Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1761/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13i, art. 13l ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 105
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2010 nr 113 poz 759
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych - tekst jednolity
article: art. 9
journal: Dz.U. 2008 nr 218 poz 1391
law: Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 157 poz 8
law: Dyrektywa 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniająca dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania  opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe
article: par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 124
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/52/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych  opłat drogowych we Wspólnocie (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (Główny Inspektor) decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego A. L. o ponowne rozpatrzenie decyzji Głównego Inspektora z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] listopada 2012 r. po drodze krajowej nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydając wspomnianą decyzję organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 – dalej jako u.d.p.) oraz załącznika nr 2 pkt 5 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm. – dalej rozporządzenie Rady Ministrów), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm., dalej u.t.d.)

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] listopada 2012 r. na odcinku autostrady [...], na [...] kilometrze inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki D. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że ww. zespół pojazdów dnia [...] listopada 2012 r. o godz. [...] poruszał się po drodze krajowej nr [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej, co potwierdził zapis ewidencyjny z bramownicy nr [...] – brak środków na koncie. Kierowca oświadczył, że to on prowadził pojazd ww. dnia. Droga krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu, została wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 5 do rozporządzenia Rady Ministrów. Kierowca podpisał protokół bez uwag, został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak również doręczono mu decyzję z dnia [...] listopada 2012 r., na mocy której Główny Inspektor wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3000 zł wobec stwierdzenia nieuiszczenia wymaganej opłaty.

Składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący wniósł o anulowanie nałożonej kary administracyjnej. Stwierdził, że o godz. 14.30 poinformował pracownika biura o niskim stanie konta i o 14.46 konto zostało doładowane kwotą 200 zł, czego nie uwzględnia zestawienie transakcji.

Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – K. Sp. z o.o (dalej też Spółka), do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona.

Udzielając odpowiedzi Spółka wskazała, iż przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 15.45.38 na odcinku drogi krajowej nr [...] był zerowy stan salda użytkownika w chwili odnotowania incydentu, a godzina doładowania widniejąca na paragonie przedstawionym przez użytkownika jest błędna, ponadto przedstawiono zestawienie stanu salda konta użytkownika za listopad 2012 r., przesłano dokumentację fotograficzną. Ponadto poinformowano, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBOX, a zawarta umowa nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej do dokonaniu przejazdu.

Główny Inspektor skierował do skarżącego zawiadomienie o uzupełnionym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, jednakże niniejsza korespondencja nie została przez skarżącego odebrana.

W uzasadnieniu wspomnianej na wstępie decyzji organ powołał przepisy regulujące elektroniczny system opłat, który wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn zm.), także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Nadto Główny Inspektor wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się w dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 15.45.38 po płatnej drodze krajowej nr [...] wymienionej w załączniku nr 2 pkt 5 do rozporządzeniu Rady Ministrów (co potwierdza dokumentacja fotograficzna) i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Organ stwierdził, iż strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią skarżący, który [...] listopada 2012 r. o godz. 15.45.38 kierował kontrolowanym pojazdem samochodowym, co potwierdza okazana wykresówka.

Główny Inspektor podał, że na podstawie informacji przedstawionych przez K. Sp. z o.o. ustalił, że za kwestionowany przejazd na odcinku O. (granica państwowa) – G. nie została pobrana wymagana opłata elektroniczna z powodu zerowego stanu salda konta użytkownika w chwili powstałego incydentu. Organ zauważył, że użytkownik zasilił konto dnia [...] listopada 2012 r. kwotą 200 zł o godz. 15.46.36 a nie jak podał o godz. 14.46.36. Ponadto spółka stwierdziła, że godzina doładowania, widniejąca na paragonie przedstawionym przez użytkownika, jest błędna. Główny Inspektor zauważył, że ostatnia opłata została pobrana o godz. 15.21.45, a konto zostało zasilone o godz. 15.46.36, czyli po stwierdzonym naruszeniu. Organ dał wiarę przedstawionym informacjom, jako pochodzącym od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat, które to nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania.

