pkt. 5 ww. planu miejscowego, tj. dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - 1 miejsce parkingowe na 1 mieszkanie, nie mniej jednak niż 1 miejsce na 60m2 powierzchni użytkowej. Dla przedmiotowej inwestycji zostało zapewnionych 38 miejsc postojowych, co spełnia wymogi wskazane w ww. planie miejscowym. Organ wskazał również, że teren inwestycji położony jest poza zasięgiem obszarów chronionych na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Teren objęty inwestycją nie jest położony na obszarze eksploatacji górniczych. Zdaniem Wojewody weryfikacja dokumentacji sprawy wykazała, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę, dołączył wymagane prawem dokumenty, spełniające wymogi art. 35 P.b. W ocenie organu odwoławczego, projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony zgodnie z wymogami zawartymi w art. 34 P.b. spełniając wymagania § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r., poz. 462 ze zm., dalej: r.z.p.b.) i jest zgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422, dalej r.s.w.t.). Wojewoda podkreślił także, że za sporządzenie projektu budowlanego zgodnie z przepisami prawa, odpowiada projektant.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniach, Wojewoda uznał, że organ I instancji nie naruszył art. 10 k.p.a. w związku z zaniechaniem możliwości zapoznania się z kompletną dokumentacją, ponieważ strony nie wykazały, że brak wglądu w akta niniejszej sprawy uniemożliwił im wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, a jedynie przywołały orzeczenia świadczące, że uchybienie temu przepisowi stanowi naruszenie procedury administracyjnej. Organ podkreślił, że sama chęć zajęcia przez stronę stanowiska w sprawie, nie jest równoznaczna z czynnością procesową, której dokonanie ma wpływ na wynik sprawy. Następnie Wojewoda stwierdził, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę przedłożył analizę przesłaniania i nasłonecznienia, z której wynika, że wzajemne odległości pomiędzy budynkami istniejącymi i projektowanymi, spełniają wymagania zawarte w § 13 r.s.w.t., zaś budynki projektowane oraz istniejące będą miały zapewniony czas nasłonecznienia zgodny z § 57 i 60 ww. rozporządzenia. Ponadto przed udzieleniem pozwolenia na budowę zbadana została możliwość zagospodarowania działki nr ew. [...] z obrębu [...] (daw. nr ew. [...]). Analiza ta potwierdza, że na działce nr ew. [...] z obrębu [...] możliwa jest realizacja zarówno budynku w zabudowie jednorodzinnej jak i wielorodzinnej. Budynek ten będzie miał wymagany czas nasłonecznienia dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie będzie przesłaniany. Możliwa będzie również realizacja miejsc postojowych pojazdów i innych elementów zagospodarowania terenu, wymaganych planem miejscowym. Zdaniem Wojewody, na tle przedmiotowej sprawy należy rozróżnić sytuacje, w której działka sąsiednia, z uwagi na realizację danej inwestycji, nie będzie mogła zostać zabudowana od sytuacji, w której zabudowa jest jak najbardziej możliwa, a uciążliwości dla sąsiadów wynikają z indywidualnej wrażliwości i niechęci do przyszłej inwestycji. Zdaniem organu, nie sposób też zaaprobować stanowiska, że w celu niejako "rezerwacji" możliwości realizacji dla siebie przyszłej inwestycji w najbardziej odpowiednim miejscu na nieruchomości, dopuszczalne jest blokowanie zamierzenia inwestycyjnego właściciela działki sąsiedniej, w sytuacji, gdy zamierzenie to jest zgodne z przepisami ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut konieczności wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania na cele budowlane nieruchomościami pozostającymi w obszarze oddziaływania obiektu, ponieważ wymóg przedłożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane odnosi się wyłącznie do działki budowlanej objętej projektem zagospodarowania terenu, który stanowi integralną cześć projektu budowlanego.

Skargą S. S. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. poprzez: - wydanie decyzji przed zapoznaniem się stron postępowania z całością materiału dowodowego, - pominięcie wniosku o umożliwienie zapoznania się z kompletnymi aktami, - uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu na wszystkich jego etapach, - w konsekwencji powyższego pozbawienie stron możliwości obrony ich praw; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1-3 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie niedokładnej i pobieżnej analizy i oceny materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem przez organ, że projekt inwestora będący przedmiotem postępowania jest kompletny i prawidłowy, pomimo, że wykonane analizy - Analiza Przesłaniania i Nasłonecznienia z maja 2018 oraz Analiza Możliwości Zabudowy z października 2019 zawierają niespójne dane (różne dane dla tych samych parametrów w różnych miejscach projektu), nie zawierają podstawowych parametrów koniecznych do ich wykonania, nie odnoszą się do budynku faktycznie zaprojektowanego dla strony skarżącej; art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. w związku z § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz w związku z § 8 r.z.p.b. poprzez zatwierdzenie projektu 1) zawierającego niespójne dane w różnych jego częściach w stosunku do budynku istniejącego; 2) w stosunku do budynku zaprojektowanego nie odnoszącego się do bryły budynku faktycznie zaprojektowanej, nie zawierającego w ogóle części opisowej, pozbawionego istotnych parametrów jak rzędne, odległości między budynkami, nie zawierającego analizy godzinowej dla nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi; art. 35 ust. 1 pkt 2; art. 5 § 1 pkt 9 P.b. w związku z § 13, § 57, § 60 r.s.w.t. poprzez uznanie, że: - inwestycja Spółki C. objęta projektem budowlanym nie narusza interesów prawnych właścicieli działki sąsiedniej, których budynek istniejący i budynek zaprojektowany nie będą przesłaniane i będą prawidłowo nasłonecznione; - organ nie jest uprawniony do badania projektu w tym zakresie, mimo, że obowiązek badania przesłaniania i nasłonecznienia należy do ustawowych zadań organu; art. 35 § 4 P.b. poprzez wydanie pozwolenia na budowę mimo, iż projekt zawiera istotne braki i nieprawidłowości; art. 35 § 3 P.b. poprzez jego niezastosowanie mimo, że w świetle powyższego organ powinien odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę.

