Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 928/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39a ust. 1, art. 39j ust. 1, art. 39k ust. 1, art. 39l ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51 art. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 26 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. (nr [...]) utrzymano w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. (nr [...]) o nałożeniu na skarżącego M. K. – jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie "E. " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w W. – kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za brak orzeczeń lekarskiego i psychologicznego kierującego pojazdem o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Obie wskazane wyżej decyzje wydane zostały w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] czerwca 2019 r. w W. ul. [...] zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki Seat o nr rej. [...] którym kierował obywatel Ukrainy V. S.. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził jednego pasażera z ul. [...] do ul. [...] przy [...] w W.. Pasażer zamówił usługę przewozu korzystając z aplikacji "B. ". Przewóz wykonywany był w imieniu i na rzecz "E." Sp. z o.o. Sp. k. w W. pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Za wykonanie usługi pasażer uiścił opłatę w wysokości 6,44 zł. W trakcie czynności kontrolnych kierowca nie posiadał ani orzeczenia lekarskiego, ani też orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.

W toku postępowania na podstawie pisma Urzędu M. z dnia [...] lipca 2019 r. organ pierwszej instancji ustalił, że przedsiębiorca zatrudniający kierowcę (E. Sp. z o.o. Sp. k. w W.) posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, jednakże do przedmiotowej licencji nie został zgłoszony skontrolowany pojazd. Ponadto ustalił, że osobą zarządzającą transportem drogowym we wskazanym przedsiębiorstwie jest skarżący M. K.. Dlatego pismem z dnia [...] listopada 2019 r. organ zawiadomił skarżącego jako osobę zarządzającą transportem u wskazanego przedsiębiorcy o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego z urzędu. Spowodowało to zgłoszenie się do sprawy pełnomocnika skarżącego, który nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień.

W opisanej sytuacji M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. orzekł o nałożeniu na M. K., jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie "E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w W., kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za naruszenie:

1) lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, to jest dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1.000 zł);

2) lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, to jest dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1.000 zł).

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, którego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie uwzględnił i utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść przepisu art. 92a ust. 2 i ust. 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do ustawy o transporcie drogowym określa natomiast w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Wynika to z tego, że na podstawie art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 wskazanej ustawy, kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie zaś z art. 39m ustawy, wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy, a według art. 92a ust. 2 ustawy, zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3.000 zł (ust. 4). Natomiast zgodnie z art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.

Według organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w dniu kontroli kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz E. Sp. z o.o. Sp. k. w W., nie posiadając ważnych na dzień kontroli orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kierowca ten zeznał, że jest zatrudniony we wskazanym przedsiębiorstwie na stanowisku kierowcy samochodów osobowych, a jego praca polega na przewozie osób lub niewielkich ładunków. Z kolei w przedsiębiorstwie tym osobą zarządzającą transportem był na dzień kontroli właśnie skarżący, zgłoszony w Urzędzie W. do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym – dysponujący certyfikatem kompetencji zawodowych nr [...] Z tego względu był zobowiązany do przestrzegania przepisów i bieżącej kontroli, co do posiadanych przez kierowców uprawnień, czego zaniechał. To bowiem zarządzający transportem jest zobowiązany do należytego zorganizowania pracy kierowców, w tym zapewnienia posiadania przez nich wszystkich wymaganych dokumentów, także stosownych badań lekarskich i psychologicznych.

