Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 104/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 288
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lipca 2010r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji za I półrocze 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego "A" Sp. z o.o. w C. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 104/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Marszałek Województwa[...], działając na podstawie art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954, z późn. zm.), pkt 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2004 (Monitor Polski, Nr 50, poz. 782), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 279, poz. 2758), ustalił Przedsiębiorstwu Usługowo- Produkcyjnemu "[...]" Sp. z o.o. w [...] opłatę za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na dzień 2 września 2009 r. za I kwartał 2005 r. w wysokości 247,20 zł wraz z należnymi odsetkami oraz za II kwartał 2005 r. w wysokości 1.667,03 zł wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż pismem z dnia [...] r., znak:[...], Inspekcja Ochrony Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] Delegatura w[...], poinformowała, że w dniu 19 kwietnia 2007 r. przeprowadziła kontrolę interwencyjną w Przedsiębiorstwie Usługowo - Produkcyjnym "[...]" Sp. z o.o. w [...] przy ul. [...]. W trakcie kontroli stwierdzono, iż ww. podmiot od 2004 r. nie przekazuje odpadów do utylizacji lub unieszkodliwiania. Podmiot nie posiada dokumentu potwierdzającego złożenie informacji właściwemu organowi o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi. W trakcie kontroli uzyskano informację, że produkcję uszlachetniania skór zakończono dnia 1 marca 2007 r., a także stwierdzono, iż na terenie firmy znajdują się odpady poprodukcyjne w postaci ścinków i stróżyn skór o kodzie 04 01 08 w ilości 100 Mg oraz osady z zakładowej oczyszczalni ścieków o kodzie 04 01 06 w ilości 2 Mg. Odpady skór magazynowane są na dwóch wybetonowanych, nie zadaszonych placach, a osady w workach foliowych pod wiatą. Ponadto, Inspekcja Ochrony środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] Delegatura w[...], poinformowała organ, iż ww. podmiot, nie posiada uzgodnień określających sposób i miejsce magazynowania ww. odpadów. W związku z powyższym organ, zgodnie z pismem z dnia [...] r., znak:[...], wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec podmiotu - Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w[...], w sprawie opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że dnia [...] r. została wydana decyzja (znak:[...]) nakazująca Przedsiębiorstwu Usługowo - Produkcyjnemu "[...]" Sp. z o.o., usunięcie składowanych na terenie przedsiębiorstwa odpadów o kodach: 04 01 08 - odpady skóry wygarbowanej zawierającej chrom (wióry, obcinki, pył ze szlifowania skór) - 100 Mg, 04 01 06 - osady zawierające chrom, zwłaszcza z zakładowych oczyszczalni ścieków -2 Mg. W decyzji tej został określony nieprzekraczalny termin usunięcia składowanych odpadów do dnia 20 lipca 2007 r. Z uwagi jednak na nie przedłożenie aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów do dnia 8 czerwca 2009 r., organ przystąpił do dokonania własnych ustaleń w zakresie magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów przez Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w[...]. Ustaleń dokonano w ten sposób, iż:

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla I kwartału 2004 r., II kwartału 2004 r., III kwartału 2004 r., IV kwartału 2004 r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez stronę w dniu 12 grudnia 2008 r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2004 r.,

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla I kwartału 2005 r., II kwartału 2005 r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2005r.,