Główny Inspektor zaznaczył, że w niniejszej sprawie kierujący przedmiotowym pojazdem nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w postaci sprawdzenia przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej, czy na koncie w systemie viaTOLL znajdują się środki pieniężne na uiszczenie opłaty za cały planowany przejazd. Niniejszy obowiązek wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524). Stosownie do § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w formie o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalającą na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Ponadto, organ powołał się na "Ogólne warunki korzystania z konta w trybie przedpłaconym w sprawie potwierdzenia warunków korzystania z dróg płatnych oraz w sprawie warunków i zasad udostępniania viaBOX", stanowiące załącznik nr 2 do umowy zawartej z klientem. Zgodnie z ogólnymi warunkami, użytkownik jest zobowiązany dokonać przedpłaty na konto viaTOLL przez rozpoczęciem jazdy po drodze płatnej, natomiast po otrzymaniu komunikatu ostrzegawczego o braku środków pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej za dalszą jazdę, ma opuścić drogę płatną. Przejazd po drodze płatnej bez środków na opłacenie opłaty elektronicznej zawsze stanowi naruszenie ustawy o drogach publicznych i podlega karze, o której mowa w tej ustawie (§ 6 ust. 9 ogólnych warunków). Organ dodał, że konto użytkownika zostało zasilone po powstałym naruszeniu, a środki z tego zasilenia nie pokryły zaległej, nieuiszczonej opłaty elektronicznej.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego: art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez przyjęcie, że nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, art. 13k ust.1 u.d.p., poprzez jego zastosowanie w konsekwencji rzekomego nieuiszczenia przez skarżącego opłaty;

2) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie, polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich niezbędnych czynności, celem wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia w sprawie, w tym pominięcie potwierdzenia dokonania przedpłaty z dnia [...] listopada 2012 r. o godz. 14.46.36;

b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo zaniechania przez organ przeprowadzenia wnikliwego i rzetelnego postępowania dowodowego w postaci: przesłuchania skarżącego oraz pracodawcy skarżącego na okoliczność ustalenia czy na urządzeniu viaBOX znajdowały się środki pieniężne, zobowiązania operatora systemu viaTOLL do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy potwierdzeniem dokonania zapłaty przekazanym przez skarżącego a jego wskazaniami dotyczącymi godziny doładowania konta przez pracodawcę skarżącego, jak również poprzez nieustalenie czy w dniu kontroli system viaTOLL działał prawidłowo oraz czy istnieje możliwość, by wskazania systemu co do godziny doładowania zawierały błędy;

c) art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa w drodze restrykcyjnego stosowania przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych na obywateli, gdy system działa wadliwie, jak również na rzekomym naruszeniu prawa przez skarżącego polegającym na przekroczeniu czasu doładowania konta o 58 sekund;

d) art. 105 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdy materiał dowodowy i okoliczności sprawy wskazywały na bezprzedmiotowość postępowania i tym samym stanowiły podstawę do jego umorzenia.

e) Zdaniem skarżącego, organ mylnie przyjął, że nie została uiszczona opłata za przejazd drogą krajową. Z wyjaśnień zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynika, że na koncie znajdowały się środki niezbędne do pobrania opłat za przejazd drogą krajową, a wątpliwości w tym zakresie powstały jedynie z wadliwości elektronicznego systemu viaTOLL. Zauważył, że wielokrotnie przejeżdżał drogami na których naliczano opłaty, kilkakrotnie mijał inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego i nie był kontrolowany, co utwierdziło go w przekonaniu o prawidłowym działaniu systemu i pobieraniu wpłaconych na konto środków pieniężnych. Zarzut nieuiszczenia opłaty był dla niego zaskakujący i wywołał przypuszczenie wadliwości systemu, ewentualnie jakiegoś nieporozumienia. Zdaniem skarżącego, na koncie znajdowały się środki płatnicze, które przy przejeździe zostały pobrane. O powyższym świadczy, potwierdzenie dokonania przedpłaty, z którego wynika, że środki pieniężne niezbędne do przejazdu zostały uzupełnione na niespełna godzinę przez przejazdem pod bramownicą kontrolną. W opinii skarżącego, nasuwa to wątpliwość, co do rzetelności operatora systemów elektronicznych opłat, dlatego też niezbędne było poczynienie dalszych ustaleń dotyczących prawidłowości działania sytemu.