Skargę na decyzję Wojewody wniosła także A. S., zarzucając jej naruszenie: art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz art. 5 § 1 pkt 9 tegoż prawa w zw. z § 13, 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, - poprzez przyjęcie, że z przedstawionego przez inwestora projektu budowlanego wynika, że projektowana inwestycja nie naruszy interesów prawnych skarżącej, gdyż budynki państwa S., istniejący jak i projektowany będą miały należyte doświetlenie i nasłonecznienie, zaś organ nie jest uprawniony do kontroli ustaleń projektu w tym zakresie; art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. § 8 r.z.p.b. oraz w zw. z § 13, 57 oraz 60 r.s.w.t. – poprzez zatwierdzenie projektu wadliwego i niekompletnego, bowiem stanowiąca integralną część projektu inwestora linijka słońca nie posiadała części opisowej, brak było w niej istotnych parametrów koniecznych do weryfikacji, w tym także wskazania przedziału czasowego, w jakim dokonano pomiarów, ponadto zawierało pomiary czynione do budynku innego niż projektowany dla państwa S.; art. 35 § 4 P.b. poprzez wydanie pozwolenia na budowę pomimo przedstawienia projektu z istotnymi wadami; art. 35 § 3 prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, w istniejącej sytuacji organ winien odmówić zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę; art. 7, 77 § 1-3 i 80 k.p.a. poprzez pobieżną i niestaranną ocenę materiału dowodowego, błędne przyjęcie organu, że przedstawiony projekt jest całościowy i kompletny; art. 9, 10, 80 i 81 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przed zapoznaniem się przez skarżącą z całością materiału dowodowego i pominięcie jej wniosków i umożliwienie zapoznania się z tym materiałem oraz uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu.

W odpowiedziach na ww. skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W piśmie procesowym inwestor wniósł o oddalenie skargi A. S..

Sąd połączył sprawy wywołane ww. skargami do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podkreślił, że zarzuty skarg koncentrują się na wadliwościach projektu inwestora wynikających z faktu, że planowana inwestycja uniemożliwi skarżącym realizację na ich działce drugiego budynku. Wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody była już wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Prezydenta [...] W. Nr [...] z dnia 25 maja 2018 r. udzielająca skarżącym pozwolenia na budowę na ich działce drugiego (obok już istniejącego) budynku. Wojewoda M. decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. NR [...], utrzymał bowiem w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia 2 lipca 2019 r. odmawiającą zatwierdzenia A. S., M. S. i S. S. projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę drugiego planowanego na działce budynku, między innymi z uwagi na niezgodność tej inwestycji z planem miejscowym. Powyższe ustalenia mają zdaniem Sądu istotny wpływ na ocenę postawionych w skargach zarzutów.

Przechodząc do oceny podniesionych w skargach zarzutów Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia w sprawie art. 9, 10, 80 i 81 k.p.a. Wskazał, że obojgu skarżącym doręczono postanowienie Prezydenta z dnia 22 października 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania dla inwestora pozwolenia na budowę. Następnie doręczono im decyzję Prezydenta z 6 grudnia 2018 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Odwołanie od tej decyzji, wnieśli M. i S. S. w dniu 15 stycznia 2019 r. oraz A. S. w dniu 16 stycznia 2019 r. Nie można więc w odniesieniu do postępowania przed organem I instancji zgodzić się z zarzutem pozbawienia skarżących czynnego udziału w postępowaniu. Odnośnie postępowania toczącego się przed Wojewodą i wskazanym w skardze brakiem możliwości zapoznania się skarżącej A. S. z wykonaną przez inwestora analizą zacieniania i przesłaniania, Sąd stwierdził, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie można przyjąć takiego założenia. Podnoszona w skargach okoliczność, że gdyby skarżąca zapoznała się ze sporządzoną przez inwestora analizą, to miałaby możliwość zgłoszenia do niej zastrzeżeń oraz zwrócenia uwagi organu na wady i braki tego opracowania, nie miała znaczenia dla wyniku sprawy. Należy bowiem zdaniem Sądu przypomnieć o niefunkcjonowaniu w obrocie prawnym pozwolenia na budowę drugiego budynku na działce skarżących, którego dotyczyła przedmiotowa analiza w dacie decyzji Wojewody. Wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwolenia na budowę drugiego budynku na działce skarżących, czyniło analizę odnoszącą się do tego budynku nieistotną dla wyniku niniejszej sprawy. W sprawie tej istotne pozostały jedynie ustalenia związane wyłącznie z już istniejącym na działce skarżących budynkiem. Nie można w ocenie Sądu pominąć także tego, że skarżący mieli możliwość przedstawienia organowi odwoławczemu swojej oceny przedłożonego przez inwestora projektu wraz z opracowaniem autorstwa A. K., w którym odniesiono się do kwestii zacieniania i przesłaniania przedstawionej w projekcie inwestora. W dniu 4 lipca 2019 r. do Wojewody wpłynęło pismo A. S. z dnia 30 czerwca 2019 r. wraz z załączoną do niego analizą autorstwa A. K.. W piśmie tym skarżąca merytorycznie ustosunkowała się do projektu inwestycji. W tej samej dacie wpłynęło również do Wojewody pismo S. S. z dnia 28 czerwca 2019 r., także wraz z analizą autorstwa A. K.. Pismo to również zawierało merytoryczne zarzuty pod adresem projektu dotyczące nasłonecznienia i zacieniania. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że oboje skarżący brali aktywny udział w postępowaniu, przy czym A. S. reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który posiadał niezbędną wiedzę na temat procedury realizowanej przez Wojewodę.

