Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 304/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lipca 2011r. sprawy ze skargi G. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku,


UZASADNIENIE

Wnioskiem dnia 17 listopada 2010r. G.S. (Zobowiązana) wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie, z uwagi na złą sytuację finansową. We wniosku Zobowiązana podała, iż w sierpniu 2010r. zlikwidowała działalność gospodarczą prowadzoną w formie sklepu spożywczego, gdyż koszty jej prowadzenia, z powodu konkurencji na rynku i sytuacji gospodarczej kraju, były za wysokie w stosunku do osiągniętego dochodu. Zobowiązana jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, a mąż zobowiązanej - bez prawa do zasiłku. Dwójka dzieci zobowiązanej studiuje poza miejscem zamieszkania, natomiast na utrzymaniu małżonków pozostaje syn, który uczęszcza do szkoły podstawowej. Małżonkowie ponoszą wydatki związane z utrzymaniem domu, w tym wysokie opłaty za energię elektryczną i opał do kominka. Zobowiązana wskazała, iż razem z mężem większość życia zawodowego poświęcili na prowadzenie dzielności gospodarczej i trudno będzie im zaistnieć na rynku pracy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 9.518,24zł.

Wnioskiem dnia 27 stycznia 2011r. zobowiązana zwróciła się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zobowiązana podała, że nadal pozostaje zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, ale już nie na preferencyjnych warunkach, jakie były przez trzy pierwsze miesiące do grudnia 2010r. w kwocie 644,70 zł. Zasiłek przyznany na okres od stycznia do września 2011r. wynosi 582,70 zł. Dodatkowo otrzymuje zasiłek rodzinny na dziewięcioletniego syna w wysokości 91,00 zł. Mąż wnioskodawczym pozostaje zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Dochód rodziny Zobowiązanej za miesiąc grudzień 2010r. wynosi netto 657,68 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny jest to kwota 219,22 zł. zaś przeliczeniu na dzień kwota wynosi 7,30 zł bez opłat. Zobowiązana podała, że wystąpiła do pomocy społecznej o udzielenie pomocy rzeczowej i pieniężnej, lecz na razie świadczenia nie zostały jej przyznane. Wskazała, że znacząco pogorszyła się sytuacja finansowa jej studiujących poza miejscem zameldowania dzieci, gdyż córka utraciła źródło dochodu, zaś syn zobowiązany jest ponosić koszty zakupów pomocy naukowych. Ponadto z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia ojca zobowiązanej i zwiększenie wydatków na jego leczenie, nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny. Zobowiązana podała, iż wstrzymała spłatę rat kredytów i zaległości płatniczych. Podniosła również, iż organ egzekucyjny nie mógł stwierdzić braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, gdyż w momencie zakończenia działalności gospodarczej, wystąpiła nadpłata podatku VAT i w miesiącu listopadzie 2010r. została przekazana w wysokości 2.299 zł na poczet zaległych składek w ZUS. Na wniosek Zobowiązanej przekazano z tej nadpłaty kwotę 1.492 zł na poczet należnych dla Urzędu Skarbowego zaliczek na podatki dochodowe. W deklaracji majątkowej G.S. podała, że jest współwłaścicielką nieruchomości o pow. 0,10m2, jest to pastwisko trwałe (teren zalewowy). Zobowiązana wskazała, iż nie występowała o wszczęcie postępowania o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku mającego wartość egzekucyjną oraz braku możliwości spłaty rat układu z zasiłku. Ponadto podniosła, iż błędnym jest stwierdzenie, że zalega z zapłatą składek za lata 2007-2010. Jej zdaniem, zaległości sięgają 16 miesięcy, bowiem w okresie od kwietnia do grudnia 2007 była zatrudniona na umowę o pracę, składki opłacał za nią pracodawca, ona zaś opłacała składki zdrowotne. Zobowiązana dodała, iż w wieku 46 lat bardzo trudno znaleźć pracę, tym bardziej, iż jest z wykształcenia technikiem ekonomistą, a ten zawód zajmuje drugie miejsce w grupie najliczniej reprezentowanych zawodów wśród bezrobotnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2011r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 9.518,24 zł.

Uzasadniając swoja decyzję organ podniósł, iż w przypadku Zobowiązanej nie zachodzą przesłanki umorzenia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.) oraz na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm, dalej: u.s.u.s.).

Organ wskazał, iż na podstawie art. 17 wyżej cyt. ustawy ZUS może umorzyć należności za okres do 31 grudnia 2001r., zaś G.S. zalega ze składkami za lata 2007-2010. Natomiast na podstawie art. 28 ust.2 u.s.u.s. można umorzyć należności dopiero po stwierdzeniu ich całkowitej nieściągalności, której przypadki określa art. 28 ust.3 cyt. ustawy.