Skarżący zauważył, że błędy systemu viaTOLL, jakie miały miejsce w dniu kontroli, nie były odosobnionymi przypadkami. Z informacji posiadanych przez skarżącego oraz informacji powszechnie dostępnych w mediach wynika, że system viaTOLL wielokrotnie odnotowywał liczne błędny polegające na naliczaniu opłat kilkakrotnie za jeden przejazd, błędnie wskazywał o nieuiszczeniu opłaty (wadliwie działające bramki), także błędnie ustalał kiedy dokładnie uzupełniono środki niezbędne do przejazdu przez płatne odcinki dróg krajowych i autostrad. Powyższe problemy dotyczące wadliwości systemu, jego niedopracowanie, wielokrotnie zgłaszane były Głównemu Inspektorowi przez kierowców, przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Drogowego, a czego organ nie wziął pod uwagę wydając decyzję.

Jeszcze raz skarżący podkreślił, że opłatę uiścił, została ona z konta pobrana, o czym poinformował go właściwy sygnał dźwiękowy. Tak więc nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz 13k ust 1 u.d.p. Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.), stwierdził, że Główny Inspektor nie przeprowadził wszelkich niezbędnych dowodów do wyjaśnienia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Mimo niejasności w zebranym materialne dowodowym – dokument wskazujący na datę oraz godzinę doładowania, został on oceniony przez organ w sposób błędny i niezrozumiały. Operator systemu wskazał, że data na paragonie jest błędna, skarżący zauważył, że jednakże to właśnie ta spółka wygenerowała ten paragon, a twierdzenie o błędnej godzinie nie zostało niczym potwierdzone ani wykazane. W ocenie skarżącego, należało uznać, że zapłata miała miejsce w chwili wskazanej na tym dokumencie.

Ponadto strona dodała, że z art. 8 K.p.a. wynikają doniosłe obowiązki organu administracji, dotyczące sposobu prowadzenia postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ administracji w sposób restrykcyjny zastosował przepisy dotyczące nakładania kar pieniężnych, mimo niewyjaśnienia sprawy w sposób dostateczny, ani też nie weryfikując czy system viaTOLL jest nieomylny w każdej sytuacji i w każdych okolicznościach. Podkreślił, że rzekome naruszenie prawa miało polegać na przekroczeniu czasu doładowania o 58 sekund. Gdyby przyjąć, że tak było, to organ nie poczynił żadnych kroków zmierzających do ustalenia, czy system viaTOLL posiada jakiekolwiek dopuszczalne granice błędu w zakresie dotyczącym pomiaru czasu. Wszelkie tego typu urządzenia bywają omylne, a zwłaszcza jeśli chodzi o czas ich reakcji oraz wskazań w tym zakresie (np. urządzenia o podobnej specyfice – tachografy, oficjalnie uznano za urządzenia omylne, w dzienniku Urzędowym Miar i Pobiernictwa nr 28/95 poz. 155 określono błędy graniczne dopuszczalne dla wskazań i rejestracji tachografów, dopuszczalne błędy graniczne dotyczące czasu wynoszą 2 minuty na dobę). Zdaniem skarżącego, w systemie viaTOLL podobne odchylenia czasowe mogą mieć miejsce, co winno być wzięte pod uwagę, gdy potencjalna wpłata miała nastąpić z opóźnieniem mniejszym niż minuta.

Ponadto skarżący zauważył, że na kierowcy ciąży obowiązek jedynie uiszczenia opłaty za przejazd na zasadzie przedpłaty, co też zostało przez niego uczynione, natomiast nie leży w gestii kierowcy sprawdzanie urządzenia viaBOX, po każdym przejeździe przez bramkę viaTOLL, jak również ustalenie czy środki zostały zaksięgowane przez system ani też czy system pobrał należną opłatę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał, że zgodnie z art. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. opłatę elektroniczną wnosi się na rachunek bankowy,(...), w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, ponadto opłatę elektroniczną wnosi się w formie przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem, a przez wniesienie opłaty w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4. Ponadto odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania Główny Inspektor, stwierdził, że zwrócił się do podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat o udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem i taką odpowiedź uzyskał.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. Głównego Inspektor Transportu Drogowego, którą po rozpoznaniu wniosku skarżącego A. L. o ponowne rozpatrzenie decyzji Głównego Inspektora z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] listopada 2012 r. po drodze krajowej nr [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13k ust.1 u.d.p., a także przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 105 K.p.a.

