Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 537/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2019 poz 1387
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, Sędziowie Sędziowie, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za nieprawidłowe stanowisko M. D. w zakresie interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii skutków podatkowych wypłaty odszkodowania.

Jak wynikało z akt sprawy skarżący w dniu 30 kwietnia 2020 r. złożył w organie podatkowym wniosek o udzielnie interpretacji indywidulanej dotyczącej zaistniałego stanu faktycznego. W jego opisie wskazał, że w dniu 27 grudnia 2004 r. pracownicy miejscowego oddziału Banku [...] S.A. (Bank) sporządzili dyspozycję zapisu bankowego na wypadek śmierci J. D. (wuja strony) na rzecz skarżącego. Zgodnie z ww. dyspozycją, w wypadku śmierci wuja, stronie miały zostać wypłacone środki w wysokości maksymalnej kwoty możliwej do wypłaty, obowiązującej w dacie realizacji dyspozycji, a określonej w ustawie - Prawo bankowe. W dniu 6 października 2017 r. wuj zmarł. Jego spadkobiercami ustawowymi byli skarżący i jego brat. Strona wystąpiła do Banku o realizację dyspozycji, jednak uzyskała informację, że jest ona nieważna, gdyż skarżący nie należy do kręgu ustawowych beneficjentów takiej dyspozycji. Wyjaśniono, że w dacie składania ww. dyspozycji istniały już ustawowe ograniczenia kręgu osób uprawnionych, środki zgromadzone na rachunku bankowym zmarłego zostaną zatem wypłacone spadkobiercom, stosownie do ich udziału w spadku. Na tej podstawie Bank wypłacił stronie należną kwotę 116.193,05 zł, która została opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn w wysokości 20.577 zł, ustaloną decyzją właściwego organu podatkowego z dnia 6 kwietnia 2018 r. Brat skarżącego także zapłacił podatek od otrzymanej tytułem spadku kwoty.

Skarżący wskazywał na przepisy ustawy Prawo bankowe, które uległy zmianie od dnia 1 maja 2004 r. wprowadzając ograniczenia w kręgu osób uprawionych do dokonania takiej dyspozycji (umożliwiała ona wypłatę środków na rzecz beneficjenta, wyłączjące je ze spadku po posiadaczu rachunku). Od tej daty, a na 8 miesięcy przed złożoną dyspozycją takie ograniczenia wprowadzono, a dotyczyły one również skarżącego. Tym samym pracownicy Banku w grudniu 2004 r. nie mogli sporządzić takiej dyspozycji na rzecz skarżącego i jak się okazało była ona nieważna, za co ponoszą wyłączną odpowiedzialność. W konsekwencji, z winy Banku skarżący doznał szkody poprzez pozbawienie go środków, które zgodnie z decyzją wuja miał od Banku otrzymać, a które zgodnie z porządkiem dziedziczenia ustawowego otrzymał jego brat. W efekcie tego zaniedbania strona otrzymała kwotę o 44.728,96zł mniejszą od tej, którą uzyskałaby w wyniku ważnej dyspozycji.

Po bezskutecznym wezwaniu Banku do zapłaty ww. sumy skarżący wystąpił na drogę sądową. Wyrokiem z dnia 30 lipca 2019 r. pod sygn. akt I C 595/19 właściwy Sąd Rejonowy zasądził od Banku na rzecz skarżącego ww. kwotę wraz z odsetkami liczonymi od dnia 5 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Sąd potwierdził, że skarżący doznał szkody z winy pracowników Banku. Gdyby wuj skarżącego wiedział o niemożności sporządzenia takiej dyspozycji na rzecz strony, niewątpliwie uczyniłby stosowny testament lub zapis windykacyjny na jego rzecz. W podstawie Sąd wskazał na art. 416 kodeksu cywilnego. Złożona przez Bank apelacja

od tego wyroku została prawomocnie oddalona. Zasądzona kwota została stronie wypłacona przez Bank w dniu 31 grudnia 2019 r. Skarżący zaznaczał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i otrzymane wynagrodzenie nie ma z nią związku. Dodał, że odszkodowanie stanowiło korzyść, którą strona mogłaby osiągnąć, gdyby nie wyrządzono jej szkody, ale nie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na tle opisanych okoliczności skarżący pytał, czy otrzymane odszkodowanie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o tym podatku, w zakresie kwoty głównej?

