Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 166/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 399 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 7, 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi T. M. i J. M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków do wód dwoma wylotami urządzeń kanalizacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2019 roku numer [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie po rozpoznaniu odwołania T. M. i J. M. uchylił w części i orzekł co do istoty sprawy oraz utrzymał w mocy w pozostałej części decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Sp. z o.o. na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków w M. (RLM = ok. 12.000) do wód (cieku [...]) dwoma wylotami urządzeń kanalizacyjnych zlokalizowanymi na działce o nr. geodezyjnym 91/5 obręb M., gm. M., pow. M., woj. p.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Sp. z o.o. wystąpił z wnioskiem z dnia [...].07.2018 r. (data wpływu: [...].07.2018 r.) o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną tj. wprowadzanie do wód ścieków z miejskiej oczyszczalni ścieków w M., gmina M., powiat M., woj. P., dołączając operat wodnoprawny, opis prowadzenia zamierzonej działalności niezawierający określeń specjalistycznych i opłatę za zgodę wodnoprawną. Organ I instancji kilkakrotnie wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Organ I instancji wskazał, że wprowadzanie ścieków do wód stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo wodne jest usługą wodną, na którą zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. art. 397 ust. 3 pkt 2 ustawy, organem właściwym w sprawie wydania pozwoleń wodnoprawnych oraz stwierdzenia ich wygaśnięcia jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich - Dyrektor Zarządu Zlewni w B.

Zgodnie z art. 400 ust. 7 ustawy informację o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego podano do publicznej wiadomości obwieszczeniem z dnia [...].04.2019 r. poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Zarządu Zlewni w B., w terminie od dnia [...].04.2019 r. do dnia [...].04.2019 r., tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w M. w terminie od dnia [...].04.2019 r. do dnia [...].04.2019 r., tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w M. w terminie od dnia 08.04.2019 r. do dnia 23.04.2019 r. oraz umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej RZGW w B. w dniu 08.04.2019 r., Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w M. w dniu 11.04.2019 r. oraz Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w M. w terminie od dnia 08.04.2019 r. Jednocześnie stosownie do art. 10 § 1 Kpa poinformowano strony o możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy.

Cytując treść § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311) organ I instancji stwierdził spełnienie warunków do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Uwagi do przedmiotowej sprawy wnieśli T. i J. M. (pismo z dnia [...].04.2019 r.) wskazując, że odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych i wód opadowych lub roztopowych do cieku T. powoduje skażenie środowiska rtęcią, żelazem, ołowiem, cynkiem, substancjami ropopochodnymi. Do pisma dołączyli oni wyniki badań gleby z 2018 r. (z działki nr geod. [...] obręb M.). W odniesieniu do tego, iż wskazane zanieczyszczenia znajdują się w glebie zwrócono się do P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bi. o rozważenie podjęcia działań w ramach posiadanych kompetencji. Organ I instancji zwrócił się do P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. również o przekazanie kopii badań ścieków odprowadzanych z miejskiej oczyszczalni ścieków w M.. Z przedłożonych wyników badań wynikało, że stan wód (wartość BZTs, ChZT, Zog, tlen rozpuszczony) powyżej zrzutu ścieków i poniżej tego zrzutu nie jest zmieniony znacząco. Dołączone przez Wnioskodawcę wyniki badań ścieków surowych i oczyszczonych z lat 2013-2017 potwierdzały skuteczność oczyszczania odprowadzanych ścieków do stężeń lub procentu ich redukcji wymaganych przepisami rozporządzenia (a określonych w dziale I punkcie II orzeczenia niniejszej decyzji). Przekroczenia stężeń zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach oczyszczonych stwierdzono w 4 próbkach z 2015 r. (z 13 wykonanych próbek w 2015 r.). Przekroczenia dotyczyły wartości stężeń BZTs i ChZT - w przypadku dwóch próbek przekroczenia stężeń ww. parametrów nie przekroczyło 100% ich dopuszczalnej wartości, a w przypadku kolejnych dwóch próbek stwierdzono przekroczenia stężeń ww. parametrów powyżej 100% ich wartości dopuszczalnych. Pomimo wskazanego zróżnicowania stanu ścieków surowych na przestrzeni lat wymagany stopień ich oczyszczenia zostawał zachowany (z wyjątkiem wskazanych przypadków przekroczeń). Organ podkreślił także, ze w pozostałych przeprowadzonych badaniach w latach 2013-2017 (przeprowadzono ok. 49 badania) stężenia zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach komunalnych nie przekraczały dopuszczalnych wartości dla zawiesiny ogólnej, BZT5 i ChZT (w tym często odpowiadały % wartości dopuszczalnej określonej w rozporządzeniu lub niższej). Wody powierzchniowe odbiornika oczyszczonych ścieków komunalnych (cieku T. - stanowiącego dopływ rzeki N.) są wodami złej jakości (jak przeważająca ilość rzek i cieków na terenie województwa P.). Teren przylegający do cieku jest obszarem typowo rolniczym.

