Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2945/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 2, art. 29a ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant sekretarz sądowy Olga Wrońska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1152/16 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1152/16) po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. A. uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z [...] września 2012 r. o odmowie nadania skarżącemu – we wznowionym postępowaniu – stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Powyższy wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Uchwałą z [...] czerwca 1993 r. Rada Wydziału [...] Akademii [...] nadała stopień naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych [...] doktorowi R. A. Powyższą uchwałę zatwierdziła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów. Następnie, pismami z 12 listopada 2008 r., 28 listopada 2008 r. i 22 stycznia 2009 r. dr Z. P. zwrócił się do Centralnej Komisji z wnioskiem o "wszczęcie postępowania wyjaśniającego w związku z podejrzeniem wielokrotnego plagiatu i oszustwa naukowego przez prof. R. A. (...)", zarzucając mu popełnienie plagiatu w rozprawie habilitacyjnej [...], opublikowanej w 1993 r. poprzez przepisanie, bez wskazania źródła, fragmentów pracy habilitacyjnej W. Z. [...], opublikowanej w 1979 r., jak również fragmentów rozprawy doktorskiej J. A. [...] z 1986 r.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm. – zwanej dalej również ustawą z 14 marca 2003 r.) wznowiła z urzędu postępowanie w przewodzie habilitacyjnym, zakończone uchwałą z [...] czerwca 1993 r. Zdaniem Centralnej Komisji, okoliczności zawarte w ww. pismach obligują ją do wznowienia postępowania w celu ustalenia, czy wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 2 ustawy.

W uchwale z [...] stycznia 2010 r. Rada Wydziału [...] Akademii [...] przyjęła sprawozdanie Komisji Rady Wydziału [...] do oceny zaistnienia przyczyn wznowienia postępowania przewodu habilitacyjnego i oceniła, że nie zaistniały przyczyny wznowienia przewodu habilitacyjnego prof. dr hab. R. A.

Decyzją z [...] września 2010 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów zawiesiła na okres 3 lat uprawnienia Rady Wydziału [...] Akademii [...] do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk medycznych, stwierdzając, że czynności Rady cechują się opieszałością, czy wręcz świadomą bezczynnością w wyjaśnianiu zarzutów popełnienia plagiatu i rzetelności naukowej stawianych niektórym członkom Rady. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów pismem z 25 października 2010 r. wskazała Radę Wydziału [...] Uniwersytetu [...] jako jednostkę właściwą do przeprowadzenia wznowionego postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. postępowania.

W uchwale z [...] listopada 2011 r. Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] uznała, iż uchwała o nadaniu R. A. stopnia naukowego doktora habilitowanego została podjęta na podstawie rozprawy habilitacyjnej powstałej z naruszeniem praw autorskich innych osób i dobrych obyczajów w nauce. Decyzją z [...] maja 2012 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Wyrokiem z 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1400/12) stwierdził nieważność powyższej decyzji, uznając, że uchwała od której wniesiono odwołanie nie była rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 151 K.p.a. i nie załatwiała sprawy po wznowieniu postępowania tj. po uchyleniu uchwały z [...] czerwca 1993 r. o nadaniu stopnia naukowego nie rozstrzygała na nowo o jego nadaniu lub odmowie nadania. Nieprawidłowym było zatem rozpatrzenie odwołania od tejże uchwały, jak i wydanie zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 września 2013 r. oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt I OSK 1246/13) od powyższego wyroku.

Uchwałą z [...] września 2012 r. Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...], wskazując na przepisy art. 149 § 2 i art. 151 § 1 K.p.a., uznała, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z 14 marca 2003 r., tj. że stopień doktora habilitowanego został nadany R. A. na podstawie rozprawy habilitacyjnej powstałej z naruszeniem praw autorskich innych osób i dobrych obyczajów w nauce. W § 1 uchwały Rada Wydziału uchyliła uchwałę Rady Wydziału [...] Akademii [...] z [...] czerwca 1993 r. o nadaniu R. A. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk medycznych [...], w § 2 odmówiła nadania R. A. nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego we wznowionym postępowaniu i w § 3 postanowiła, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Odwołanie od powyższej uchwały złożył R. A.

