Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 77/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (daw. działki nr [...] i [...]) w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] ha, oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskiem z dnia 12 grudnia 1994 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. wystąpiło o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] o powierzchni [...] m² wraz z przeniesieniem własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie - w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Obecnie powołanemu przepisowi odpowiada przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawych na podstawie ww. przepisów jest, aby grunty, budynki, lokale i inne urządzenia stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w zarządzie tych osób. Dowodem potwierdzającym istnienie zarządu jest jeden z dokumentów wymienionych w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Dodał, że decyzją z dnia [...] stycznia 1971 r. Prezydium Rady Narodowej W. przekazało w użytkowanie czasowe do końca 1975 r. [...] Zakładom [...] teren zabudowany położony przy ul. [...], o powierzchni ok. [...] ha, jednocześnie ustalając opłatę roczną za ten teren.

Na podstawie ww. decyzji z dnia [...] stycznia 1971 r. została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. ustalająca nową opłatę roczną dotyczącą ww. gruntu.

Prezydent podniósł, że tej decyzji nie można jednak uznać za dokument będący podstawą do stwierdzenia prawa zarządu lub użytkowania - o którym mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Sam fakt wydania decyzji w sprawie opłat nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa użytkowania (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. U 6/99). Jak wynika z orzecznictwa w sytuacji, gdy brak jest decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, kiedy z decyzji o opłatach wynika w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia, a więc kiedy w takiej decyzji o opłatach będzie wskazana wprost konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a decyzja konkretna, wskazana w decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Ponieważ decyzja z dnia [...] stycznia 1971 r. straciła byt prawny z dniem [...] grudnia 1975 r. - w związku z czym decyzja nr [...] nie może stanowić dokumentu będącego podstawą do stwierdzenia prawa zarządu lub użytkowania, o którym mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia10 lutego 1998 r. - gdyż orzekała o zmianie wysokości opłat rocznych z tytułu użytkowania, które już wygasło.

Organ stwierdził też, iż z wypisu z rejestru przedsiębiorstw państwowych [...] z dnia [...] stycznia 1986 r. wynika, że [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. powstało z dniem 1 stycznia 1979 r. z połączenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. i [...] Zakładów [...] Przemysłu Terenowego.

Następnie w dniu 20 maja 1996 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] w likwidacji sprzedało "[...]" Sp. z o.o. przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ kodeksu cywilnego, w skład którego wchodził m.in. grunt położony przy ul. [...], stanowiący działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na którym znajdowały się budynki przeznaczone dla celów gospodarczych i inne obiekty budowlane.

Na podstawie ww. umowy sprzedaży, postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997r. Sąd Rejonowy dla. W. Wydział XVI Gospodarczy wykreślił z rejestru przedsiębiorstw [...] Przedsiębiorstwo [...].

Następnie postanowieniem z dnia [...] października 1997 r. Sąd Rejonowy dla Miasta W. Wydział XVI Gospodarczy - na wniosek "[...]" Sp. z o.o. - wpisał [...] Sp. z o. o. do rejestru handlowego pod nr [...].

Zaś postanowieniem z dnia [...] maja 1998 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. Wydział IV Cywilny stwierdził, że Skarb Państwa nabył na własność przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1965 r. zabudowaną nieruchomość położoną w Gminie W. przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...]o pow. [...]m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...]o pow. [...] m² w obrębie [...].

Na posiedzeniu w dniu [...] maja 2007r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki pod firmą [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., podjęta została uchwała nr 2 zmieniająca m.in. nazwę firmy na: "[...]" Sp. z o.o.

Decyzją nr [...]z dnia [...]lutego 2002 r. Wojewoda [...]stwierdził nabycie przez Dzielnicę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...] i [...]) w obrębie [...].

Dodatkowo organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...]wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. 1[...] (działki nr [...], [...] i [...]w obrębie [...]) o łącznej pow. [...] m². Decyzja ta - z uwagi na fakt, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest organ gminy (Prezydent W.), a nie wojewoda - została uchylona, a postępowanie zostało umorzone decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Prezydent wezwał też [...]" Sp. z o. o. do dostarczenia dokumentów potwierdzających zaistnienie przesłanek do nabycia przedmiotowego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. spółka wyjaśniła, że prawo zarządu zostało udokumentowane, czego dowodem jest decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. o zmianie wysokości opłat rocznych z tytułu użytkowania przedmiotowego gruntu.