W ocenie organu I instancji zachodziła potrzeba zapewnienia niepogarszania obecnego stanu wód oraz osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 57 ustawy (ochrona i poprawa stanu ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry stan ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego), które w chwili obecnej są zagrożone (dane z Planu Gospodarowania Wodami na obszarze dorzecza Środkowej W. i Monitoringu JCWP na terenie województwa P. z lat 2017-2018).

Cytując treść art. 396 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo wodne organ I instancji wskazał, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Na analizowanym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta M. ustanowiony Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Rady Miejskiej w M. Złożony wniosek o pozwolenie wodnoprawne (sposób zagospodarowania i oczyszczenia ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków), jak i dołączona do wniosku dokumentacja, są zgodne z zapisami ww. planu. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził brak przeciwwskazań do wydania pozwolenia wodnoprawnego, na okres 10 lat oraz nie znajdując przesłanek do odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego odnośnie art. 399 ustawy, postanowiono udzielić pozwolenia na usługę wodną zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie z dnia [...] sierpnia 2019 r., wniosły strony postępowania administracyjnego T. M. oraz J. M. Odwołujący zarzucili zaskarżonej decyzji: naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa), polegając na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, brak realizacji odkażenia środowiska i gruntów na działkach o nr geod[...]. (własność Pana J. M.) i 1682/1 (własność Pani T. M.) przez Zarząd Zlewni w B. PGW Wody Polskie. Jednocześnie w odwołaniu poruszono kwestie dotyczące prawa własności do cieku T. (zwanym również T.) przebiegającego na działkach skarżących.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie po rozpatrzeniu odwołania uchylił w części i orzekł co do istoty sprawy oraz utrzymał w mocy w pozostałej części decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2019 r.

Organ II instancji przytaczając treść regulacji dotyczących wydania pozwolenia wodnoprawnego uregulowanego w Prawie wodnym i odnosząc się do przedstawionych zarzutów odwołania podniósł, iż nie mógł zostać uwzględniony zarzut polegający na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego przez organ I instancji, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy (naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa). Powyższemu stanowisku przeczy choćby fakt skierowania przez Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie szeregu wezwań do wnioskodawcy (pisma z dnia: [...]), jak i licznej korespondencji z innymi organami (w zakresie ich ustawowych kompetencji) w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, a mianowicie: P. Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w B. (pisma z dnia: [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], [...] maja 2019 r., znak: [...]) oraz Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w B. (pismo z dnia: [...] lipca 2019 r., znak: [...]). W tym miejscu należy podkreślić, iż operat wodnoprawny jest podstawowym dokumentem w oparciu o który organ właściwy Wód Polskich wydaje rozstrzygnięcie i w tym zakresie ustalenia organu I instancji były prawidłowe, a zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z tymi ustaleniami.