Decyzją z [...] grudnia 2015 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 29 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu tej decyzji Centralna Komisja stwierdziła, że uchwała jest formalnie i merytorycznie zasadna, zaś w postępowaniu przeprowadzonym przez nią potwierdzone zostały ustalenia Rady o niesamodzielnym wykonaniu pracy habilitacyjnej przez prof. R. A. i naruszeniu praw autorskich innych współuczestników badań, bez podania źródeł. W rozprawie habilitacyjnej, jak wskazano w decyzji, znalazło się wiele nieuprawnionych zapożyczeń, nieraz wielostronicowych, a zatem nosi ona wszelkie znamiona pracy niesamodzielnej. Wystąpienie zapożyczeń powoduje, że kandydat nie przedstawił osiągnięcia naukowego stanowiącego znaczny wkład autora w rozwój dyscypliny naukowej - medycyna. Wielkość tych zbieżności w rozprawie habilitacyjnej dyskwalifikuje kandydata do osiągnięcia stopnia naukowego doktora habilitowanego. Postępowanie dowodowe wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, że rozprawa habilitacyjna powstała z naruszeniem praw autorskich innych osób i dobrych obyczajów w nauce.

Za niezasadny uznała Centrala Komisja zarzut naruszenia zasady res iudicata poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały, gdyż uchwała z [...] kwietnia 2009 r. nie zawierała w swej treści rozstrzygnięcia podstawowego, co potwierdzono w wyroku z 30 stycznia 2013 r. Nie uwzględniono również zarzutu naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej, a zaniechanie przeprowadzenia dodatkowych dowodów uznano za suwerenną decyzję Rady Wydziału, zaznaczając, że wymóg sporządzania uzasadnienia w rozumieniu art. 107 K.p.a. nie odnosi się do ich uchwał. Centralna Komisja wskazała, że w aktach postępowania znajduje się wystarczający materiał dowodowy, a konkluzje złożonych recenzji są jednobrzmiące. Podpisanie natomiast uchwały wyłącznie przez dziekana nie jest wadą formalną, gdyż częścią składową uchwały jest także protokół z posiedzenia i lista obecności. Centralna Komisja nie narzucała również Radzie Wydziału [...] Uniwersytetu [...] swoich poglądów.

Skargę na powyższą decyzję złożył R. A., zarzucając jej naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. oraz art. 149 § 2 K.p.a., art. 19 i 20 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., art. 107 § 1 K.p.a. i art. 15 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 29 ust. 2 i 3 i art. 29a ustawy z 14 marca 2003 r. Stwierdził, że powołane przepisy wprowadzają pewne rozwiązania szczególne w zakresie weryfikacji decyzji ostatecznych. Artykuł 29 ust. 2 ustanawia dodatkową, w stosunku do art. 145 § 1 K.p.a. przesłankę wznowienia postępowania o nadanie stopnia lub tytułu, która ma charakter samodzielny, a przeprowadzona na tej podstawie weryfikacja decyzji ostatecznej nie jest ograniczona terminami wynikającymi z art. 146 § 1 K.p.a. Jak wskazuje się w doktrynie, brak przedawnienia możliwości uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji o nadaniu stopnia naukowego z powodu naruszenia prawa lub dobrych obyczajów w nauce ma zapobiec korzystaniu z owoców czynu niedozwolonego. W zestawieniu z art. 29a konstrukcja art. 29 ust. 2 stanowi podstawę wznowienia postępowania, gdy zarzut dopuszczenia się plagiatu przez daną osobę dotyczy jej pozostałego dorobku, nie wliczając do niego pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej. W sytuacji, gdy zarzut plagiatu dotyczy samej pracy stanowiącej podstawę nadania stopnia, właściwy do weryfikacji decyzji jest przewidziany w art. 29a ustawy tryb stwierdzenia nieważności postępowania. Wznowienie postępowania może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek, a jego podstawą będzie uprawdopodobnienie, że pozostały dorobek naukowy (inny niż praca, o której mowa w art. 29a ustawy), będący podstawą nadania stopnia, powstał z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub standardów obowiązujących w świecie nauki, w szczególności w zakresie rzetelności prowadzenia badań naukowych i publikowania ich wyników. Odmowa wznowienia postępowania będzie miała miejsce, gdy we wniosku o wszczęcie postępowania zawarta zostanie argumentacja podważająca autorstwo samej pracy doktorskiej, habilitacyjnej, czy profesorskiej, a nie pozostałego dorobku. W takich przypadkach obowiązuje bowiem tryb określony w art. 29a ustawy. Przepis ten z kolei ustanawia szczególny sposób wzruszenia prawomocnej uchwały o nadaniu stopnia naukowego polegający na stwierdzeniu nieważności postępowania, w którym została ona wydana. Sankcja ta nie dotyka uchwały, lecz całego postępowania. Oznacza to, że decyzja wydana na podstawie art. 29a ww. ustawy będzie pozbawiać mocy prawnej wszystkie czynności i uchwały podjęte w przewodzie habilitacyjnym. Jako okoliczność uzasadniającą stwierdzenie nieważności postępowania przepis wskazuje przypisanie sobie autorstwa "istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego". Niezbędne będzie zatem wykazanie, że skala zapożyczenia z cudzej twórczości w ocenianej pracy jest istotna i z tego względu stanowi kwalifikowaną postać naruszenia praw autorskich osoby trzeciej. W sytuacji, gdy cecha "istotności" w zakresie przypisania autorstwa cudzego utworu nie wystąpi, właściwym będzie wydanie rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego, co nie wyłącza odpowiedzialności, o której mowa w art. 29a ust. 2 ustawy. Merytoryczne postępowanie przed radą wydziału w trybie art. 29a ust. 1 jest bowiem postępowaniem samodzielnym i niezależnym w relacji do ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, karnych, czy cywilnych.

