Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1367/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor sądowy w WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2005 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie przepadku na rzecz Skarbu Państwa kwoty złożonej tytułem zabezpieczenia pozwolenia na przywóz towarów - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2003 r. spółka z o.o. "Z." z siedzibą w O., złożyła do Prezesa Agencji Rynku Rolnego, wniosek o udzielenie pozwolenia na przywóz towarów w postaci 110 ton jogurtów o kodzie [...] i wartości 264 000 zł, wskazując jako wnioskowany termin ważności pozwolenia – 120 dni.

Decyzją z [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego, powołując w podstawie prawnej przepisy art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 26 września 2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 188, poz. 1572) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 13 grudnia 2002 r. w sprawie pozwoleń na przywóz lub wywóz towarów udzielanych w ramach środków administrowania obrotem towarami z zagranicą (Dz. U. Nr 226, poz. 1889) w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 18 grudnia 2002 r. w sprawie automatycznej rejestracji w przywozie niektórych towarów rolnych (Dz. U. Nr 228, poz. 1905), udzielił skarżącej spółce pozwolenia na przywóz towarów, zgodnego z jej wnioskiem, określając termin ważności pozwolenia od [...].04.2003 r. do [...].08.2003 r. oraz kaucję stanowiącą zabezpieczenie wykonania udzielanego pozwolenia w kwocie 47 554,10 zł.

W dniu [...] sierpnia 2003 r. skarżąca złożyła w Agencji Rynku Rolnego pismo z [...] sierpnia 2003 r., będące rozliczeniem pozwolenia na przywóz towarów o kodzie [...] za okres od [...].04.2003 do [...].08.2003 r., w którym wskazano ilość przywiezionych w tym okresie towarów: 65.085 kg.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Zastępca Dyrektora Biura Administrowania Obrotem Towarowym z Zagranicą Agencji Rynku Rolnego poinformował skarżącą spółkę, że złożona kaucja w wysokości 47.554,10 zł jako zabezpieczenie pozwolenia Nr [...] z dnia [...].04.2003 r. dotyczącego przywozu towaru o kodzie [...] w ramach automatycznej rejestracji ulega przepadkowi w kwocie 17.038,63 zł na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na realizację udzielonego pozwolenia w wysokości 59,17%. Jako podstawę prawną wskazano art. 46 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw.

W dniu [...] listopada 2003 r. do Agencji Rynku Rolnego wpłynął wniosek spółki Z. o zwrot kaucji, wobec której orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa, w kwocie 17.038,63 zł. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, iż zastosowany w sprawie przepis art. 46 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą w sposób rażący narusza zasadę zawartą w art. 46 Konstytucji RP, zgodnie z którą "przepadek rzeczy może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawa.

W dniu [...] listopada 2003 r. Dyrektor Biura Administrowania Obrotem Towarowym z Zagranicą ARR wyjaśnił, iż kaucja nie jest rzeczą w rozumieniu art. 46 Konstytucji RP lecz określoną sumą pieniężną służącą zabezpieczeniu interesów, w tym przypadku Skarbu Państwa, przed nagannym postępowaniem (działaniem, zaniechaniem) samych wnioskodawców. Odpowiedzialność wnioskodawcy za niewykonanie zobowiązania ograniczona jest do wysokości wpłaconej kaucji. Z uwagi na nakazowy charakter dokonania przepadku kaucji o ile zaistnieją przesłanki wymienione w art. 46 ww. ustawy, przepadek stosownej części kaucji na rzecz Skarbu Państwa następuje z mocy prawa, a postępowanie przed sądem nie może być prowadzone.

Pismem z dnia [...] listopada 2003 r. skarżąca wystąpiła do Agencji Rynku Rolnego o wydanie decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu części kaucji wpłaconej jako zabezpieczenie pozwolenia z [...].04.2003 r. wyjaśniając, iż Agencja orzekając przepadek części kaucji na rzecz Skarbu Państwa nie uczyniła tego w drodze decyzji, a jedynie skierowała do strony pismo o charakterze czysto informacyjnym.

Odpowiadając w piśmie z [...] grudnia 2003 r. Dyrektor Biura Administrowania Obrotem Towarowym z Zagranicą poinformował, iż brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji w sprawie przepadku kaucji, gdyż żaden z przepisów ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą nie stanowi, iż dokonanie przepadku kaucji następującego na mocy art. 46 lub 47 ust. 1 winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Powołane przepisy stanowią, iż kaucja podlega przepadkowi w przypadkach w nich określonych i tym samym nie wymagają żadnej konkretyzacji, tylko bowiem w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracji publicznej obowiązany jest jej dokonać w drodze decyzji administracyjnej.

