Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 986/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.
article: art. 137, 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [A] Spółki Komandytowo-Akcyjnej w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] r. "A" Spółka Komandytowo-Akcyjna w K. zwróciła się do Prezydenta Miasta C. o przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], składającej się z 6 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 10.554 m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]. Wniosek został złożony w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 83, dalej ustawa z 2005 r. lub ustawa przekształceniowa). Z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie zwrotu działek nr 1 i 2, organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do obu tych działek. Spółka w toku postępowania prowadzonego w stosunku do pozostałych czterech działek wniosła o rozłożenie na 10 rat rocznych opłaty należnej Skarbowi Państwa z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta C. przekształcił prawo użytkowania wieczystego w prawo własności działek nr 3, 4, 5 i 6, ustalił jednorazową opłatę z tego tytułu w kwocie 385 191 zł i odmówił rozłożenia tej opłaty na 10 rat rocznych. W podstawie prawnej podano przepisy art. 1 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3, art. 4 ust. 1-4, ust. 6 i ust. 13, art. 5a ustawy z 2005 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że Spółka nabyła prawo użytkowania wieczystego od "A" z siedzibą w C. na podstawie umowy z [...] r. Z odpisu księgi wieczystej [...] urządzonej dla objętej wnioskiem nieruchomości wynika, że prawo użytkowania wieczystego na rzecz "A" wpisano do księgi w dniu [...] r. Spełniony zatem został wymóg wynikający z art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o przekształceniu. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 tej ustawy podmiot, na którego rzecz zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zobowiązany jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 3a i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.). Na tej podstawie, w związku z art. 4 ust. 11 ustawy z 2005 r., ustalono opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na kwotę 385.191 zł. Stwierdzono także, że brak jest podstaw do rozłożenia należności na raty, albowiem w świetle przepisów ustalających zasady udzielania pomocy publicznej, rozłożenie należności Skarbu Państwa na raty stanowi pomoc publiczną de minimis. Tego rodzaju pomoc publiczna nie może być jednak udzielona przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Po przeanalizowaniu dokumentów finansowych Spółki organ I instancji doszedł do przekonania, że istnieje zwiększone ryzyko jej niewypłacalności, a przewidziana do przekształcenia własnościowego nieruchomość jest obciążona szeregiem hipotek, co nie daje gwarancji zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu należnej opłaty.

W odwołaniu od decyzji Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem w zakresie odmowy rozłożenia opłaty na raty i zakwestionowała ocenę swojej kondycji finansowej. Pismem z dnia [...] Spółka poinformowała Wojewodę [...], że zaciągnęła kredyt na poniesienie opłaty za przekształcenie, a pismem z [...] Spółka cofnęła wniesione odwołanie, powołując się na art. 137 k.p.a.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] r. odmówił uwzględnienia cofnięcia odwołania. Decyzją z [...] r., nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek w prawo własności. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z 2005 r. podmiotami uprawnionymi do wystąpienia o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności są osoby fizyczne i prawne, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Prawo to w myśl art. 1 ust. 3 tej ustawy przysługuje także osobom fizycznym lub prawnym będącym następcami prawnymi tych użytkowników wieczystych. Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tj. Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.) A będąca użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu [...]r. była osobą prawną. Natomiast statusu takiego nie posiada aktualny użytkownik wieczysty tej nieruchomości, jakim jest "A" Spółka Komandytowo-Akcyjna. Wobec tego organ nadzoru uznał, że wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, która jak wynika z art. 4, art. 12 i art. 126 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej k.s.h.) nie posiada osobowości prawnej. W skardze na decyzję organu II instancji Spółka wniosła o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącej jako spółce osobowej nie przysługuje prawo zgłoszenia żądania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, co stanowiło konsekwencję braku zastosowania przez organ odwoławczy art. art. 33¹ § 1 k.c. oraz art. 8 ust. 1 k.s.h. Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie przez organ przepisów art. 137 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3, art. 139 i art. 6 k.p.a. w związku z nieuwzględnieniem cofnięcia przez skarżącą wniesionego odwołania, co winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że nie można interpretować art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z pominięciem art. 33¹ § 1 k.c. Z przepisu tego wynika bowiem, że do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Skarżąca powołała się także na stanowisko doktryny, zgodnie z którym jednostki organizacyjne takie jak spółka jawna, partnerska czy komandytowa mają możliwość przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego na takich samych zasadach jak osoby prawne. Przedstawiono poglądy dotyczące udziału w obrocie prawnym ułomnych osób prawnych, o jakich jest mowa w art. 33¹ § 1 k.c. oraz art. 8 k.s.h. Wskazano, że w ramach posiadanej przez te podmioty zdolności prawnej mogą one nabywać we własnym imieniu prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywanymi. Skarżąca powołała się także na uzasadnienie projektu ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110) wprowadzającej aktualne brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu. W uzasadnieniu tym wskazano, że głównym celem projektu nowelizacji tego przepisu było przyśpieszenie procesów przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poprzez poszerzenie podmiotowe i przedmiotowe uprawnionych do przekształceń.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego Spółka stwierdziła, że Wojewoda był zobowiązany uwzględnić cofnięcie odwołania i umorzyć postępowanie odwoławcze.