Organ II instancji wskazał, że kolejnym zarzutem podniesionym w odwołaniu przez skarżących jest brak realizacji odkażenia środowiska i gruntów na działkach o nr geod. [...] (własność Pana J. M.) [...] (własność Pani T. M.) przez Zarząd Zlewni w B. PGW Wody Polskie. Z analizy akt sprawy wynika, iż postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych szkody w środowisku w powierzchni ziemi na działkach o nr geod. [...] obręb [...] M., gm. M. prowadzone jest aktualnie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. w oparciu o ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r., o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2187 z ze zm.). Odnosząc się do postawionego przez skarżących zarzutu organ II instancji podkreślił, iż Dyrektor Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie jako organ administracji publicznej właściwy do wydania w niniejszej sprawie pozwolenia wodnoprawnego nie jest podmiotem korzystającym ze środowiska o którym mowa w art. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w związku z czym nie może być zobowiązany do działań naprawczych na działkach skarżących. Tym bardziej niniejsze postępowanie (tj. postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego) nie jest właściwym postępowaniem do rozwiązania poniesionej przez Skarżących kwestii, w szczególności w świetle ograniczonego zakresu przesłanek do odmowy wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślił także, iż ewentualna szkoda w środowisku może być również wynikiem emisji zgodnej z zapisami zawartymi w posiadanych pozwoleniach przez podmioty korzystające ze środowiska, tym bardziej jeżeli zanieczyszczenie środowiska jest procesem wieloletnim. Zdaniem organu II instancji brak przeprowadzonych do chwili obecnej działań zapobiegawczych lub naprawczych nie stanowi przesłanki do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o art. 399 ustawy, a tym samym nie stanowi przesłanki do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Trzeci zarzut poruszony w odwołaniu przez skarżących dotyczył kwestii związanych z prawami własnościowymi do cieku T. (zwanym również T.) przebiegającego m.in. przez działki o nr [...] M. Poruszona kwestia – w ocenie organu - ma zasadnicze znaczenie na etapie prawidłowego określenia stron niniejszego postępowania administracyjnego. Zdaniem organu przyjęty katalog stron przez Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie jest prawidłowy, gdyż obejmuje zarówno właścicieli działek prywatnych przez które przebiega na całej długości ciek T., jak również Skarb Państwa (od 1 stycznia 2018 r. w stosunku do powierzchniowych wód płynących prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie w analizowanym przypadku Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. PGW Wody Polskie - ciek T. i N.) oraz użytkownika rybackiego w miejscu szczególnego korzystania z wód. Podkreślić w tym miejscu należy, iż ciek T. (zwany również T., [...] lub [...]) należy do śródlądowych wód płynących stanowiących własność Skarbu Państwa, co potwierdza m.in. wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w B. li Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...] Jednocześnie kwestie związane z prawami własnościowymi w analizowanym przypadku dotyczącym cieku T. wymagają uporządkowania (m.in. brak wydzielonej działki stanowiącej powierzchniowe wody płynące, ciek częściowo posiada wydzieloną działkę [...], obręb Przytulanka będącą własnością Skarbu Państwa, którą gospodaruje Starosta M., powyższa działka nie pokrywa się z aktualnym przebiegiem koryta w terenie) polegającego na ustaleniu linii brzegowej na podstawie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, a wydana decyzja będzie stanowić podstawę do dokonania wpisu w ewidencji gruntów i budynków. Z akt sprawy wynikało, iż podjęto w tym kierunku działania, jednak wnioskodawca - Dyrektor Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. nie posiadał interesu prawnego oraz faktycznego (nie jest właścicielem wód oraz właścicielem gruntów przyległych do cieku) do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie linii brzegu cieku naturalnego T. (decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] Podkreślić w tym miejscu należy, iż brak ustalonej linii brzegowej cieku T. nie stanowi przeszkody do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego (niezbędne przed wykonaniem urządzeń wodnych lub kształtowaniem nowych koryt cieków naturalnych) na usługę wodną polegająca na odprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni w M., jednak wymaga szczegółowego przeanalizowania dokumentacji w zakresie prawidłowego określenia stron postępowania administracyjnego, co zdaniem organu II zostało zrealizowane przez organ I instancji (szereg wezwań odnoszących się do rzetelnego wskazania zasięgu oddziaływania planowanej usługi wodnej).

Z przedstawionych materiałów dowodowych zebranych zarówno przed organem I instancji, jak i organem II instancji (sprawozdania z badań przedstawione przez P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B., badania ścieków surowych i oczyszczonych Wnioskodawcy, badania wód powyżej i poniżej wylotu) nie wynikało, iż odprowadzanie ścieki komunalne po oczyszczeniu w oczyszczalni ścieków w M. przekraczają dopuszczalne wartości. Zapisy zawarte w rozstrzygnięciu Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie dotyczące przekroczenia wskaźników w 4 próbach (z 13 wykonanych w 2015 r.) z dnia 26 czerwca 2015 r. i 3 sierpnia 2015 r., zdaniem organu były powiązane z awarią oczyszczalni ścieków we wskazanym okresie związaną z zaburzeniem pracy osadu czynnego w wyniku trafienia na oczyszczalnię nadmiernego ładunku zanieczyszczeń (awaria została usunięta i stan ścieków unormowało się co potwierdzają badania). Jednocześnie z zapisów zaskarżonej decyzji wynika, iż dodatkowo zobowiązano wnioskodawcę do prowadzenia pomiarów jakości wód powierzchniowych powyżej i poniżej miejsca zrzutu ścieków, a także prowadzenia ewidencji dokonywanych pomiarów.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że do cieku T. trafiają za pomocą kanalizacji deszczowej wody opadowe i roztopowe z terenu Miasta M., a przedmiotowy ciek jest odbiornikiem również dla oczyszczonych ścieków z M. Spółdzielni Mleczarskiej. Z powyższej analizy wynika, iż największe ilości odprowadzanych wód stanowią wody opadowe i roztopowe z terenu Miasta M. (aktualnie w niniejszej sprawie prowadzone jest postępowanie administracyjne dotyczące udzielania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód przez Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie). Zdaniem organu odwoławczego w przypadku, gdy zalewanie gruntów osób trzecich nastąpi w wyniku wykonywania niniejszego pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z ustalonymi w nim warunkami właściwy organ może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek wykonania ekspertyzy; jeśli treść ekspertyzy będzie to uzasadniać, pozwolenie może następnie zostać zmienione bez odszkodowania m.in. poprzez ograniczenie zakresu korzystania z wód (art. 410 ustawy). Z analizy zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz złożonego wniosku i zebranych w toku postępowania materiałów dowodowych, wynikało iż organ I instancji udzielił Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Sp. z o. o. pozwolenia wodnoprawnego pod warunkiem m.in. nie przekraczania w odprowadzanych ściekach następującej dopuszczalnej zawartości zanieczyszczeń, które to wartości zostały ustalone zgodnie z treścią załącznika nr 2 do obowiązującego w dniu wydania decyzji rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1311), zwanym dalej "rozporządzeniem". Mając na uwadze zapisy zaskarżonego rozstrzygnięcia, zdaniem organu II instancji błędnie powołano się na załącznik Nr 2 do rozporządzenia w związku z faktem, iż oczyszczalnia ścieków w M. położona jest w aglomeracji, a zatem zastosowanie znajdzie załącznik Nr 3 do rozporządzenia (oczyszczalnie ścieków w aglomeracji), a tym samym ulegnie zmianie zakres badanych wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach poprzez uwzględnienie dodatkowo azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego (ustawodawca nie przewidział podobnego zwolnienia jak w załączniku Nr 2 do rozporządzenia). Jednocześnie wydane rozstrzygnięcie uzupełniono o kwestię dotyczącą postępowania w przypadku awarii, zgodnie z art. 403 ust. 9 pkt 14 ustawy niniejsze zapisy powinny być określone w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na w/w decyzję wywiedli T. M. i J. M. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), zwanej dalej: kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz nieustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno zostać oparte rozstrzygnięcie, oparcie się wyłącznie na treści pozwolenia wodnoprawnego i dokonanie jego analizy w sposób dowolny i sprzeczny z przepisami Ustawy Prawo wodne,