Jednocześnie organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami odwołania, że obowiązek kierowania na badania zdrowotne i psychologiczne jest adresowany do przedsiębiorców zatrudniających kierowców tylko na podstawie stosunku pracy. Zatrudnienie jest bowiem pojęciem szerszym niż pojęcie pracownika. Umowa o pracę jest jedną z wielu form zatrudnienia. Innymi formami są: umowy cywilnoprawne lub np. samozatrudnienie się, tj. założenie jednoosobowej działalności gospodarczej. W praktyce w coraz większej liczbie przypadków, kierowcy wykonujący transport drogowy na rzecz i w imieniu przewoźnika nie są związani z przewoźnikiem stosunkiem pracy, a jedynie umową cywilnoprawną lub też świadczą usługi kierowania pojazdami na rzecz jednego konkretnego podmiotu, jako samodzielni przedsiębiorcy, co nie oznacza jednak, że do podmiotów tych nie mają zastosowania obowiązki przewidziane w rozdziale 7a ustawy o transporcie drogowym. Decydujące znaczenie dla powstania obowiązków ustawowych ma już sam fakt świadczenia usług lub pracy na rzecz danego podmiotu wykonującego przewozy drogowe. Wynika to wprost z przepisu art. 39m ustawy o transporcie drogowym, który ma na celu objęcie stosowanymi wymogami wszystkich kierowców realizujących przewozy drogowe i bez znaczenia pozostaje charakter oraz podstawa świadczenia przez nich powierzonych im zadań. W konsekwencji powyższego rozwiązania, obowiązek kierowania kierowców na odpowiednie szkolenia, badania lekarskie i psychologiczne, a także weryfikacja posiadania przez nich uprawnień i ukończenia wymaganego wieku, spoczywa nie tylko na przewoźniku zatrudniającym kierowcę w ramach stosunku pracy, ale również na każdym innym podmiocie powierzającym takiej osobie wykonywanie czynności kierowania pojazdami w jego imieniu i na rachunek przedsiębiorcy. Ponieważ zaś zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawierał dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego (art. 92c ustawy o transporcie drogowym), to nałożenie kary na niego jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie było uzasadnione.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący M. K. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie na jakiej podstawie (stosunek pracy, czy stosunek cywilnoprawny) kontrolowany kierowca współpracował ze spółką E. Sp. z o.o. sp. k.;

2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy;

3) art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z 39l ust. 1 pkt 1b ustawy o transporcie drogowym, poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą E. Sp. z o.o. sp. k., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych;

4) przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

5) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie;

6) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. wniósł o uchylenie także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniesiona przez skarżącego skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie, bądź też stwierdzenie ich nieważności.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 grudnia 2020 r. (k. 40 akt sądowych).

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że tryb rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie miał żadnego wpływu na zasadę, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Podstawę prawną rozstrzygnięć organów w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.t.d."). Ustawa ta określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego i reguły odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i zasady ochrony praw pasażerów (art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.t.d.). Jest to zatem działalność istotna z punktu widzenia jej przedmiotu oraz rozmiaru, przez co jest szczegółowo regulowana. Dlatego stosownie do art. 56 ust. 1 pkt 1 u.t.d., inspektor (Transportu Drogowego) ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych zgodnie z przepisami zarówno tej ustawy, jak też innych ściśle określonych ustaw.

Według art. 39a ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę m.in. wtedy, jeżeli osoba ta nie ma przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 3) oraz nie ma przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4). Stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wynika to także z tego, że do obowiązków przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy należy m.in. kierowanie kierowców na badania lekarskie i psychologiczne, pokrywanie kosztów takich badań, ich przechowywanie przez okres zatrudnienia, czy prowadzenie dokumentacji dotyczącej badań lekarskich i psychologicznych (art. 39l ust. 1 u.t.d.).

Konsekwencją istnienia wskazanych obowiązków jest penalizacja przewidzianych ustawą przypadków ich naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.). Stosownie do lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy powoduje nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, również powoduje nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł (lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym).

Zatem w świetle powołanych przepisów na zarządzającego transportem może być nałożona kara za naruszenia przewidziane pod lp. 4.2. oraz 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, a właśnie tego rodzaju naruszenia zostały stwierdzone w okolicznościach niniejszej sprawy.

Trzeba także zauważyć, że stosownie do art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (Dz. Urz. UE L nr 300 z 14.11.2009 r., s. 51, z późn. zm.), zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:

a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz

c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Jednocześnie przepis art. 7c u.t.d. stanowi, że mikroprzedsiębiorca może bez wyznaczania zarządzającego transportem, spełniającego warunki o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu jeżeli osoba ta spełnia warunki określone w art. 4 ust. 2 rozporządzenia.

Stosownie do art. 7a ust. 2 pkt 7 u.t.d., we wniosku o udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej należy wskazać, między innymi, imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 albo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.

Wskazane wyżej przepisy wprowadziły zatem pojęcie osoby zarządzającej transportem, zawierając definicję legalną osoby pełniącej taką funkcję, a jednocześnie nakładają na przedsiębiorcę obowiązek wyznaczenia takiej osoby, o ile sam przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie pełni te funkcji. Jednocześnie przepisy te określiły wymogi, jakie powinna spełnić osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie w postaci chociażby stosownego doświadczenia i posiadanej wiedzy (certyfikat). Celem wprowadzenia funkcji osoby zarządzającej transportem była więc dbałość o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy i osób oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi, jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Prawodawca ustanowił wymóg, by osoba pełniąca funkcję zarządzającego transportem posiadała dobrą reputację oraz odpowiednią wiedzę, co będzie skutkowało zapewnieniem właściwej realizacji wymogów obowiązujących przewoźników. Dlatego sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym.

