Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1865/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 5
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Teza: Stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest objęty domniemaniem prawdziwości /art. 3 ustawy dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ oraz chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych /art. 5 cyt. ustawy/.

TEZY

Stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest objęty domniemaniem prawdziwości /art. 3 ustawy dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ oraz chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych /art. 5 cyt. ustawy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa i Stanisławy N. na decyzję Wojewody M. z dnia 30 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy sprostowania zapisu w ewidencji gruntów - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Józef i Stanisława małżonkowie N. złożyli do Kierownika Urzędu Rejonowego w P. wniosek z 2 kwietnia 1997 r. o sprostowanie zapisu w ewidencji gruntów miasta G., zgodnie z zapisem w Księdze wieczystej nr 26213 w Sądzie Rejonowym w G. w zakresie ich gospodarstwa rolnego nabytego aktem notarialnym z 26 stycznia 1974 r. (...).

Starosta G. decyzją z dnia 18 czerwca 1999 r. (...):

1/ odmówił dokonania sprostowania zapisu w ewidencji gruntów z zapisem w księdze wieczystej w zakresie powierzchni na byłego gospodarstwa rolnego aktem notarialnym z 26 stycznia 1974 r. przez Józefa i Stanisławę N.,

2/ dokonał zmian w rejestrze ewidencji gruntów obręb G. - miasto G. w stosunku do drogi wewnętrznej o powierzchni 0,1136 ha /działka nr 5366 numer hip.2/2/ przez wpisanie w miejsce posiadacza samoistnego - Gminy G. /nie posiada tytułu własności/ jako właścicieli Karola M. i Witolda K. /zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w G. z 12 lipca 1973 r. (...)/.

Józef i Stanisława N. odwołali się od decyzji Starosty G. z dnia 18 czerwca 1999 r. (...) do Wojewody M.

Wojewoda M. decyzją z dnia 30 lipca 1999 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia 18 czerwca 1999 r. (...) odmawiającą, między innymi, dokonania sprostowania zapisu w ewidencji gruntów zgodnie z zapisem w Księdze wieczystej w zakresie powierzchni nabytego gospodarstwa rolnego aktem notarialnym z 26 stycznia 1974 r. przez Józefa i Stanisławę N.

W uzasadnieniu, między innymi podano, że Państwo Józef i Stanisława N. notarialną umową przeniesienia własności (...) z dnia 26.01.1974 r. nabyli nieruchomość położoną w G. przy ul. K. 3 o pow. 2,6954 ha oznaczony w ewidencji gruntów dz.nr nr 1472 o pow. 2,2204 ha i 1475 o pow. 0,4750 ha. Nabytą nieruchomość ujawniono w księdze wieczystej Kw 26213.

Nabyta nieruchomość pochodziła z większej nieruchomości stanowiącą własność Państwa Zofii i Karola M., która to nieruchomość według wykazu hipotecznego nr 228 z dnia 16 września 1949 r. i załączonego do niego planu L.dz.69/49 posiadała powierzchnię 6,3704 ha.

Zofia i Karol M. zbywali kolejne działki z posiadanej nieruchomości, tak że po zakończeniu postępowania związanego z zakładaniem ewidencji gruntów w 1966 r. pozostająca własnością Państwa M. nieruchomość miała pow. 2,8283 ha składającą się z działek:

dz.nr 1472 o pow. 2,2204 ha dz.nr 1475 o pow. 0,4750 ha

dz.nr 1481 o pow. 0,1329 ha - działka stanowiąca drogę /służebność przejazdu/ o powierzchni zbliżonej do powierzchni wykazanej na planie z 1949 r.

Według Wojewody Państwo Józef i Stanisława N. aktem notarialnym z dnia 26 stycznia 1974 r. nr 946/74 nabyli od Karola M. i Witolda K. s-cy Zofii M. grunty o powierzchni 2,6954 ha oznaczone dz.nr nr 1472 i 1475. wynika z tego, iż po zawarciu aktu z 1974 r. Pan Karol M. i Witold K. nadal pozostali właścicielami dz. nr 1481 odpowiadającej dz.nr 2/2 uwidocznionej na planie w 1949 r. jako służebność dojazdu do nieruchomości nr 2/1 zbytej w 1951 r. Dz.nr 1481 o pow. 0,1329 ha nie była przedmiotem kupna sprzedaży w 1974 r. i jako zabezpieczenie dojazdu służyła do czasu powstania osiedla "18 Stycznia" tj. do roku 1977.

Rozbieżność powierzchni nieruchomości nabytej w 1974 r. oznaczonej nr 1472 i 1475 została ujawniona podczas opracowywania dokumentacji geodezyjno-prawnej dla osiedla "18 Stycznia" w 1977 r. Nieruchomość objęto pomiarem ponieważ jej część znajdowała się w granicach projektowanego osiedla.