• obliczono liczbę dób składowania odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów dla I kwartału 2004r., II kwartału 2004r., III kwartału 2004r., IV kwartału 2004r., I kwartału 2005r, II kwartału 2005r.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia 29 września 2009 r. odwołanie wniósł pełnomocnik firmy "[...]" Sp. z o.o. w [...], wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wniesionego odwołania zarzucono, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r., przez uznanie produktu produkcyjnego, za odpad, art. 288 ust. 1 - Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. przez brak właściwych ustaleń co do wagi surowców, a także narusza przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez dowolne ustalenie stanu faktycznego i błędy w prowadzonym postępowaniu dowodowym, przedkładając na potwierdzenie faktu zaprzestania działalności przez PUH "[...]" Sp. z o.o. kserokopie dokumentów świadczących o: sprzedaży w dniu 17 marca 2007 r. podstawowego parku maszynowego, zmniejszającego się gwałtownie zatrudnienia w okresie marzec - maj 2007 r., złożenia w dniu 20 marca 2007 r. do Urzędu Dozoru Technicznego w [...] wniosku o wyrejestrowanie wszystkich urządzeń dozorowanych w związku ze zmianą profilu działalności firmy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż z uwagi na nie przedłożenie przez stronę potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii karty przekazania odpadów firmie posiadającej stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania tymi odpadami (faktury VAT nie stanowią dokumentu, który potwierdzałby przejęcie odpadu przez upoważnionego odbiorcę) oraz nie przedłożenie aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, Marszałek Województwa [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, dokonując własnych ustaleń w zakresie opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów. Podstawą ustalenia wysokości opłat za magazynowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym były: protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu 19 kwietnia 2007 r. na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] przez pracowników Inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], Delegatury w[...], faktury VAT przedłożone przez odwołującego, decyzje Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. znak [...] uzgadniające sposób postępowania z odpadami innymi niż niebezpieczne (uzgodnienia ważne były do 31 grudnia 2003r.), program gospodarki odpadami powstającymi w toku działalności PUH "[...]" Sp. z o.o. oraz zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów za lata 2004-2007r. Ponadto podkreślono, iż organ przy wyliczaniu wysokości opłat objętych zaskarżoną decyzją wziął pod uwagę również fakt, iż strona postępowania pomimo wezwania nie przedłożyła: potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii karty przekazania odpadów firmie posiadającej stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania tymi odpadami oraz aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i dopiero na tej podstawie dokonał własnych ustaleń dotyczących korzystania ze środowiska przez PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...], wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, co jest zgodne z przepisami art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Odnosząc się do zarzutów i argumentów zawartych w uzasadnieniu wniesionego odwołania, organ stwierdził, że są one bezzasadne i z tego powodu nie mogły zostać uwzględnione, bowiem zgodnie z przepisem art. 284 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska to na podmiocie korzystającym ze środowiska ciążył obowiązek ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty i wniesienia jej na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego i dopiero wobec nie wypełnienia przez stronę skarżącą swoich ustawowych obowiązków, postępowanie w sprawie naliczenia opłaty zostało wszczęte. Organ zwrócił też uwagę, że podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, odwołujący nie przedstawił kart przekazania odpadów, ani aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, zauważając również, że kontrola prowadzona w dniu 19 kwietnia 2007 r. przez WIOŚ w [...], Delegaturę w [...] na terenie siedziby odwołującego, była przeprowadzona w związku z doniesieniami dotyczącymi zakopywania odpadów poprodukcyjnych, zaś w protokole z oględzin z dnia 5 czerwca 2007 r. przedstawiciel odwołującego – M. F. poinformował, iż jest w stanie usunąć odpady poprodukcyjne do dnia 31 sierpnia 2007r. Zgodnie zaś z informacją zawartą w piśmie odwołującego z dnia 11 grudnia 2008 r. powstałe odpady poprodukcyjne nadal były magazynowane w boksie i na podłożu betonowym, dopiero pismem z dnia 5 sierpnia 2009 r. odwołujący poinformował, że w dniu 4 sierpnia zakończył pakowanie odpadów do worków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a. art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez nieprawidłowe i niezgodne z utrwalonym w doktrynie poglądem, uznanie ścinków skór i strużyn skór będących surowcem wyjściowym do dalszej produkcji podkładów skórzanych za odpad,

b. art. 288 ust. 1 ustawy prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez bezzasadne uznanie, że magazynowany surowiec w postaci ścinków skór i strużyn skór stanowi odpad i wymierzenie opłaty, w drodze decyzji bez przeprowadzenia własnych ustaleń co do rzeczywistej wagi magazynowanego surowca i oparcie się wyłącznie na szacunkowym wskazaniu WIOŚ co do ilości magazynowanego surowca, który w świetle art. 63 ustawy o odpadach, może być bezkosztowo magazynowany przez 3 lata, pomimo złożenia w toczącym się postępowaniu wniosku dowodowego przez skarżącego o precyzyjne ustalenie wagi magazynowanego surowca w związku z dowolnym ("na oko") ustaleniem ciężaru magazynowanego surowca i na tej podstawie wymierzenia ściśle wyliczonej opłaty z pominięciem zasady, iż o wysokości opłaty decyduje waga surowca,