Podsumowując, Sąd pierwszej instancji przyjął, że ustawodawca wyraźnie rozdzielił podstawy wzruszenia uchwały o nadaniu stopnia lub tytułu na te, które dotyczą samej pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej, oraz na te, które opierają się na zarzucie plagiatu skierowanego przeciwko pozostałemu dorobkowi naukowemu. Stwierdzenie nieważności postępowania w oparciu o art. 29a ust. 1 ustawy nie jest dopełnieniem katalogu przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., lecz ustanawia odrębny tryb, który nie jest ograniczony terminem przedawnienia określonym w art. 156 § 2 K.p.a. Przyjęcie odmiennego rozwiązania nie byłoby natomiast komplementarne względem postanowień art. 29 ust. 2, który nie przewiduje terminów przedawnienia.

Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji zauważył, że żądając wznowienia postępowania wnioskodawca wnosił o wszczęcie postępowania wyjaśniającego (nie określając trybu postępowania) w związku z podejrzeniem popełnienia wielokrotnego plagiatu poprzez dokonanie w pracy habilitacyjnej zapożyczeń. W piśmie z 12 listopada 2008 r. sporządzono zestawienie tabelaryczne obrazujące zapożyczenia w postaci fragmentów tekstu, wyników badań oraz grupy kontrolnej krwiodawców. Z pism wnioskodawcy nie wynika jednak, aby formułował on zarzut plagiatu w stosunku do innego aniżeli wymieniona praca habilitacyjna. Również z protokołu z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji, które odbyło się [...] kwietnia 2009 r. wynika, że przekazana przez wnioskodawcę informacja dotyczyła ewentualnego popełnienia plagiatu wyłącznie w rozprawie habilitacyjnej, a nie w innym jego dorobku. Potwierdzają to również powołane motywy postanowienia Centralnej Komisji z [...] kwietnia 2009 r. Z tych też przyczyn zdaniem Sądu Komisja winna była rozważyć zasadność zastosowania trybu przewidzianego w art. 29a ust. 1 ustawy, a zatem rację ma strona skarżąca wskazując na naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy.

