Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2739/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi G. L. i A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015r. Wojewoda [...] – po rozpatrzeniu odwołania A. L. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...], sprostowaną postanowieniem Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...], orzekającą o zezwoleniu [...] S.A. (dalej także inwestor) na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina Z., stanowiącej własność A. i G. małż. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,82 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez w/w działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji M. – S. oraz podwieszenia przewodów linii elektroenergetycznej nad przedmiotową działką na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

[...] S.A. zwróciła się z wnioskiem do Starosty S. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z opisanej wyżej nieruchomości na potrzeby realizacji inwestycji celu publicznego jaką jest założenie i przeprowadzenie przewodów linii elektroenergetycznej nad przedmiotową działką.

Starosta S. rozpoznając powyższy wniosek decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina Z., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,82 ha, poprzez udzielenie spółce [...] S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez w/w działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji M. – S., na podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej nad przedmiotową działką na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m oraz na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 metrów (35 metrów od osi linii w obie strony).

Następnie w związku z wnioskiem inwestora o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie spornej nieruchomości Starosta S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...], sprostowaną postanowieniem Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...], działając na podstawie 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014, poz. 518), dalej u.g.n., orzekł o zezwoleniu inwestorowi na zajęcie niezwłoczne tejże działki.

Odwołanie od tej decyzji złożył A. L. zarzucając, że proponowane odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z działki jest zbyt niskie. Mianowicie wskazana przez [...] S.A. kwota [.] zł za zajęcie gruntu o pow. 1485 m. kw. pod pas technologiczny linii, jako odszkodowanie jest stanowczo za niska i nie rekompensuje strat związanych z zajęciem gruntu pod ten pas technologiczny linii.

Rozpoznając odwołanie A. L. Wojewoda [...] zwrócił uwagę na następujące kwestie.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W niniejszej sprawie taka decyzja została wydana, mianowicie decyzja Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...].

Po wydaniu decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac, może zostać wydana kolejna decyzja, na podstawie z kolei art. 124 ust. 1a u.g.n., pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot który będzie realizował cel publiczny, uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a. tj. musi istnieć konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

Wojewoda po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że wszystkie te wymogi zostały spełnione. [...] S.A. wniosła do Starosty Powiatu S. wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. oraz art. 124 ust. 1 a u.g.n. Została uprzednio wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wojewoda zaznaczył następnie, że planowana inwestycja jest inwestycją mieszczącą się w definicji inwestycji celu publicznego, określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n., który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zdaniem organu realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Inwestor wykazał, że planowana inwestycja wchodzi w skład projektu "połączenia elektroenergetycznego Polska-[...]" współfinansowanego z funduszy Unii Europejskiej, która ma zostać zrealizowana w I kwartale 2015r., a wszystkie prace budowlano- montażowe winny zostać zakończone w roku 2014.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że inwestor występował do właścicieli o wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości i ustanowienie służebności przesyłu w drodze czynności cywilnej. Kwestią sporną w czasie rokowań była jednak wysokość odszkodowania z tytułu ustanowienia służebności przesyłu. Następnie wyjaśniono istotę rokowań, które winny toczyć się między inwestorem, a właścicielem nieruchomości przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zdaniem Wojewody wszystkie czynności związane z rokowaniami zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami. Niestety mimo prowadzenia rokowań nie doszło do podpisania umowy. Tym samym należy uznać, że właściciel nie wyraził zgody na wykonanie prac na jego działce.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli G. L. i A. L. Skarga podnosi naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak również norm prawa materialnego.

Jeśli chodzi o naruszenie przepisów postępowania to podniesiono zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na to, że organ nie zbadał merytorycznie operatu szacunkowego załączonego do sprawy, który stanowił źródło wyliczenia wynagrodzenia za ustanowienie prawa służebności przesyłu, co skutkowało uznaniem, że wyliczone w nim wynagrodzenie zostało dokonane poprawnie, zgodnie z przepisami szczególnymi, a także naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ zasięgnięcia opinii biegłego specjalisty, celem ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu przez bezstronny, niezależny podmiot.