c. art. 288 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez bezzasadne naliczenie opłaty za korzystanie ze środowiska za II półrocze 2007 r. i I półrocze 2008 r. za wprowadzenie do środowiska gazów i pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy 5 MW oraz za zużycie paliw w silnikach spalinowych posiłkując się danymi porównawczymi o poziomie zużycia paliw z II półrocza 2006 r. pomimo posiadania wiedzy przez organ, że strona w marcu 2007r. zaprzestała produkcji garbowania skór likwidując jednocześnie podstawowy park maszynowy, niezbędny do garbowania skór oraz wyzbyła się pojazdów silnikowych zatrzymując na stanie jeden samochód osobowy.

Zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności zaniechania przeprowadzenia na żądanie skarżącego dowodu z przeważenia surowca w celu dokładnego ustalenia jego rzeczywistej wagi, a nie posiłkowania się danymi szacunkowymi WIOŚ co miało istotny wpływ na końcowe wyliczenia opłaty, a nadto pominięcie faktu całkowitego zaprzestania produkcji garbowania skór przez skarżącego w marcu 2007r., co skutkowało naliczaniem opłat za korzystanie ze środowiska za II półrocze 2007r. i I półrocze 2008r. za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy 5 MW oraz za zużycie paliw w silnikach spalinowych poprzez nieuprawnione przyjęcie danych o zużyciu paliw z II półrocza 2006r., tj. co przeczy zasadzie wyczerpującego zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego jak i zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa a także braku ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do stanowiska skarżącego uznającego magazynowanie ścinków skór oraz strużyn za surowiec nie stanowiący odpadu w znaczeniu art. 3 ust 1 ustawy o odpadach co nie podlega jak zaznaczono wyżej przez okres 3 lat żadnej opłacie a naliczenie jej winno nastąpić dopiero po zaprzestaniu działalności produkcyjnej przez skarżącego w przypadku jednoznacznego uznania surowca za odpad.

Zdaniem strony skarżącej nieprawidłowo Kolegium skupiło swoją uwagę głównie na polemice czy PHU [...] zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, czy też zaprzestała produkcji garbowania skór, co było faktem jaki można wprost wywnioskować po analizie materiału dowodowego. To właśnie ten moment w ocenie strony skarżącej, niesie za sobą doniosłe skutki finansowe dla skarżącego, ponieważ nie można wprowadzać do atmosfery gazów z kotłowni i pojazdów, które nie są eksploatowane. Podniesiono, że Kolegium w ślad za organem I instancji powtórzyło również nieprawdziwe stwierdzenie o tym, że strona skarżąca usiłowała zakopać odpady bez uprzedniego sprawdzenia tego faktu. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż w związku z zaprzestaniem produkcji nie tylko zaczęto sprzedawać park maszynowy, na co przedłożono dowody, ale i postanowiono sprzedać zakopane w ziemi zbiorniki na paliwo. Fakt wykopywania był zauważalny, gdyż doprowadził do kontroli WIOŚ. Zdaniem strony skarżącej, bez bliższego sprawdzenia tej okoliczności uznano, że wykopany dół będzie służył do umieszczenia w nim ścinków skór, a WIOŚ w toku kontroli nie zażądał od skarżącej oświadczenia w tej sprawie, a w protokole WIOŚ brak jakiejkolwiek informacji, na temat znalezienia w dole ścinków skór lub innych odpadów. Natomiast naruszenie art. 7 kpa zdaniem skarżącej polegało na nie zebraniu w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego, pomimo złożenia przez odwołującego wniosku o przeprowadzenie istotnego dowodu w postaci rzetelnego przeważenia surowca w celu ustalenia rzeczywistej jego wagi, a nie opieranie się na szacunkowym wskazaniu wagi przez WIOŚ. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, w ocenie skarżącej, oparte zostały tylko i wyłącznie na protokole WIOŚ oraz na danych pochodzących z 2006 r. co do ilości zużytego paliwa, przy czym pominięto najistotniejszy dowód w postaci przeważenia surowca oraz pominięto dalsze przesłanki o kapitalnym znaczeniu tj. ustalenia czy mamy do czynienia z odpadem czy też z surowcem magazynowanym do dalszego przerobu technologicznego, osadzenia tych ustaleń z faktem zaprzestania przez skarżącego jakiejkolwiek produkcji garbowania skór w marcu 2007r., oceny trwałości decyzji administracyjnych wydanych przez gminę i zgodnego z nimi postępowania przez skarżącą co do faktu magazynowania. Skarżąca nie zgadza się z argumentacją Kolegium zawartą w zaskarżonej decyzji, że jeżeli w toku kontroli nie kwestionowano ustaleń WIOŚ co do np. wagi surowca, to dla Kolegium ma to walor ostateczności. Zdaniem strony skarżącej ma ona prawo na każdym etapie postępowania administracyjnego zgłaszać istotne dla sprawy wnioski dowodowe, a tym samym kwestionować dowolnie poczynione przez organ ustalenia. Wynika to wprost z treści art. 10 kpa - fundamentalnej zasady uczestnictwa stron w postępowaniu na każdym etapie postępowania. Jeżeli więc organ i Kolegium uznało, że ustalenie wagi odpadu - surowca nieprecyzyjnym określeniem "około" 100 ton jest wystarczające do wymierzenia dokładnie wyliczonej wysokości opłaty, to opłata ta winna być również określona "około" 150 - 170 tyś złotych, gdyż nikt de facto nie przeprowadził w tym zakresie rzeczowego dowodu, a tylko z precyzyjnego określenia wagi można precyzyjnie określić wysokość opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. znak [...], na mocy której ustalono dla PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] opłatę za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na dzień 2 września 2009 r. za l kwartał 2005 r. w wysokości 247,20 zł wraz z należnymi odsetkami oraz za II kwartał 2005 r. w wysokości 1.667,03 zł wraz z należnymi odsetkami.