Przedstawiając własny pogląd w sprawie skarżący wskazał, że tak. Uzasadniając go stwierdził, że istotne jest ustalenie czy otrzymana kwota to szkoda rzeczywista czy utracona korzyść, bo takie rozróżnienie wynika z powołanego przepisu. Zdaniem strony wypłacona suma to rekompensata za rzeczywiście poniesioną stratę wynikłą z zawinionego i bezprawnego działania pracowników Banku. Utracone korzyści, nieobjęte zwolnieniem, mają charakter hipotetyczny, w tych ramach istotne jest jak kształtowałby się stan praw i interesów poszkodowanego, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Należy tu uwzględniać tylko takie następstwa w majątku poszkodowanego, które oceniając rzecz rozsądnie, według doświadczenia życiowego, w okolicznościach danej sprawy dałoby się przewidzieć, że wzbogaciłyby majątek poszkodowanego. W tym przypadku niewątpliwie występuje stan niepewności co do tego, czy takie przysporzenie faktycznie by wystąpiło (choć musi być wysoce prawdopodobne) i to odróżnia ten rodzaj szkody od rzeczywistej straty, która faktycznie nastąpiła, jak w niniejszej sprawie. Taki rodzaj szkody ma charakter akcesoryjny w stosunku do szkody głównej. Na marginesie strona wspomniała, że zapłaciła podatek od spadków i darowizn od tej części, która została wypłacona bratu, a zatem obowiązek podatkowy co do tej części spadku również powstał.

Rozpoznając wniosek strony, powołaną na wstępie interpretacją indywidualną, organ podatkowy wyrażony tam pogląd uznał za nieprawidłowy.

W uzasadnieniu przywołał art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm., dalej u.p.d.o.f.). Wskazał na otwarty katalog przychodów podlegających opodatkowaniu, co oznacza, że wyłączeniu podlegają jedynie te należności, które wyłączono lub zwolniono od opodatkowania odrębnym przepisem. Przytoczył także brzmienie art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b u.p.d.o.p. zawierających zwolnienie od podatku odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych na podstawie ustaw, wskazanych tam przepisów oraz wyroków lub ugód sądowych. Przy czym ostatni z tych przepisów wyłącza ze zwolnienia ww. należności otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zastrzegł, że powołana regulacja stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, co wymaga ścisłej wykładni. Dokonując analizy ww. przepisów organ podatkowy wyodrębnił przesłanki ich zastosowania, które winny być spełnione łącznie. Następnie posiłkując się wykładnią systemową odwołał się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm., dalej k.c.) dotyczących odszkodowania (art. 361 § 1 i § 2, art. 363 § 1 i § 2 k.c.). Z tych regulacji wywiódł, że szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy, które także zdefiniował.

Dalej wskazał na tytuły odszkodowania (ar. 415 i art. 471 k.c.) i podmioty zobowiązanie do naprawienia szkody (art. 416 k.c.). Wskazał, że prawo podatkowe odmiennie traktuje odszkodowania za szkodę rzeczywistą oraz utracone korzyści (zysk). Odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono - jak wynika z ww. przepisu - podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W opinii organu strata jakiej doznaje mienie poszkodowanego, wskutek czego poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas to tzw. szkoda rzeczywista. Szkoda obejmuje także utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wskutek doznania tej postaci uszczerbku poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Odnosząc te uwagi do okoliczności faktycznych sprawy organ podatkowy wskazał, że otrzymane przez skarżącego odszkodowanie nie podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., gdyż nie wynika z opisanych tam tytułów. Podstawy do zwolnienia nie stanowi też pkt 3a ww. przepisów, gdyż stanowi ono rekompensatę za utracone korzyści, które skarżący mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono. Jest to zatem przychód podlagający opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

W skardze strona, domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji, zarzucała naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. w zw. z art. 361 § 2 k.c., poprzez ich błędną wykładnię, wynikającą z uznania, że zasądzone od banku na rzecz strony odszkodowanie stanowiło utracone korzyści (lucrum cessans), podczas gdy stanowiło rzeczywistą szkodę (damnum emenrgens), a tym samym korzysta ze zwolnienia podatkowego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Wskazywała także na naruszenie art. 20 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że wypłacone stronie odszkodowanie należy zaklasyfikować jako przychód z innych źródeł, stanowiących wyjątek w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f., podczas gdy prawidłowa subsumcpcja opisanego stanu faktycznego winna prowadzić do uznania, że ww. kwota odszkodowania podlega zwolnieniu od opodatkowania na podstawie ww. przepisu.

