Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1044/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 168 art. 169
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej także: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej w B. przy ul[...] (dalej Wspólnota), reprezentowanej przez zarządcę nieruchomości (dalej zarządca) od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej organ) z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie określenia Wspólnocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 136 zł, począwszy od stycznia 2014 r. do maja 2015 r., utrzymało w mocy decyzję organu.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO przywołało na wstępie treść decyzji organu oraz zarzuty podniesione w odwołaniu od tej decyzji podnosząc, że w dniu 29 marca 2013 r. Wspólnota złożyła stosowną deklarację wskazując w niej 17 mieszkańców. Następnie w dniu 11 marca 2014 r. Wspólnota złożyła nowe deklaracje w tym zakresie podając "0" osób zamieszkujących nieruchomość. Po wszczęciu postępowania organ wydał zaskarżoną odwołaniem decyzję. Następnie SKO przytoczyło treść art. 6h, art. 6c ust. 1, art. 6 i ust. 1 lit. a i ust. 2, art. 6k ust. 2, art. 6l, art. 6j ust. 1, art. 6m ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6 o i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. 2013.1399 ze zm.) dalej u.c.p.g. lub ustawa. Wskazał, że właścicielem nieruchomości zobowiązanym do zapłaty spornej opłaty jest Wspólnota, która złożyła w dniu 2 czerwca 2015 r. nową niebudzącą wątpliwości organu deklarację dlatego postępowaniem należało objąć okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 maja 2015 r. SKO dało wiarę deklaracji Wspólnoty z dnia 29 marca 2013 r. oraz załączonemu do niej wykazu liczby mieszkańców przyjmując, że w badanym okresie w mieszkaniach lokalowych Wspólnoty zamieszkiwało 17 osób i dlatego uznało, że sporna opłata ustalona została w sposób prawidłowy zgodnie z liczbą mieszkańców i ustalona w odpowiedniej uchwale stawką tej opłaty. SKO zauważyło, że treść art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6h i art. 6m ustawy nie była precyzyjna, oraz że na uzasadnione w tym zakresie wątpliwości interpretacyjne wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12 stwierdzając jednak, że art. 6h i 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy są zgodnie z art. 2 Konstytucji RP. TK stwierdził w tym orzeczeniu, że niewątpliwie ustawodawca nie rozstrzygnął wprost, na którym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach spoczywa obowiązek określony w art. 6h i art. 6m ust. 1 tej ustawy w wypadku, gdy kilka podmiotów spełnia kryteria "właściciela nieruchomości", jak również nie uregulował wprost ewentualnej solidarnej odpowiedzialności posiadaczy nieruchomości, na której powstają odpady, w przypadku niewypełnienia obowiązków wynikających z przepisów ustawy. W ocenie TK nie znaczy to jednak, że na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz innych stosowanych analogicznie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, z uwzględnieniem treści stosunków cywilnoprawnych łączących w każdym konkretnym wypadku podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, nie jest możliwe ustalenie osób, na których ciążą przedmiotowo istotne obowiązki ustawowe oraz konsekwencje ich wadliwego dokonania albo niedokonania. Zdaniem SKO nie budzi wątpliwości, że Wspólnota jest adresatem normy art. 2 ust. 3 ustawy.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że o ile właściciele nieruchomości lokalowych indywidualnie zdeklarowali i wpłacali sporne opłaty to Prezydent Miasta winien podjąć działania zmierzające do doprowadzenia tej sytuacji do stanu zgodnego z prawem.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sporządzonej przez zarządcę w imieniu Wspólnoty, zarzucono:

1. "naruszenie art. 6 o ustawy z 13.09.1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. utrzymanie decyzji określającej wysokość opłaty dla nieruchomości, w której właściciele lokali złożyli deklaracje indywidualne określające wysokość należnych opłat za gospodarowanie odpadami,

2. naruszenie art. 6h ustawy z 13.09.1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

3. naruszenie art. 6m ustawy z 13.09.1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

4. naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy z 13.09.1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

5. naruszenie art. 21 par. 1 pkt 1 i par. 3 ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie,