Z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta [...] W. Nr [...] z dnia 25 maja 2018 r. udzielającej skarżącym pozwolenia na budowę na ich działce drugiego (obok już istniejącego) budynku, za bezprzedmiotowe Sąd uznał zawarte w skargach zarzuty dotyczące naruszenia przez inwestora przepisów § 13, 57 i 60 r.s.w.t. w odniesieniu do projektowanego na działce skarżących budynku. Jednocześnie zdaniem Sądu nie można zgodzić się ze skarżącymi, że projekt inwestycji narusza wspomniane przepisy techniczne w odniesieniu do budynku już istniejącego na działce skarżących. Inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę przedłożył bowiem analizę przesłaniania i nasłonecznienia, z której wynika, że wzajemne odległości pomiędzy budynkami nie tylko istniejącymi, ale i projektowanymi, spełniają wymagania zawarte w § 13 r.s.w.t., zaś budynki projektowane oraz istniejące będą miały zapewniony czas nasłonecznienia zgodny z § 57 i 60 ww. rozporządzenia. Ponadto przed udzieleniem pozwolenia na budowę zbadana została możliwość zagospodarowania działki nr ew. [...] z obrębu [...] (daw. nr ew. [...]). Analiza ta potwierdza, że na działce nr ew. [...] z obrębu [...] możliwa jest realizacja zarówno budynku w zabudowie jednorodzinnej jak i wielorodzinnej. Budynek ten będzie miał wymagany czas nasłonecznienia dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie będzie przesłaniany. Możliwa będzie również realizacja miejsc postojowych pojazdów i innych elementów zagospodarowania terenu, wymaganych planem miejscowym. Jednocześnie odnosząc się do argumentu skarżących, że wcześniej niż inwestor, a mianowicie w dniu 13 lutego 2018 r., wystąpili oni z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę drugiego budynku na działce, Sąd stwierdził przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 672/05, że ochrona interesów w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, decydować będą o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego. Sąd podniósł, że we wspomnianym wyroku NSA wskazał również, że nie sposób zaaprobować stanowiska, że w celu niejako "rezerwacji" możliwości realizacji dla siebie przyszłej inwestycji w najbardziej odpowiednim miejscu na nieruchomości, dopuszczalne jest blokowanie zamierzenia inwestycyjnego właściciela działki sąsiedniej, w sytuacji, gdy zamierzenie to jest zgodne z przepisami Prawa budowlanego. Sąd wskazał też, że przytoczony przez skarżącą na str. 4 uzasadnienia skargi wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1629/17, nie jest wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r. lecz z dnia 7 lutego 2018 r. ( LEX nr [...]) i nie zawiera wskazanych przez skarżącą tez.

Sąd podkreślił, że obie strony postępowania składały analizy dotyczące przesłaniania i nasłonecznienia, jednak skarżąca w konfrontacji z opracowaniami inwestora, nie wykazała, by przyjęte przez niego rozwiązania projektowe naruszały w tym zakresie odpowiednie przepisy wspomnianego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Inwestor w piśmie z dnia 25 lipca 2019 r. odniósł się natomiast do opracowania przedłożonego przez skarżących.

W ocenie Sądu - wbrew zarzutom podniesionym w skargach - organy zasadnie wskazały na zakres swojej kontroli w odniesieniu do dokumentacji projektowej wynikający z art. 35 P.b. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidywały (i nadal nie przewidują) możliwości oceny przez organ zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi części projektu architektoniczno-budowlanej projektu budowlanego. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. ocena ta jest ograniczona do projektu zagospodarowania działki lub terenu. W świetle obowiązujących przepisów pełną odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie projektu, tj. zgodne z zasadami określonymi w art. 5 P.b. ponosi projektant. Tak więc kontrola wykonywana przez organ nie jest merytoryczną kontrolą projektu i ma charakter wyłącznie formalny, jej zakres wynika wyraźnie z treści art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 P.b., zaś naruszenie przez projektanta w sposób rażący zasad określonych w art. 5 P.b. prowadzi do możliwości zastosowania sankcji określonych w art. 93 pkt 1 Prawa budowlanego. Art. 20 ust. 4 P.b. nakładał na projektanta oraz osobę sprawdzającą wykonany projekt budowlany obowiązek dołączenia do projektu budowlanego oświadczenia o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W projekcie budowlanym zatwierdzonym zaskarżoną decyzją znajdują się powyższe oświadczenia.

Nie jest też zdaniem Sądu zasadny zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. § 8 r.z.p.b. oraz w zw. z § 13, 57 oraz 60 r.s.w.t. W odniesieniu do poprawności i kompletności projektu organy obu instancji przeprowadziły stosowne postępowanie, zaś pomiary wykonane zostały przez uprawnionego geodetę, a następnie przez niego uzupełnione i zweryfikowane, co znalazło potwierdzenie w projekcie budowlanym.

Nie zasługuje też na uwzględnienie w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 3 oraz art. 80 k.p.a. Niezależnie od tego, że zarzut ten ponownie odnosi się do budynku projektowanego na działce skarżących, organ zasadnie przyjął, że przedstawiony mu projekt jest kompletny i całościowy. Wojewoda widząc potrzebę uzupełnienia projektu i postępując zgodnie z dyspozycją art. 136 k.p.a., dwukrotnie wzywał inwestora do jego uzupełnienia lub złożenia odpowiednich wyjaśnień i wszystkie polecenia organu odwoławczego zostały przez inwestora wykonane. W świetle orzecznictwa uzupełnienie projektu budowlanego w postępowaniu odwoławczym, nie może uprawniać do stwierdzenia, że projekt ten nie jest tożsamy z projektem zatwierdzonym przez organ pierwszej instancji. Nie budzi także wątpliwości Sądu dopuszczalność przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego, która wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania i konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ. Tylko wyjątkowo w wypadku określonym w art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest słuszne oraz zostało właściwie umotywowane.

Skargą kasacyjną A. S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 9, 10 § 1, 80 i 81 k.p.a., a także w powiązaniu z art. 2, 32 i 64 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, iż zarzuty A. S. o wydaniu przez Wojewodę M. decyzji bez umożliwienia jej zapoznania się z kompletną dokumentacją projektową, są bez znaczenia w sprawie - chociaż wskazane uchybienie organu winno być potraktowane jako oczywiste naruszenie praw A. S. do czynnego udziału w postępowaniu, co z kolei powinno prowadzić do uwzględnienia przez Sąd skargi, zamiast jej oddalenia.