Niezależnie od powyższego zdaniem Sądu pierwszej instancji w toku postępowania organy obu instancji dopuściły się szeregu naruszeń prawa stanowiących podstawę do eliminacji wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Analizując kwestię zastosowania właściwych przepisów, Sąd pierwszej instancji odwołał się do jednolitego w orzecznictwie poglądu o obowiązku stosowania we wznowionym postępowaniu przepisów postępowania obowiązujących w chwili orzekania. Wyjaśnił, że postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym jest odrębne od postępowania zwykłego, a decyzja wydana w tym trybie jest decyzją nową. Zgodnie zaś z zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.), organy działają na podstawie przepisów prawa, które obowiązują w dniu rozstrzygania sprawy. Analizując następnie zmiany przepisów, Sąd doszedł do wniosku, że w postępowaniu wszczętym [...] kwietnia 2009 r. winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z 14 marca 2003 r., a nie jak przyjął organ ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386) pod rządem której wszczęto przewód habilitacyjny skarżącego.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że będąca przedmiotem odwołania uchwała nie zawiera w ogóle merytorycznego uzasadnienia. Brak go również w "(w)ypisie z protokołu posiedzenia Rady Wydziału" z [...] września 2012 r. i nie można za takie uznać stanowisko zawarte w "(w)ypisie z protokołu Rady Wydziału (...)" z [...] listopada 2011 r. Tymczasem to właśnie uchwała z [...] września 2012 r. rozstrzygająca sprawę powinna zawierać uzasadnienie, które jakkolwiek nie może być pełne i wyczerpujące z racji na niejawność głosowania, to powinno umożliwić stronie poznanie zasadniczych motywów podjętej decyzji (art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z ww. art. 29 ust. 1 ustawy 14 marca 2003 r.). Przyznając w tym zakresie, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym doznaje ograniczenia w postępowaniach prowadzonych w przedmiocie nadania stopni naukowych i tytułów, Sąd zauważył, że skarżący w postępowania przed organem I instancji nie miał możliwości ustosunkowania się do ocen recenzentów pracy habilitacyjnej. Pominięte zostały jego wnioski dowodowe, a z akt sprawy nie wynika, aby recenzentom przekazano ich kopie. Nie mieli oni także możliwości weryfikacji kwestii podobieństw tekstualnych rozprawy doktorskiej i habilitacyjnej, a które jak twierdzi skarżący wynikały z przeniesienia fragmentów raportów do obu rozpraw. Z treści recenzji nie wynika również, aby recenzenci mieli możliwość zapoznania się z pisemnymi wyjaśnieniami strony zawartymi w odpowiedziach na recenzję, w których autorzy wypowiadali się w kwestii zarzutów plagiatowych w pracy habilitacyjnej w ramach prac Zespołu ds. Etyki w Nauce przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Podkreślenia wymaga, że jeden z recenzentów powoływał się na opinię innego profesora. Uchybienia organu I instancji nie zostały także, jak stwierdził Sad pierwszej instancji, sanowane na etapie postępowania odwoławczego.

Nadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że Centralna Komisja odwołała się do "treści uzasadnienia" uchwały z [...] września 2012 r., która go nie zawierała, jak i stwierdziła, że zarzuty plagiatowe potwierdzili zgodnie wszyscy recenzenci, podczas gdy na wezwanie Sądu, za pismem z 17 maja 2017 r. do akt sprawy złożone zostały opinie, które dotyczyły zagadnień procesowych, a nie merytorycznych, tj. zarzutów plagiatowych.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się również z twierdzeniem Komisji, że postępowanie "dowiodło w sposób nie budzący wątpliwości", że rozprawa habilitacyjna powstała z naruszeniem praw autorskich innych osób i dobrych obyczajów w nauce. Nie pozwalają na to wykazane uchybienia proceduralne. Ponadto, nie do zaakceptowania jest stanowisko względem zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Rada Wydziału zajęła jakiekolwiek stanowisko względem ww. wniosków, czy wyraziła swą ocenę. Takiej oceny nie wyraziła również Centralna Komisja na etapie postępowania odwoławczego, co godzi w zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutu naruszenia art. 149 § 2 K.p.a., że w sprawie zachodzi stan rei iudicatae, a postępowanie zostało zakończone uchwałą ze stycznia 2010 r. Do powyższej kwestii odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1246/13, nie podzielając stanowiska skarżącego, a nadto rozstrzygnął kwestię właściwości Rady Wydziału [...] do procedowania w sprawie. Tym samym brak było podstaw do uznania zasadności naruszenia art. 19 i 20 K.p.a. w związku z art. 9 ust. 2 i ust. 3 ustawy 14 marca 2003 r., bowiem Rada Wydziału [...] została wskazana przez Centralną Komisję jako jednostkę właściwą wobec zawieszenia uprawnień Rady Wydziału [...] do nadawania stopni naukowych doktora habilitowanego nauk medycznych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 817 ze zm.) orzekł jak na wstępie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, zarzucając:

- naruszenia prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię art. 29 ust. 2 w związku z art. 29a ust. 1 oraz w związku z art. 33 ust. 1a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (ustawa) wyrażającą się w uznaniu, że w razie stwierdzenia naruszenia praw autorskich oraz naruszenia dobrych obyczajów w rozprawie habilitacyjnej nie stosuje się art. 29 ust.2, lecz art. 29a ust. 1 ustawy (naruszenie w wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.),

2. niezastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji błędne uznanie obowiązku – w stanie prawnym sprzed 2011 r. – zaopatrzenia uzasadnieniem, w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, uchwały rady jednostki organizacyjnej o odmowie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego (jw.);

- naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć (i miało) istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

3. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez:

a. pominięcie mogących mieć znaczenie w rozstrzygnięciu sprawy orzeczeń sądowoadministracyjnych, w szczególności wyroku NSA z dnia 15 października 2013 r. sygn. I OSK 1604/13, jak również innego niż powołane w wyroku stanowiska doktryny;

b. uznanie potrzeby dokonania oceny wniosków dowodowych skarżącego dotyczących pozyskania raportów z badań w pobliżu Huty [...] w latach 1980 – 1989 – w sytuacji gdy z zawartych we wnioskach oświadczeń wynikało, iż skarżący przyznaje fakt współautorstwa tych raportów innej osoby, a wobec tego brak wyłącznego swojego autorstwa, jak również fakt niepowołania raportów w rozprawie habilitacyjnej;

4. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez:

a. w związku z "art. 145 § 1 pkt 1 lit. " – niewykazane w uzasadnieniu wyroku, iż wskazane przez WSA w Warszawie naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy;

b. błędne przedstawienie w uzasadnieniu treści uprzednio wydanych w nin. sprawie wyroków: WSA w Warszawie z 30 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Wa 1400/12 i NSA z 17 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1246/13;

c. w związku z art. 33 ust. 1a ustawy - niezawarcie w uzasadnieniu - poza ogólnym stwierdzeniem, iż organy obydwóch instancji "uwzględnią dokonaną ocenę prawną podejmując stosowne czynności w sprawie" (s. 27 uzasadnienia wyroku), co mogłoby oznaczać zobowiązanie do umorzenia postępowania wznowieniowego i uniemożliwienie w ten sposób CK wszczęcie jakiegokolwiek innego postępowania w tej sprawie plagiatowej (i autoplagiatowej) - wskazań co do dalszego postępowania (naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.), które to postępowanie powinno służyć wyeliminowaniu skutków nieprzestrzegania najwyższych standardów jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego;

5. art. 29 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy, polegające na uznaniu, że odpowiedniość stosowania przepisów K.p.a. nie obejmuje prowadzenia postępowania wznowieniowego na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji będącej przedmiotem tego postępowania, co oznacza także uznanie obowiązku prowadzenia postępowania wznowieniowego na podstawie przepisów niekompatybilnych z zastosowanymi do wydania przedmiotowej decyzji - uchwały o nadaniu stopnia naukowego;

6. art. 18 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 2011 r., polegające na uznaniu, że habilitant miał każdoczesną możliwość ustosunkowania się do ocen recenzentów rozprawy habilitacyjnej.