6. naruszenie art. 207, 122 ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie decyzji I instancji w postępowaniu w sytuacji, gdy wobec złożenia poprzez poszczególnych właścicieli lokali w budynku przy ul. [...]w B. deklaracji indywidualnych wydanie przedmiotowej decyzji było zbędne,

7. utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji określającej wysokość opłat za okres od stycznia 2014 do maja 2015 r., gdy zostały utworzone indywidualne konta dla poszczególnych właścicieli lokali, którzy złożyli deklaracje indywidualne w w/w okresie (deklaracje indywidualne z różnych dat) i pobierane były od nich opłaty za gospodarowanie odpadami za w/w okres,

8. nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję I instancji faktu dokonywania wpłat tytułem gospodarowania odpadami za okres objęty decyzją I instancji, oraz nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy ciążącego na Gminie B. obowiązku egzekwowania opłat od poszczególnych właścicieli lokali, którzy nie dokonali należnych opłat na rachunek Gminy, ani na rachunek Wspólnoty Mieszkaniowej,

9. wydanie decyzji dot. okresu 2014 r. przy powołaniu się w treści decyzji organu I i II instancji na m.in. art. 2 ust. 3 ustawy z 13.09.1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym od 01.02.2015 - tj. naruszenie przepisów intertemporalnych oraz zasady nieobowiązywania prawa wstecz".

Wobec zacytowanych wyżej zarzutów skargi wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji i w następstwie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi, podnosząc na wstępie brak podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji w trybie art. 6o ustawy, powołano się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 67/14, w którym wskazano, że osobie sprawującej zarząd nieruchomością Wspólnoty Mieszkaniowej nie można przypisywać cech płatnika opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązki płatnika opłat za gospodarowanie odpadami przypisano w tym orzeczeniu osobie sprawującej zarząd jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej, w pozostałym natomiast zakresie obowiązkiem tym obciążono właścicieli poszczególnych odrębnych nieruchomości.

Dalej wskazano, że "w odniesieniu do zaskarżonej decyzji należy odnosić się do brzmienia przepisów obowiązujących w roku 2014, a nie do obecnej wersji ustawy, jak uczynił organ wydający decyzję". Autor skargi powołał się także na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1393/14, w którym wyjaśniono pojęcie osoby sprawującej zarząd nieruchomością wspólną, a także wskazano, iż zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K.17/12, ustanowienie zarządu wg art. 20 ustawy o własności lokali nie zwalnia właścicieli lokali z samodzielnego wykonywania obowiązków wymienionych w art. 6h i 6m ust. 1 u.c.p.g. W dalszych wywodach skargi wyjaśniono, że właściciele nieruchomości lokalowych we Wspólnocie złożyli indywidualne deklaracje dotyczące wysokości należnych opłat za gospodarowanie odpadami, a Gmina utworzyła dla poszczególnych właścicieli indywidualne konta rozliczeniowe i rozpoczęła przyjmowanie oraz księgowanie wpłat. Za kolejne miesiące Gmina na podstawie utworzonych kont indywidualnych dla poszczególnych właścicieli przyjmowała i rozliczała opłaty za gospodarowanie odpadami, a zatem brak było podstaw do wszczęcia postępowania i wydania decyzji za okres objęty postępowaniem.

Zdaniem strony skarżącej, w świetle przepisów ustawy z 2014 r. złożenie indywidualnych deklaracji przez właścicieli poszczególnych lokalu nie jest błędne ani niedopuszczalne - zwłaszcza w kontekście wspomnianego wyżej orzeczenia WSA we Wrocławiu, z którego wynika, iż zarządca nie jest płatnikiem opłat za gospodarowanie odpadami. Skoro zatem właściciele indywidualni złożyli własne deklaracje i sami dokonywali wpłat, mających przecież charakter quasi podatku, to logiczną konsekwencją było złożenie przez wspólnotę deklaracji "zerującej", albowiem niedopuszczalne jest powielanie opłat za tę samą nieruchomość. Kontynuując autor skargi zarzucił, że z treści uzasadnienia decyzji organu