2. art. 399 ustawy z dnia 20 lipca2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 310 z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie i brak odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego w sprawie, w której projektowany sposób korzystania z wód nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 Prawa wodnego, a mianowicie wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i ochrony przyrody,

3. 3. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa w zw. z art. 8 i art. 11 kpa poprzez zaniechanie należytego uzasadnienia w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego jak i prawnego, a także brak należytego ustosunkowania się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, czym naruszono zasadę pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu spraw.

W uzasadnieniu skargi strona skarżące podniosły, że od wielu lat domagają się ochrony prawnej przed działaniem miejscowych podmiotów, których działalność zanieczyszcza środowisko, w którym położone są nieruchomości stanowiące ich własność. Organ II instancji natomiast niesłusznie uznał, iż brak działań zapobiegawczych lub naprawczych wnioskodawcy nie stanowi przeszkody do wydania decyzji wodnoprawnej w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 399 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego w zw. z art. 396 ust 1pkt 8 Prawa wodnego tj. wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i ochrony przyrody. Skarżący zakwestionowali prawidłowość dokonanego operatu wodnoprawnego i wskazali, że nawet jeżeli organy w niniejszym postępowaniu nie są organami zobowiązanymi do działań naprawczych to winny skonfrontować tą kwestię z faktem uprzedniego skażenia środowiska. Odnieśli się również do kwestii własnościowych w zakresie linii brzegowej.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji bądź stwierdzenie ich nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz podnosząc, iż zarzuty skargi są tożsame z zarzutami odwołania, do których organ się już ustosunkował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona, choć nie wszystkie zarzuty podlegają uwzględnieniu. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), wziął bowiem pod uwagę z urzędu naruszenia prawa, które są konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania które mogły mieć wpływ na wynik sprawy jak i z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego, a na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało także, ze względu na poszanowanie zasady ekonomii procesowej i zasady szybkości postępowania, uchylić decyzję pierwszoinstancyjną.

W sprawie niniejszej, doszło zarówno do naruszenia przepisów procesowych jak i prawa materialnego - przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej p.w.). Przede wszystkim zasadny pozostaje zarzut nienależytego wyjaśnienia sprawy w kontekście różniącego się materiału dowodowego, tj. zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, że organy obydwu instancji oparły się w zasadzie wyłącznie na przedłożonym przez wnioskodawcę operacie wodnoprawnym, bez należytej konfrontacji tego dowodu z dowodami zgłaszanymi i przedkładanymi przez uczestników postepowania – skarżących, a okoliczności tych nie zmieniają liczne wezwania wnioskodawcy w zakresie braków złożonego operatu wodnoprawnego. Jakkolwiek zastrzeżenia i uwagi zostały omówione w zaskarżonej decyzji, to dokładna analiza jej treści wskazuje na brak wyczerpującego merytorycznego odniesienia się do stanowiska stron, a w szczególności do dołączonych pism innych organów przekładanych przez skarżących, a które organy powinny uwzględniać z urzędu. Rację mają skarżący, że operat wodnoprawny jest narzędziem wspomagającym podjęcie decyzji organu wydającego pozwolenie wodnoprawne, stąd musi zawierać cały dostępny materiał dowodowy wraz z dogłębną analizą wszystkich uwarunkowań prawnych, technicznych czy też środowiskowych i rozważać dane zagadnienie w sposób kompleksowy z uwzględnieniem wszystkich stron postępowania, tym bardziej, że jest sporządzany na zlecenie i w interesie zamawiającego – wnioskodawcy. Podlega on zatem ocenie z zachowaniem reguł dowodowych i z uwzględnieniem wszystkich dowodów złożonych w sprawie, a zarzuty w tym zakresie zostały zawarte w punkcie pierwszym skargi.