2) art. 134 § 1 p.p.s.a., 133 § 1 p.p.s.a. wskutek rozstrzygnięcia z usankcjonowaniem naruszenia przez organ przepisów postępowania w postaci art. art. 7, 77 § 1, 75 § 1, 80, 84 § 1, 85 § 1 k.p.a. i pominięcie ekspertyzy inż. arch. A. K. wykazującej, iż realizacja inwestycji Spółki C. spowoduje przesłonięcie domu już istniejącego na działce rodziny S., a także uniemożliwi zabudowę tej działki jakimkolwiek domem. W wyniku tego Sąd nie dostrzegł istotnych sprzeczności pomiędzy tą ekspertyzą, a wykonaną przez Spółkę C. analizą nasłonecznienia i doświetlenia budynków S. (tak już istniejącego jak i projektowanego) - powielając w tym zakresie błąd organu wojewódzkiego, a w konsekwencji orzekając także z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 21 maja 2019 r. poz. 1186 ze zm.) w powiązaniu z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. nr [...] ze zm.). Rezultatem tego uchybienia było uznanie przez Sąd ekspertyzy Spółki za prawidłową, a projektu za niewadliwy i kompletny - chociaż ekspertyza Spółki była wadliwa, zaś zasadnicza rozbieżność pomiędzy ekspertyzami powinna skutkować uchyleniem decyzji Wojewody w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego - a więc uwzględnieniem skargi;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. wskutek wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego z powodu jego niezborności, niejasności, nieprzywołania podstaw prawnych na jakich Sąd się opierał w odniesieniu do konkretnej sprawy, zaniechania wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia i zastąpienia tego arbitralnymi i ogólnikowymi stwierdzeniami, niejednokrotnie powielającymi równie ogólnikowe stwierdzenia organu; utrudnia to lub wręcz uniemożliwia zrozumienie motywów rozstrzygnięcia, a także jego kontrolę.

Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz A. S. kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów adwokackich. Jednocześnie skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł również S. S.. Zaskarżył on powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż analiza zacieniania i przesłaniania przedłożona przez inwestora z października 2019 r. stanowi element projektu budowlanego, którego zakres sprawdzania przez organ w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę nie obejmuje badania zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, a jedynie pod kątem wskazanym w art. 35 ust. 1 pkt. 1) lit a) - c) podczas gdy projekt zagospodarowania działki powinien zawierać dane pozwalające organowi stwierdzić spełnienie wymogów określonych w § 13, § 57 i § 60 r.s.w.t., zaś analiza zacieniania i przesłaniania, stanowiąca element uszczegóławiający projekt zagospodarowania działki, podlega badaniu pod kątem zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi jako część projektu zagospodarowania działki;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 9, art. 4 P.b. oraz w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zw. z art. 140 k.c., poprzez błędną ich wykładnię oraz przyjęcie, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę nie podlega badaniu oddziaływanie jednej nieruchomości na drugą w aspekcie ograniczenia możliwości przyszłej zabudowy, w sytuacji gdy dla nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania nie zostało wydane pozwolenie na budowę, podczas gdy poszanowanie uzasadnionych interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich winno być respektowane na każdym etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, co wymaga badania wpływu planowanej inwestycji na możliwość zabudowy nieruchomości sąsiednich, w szczególności na płaszczyźnie wymagań wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, niezależnie od tego, który z inwestorów jako pierwszy wystąpił o udzielenie pozwolenia na budowę lub jako pierwszy uzyskał to pozwolenie, co w konsekwencji doprowadziło do zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania zgody na budowę bez poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich do korzystania z prawa własności do swojej nieruchomości w sposób niepogorszony;

3) z ostrożności, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 4 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c P.b. w zw. z § 13, § 57 i § 60 r.s.w.t. poprzez zatwierdzenie projektu wadliwego i niekompletnego i wydania pozwolenia na budowę, w sytuacji, w której przedłożony przez inwestora dokument dot. analizy zacieniania i przesłaniania oraz dokument przedłożony w wykonaniu wezwania organu (analiza możliwości zabudowy na dz. [...]) nie spełniały wymagań wynikających z ww. przepisów techniczno-budowlanych a braki analizy zacieniania i przesłaniania - pomimo wezwania organu - nie zostały we właściwej formie usunięte, co powinno prowadzić do wydania decyzji o odmowie pozwolenia na budowę;

II. przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy:

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że zostały spełnione dopuszczalne parametry nasłonecznienia i zacienienia wskazane w § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że analiza zacieniania i przesłaniania oraz analiza możliwości zabudowy przedłożone przez inwestora zawierały istotne braki i nieprawidłowości, w tym w szczególności nie posiadały części opisowej, zawierały niespójne dane, różne dla tych samych parametrów w różnych miejscach projektu, nie zawierała istotnych elementów i charakterystycznych dla tego rodzaju opracowań, takich jak rzędne i wysokości, odległości między budynkami, analiza godzinowa dla nasłonecznienia, w tym wskazania przedziału czasowego, w jakim dokonano pomiaru, a przede wszystkim zawiera ustalenia poczynione w stosunku do budynku innego, niż projektowany na sąsiedniej nieruchomości a także poprzez całkowite pominięcie i niezbadanie analiz dotyczących zacieniania i przesłaniania dla nieruchomości sąsiednich, sporządzonych przez osobę z uprawnieniami - A. K., niewyjaśnienie sprzeczności zachodzących pomiędzy ww. analizami oraz pominięcie wszystkich zastrzeżeń skarżącego do analizy inwestora, bez wyjaśnienia i usunięcia powstałych wątpliwości;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 w zw. z 84 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego: analizy zacieniania i przesłaniania przedłożonej przez inwestora, w sytuacji, gdy organ nie dysponował odpowiednią wiedzą specjalną umożliwiającą ustalenie, czy analiza zacieniania i przesłaniania przedłożona przez inwestora jest prawidłowa i zgodna z przepisami techniczno- budowlanymi, gdy skarżący przedstawili własną analizę autorstwa A. K., która wskazywała na elementarne błędy i braki w analizie inwestora, a biorąc pod uwagę istotność podnoszonych zarzutów, organ posiadając dwie sprzeczne opinie, winien dopuścić dowód z opinii biegłego a uchybienie to doprowadziło do niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9, 10, 80 i 81 k.p.a. polegające na pozbawieniu strony możności obrony swych praw i słusznego interesu, poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji przed zapoznaniem się przez stronę z całością materiału dowodowego, pominięcie wniosku o umożliwienie zapoznania się z kompletnymi aktami, uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu na wszystkich jego etapach, jak również niezasadne uznanie przez Sąd, iż powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 149/20 uchylono decyzję Wojewody M. z dnia 12 listopada 2019 r. odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego dla A. S. i S. S., a w konsekwencji niedostrzeżenie, iż w zw. z uchyleniem ww. decyzji Wojewody M., postępowanie w przedmiocie udzielenia A. S. i S. S. pozwolenia na budowę nie zostało zakończone ostateczną decyzją i było w toku w chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Z uwagi na powyższe zarzuty w ww. skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zwrot kosztów postępowania od organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego.