Podniesiono także zarzut naruszenia art. 153 ust. 1 u.g.n poprzez stworzenie przez rzeczoznawcę majątkowego bazy danych zawierającej działki o bardzo zróżnicowanej lokalizacji i otoczeniu, o zróżnicowanych cenach jednostkowych, a w rezultacie niespełnienie warunku podobieństwa nieruchomości dobieranych do porównania; wybranie przez rzeczoznawcę majątkowego do metody podejścia porównawczego nieruchomości, które znacząco odbiegały swymi cechami od nieruchomości będącej własnością skarżących, m. in pod względem lokalizacji i powierzchni - nie były nieruchomościami podobnymi w rozumieniu u.g.n.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty zmierzające do zakwestionowania operatu szacunkowego, na podstawie którego próbowano załatwić sprawę poprzez zawarcie czynności cywilnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że zarzuty w niej podniesione nie dotyczą istoty sprawy i pozostają dla niej prawnie obojętne, a jednocześnie nie stwierdzono, aby wystąpiły przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji niezależnie od argumentacji przytoczonej w skardze.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przypadki określone w art. 108 k.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie przepis art. 124 u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń.

Słusznie organ podnosi, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (przy czym decyzja ta nie musi mieć waloru ostateczności), musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a. tj. musi istnieć konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

Jak wynika z powyższego słusznie organy przyjęły, że wniosek został przez inwestora złożony, uprzednio natomiast została wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. uprawnia do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej w tym przepisie, zatem uprawnia do wydania decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. Jak wynika z ustaleń organu zajęcie nieruchomości podyktowane było budową napowietrznej linii elektroenergetycznej. Zatem została spełniona przesłanka interesu społecznego stanowiącego element normy art. 108 § 1 k.p.a., jak też ważnego interesu gospodarczego zawartego w przywołanej normie u.g.n. Zagadnienia bowiem zaspokojenia potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii w orzecznictwie są uznawane za wielce istotne, a judykatura choćby na gruncie dostępu do informacji publicznej zalicza tę materię do zadań publicznych (vide wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 102/13, 26 września 2013r., sygn. akt I OSK 831/13, 10 października 2013r., sygn. akt I OSK 1030/13, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, oraz cytowane tam orzecznictwo). Ponadto przesłanki wskazane w art. 108 § 1 k.p.a., nie muszą występować łącznie. Każda z nich jest samodzielna, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "innego interesu społecznego". A zdaniem Sądu orzekającego jest on oczywisty, co zostało wykazane w zaskarżonej decyzji.

Należy podkreślić, że skarga nie kwestionuje wystąpienia przesłanek do wydania omawianej decyzji, lecz podnosi jeden zarzut dotyczący zbyt niskiego, jej zdaniem, odszkodowania, które zaproponowano stronie podczas rokowań poprzedzających wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości skarżących. Kwestionuje przy tym operat szacunkowy stanowiący podstawę tej wyceny.

Zarzut ten pozostaje prawnie obojętny, bowiem zaskarżona decyzja w żaden sposób nie odnosi się do kwestii odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Odnosi się do tej decyzji jedynie w tym zakresie, że decyzja ograniczająca sposób korzystania musi zostać wydana przed decyzją w sprawie zajęcia. Zatem kwestie prawidłowości prowadzenia rokowań mogą być podniesione w postępowaniu, w którym orzeczono o ograniczeniu możliwości korzystania tj. prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zaskarżona decyzja natomiast nie odnosi się do odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, lecz rozstrzyga jedynie o możliwości szybkiego wejścia inwestora na cudzy grunt celem wykonywania czynności mających za przedmiot realizację inwestycji celu publicznego. Przy czym należy podkreślić, że zarówno z tytułu wydania decyzji opartej na normie art. 124 ust. 1, jak i ust. 1a u.g.n. stronie przysługuje odszkodowanie. Jak stanowi art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Przy czym ustalenie odszkodowania wymaga wydania odrębnej decyzji przez starostę (art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.). Wszystko to prowadzi do wniosku, że skoro w niniejszym postępowaniu organ nie rozstrzygał o odszkodowaniu, bezprzedmiotowe jest kwestionowanie jego wysokości.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.