Skład orzekający w sprawie niniejszej powołując się na stanowisko NSA zajęte w sprawie I OSK 2271/13 w wyroku z dnia 25 marca 2015 r. podkreśla, że "żaden dowód w postępowaniu administracyjnym nie ma absolutnej mocy w takim sensie, który wyłączałby obalenie lub kwestionowanie wniosków, jakie z niego wynikają, wykluczając możność badania jego rzetelności. Organ administracyjny nie może czuć się zwolniony z obowiązku przeprowadzenia swobodnej oceny każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, i to w kontekście zarówno pozostałego materiału dowodowego, jak i twierdzeń stron, które zawsze muszą być z tym materiałem skonfrontowane. Obowiązek ten można wyinterpretować z treści art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Według pierwszego z tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Bezsprzecznie przy tym to na organie spoczywa ciężar dowodu, toteż to on powinien wykazać się inicjatywą dowodową, jeżeli dostrzeże, że jakiś aspekt stanu faktycznego sprawy wciąż domaga się wyjaśnienia. W myśl wszak art. 7 k.p.a., [...] organy z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Podkreślić przy tym należy, że materiał dowodowy sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony, nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem. Tym samym niedopuszczalne jest ignorowanie przez organy aktywności strony w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego bez podjęcia próby rozstrzygnięcia podnoszonych przez nią wątpliwości. Zaniechanie to stanowi uchybienie procesowe skutkujące wadliwością decyzji administracyjnej, zwłaszcza w takiej sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności.

W sprawie niniejszej realizacji przedstawionych wyżej zasad postępowania administracyjnego zabrakło. Uwidoczniło się to także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (a także decyzji pierwszoinstancyjnej). Stosownie do regulacji art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wyżej wyjaśniono, oceny wszystkich dowodów, a w szczególności oceny dowodów przedłożonych przez strony (skarżących) w sprawie przedmiotowej zabrakło. Dodatkowo organowi II instancji przypomnieć należy, że wynikająca z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy, a nie tylko na rozważeniu i ustosunkowaniu się do zarzutów odwołania. Tymczasem Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej – mimo, że częściowo zmienił zaskarżoną decyzję (co uzasadnił), głównie odniósł się tylko do zarzutów zawartych w odwołaniu, akceptując przy tym co do zasady ocenę i ustalenia organu pierwszoinstancyjnego.

Przechodząc do meritum wskazać należy, iż podstawę wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi art. 389 pkt 1 p.w. zgodnie z którym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego jest wymagane na usługi wodne, do których w myśl art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy zalicza się wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych (w analizowanym przypadku wprowadzanie z oczyszczalni ścieków w M. o RLM ok. 12 000 oczyszczonych ścieków komunalnych do wód - cieku T.). Przedmiotowe rozstrzygnięcie w całości uwzględniało żądania wnioskodawcy - Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Sp. z o. o.

W ocenie organu II instancji dołączona do wniosku dokumentacja jak i zebrane informacje w trakcie prowadzonego postępowania, upoważniły Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie do udzielenia niniejszego pozwolenia wodnoprawnego, tym bardziej, że pozwolenie wodnoprawne jest typem aktu związanego co oznacza, iż w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wydania tego aktu, organ ma obowiązek wydania wnioskowanej decyzji.

Odmowa udzielenia pozwolenia wodnoprawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy ujawnione zostaną okoliczności wskazane w art. 399 p.w. Zgodnie z tym przepisem wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli m.in. projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, tj.

1. ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66;

2. ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;

3. ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym;

4. ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy;

5. ustaleń programu ochrony wód morskich;

6. ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;

7. ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

8. wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.

Ponadto w myśl art. 399 ust. 2 p.w. wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków.

Zapis tego artykułu w zasadzie nie mógł być zastosowany przez organy, bowiem z akta sprawy nie wynika, aby wnioskodawca dysponował obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym mimo, że ze zgromadzonych dokumentów w sposób jednoznacznie wynika, że ścieki są wprowadzane do wód przez wnioskodawcę. Na stronie 28 Operatu wodnoprawnego na usługę wodną tj. wprowadzanie do wód ścieków z miejskiej oczyszczalni ścieków w M., sporządzonego w grudniu 2018 r. przez dr hab. inż. D. B. oraz dr hab. inż. W. D. wynika, ze obecnie oczyszczalnia ścieków w M. posiada wydane pozwolenie wodno – prawne (decyzja Starosty M. nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.) uchylone decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ze wskazaniem warunków w niej określonych (k. 533 akt admin.). Decyzja natomiast z [...] marca 2014 r. stwierdzała wygaśnięcie decyzji Starosty M. nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. (k. 514 akt admin.). Natomiast z dokumentacji hydrologicznej cieku T. (zwanej też T.) sporządzonej w sierpniu 2008 r. wynika, że ścieki z Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w M. osiągają parametry określone w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] maja 2004 r. (decyzja nr [...])(k. 174 akt admin.).