nie wynika, aby uwzględniono opłaty uiszczone już przez właścicieli w okresie objętym decyzją. Zanegowano także twierdzenie organu, że zarządca Wspólnoty jest odpowiedzialny za złożenie deklaracji i wnoszenie opłat, skoro nie jest on podmiotem wskazanym w art. 2 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym za okres od stycznia 2014 r. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja "w żadnym również zakresie nie reguluje i nie odnosi się do ciążącego na Gminie obowiązku windykacji należnych opłat od właścicieli lokali, którzy ich do tej pory nie uiścili - ponieważ opłata obciąża konkretne osoby zamieszkujące w lokalach, a nie wspólnotę jako nieruchomość wspólną". W uzasadnieniu skargi zwrócono także uwagę, że organ odwoławczy w szeregu (precyzyjnie wymienionych) sprawach o identycznym stanie faktycznym i prawnym, dotyczących innych Wspólnot Mieszkaniowych uchylił zaskarżone decyzje.

Skarga została podpisana przez Zarządcę Nieruchomości pana T.C., zaś do skargi dołączono umowę o zarządzanie inną Wspólnotą. Po wezwaniu strony skarżącej do uzupełnienia braków skargi do Sądu nadesłano m.in. potwierdzoną notarialnie za zgodność z oryginałem kopię uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]w B. z dnia 17 września 2008 r. którą odwołano członka Zarządu Wspólnoty i powołano w to miejsce inną osobę ustalając ostateczny skład nowego zarządu składający się z 3 osób oraz egzemplarz skargi podpisany przez 2 osoby tego zarządu wraz z pełnomocnictwem dla ustawowego radcy prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże nie tylko z powodów, które zostały podniesione w skardze. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania).

Sąd stwierdza z urzędu, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania podatkowego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ponieważ pomimo braków w zakresie prawidłowego umocowania (pełnomocnictwa) Zarządcy Wspólnoty do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, prowadził postępowanie odwoławcze i rozpoznał merytorycznie odwołanie, zamiast wezwać do uzupełnia braków formalnych tegoż odwołania.

Analizę zaistniałej sytuacji prawnej, której Sąd dokona posługując się aprobowaną w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie argumentacją zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 567/16 rozpocząć należy od wskazania, że reprezentacja wspólnot mieszkaniowych została uregulowana w ustawie lokalowej.

Zgodnie z art. 18 tej ustawy właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej (ust. 1). W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale.

Poza tym, zgodnie z art. 20 omawianej ustawy, jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona (ust. 1). Zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani (ust. 2). Zgodnie z art. 21 ustawy lokalowej zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (ust. 1). Gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie (ust. 2).

Z zacytowanych regulacji wynika, że ze względu na organ albo osobę (osoby) sprawujące zarząd nieruchomością wspólną można wyodrębnić zarząd bezpośredni, sprawowany przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, oraz zarząd pośredni, sprawowany:

a) przez zarząd jako organ wspólnoty mieszkaniowej, albo

b) przez zarządcę, ustanawianego zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.l., którym może być osoba fizyczna bądź osoba prawna.

Wymaga jednocześnie podkreślenia, że ustanowienie zarządu wspólnoty (art. 20, art. 21 ustawy lokalowej) wyklucza ustanowienie zarządcy w rozumieniu art. 18 u.w.l. i odwrotnie, tj. ustanowienie zarządcy zgodnie z art. 18 u.w.l. wyklucza ustanowienie zarządu, o którym mowa w art. 20 i art. 21 u.w.l. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r., III CZP 96/11, Lex nr 1112715; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., III CZP 62/05, Lex nr 171751; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 74/03, Lex nr 81625; oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 29 lutego 2016 r., I SA/Gl 1477/16 i I SA/Gl 1446/15; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 308/16; z dnia 26 września 2016 r., I SA/Gl 309-312/16, I SA/Gl 1478-1481/16, I SA/Gl 1472/16).