Zdaniem organu, w sytuacji Wnioskodawczyni nie zachodzą przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności składkowych. Nie było przeprowadzane postępowanie likwidacyjne (art. 28 ust.3 pkt 4 u.s.u.s.), ani nie był składany wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 28 ust.3 pkt 2 u.s.u.s.), a z uwagi na wysokość nieopłaconych składek nie można zastosować przesłanki z art. 28 ust.3 pkt 4a u.s.u.s. W ocenie organu, u Zobowiązanej nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust.3 pkt 3, pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Organ podkreślił, że stwierdzenie przesłanek umorzenia z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich, stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku czy braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, może stwierdzić tylko organ egzekucyjny, który może umorzyć postępowanie egzekucyjne ze względu na brak majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Jednakże w sytuacji Zobowiązanej organ egzekucyjny nie umorzył prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe, wierzyciel nie może umorzyć należności, uwzględniając przesłanki umorzenia z art. 28 ust.3 u.s.u.s.

Organ wyjaśnił, iż przepis art. 28 ust. 3a i wydane na podstawie art. 28 ust. 3b rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej: Rozporządzenie z 2003r.), dotyczą płatników składek na własne ubezpieczenie, których sytuacja rodzinna, zdrowotna lub materialna spowodowana stratami w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia, uzasadnia umorzenie należności mimo braku całkowitej nieściągalności. Organ podkreślił, iż warunkiem uzasadniającym umorzenie powyższych zobowiązań jest fakt, że ich spłata będzie skutkowała diametralnym pogorszeniem się sytuacji rodzinnej bądź osobistej płatnika, przy czym ciężar udowodnienia trudnej sytuacji materialnej oraz braku możliwości zapłaty należności, do poboru których zobowiązany jest ZUS, spoczywa na zobowiązanym.

Organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wnioskodawczyni podała, że jej sytuacja materialna jest trudna i uległa pogorszeniu, gdyż zmniejszeniu uległa wysokość pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, a Zobowiązana nie może już liczyć na pomoc rodziny z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia ojca. Jednakże z uwagi na to, że Zobowiązana nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego wraz z ojcem, organ nie wziął pod uwagę dochodów uzyskiwanych przez ojca. Z wniosku wynika, iż poza małoletnim synem, dzieci zobowiązanej są pełnoletnie i utrzymują się samodzielnie.

Organ wyjaśnił, iż umorzenie należności w związku z trudną sytuacją materialną rodziny możliwe jest w sytuacji stwierdzenia, że taka sytuacja ma charakter trwały tj. stały i pogłębiający się. Ocenie podlegają również powody, które wpłynęły na zubożenie danej osoby. Organ podniósł, iż nie kwestionuje faktu, iż obecnie Wnioskodawczyni przeżywa trudności finansowe, jednak fakt pogorszenia się sytuacji materialnej wynika głównie z zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, która zawsze prowadzona jest na własne ryzyko. Zdaniem organu, brak majątku przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności są sytuacjami, które dają podstawę do umorzenia dopiero wtedy, gdy mają charakter trwały. Natomiast w przypadku Wnioskodawczyni trudno jest stwierdzić taki stan, gdyż pozostaje ona bez pracy stosunkowo niedługo, nie można również założyć, że pracy nie znajdzie, a jej sytuacja materialna będzie ulegać pogorszeniu. Trudności, na które wskazuje Zobowiązana w prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia należności. Nie można bowiem oczekiwać, że umorzenie nieopłaconych składek będzie potraktowane jako wsparcie socjalne osób borykających się z trudnościami finansowymi.

Ustosunkowując się do zarzutów Zobowiązanej dotyczących okresu zadłużenia, organ stwierdził, iż wskazany w zaskarżonej decyzji okres zadłużenia od grudnia 2007r. do marca 2009r. wynika z niedopłat składek i są to drobne kwoty powstałe po rozliczeniu odsetek oraz kosztów upomnień. Natomiast zadłużenie za okres od maja 2009r. do sierpnia 2010r. stanowią nieopłacone składki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnień.