W wyjaśnieniach natomiast złożonych w dniu [...] września 2018 r. przez wnioskodawcę potwierdzono, że pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] marca 2014 r. zostało uchylone przez organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. i przekazane organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Obecnie w/w decyzja pomimo uzupełnienia przez Spółkę nie została rozstrzygnięta przez Starostwo Powiatowe w M. pomimo uzupełnienia i trwającego sporu kompetencyjnego. Z związku z powyższym Spółka była zmuszona do złożenia odrębnego wniosku o wydanie decyzji wodnoprawnej tj. niniejsze postępowanie (k. 279 akt admin.). Ponadto we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lipca 2018 r. i złożonym z nim operacie wodnoprawnym zasięg odziaływania zamierzonego korzystania z wód został określony do jednej nieruchomości, co było wskazane jako nieprawidłowe już w decyzji uchylającej z dnia [...].07.2015 r. Organ w tym zakresie wezwał do wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w dniu [...].10.2018 r. (k. 292 akt admin.).

Ponadto już w operacie wodnoprawnym złożonym do wniosku wskazano, że głównymi źródłami zanieczyszczeń w zlewni rzeki N. dostarczane rzeką [...] są: M. Spółdzielnia Mleczarska, miejscowość M. oraz miejska oczyszczalnia ścieków w M. (k. 16, 527 akt admin.), zaś we wnioskach końcowych podniesiono, że w świetle dokonanych analiz ścieki oczyszczone odprowadzane z miejskiej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w M. nie powodują negatywnych skutków dla środowiska (k. 10, 521 akt admin.). W tych okolicznościach zdaniem Sądu pojawiają się uzasadnienie wątpliwości, czy wnioskodawca na datę złożonego wniosku wprowadzając ścieki działał na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a zatem czy wywiązywał się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków. Okoliczności te nie były w ogóle brane pod uwagę, choć operat wodnoprawny złożony do wniosku niewątpliwie wskazywał na parametry obowiązujące w poprzednim pozwoleniu wodnoprawnym.

Zagadnienie to o tyle ma istotne znacznie w przedmiotowej sprawie, gdyż ma wpływ na kolejne zarzuty podnoszone w skardze, a mianowicie naruszenia art. 399 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8 p.w. Przepis ten wskazuje, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza wymagania ochrony zdrowia, ludzi, środowiska i ochrony przyrody.

Z analizy akt sprawy wynika, iż na tle wydawania pozwoleń wodnoprawnych w zakresie odprowadzania ścieków do cieku T., od 2008 r. toczą się również postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych szkody w środowisku w powierzchni ziemi na działkach o nr geod. [...] M., gm. M.. Jak wskazał w decyzji organ II instancji, aktualnie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. w oparciu o ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r., o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2187 z późn., zm.) toczy się takie postępowanie. Jednocześnie w wyniku prowadzonego postępowania (wszczętego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. dnia [...] września 2017 r. w wyniku zgłoszenia przez P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B.) została wydana decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] mocą której umorzono w całości prowadzone postępowanie administracyjne (niniejsza decyzja została utrzymana w mocy przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...]). Jednocześnie w wyniku wniesionej przez Państwa Jerzego i T. M. skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1763/18 uchylono zarówno decyzję organu I instancji (RDOŚ w B.) jak i organu II instancji (GDOŚ w W.). W wyroku tym w sposób jednoznacznie wskazano, na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego, że wystąpienie szkody w środowisku (na skutek działań M. Spółdzielni Mleczarskiej oraz miasta M. (jt. Komunalne oczyszczalnie ścieków) zostało wysoce uprawdopodobnione. Sąd podkreślił, że już z pisma WIOŚ z dnia [...] marca 2009 r. skierowanego do J. M. wynikało, iż Spółdzielnia Mleczarska oraz gmina M. zobowiązały się do przeprowadzania działań zapobiegawczych i naprawczych. Już zatem wówczas istniał realny i poważny problem szkody w środowisku związany z tymi samymi źródłami zanieczyszczeń, co w ocenie Sądu powinno skłonić organy do wykonania odpowiednich badań. Sąd zaakcentował także, że nieprzedłożenie dokumentów przez zgłaszającego szkodę nie zwalnia organów od zbadania czy szkoda miała miejsce w rzeczywistości (k. 775-774 akt admin.). Postępowanie w tym zakresie jak należy wnioskować z treści przedłożonych pism nadal się toczy, a z przedstawionej przez J. M. i T. M. dokumentacji wynika, iż Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. (pismo z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] ) na działkach skarżących w dniach [...] października 2020 r., przeprowadzał pobór próbek gleby na etapie prowadzonego postępowania.