Właścicielom nieruchomości powierzono wybór w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania, jednak względy natury organizacyjno-gospodarczej przemawiają za brakiem potrzeby mnożenia struktur zarządu nieruchomością wspólną i wynikających z tego konsekwencji (np. problemu rozkładu uprawnień pomiędzy te struktury).

Spotykane w praktyce zlecanie administrowania nieruchomością wspólną zewnętrznemu podmiotowi wyspecjalizowanemu, przy wybranym zarządzie wspólnoty (w rozumieniu art. 20, 21 u.w.l.), nie oznacza więc, że ten podmiot posiada status zarządcy, któremu właściciele powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l. Praktyka zawierania umów o zarządzanie nieruchomością wspólną (administrowanie wspólnotą mieszkaniową) z licencjonowanymi zarządcami (administratorami) jest już wykształcona od dłuższego czasu i jest to sytuacja, kiedy organ wspólnoty, jakim jest jej zarząd, nie przestaje wówczas sprawować swoich funkcji, a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca, a właściwie administrator, zapewnia fachową obsługę wspólnoty mieszkaniowej, współdziałając w tym zakresie z zarządem. Taka pomoc świadczona przez profesjonalnych zarządców (administratorów) wspólnotom mieszkaniowym nie zmienia ustawowego sposobu sprawowania zarządu. Zlecenie administrowania wspólnotą mieszkaniową ma charakter umowy mieszanej, do której – w zakresie nieuregulowanym – powinno się stosować przepisy o umowie zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego) - por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., I ACa 652/13.

W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że z uwagi na to, że w przeciwieństwie do zarządu w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l., zarządca w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l. nie jest organem wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowanie jej przez zarządcę wymaga odpowiedniego umocowania w umowie bądź uchwale. Zakres upoważnienia zarządcy do działania w imieniu właścicieli lokali wynika bowiem z treści postanowień umów lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a u.w.l. Zatem zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem lub organem administracji publicznej, jeżeli stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie określającej sposób zarządu albo uchwale o zmianie tej umowy. Ewentualnie, jeśli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem. W odróżnieniu od reprezentacji przez organ jakim jest zarząd wspólnoty w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l., zarządca nie działa jako wspólnota mieszkaniowa, gdyż pomiędzy nią, a tymże zarządcą (osobą trzecią) istnieje dodatkowe ogniwo, którym jest oświadczenie woli zawarte w umowie, uchwale, albo ściśle w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa (postanowienie NSA z dnia 15 maja 2014 r., II FSK 949/14, Lex nr 1467640; uchwała Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2009 r., III CZP 129/08, Lex nr 470697; wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2007 r., VI SA/Wa 1792/07; wyrok SN z 14 stycznia 2004 r., I CK 108/03; postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z 31 maja 2006 r., I ACa 290/06; wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2010 r., II SA/Kr 1517/09, Lex nr 633138).

W niniejszej sprawie odwołanie wniósł zarządca nieruchomości (Wspólnoty), który do odwołania dołączył (potwierdzoną przez siebie za zgodność z oryginałem) uchwałę właścicieli lokali nieruchomości położnej w B., przy ul. [...] z dnia 30 listopada 2007 r. Nr w sprawie powołania Zarządcy Wspólnoty, z której wynika, że na podstawie art. 185 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciele nieruchomości powołali w formie uchwały z dnia 1 marca 2008 r. Zarządcę Wspólnoty osobę fizyczną, określając jego wynagrodzenie oraz udzielając pełnomocnictwa Zarządcy m.in. do reprezentacji Wspólnoty na zewnątrz i występowania w imieniu Wspólnoty przed urzędami oraz sądami. Uchwałę podjęto zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy lokalowej w drodze indywidualnego zbierania głosów przez Zarząd. Oznacza to, że w dacie podjęcia uchwały Wspólnota posiadała Zarząd, a tym samym "Zarządca Wspólnoty" nie mógł pełnić funkcji "zarządu" w rozumieniu ustawy lokalowej. Z uchwały tej wynika również, że w drodze tej czynności Wspólnota udzieliła pełnomocnictwa "zarządcy" do jej reprezentowania na zewnątrz, w tym występowania w jej imieniu przed urzędami, zaś podstawą do działania zarządcy miała być uchwała. Powyższe sprawia, że "zarządca" wskazany w uchwale nie mógł być zarządcą w rozumieniu art. 18 ustawy lokalowej ani zarządem w ujęciu art. 20 tej ustawy. Tym samym pełnił on funkcję administratora Wspólnoty na podstawie podjętej uchwały oraz ewentualnie pełnomocnika Wspólnoty w określonym w uchwale zakresie.