Biorąc pod uwagę podniesione w skardze zarzuty, istota sporu sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżący jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie "E." Sp. z o.o. Sp. k. w W. (co nie było kwestionowane) mógł w okolicznościach faktycznych tej sprawy zostać skutecznie obciążony administracyjną karą pieniężną za ujawnione w toku kontroli naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w sytuacji, kiedy organy nie dokonywały szczegółowych ustaleń faktycznych co do formy (podstawy) zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie kierowcy skontrolowanego w czasie przewozu drogowego osób, a w szczególności, czy był on w nim zatrudniony na podstawie umowy o pracę, czy też na innej zasadzie. W ocenie skarżącego, tylko bowiem zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy o pracę dawałoby podstawę do nałożenie na niego administracyjnej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. W innym przypadku kierujący nie był – według strony – w ogóle zobowiązany do posiadania tego rodzaju badań, których brak został w toku kontroli ujawniony.

Otóż, odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna.

W sprawie niniejszej bezsporne jest to, że w dniu 19 czerwca 2019 r. skontrolowano wykonywany w imieniu "E." Sp. z o.o. Sp. k. w W. przewóz drogowy osób, przez będącego obywatelem Ukrainy kierowcę, który nie posiadał badań lekarskich i psychologicznych, o jakich mowa w art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. Ujawniono bowiem, że kierujący pojazdem nie posiadał ważnych na dzień kontroli orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Z niekwestionowanych zeznań kierowcy wynikało zaś, że jest zatrudniony w "E." Sp. z o.o. Sp. k. w W. na stanowisku kierowcy samochodów osobowych, a jego praca polega na przewozie osób i niewielkich ładunków, co odbywa się za pośrednictwem aplikacji "B. ". Tego rodzaju ustalenie faktyczne było w sprawie zupełnie wystarczającego do tego, aby stwierdzić wystąpienie naruszeń określonych w lp. 4.2. i lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Ustalono również niewadliwie, że osobą zarządzającą transportem we wskazanej spółce był wówczas skarżący M. K..

Należy wyraźnie stwierdzić, że całkowicie prawidłowa była ocena organu, że to na przedsiębiorcy, a w rozpoznawanej sprawie bezpośrednio na osobie zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, spoczywa odpowiedzialność za zabezpieczenie spełnienia wymogów w zakresie przewozu osób, w tym wymagań dotyczących kierowców i to niezależnie od formy ich zatrudnienia. Całkowicie nieuzasadniona jest argumentacja skarżącego, że obowiązki związane z kierowaniem kierowców na badania lekarskie i psychologiczne w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywają wyłącznie na tych przedsiębiorcach, którzy zatrudniają kierowców na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.) i tym samym brak było podstaw prawnych do nałożenia na przewoźnika niezatrudniającego kierowcy na podstawie umowy o pracę obowiązku skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne. Jak zasadnie stwierdził organ, odwołanie się w przepisie art. 39j ust. 2 u.t.d. do przepisów kodeksu pracy wskazuje jedynie na zakres i zasady wykonywania badań lekarskich kierowców, z zastrzeżeniem w art. 39j ust. 3 u.t.d., że zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z powołanych wyżej przepisów art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. wynika wprost, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W świetle zaś art. 92a ust. 6 u.t.d., za kierowców, o których mowa w ust. 5 pkt 1-4, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. Jak zaś wyjaśniono, w rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że kierowca wykonywał przewóz pasażera w imieniu przedsiębiorcy oraz na jego rzecz i w konsekwencji zasadnie uznano, że kierowca obowiązany był dysponować stosownymi orzeczeniami o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Na gruncie ustawy o transporcie drogowym za stwierdzone naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego odpowiada przede wszystkim podmiot wykonujący przewóz drogowy, a więc przedsiębiorca, nie zaś kierowca, który wykonuje tylko czynność faktyczną prowadzenia pojazdu. Co istotne, kierowca niezależnie od formy zatrudnienia (stosunek pracy, umowa o dzieło, czy zasada samozatrudnienia), wykonuje jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których suma stanowi dopiero transport drogowy w rozumieniu ustawy. Odpowiedzialność kierowcy została uregulowana w ustawie odrębnie i jest objęta innymi sankcjami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 204/13). Wymaga przy tym zaakcentowania, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10; z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 685/15 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1985/17).