W latach 1977 i 1979 na terenie m. G. prowadzono prace związane z modernizacją ewidencji gruntów w wyniku której cz.dz. nr 1472 stanowiącej grunty nie wchodzące w skład osiedla otrzymała nr 5362 o pow. 1,9321 ha. Pozostała część nieruchomości składająca się z części dawnej dz.nr 1472 i dz. 1475, przewidziana pod osiedle 18-go S., posiada obecnie oznaczenia nr 5527/2, 5527/3, 5525/2, 5525/3 i 5526/1 o pow. łącznej 0,7286 ha

i była przedmiotem postępowania o zwrot w 1992 r. Po zdeponowaniu księgi wieczystej Kw 26213 dla nieruchomości o pow. 2,6954 ha stanowiącej własność małżonków N. urządzona została księga Kw 38044 /aktualny numer Kw 12628/,w której ujawniono najpierw dz. 1472/1 o pow. 1,9235 ha, a po przeprowadzeniu ww. postępowań ujawnione są działki nr 1472/1, 5526/1, 5525/2, 5525/3, 5527/3 o pow. 2,6521 ha.

W ewidencji gruntów i budynków m. G. własność Józefa i Stanisławy N. stanowi nieruchomość składająca się z działek nr 5362, 5527/2, 5527/3. 5525/2, 5525/3 i 5526/1 o pow. 2,6607 ha zapisana w jednostce rejestrowej G.685-1.

Dane ewidencyjne objęte jednostką rejestrową G.685-1 przedstawiają stan granic odpowiadający granicom nabytej w 1974 r. nieruchomości oznaczonej uprzednio nr 1472 i 1475.

Jest to stan odzwierciedlający:

- modernizację ewidencji gruntów miasta G. dokonaną w latach 1977-1979,

- zwrot nieruchomości w roku 1992 dokonany decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 4.11.1992 r. (...).

Zdaniem organów - wskazany wyżej stan w ewidencji gruntów nieruchomości Państwa N. jest właściwy pod względem powierzchni i granic.

Natomiast Księga Wieczysta KW 12628 prowadzona dla przedmiotowej nieruchomości zawiera ogólnej powierzchni 2.6521 ha /różnica w powierzchni 86 m2 w stosunku do ewidencji/.

O dokonanie korekty powierzchni celem doprowadzenia zgodności z zapisem ewidencji gruntów Starostwo G. wystąpi ze stosownym wnioskiem do Sądu Rejonowego w G. - Wydziału IV Ksiąg Wieczystych, który będzie doręczony do wiadomości Państwu N.

Według organów administracji analiza dokumentów i pomiarów wyklucza sugestię Józefa N., że nabycie nieruchomości rolnej od Państwa M. według aktu notarialnego (...) z dnia 26 stycznia 1974 r. nastąpiło z drogą /nr hipoteczny 2/2/, na której ustanowiono służebność drogi koniecznej.

Józef i Stanisława N. zaskarżyli decyzję Wojewody M. z dnia 30 lipca 1999 r. (...) do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono, że powołuje się na "nieudokumentowane i nieprawdziwe fakty".

Strona skarżąca wskazała, że nastąpiła zmiana numeracji działek i powierzchni z 2,6954 ha - według aktu notarialnego z 1974 r. na 2,6607 ha w ewidencji gruntów i na 2,6521 ha w aktualnej księdze wieczystej /poprzednio księgę wieczystą po zmianach numerów i powierzchni działek, między innymi, w związku z projektowanym osiedlem "18-go Stycznia" zdeponowano/. Zdaniem Józef i Stanisława N. organy geodezyjne "podtrzymują bezpodstawne zmiany w księdze wieczystej".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Raz jeszcze podkreślono, że kiedy skarżący kupowali w 1974 r. nieruchomość od Karola M. i Witolda K. s-cy Zofii M., to nie kupili spornej drogi oznaczonej w ewidencji numerem 1481 o powierzchni 0,1329. Droga ta /stanowiła służebność drogi koniecznej do nieruchomości zbytej przez Państwo M. w 1951 r. dla R. K./ była zabezpieczeniem do 1977 r. /do czasu powstania osiedla "18 S."/ dojazdu. Jej właścicielami byli i nadal pozostają, Karol M. i Witold K. s-ca Zofii M. Stąd obecnie własność Józef i Stanisława N. stanowi tylko nieruchomość, której granice odpowiadają granicom gruntów nabytych przez nich w 1974 r. /działki oznaczone wtedy numerami 1472 i 1475/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór dotyczy aktualnych zapisów w ewidencji gruntów powierzchni działek należących do Stanisławy i Józefa małżonków N. Według bowiem aktu notarialnego z 1974 r. powierzchnia działek miała wynosić 2,6954 ha a według aktualnego wpisu do ewidencji gruntów wynosi 2,6607 ha /różnica in minus 347 m2/. Jeszcze mniejsza powierzchnia działek ma wynikać z aktualnego wpisu do księgi wieczystej - 2,6521 ha /różnica in minus w stosunku do powierzchni z aktu notarialnego z 1974 r. wynosi aż 433 m2/, z tym, że poprzednia., zdeponowana już księga wieczysta /oparta na innych numerach działek w związku z późniejszą modernizacją i późniejszymi uzupełnieniami ewidencji gruntów oraz kolejnymi badaniami dokumentów i geodezyjnymi pomiarami/ miała mieć zapisy powierzchni działek jak w akcie notarialnym z 1974 r.