C. Spółka z o.o. w piśmie procesowym z 26 stycznia 2022 r. wniosła o oddalenie skarg kasacyjnych.

Z kolei w piśmie procesowym z 4 marca 2022 r. G. Spółka z o.o. zgłosiła udział w sprawie i wniosła o oddalenie skarg kasacyjnych potwierdzając w całości stanowisko dotychczasowego użytkownika wieczystego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skarg kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawane łącznie obie skargi kasacyjne zasługiwały na uwzględnienie, albowiem wskazują na usprawiedliwione w dużej części zarzuty.

Odnosząc się do przedstawionych w skargach kasacyjnych zarzutów na wstępie zaznaczyć należy, iż przedmiotem dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji oceny legalności była decyzja Wojewody M. z 18 grudnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z 6 grudnia 2018 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia C. sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego (wysokość 22,36 m, 7 kondygnacji) z garażem podziemnym, infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem terenu na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] (róg al. [...]) w W.. Wniosek o wydanie decyzji w opisanym wyżej zakresie Spółka C. złożyła 18 maja 2018 r., ostatecznie uzupełniając go 21 listopada 2018 r.

Nie jest sporne, iż niemal równolegle z postępowaniem w tej sprawie toczyło się postępowanie przez tymi samymi organami architektoniczno-budowlanymi uruchomione wnioskiem A. S., S. i M. S. (wpływ do organu 13 lutego 2018 r.) o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego na terenie działek nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...]A w W.. W ramach tego postępowania decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Prezydent [...] W. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego dwulokalowego, zaś Wojewoda M. decyzją z 12 listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie.

Podstawowym celem prawa sąsiedzkiego jest zapewnienie harmonijnego wykonywania najszerszego prawa do korzystania z nieruchomości, jakim jest prawo własności. Istotnym elementem prawa sąsiedzkiego jest zapewnienie mechanizmów ochrony prawa własności zagrożonego następstwami wykonywania prawa własności przez właściciela innej (sąsiedniej) nieruchomości. Prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym (art. 64 ust. 1 Konstytucji) i ochrona ta jest dla wszystkich równa (art. 64 ust. 2 Konstytucji). Zasada równej dla wszystkich ochrony własności jest elementem zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji). W zgodzie z tymi konstytucyjnymi zasadami powinny być wykładane przepisy Prawa budowlanego, które mają wpływ na prawo sąsiedzkie.

Jak podkreślają sądy w wielu orzeczeniach (np. NSA w wyrokach: II OSK 3105/12 z 30 maja 2014 r., II OSK 1277/08 z 25 czerwca 2009 r.) organ wydający pozwolenie musi dokładnie zbadać sprawę, pamiętając o tym, że nie może przedkładać interesów jednej ze stron postępowania nad interesy drugiej. To, że inwestor jako pierwszy decyduje się na zabudowę działki, nie może go stawiać w pozycji uprzywilejowanej (w myśl zasady "kto pierwszy, ten lepszy").

Nie budzi zatem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w okolicznościach faktycznych tej sprawy a dot. realizacji planowanej inwestycji należało w sposób właściwy w poszanowaniu występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, tj. skarżących, którzy również planują zrealizować na działkach sąsiednich obok istniejącego już budynku mieszkalnego kolejny budynek mieszkalny jednorodzinny dwulokalowy, wyważyć, czy projektowana zabudowa przez inwestora w tej sprawie nie uniemożliwi zabudowy działek skarżących w sposób zgodny z prawem. Odmowa udzielenia skarżącym pozwolenia na budowę (zaskarżona do sądu administracyjnego), w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, nie może stanowić przeszkody do prawidłowego zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Inwestor korzystający z przysługującego mu prawa zabudowy nie może w sposób arbitralny korzystać z prawa pierwszeństwa zabudowy, musi bowiem uwzględniać tożsame prawo innych podmiotów, w tym wypadku skarżących, do takiej zabudowy.

W realiach tej sprawy główny zarzut skarżących wobec planowanej inwestycji Spółki C. dotyczy tego, że uniemożliwi ona zrealizowanie na ich działkach projektowanego domu jednorodzinnego, z uwagi na podnoszoną kwestię zacienienia i przesłaniania. Jest to podstawowa kwestia, zaś zarzuty skarg kasacyjnych naruszenia prawa materialnego jak i przepisów procesowych koncentrują się wokół tego problemu. Jest to zasadniczy element obu wniesionych skarg kasacyjnych. Zdaniem sądu odwoławczego kwestia ta nie została właściwie zbadana i oceniona w okolicznościach tej sprawy. Podnoszone w skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia prawa procesowego odnoszące się do tego zagadnienia a to zarzut nr [...] zawarty w petitum skargi kasacyjnej A. S. jak i zarzuty skargi kasacyjnej S. S. oznaczone w jej petitum jako nr [...] ,[...][...]i [...]związane z naruszeniem art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9,75 §1, 77 § 1, 80 w zw. z art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. zasługują na uwzględnienie. Podobnie uzasadnione są zarzuty obu skarg dot. naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. w zw z § 13 r.s.w.t. (zarzut nr [...] skargi kasacyjnej A. S. czy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b.w zw. z § 13, 57 i 60 r.s.w.t. czy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 9, art. 4 P.b. oraz w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zw. z art. 140 k.c. (zarzut skargi kasacyjnej S. S. oznaczony jako nr [...] i [...])