W uzasadnieniu strona wywodziła, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. jest jednym z wyjątków od zasady, że odszkodowania przyznane przez sąd podlegają zwolnieniu od opodatkowania. Wywodziła, że pojęcie szkody i jej rodzajów winno być pojmowane tak jak na gruncie prawa cywilnego. Opisał przyjmowane tam rozumienie szkody rzeczywistej i utraconych korzyści. Wyróżnikiem tych pojęć jest stopnień prawdopodobieństwa uzyskania korzyści, przy szkodzie rzeczywistej powstaje w momencie zdarzenia wywołującego szkodę, zaś przy utraconych korzyściach stratę majątku w powstałą przyszłości, co strona wsparła orzecznictwem sądów administracyjnych. Zatem jedynie odsetki od wypłaconej skarżącemu kwoty winny być traktowane jako utracone korzyści.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w sprawie dotyczy oceny, czy opisane we wniosku skarżącego przychody winny zostać opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzystają ze zwolnienia od tego podatku jako odszkodowanie za rzeczywiście powstałą szkodę, orzeczone wyrokiem sądowym.

W opinii strony ww. dochody podlegają zwolnieniu, nie ma bowiem wątpliwości, że otrzymane przez skarżącego odszkodowanie stanowi wyrównanie rzeczywistej straty jaka poniósł na skutek niezgodnego z prawem działania pracowników Banku. Jest to realny uszczerbek w majątku strony, a nie brak spodziewanego powiększenia majątku poszkodowanego.

Odmienny pogląd przedstawia organ podatkowy wywodząc, że odszkodowanie stanowi wypłatę utraconych korzyści, co uzasadniała także odwołaniem się do definicji obowiązujących na gruncie prawa cywilnego. Zatem, zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm., dalej u.p.d.o.f.) nie korzysta ze zwolnienia od opodatkowania.

W opinii Sądu w sporze tym rację trzeba przyznać organowi podatkowemu. W istocie spór nie dotyczy samego brzmienia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale ich zastosowania na gruncie rozpoznawanej sprawy i ustalenia, czy uzyskane przez stronę świadczenie stanowi odszkodowanie powstałe w związku rzeczywistym uszczerbkiem czy utraconymi korzyściami.

Poprawnie wskazuje organ podatkowy w treści zaskarżonej interpretacji, że zasady opodatkowania podatkiem dochodowym wynikające z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazują na otwarty katalog przychodów, konstytuując zasadę powszechności opodatkowania. Zatem opodatkowaniu tym podatkiem będą podlegały wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Ogólną definicję przychodów zawiera art. 11 u.p.d.o.f. stanowiąc, że

przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Tym samym wszelkie uzyskane prze podatnika przychody będą podlegały opodatkowaniu, chyba, że zostaną od tego opodatkowania wyłączone lub zwolnione przez ustawodawcę.

Istotne dla rozpoznawanej sprawy przepisy to art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. (powoływany i rozważany przez organ podatkowy przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. z oczywistych przyczyn nie znajdzie tu zastosowania). Zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Przy czym istotne jest wskazanie, że zakres unormowania przytoczonego przepisu należy ustalić z uwzględnieniem dyrektyw interpretacyjnych jakie obowiązują przy wykładni przepisu wprowadzającego zwolnienie podatkowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie się bowiem przyjmuje, że w odniesieniu do przepisów wprowadzających ulgi i zwolnienia podatkowe, zasadnicze znaczenia ma wykładnia językowa i przepisy takie powinny być rozumiane zgodnie z ich literalnym brzmieniem (ściśle). Oznacza to, że niedopuszczalne jest doszukiwanie się intencji ustawodawcy i stwarzanie na tej podstawie norm wykraczających poza literalne i klarowne brzmienie przepisu.