Spółka Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z [...] stycznia 2004 r. na czynność Dyrektora Biura Administrowania Obrotem Towarowym z Zagranicą Agencji Rynku Rolnego, w przedmiocie przepadku części kaucji zapłaconej jako zabezpieczenie udzielonego pozwolenia.

Przedmiotowa skarga, potraktowana jako skarga na bezczynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego została przez Sąd odrzucona postanowieniem z [...] października 2004 r. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, iż użyty w art. 46 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, zwrot "podlega przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa" wskazuje na konieczność wydania rozstrzygnięcia w formie aktu władczego działania prawnego organu administracji, wywołującego bezpośrednie skutki prawne w sferze chronionych konstytucyjnie praw osoby której udzielono pozwolenia. Jednocześnie Sąd podniósł, iż organ w sposób niezgodny z postanowieniami Konstytucji odmówił wydania decyzji o przepadku kaucji, bowiem dopiero wydanie decyzji przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego stanowiłoby konkretyzację normy prawnej nakazującej dokonanie przepadku części kaucji w przypadku niepełnego wykorzystania pozwolenia. Nieuzasadniona odmowa wydania decyzji o przepadku części kaucji była zdaniem Sądu podstawą do uznania, iż w rozpoznawanej sprawie zachodziła bezczynność organu, który zobowiązany był do załatwienia sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Prezes Agencji Rynku Rolnego – na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. Nr 42, poz. 386 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963) oraz art. 46 ustawy z 26 września 2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw – w dniu [...] grudnia 2004 r. wydał decyzję nr [...], mocą której postanowił o przepadku na rzecz Skarbu Państwa kwoty 17.038,63 zł, złożonej tytułem zabezpieczenia pozwolenia o nr [...] z [...] kwietnia 2003 r. na przywóz jogurtów o kodzie [...] przez Z. Sp. z o.o. w O. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż spółka otrzymała pozwolenie na przywóz 110 000 kg jogurtu, z czego faktycznie przywieziono 65 085 kg, co oznacza wykorzystanie udzielonego pozwolenia w 59,17%. Mając zatem na uwadze przepis art. 46 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, kaucja podlega przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa w stopniu równym różnicy między 95% wielkości, na jakie zostało udzielone pozwolenie, a stopniem faktycznego wykorzystania pozwolenia, tj. w kwocie 17.038,63 zł.

Orzekając na skutek odwołania strony, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] lutego 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy poparł argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie, odnosząc się bezpośrednio do twierdzeń odwołania, za bezpodstawny uznał zarzut sprzeczności decyzji wydanej w oparciu o przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, z przepisami wyższego rzędu, tj. Konstytucji i obowiązującą umową międzynarodową w sprawie Porozumienia o utworzeniu Światowej Organizacji Handlu. Minister podkreślił, iż administracyjne postępowanie odwoławcze służy ocenie legalności i zasadności decyzji wydanej przez organ I instancji, w konkretnej indywidualnej sprawie, a nie ocenie czy akt prawa powszechnie obowiązującego jest zgodny z Konstytucją. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu zasadności wydania decyzji przez organ I instancji, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 października 2004 r., sygn. akt VSAB/Wa 28/04. Ponadto, Minister nie zgodził się z argumentacją strony, że winę za niepełne wykorzystanie pozwolenia ponosi Agencja Rynku Rolnego, powołując się na profesjonalny charakter działalności skarżącej oraz zasadę ignorantia iuris nocet.

Na powyższą decyzję spółka Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji lub stwierdzenia ich nieważności oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1. art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) polegające na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, tj. oparcie decyzji o przepadku na przepisach ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, podczas gdy w dacie udzielenia pozwolenia na przywóz towarów obowiązywała ustawa z 26 września 2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw;

2. art. 4 ust. 1 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw (w sposób rażący), poprzez zastosowanie środka administrowania obrotem towarami z zagranicą nie przewidzianego w treści art. 4 cytowanej ustawy, a polegające na:

a) zastosowaniu ustawy z 16.04.2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, zamiast ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw,

b) zastosowaniu środka karnego w postaci przepadku kaucji za niewykorzystanie pozwolenia podczas gdy pozwolenie z istoty swej jest aktem administracyjnym o charakterze pozytywnym (zezwalającym) nie zaś aktem administracyjnym o charakterze karnym, co oznacza, iż żaden środek karny za niewykonanie pozwolenia nie powinien być stosowany;