Dlatego za bezzasadne należało uznać wszystkie zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia okoliczności związanych z formą prawną zatrudnienia kierowcy. Okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Organy całkowicie trafnie w oparciu o uzyskaną z Urzędu W. informację ustaliły, że w dniu kontroli to skarżący był osobą zarządzającą transportem we wskazywanym wyżej przedsiębiorstwie, a zatem to do jego obowiązków należało także wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty (orzeczenia). Naruszenie zaś obowiązków w tym zakresie uprawniało do nałożenia na skarżącego, jako osobę zarządzającą transportem, kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia.

W tym kontekście bezpodstawny okazał się również zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 39a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 w związku z 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d., poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie, podczas gdy kierowca nie był zatrudniony w kontrolowanym przedsiębiorstwie na podstawie stosunku pracy. W okolicznościach tej sprawy prawidłowo za adresata zaskarżonej decyzji uznano skarżącego, jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie. Jak już wyjaśniono, na mocy art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem ponosi bowiem odpowiedzialność za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego i podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w tym przepisie.

W świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym zarządzający transportem jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym doboru takich kierowców, którzy będą posiadali stosowne uprawnienia do wykonywania przewozów. Kierowca wykonujący przewóz musi dysponować orzeczeniem lekarskim i orzeczeniem psychologa o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, sankcjonowane jest odpowiednio w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, co wynika z treści art. 92a ust. 8 ustawy, karą w wysokości 1.000 złotych za każde naruszenie. W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły uzasadnione podstawy do nałożenia na skarżącego kar przewidzianych za dwa stwierdzone naruszenia.

Trafna była także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie została wykazana. W szczególności, okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, by stwierdzone naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i wydania niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie stanowiska znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, które odpowiadają wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. Zapewniono również skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.

W sytuacji zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 2.000 zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły tym samym podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy przyjętej przez niego podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. O ile bowiem na organach ciąży obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez stronę przepisów o transporcie drogowym, to bez przedstawienia przez stronę dowodów mogących podważyć ustalenia organów, nie jest możliwe przyjęcie twierdzeń co do braku podstaw uznania jej odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 756/16). Rozważając zaś odpowiedzialność skarżącego jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie organy prawidłowo wywiodły, że obowiązek posiadania przez kierującego pojazdem orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jest obowiązkiem bezwzględnym. Jest nie tylko warunkiem zatrudnienia kierowcy (art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d.), ale w ogóle nie odnosi się do formy zatrudnienia kierowcy. Dlatego obowiązek taki dotyczy zarówno kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, jak również na podstawie każdego innego rodzaju umowy, na podstawie której w imieniu przedsiębiorcy konkretna osoba wykonuje obowiązki kierowcy wykonującego przewóz drogowy. Skoro badania lekarskie i psychologiczne mają na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a zaświadczenie potwierdzające spełnianie określonych wymogów kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu uprawnionego do kontroli, to obowiązek ten powinien być spełniony przed rozpoczęciem przejazdu przez kierowcę.

Tym samym, skoro skarżący bezspornie naruszył swoje obowiązki jako zarządzający transportem drogowym w przedsiębiorstwie i nie zadbał o wyposażenie kierowcy we właściwe dokumenty w czasie przewozu osób przez przedsiębiorcę, to z tej przyczyny ponosi odpowiedzialność za brak po stronie kierowcy ważnych w dniu kontroli orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, wymaganych zgodnie z art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d.

Dodatkowo w ramach uwag końcowych wymaga zwrócenia uwagi, że odpowiedzialność administracyjna za dopuszczenie się naruszeń wynikających z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter całkowicie obiektywny, gdyż jest niezależna od winy, a do jej powstania wystarcza stwierdzenie naruszenia określonych przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący był bezwzględnie zobowiązany do przestrzegania tych przepisów, czemu uchybił, a co organy wykazały. Uzasadniało to nałożenie na niego przewidzianych prawem administracyjnych kar pieniężnych.

Wobec zatem bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.