Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 311/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 par. 1, art. 50 par. 1, art. 141 par. 4,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Polskiego Związku Piłki Nożnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2451/11 w sprawie ze skargi [...] Sportowa Spółka Akcyjna w Ł. na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Polskiego Związku Piłki Nożnej na rzecz [...] Sportowa Spółka Akcyjna w Ł. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 21 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2451/11, w sprawie ze skargi K. Sportowa Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł. (poprzednio: Ł. Sportowa S.A. z siedzibą w Ł.) na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej z siedzibą w W. z [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach ekstraklasy w sezonie 2009/2010 – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją uchwałę nr [...] na sezon rozgrywkowy 2009/2010.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Ł. Sportowa S.A. z siedzibą w Ł. w dniu [...] marca 2009 r. złożyła do Polskiego Związku Piłki Nożnej (dalej także: PZPN) Komisji ds. Licencji dla Klubów Ekstraklasy wniosek o przyznanie licencji uprawniającej do gry w Ekstraklasie w sezonie 2009/2010.

Uchwałą nr [...] odmówiono Ł. S.A. z siedzibą w Ł. wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.

W uzasadnieniu uchwały podano, że skarżąca nie spełniała warunków zawartych w "Podręczniku Licencyjnym PZPN". Ponadto, pomimo wezwania, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych i merytorycznych wniosku z [...] marca 2009 r. oraz załączonych do niego dokumentów. Braki dotyczyły między innymi nieprzygotowania stadionu zgodnie z raportem z wizytacji obiektu z [...] maja 2009 r. oraz nieudokumentowania realizacji prognozy finansowej na sezon 2009/2010.

Z akt sprawy wynikało, że powyższa uchwała została podjęta na posiedzeniu Komisji ds. Licencji dla Klubów Ekstraklasy, które rozpoczęło się [...] maja 2009 r., a zakończyło [...] maja 2009 r.

Po wniesieniu odwołania Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych wydała decyzję nr [...] z [...] maja 2009 r., w której "podtrzymała decyzję I instancji" i odmówiła Ł. S.A. z siedzibą w Ł. wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010. Skutkiem tych orzeczeń była degradacja klubu Ł. do I Ligi.

Następnie Ł. Sportowa S.A. z siedzibą w Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., podnosząc szereg zarzutów natury formalnej i merytorycznej oraz wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. ewentualnie o jej uchylenie, zarzucając m.in. naruszenie:

- art. 107 § 1, § 3 i § 4 k.p.a.,

- art. 2 Konstytucji RP, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 107, art. 109 i art. 129 k.p.a.,

- art. 12 § 1, art. 18 § 2, art. 34 § 1, art. 38 § 3, art. 40, art. 41, art. 42 § 4 Statutu PZPN w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1298 ze zm., dalej: u.s.k.) i w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm., dalej: u.o.s.).

W uzasadnieniu skarżąca podała, że złożyła odpowiednie dokumenty potwierdzające prognozy finansowe, jednakże nie były one znane Komisji Odwoławczej w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji. Wskazała również, że jej zdaniem zaskarżona decyzja nie zawiera podstawowych elementów, a zwłaszcza uzasadnienia faktycznego i prawnego. Nadto podniosła, ze decyzja ta została doręczona jej w sposób nieprzewidziany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – za pomocą faksu.

W kolejnych pismach procesowych zwrócono uwagę także na kwestię braku daty uchwały, braku miejsca wydania decyzji i uchwały, niewskazania składu Komisji pierwszej instancji, braku możliwości identyfikacji podpisów poszczególnych osób, wątpliwego charakteru załącznika do uzasadnienia decyzji Komisji Odwoławczej.

W odpowiedzi na skargę PZPN wniósł o jej oddalenie.

Polski Związek Piłki Nożnej w piśmie z [...] sierpnia 2009 r. przedstawił wątpliwości odnośnie do konstytucyjności przepisu art. 6 ust. 7 u.s.k.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 12 lutego 2010 r. przestawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy przepis art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298, ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 173 oraz art. 184 i art. 31 ust. 1- 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 października 2010 r. stwierdził , że "Art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298 z 2006 r., Nr 64, poz. 448 i Nr 136, poz. 970 oraz z 2007 r. Nr 34 , poz. 206 i Nr 171, poz. 1208) jest zgodny z art. 31 ust. 1-2 i art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 10 w związku z art. 173 Konstytucji". Ponadto na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzono postępowanie w pozostałym zakresie ( sygn. akt P 10/10).