W pierwszej kolejności należy podnieść, iż usprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej S. S., iż Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b. poprzez przyjęcie, iż analiza zacieniania i przesłaniania przedłożona przez inwestora z października 2019 r. stanowi element projektu budowlanego, którego zakres sprawdzania przez organ w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę nie obejmuje badania zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, a jedynie pod kątem wskazanym w art. 35 ust. 1 pkt. 1) lit a) - c) P.b.

Ograniczenie badania zgodności projektu z przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi, do części stanowiącej projekt zagospodarowania działki nie oznacza w prosty sposób, że w zakresie, który należy do projektu architektoniczno-budowlanego, organ nie dokonuje żadnych sprawdzeń. Organ udzielający pozwolenia na budowę nie ingeruje w rozwiązania przyjmowane przez projektanta i nie ma podstaw do ich weryfikacji. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b., organ ten jest zobowiązany do badania kompletności projektu, już bez ograniczenia do którejś z jego części, lecz całego projektu. Oznacza to, że już z tego względu istotne jest zweryfikowanie zarzutów, że jakieś obligatoryjne elementy w treści projektu się nie znalazły. Ponadto projekt zagospodarowania działki winien w części rysunkowej określać w szczególności wymiary i wzajemne odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej zabudowy terenów sąsiednich, rodzaj i zasięg uciążliwości (przepis § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MTBiGM z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego). Oznacza to, że jeśli ze względu na cechy zamierzenia budowlanego powstaje kwestia realizacji standardów związanych np. z zacienieniem lub przesłanianiem, które mają wpływ na lokalizację i odległość obiektu od zagospodarowania istniejącego, w tym na terenach sąsiednich, to w tym zakresie projekt zagospodarowania terenu winien ujawniać wymagane odległości i podlega on weryfikacji organu udzielającego pozwolenie na budowę. Nie można przyjąć, jak to uczyniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co podzielił Sąd pierwszej instancji, że odpowiedzialność za prawidłowość i kompletność projektu ponosi projektant a klauzule rzeczoznawcy zwalniają od sprawdzenia projektu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, iż projekt zagospodarowania terenu inwestycji powinien zawierać dane pozwalające organowi stwierdzić spełnienie wymogu określonego w § 13 r.s.w.t. bez konieczności sporządzania dodatkowej dokumentacji przez pracowników organu administracji architektoniczno-budowlanej - patrz wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r. II OSK 927/10.

Stąd też trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, iż projekt zagospodarowania działki powinien zawierać dane pozwalające organowi stwierdzić spełnienie wymogów określonych w § 13, § 57 i § 60 r.s.w.t., zaś analiza zacieniania i przesłaniania, stanowiąca element uszczegóławiający projekt zagospodarowania działki, podlega badaniu pod kątem zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi jako część projektu zagospodarowania działki.

Należy zaznaczyć, iż organ pierwszej instancji wydając decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę tak naprawdę nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na wykazanie, iż planowana inwestycja nie będzie zacieniała i przesłaniała nieruchomości skarżących zabudowanej już jednym budynkiem i na której planowano zrealizować kolejny budynek mieszkalny jednorodzinny dwulokalowy. Wykazanie zgodności inwestycji w omawianym zakresie powinno być dokonane poprzez przedłożenie analizy przesłaniania, zawierającej stosowne rysunki i opis (najlepiej w projekcie zagospodarowania terenu), co pozwoli na dokładne zobrazowanie organowi administracji architektoniczno-budowlanej oraz pozostałym stronom postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, że zamierzenie spełnienia wymagania, o których mowa w § 13 ust. 1, § 57 i § 60 r.s.w.t. Sam organ odwoławczy na etapie postępowania odwoławczego postanowieniem w trybie art. 136 k.p.a. z 3 kwietnia 2019 r. stwierdził, iż nie można zweryfikować prawidłowości projektu w odniesieniu do analizy nasłonecznienia i przesłaniania tzw. linijki słońca, skoro brak jest właściwych rysunków, nakazując ich sporządzenie. Nie jest sporne również, iż na etapie postępowania odwoławczego inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę przedłożył analizę przesłaniania i nasłonecznienia, z której wynika, że wzajemne odległości pomiędzy budynkami istniejącymi i projektowanymi, spełniają wymagania zawarte w § 13 r.s.w.t., zaś budynki projektowane oraz istniejące będą miały zapewniony czas nasłonecznienia zgodny z § 57 i 60 ww. rozporządzenia. Przedstawiono też analizę możliwości zagospodarowania działki nr ew. [...] z obrębu [...] (daw. nr ew. [...]). Analiza ta wskazywała, że na działce skarżących nr ew. [...] z obrębu [...] możliwa jest realizacja zarówno budynku w zabudowie jednorodzinnej jak i wielorodzinnej. Budynek ten będzie miał wymagany czas nasłonecznienia dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie będzie przesłaniany.

Opierając się na tych materiałach uznano, iż w sprawie kwestia nasłonecznienia i przesłaniania w realiach tej sprawy została wyjaśniona. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwolenia na budowę drugiego budynku na działce skarżących, czyniło analizę odnoszącą się do tego budynku nieistotną dla wyniku niniejszej sprawy. W sprawie tej istotne pozostały jedynie ustalenia związane wyłącznie z już istniejącym na działce skarżących budynkiem. Z twierdzeniem tym nie można się jednak zgodzić, co słusznie kwestionują obie skargi kasacyjne.

Otóż jak już wyżej zaznaczono, kwestia odmowy udzielenia skarżącym pozwolenia na budowę w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, nie może stanowić przeszkody do prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii prawidłowego usytuowania planowanego budynku względem działki skarżących.

Poza tym nie jest sporne, iż przepis § 13 r.s.w.t. może mieć zastosowanie tylko do istniejącej zabudowy. Wynika to wprost z treści tego przepisu, który umożliwia przeprowadzenie konkretnych obliczeń w odniesieniu do konkretnie istniejącego okna zabudowy przeznaczonej na pobyt ludzi. Bez tego koniecznego elementu nie można zatem wyznaczyć odległości projektowanego budynku od "innego budynku". Niemniej jednak brak możliwości zastosowania w sprawie § 13 r.s.w.t. nie ma natomiast wpływu na możliwość dokonania przez organ architektoniczno-budowlany oceny wpływu planowanej inwestycji na teren sąsiedniej nieruchomości pod kątem możliwego jej zagospodarowania z punktu widzenia treści art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w ramach "uzasadnionych interesów osób trzecich"- patrz wyrok NSA z 30 maja 2014 r. II OSK 3105/12.