W związku z nie dostarczeniem żądanych dokumentów Prezydent W. uznał, że [...]Przedsiębiorstwo [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowało się prawem zarządu przedmiotową nieruchomością. Podniósł też fakt, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt nie był własnością Skarbu Państwa lub gminy.

Wobec powyższego odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (daw. działki nr [...] i [...]) w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] ha, oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.

Od decyzji tej odwołanie złożyła "[...]" Sp. z o. o. podnosząc zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz § 13 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach, a także art. 200 ust. 1 pkt 2 i art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 pkt 1 i § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Naruszenie powołanych przepisów nastąpiło w związku z przyjęciem przez organ I instancji, iż pozostająca w obrocie prawnym decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. o aktualizacji opłaty z tytułu zarządu przedmiotowej nieruchomości, nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że w dacie 5 grudnia 1999 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] legitymowało się prawem zarządu przedmiotowej nieruchomości Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 6 i 7 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz art. 7, 77 i 80 kpa poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego opierając się jedynie na części materiału dowodowego. Dodała, że organ I instancji zaniechał także dokonania oceny prawnej stanu faktycznego sprawy przez pryzmat przesłanek określonych w art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w sytuacji dokonanej przez organ oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 200 ust. 1 ww. ustawy).

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]października 2010 r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...]grudnia 2009 r. nr [...] – uznając ustalenia dokonane przez organ I instancji za prawidłowe.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się zasady określone w pkt 1-4 ust. 1 tegoż artykułu. Podkreślić przy tym należy, iż stosownie do postanowień pkt 2 ust. 1 art. 200 cyt. ustawy nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy - wójt, burmistrz albo prezydent miasta (w przedmiotowej sprawie Prezydent W.).

Przesłanką uwłaszczenia na podstawie ww. przepisów jest pozostawanie gruntu w zarządzie państwowej lub komunalnej osoby prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. W brzmieniu art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stwierdza się ponadto expressis verbis, że chodzi o grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy. W istocie oddanie w zarząd mogło dotyczyć jedynie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy. Stąd też w brzmieniu art. 200 ust. 1 cyt. ustawy kwestia własności gruntu została pominięta.

Podniesienie ww. kwestii własności gruntu podyktowane jest faktem, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa lub gminy, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek uwłaszczenia. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić i w tym miejscu należy podzielić argumentację zawartą w odwołaniu.

Z mocy bowiem postanowienia Sądu Rejonowego W. Wydział IV Cywilny z dnia [...]maja 1998 r., sygn. akt [...], Skarb Państwa nabył przedmiotowy grunt przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1965 r. Z kolei decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przedmiotowego gruntu przez Dzielnicę Gminy W. z dniem 27 maja 1990 r. Zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem przedmiotowego gruntu był podmiot publicznoprawny (gmina). Bezpodstawne jest zatem stanowisko organu I instancji odnośnie tej kwestii.

Organ podzielił także stanowisko i argumentację organu I instancji odnośnie braku podstaw do uznania - za dowód spełnienia przesłanki pozostawania gruntu w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. w dniu 5 grudnia 1990 r. - decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. ustalającej nową opłatę roczną.

Zauważył bowiem, że [...] Przedsiębiorstwo. [...]w W. nabyło na mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej W. przedmiotowy grunt w użytkowanie czasowe do końca 1975 r. W chwili zatem wydania decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. orzekającej o opłatach, Przedsiębiorstwo nie legitymowało się decyzją przekazującą grunt w zarząd, czy też decyzją przekazującą grunt w użytkowanie. Innymi słowy w rozpoznawanej sprawie nie istnieje problem udokumentowania prawa, gdyż prawa tego nie było (nie było decyzji orzekającej o przyznaniu prawa), ale jest problem rozstrzygnięcia, czy decyzja orzekająca o naliczeniu opłaty może stanowić dowód istnienia prawa użytkowania. Wprawdzie w § 4 pkt 6 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) mowa jest o decyzjach orzekających w przedmiocie naliczania lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu czy też użytkowania, jako o dokumentach stwierdzających istnienie prawa zarządu - jednakże uznanie ich za dokument stwierdzający istnienie tego prawa powinno być oceniane w kontekście rzeczywistego istnienia tego prawa, a nie tylko braku dokumentu (dowodu) potwierdzającego jego istnienie (np. zaginięcia lub zniszczenia decyzji przyznającej zarząd lub użytkowanie).