W toku postępowania sądowoadministracyjnego PZPN wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na zakończenie rozgrywek Ekstraklasy w sezonie 2009/2010 oraz z uwagi na to, że 16 października 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857), która m.in. uchyliła ustawę o sporcie kwalifikowanym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 11 stycznia 2011 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały PZPN – Komisji ds. Licencji Klubowych nr [...] na sezon rozgrywkowy 2009/2010.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Polski Związek Piłki Nożnej zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1121/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że przedmiotem jego kontroli są rozstrzygnięcia organów statutowych PZPN. Błędnie natomiast ocenił charakter prawny tych rozstrzygnięć, a w konsekwencji nieprawidłowo uznał, że zawierają one "wady polegające na rażącym naruszeniu przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu wymagającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 6 ust. 1 u.s.k., w sprawach przyznawania i pozbawiania licencji, są aktami sui generis, które ustawodawca poddał kontroli sądów administracyjnych, pozostawiając właściwemu polskiemu związkowi sportowemu uprawnienie do określenia warunków i trybu przyznawania i pozbawiania licencji w regulaminach.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę uchylił się od skontrolowania zaskarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do adekwatnego wzorca kontroli, na który składają się normy materialne i procesowe zawarte w ustawie o sporcie kwalifikowanym oraz regulaminach, o których mowa w art. 6 ust. 3 u.s.k., jak też właściwych aktach prawnych regulujących funkcjonowanie PZPN.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie, w pierwszej kolejności stwierdził, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Kierując się wykładnią prawa sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd pierwszej instancji uznał skargę za zasadną. Oceniając pod względem formalnym uchwałę nr [...] wydaną w pierwszej instancji WSA stwierdził, że posiada one następujące wady:

- brak oznaczenia organu, który wydał wskazane rozstrzygnięcie;

- mylne oznaczenie rozstrzygnięcia – "uchwała" zamiast "decyzja";

- brak daty i miejsca jej wydania;

- brak oznaczenia składu osobowego Komisji tj. imion i nazwisk osób należących do składu organu podejmującego decyzję;

- mylne oznaczenie przewodniczącego komisji, podpisującego wskazaną uchwałę – "Przewodniczący Komisji ds. Licencji Klubowych – [...]", co nie usunęło braku oznaczenia w treści rozstrzygnięcia organu wydającego zaskarżoną uchwałę;

- brak faktycznego i prawnego uzasadnienia uchwały tj. brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, brak wskazania konkretnych norm, które stanowiły podstawę odmowy wydania licencji.

Ponadto Sąd wyjaśnił, że takich uchybień nie może sanować protokół posiedzenia Komisji, gdyż Podręcznik Licencyjny PZPN w punkcie 3.2.7.4. wprost wymieniał jakie dane musi zawierać wydawane rozstrzygnięcie. Natomiast wskazanie imion i nazwisk osób wchodzących w skład organu może być istotne np. dla ustalenia czy, któryś z członków komisji nie podlegał wyłączeniu.

Sąd pierwszej instancji, mimo braku szczegółowych regulacji dotyczących wymogów stawianych uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, przyjął, że skoro akty wewnętrzne PZPN wymagają uzasadnienia to musi ono spełniać podstawowe, ogólnie przyjęte kryteria stawiane motywom rozstrzygnięć. Komisja powinna była przedstawić pełne uzasadnienie swego stanowiska ze wskazaniem faktów, które organ uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej oraz wskazanie konkretnych norm, które stanowiły podstawę odmowy wydania licencji.

WSA wskazał, że Uchwała nr [...] narusza Uchwałę nr [...] z [...] grudnia 2008 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie przyjęcia Regulaminu Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy oraz narusza Podręcznik Licencyjny PZPN w zakresie regulacji zawartych w punktach 3.2.4.5. i 3.2.7.4.