3. art. 55 ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, ponieważ przepisy tej ustawy obowiązywał do dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, a w dacie wydania decyzji o przepadku kaucji Polska była już członkiem Unii Europejskiej, a więc ustawy nie wolno było stosować;

4. § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 13 grudnia 2002 r. w sprawie pozwoleń na przywóz lub wywóz towarów udzielanych w ramach środków administrowania obrotem towarami z zagranicą, przez to że nie zwrócono złożonej kaucji;

5. art. 42 ustawy z 16.04.2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, przez zastosowanie ustawy (w sposób rażący), która w dacie wydania pozwolenia nie istniała, a która reguluje obrót towarami między krajem trzecim, nie będącym członkiem Wspólnoty Europejskiej a Rzeczpospolitą Polską;

6. art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (KPA);

7. art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483);

8. art., 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej z 7 lutego 1992 r. (OJ C Nr 191, poz. 1).

Pełnomocnik skarżącej sformułował generalny zarzut, iż nie można uznać wydania decyzji o przepadku części kaucji przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego za działanie podjęte na podstawie prawa, bowiem w chwili jej wydania, tj. [...].12.2004 r., powołany w podstawie prawnej art. 46 ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, nie mógł znaleźć zastosowania, z uwagi na to, iż ustawa ta nie obowiązywała. To samo dotyczy powołania się na przepis art. 25 ust. 2 ustawy z 16.04.2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, ponieważ ustawa ta nie ma zastosowania do przywozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej towaru pochodzącego z R.

W uzasadnieniu skargi podniesiono również, iż w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nie istniał przepis powszechnie obowiązującego prawa, który stanowiłby podstawę wydania decyzji o przepadku kaucji na rzecz Skarbu Państwa, zatem uzasadnienia obu decyzji są bezprzedmiotowe. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 107 § 1 KPA w zw. z art. 104 § 1 KPA opierając swoją decyzję na podstawie błędnych ustaleń obowiązywania normy prawnej, a jednocześnie rozpoznając i rozstrzygając odwołanie nie usunął naruszeń prawa materialnego przez organ I instancji, co z kolei stanowiło naruszenie art. 8 KPA.

Pełnomocnik skarżącej podniósł również, iż zwrot kaucji podlega reżimowi prawnemu ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, natomiast organy administracji publicznej zastosowały środek administrowania obrotem towarowym z zagranicą na podstawie przepisów ustawy z 16.04.2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, tj. środek karny w postaci przepadku kaucji, podczas gdy pozwolenie z istoty swej jest aktem administracyjnym o charakterze pozytywnym (zezwalającym) nie zaś aktem administracyjnym o charakterze karnym, naruszając art. 4 w/w ustawy z 26.09.2002 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze zauważył, iż pozwolenie jest aktem administracyjnym upoważniającym (dającym prawo) i jednocześnie zobowiązującym przedsiębiorcę – na jego wniosek – do realizacji pozwolenia zgodnie z jego treścią, tj. przywiezienia określonej ilości produktów lub towarów w okresie jego ważności, natomiast nie wykonanie zobowiązań określonych w udzielonym pozwoleniu, powoduje całkowity lub częściowy przepadek zabezpieczenia (kaucji). W tym świetle organ odwoławczy podniósł również, iż przepisy ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, określające zasady zwrotu zabezpieczenia (kaucji) są konsekwencją obowiązujących w tym zakresie zasad określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1291/2000 z 9.06.2000 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania pozwoleń na wywóz i przywóz oraz świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych (przepisowi art. 46 ustawy z 26.09.2002 r. odpowiadają regulacje art. 35 ust. 2 lit a i b oraz ust. 4 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1291/2000). Tym samym, zdaniem Ministra, wskazanie w zaskarżonej decyzji art. 46 ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, zamiast przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1291/2000), nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, tj. ustalenie o częściowym przepadku zabezpieczenia w wyniku wykorzystania pozwolenia w stopniu poniżej 95%.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Rozważając w tym kontekście zarzuty podniesione w skardze stwierdzić należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu, zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji odpowiada prawu.