W ocenie Sądu, stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie został ustalony w stopniu wystarczającym do podjęcia zaskarżonej decyzji. W szczególności jest pewne (ustalono to na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat), że przedmiotowy zespół pojazdów poruszał się na drodze krajowej na odcinku O. (granica państwowa) – G. bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Naruszenie zostało zarejestrowane [...] listopada 2012 r. o godz. 15:45:38. Stwierdzono brak środków na koncie (zerowy stan konta), służących do wniesienia opłaty za w/w przejazd. Potwierdził to operator systemu – K. Sp. z o.o., który jednocześnie wskazał, na podstawie posiadanych dowodów, że doładowanie konta na kwotę 200 zł miało miejsce w dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 15:46:36. Według skarżącego, opierającego się na posiadanym paragonie, doładowanie konta miało miejsce o godz. 14:46:36. Operator systemu wyjaśnił, że godzina doładowania widniejąca na paragonie przedstawionym przez użytkownika jest błędna. Jako dowód Spółka przedstawiła zestawienie uiszczonych i nieziszczonych opłat dla przedmiotowego pojazdu z listopada 2012 r. wraz z dokonanymi w tym miesiącu doładowaniami. Z zestawienia tego wynika, że ostatnia opłata została pobrana w dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 15:21:45 na fragmencie płatnego odcinka I. – Ż. Natomiast konto zostało zasilone na kwotę 200 zł o godz. 15:46:36, a więc po stwierdzonym naruszeniu. Jednocześnie Spółka poinformowała, że użytkownik nie zgłaszał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. W konsekwencji organ stwierdził, że w niniejszej sprawie kierujący przedmiotowym pojazdem nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku sprawdzenia przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej, czy na koncie w systemie viaToll znajdują się środki pieniężne na uiszczenie opłaty za cały planowany przejazd.

Sąd dał wiarę powyższym ustaleniom organu, opartym przede wszystkim na wyjaśnieniach operatora systemu i zgodnych z protokołem kontroli z dnia [...] listopada 2012 r. oraz przedstawioną dokumentacją fotograficzną.

Odnosząc się do przedstawionych przez stronę skarżącą zarzutów należy przede wszystkim zauważyć, że obowiązek ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 218, poz. 1391), z tym że – zgodnie z art. 9 powołanej ustawy - art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 1, dodawany ustawą zmieniającą, stosuje się od dnia 1 lipca 2011 r.

Zgodnie z art. 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 powołanego przepisu.

Jak wskazuje R. Stachowska (LEX, Komentarz do art. 13(ha) ustawy o drogach publicznych) "Przepisy art. 13ha zostały dodane do ustawy na mocy ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Poprzez ww. nowelizację przepisów została dokonana implementacja do krajowego porządku prawnego postanowień dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r., zmieniająca dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. Urz. UE L 157 z 09.06.2006, s. 8).(...) Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (nr druku 562), wprowadzającej opłatę elektroniczną, system poboru opłaty za przejazd po drogach krajowych uwzględniający liczbę przejechanych kilometrów (typu "myto") jest oceniany jako wydajniejszy niż system winietowy i jednocześnie korzystniejszy dla korzystających z dróg. Winieta bowiem jest opłatą ryczałtową, natomiast myto jest opłatą za rzeczywistą liczbę przejechanych kilometrów."

Na podstawie art. 13ha ust. 6 Rada Ministrów otrzymała delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (pkt 1), a także ustalenia dla nich wysokości stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 ustawy - mając na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna (pkt 2).

Na podstawie wspomnianej delegacji Rada Ministrów wydała dnia 22 marca 2011 r. rozporządzenia w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na enumeratywnie wymienionych drogach krajowych lub ich odcinkach klasy:

1) A i S określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia;

2) GP i G określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Drogi krajowe objęte systemem elektronicznego poboru opłat nie obejmują wszystkich dróg krajowych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o drogach publicznych, lecz obejmują jedynie drogi wymienione w załącznikach nr 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.; rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 lipca 2011 r.

Natomiast zgodnie z § 4 wspomnianego rozporządzenia początkiem lub końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest: 1) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo 2) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Jak już wspomniano, pojęcia "skrzyżowania" i "węzła" zostały zdefiniowane tak w ustawie o drogach publicznych (art. 4 pkt 9), jak i w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (§ 3 pkt 9 i 10).

W odniesieniu do trasy, która wchodzi w grę w rozpatrywanej sprawie, powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. stanowi w załączniku nr 2 pkt 5, w którym wymieniono drogi krajowe lub ich odcinki klasy GP i G, na których pobiera się opłatę elektroniczną, że opłatę taką pobiera się na drodze krajowej nr [...] na odcinku O. (granica państwowa) - G.