W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne, organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o rozpatrzenie skargi na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawy skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione. W szczególności nie jest zasadny kluczowy dla wyniku sprawy przed sądem zarzut błędnej wykładni art. 29 ust. 2 i art. 29 a ust. 1 obowiązującej w chwili rozstrzygania sprawy ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Dla porządku należy wskazać, że pierwszy z tych przepisów stanowił: "Przesłankami do wznowienia postępowania o nadanie stopni doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora mogą być także, oprócz wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego, ujawnione okoliczności wskazujące na to, że stopień doktora, doktora habilitowanego albo tytuł profesora został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w nauce.". Z kolei drugi: "Rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu lub stopnia osoba ubiegająca się o tytuł lub stopień przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego". Wbrew stanowisku skarżącego organu, zakresy stosowania obu przepisów nie pokrywają się. Każdy z nich dotyczy innych okoliczności. Tryb wznowienia – gdy stopień został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub dobrych obyczajów w nauce, a tryb nieważnościowy – gdy osoba posiadająca tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu cudzego utworu w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu. Przyjmując nawet, że pod pojęciem "dorobku", o którym mowa w art. 29 ust. 2 należałoby rozumieć także "pracę stanowiącą podstawę nadania stopnia lub tytułu" to z uwagi na istnienie art. 29 a ust. 1, który wprost odnosi się wyłącznie do "pracy stanowiącej podstawę nadania stopnia lub tytułu" należy przyjąć, że ta część "dorobku" stanowiąca ową pracę została wyłączona spod regulacji art. 29 ust. 2. W przeciwnym wypadku trzeba by uznać, że w przypadku gdy osoba posiadająca tytuł przypisała sobie autorstwo cudzego utworu w pracy stanowiącej podstawę jego nadania to ustawodawca dopuścił zamienne stosowanie obu trybów nadzwyczajnych, co nie jest możliwe. Oznacza to, że z zakresu zastosowania trybu wznowieniowego ustawodawca wyłączył jeden rodzaj naruszenia, a mianowicie plagiat popełniony w pracy stanowiącej podstawę nadania stopnia i przypisał mu skutek nieważności całego postępowania o nadanie stopnia lub tytułu. Co więcej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane w przepisach art. 29 ust. 2 i 29a ust. 1 nadzwyczajne tryby postępowania w sprawie o nadanie tytułu i ich charakter zostały w odpowiedni sposób dobrane do rodzaju i charakteru naruszenia. O ile bowiem w przypadku ujawnienia okoliczności wskazujących na naruszenia w dorobku naukowym, rodzaj i skala naruszeń nie muszą prowadzić do odmowy nadania tytułu (tkwią one bowiem w dorobku i zależą i od jego wielkości, i od skali zapożyczenia) o tyle w przypadku potwierdzenia okoliczności przypisania w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu autorstwa istotnego fragmentu cudzego utworu nie ma takiej możliwości, a rozstrzygnięcie musi sprowadzać się wyłącznie do stwierdzenia nieważności postępowania bądź odmowy stwierdzenia nieważności. Uznanie, że ustawodawca w tym drugim przypadku pozostawił organowi swobodę wyboru trybu nie jest możliwe. Wbrew stanowisku organu, art. 29 a ust. 1 ustawy, pomimo że wprowadził nieznaną na gruncie postępowania administracyjnego instytucję "nieważności postępowania" nie jest przepisem niejasnym. Zresztą nawet niejasność przepisu nie uprawnia do odmowy jego stosowania, lecz wywołuje konieczność jego wykładni w celu ustalenia jego właściwego znaczenia i zakresu, a w razie potrzeby także konieczność zastosowania tak zwanych reguł kolizyjnych stosowanych wówczas gdy przepisów odnoszących się do określonej sytuacji jest zbyt wiele. Do jednej z nich (reguły merytorycznej) w niezamierzony sposób odwołano się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, argumentując: "Przyjmując, przy braku jednak wyraźnych wskazówek ustawodawcy co do statusu – niesystemowego, jak była już o tym mowa – przepisu art. 29 a ust. 1, że w razie uprawdopodobnienia wystąpienia wskazanych w nim okoliczności (w szczególności wystąpienia przesłanki "istotności") ma on pierwszeństwo przed przepisem art. 29 ust. 2, podnieść trzeba, że w odniesieniu do dwóch powiązanych ze sobą przepisów nie można stosować wykładni raz ścieśniającej, drugi raz rozszerzającej – tym bardziej, że drugi z przepisów ma znamiona przepisu szczególnego w stosunku do przepisu pierwszego". To ostatnie spostrzeżenie odpowiada właśnie prawniczej regule ‘lex specialis derogat legi generali", która głosi, że jeśli dwie normy równorzędne w hierarchii systemu prawa są treściowo sprzeczne, przy czym jedna z nich jest o zakresie ogólnym a druga szczegółowym, to wówczas norma szczegółowa deroguje w swoim zakresie regulacji normę ogólną. Skoro zatem ustawodawca z zakresu zastosowania art. 29 ust. 2, który dotyczy "dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w nauce" wyłączył przypadek plagiatu w pracy stanowiącej podstawę uzyskania stopnia to oznacza, że tym samym w sytuacji zaistnienia okoliczności przewidzianej w art. 29 a ust. 1 nie znajduje zastosowania art. 29 ust. 2. Treść przepisu regulującego tryb nieważności postępowania w zestawieniu z art. 29 ust. 2 nie budzi najmniejszych wątpliwości. Została ona zresztą dość obszernie objaśniona w publikacjach naukowych przywołanych w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji pochodzących z 2011 roku. Podkreślić należy, że tryb nieważnościowy uregulowany w art. 29 a ust. 1 nie wymagający "rozpoznania sprawy na nowo co do istoty sprawy", czyli w tym przypadku procedury habilitacyjnej, jest dużo prostszy, a tym samym skuteczniejszy w zwalczaniu kwalifikowanych form plagiatu. Nawet jednak gdyby podzielić wątpliwości Centralnej Komisji co do niejasności przepisu, to nie sposób zaakceptować wniosku o wyłączeniu jego stosowania do przypadku jaki zaistniał w sprawie, a mianowicie wyjaśnienia zasadności zarzutów skierowanych do pracy habilitacyjnej skarżącego. Nie jest uprawnione twierdzenie organu, że Sąd pierwszej instancji nie wykazał wpływu naruszenia art. 29 ust. 2 i 29 a ust. 1 ustawy na wynik sprawy (zarzut 2 b w ramach naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.). Skutek ten jest bowiem oczywisty, a sprowadza się do różnicy jaka występuje pomiędzy uchyleniem decyzji w trybie wznowienia, a stwierdzeniem nieważności decyzji. To pierwsze bowiem prowadzi do eliminacji decyzji ze skutkiem ex nunc, a drugi ze skutkiem ex tunc, przy czym mając na uwadze specyfikę postępowania o nadanie stopnia lub tytułu naukowego i konstrukcję stwierdzenia nieważności postępowania należy przyjąć, że to drugie powoduje zniesienie wszystkich czynności przewodu od momentu jego wszczęcia aż do podjęcia uchwały o nadaniu stopnia. Jak wyjaśniono w piśmiennictwie, stwierdzenie nieważności postępowania skutkować będzie zniesieniem całego postępowania o nadanie stopnia, a zatem także wszystkich dokonanych w tym postępowaniu czynności w postaci podjętych uchwał oraz powrót do stanu prawnego sprzed wniosku o wszczęcie postępowania (P. Kledzik, Kilka uwag w zakresie przesłanek i trybu wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie o nadanie stopnia doktora i doktora habilitowanego, [w:] Specyfika postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu szkolnictwa wyższego i nauki, red. J.P. Tarno, A. Szot, P. Pokorny, Lublin 2016, s. 147). Nietrafnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska co do możliwości zastosowania trybu wznowieniowego w odniesieniu do przypadku przypisania autorstwa cudzego utworu w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu odwołuje się do jednego z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze I OSK 1604/13 (vide: zarzut 2 a w ramach naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a.). Stan faktyczny w tej sprawie był bowiem zupełnie inny. Przedmiotem kontroli była decyzja Centralnej Komisji utrzymująca w mocy dwie uchwały w tym m. in. uchwałę o stwierdzeniu nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora podjętą na podstawie art. 29 a ust. 1. Fakt, że została ona wydana w następstwie wszczęcia postępowania wznowieniowego oceniany był w kontekście wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku z 15 października 2013 r. o sygnaturze I OSK 1604/13 NSA także podkreślił odrębność regulacji zawartych w przepisach art. 29 ust. 2 i 29 a ust. 1 ustawy. Stwierdził w nim natomiast: "(z)recenzji rozprawy doktorskiej (...) wynika, iż rozprawa ta w wielu miejscach powiela opracowania innych autorów. Wprawdzie recenzje te zostały pozyskane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy, jednak nie wykluczało to ich użycia jako materiału dowodowego w postępowaniu z art. 29 a ust. 1 ustawy. W tym postępowaniu przesłanką stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia jest przypisanie sobie autorstwa istotnego fragmentu, innych elementów cudzego utworu lub ustaleń naukowych, na co uchwała z dnia(...) wyraźnie wskazuje". Fragment ten dobitnie świadczy o jednolitym poglądzie judykatury co do odrębnego zakresu stosowania omawianych regulacji.