Sąd pierwszej instancji odniósł się następnie do zaskarżonej decyzji z [...] maja 2009 r. nr [...] wydanej przez Komisję Odwoławczą ds. Licencji Klubowych, utrzymującej w mocy uchwałę Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy. W ocenie Sądu decyzja ta nie tylko zaakceptowała, ale i powieliła naruszenia zasad proceduralnych przewidzianych w powołanych aktach wewnętrznych PZPN, co spowodowało jej wadliwość. W ocenie WSA, w sposób niedopuszczalny przyjęto jako integralną część uzasadnienia opinię sporządzoną przez osobę, która nie brała udziału w posiedzeniu Komisji podejmującej zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja naruszyła § 2, § 7, i § 9 Uchwały Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej nr [...] z [...] stycznia 2009 r., w sprawie przyjęcia Regulaminu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych oraz Podręcznik Licencyjny PZPN w zakresie regulacji zawartych w punktach 3.2.5.9. i 3.2.7.4. Opinia E. T., który nie brał udziału w posiedzeniu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych w dniu [...] maja 2009 r. nie mogła być uznana za element decyzji stanowiący jej uzasadnienie. Ponadto motywy w niej podniesione stanowią opinię osoby trzeciej, a nie składu Komisji rozpoznającej odwołanie. Wobec tego nie mogła podlegać merytorycznej kontroli Sądu jako nieprawidłowo inkorporowana do zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, takie uchybienia rozstrzygnięć organów PZPN spowodowały konieczność wyeliminowania ich z obrotu, bowiem rozstrzygnięcia te nie poddawały się merytorycznej kontroli Sądu. W związku z tym WSA uznał, że na tym etapie postępowania nie było właściwe rozważanie zarzutów skargi o charakterze merytorycznym.

Sąd wyjaśnił również, że organy statutowe PZPN rozpoznając sprawę winny rozstrzygnąć ją zgodnie ze związkowymi regulacjami wewnętrznymi, jako aktami określającymi warunki i tryb przyznawania oraz pozbawiania licencji, z uwzględnieniem ewentualnych zmian stanu prawnego. Ponadto organy powinny rozważyć okoliczność, że licencja miała dotyczyć uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.

Polski Związek Piłki Nożnej zaskarżył opisany wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez adwokata, według norm przepisanych, w wysokości co najmniej dwukrotności stawki minimalnej – z uwzględnieniem niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika, a także charakteru sprawy i wkładu pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) przepisów aktów prawa wewnętrznego Polskiego Związku Piłki Nożnej, uchwalonych przez statutowe organy tej organizacji, regulujące postępowanie w sprawach przyznawania licencji uprawniających do udziału w rozgrywkach piłkarskich Ekstraklasy, tj.:

- pkt 3.2.7.4 zdanie 2, tiret 4 Podręcznika Licencyjnego PZPN, obowiązującego w sezonie 2009/2010 (Uchwała Zarządu PZPN nr [...] z [...] marca 2006 r. w sprawie licencji dla klubów I ligi piłki nożnej), zgodnie z którym "Organ decyzyjny wydaje pisemną decyzję, zawierającą: - Datę jej wydania, - Miejsce jej wydania, -Imiona i nazwiska osób należących do składu organu podejmującego decyzję, -Faktyczne i prawne uzasadnienie jej decyzji, - wskazanie w stosownych przypadkach prawa do złożenia odwołania (forma, organ i termin), - podpis Przewodniczącego danego organu",

- § 7 Regulamin Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy PZPN (Uchwala Zarządu PZPN nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy), zgodnie z którym "Uchwała Komisji w sprawie odmowy przyznania licencji jest uzasadniana z urzędu",

- § 7 Regulaminu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych PZPN (Uchwała Zarządu PZPN nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych), zgodnie z którym "Uchwała Komisji Odwoławczej jest ostateczna oraz sporządzona na piśmie wraz z uzasadnieniem";

poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że "mimo braku szczegółowych regulacji dotyczących wymogów stawianych uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu należy przyjąć, że skoro akty wewnętrzne PZPN uzasadnienia wymagają, to musi ono spełniać podstawowe, ogólnie przyjęte kryteria stawiane motywom rozstrzygnięć. Oznacza to ze komisja powinna przedstawić pełne uzasadnienie swego stanowiska ze wskazaniem faktów, które uznał on za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wskazanie konkretnych norm, które stanowiły podstawę odmowy wydania licencji. Tak aby nie miały one charakteru arbitralnego, lecz dawały podstawę do ustalenia jakie były powody rozstrzygnięcia" ( s. 26-27 uzasadnienia zaskarżonego wyroku z dnia 21 listopada 2012 r.), podczas gdy:

- wymienione powyżej przepisy nie przewidują jakichkolwiek szczególnych i szczegółowych wymogów dotyczących treści uzasadnień decyzji podejmowanych przez organy PZPN właściwe w sprawach przyznawania licencji dla klubów sportowych, w tym nie określają co stanowi "podstawowe, ogólnie przyjęte kryteria stawiane motywom rozstrzygnięć'", poprzestając jedynie na wskazaniu, że stosowne uchwały (decyzje) powinny zawierać uzasadnienie (faktyczne i prawne, które w niektórych przypadkach jest sporządzane przez właściwy organ PZPN z urzędu),