Na powyższe rozstrzygnięcie G.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja narusza art.28 ust. 3b u.s.u.s., § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia z 2003r. Skarżąca podniosła, iż Rozporządzenie z 2003r. wyraźnie stwierdza, że w wypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek. Skarżąca podniosła, iż dokładnie opisała swoją sytuację rodzinną i majątkową i przedłożyła wszystkie możliwe dokumenty ją stwierdzające. Zdaniem Skarżącej, organ powinien uwzględnić z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zasadę ugodowego załatwiania spraw. Skarżąca podała, iż jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku wysokości 517,26 zł, mąż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, na utrzymaniu małżonków postaje dziesięcioletni syn, na którego otrzymują 92 zł miesięcznie. Zadłużenie wobec ZUS powstało w ostatnim roku prowadzenia działalności gospodarczej (sklep spożywczy), która została zlikwidowana, gdyż przynosiła straty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: ustawa p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Materialnoprawna możliwość umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a zgodnie z art. 32 u.s.u.s. te przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy i składek zdrowotnych. Brzmienie powołanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznania administracyjnego. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, ale nie jest jego prawem, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W szczególności sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - tj. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77§1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny ( art. 80 k.p.a.), czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu, a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107§3 k.p.a.).

W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydane rozstrzygnięcia nie spełniają powyższych warunków.

Zgodnie z powołanym wyżej art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, tj. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca zawarł zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Tym samym uznać należy, iż jedynie zaistnienie którejkolwiek sytuacji wskazanych w w/w przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Ustawodawca w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w uzasadnionych przypadkach. Dotyczy to wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 Rozporządzenia z 2003r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Nawet jednak spełnienie którejkolwiek przesłanki spośród określonych w powyższych przepisach art.28 ust.3 i 3a u.s.u.s. i w cyt. Rozporządzeniu nie obliguje Zakładu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W rozpoznawanej sprawie, Wnioskodawczyni uzasadniła wniosek o umorzenie należności trudną sytuacją finansową swojej rodziny, spowodowaną koniecznością likwidacji przez nią działalności gospodarczej oraz bezrobociem jej i męża. ZUS stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ zaznaczył m.in., że spełnienie przesłanek określonych w art.28 ust.3 pkt 3, 5 i 6, może stwierdzić tylko organ egzekucyjny, umarzając postępowanie egzekucyjne po stwierdzeniu braku majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Ponieważ organ egzekucyjny dotąd nie umorzył prowadzonego postępowania egzekucyjnego, to wierzyciel nie może umorzyć należności na podstawie art. 28 ust.3 u.s.u.s. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że umorzenie należności nie znajduje uzasadnienia również w świetle przepisów Rozporządzenia z 2003r. Organ wskazał, że wprawdzie nie kwestionuje faktu, że obecnie Wnioskodawczyni przeżywa trudności finansowe, jednak fakt pogorszenia się sytuacji materialnej wynika głównie z zaprzestania prowadzenia działalności, a Zakład nie może stwierdzić, czy trudności te mają charakter przejściowy, gdyż Zobowiązana pozostaje bez pracy dopiero od kilku miesięcy i poszukuje zatrudnienia, nie można więc wykluczyć, że jej sytuacja nie ulegnie poprawie.

Pomimo trwającego kilka tygodni postępowania wyjaśniającego, organ nie ustalił w sposób wyczerpujący sytuacji materialnej i rodzinnej Wnioskodawczyni.

Organ stwierdził, że na dzień wydania decyzji podstępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanej jest prowadzone, mimo, że z zalegającego w aktach materiału dowodowego taka okoliczność nie wynika. Organ przesłał wprawdzie razem z aktami niniejszej sprawy (z wniosku o umorzenie należności z dnia 17 listopada 2010r.), jeszcze akta innych spraw dotyczących G.S. (z wniosku o umorzenie należności z dnia 17 września 2010r, z wniosków o rozłożenie należności na raty z dnia 25 lutego 2008r. i 17 sierpnia 2010r.) i w tych aktach znajduje się informacja o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego (pismo z dnia 20 sierpnia 2010r.), ale znajdujące się tam dowody zostały zgromadzone przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie i są nieaktualne. Natomiast w postępowaniu dowodowym prowadzonym w rozpoznawanej sprawie, ZUS nie zwracał się do organu egzekucyjnego o udzielenie informacji na temat prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że prócz pastwiska o pow. 0,10 ha (współwłasność), Zobowiązana nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego. Wprawdzie organ powołuje się na wskazany w prośbie o umorzenie fakt posiadania mienia ruchomego w postaci dziewiętnastoletniego samochodu osobowego, ale w istocie okoliczność taka nie została przez Zobowiązaną podniesiona ani we wniosku o umorzenie, ani w toku całego postępowania w niniejszej sprawie. Nie wskazywał na nią również organ prowadzący postępowanie.