Zauważyć tu należy, że powołane rozporządzenie wymienia tę trasę jako jeden odcinek – niezależnie od ilości zamontowanych tam bramownic. Inaczej mówiąc, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. wymieniając drogi krajowe lub ich odcinki klasy GP i G, na których pobiera się opłatę elektroniczną, odnosi obowiązek wniesienia tej opłaty za przejazd określoną w odpowiednim załączniku do rozporządzenia drogą lub jej odcinkiem, nie wchodząc w kwestie techniczne, tzn. m.in. ilości bramownic – chyba, że za takie uszczegółowienie uzna się wspomniany § 4 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym początkiem lub końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest: 1) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo 2) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

W ocenie Sądu, przejazd każdą z dróg lub ich odcinków wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. wymaga odrębnej opłaty elektronicznej. Być może, z subiektywnego punktu widzenia kierującego pojazdem samochodowym przejazd po wymienionych odcinkach dróg stanowi jedną podróż. Jednakże z prawnego punktu widzenia, zgodnie z powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów, na przejazd ten składa się przejazd po kilku wyodrębnionych odcinkach dróg, za które pobierana jest odrębna, indywidualnie naliczana opłata elektroniczna. Fakt, że odcinki te stykają się praktyczne ze sobą, nie ma znaczenia prawnego, gdyż ich wyodrębnienie nastąpiło w sferze prawnej, wspomnianym rozporządzeniem, w którym każdy z tych odcinków został imiennie wyodrębniony. Przepis wyodrębniający określony odcinek tworzy, wraz z przepisami powołanego rozporządzenia oraz odpowiednimi przepisami ustawy o drogach publicznych, odrębną normę prawną, z której wynika obowiązek wniesienia za przejazd tym odcinkiem określonej opłaty elektronicznej, a jej nie wniesienie jest sankcjonowane administracyjną karą pieniężną w kwocie 3000 zł.

Analiza niniejszej sprawy, jak i licznych spraw z zakresu opłaty elektronicznej, pozwala zauważyć, że organy nakładając na kierującego pojazdem samochodowym karę pieniężna za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty naliczają powyższą karę za przejazd pod każdą bramownicą, stosując posiłkowo § 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków..., gdyż teoretycznie na każdym skrzyżowaniu można wjechać na drogę bądź z niej zjechać, a więc - w ocenie organu - każdy taki odcinek zawarty miedzy dwoma bramownicami stanowi odrębny przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku, ponieważ zgodnie z treścią § 4 wskazanego powyżej rozporządzenia początkiem albo końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Powyższy przepis jest, w ocenie Sądu, przepisem czysto technicznym, wskazującym jedynie sposób naliczania opłaty elektronicznej i mającym na celu ułatwienie obliczenia wysokości opłaty elektronicznej za cześć odcinka po jakim porusza się kierujący. Inna interpretacja powyższego zapisu prowadziłaby do wniosku, że § 4 rozporządzenia wprowadza nowe "pododcinki", niezależne od treści zał. Nr 1 i 2 do powyższego rozporządzenia, a także przepisów ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych , korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. W przypadku uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości wymierzana jest natomiast kara w wysokości 1.500 zł (art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy). Z powyższego wynika wprost, że kara jest bezpośrednio powiązana z przejazdem po danej drodze krajowej lub jej odcinku.

Ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji "przejazdu", jednak przyjęta przez organy ITD definicja przejazdu w oparciu o definicję początku i końca drogi krajowej zawarta w § 4 rozporządzenia wydaje się co najmniej niepełna, gdyż nie każdy przejazd zawarty jest miedzy dwoma najbliższymi punktami przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu, albo przecięcia osi drogi z granica miasta na prawach powiatu lub granica państwa. W ocenie Sądu, kara pieniężna winna być nakładana za przejazd bez uiszczenia opłaty po drodze krajowej lub jej odcinku (bez względu a długość przejazdu, a nie za przejazd pomiędzy dwoma najbliższymi bramownicami),o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia. Za taki przejazd jedną drogą krajową bez uiszczenia opłaty nakłada się karę w wysokości 3000 zł. W procesie wykładni prawa w pierwszej kolejności należy bowiem opierać się głównie na wykładni literalnej we wszystkich tych przypadkach, w których treść normy jest klarowna i jasna.