Wyrokiem z 26 lipca 2013 r., sygn. II SA/Gl 546/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także zasądził od Wojewody na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej, a także z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 137 i art. 139 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano, że spór dotyczy możliwości zastosowania art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje jednak zdolność prawną. W tej kwestii Sąd zgodził się ze Skarżącą, że przepisy art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 2005 r. należy stosować mając na uwadze treść art. 33¹ k.c. Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów o osobach prawnych do ułomnych osób prawnych polegać może na stosowaniu wprost tych przepisów, bądź stosowania ich z odpowiednimi modyfikacjami, ale też może polegać na niemożności ich zastosowania. Powołując się na argumenty celowościowe wskazano, że brak jest racjonalnych podstaw do wyłączenia spółek osobowych, w tym spółek komandytowo-akcyjnych z zakresu działania ustawy o przekształceniu. Przyjęta przez Wojewodę wykładnia prowadziłaby do paradoksalnych sytuacji z uwagi na możliwość nabywania i zbywania przez tego rodzaju jednostki organizacyjne prawa użytkowania wieczystego i prawa własności nieruchomości. Sąd zauważył też, że w spółce komandytowo-akcyjnej komplementariuszem jest "A", która była w dniu [...] r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości wskazanej we wniosku o przekształcenie. Tym samym aby doprowadzić do przekształcenia posiadanego przez skarżącą Spółkę prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinna ona – w myśl stanowiska Wojewody - przekazać z powrotem swojemu komplementariuszowi prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, aby ten jako osoba prawna mógł skutecznie wystąpić o jego przekształcenie w prawo własności.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach wniósł Wojewoda [...], wnioskując o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono nauszenie:

- art. 1 § 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 1 oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. poprzez niewłaściwe wykonywanie funkcji kontrolnej i w rezultacie dokonanie nieprawidłowej oceny wydanych przez organy administracji publicznej decyzji, polegającej na ich uchyleniu we wskazanym w wyroku zakresie;

- art. 145 § 1 lit. a ustawy p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż decyzja organu administracji wydana została z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości;

- art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a. polegające na braku rzetelnego rozpoznania sprawy tj. wszechstronnego jej rozważenia;

- art. 151 ustawy p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodziły podstawy do jego uwzględnienia.

Wyrokiem z 17 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2791/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 lipca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. Za uzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego. NSA stwierdził, że Spółka nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy, nie można bowiem spółki komandytowo-akcyjnej zaliczyć do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych przez ustawodawcę we wskazywanych przepisach ustawy o przewłaszczeniu.