Skoro, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy lokalowej, zarząd kieruje sprawami Wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz, zaś w myśl art. 22 ust. 2 tej ustawy do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej, a jednocześnie stosownie do treści art. 22 ust. 3 pkt 1 ustawy lokalowej, czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu jest ustalenie wynagrodzenia Zarządu lub zarządcy nieruchomości wspólnej, to tym samym uchwała Wspólnoty z dnia 30 listopada 2007 r., jako tzw. "dużej wspólnoty" mogła co najwyżej wyrażać zgodę dla zarządu na dokonanie stosownych czynności tj. zawarcia umowy o zarządzanie, ustalenie wynagrodzenia zarządcy oraz udzielenie mu pełnomocnictwa rodzajowego. Inaczej rzecz się ma w tzw. "małej wspólnocie" (do 7 lokali), gdzie nie istnieje obowiązek podjęcia uchwały o wyborze zarządu (z uwzględnieniem art. 18 ustawy lokalowej). W sytuacji, gdy zarząd reprezentuje wspólnotę i kieruje jej sprawami inny podmiot, w tym członkowie wspólnoty, nie wykonują czynności zarządowi przynależnych.

Organy podatkowe nie rozpoznały tych kwestii co spowodowało, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego pisma (w tym decyzję) kierowano do Wspólnoty na adres zarządcy, zaś na etapie postępowania odwoławczego uznano zarządcę za pełnomocnika (reprezentanta) Wspólnoty i do niego, jako osoby fizycznej, kierowano korespondencję (w tym decyzję odwoławczą). Oznacza to – przyjmując stanowisko SKO za prawidłowe, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Wspólnota nie była prawidłowo reprezentowana. Z powyższego można również domniemywać, że organ odwoławczy traktuje Zarządcę jako osobę fizyczną wybraną do zarządu spoza grona właścicieli lokali.

Z tych przyczyn Sąd stwierdza, że odwołanie zawiera braki formalne, o których bezpośrednio poniżej.

Po pierwsze składający je "Zarządca" nie wykazał, że jest zarządcą skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy lokalowej, a więc podmiotem uprawnionym do reprezentacji tej jednostki organizacyjnej, a nie (pomimo określania siebie mianem zarządcy) tylko jej faktycznym administratorem - czyli podmiotem, któremu na podstawie umowy o zarządzanie (administrowanie) powołany zarząd wspólnoty (z art. 20 i 21 ustawy lokalowej) zlecił wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Nie zostało także wykazane, że "Zarządca" sprawuje jednoosobowy zarząd nieruchomością jako osoba fizyczna wybrana do niego spoza właścicieli lokali (art. 20 ust. 1 ustawy lokalowej). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w załączonej do odwołania uchwale członkowie wspólnoty udzielili zarządcy pełnomocnictwa, o którym mowa wyżej, z którego wynikało uprawnienie m.in. do występowania w imieniu wspólnoty przed urzędami. Uchwała ta w żaden sposób nie została uwierzytelniona (stanowiła tzw. kserokopię).

Organ odwoławczy nie ocenił czy złożony dokument stanowi pełnomocnictwo w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej i czy do tak złożonego dokumentu stosuje się przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., czy też ich znowelizowana treść.