Podzielić należy pogląd Dyrektora Zarządu Zlewni w B., że jako organ administracji publicznej właściwy do wydania w niniejszej sprawie pozwolenia wodnoprawnego nie jest podmiotem korzystającym ze środowiska, o którym mowa w art. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w związku z czym nie może być zobowiązany do działań naprawczych na działkach skarżących. Niemniej jednak nie zwalnia go od brania pod uwagę tych okoliczności, przy wydawaniu nowego pozwolenia wodnoprawnego nawet, jeżeli do chwili obecnej nie ustalono podmiotu odpowiedzialnego za ewentualną szkodę w środowisku i źródła ewentualnego zanieczyszczenia (wprowadzanie ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków w M., ścieków przemysłowych z zakładu mleczarskiego, czy wód opadowych i roztopowych wprowadzanych z terenu Miasta M.). Potwierdza to jednoznacznie, że do naruszenia środowiska, a więc naruszenia art. 396 ust. 1 pkt 8 p.w. dochodzi, co powinno skłonić organy do tego, aby operat wodnoprawny w tym zakresie zawierał stanowisko. Wymagające wyjaśnienia niewątpliwie pozostają wynika analizy osadów ściekowych z omawianej oczyszczalni ścieków na zawartość metali ciężkich za lata 2013-2017, określone min. na str. 36 operatu wodnoprawnego (k. 525 akt admin.), w sytuacji kiedy skarżący przedstawiają szereg różnego rodzaju pism potwierdzających przekroczenie dopuszczalnych norm na zawartość metali ciężkich.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 2 p.w. do postępowania przed organami, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 3–6 tej ustawy (a więc przed: Prezesem Wód Polskich, dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich, dyrektorem zarządu zlewni Wód Polskich i kierownikiem nadzoru wodnego Wód Polskich) stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Oznacza to, że kontrolowane organy, ustalając stan faktyczny sprawy, wyjaśniając jego elementy oraz zbierając i rozpatrując materiał dowodowy na tle przesłanek materialnoprawnych będących podstawą wydania pozwolenia wodnoprawnego, mają bezwzględny obwiązek prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego (zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności postępowania dowodowego) oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego (możliwego do uzyskania) materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a każda okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy powinna była zostać oceniona w świetle całokształtu prawidłowo zebranego (zupełnego) zespołu dowodów (art. 80 k.p.a.). Dopiero tak zebrane, rozpatrzone i ocenione dowody mogły stać się podstawą prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a w dalszej kolejności – również podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego.

O ile organ pierwszej instancji w sensie formalnym prawidłowo skorzystał z przewidzianej w art. 50 § 1 k.p.a. kompetencji procesowej do wezwania wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień i odpowiednich informacji (kilkukrotne wezwania szczegółowo opisane w decyzji organu II instancji), o tyle podjęta przez ten organ próba przerzucenia ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego i dowodzenia na stronę skarżącą, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Przede wszystkim nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym pismach złożonych do akt sądowych przez strony skarżące (k. 22-88, stanowiących powielenie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych), że zapisy zawarte w rozstrzygnięciu Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie dotyczące przekroczenia wskaźników w 4 próbach (z 13 wykonanych w 2015 r.) z dnia 26 czerwca 2015 r. i 3 sierpnia 2015 r., były jednorazowe i powiązane z awarią oczyszczalni ścieków we wskazanym okresie związaną z zaburzeniem pracy osadu czynnego w wyniku trafienia na oczyszczalnię nadmiernego ładunku zanieczyszczeń (awaria została usunięta i stan ścieków unormował się co potwierdzają badania). Niewątpliwie do cieku T. trafiają również za pomocą kanalizacji deszczowej wody opadowe i roztopowe z terenu Miasta M. oraz oczyszczonych ścieków z M. Spółdzielni Mleczarskiej, co jednak nie zwalnia organów w toku postępowania wodnoprawnego do wyjaśnienia, dlaczego w operacie wodnoprawnym nie wspomina się o przekroczeniu dopuszczalnych norm na zawartość metali ciężkich. Takie przekroczenie (jako znaczne) zostało potwierdzone w 2017 r. (k. 41-42), w 2018 r. (k. 47), w 2019 r. (k. 57, 62) i w 2020 r. (k. 71-72). W piśmie z dnia 12 lutego 2021 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. wskazano na wieloletnie odprowadzanie ścieków oraz istniejące szkody. Zlecono też wykonanie badań, w tym próbek firmie P. Technologie dla Środowiska Sp. z o.o. Przeprowadzone prace oraz ich wyniki zostały opisane w opracowaniu pn. Sprawozdanie z prac badawczych środowiska gruntowego obszaru położonego w granicach administracyjnych miasta M., w okolicach cieku zwanego "T.", gdzie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm w 2020 r. Pismo z dnia [...] lutego 2021 r. potwierdza również przekroczenie tych norm także w roku 2019 i 2018 (k. 71-72). Do okoliczności tych organy nie ustosunkowały się w żadnym zakresie.

Ponadto w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r., uchylającej decyzji w zakresie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego wnioskodawcy, wskazywano już na podnoszone przez strony postępowania zastrzeżenia odnośnie wnioskowanej ilości ścieków, jak również na notoryczne zalewanie działek przez, który ten ciek przepływa. Powyższe okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie, choć ilość ścieków odprowadzanych po oczyszczeniu była określona na tym samym poziomie zarówno w decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego z [...] marca 2014 r., jak i zaskarżonej obecnie.