Wprawdzie z zaskarżonego wyroku wynika, iż w sprawie na etapie postępowania odwoławczego inwestor przedstawił zarówno analizę przesłaniania i nasłonecznienia oraz analizę możliwości zagospodarowania działki nr ew. [...] z obrębu [...] (daw. nr ew. [...]), o czym wyżej wspominano, niemniej jednak okolicznością bezsporną jest to, że również skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedstawili każdy z osobna dwa opracowania "Analiza przesłaniania obiektów na nieruchomości przy ul. [...] w W. - dz. ew. nr [...] i [...] obręb [...] w W. przez projektowany budynek inwestora C. sp. z o.o. – budynek mieszkalny wielorodzinny" - z czerwca 2019 r. i z 23 kwietnia 2019 r., z których jednoznacznie wynika, iż realizacja budynku na działce nr [...] spowoduje przesłanianie nie tylko istniejącego budynku skarżących ale również i przesłanianie projektowanego budynku a tym samym naruszy ich prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podniesiono również w tych opiniach, że siedmiokondygnacyjna część projektowanego przez inwestora budynku spowoduje przesłanianie, na skutek którego posadowienie projektowanego budynku skarżących byłoby możliwe w odległości ponad 21 m od budynku inwestora, czyli w odległości około 17 m od granicy działki- a to czyni niemożliwym zabudowę działki skarżących.

Należy wyjaśnić, iż obie ww. analizy z kwietnia i czerwca 2019 r. wskazujące na to, że projektowany przez inwestora budynek przesłania nie tylko istniejący budynek na działce skarżących ale również budynek zaprojektowany przez skarżących opracowała architekt A. K. posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej. W aktach sprawy, co należy zaznaczyć, znajduje się pismo pełnomocnika inwestora z 25 lipca 2019 r., w którym odniesiono się to tych analiz negując je.

Okoliczność przedstawienia przez skarżących dwóch tożsamych analiz w odniesieniu do tej przedstawionej przez inwestora w zakresie kwestii przesłaniania i nasłonecznienia prezentujących całkowicie odmienne stanowisko niż to wskazywane przez inwestora powoduje, że zachodziła potrzeba bardzo wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia zarówno rzetelności jak i prawidłowości przedstawionych analiz. Nie można przyjąć, jak już wyżej zaznaczono, że analiza zacienienia i przesłaniania z października 2019 r. przedstawiona przez inwestora jest elementem nieweryfikowalnym przez organy, skoro stanowi element projektu budowlanego, którego zakres sprawdzenia przez organ nie obejmuje badania zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Wprost przeciwnie analiza ta, co również wyżej zasygnalizowano, badaniu takiemu pod kątem zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi podlega jako element uszczegóławiający projekt zagospodarowania działki. W związku natomiast z tym, że podlega badaniu, to obowiązkiem organu odwoławczego - skoro podjął się czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w ramach postępowania w trybie art. 136 k.p.a. - było przede wszystkim rozstrzygnięcie powstałych poważnych wątpliwości wobec dwóch bardzo odmiennych stanowisk stron skarżących i inwestora co do kwestii przesłaniania i nasłonecznienia planowanej inwestycji wobec budynku mieszkalnego na działce skarżących, jak i możliwości zagospodarowania przez skarżących działki nr ew. [...] z obrębu [...] (daw. nr ew. [...]). Mimo wyłączenia w art. 35 ust. 1 P.b. możliwości badania projektu architektoniczno-budowlanego pod kątem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) P.b., jako jeden z podstawowych obowiązków organu architektoniczno-budowlanego nadal wskazuje się nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności badanie zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Zatem również i z powyższej podstawy dodatkowo zachodziła potrzeba wyjaśnienia kwestii przesłaniania i nasłonecznienia w tej sprawie. Postępowanie w powyższym zakresie nie zostało jednak należycie przeprowadzone, a przedstawione akta sprawy w dalszym ciągu nie pozwalają na rozstrzygnięcie tej kwestii wobec przedstawienia dwóch całkowicie różnych stanowisk co do omawianej kwestii przesłaniania i nasłonecznienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec opracowania i przedstawienia przez uprawnione osoby dwóch całkowicie rozbieżnych stanowisk w powyższym zakresie, kwestia przesłaniania i nasłonecznienia - jak wskazuje skarga kasacyjna - powinna być definitywnie rozstrzygnięta przy pomocy osoby która posiada wiedzę specjalną biegłego- co słusznie wskazał skarżący S. S.. Zdaniem Sądu odwoławczego możliwość taka istnieje. Należy w tym miejscu podnieść, iż przy opracowywaniu oceny nasłonecznienia i przesłaniania wymagane są wiadomości specjalne. Zaś materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie potwierdza, iż zaistniała przesłanka uzasadnionych wątpliwości w rozumieniu art. 81c ust. 2 P.b. Przepis wskazuje na uzasadnione wątpliwości organu co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Zawarte w art. 81c ust. 2 ustawy sformułowania "uzasadnione wątpliwości" "ocen technicznych" oraz "ekspertyz", wskazują, że celem organu administracji nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej, jest uzyskanie takich informacji o obiekcie budowlanym, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej. Organ administracji architektoniczno-budowlanej na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. ustawy, nakładając na stronę postępowania obowiązek dostarczenia ekspertyzy, w istocie dopuszcza dowód z opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności jakie należy w związku z ustalonym stanem technicznym podjąć. Zasadniczą podstawą prawną przeprowadzania dowodu z opinii biegłego jest art. 84 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Art. 81c ust. 2 P.b. ustawy jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 84 § 1 k.p.a. Przepis art. 81c ust 2 P.b. wskazuje, że nie można wykluczyć potrzeby i możliwości powołania przez specjalistyczne organy architektoniczno-budowlane dowodu z opinii biegłego na okoliczność zgodności projektowanych robót z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ architektoniczno-budowlany w ramach art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Sprawdza również, czy usytuowanie obiektu nie narusza norm w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia. Sprawdzenie to odbywa się w ramach postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, które jest postępowaniem administracyjnym. W tym szczególnym postępowaniu administracyjnym, jak wskazano powyżej, jest więc także dopuszczalne powołanie dowodu z opinii biegłego z art. 84 ust. 1 k.p.a., jak zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej S. S.. Opinia biegłego nie zastępuje szczególnego dokumentu jakim jest projekt zagospodarowania terenu ale może skutkować oceną organu, że przedłożony projekt odpowiada w badanym zakresie (tj. kwestia przesłaniania, nasłonecznienia) przepisom techniczno-budowlanym. Uwaga ta została uczyniona albowiem dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie należy rozstrzygnąć powstały spór co do kwestii przesłaniania i nasłonecznienia weryfikując oba tak rozbieżne stanowiska przedstawione przez strony tego postępowania w omawianym zakresie.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące na to, że skarżący w konfrontacji z opracowaniami inwestora nie wykazali, by przyjęte rozwiązania projektowe naruszały w tym zakresie obowiązujące przepisy wspomnianego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawiono w sprawie dwa równoważne stanowiska osób uprawnionych z których każde winno być należycie ocenione, gdy tymczasem analizy przedstawione przez skarżących zostały całkowicie zmarginalizowane, nie odniesiono się nawet do nich w wymagany sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonano ich oceny a przecież wymagał tego art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Zarzuty skarg kasacyjnych w tym zakresie są więc usprawiedliwione.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie występujących w obszarze odziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnieniu dostępu do drogi publicznej. Zgodnie natomiast z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z kolei art. 32 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. wynika zatem, że poszanowaniu podlegają nie wszystkie, lecz jedynie uzasadnione normatywnie interesy osób trzecich. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny normami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. O naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich, a nie interesów faktycznych innych osób, można mówić jedynie wtedy, gdy zostaną naruszone w tym względzie konkretne przepisy, bowiem ochrona wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. nie ma charakteru absolutnego. Należy mieć również na uwadze, że interes osób trzecich chroniony powyższym przepisem nie może naruszać prawa inwestora do zabudowy swojej nieruchomości, wynikającego z art. 4 P.b. Z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. w zw. z art. 32 Konstytucji RP wynika więc, że inwestor korzystający z przysługującego mu prawa zabudowy, powinien mieć na względzie analogiczne uprawnienia innych podmiotów, co oznacza, że w przypadku rzeczywistego istnienia uzasadnionych interesów osób trzecich inwestor zobowiązany jest uwzględnić je na etapie projektowania w celu zrównoważenia jego własnych zamierzeń z interesami sąsiada. Uwzględnienie uzasadnionego interesu osoby trzeciej może polegać m.in. na przewidzeniu odstępstw od planowanych charakterystycznych parametrów zabudowy (np. poprzez obniżenie tych parametrów względem maksymalnych, jakie dałyby się zrealizować w zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa). Na skutek uwzględnienia tych interesów powinno dojść do "kompromisu inwestycyjnego" polegającego na swego rodzaju zrównoważeniu ograniczeń w maksymalnej możliwości zainwestowania na działkach sąsiednich - patrz wyrok NSA z 24 sierpnia 2022 r. II OSK 2803/19. Przedstawiony wyżej pogląd potwierdza jedynie potrzebę dokładnego ważenia w procesie inwestycyjnym, tak jak w tej sprawie, sprzecznych interesów stron stąd też w sytuacji prezentowania na etapie postępowania administracyjnego przez uprawnione osoby niezbędnych analiz i do tego sprzecznych ze sobą w tym przypadku dot. przesłaniania i nasłonecznienia, w sposób precyzyjny należy odnieść się do tych dowodów i je ocenić. Gdy zaś wymagane są wiadomości specjalne dla rozstrzygnięcia poważnych wątpliwości, konieczne jest zastosowanie art. 84 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 2 P.b.