Dodał, że powyższą kwestię rozstrzygał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., U 6/99. Trybunał stwierdza w nim, iż odrębnej analizy wymaga ocena § 6 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia. Przepis ten przewiduje, że dowodem w sprawie o stwierdzenie prawa użytkowania może być "decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości". Decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem, i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Z całą pewnością nie stanowi ona jednak dokumentu niezbędnego dla stwierdzenia, że prawo istniało. Podmiot legitymujący się decyzją o ustanowieniu użytkowania nie musi dysponować dokumentem dotyczącym opłat. Z drugiej strony, jak słusznie podnosi wnioskodawca, sam fakt wydania decyzji w sprawie opłat nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa użytkowania. Na ogół była ona logiczną konsekwencją ustanowienia prawa, jednak związek ten nie ma charakteru koniecznego. W ocenie Trybunału dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia - ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Naliczenie lub aktualizację opłat można uznać za wyraźne, urzędowe potwierdzenie wcześniejszego aktu, konstytutywnego dla powstania prawa, oczywiście pod warunkiem, że pismo zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym organ uznał, że w niniejszej sprawie decyzja nr [...]z dnia [...] marca 1989 r. nie może być dowodem istnienia prawda użytkowania - skoro decyzja z dnia [...] stycznia 1971 r. ustanawiała je na okres do końca 1975 r. Innymi słowy, w dniu wydania decyzji w przedmiocie opłat nie istniało prawo użytkowania (nie istniała decyzja, na którą decyzja w przedmiocie naliczania opłat mogła się powołać).

Podzielił jednakże zarzut odwołania odnośnie naruszenia przepisu § 13 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 3 poz. 19). Obliguje on bowiem do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania w razie upływu czasu, na który użytkowanie zostało ustanowione. Brak tej decyzji nie może być jednak uznany za tożsamy w skutku z brakiem wygaśnięcia przedmiotowego prawa z upływem 1975 roku. Dodał, że z zacytowanego fragmentu wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika również, iż bezpodstawnym jest zarzut naruszenia w niniejszej sprawie § 6 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia.

Zaś co do zarzutu naruszenia art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ zauważył, iż po pierwsze, stanowi on odrębną podstawę prawną ustanowienia użytkowania wieczystego, a po drugie, żądanie oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste nie jest dokonywane w trybie postępowania administracyjnego (w drodze decyzji administracyjnej).

Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego ocena przez organ I instancji nie dają podstawy do uznania, że zostały naruszone w niniejszej sprawie wymienione w odwołaniu przepisy kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 3 ust. 1 oraz art. 8 ust.1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22 poz. 159),

- § 13 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach ( Dz. U. z 1969 r. nr 3 poz. 19),

- art. 200 ust. 1 pkt 2 i art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115 poz. 741 ze zm.) w związku z § 4 pkt 1 i § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23 poz. 120),

wobec przyjęcia przez organ, że funkcjonująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. o aktualizacji opłaty z tytułu zarządu nieruchomością położoną przy ul. [...]w W. nie stanowi podstawy stwierdzenia oraz, że w dacie 5 grudnia 1990 roku [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. legitymowało się prawem zarządu przedmiotowej nieruchomości.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak też decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (daw. działki nr [...], [...] i [...]) w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] ha, oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.

Kolegium stwierdziło, że przepisy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464 ze zm.) stanowią o przekształceniu z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. zarządu gruntów państwowych lub stanowiących własność gminy w prawo wieczystego użytkowania, a w odniesieniu do znajdujących się na nich budynków w prawo własności na rzecz państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, w których zarządzie pozostawały w dniu 5 grudnia 1990 r. (...)

[...] Przedsiębiorstwo [...] w W. - które opisaną wyżej nieruchomość użytkowało na podstawie decyzji z dnia 21 stycznia 1971 r. - nie spełniło powyższego warunku, gdyż decyzja ta określała czas trwania użytkowania do dnia 31 grudnia 1975 r.

Nie jest trafny pogląd, że ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce gruntami w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm.) wymagała dla wygaśnięcia użytkowania decyzji administracyjnej, jej brak zaś spowodował, że użytkowanie trwało, a następnie przekształciło się w zarząd.