Podkreślić należy, że materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w myśl którego jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Przepis ten określa zatem warunki upoważniające marszałka do wymierzenia opłaty wskazując jednocześnie, że organ przed wydaniem decyzji korzysta z wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub samodzielnie dokonuje stosownych ustaleń.

Przepis ten stanowi wyłom od zasady wyrażonej w art. 284 ust. 1 p.o.ś., że to podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że decyzja Marszałka Województwa podjęta została w związku z kontrolą interwencyjną w Przedsiębiorstwie Usługowo - Produkcyjnym "[...]" Sp. z o. o. w [...] przeprowadzoną przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...], Delegatura w[...], która ujawniła, iż ww. podmiot od 2004 r. korzysta ze środowiska i nie przekazuje odpadów do utylizacji lub unieszkodliwiania oraz nie posiada dokumentu potwierdzającego złożenie informacji właściwemu organowi o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi.

Słusznie zatem Marszałek Województwa [...] mając na uwadze fakt nie ustalenia i nie wniesienia stosownie do przepisu art. 284 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska opłaty za składowanie odpadów, pismem z dnia [...] r. znak [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska za okres od l kwartału 2004 r. do II kwartału 2005 r. i wezwał stronę do złożenia na piśmie niezbędnych informacji, tj. informacji o rodzajach, ilości i czasie magazynowania odpadów ze wskazaniem dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia magazynowania każdego z rodzajów odpadów na terenie nieruchomości PUP "[...]" Sp. z o. o. z/s w[...], potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii karty przekazania odpadów firmie posiadającej stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania tymi odpadami, a także złożenia wszystkich posiadanych decyzji, pozwoleń i uzgodnień z organami administracji w zakresie gospodarowania odpadami.

Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 Prawo ochrony środowiska - opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów, natomiast do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1), a opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 285 ust. 2), a od 1 lipca 2005 r. - po upływie każdego półrocza. Z kolei przepis art. 276 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Bezpośrednio wiąże się z tym kolejna regulacja wynikająca z art. 293 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą, za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 % jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania.

Z akt sprawy wynika, że pomimo wezwania nie zostały przedłożone przez stronę zobowiązaną: karty przekazania odpadów firmie posiadającej stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania tymi odpadami oraz brak jest aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, co stosownie do przepisu art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska obligowało organ do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów.