Właściwie zatem obie strony wywodzą, że warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest uzyskanie odszkodowania (lub zadośćuczynienia) na podstawie wskazanego w tym przepisie tytułu, tj. wyroku lub ugody sądowej. Przy czym zwolnieniu podlegają kwoty do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań (zadośćuczynień): a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zatem pierwsze z opisanych włączeń nie musi być rozważane. Istotne jest zatem wyłącznie opisane w pkt b ww. przepisu. Odkodowując znaczenie tej normy stwierdzić trzeba, co także właściwie pojmują obie strony sporu, że zwolnienie od podatku może dotyczyć wyłącznie odszkodowania, wynikającego z opisanego tytułu, związanego ze szkodą rzeczywistą, tzw. utracone korzyści (lucrum cessans) nie korzystają ze zwolnienia.

Dalsza wykładnia spornej w sprawie normy wymaga sięgnięcia do pozostałych reguł interpretacyjnych. Ustawy podatkowe stanowiąc bowiem element polityki fiskalnej państwa odwołują się do zdarzeń i zjawisk życia gospodarczego, wywodząc z nich pożądane przez ustawodawcę skutki. Takie postrzeganie przepisów podatkowych – wobec braku pewnych definicji na gruncie prawa podatkowego - uzasadnia sięganie do reguł wykładni systemowej zewnętrznej, a więc tych zjawisk i pojęć, do których odnoszą się konkretne przepisy prawa podatkowego.

W realiach rozpoznawanej sprawy takimi pojęciami jest "szkoda" oraz jej rodzaje. Zatem znaczenia tych stwierdzeń trzeba poszukiwać na gruncie prawa cywilnego, co także właściwie postrzegały strony sporu.

Zgodnie z brzmieniem art. 361 § 1 i § 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm., dalej k.c.) zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (§ 1). W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (§ 2).

Jednocześnie przepisy kodeksu cywilnego nie definiują pojęcia "szkody", co uzasadniania odwołanie się do poglądów doktryny, w świetle których szkoda pojmowana jest jako uszczerbek w prawnie chronionych dobrach poszkodowanego, stan dla niego niekorzystny. Powstały wyłącznie wbrew woli poszkodowanego, dla odróżnienia szkody od nakładów, wydatków i innych umniejszeń majątku poszkodowanego ponoszonych przez niego dobrowolnie i niewymuszonych danym zdarzeniem, lecz innymi okolicznościami (np. darowizna, zużycie rzeczy; przeciwnie, np. wydatki na leczenie uszkodzeń ciała); por. wyrok SN z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 908/00, LEX nr 54365; por. także F. Błahuta (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 871; W. Czachórski, Prawo zobowiązań w zarysie, Warszawa 1968, s. 118; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2012, nb 233; A. Szpunar, Ustalenie odszkodowania według przepisów kodeksu cywilnego, NP 1965, nr 4, s. 334 i n. Wielkość uszczerbku wyznacza różnica między rzeczywistym stanem dóbr poszkodowanego a stanem hipotetycznym, gdyby do owego zdarzenia nie doszło. (por. A. Olejniczak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II, pod red. A. Kidyby).

Powołany przepis art. 361 § 2 k.c. wskazuje na rodzaje szkody i jest uznawany za przejaw aprobaty ustawodawcy dla obowiązku pełnego kompensowania szkody majątkowej zarówno w zakresie straty, jak i utraconych korzyści. Strata (damnum emergens) obejmuje zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów poszkodowanego, a więc rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do niego w chwili zdarzenia, za które odpowiedzialność została przypisana oznaczonemu podmiotowi. Natomiast utracone korzyści (lucrum cessans) obejmują tę część majątku poszkodowanego, o którą się jego aktywa nie powiększyły lub pasywa nie zmniejszyły, a skutek ten nastąpiłby, gdyby nie owe zdarzenie sprawcze, za które odpowiedzialność została przypisana oznaczonemu podmiotowi (np. utrata zarobków, utrata spodziewanego zysku z zamierzonych transakcji handlowych, utrata korzyści z władania rzeczą). Szkoda związana z utraconymi korzyściami ma zawsze charakter hipotetyczny, z reguły, choć nie zawsze występuje obok rzeczywiście poniesionej straty. Aczkolwiek ustalenie tego rodzaju szkody jest hipotetyczne, to szkoda musi być przez poszkodowanego wykazana z tak dużym prawdopodobieństwem, aby uzasadniała w świetle doświadczenia życiowego przyjęcie, że utrata korzyści rzeczywiście nastąpiła (por. orzeczenie SN z dnia 3 października 1979 r. II CR 304/79 OSNCP 1980, z. 9 poz. 164 praz PiP 1981, nr 9-12, s.142).