- również jakiekolwiek przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym, nie regulują tego jakie wymogi i elementy treści uzasadnienia rozstrzygnięć (uchwał, decyzji) podejmowanych przez statutowe organy polskich związków sportowych stanowią "podstawowe, ogólnie przyjęte kryteria stawiane motywom rozstrzygnięć".

b) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewskazanie i niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uniemożliwiające skontrolowanie przez strony postępowania i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, w zakresie w jakim przyjęto, bez wskazania jakiejkolwiek bliżej sprecyzowanej podstawy prawnej (tj. konkretnego przepisu Regulaminu Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy), że Uchwała nr [...] Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy narusza Uchwałę nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Zarządu PZPN w sprawie przyjęcia Regulaminu Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy (s. 27 uzasadnienia zaskarżonego wyroku z dnia 21 listopada 2012 r.);

c) art. 145 § 2 w związku z § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sprowadzające się do błędnego przyjęcia, że pozostające bez znaczenia i drobne uchybienia związane ze sporządzeniem zaskarżonych decyzji licencyjnych (Uchwała [...] i Decyzja [...]), miały istotny wpływ na wynik sprawy.

K. Sportowa S.A. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Polski Związek Piłki Nożnej w piśmie z [...] kwietnia 2014 r. podniósł, że K. Sportowa S.A. nie ma legitymacji do występowania w sprawie jako następca prawny Ł. S.A. i w związku z tym wniósł o wzięcie z urzędu pod rozwagę nieważności postępowania. Strona wnosząca skargę kasacyjną, powołując się na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/04 (ONSA i WSA 2005, nr 4, poz. 62) stwierdziła, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, sąd administracyjny może z urzędu badać, czy skarga została wniesiona przez stronę i jest przez nią popierana.

Pełnomocnik PZPN na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dodatkowo wyjaśnił, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną brak legitymacji skargowej jest równoznaczny z brakiem zdolności sądowej i w związku z tym istnieje podstawa do uznania, że zachodzi nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przyczyny nieważności postępowania zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. i jest to katalog zamknięty.

Z uwagi na podniesiony przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną zarzut nieważności postępowania i konsekwencje procesowe uznania go za trafny, w pierwszej kolejności należało zbadać, czy istotnie miała miejsce nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Przystępując do rozważenia omawianej kwestii należy zauważyć, że strona wnosząca skargę kasacyjną nieważności postępowania upatruje w braku legitymacji K. S.A. do popierania skargi wniesionej przez Ł. S.A. Zdaniem PZPN, K. S.A. nie jest następcą prawnym Ł. S.A. w zakresie objętym rozpoznawaną sprawą, gdyż nie jest klubem sportowym w rozumieniu art. 6 ust. 7 u.s.k., nie był członkiem [...] Związku Piłki Nożnej i PZPN, nie uczestniczył we współzawodnictwie sportowym prowadzonym przez PZPN i nigdy nie był objęty systemem licencyjnym realizowanym zgodnie z przepisami Europejskiej Unii Piłkarskiej i PZPN. Wymienione okoliczności, według PZPN, świadczą o tym, że K. S.A. nie ma statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a co za tym idzie zdolności sądowej.

W związku z tak sformułowanym stanowiskiem należy zauważyć, że strona wnosząca skargę kasacyjną błędnie wywodzi, że brak przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w konsekwencji brak legitymacji do wniesienia skargi jest równoznaczny z brakiem zdolności sądowej. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. O tym, czy konkretny podmiot ma w sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa materialnego lub procesowego). Istnienie związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością jest warunkiem uzasadniającym uznanie, że konkretny podmiot jest uprawniony do wniesienia skargi. Zagadnienie legitymacji do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny, a stwierdzenie przez sąd, że dany podmiot nie jest legitymowany do złożenia skargi prowadzi do jej oddalenia.

Z kolei z art. 25 § 1 p.p.s.a. wynika, że osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną (art. 33 k.c.). Te ostatnio wymienione jednostki uzyskują osobowość prawną z mocy prawa (gdy są tworzone na podstawie odrębnej ustawy) lub na skutek wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (np. spółki prawa handlowego). Zdolność sądowa takich jednostek powstaje z chwilą, gdy nabędą one osobowość prawną. Brak zdolności sądowej stanowi podstawę do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.)