Niezasadne są także i te zarzuty skargi kasacyjnej i jej argumenty, które dotyczą błędnego przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w sprawie tj. wyroku WSA w Warszawie z 30 stycznia 2013 r. II SA/Wa 1400/12 i NSA z 17 września 2013 r. I OSK 1246/13. W żadnym z tych orzeczeń nie przesądzono merytorycznej poprawności wszczęcia i prowadzenia wobec skarżącego trybu wznowieniowego, a jedynie stwierdzono, że uchwała, która w następstwie jego przeprowadzenia została podjęta nie odpowiadała rozstrzygnięciu z art. 151 K.p.a. co uniemożliwiało rozpoznanie sprawy w drugiej instancji. NSA w uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie wskazał: "akt, jakim jest uchwała Rady Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 151 k.p.a. kończącą postępowanie wznowieniowe, ponieważ nie spełnia warunków określonych w tym przepisie. Uchwała ta nie zapadła bowiem, ani po zakończeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., ani też nie zawiera żadnego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151. Trafne jest więc stanowisko Sądu I instancji, że jest ona aktem niezaskarżalnym w toku postępowania administracyjnego. Skoro tak, to ocena prawna tegoż Sądu, że decyzja Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2012 r. (...) została wydana bez podstawy prawnej znajduje uzasadnienie w przywołanych przepisach k.p.a.". Trudno w takiej sytuacji przy takiej wadzie prawnej decyzji organu odwoławczego, jak rozpoznanie odwołania od aktu nie noszącego cech decyzji przyjąć, że sądy przesądziły jakiekolwiek kwestie merytoryczne w tym zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 29 ust. 2 a nie 29 a ust. 1 .