Z akt sprawy wynika, że różnica między aktualnym wpisem powierzchni działek w ewidencji gruntów w stosunku do powierzchni działek w akcie notarialnym w 1974 r. wynika i ze zmian dokonujących się w tak długim okresie na gruncie /modernizacje i zmiany w ewidencji, budowa w pobliżu osiedla mieszkaniowego i związane z tym przejęcia i zwroty przez Państwo części nieruchomości, kolejne zmiany numeracji działek geodezyjnych/ jak i późniejszych badań dokumentów i pomiarów, w których ustalono określony błąd geodezyjny w powierzchni /por. bliżej część historyczną uzasadnienia/.

W przeprowadzonym postępowaniu ewidencyjnym na wniosek skarżących o korektę ich powierzchni działek, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, czyli na decyzję Starosty G. z dnia 18 czerwca 1999 r. (...) odmawiającą stosownego sprostowania zapisu w ewidencji gruntów /decyzja Starosty została utrzymana w mocy przez zaskarżoną do NSA decyzję Wojewody M. z dnia 30 lipca 1999 r. (...).

Sprawa dotyczy jednak nie cywilnoprawnego sporu o własność gruntów, z konkretnym podmiotem, któremu na przykład zarzuca się bezprawne zajęcie części powierzchni działek /postępowanie przed sądem powszechnym/, ani sądowego postępowania wieczystoksięgowego dotyczącego sprostowania powierzchni nieruchomości w dziale I księgi wieczystej /część "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej/. Rozpoznawany spór dotyczy tylko administracyjnego postępowania związanego ze zmianami w ewidencji gruntów w zakresie przedmiotu wpisu, czyli powierzchni działek, które tak jak opis ich położenia, granic, rodzaju użytków i ich jakości opierają się na odpowiednich wynikach prac geodezyjno-kartograficznych i klasyfikacyjnych stwierdzonych w decyzjach administracyjnych, orzeczeniach sądowych, czy umowach.

Na marginesie sprawy, w związku z podnoszoną przez stronę skarżącą argumentacją o konieczności "sprostowania zapisu w ewidencji gruntów z zapisem w księdze wieczystej" w przypomnieć, że art. 10 ust. 1 ustawy o księgach i hipotezie stanowi podstawę żądania usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Jest to ze swej istoty odmiana sprawy o ustalenie prawa /art. 189 kodeksu cywilnego/ i przy rozpatrywaniu powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych mają zastosowanie przepisy dotyczące postępowania procesowego /spornego/ w przeciwieństwie do samych wpisów do księgi wieczystej toczących się według postępowania nieprocesowego.

Stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest objęty domniemaniem prawdziwości /art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece/ oraz chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych /art. 5 ustawy dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece/.

Inną sytuację mamy w zakresie nie stanu prawnego /własności praw rzeczowych ograniczonych itp./ a w zakresie oznaczenie nieruchomości księdze wieczystej. O oznaczeniu nieruchomości mówi art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Według par. 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 29 poz. 128 ze zm./ w dziale I mamy część "Oznaczenie nieruchomości" /Dział I-O/ i część "Spis praw związanych z własnością" /Dział I -Sp/. W dziale I-O /oznaczenie nieruchomości/ w łamie 6 "Obszar" ujmuje się powierzchnię gruntu wyrażoną w miarach metrycznych. Wpis powierzchni gruntu w dziale I-O /oznaczenie nieruchomości/, łam 6 "Obszar" nie jest objęty domniemaniem prawdziwości z art. 3, ani nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Stąd zgodnie ze znanym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r. II CKU 110/97 /tezy opublikowane w Prokuratura i Prawo 1998 nr 5 poz. 28/ w razie niezgodności wpisu powierzchni gruntu w części "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej z danymi z ewidencji gruntów sprostowanie winno nastąpić w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie art. 27 i art. 57 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1998 r. II CKU 111/97 /tezy wyroku opublikowane w Prokuratura i Prawo 1998 nr 7-8 poz. 29/ sprostowanie oznaczenia nieruchomości dokonuje się w trybie postępowania nieprocesowego, zakończonego postanowieniem /art. 37 ustawy o księgach wieczystych i hipotece/. Zgodnie z art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości, wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z tej ewidencji. Z kolei, jak była już mowa wyżej, organ ewidencji gruntów dokonuje zmiany powierzchni w oparciu o prawomocne decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub umowy.

Skoro Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez zaskarżoną, decyzję, to na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało skargę oddalić.