W art. 288 ust. 1 i 2 ustawy określono, że ustalenie okoliczności stanowiących podstawę opłaty następuje na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Z postanowień powyższych przepisów wynika więc, że organ administracji w ramach prowadzonego postępowania może wykorzystywać ustalenia własne lub ustalenia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Pomimo możliwości alternatywnego korzystania z ustaleń nie ma żadnych podstaw do eliminowania któregokolwiek sposobu dochodzenia do ustalenia stanu faktycznego i stosowania określonych środków dowodowych. Stworzenie przez ustawodawcę możliwości korzystania z ustaleń WIOŚ nie oznacza jednoczesnej rezygnacji przez organ z uzupełnienia czy dokonywania własnych ustaleń. Spójnik "lub" nie stanowi bowiem alternatywy rozłącznej co daje organowi prawo do korzystania z ustaleń WIOŚ, własnych lub obu podmiotów łącznie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą ustalenia przez organ we, wysokości opłat za magazynowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym były: protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] r. na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], Delegatury w [...], faktury VAT przedłożone przez odwołującego, decyzje Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. znak [...] uzgadniające sposób postępowania z odpadami innymi niż niebezpieczne (uzgodnienia ważne były do 31 grudnia 2003 r.), program gospodarki odpadami powstającymi w toku działalności PUP "[...]" Sp. z o.o. oraz zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów za lata 2004 - 2007 r. dostarczonych przez podmiot korzystający ze środowiska.

Uchybieniem organów obu instancji jest jednak to, że nie zawarły w swoich decyzjach szczegółowych wyliczeń (rachunku), z których jasno wynikałby sposób obliczenia spornej opłaty. Organy poprzestając na przywołaniu jedynie treści przepisów, dopuściły się tym samym naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., przy czym co szczególnie zwraca uwagę - podstawę prawną obliczenia spornej opłaty stanowią inne przepisy w l jak i w II instancji. Z decyzji Marszałka Województwa wynika, że rozstrzygnięcie oparto o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 279, poz. 2758), podczas gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] swoje rozstrzygnięcie oparło o regulacje zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 260, poz. 2176). Sytuacja taka jest niedopuszczalna, bowiem oba te akty obowiązywały w innym odstępie czasu, a ponadto przewidują inne stawki opłat za składowanie odpadów.

Organ II instancji, ponieważ w ogóle nie poczynił oceny dokonanych przez organ l instancji obliczeń, naruszył także przepis art. 138 i art. 15 k.p.a. Nie można bowiem uznać za taką ocenę ogólnikowego stwierdzenia organu odwoławczego, z którego wynika, że cyt. "Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo i wnikliwie". Otóż, Sąd dokonując analizy w zakresie dowodów na jakich oparły swoje rozstrzygnięcia organy obu instancji stwierdził że w przedłożonych aktach administracyjnych znajdują się zbiorcze zestawienia danych strony skarżącej o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów za lata 2004 - 2007 r., jednak z ich treści wynika, ze dotyczą odpadów określonych kodem 02 02 99 oraz 02 02 04, a wykazana ilość poszczególnych rodzajów odpadów nijak się ma do wielkości wskazanych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], Delegatury w [...] w protokole z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu 19 kwietnia 2007 r. na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...].

Jednocześnie ustalając na potrzeby obliczenia opłaty masę odpadów przyjęto dane z zestawienia strony, ale opatrzono je inną symboliką.

Ustalając masę odpadów organ wykorzystał dane z zestawienia za lata 2004 -2007 przez uśrednienie danych przedłożonych przez stronę 12 grudnia 2008 r. o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów za 2004 r. i I półrocze 2005 r. W tabeli określającej masę przyjęto dla I kwartału 2005 r. – 0,125 Mg odpadów o kodzie 040106, 3,75 Mg odpadów o kodzie 040108, dla II kwartału 2005 r. odpowiednio dla wymienionych okresów 0,25 Mg i 7,50 Mg. Suma wielkości przyjęta w decyzji odpowiada sumarycznej wartości wynikającej z zestawienia przedłożonego przez skarżącą 0,125 Mg x 4 kwartały = 0,5 Mg, 3,75 x 4 (kwartały)= 15 Mg. W każdym następnym kwartale dodawano narastająco zgromadzone już odpady do średniej kwartalnej, a w kolejnych latach średniej półrocznej. Nie wyjaśniono jednak przyczyn zmiany kodu. Wprawdzie wskazano, że odpady, które wynikają z produkcji prowadzonej przez skarżącego mają odrębną kwalifikację ale w takim przypadku organ wykazał się niekonsekwencją, bo z jednej strony przyjęto ilości podane przez skarżącego, kwestionując jednocześnie ich rodzaj. Nie wyjaśniono też zarzutu dotyczącego zwiększenia ciężaru z uwagi na wodę oraz czy przyjmując zestawienie strony dotyczyło ono suchego odpadu czy mokrego. W rozporządzeniu dotyczącym opłat za korzystanie ze środowiska są określone zasady dotyczące opłat ze składowanie odpadów zawierających wodę. Organ nie ocenił opłat czy należy je zastosować w kontekście zarzutu skarżącego, że odpady poprodukcyjne są surowcem mokrym.