Rozporządzenie Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych w art.13 ha ust.6 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z powyższa delegacją Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia była upoważniona do określenia dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, ustalenia dla nich wysokość stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 art.13ha ustawy o drogach publicznych - mając na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna. Powyższa delegacja ustawowa upoważnia więc Radę Ministrów jedynie do wskazania dróg publicznych, na których obowiązuje opłata elektroniczna, a także ustalenia wysokości stawek opłaty elektronicznej, w żądanym zaś przypadku nie upoważnia do definiowania jakichkolwiek pojęć zawartych w ustawie. Wobec powyższego należy uznać, że w § 4 ustawodawca wskazał jedynie na najkrótszy odcinek drogi krajowej lub jej odcinek za jaki pobiera się opłatę elektroniczną, a odcinka powyższego w żadnym razie nie należy utożsamiać z przejazdem, gdyż za przejazd w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i przepisów rozporządzenia powinien być uznany przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku od chwili wjazdu na drogę do chwili zjazdu z tej drogi - niezależnie od ilości mijanych po drodze skrzyżowań czy węzłów.

Zgodnie z art. 13ha ust. 2 opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Przepis ten jest, jak wskazała R. Stachowska (op. cit.), bezpośrednim wyrazem przejścia na system poboru opłaty za przejazd po drogach krajowych uwzględniającym liczbę przejechanych kilometrów (typu "myto").

Zgodnie z art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, co wynika wprost z art. 13i powołanej ustawy. Przepis ten nawiązuje wprost do przepisu art. 13i u.d.p., który odgrywa zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat, określając ramy technologiczne tego systemu i podstawowe obowiązki dla kierującego pojazdem w ramach elektronicznego systemu poboru opłat (R. Stachowska, op. cit.).

Art. 4 ustawy o drogach publicznych, ani żaden inny przepis tej ustawy, jak również przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia elektronicznego poboru opłat, czy – systemów elektronicznego poboru opłat (zgodnie z art. 13i ust. 1 mowa tu bowiem o wielu systemach i opłatach). Tym niemniej na podstawie art. 13i można ustalić:

- rodzaje opłat, do których uiszczania powinny służyć systemy elektronicznego poboru opłat; niewątpliwie należą do nich opłaty za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, o których mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych;

- dopuszczalne wymagania technologiczne odnoszące się do systemów elektronicznych, które zostały najpierw wskazane w art. 2 ust. 1 dyrektywy 2004/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych opłat drogowych we Wspólnocie, a następnie wymienione w art. 13i ust. 1 u.d.p. Wdrażając ww. dyrektywę do krajowego porządku prawnego przepis art. 13i ust. 1 u.d.p. określa trzy dopuszczalne technologie: lokalizacji satelitarnej, systemu łączności ruchomej opartej na standardzie GSM - GPRS, zgodnym z normami państw członkowskich Unii Europejskiej wdrażających normę GSM TS 03.60/23.060 (standard telefonii komórkowej) i systemu radiowego do obsługi transportu i ruchu drogowego, pracującego w paśmie częstotliwości 5,8 GHz;

- obowiązek oferowania przez podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych (tzw. viaBOX) w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; urządzenia te powinny być interoperacyjne i zdolne do komunikowania się między systemami elektronicznego poboru opłat na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkimi systemami używanymi na terytorium pozostałych państw członkowskich Unii Europejskiej (ust. 3 i 4);

- niejako drugostronnie – przepis ten (ust. 4a i 4b) zobowiązuje kierującego pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym wyżej mowa, do:

1) włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę;

2) wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu;

3) używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem.

Jednocześnie kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w w/w urządzenie, w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia, jest obowiązany do niezwłocznego zjechania z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

Generalnie biorąc, na podstawie powołanego przepisu można stwierdzić, że ramy technologiczne systemów elektronicznego poboru opłat tworzą – z jednej strony – odpowiednie systemy łączności i rozliczeń (komunikacji), z drugiej zaś, po stronie użytkowników dróg – odpowiednie urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych. Innymi słowy, obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBOX.

Już brak zainstalowania w pojeździe w/w urządzenia, w czasie wykonywania przejazdu po drogach wymienionych w załącznikach do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. skutkuje tym, że opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej jest obowiązany do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary pieniężnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. W konsekwencji kierujący pojazdem niezaopatrzonym w urządzenie viaBOX, nie powinien poruszać się po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów, i już sam wjazd na drogi lub ich odcinki wymienione w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów powoduje konieczność nałożenia odpowiedniej kary pieniężnej.