W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że zasadniczy spór, który miał kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia organów administracji, Sądu I instancji i stanowił podstawę skargi kasacyjnej, dotyczy możliwości zastosowania art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w stosunku do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, którym prawo przyznaje jednakże zdolność prawną. Przepis art. 1 ust. 1 powoływanej ustawy stanowi, że o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą wstąpić osoby fizyczne i prawne będące w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości. Natomiast ust. 3 tegoż artykułu stanowi, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 tej ustawy. Przez następców prawnych o jakich mowa w tym przepisie należy rozumieć zarówno następców prawnych pod tytułem ogólnym jak i pod tytułem szczególnym.

Aktualnie użytkownikiem wieczystym spornych nieruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa, jest skarżąca "A" Spółka komandytowo-akcyjna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego od "A", której poprzednikiem prawnym było "B" S.A. Tym samym poprzednicy prawni aktualnego użytkownika wieczystego, w tym właśnie użytkownik wieczysty w dacie [...]r. – jako osoba prawna – mógł ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Natomiast aktualny użytkownik wieczysty – "A" Spółka komandytowo-akcyjna należy do jednostek organizacyjnych zwanych "ułomnymi osobami prawnymi". Do kategorii tej zaliczane są między innymi spółki osobowe wymienione w ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030). Spółka komandytowa-akcyjna jest spółką osobową mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której za zobowiązania spółki wobec wierzycieli co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczeń (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki. Zgodnie z art. 8 ust. 1 kodeksu spółek handlowych, spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania i być pozywaną. Kodeks handlowy nie przyznaje natomiast osobowości prawnej spółce komandytowo-akcyjnej.

Ustawa o przewłaszczeniu nie wspomina o trzeciej kategorii podmiotów występujących w stosunkach cywilnoprawnych, mianowicie o jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Jako podmioty uprawnione do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymienia jedynie osoby fizyczne i osoby prawne. Brak jest natomiast regulacji ustawowej, która odnosiłaby się do tzw. ułomnych osób prawnych. Odpowiedź zatem na pytanie czy spółka komandytowo-akcyjna może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o przewłaszczeniu, to znaczy czy może skutecznie wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności wymaga dokonania interpretacji tych przepisów i wskazania, czy z tak zakreślonej normy prawnej można wyprowadzić wniosek, że przepis ten obejmuje też tzw. ułomne osoby prawne – np. spółkę komandytowo-akcyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że jeżeli użytkownikiem wieczystym jest osobowa spółka prawa handlowego, to nie może ona skorzystać z możliwości przekształcenia tego prawa we własność, nawet gdy wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne. W art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o przewłaszczeniu ustawodawca w sposób jednoznaczny przyznał prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko dwóm rodzajom podmiotów: osobom fizycznym i osobom prawnym. Przepis ten należy interpretować bardzo ściśle, m.in. z uwagi na fakt, że ingeruje on w prawo własności. Oznacza to, że nie można go rozszerzać na podmioty wprost w nim niewymienione. Prawo do złożenia żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przyznano jedynie osobom fizycznym i prawnym, które są następcami prawnymi osób o których mowa m. in. w ust. 1 tego przepisu.

Na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. pełnomocnik Spółki podała, że nie wie, czy nieruchomości objęte wnioskiem są zabudowane. Zwróciła uwagę, że wyrok NSA został wydany z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. K 29/13, wobec czego konieczne jest uchylenie decyzji aby organ mógł podjąć decyzję w jego uwzględnieniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na wyrok NSA z 17 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2791/13. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd II instancji zawarł stanowisko w sprawie wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, kwestionując możliwość dokonania przekształcenia na rzecz spółki osobowej nie mające statusu osoby prawnej. Stanowisko to wiąże orzekający Sąd.