W związku z tym, iż twierdzenia zawarte w skardze sprowadzają się do generalnego zarzutu wydania przez organy administracji publicznej decyzji w oparciu o przepisy prawa nieobowiązującego w dacie ich wydania, w pierwszej kolejności należy odnieść się do tego właśnie zarzutu, sięgając do ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny w zakresie działania reguł prawa intertemporalnego. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiada pogląd, iż formalne uchylenie lub zmiana przepisu nie zawsze oznacza zupełną utratę mocy obowiązującej wyrażonych w nim norm prawnych – w szczególności w tym sensie, że za przepis zachowujący moc obowiązującą należy uznawać taki przepis, który wprawdzie został formalnie derogowany, ale nadal ma zastosowanie do ustalania skutków zdarzeń zaistniałych w czasie, w którym ten przepis obowiązywał (por. uchwała TK z 16.04.1996 r., W 15/95, OTK 1996/2/13). Zasada wykluczająca stosowanie przepisu, który nie obowiązywał w czasie, gdy rozpoznawane i oceniane zdarzenie nastąpiło, określana jako zasada nieretroakcji, wywiedziona została z art. 2 Konstytucji. Należy ona – jak się powszechnie określa – do podstaw państwa prawnego (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2000 r., II CKN 293/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 209). Nie ma ona jednak charakteru absolutnego, toteż prawodawca może wprowadzić wsteczne działanie prawa z zachowaniem utrwalonych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przesłanek.

Z taką właśnie rozbieżnością między obowiązywaniem a stosowaniem w czasie aktu normatywnego mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, toteż Sąd w składzie orzekającym przyjmuje prezentowane powyżej stanowisko judykatury, jako własne. Tym samym, powołanie w podstawie prawnej decyzji z [...] grudnia 2004 r. przepisu art. 46 ustawy z 16.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, jest zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W tym kontekście podnieść należy, za Sądem Najwyższym, iż nie budzi wątpliwości zapatrywanie stwierdzające, że utrata mocy obowiązującej danego przepisu nie oznacza wykluczenia możliwości jego zastosowania w przyszłości co do oceny faktów (zachowań) zaistniałych w dacie obowiązywania tego przepisu; nakaz jego stosowania do sytuacji z przeszłości nie ustał. Zakres czasowy obowiązywania oraz stosowania przepisu nie musi się pokrywać, a jak dowodzi praktyka sądowa w odniesieniu do stosowania przepisów uchylonych, nawet w odległej przeszłości, z reguły się nie pokrywa, trudno bowiem zakładać, że nie ujawnią się zdarzenia z okresu sprzed derogacji przepisu. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego wskutek jego uchylenia lub upływu czasu, na który akt ten został ustanowiony, nie jest zatem równoznaczny z utratą mocy obowiązującej. Taka definitywna utrata mocy obowiązującej następuje wówczas, gdy przepis nie może być w ogóle stosowany (por. uchwała SN z 30.05.2003 r., III CZP 29/03, OSNC 2004/4/50).

W tym kontekście, za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisów art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 1 KPA. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zawierają prawidłowe podstawy prawne, z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy administracyjne oparły swoje orzeczenia na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, którego ocena znalazła wyraz w ich uzasadnieniach, ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób bezpośredni odniósł się do zarzutów odwołania Spółki. W tym miejscu zauważyć należy, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego prawidłowo przyjął jako podstawę formalną wydania decyzji przepis art. 25 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, bowiem przepisy prawa proceduralnego (formalnego) winny być stosowane na datę orzekania w konkretnej, indywidualnej sprawie administracyjnej.

Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska jest uznanie za bezzasadne zarzutów naruszenia art. 55 ustawy z 26.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw oraz art. 42 ustawy z 16.04.2004 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, stanowiących przepisy końcowe, określające okres obowiązywania tych ustaw.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty skargi o charakterze materialnym uznać należy za bezzasadne. Stosownie do treści przepisu art. 46 ustawy z 16.09.2002 r. o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, w przypadku wykorzystania udzielonego pozwolenia udzielonego pozwolenia w wysokości do 95% kaucja podlega przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa w stopniu równym różnicy między 95% wielkości, na jakie zostało udzielone pozwolenie, a stopniem faktycznego wykorzystania pozwolenia, o ile zwrot tego pozwolenia nastąpił nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia upływu terminu jego ważności. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z rozliczenia pozwolenia na przywóz towarów o kodzie [...] za okres od [...].04.2003 do [...].08.2003 r., skarżąca sama wskazuje ilość przywiezionych w tym okresie towarów, tj. 65.085 kg. W tym stanie rzeczy, działanie organów administracji uznać należy za prawidłowe. Skoro bowiem Spółka otrzymała pozwolenie na przywóz 110 000 kg jogurtu, z czego faktycznie przywieziono 65 085 kg, co oznacza wykorzystanie udzielonego pozwolenia w 59,17%., to mając uwadze art. 46 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, złożona kaucja podlegała przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa w stopniu równym różnicy między 95% wielkości, na jakie zostało udzielone pozwolenie, a stopniem faktycznego wykorzystania pozwolenia, tj. w kwocie ustalonej przez organ. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż skoro ustawodawca przewidział w art. 45 cytowanej ustawy, w jakich okolicznościach złożona kaucja podlega zwrotowi, zaś w artykułach następnych (art. 46 i art. 47), jakie są następstwa niezachowania warunków (obowiązków) udzielanego pozwolenia, to nie można czynić organowi zarzutu, iż wobec zaistnienia przesłanek określonych w omawianym art. 46, zastosował przepis prawa powszechnie obowiązującego. Takie twierdzenia uznać należy, za polemikę pełnomocnika skarżącej z prawidłowymi ustaleniami i ocenami organów administracji publicznej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw poprzez zastosowaniu środka karnego w postaci przepadku kaucji za niewykorzystanie pozwolenia podczas gdy pozwolenie z istoty swej jest aktem administracyjnym o charakterze pozytywnym (zezwalającym) nie zaś aktem administracyjnym o charakterze karnym, co oznacza, iż żaden środek karny za niewykonanie pozwolenia nie powinien być stosowany, podnieść należy, iż pełnomocnik skarżącej poza powyższym ogólnikowym stwierdzeniem, nie wskazuje na czym takie naruszenie miałoby polegać. Biorąc zaś pod rozwagę treść powołanego przepisu art. 4 ust. 1, zauważyć należy, iż wskazuje on jedynie jeden ze środków administrowania obrotem towarami z zagranicą, jakim jest automatyczna rejestracja, co zdaniem Sądu nie pozwala na wysnucie sformułowanej przez pełnomocnika skarżącej tezy. Niezależnie jednak od tego, iż trudno jest odnieść się do tak postawionego zarzutu, zauważyć należy, iż regulacje zawarte w ustawie z 26.09.2002 r. są zgodne z odpowiednimi zapisami prawa wspólnotowego w tym zakresie, tj. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1291/2000 z 9.06.2000 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania pozwoleń na wywóz i przywóz oraz świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych.

To samo dotyczy zarzutu naruszenia postanowień art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. Jak już zauważono powyżej, postanowienia ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw są zgodne z regulacjami prawa unijnego, a zatem oparte na przepisach tej ustawy rozstrzygnięcia nie mogą być uznane za naruszające prawo Wspólnoty, bądź konstytucyjne zasady praworządności i sprawiedliwości.

Podniesienia wymaga również kwestia, nie zgłaszana wprawdzie wśród zarzutów skargi, ale pojawiająca się zarówno na etapie postępowania odwoławczego przed organem administracji, jak również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2004 r., na bezczynność organu, a mianowicie przepadku rzeczy, unormowanego w art. 46 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, przepadek rzeczy może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ze sformułowania tego wynika, iż kompetencja sądu nie może być kompetencją ogólną, określoną rodzajowo, lecz muszą to być kompetencje zindywidualizowane, konkretne – skoro znajdujemy tu sformułowanie "w przypadkach określonych w ustawie". Tradycyjnie wiąże się instytucję "przepadku rzeczy" z prawem karnym (w szerokim rozumieniu), gdzie występuje najczęściej jako kara dodatkowa, orzekana przez sąd w sytuacji uznania popełnienia pewnych przestępstw (wykroczeń). Istotnie, jako niewątpliwa dolegliwość, przepadek rzeczy staje się zawsze pewną karą, stąd też dolegliwość ta może obywatela spotykać jedynie w trybie realizowania wobec niego odpowiedzialności karnej (vide Komentarz do Konstytucji RP, tom III, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003). Tym samym, przepadek kaucji, dokonany w trybie przepisów ustawy o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw, nie stanowi kary w ramach odpowiedzialności karnej i jako taki nie ma charakteru represyjnego, a zatem decyzja organu administracji nie narusza omawianego art. 46 Konstytucji RP.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.