W art. 8 ust. 1 tej ustawy, regulującym przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie, ustawodawca wymienił elementy, jakie powinna zawierać decyzja, a były nimi określenie czasu i warunków użytkowania. Już z tego wynika, iż prawo użytkowania trwało w czasie określonym w decyzji.

Przepis art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach wprawdzie przewidywał wygaszenie użytkowania decyzją, lecz następowało to tylko w dwóch wypadkach: gdy zaszły takie zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego, które nie pozwalają na dalsze użytkowanie terenu przez daną jednostkę, oraz gdy teren lub jego część stały się dla tej jednostki zbędne.

W art. 9 ust. 3 tej ustawy zawarto upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia zasad i trybu przekazywania terenów państwowych w użytkowanie jednostkom państwowym oraz trybu wydawania decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania, lecz to ostatnie dotyczyć mogło tylko przypadków określonych w art. 9 ust. 1 ustawy.

Wydane na mocy powyższego upoważnienia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 35 poz. 159) w § 13 przewidziało trzy przypadki wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania, przy czym dwa pierwsze, określone w pkt 1 i 2, mieszczą się w normie art. 9 ust. 1 omawianej tu ustawy, natomiast w pkt 3 nakazywało wydanie decyzji w razie upływu czasu, na jaki użytkowanie zostało ustanowione. Ten ostatni przepis, jako wykraczający poza upoważnienie ustawowe, nie ma mocy obowiązującej, nie mógł zatem stanowić podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania, gdyż następowało to z upływem terminu oznaczonego w decyzji.

W nauce prawa administracyjnego przewiduje się decyzje ograniczone terminem dla wykonywania uprawnień lub obowiązków wypływających z aktu (Z. Janowicz: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Poznań 1982, str. 193). Możliwość ograniczenia mocy wiążącej decyzji wynika także z art. 107 § 2 kpa - uprawniającego na podstawie przepisów szczególnych do zamieszczenia w decyzji także innych składników, niż wymienione w tym artykule. Przydanie terminu końcowego ogranicza moc wiążącą decyzji w ten sposób, że przestaje ona wiązać po upływie określonego czasu. Jeżeli ograniczenie to wynika z ustawy, to z upływem terminu końcowego decyzja przestaje obowiązywać. Wygasa i nie ma potrzeby ani też uzasadnienia stwierdzenia jej wygaśnięcia (Woś Tadeusz: Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym, P i P 1994, nr 6, str. 27).

Powyższy pogląd doktryny w całości podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

W konsekwencji należy przyjąć, iż użytkowanie ustanowione na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm.) na czas oznaczony wygasa z upływem terminu określonego w decyzji, bez potrzeby wydawania decyzji o wygaśnięciu użytkowania. Stanowiący o obowiązku wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania przepis § 13 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969 nr 3 poz. 19) - jako wydany z przekroczeniem ustawowego upoważnienia, zamieszczonego w art. 9 ust. 3 powyższej ustawy - nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji wygaszającej użytkowanie. Sytuacja ta sprawia, iż prawo użytkowania wygasło z nadejściem terminu końcowego określonego w decyzji - co powoduje, iż nie mogło przekształcić się w zarząd na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22 poz. 99).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż użytkowanie przysługujące [...] Przedsiębiorstwu [...] w W. na podstawie decyzji z dnia [...]stycznia 1971 r. - do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (daw. działki nr [...], [...] i [...]) w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] ha - wygasło z dniem [...] grudnia 1975 r. Oznacza to, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464) Przedsiębiorstwo to nie miało prawa zarządu, lecz jedynie użytkowało nieruchomość bez tytułu prawnego. Tym samym nie nabyło ex lege praw przewidzianych w art. 2 ust. 1 i 2 powyższej ustawy.

W związku z powyższym Sąd podzielił także stanowisko i argumentację organów odnośnie braku podstaw do uznania - za dowód spełnienia przesłanki pozostawania gruntu w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa [...]w W. w dniu 5 grudnia 1990 r. - decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. ustalającej nową opłatę roczną. Decyzja ta jest tylko jednym z dowodów, które mogą świadczyć o istnieniu prawa zarządu – ale nie może to być wyłączny dowód, szczególnie w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...]stycznia 1971 ustalała użytkowanie czasowe do końca 1975 r.

Podsumowując Sąd uznał, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i Prezydenta W. są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżącej są niezasadne. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Sąd pragnie też zauważyć, że analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I SA 854/97.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.