W sytuacji, gdy - tak jak w rozpoznawanej w sprawie - organ odwoławczy nie dysponował kompletnym upoważnieniem udzielonym, wnoszącemu odwołanie w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, zarządcy, zachodziła wadliwość formalna podania, jakim jest odwołanie (por. art. 168 § 1 O.p. in principio). Dlatego złożonemu środkowi zaskarżenia nie można było nadać dalszego biegu bez uprzedniego przeprowadzenia procedury uzupełnienia braków formalnych, przewidzianej w art. 169 O.p., poprzez zobowiązanie wnoszącego odwołanie do złożenia dokumentów w formie prawem przewidzianej potwierdzających jego umocowanie do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej czego w niniejszej sprawie zaniechano. Warto przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Braki, o których mowa w art. 169 § 1 O.p. należy rozumieć szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, precyzyjnego określenia żądania, daty, jak również pełnomocnictwa. Wszystkie one podlegają uzupełnieniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a zatem nienadania mu dalszego biegu w postępowaniu.

Przy tym, nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 lutego 2012 r., II FSK 1642/10 i z dnia 15 lutego 2007 r., II FSK 259/06 skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia zgodnie z art. 169 § 1 O.p., a nie niedopuszczalnością odwołania (zażalenia) z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Analogicznie na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013. 267 ze zm.) w wyrokach: z dnia 20 sierpnia 2015 r., I OSK 2792/13, z dnia 14 stycznia 2016 r., I OSK 1049/14, z dnia 3 września 2008 r., II OSK 978/07).

Jednakże, aby mogło dojść do usunięcia braku formalnego podania, poprzez przedłożenie umocowania do występowania w imieniu strony, organ drugiej instancji musi dokonać stosownego wezwania do uzupełnienia stwierdzonego braku. W zależności od tego, czy podmiot zastosuje się do tego wezwania, czy też nie usunie stwierdzonego przez organ braku, dojdzie do nadania podaniu (w tym przypadku odwołaniu) dalszego biegu, ewentualnie do pozostawienia go bez rozpatrzenia. Dopóki jednak takie wezwanie nie zostanie skierowane w trybie art. 169 § 1 O.p., dopóty rozpatrzenie środka zaskarżenia obarczonego wadą formalną stanowi naruszenie prawa procesowego.

W realiach tej sprawy, zdaniem Sądu należy je traktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Jest bowiem możliwe, że w ogóle nie dojdzie do merytorycznego załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, w sytuacji pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, o ile w wyznaczonym terminie nie zostanie usunięty stwierdzony brak formalny, polegający na nieprzedłożeniu stosownych przewidzianych prawem dokumentów, wykazujących upoważnienie wnoszącego odwołanie do reprezentowania w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zajdzie zatem konieczność wezwania osoby wnoszącej odwołanie do przedłożenia dokumentów wykazujących jej umocowanie do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w formie do tego przewidzianej.

W zależności od tego, czy te braki zostaną uzupełnione, Kolegium pozostawi odwołanie bez rozpatrzenia albo nada mu dalszy bieg i zbada legalność decyzji wydanej przez organ I instancji. Kolegium uwzględni również fakt istnienia zarządu Wspólnoty i jego składu osobowego wynikający z uwierzytelnionej kopii uchwały Wspólnoty powołującej taki zarząd z dnia 17 września 2008 r. Nadto należy zauważyć, że złożone w sprawie deklaracje nie zostały podpisane przez składającego te dokumenty. Jedynie załącznik do pierwotnej deklaracji został podpisany przez zarządcę, przy czym z deklaracji tej wynika przyjęta przez organ liczba mieszkańców, a nie wynika z niej adres do korespondencji ze Wspólnotą. Z klauzuli na Załączniku Nr 1 do deklaracji wynika, że Zarządca nie bierze odpowiedzialności za ujawnione w niej dane dlatego deklaracji tej nie podpisał. Dopiero w kolejnej deklaracji wskazano adres do korespondencji Wspólnoty, przy czym brak złożonego pod nim podpisu oznacza, że nie wiadomo kto ten adres wskazał. Okoliczności te nie zostały przez organy ocenione ani też organ nie żądał uzupełnienia tych deklaracji.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 134 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, pomimo uwzględnienia skargi, nie orzeczono, ponieważ strona skarżąca nie złożyła wniosku o ich zasądzenie.