Przedstawione wyżej rozważania uzasadniały uwzględnienie obu wniesionych skarg kasacyjnych w opisanym zakresie.

Natomiast zarzut obu skarg kasacyjnych naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie podobnie jak zarzut skargi kasacyjnej A. S. naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie nie doszło do obrazy art. 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda M. dopełnił obowiązku - po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego - zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Skarżąca zapoznała się osobiście z aktami sprawy 21 listopada 2019 r. (dowód: protokół przeglądu akt) a wskazywane przez skarżącą braki w aktach administracyjnych nie uzasadniają przyjęcia naruszenia ww. normy. Dla skutecznego zarzutu naruszenia ww. normy potrzebne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności. W tej sprawie skarżący nie wykazali tego w sposób uzasadniający przyjęcie takiego naruszenia procedury administracyjnej.

Z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku - patrz wyrok NSA z dnia 27 lipca 2022 r. II OSK 2362/19. Z takim naruszeniem nie mamy do czynienia w tej sprawie zatem nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy zatem uznać, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargi A. S. i S. S. zamiast w uwzględnieniu skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję wobec przesłanek wyżej wskazanych w przedmiotowym uzasadnieniu. Dlatego też mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia, NSA, wobec uchylenia zaskarżonego wyroku zastosował również przepis art. 188 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. W okolicznościach tej sprawy ujawnione naruszenia prawa materialnego oraz procesowego na etapie postępowania odwoławczego, nie uzasadniały uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, bowiem powodowałoby to jedynie konieczność uchylenia przez ten Sąd zaskarżonej decyzji wbiec związania wykładnią NSA z art. 190 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd I instancji, a co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z 16 lutego 2009 r. II OSK 193/08, z 5 marca 2013 r., II OSK 1767/11). Naczelny Sąd Administracyjny zatem uznał, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i dlatego też uchylając zaskarżony wyrok uchylono również zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy mając na uwadze przywołane rozważania w powyższym zakresie zobowiązany będzie do ponownego rozstrzygnięcia kwestii przesłaniania i nasłonecznienia w sposób wyżej przedstawiony.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 188 zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. W tym zakresie sąd odwoławczy uznał, iż w sprawie zaszły szczególne okoliczności pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu części kosztów postępowania kasacyjnego. Stąd też zasądzono te koszty jedynie w określonej części.