Nie mógł też zadecydować o uwzględnieniu skargi argument odnoszący się do faktu, że NSA w wyroku nie uwzględnił orzeczenia TK z 10 marca 2015 r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przepis art. 145a § 1 k.p.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wyrokiem z 10 marca 2015 r., sygn. K 29/13 (opublikowanym 17 marca 2015 r. w Dz. U. poz. 373) Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2012 r., poz. 8) w zakresie, w jakim przyznaje prawa do przekształcenia osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych staw (Dz. U. nr 187, po. 1110), jest niezgody z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie to weszło w życie z dniem 17 marca 2015 r. i z tym dniem przepisy ustawy we wskazanym zakresie utraciły moc obowiązującą. Należy przypomnieć, że ustawa z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r. w pierwotnym brzmieniu w art. 1, umożliwiała dokonanie przekształcenia osobom fizycznym, które w dniu jej wejścia w życie były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych (w odniesieniu do tych ostatnich przekształcenie było wyłączone, w razie przeznaczenia ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne). Ponadto o przekształcenie mogły wnosić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Ustawa prawo takie przyznawała również osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi tych podmiotów.

Krąg podmiotów mogących żądać przekształcenia został rozszerzony ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1371). Na jej podstawie przekształcenia mogły również żądać osoby fizyczne, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990 r., a także na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Kolejne rozszerzenie kręgu osób mogących ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło w zakwestionowanej przez Trybunał ustawie z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2011 r., osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art.1 ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu z 2005 r. Ta regulacja stała się podstawą prawną wniosku Spółki o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 9 października 2015 r., sygn. I OSK 1683/14, mając na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że niewątpliwie osoby prawne, takie jak spółki prawa handlowego (poza osobami prawnymi będącymi właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz poza spółdzielniami mieszkaniowymi będącymi właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży) nie posiadały uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Konstatacja ta ma w przekonaniu orzekającego w niniejszej sprawie Sądu istotne znaczenie dla oceny czy w sprawie zachodzi przesłanka wznowieniowa, uzasadniająca uwzględnienie skargi.

Po pierwsze, wyrok ten nie odnosi się bezpośrednio do stanu faktycznego niniejszej sprawy, albowiem nie rozstrzyga kwestii stosowania przepisów ustawy z 2005 r. do spółek osobowych, nie posiadających osobowości prawnej, co jest kwestią kluczową w sprawie. Po drugie, wyrok stwierdza niezgodność z Konstytucją art. 1 ust. 1 i 3 ustawy w zakresie, w jakim nadaje uprawnienie do żądania przekształcenia podmiotom, które nie miały go w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, a kontrolowana decyzja jest decyzją odmowną. Z tego względu brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie ma miejsce naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Odmowa przekształcenia, jakkolwiek zapadła z powołaniem się na art. ust. 1 i 3 ustawy z 2005 r., to nie jest efektem zastosowania normy zakwestionowanej przez Trybunał, która utraciła obowiązywanie. Decyzja nie orzeka o przekształceniu na podstawie niezgodnego z Konstytucją przepisu, nie orzeka też o odmowie z powodów następnie zakwestionowanych przez Trybunał. Z tego względu Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja nie została wydana w oparciu o podstawę prawną zakwestionowaną przez Trybunał, wobec czego nie można mówić o naruszeniu prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Sąd nie podziela także zarzutu skargi, odnoszącego się do naruszenia przez organ odwoławczy art. 137 i 138 § 1 pkt 3 k.p.a., związanych ze skutecznością dokonanego cofnięcia odwołania. Zgodnie z art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Organ I instancji uwzględnił wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w prawo własności. Dokonano tego w stosunku do wnioskodawcy, który nie mieścił się w katalogu podmiotów uprawnionych, co potwierdza zarówno wyrok NSA z 17 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2791/13, jak i cytowane już orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Należy przy tym podzielić pogląd zawarty w wyroku NSA z 9 października 2015 r., sygn. I OSK 1683/14, że skoro zgodnie ze stanowiskiem TK, osoby prawne nie posiadały uprawnienia do przekształcenia, to tym samym nie posiadały go spółki komandytowe, wywodzące swe uprawnienie z uprawnień osoby prawnej. W tych okolicznościach wniosek Wojewody, że uwzględnienie cofnięcia prowadziłoby do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo jest uzasadniony i potwierdzony prawomocnym wyrokiem NSA. Nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego.

Mając na uwadze podane powyżej przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.