Z powyższych względów nie mają znaczenia pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Zostały one bowiem skierowane wobec tej oceny Sądu pierwszej instancji, która dotyczyła uchybień popełnionych w postępowaniu wznowieniowym (od str. 22 uzasadnienia wyroku). Skoro postępowanie to nie powinno być prowadzone, albowiem właściwym trybem jest tryb przewidziany w art. 29 a ust. 1 ustawy to nie ma znaczenia ani jakie przepisy materialne powinny mieć zastosowanie w przypadku orzekania o istocie sprawy po wznowieniu, ani pozostałe kwestie dotyczące sposobu jego prowadzenia (zarzut 2 c). Należy jedynie wyjaśnić, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy (zarzut 1 b), że powołany przepis nie reguluje kwestii zaopatrzenia uchwały podjętej w trybie art. 29 ust. 2 uzasadnieniem. Obowiązek jej uzasadnienia wywodzony jest natomiast z odesłania zawartego w art. 29 ust. 1 do Kodeksu postępowania administracyjnego. Z oczywistych względów motywy rozstrzygnięcia nie mogą być w uchwale podejmowanej kolegialnie i w głosowaniu tajnym podane w sposób odpowiadający wszystkim wymaganiom zawartym w art. 107 § 3 K.p.a. tym niemniej jednak z jej uzasadnienia powinno wynikać jaki materiał dowodowy został zgromadzony w toku postępowania i był podstawą orzekania oraz jakie okoliczności przesadziły o treści rozstrzygnięcia.

Chybiony jest również zarzut dotyczący nadmiernej ogólnikowości zaleceń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( zarzut 2 b odnoszący się do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 33 ust. 1 a ustawy przy czym drugi z tych przepisów stanowi, że "(z)daniem Centralnej Komisji jest zapewnienie harmonijnego rozwoju kadry naukowej zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego"). Zalecenia są jednoznaczne, a wskazują na konieczność zastosowania trybu i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o regulację zawartą w art. 29 a ust. 1 a nie art. 29 ust. 2 ustawy z 2003 r. Rozważania organu, czy zalecenia te oznaczają dla niego "zobowiązanie do umorzenia postępowania wznowieniowego i uniemożliwiają w ten sposób CK wszczęcie jakiegokolwiek innego postępowania w tej sprawie plagiatowej (i autoplagiatowej)" nie podważają ich prawidłowości. Stopień szczegółowości zaleceń zawartych w wyroku uchylającym kontrolowane decyzje pozostaje bowiem bez wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Dodatkowo w okolicznościach sprawy, analizując kwestię związania zaleceniami na użytek przyszłego postępowania w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy z uwagi na zmianę stanu prawnego spowodowaną wejściem w życie ustaw: ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668) i ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dz. U. z 2018 r., poz. 1669) wskazania te nadal mają walor związania w rozumieniu art. 153 P.p.s.a.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a. i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a.