Sąd podziela również ocenę, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, gdyż ustawodawca nie przewidział żadnej możliwości odstąpienia od obowiązku nałożenia tej kary, a jednocześnie – nie przewidział żadnego innego sposobu naliczania i pobierania opłaty za przejazd wymienionymi rozporządzeniu drogami i ich odcinkami.

Zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Owe kary pieniężne, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1.

Należy przy tym zauważyć, że użytkowanie płatnych autostrad, dróg krajowych i ich odcinków odbywa się w istocie na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej między użytkownikiem drogi a operatorem systemu poboru opłat. Art. 13 ust. 1 pkt 3 nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z kolei art. 13ha stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w odpowiednich przepisach wykonawczych oraz ustala zasady ustalania wysokości (stawki) tej opłaty dla poszczególnych kategorii pojazdów. Art. 13 k ust. 1 u.d.p. stanowi zaś, że za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną:

1) bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł;

2) bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

Poprzedzające ten przepis, nakładający karę administracyjną za przejazd, za który pobiera się opłatę elektroniczną, przepisy u.d.p. stanowią m.in., że opłatę elektroniczną pobiera – formalnie biorąc - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, przy czym minister właściwy do spraw transportu, za zgodą Rady Ministrów, może powierzyć przygotowanie, wdrożenie, budowę lub eksploatację systemu elektronicznego poboru opłat elektronicznych, w tym pobór opłaty elektronicznej, drogowej spółce specjalnego przeznaczenia, utworzonej w trybie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia, z zastrzeżeniem art. 13hd ust. 3 (art. 13hb ust. 1 i 3). Zgodnie z tym zastrzeżeniem Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad albo drogowa spółka specjalnego przeznaczenia, o której mowa w art. 13hb ust. 3, za zgodą ministra właściwego do spraw transportu i po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, może w drodze umowy powierzyć budowę lub eksploatację systemu elektronicznego poboru opłat elektronicznych innemu podmiotowi, zwanemu dalej "operatorem" (art. 13hd ust. 1). Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu wybór operatora następuje zgodnie z ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.)), ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi albo ustawą z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Z kolei zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu umowa, o której mowa w ust. 1, może upoważnić operatora do poboru tych opłat.

Właściwe organy skorzystały z powyższych upoważnień powierzając funkcję operatora firmie K. Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Zgodnie z art. 13i ust. 2 podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

W konsekwencji z przedstawionych przepisów u.d.p. wynika, raczej w sposób pośredni, dorozumiany, że korzystający z dróg publicznych powinni zawrzeć stosowną umowę z operatorem, która to umowa określa ich obowiązki związane z korzystaniem z dróg publicznych, a jednocześnie zobowiązuje operatora do zaoferowania korzystającym z dróg publicznych urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych.

W rezultacie znacząca ilość kwestii związanych z poborem opłaty elektronicznej zostaje niejako przerzucona do umowy cywilnej zawieranej między operatorem a korzystającym z dróg publicznych – i w związku z tym zobowiązanym do wnoszenia opłaty elektronicznej.

Tutaj należy jeszcze zauważyć, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania.... opłatę elektroniczną wnosi się na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4, w formie gotówkowej lub bezgotówkowej (§ 5 ust. 10, przy czym, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu opłatę elektroniczną wnosi się w formie: 1) przedpłaty albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Zgodnie § 3 z powołanego wyżej rozporządzenia został ustanowiony pewien model (wzór) postępowania poprzedzający rozpoczęcie korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną. Zgodnie z tym wzorem użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną (umowa);

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2.

Jednocześnie przepis ten (ust. 2) stanowi, że umowa między operatorem i użytkownikiem dróg publicznych podlegających opłacie elektronicznej zawierana jest w formie pisemnej, przy czym zawiera ona (ust. 3) w szczególności:

1) dane użytkownika, o których mowa w ust. 4;

2) dane pojazdu podlegającego obowiązkowi wniesienia opłaty elektronicznej, obejmujące w szczególności numer rejestracyjny, dopuszczalną masę całkowitą oraz oznaczenie klasy emisji spalin;

3) wskazanie formy wniesienia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2;

4) wskazanie numeru rachunku bankowego, na który wnoszona będzie opłata elektroniczna;

5) wskazanie formy zabezpieczenia - w przypadku wyboru formy wniesienia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2;

6) określenie warunków udostępniania urządzenia przez pobierającego opłatę elektroniczną za kaucją.