W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że podmiot mający zdolność sądową nie zawsze będzie uprawniony do wniesienia skargi. O ile bowiem zdolność występowania przed sądem administracyjnym uzależniona jest wyłącznie od posiadania osobowości prawnej, to legitymacja do wniesienia skargi wiąże się z istnieniem interesu prawnego w żądaniu przeprowadzenia sądowej kontroli zaskarżonego aktu lub czynności.

Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi między innymi wówczas, gdy strona nie miała zdolności sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny ma w związku z tym obowiązek zbadać, niezależnie od granic skargi kasacyjnej, czy stroną postępowania była osoba fizyczna lub osoba prawna, to jest podmiot posiadający zdolność sądową w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania z powodu braku zdolności sądowej K. S.A. Strona skarżąca jest osobą prawną – Sportową Spółką Akcyjną, a więc zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a., podmiotem zdolnym do występowania przed sądem administracyjnym jako strona.

Dodać należy, że powołana przez PZPN uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2005 r., nie dotyczyła kwestii zdolności sądowej lecz legitymacji do wniesienia skargi. W powołanej uchwale wyjaśniono, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że powyższe stanowisko zostało wyrażone w odniesieniu do konkretnej sytuacji procesowej - wniesienia skargi kasacyjnej przez podmiot, który nie był legitymowany do wniesienia skargi. W takim wypadku, jak wyjaśnił skład 7 sędziów NSA, uzasadnione jest badanie z urzędu uprawnienia do wniesienia skargi, gdyż skarga kasacyjna może być wniesiona tylko przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie taki przypadek nie miał miejsca, nie było bowiem wątpliwe, że PZPN jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany uchwała z 11 kwietnia 2005 r., nie miał podstaw do badania z urzędu legitymacji skargowej K. S.A., rozumianej jako uprawnienie do popierania skargi wniesionej przez Ł. Sportowa S.A.

Podkreślenia także wymaga, że w skardze kasacyjnej nie został postawiony zarzut braku legitymacji skargowej K. Sportowa S.A., co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w jej granicach, nie był upoważniony do oceny, czy Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie K. Sportowa S.A. jest następcą prawnym Ł. Sportowa S.A.

Przechodząc do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że nie są one zasadne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybiony jest zarzut naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej "przepisów aktów prawa wewnętrznego Polskiego Związku Piłki Nożnej, uchwalonych przez statutowe organy tej organizacji, regulujące postępowanie w sprawach przyznawania licencji uprawniających do udziału w rozgrywkach piłkarskich Ekstraklasy".

Strona wnosząca skargę kasacyjną słusznie podniosła, że wspomniane przepisy nie przewidują żadnych szczegółowych wymogów dotyczących treści uzasadnienia, poprzestając na wskazaniu, że stosowne uchwały (decyzje) powinny zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Podobnie przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają elementów i warunków treści uzasadnienia rozstrzygnięć podejmowanych przez statutowe organy polskich związków sportowych.

Sąd pierwszej instancji uznał natomiast, że uzasadnienie wspomnianych rozstrzygnięć powinno zawierać ustalenia faktyczne z podaniem dowodów, na podstawie których zostały one dokonane oraz uzasadnienie prawne polegające na wskazaniu konkretnych norm, które stanowiły podstawę odmowy wydania licencji. Sąd stwierdził, że uzasadnienie to powinno spełniać "podstawowe, ogólnie przyjęte kryteria stawiane motywom rozstrzygnięć".