Ponadto organ nie ustalił jednoznacznie ile osób pozostaje na utrzymaniu Zobowiązanej, w szczególności czy jej dorosłe dzieci prowadzą z nią wspólne gospodarstwo domowe i czy osiągając dochody partycypują w kosztach utrzymania rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 25 listopada 2010r. G.S. podała, że członkami rodziny - wspólnie zamieszkującymi i gospodarującymi - są ona, jej mąż oraz troje dzieci, a do dochodu rodziny zaliczyła również wynagrodzenie córki A. S.. Zobowiązana we wniosku o ponowne o rozpoznanie sprawy stwierdziła, że sytuacja rodziny pogorszyła się znacznie, bo córka utraciła źródło dochodu, a syn musi kupić pomoce naukowe. Natomiast w skardze podniosła, że dorosłe dzieci tylko czasowo przebywają poza miejscem zamieszkania, a ona wraz z mężem ma na utrzymaniu dziesięcioletniego syna.

Nie została również wyjaśniona okoliczność korzystania przez rodzinę Zobowiązanej ze środków pomocy społecznej, mimo że z akt wynika, że w dniu 21 stycznia 2001r. Zobowiązana zwróciła się o taką pomoc do MOPS w P. \ Ponadto w ocenie Sądu organ błędnie przyjął, że brak majątku przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności dają podstawę do umorzenia dopiero wtedy, gdy okoliczności te mają charakter trwały. Taki wymóg nie wynika z obowiązujących przepisów, a dokonana przez organ wykładnia przepisów art.28 ust.3a u.s.u.s. w zw. z §3 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia z 2003r., jest błędna.

Dla zastosowania umorzenia należności w oparciu o przepis § 3 pkt 1 Rozporządzenia z 2003r. konieczne jest wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ nie dokonał jednak oceny sytuacji Skarżącej pod kątem tej przesłanki, nie analizował, czy opłacenie składek nie zagrozi egzystencji rodziny, mimo że uznał jej sytuację finansową za trudną, a skupił się na nie wynikającej z przepisów przesłance – trwałości i pogłębianiu się złej sytuacji finansowej.

W ocenie Sądu stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, z którego wynika, że Zobowiązana nie posiada żadnego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, a jej rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych i zasiłku rodzinnego. Nawet pominięcie konieczności ponoszenia stałych opłat nie pozwala na stwierdzenie, że Zobowiązana jest w stanie opłacić należności z tytułu składek w łącznej kwocie 9 518,24zł.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS nie dostrzegł żadnych uchybień w rozstrzygnięciu organu I instancji.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego, powielającego błędy zawarte w decyzji organu I instancji, co do uzasadnienia odmowy umorzenia, narusza przepisy art.107 § 3 k.p.a. i art.28 ust.2, 3 , 3a i 3b u.s.u.s., przez brak jasnego i wyczerpującego uzasadnienia, pomimo obszerności wypowiedzi. Organ powinien wydać rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego, kierując się dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi z wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady ogólnej uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, mając przy tym na względzie, iż w świetle zgromadzonych dokumentów Zobowiązana nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, jest bezrobotna, a dochód rodziny nie wystarcza nawet na skromną egzystencję. Sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez Zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z jej interesem, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2009r. sygn. akt II GSK 1045/08 istotą ubezpieczenia społecznego jest system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna, nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny (https://cbois.nsa.gov.pl).

W świetle przytoczonych przepisów i w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego organ powinien najpierw wyjaśnić dokładnie wszystkie okoliczności, które mają wpływ na ustalenie stanu majątkowego G.S. i jej rodziny, a w razie potrzeby wezwać ją do złożenia jednoznacznego oświadczenia odnośnie źródeł dochodu i ilości osób na utrzymaniu. Dopiero należyte ustalenie sytuacji rodzinnej i materialnej Zobowiązanej, a także aktualnego stanu postępowania egzekucyjnego, pozwoli na jednoznaczną ocenę, czy zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu art.28 ust.3 u.s.u.s. Następnie organ powinien rozważyć, czy w tej sytuacji uzasadnione jest umorzenie należności, czy - pomimo całkowitej nieściągalności - zdecyduje się odmówić umorzenia należności, wskazując jakie były motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Dopiero w przypadku, gdy organ nie stwierdzi którejkolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności może sięgnąć do przepisów Rozporządzenia z 2003r. i wówczas powinien przeanalizować, czy zachodzi jeden z warunków wymienionych w § 3, a jeśli tak, to wskazać który i następnie rozważyć, czy sytuacja Zobowiązanej uzasadnia umorzenie należności, czy nie (pomimo, że zachodzi warunek z § 3) i z jakich powodów.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego przez błędną wykładnię art.28 ust.3a u.s.u.s. w zw. z §3 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia z 2003r., a także przepisy postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c oraz art.152 ustawy p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.