Zgodnie z ust. 4 dane, o których mowa w ust. 3 pkt 1, określane na podstawie odpowiednich dokumentów (ust. 5), obejmują:

1) firmę lub imię i nazwisko;

2) numer z Krajowego Rejestru Sądowego lub identyfikator REGON albo odpowiednik zagranicznego rejestru handlowego;

3) numer dokumentu tożsamości - o ile użytkownikiem jest osoba fizyczna;

4) numer identyfikacji podatkowej - o ile taki numer użytkownik posiada;

5) adres lub siedzibę.

W konsekwencji, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania..., w myśl którego opłatę elektroniczną wnosi się w formie m.in. (pkt 1) przedpłaty, polski system poboru opłat elektronicznych za przejazd po określonych rogach krajowych lub ich wyznaczonych odcinkach wyklucza – co do zasady – powstanie debetu na koncie użytkownika takiej drogi. Użytkownik taki albo ma zawartą umowę z operatorem, zainstalowane urządzenie viaBOX oraz odpowiednie środki na koncie, albo nie powinien w ogóle wjeżdżać na taką drogę – pod rygorem nałożenia określonej wyżej pieniężnej kary administracyjnej. W żadnym zaś razie system ten nie przewiduje możliwości późniejszego, już po wjeździe na drogę, uzupełnienia środków na koncie np. w najbliższej stacji paliw. Jest to rozwiązanie, za którym – wobec znacznej mobilności środków transportu – przemawiają istotne argumenty.

Z brzmienia całości tego przepisu wynika, w ocenie Sądu, że obowiązek wyposażenie pojazdu w odpowiednie urządzenie do rejestracji opłat, zabezpieczenie środków finansowych na te opłaty oraz ich uiszczanie, a także obowiązek zapłaty nałożonych kar obciąża – generalnie biorąc – przedsiębiorcę. Posługiwanie się w tym przypadku przez ustawodawcę pojęciem "użytkownika", którym jest - zgodnie z § 2 pkt 5 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury - podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, jest następstwem wielości desygnatów tego pojęcia, obejmującego zarówno osoby prawne, jak i osoby prowadzące działalność gospodarczą, a także (czego również nie można wykluczyć) osoby fizyczne. W rozpatrywanej sprawie strony nie podniosły zarzutu ukarania niewłaściwej osoby, a zatem zarzutu o charakterze podmiotowym.

W konsekwencji Sąd podzielił ocenę organu, że wyjaśnienia strony zawarte w protokole kontroli oraz dokumentacja fotograficzna w sposób jednoznaczny wskazują, iż naruszenie wyniknęło z okoliczności zależnych od strony będącej użytkownikiem systemu. Przyczyna stwierdzonego naruszenia wystąpiła po stronie użytkownika, który nie dołożył należytej staranności w dokonaniu opłaty za przejazd. Tym samym skarżący naruszył w sposób nie budzący wątpliwości wspomniane wyżej przepisy art. 13i ust. 4a i 4b ustawy o drogach publicznych.

W ocenie Sądu należy również uznać za bezzasadny zarzut strony skarżącej – która twierdzi, że nawet w przypadku uznania, że doładowanie nastąpiło o godz. 15:46:36 (wobec naruszenia, które miało miejsce o godz. 15:45:38), a więc w istocie było spóźnione o 58 sekund – żądającej wyjaśnienia przez organ i ustalenia granic tolerancji ( w odniesieniu do czasu dokonania wymaganej opłaty) systemu viaToll. Otóż, w ocenie Sądu, system ten z założenia nie ma żadnej tolerancji, gdyż przewiduje on albo stwierdzenie prawidłowości przejazdu, albo dokonanie tego przejazdu bez uiszczenia wymaganej opłaty, co powoduje nałożenie stosownej kary pieniężnej. Przyczyny, z powodu których ta opłata nie została dokonana, są dla tego systemu obojętne, a odpowiedzialność kierującego pojazdem wynika wyłącznie z naruszenia obowiązku dokonania stosownej opłaty za przejazd.

W tej sytuacji Sąd uznał również za nieuzasadnione zarzuty obrazy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, a także art. 105 K.p.a., ściśle powiązane z zarzutami naruszenia prawa materialnego.

Nadto, w ocenie Sądu, skarżący myli fakt dokonania przedpłaty na konto, która ma służyć wnoszeniu opłat elektronicznych za przejazd właściwymi drogami krajowymi, z wniesieniem takiej opłaty za konkretny przejazd.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.