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istotnie brak jest normatywnych podstaw do określenia szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie rozstrzygnięć odmawiających przyznania licencji uprawniającej do udziału w rozgrywkach Ekstraklasy. Akty wewnętrzne Polskiego Związku Piłki Nożnej kwestię formy rozstrzygnięcia, a zwłaszcza jego uzasadnienia normują w sposób uproszczony. W niektórych przypadkach obowiązkiem organu PZPN jest jedynie sporządzenie uzasadnienia na piśmie (§ 7 Regulaminu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych PZPN), niekiedy dodatkowo wskazuje się, że elementem rozstrzygnięcia jest uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 3.2.7.4. Podręcznika Licencyjnego PZPN). Nie ulega jednak wątpliwości, że omawiane rozstrzygnięcia wymagają uzasadnienia. Wobec braku regulacji określających jak powinno być sporządzone uzasadnienie rozstrzygnięcia zasadne jest odwołanie się do znaczenia czasownika "uzasadniać". Według Popularnego słownika języka polskiego PWN 2003 (s. 1093), uzasadniać to "podawać, ukazywać motywy działania lub rozumowania, przedstawiać dowody; motywować, tłumaczyć". W związku z tym uzasadnienie powinno być sporządzone w taki sposób, by możliwe było poznanie motywów działania, rozumowanie organu, od którego ono pochodzi. Nie powinno budzić wątpliwości, że uzasadnienie rozstrzygnięcia od którego służy odwołanie lub skarga do sądu administracyjnego powinno być sporządzone w taki sposób, by nie tylko strona korzystająca z prawa do jego zaskarżenia, ale także organ rozpatrujący odwołanie i sąd miały możliwość poznania motywów działania, mogły prześledzić tok rozumowania podmiotu, który wydał kwestionowany przez stronę akt. W przeciwnym wypadku nie będzie możliwa realizacja przez stronę przysługujących jej uprawnień.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno być na tyle dokładne tak pod względem ustaleń faktycznych jak i podstawy prawnej, by możliwe było ustalenie, jakie dowody stanowiły podstawę do dokonania ustaleń faktycznych oraz jakie przepisy prawa zostały zastosowane przez organ podejmujący rozstrzygnięcie. Odstąpienie od przedstawienia pełnych ustaleń faktycznych i odniesienia ich do mających zastosowanie w konkretnym przypadku przepisów, nie może być traktowane jako zadośćuczynienie obowiązkowi przedstawienia uzasadnienia podania motywów działania (rozumowania).

Sąd pierwszej instancji, przedstawiając krytyczną ocenę uzasadnień kontrolowanych rozstrzygnięć, niezbyt fortunnie nawiązał do elementów uzasadnienia decyzji określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Powołany przepis nie został co prawda przez WSA wymieniony, lecz stylistyka wypowiedzi Sądu niewątpliwie odpowiada jego treści. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ten mankament uzasadnienia nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż Sąd pierwszej instancji co do zasady trafnie uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały zostały uzasadnione w sposób umożliwiający merytoryczną kontrolę stanowiska w nich wyrażonego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybiony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie i niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej uzasadnienie. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wówczas, gdy sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł stanowiska co do przyjętego za podstawę orzeczenia stanu faktycznego oraz gdy motywy wyroku nie zawierają jednego z elementów wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a., co sprawia, że nie jest możliwa kontrola tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z opisanych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada warunkom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zostało sporządzone w sposób umożliwiający jego kontrolę instancyjną. Podnoszone przez stronę wady uzasadnienia w zakresie niewskazania podstawy prawnej i niedostateczne jej wyjaśnienie w istocie nie występują. Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i uzasadnił ją. Ewentualne niedostatki argumentacji przedstawionej przez WSA oraz poprawność stanowiska co do przyjętej podstawy rozstrzygnięcia nie mogą być kwestionowana poprzez stawianie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż dotyczą zagadnień materialnoprawnych a nie procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony także zarzut naruszenia art. 145 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sprowadzający się do błędnego przyjęcia, że pozostające bez znaczenia i drobne uchybienia związane ze sporządzeniem zaskarżonych decyzji licencyjnych (Uchwała [...] i Decyzja [...]), miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Wprawdzie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku błędnie powołał się na wymienione w zarzucie przepisy, lecz mimo to zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie związane były oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1121/11. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest aktem sui generis, poddanym kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. W związku z tym podstawę uwzględnienia skargi stanowić mógł wyłącznie art. 150 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawach skarg na akty i czynności niewymienione w art. 145 – 148 sąd uwzględniając skargę uchyla lub stwierdza bezskuteczność aktu lub czynności. W związku z tym kwestionując dokonaną przez WSA ocenę naruszeń przepisów prawa wewnętrznego PZPN, należało sformułować zarzut naruszenia art. 150 p.p.s.a. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej uchybienia stwierdzone przez Sąd pierwszej instancji nie były drobne i nieistotne. Za tego rodzaju uchybienia nie mogą być uznane wady aktu polegające na braku oznaczenia organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, braku daty i miejsca wydania, czy też niedostateczne uzasadnienie rozstrzygnięcia, uniemożliwiające poznanie motywów jego podjęcia. Suma stwierdzonych uchybień dawała podstawy do przyjęcie, że doszło do naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.