Po przeprowadzeniu weryfikacji legalności decyzji organu odwoławczego Sąd doszedł zatem do przekonania, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego było przedwczesne, a skarżony organ naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaakcentować końcowo należy, że kwestie związane z prawami własnościowymi w analizowanym przypadku dotyczącym cieku T. mogą mieć wpływ na zasięg odziaływania planowanej usługi, ale z uwagi na uwzględnienie przez wnioskodawcę wytycznych w tym zakresie z poprzedniej decyzji, okoliczności te nie miały istotnego znaczenia w sprawie niniejszej i bezpośrednio nie mają wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

Podsumowując należy wskazać, , że jakkolwiek operat wodnoprawny stanowi szczególny i wyjściowy dowód w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, to jednak nie może on być uznany za dowód jedyny lub zwalniający orzekające organy z obowiązku szczegółowego wyznaczenia dalszych okoliczności faktycznych lub dowodów, które muszą zostać ustalone lub przedłożone przez stronę ubiegającą się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. W tym zakresie organy orzekające w sprawie muszą mieć na względzie, że zgodnie z art. 400 ust. 8 p.w. pozwolenia wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji. O ile więc operat powinien dostarczyć organowi podstawowych danych koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, o tyle nie jest wystarczające poprzestanie jedynie na jego treści lub na wyjaśnienia strony ubiegającej się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Konieczne jest zatem zgromadzenie przez właściwy organ pełnej dokumentacji (dowodów, dokumentów i informacji), która pozwoli ostatecznie i przede wszystkim na ocenę, czy i w jakim zakresie przesłanki wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały spełnione.

Ciężar przedłożenia podstawowych dowodów, dokumentów i informacji o sprawie obciąża natomiast stronę wnioskującą o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Konstatacja ta wynika nie tylko z samego obowiązku dołączenia do wniosku o wydanie pozwolenia operatu wodnoprawnego wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych (art. 407 ust. 2 pkt 1 p.w.), lecz przede wszystkim z treści części opisowej i graficznej operatu, której szczegółowość powinna umożliwić organowi orzekającemu w sprawie weryfikację istnienia podstaw do wydania pozwolenia (art. 399 p.w.). Strona wnioskująca o wydanie pozwolenia wodnoprawnego powinna mieć jednak zapewnioną możliwość uzupełnienia lub uszczegółowienia nie tylko treści operatu, lecz także przedłożenia wszelkich informacji i dokumentów, które będą wykazywać, że nie zachodzą przesłanki do odmowy wydania pozwolenia, a w szczególności, że projektowany (wnioskowany) sposób korzystania z wód nie narusza ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7 u.p.w. oraz spełnia wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 u.p.w. W przypadku stwierdzenia braków, niejasności lub wadliwości operatu lub przedłożonych dokumentów lub informacji właściwy organ powinien wezwać stronę wnioskującą w trybie art. 79a § 1 k.p.a. do przedłożenia dodatkowych dowodów, informacji lub wyjaśnień (dokumentów) w wyznaczonym terminie pod rygorem wydania decyzji odmownej, określając szczegółowo i precyzyjnie, jakie dowody, informacje (dane), wyjaśnienia (inne dokumenty) strona powinna przedłożyć oraz jakie treści powyższe dokumenty powinny zawierać. Z takiej możliwości korzystał już w niniejszym postępowaniu, niemniej jednak zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy.

Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że ocena skarżonego organu w zakresie niewykazania przez wnioskującą stronę istnienia podstaw do wydania pozwolenia wodnoprawnego okazała się przedwczesna, niepełna, nieuwzględniająca całego zgromadzonego materiału dowodowego i nieuzasadniona w sposób wystarczający.

W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z projektowanym korzystaniem z wód, lecz z ciągle trwającym korzystaniem, które po wygaśnięciu (decyzja uchylająca z [...] lipca 2015 r.) poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego utraciło bezpośrednią podstawę prawną. Wobec trwania tego stanu, organy orzekające w sprawie mają obowiązek szczególnie wnikliwej kontroli realizacji warunku spełniania przez wykonywany sposób korzystania z wód wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 u.p.w., w tym wymagań w zakresie ochrony środowiska oraz ochrony wód, wynikające z przepisów ustawy p.w. oraz przepisów odrębnych.

Dopiero po spełnieniu wszystkich określonych wyżej wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.) oraz po rozważeniu dalszych przesłanek materialnoprawnych, możliwe stanie się ostateczne przesądzanie, czy w sprawie należy wydać pozwolenie wodnoprawne, czy też wniosek strony skarżącej należy oddalić.

Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i mając na uwadze naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8 p.w. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji. O kosztach nie orzekano z uwagi na przyznane stronom skarżącym prawa pomocy w całości.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.