Nie ustosunkowano się do twierdzenia strony dotyczącego wykorzystania odpadów do dalszej produkcji. Nie przeprowadzono w tym przedmiocie żadnych ustaleń i wyjaśnień a przede wszystkim nie zobowiązano strony do wykazania podnoszonych okoliczności, co skutkowało niemożliwością ustosunkowania się do podniesionego zarzutu.

Powyższe uzasadnia konieczność przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, którego ustalenia stanowiłyby wiarygodną i bezsporną podstawę naliczenia opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów.

Organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Istotą postępowania odwoławczego jest bowiem, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie od początku. Kontrola instancyjna obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej przez organ l instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 138 k.p.a. organ II instancji rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie jej okoliczności i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji.

W postępowaniu odwoławczym oprócz tego, że jego granice wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia organu l instancji, to dodatkowo granice te określa zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wynika obowiązek dla organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zastosowania art. 136 k.p.a., a więc uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu l instancji. Istota zatem postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu l instancji, a nie tylko jej skontrolowaniu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Przepis § 3 art. 107 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem zatem uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiące dyspozytywną część decyzji. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji rozpatrującego sprawę jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej, co wypływa również z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 9 k.p.a.(zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli dokładnego wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Na organie odwoławczym spoczywa obowiązek usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ l instancji.

Przedstawione uchybienia przeprowadzonego postępowania administracyjnego skutkowały tym, że Sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości zaskarżonej decyzji, tym bardziej, że brak jest w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek obliczeń i odniesienia się w tym względzie do ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy będą musiały określić zatem także sposób obliczania opłaty podwyższonej i wskazać w oparciu o jakie dowody, czy też podstawę prawną, przyjęły określone wartości składowe całego procesu obliczeniowego.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że rozważania (także obliczenia) dotyczące sposobu naliczania opłaty podwyższonej winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji a nie w jej załączniku, jak to bez upoważnienia prawnego uczyniono w niniejszej sprawie. Sąd podziela bowiem pogląd, że przedmiot decyzji administracyjnej wynika z jej osnowy i uzasadnienia, a nie załączników, których nie można interpretować dowolnie w oderwaniu od treści decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 24 17/00, LEX nr 75521).

Wprawdzie obowiązek umieszczenia w decyzji elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy może wynikać z przepisów odrębnych, do których odsyła art. 138 § 2 k.p.a., a wśród nich można wymienić załącznik do decyzji jako jej integralną część, jednakże takiej regulacji nie przewiduje powołana ustawa - Prawo ochrony środowiska. Charakter decyzji sprowadzającej się do wymierzenia opłaty podwyższonej nakazuje, co słusznie stwierdził już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z dnia 3 lipca 2008r, sygn. akt II SA/Wr 676/08, niepub.), precyzyjne przedstawienie przeprowadzonego wyliczenia tej opłaty w sposób łatwy do zrozumienia i skontrolowania, przede wszystkim przez stronę, ale także przez organ II instancji i sąd administracyjny.

Skoro decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i miało to wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów prawa procesowego (k.p.a.) w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to podlegają one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi.

Bezprzedmiotowy jest zarzut, co do opłaty za wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza z uwagi na brak substratu zaskarżenia.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. O zwrocie kosztów sądowych orzeczono w oparciu o przepis art. 200 powołanej ustawy.