W opinii Sądu, w świetle przywołanych uwag, otrzymane przez skarżącego odszkodowanie jest wynikiem naprawienia szkody w postaci utraconych korzyści, które skarżący jako poszkodowany mógłby osiągnąć (tzw. lucrum cessans). Utrata korzyści oznacza udaremnienie zwiększenia się majątku, które mogłoby nastąpić, gdyby nie zdarzenie wyrządzające szkodę, np. nieosiągnięcie oczekiwanego zysku z uszkodzonej rzeczy. Z opisu okoliczności faktycznych wynika bowiem, że gdyby nie błąd, niedbalstwo pracowników Banku wuj skarżącego podjąłby stosowane kroki aby zagwarantować stronie ziszczenie się skutku równego ze złożoną (a niedopuszczalną wówczas) dyspozycją. Wystarczy aby powziął on wiedzę (został pouczony przez pracowników Banku) o tym, iż dyspozycja złożona nie może wywołać skutków prawnych w postaci przysporzenia na rzecz skarżącego. Przyjęcie przez Bank dyspozycji, która nie mogła odnieść skutku z uwagi na jej niezgodność z art. 56 ust. 1 ustawy Prawo bankowe było działaniem bezprawnym i zawinionym, dającym podstawę do przypisania Bankowi odpowiedzialności za wyrządzoną tym działaniem szkodę, o czym z resztą orzekł sąd powszechny w powoływanym we wniosku orzeczeniu.

Jak wskazano Szkoda w postaci lucrum cessans ma zawsze charakter hipotetyczny. O takiej szkodzie decyduje wysoki, graniczący z pewnością stopień prawdopodobieństwa uzyskania określonych korzyści, gdyby nie wystąpiło zdarzenie będące przyczyną szkody, co odróżnia podlegające obowiązkowi odszkodowawczemu szkody w postaci utraconych korzyści od tzw. szkody ewentualnej, polegającej jedynie na utracie możliwości uzyskania pewnych wpływów. Innymi słowy, powództwo dotyczące utraconych korzyści może zostać uwzględnione wyłącznie wówczas, gdy poszkodowany wykaże, w stopniu graniczącym z pewnością, że gdyby nie wystąpiło zdarzenie, z którym związany jest obowiązek odszkodowawczy, uzyskałby on tę korzyść (por. wyrok SN z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt IV CNP 43/17, SIP Lex nr 2639461).

W opinii Sądu opisane fakty dowodzą zatem, że powstała szkoda, jako różnica pomiędzy środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym wuja, a kwotą uzyskaną w wyniku spadkobrania po nim stanowi utraconą korzyść a nie rzeczywistą stratę. Podobnie charakter szkody pojmuje orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, por. wyrok SN z dnia 14 października 2005 r. sygn. akt III CK 101/05, SIP Lex 187042 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt V Ca 4254/15 , SIP Lex nr 2166105.

A skoro otrzymane przez stronę odszkodowanie dotyczy korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, to stosownie do wyłączenia zawartego w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. nie korzysta ze zwolnienia podlegając opodatkowaniu. Skutkiem tego otrzymany przez stronę przychód będzie podlegał opodatkowaniu stosownie do wskazanych w zaskarżonym akcie przepisów art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Na ocenę niniejszej sprawy w żaden sposób nie wpływa kwestia opodatkowania sum wypłaconych stronie i bratu skarżącego z tytułu spadkobrania. Wypłacona na podstawie wyroku sądu powszechnego rzecz skarżącego kwota nie miała bowiem związku ze spadkiem ale stanowiła odszkodowanie za niezgodne z prawem działania pracowników Banku.

Za chybione uznać trzeba zatem podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż zaskarżona interpretacja odpowiada prawu. W konsekwencji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.