Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 826/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 lutego 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. F. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 lutego 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta T. odmówił K. F. (zwanej dalej "wnioskodawczynią", "stroną" albo "skarżącą") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2019 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką M. S.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał art. 17 ust. 1, art. 17b, art. 17 ust. 5 pkt 2a oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; zwanej dalej w skrócie jako: "u.ś.r.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że matka wnioskodawczyni (ur. [...] 1955 r.) legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. G. z dnia 7 października 2019 r., którym zaliczono ją do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 października 2022 r., ze wskazaniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 lipca 2017 r., a niepełnosprawność istnieje od 17 czerwca 2017 r. Zatem w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki

w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednocześnie organ wskazał, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, odnoszącego się do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie oznacza wykluczenia możliwości stosowania przesłanki określonej w tym przepisie.

Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła głównej przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowaniem w tym celu. Zdaniem organu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona w przeszłości podejmowała zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Mianowicie strona wskazała w oświadczeniu załączonym do wniosku, że ostatni okres zatrudnienia/ubezpieczenia społecznego istniał od marca 2017 r. do 28 lutego 2018 r. Opieka sprawowana jest od momentu choroby matki (ponad 2 lata). Natomiast organ odnotował, że strona była aktywna zawodowo także w okresie od 8 października 2018 r. do 14 października 2018 r. oraz od 1 października 2019 r. do 20 października 2019 r. Tym samym organ uznał, że

w sprawowanie w tym czasie opieki nad osobą wymagającą opieki nie kolidowało

z wykonywaniem pracy zarobkowej. Ponadto we wnioskach z wywiadu środowiskowego pracownik socjalny podkreślił, że wnioskodawczyni przyjeżdża opiekować się matką co dwa-trzy dni. Wówczas wykonuje prace porządkowe w mieszkaniu w celu utrzymania czystości, robi zakupy, przygotowuje posiłki, dba o higienę osobistą. Zapewnia opiekę medyczną - wizyty lekarskie, wykupuje leki. Ustalony przez pracownika socjalnego zakres czynności nie uzasadnia, w ocenie organu, całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad matką.

Organ pierwszej instancji stwierdził dodatkowo, że wnioskodawczyni nie może uzyskać świadczenia z uwagi na zaistnienie w sprawie negatywnej przesłanki jego przyznania określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Wskazany przepis stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie ustalono natomiast, że mąż M. S. – L. S. (68 lat) został orzeczeniem z dnia 23 stycznia 2019 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. G. zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez K. F. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 27 maja 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) w związku z art. 17 u.ś.r. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ odwoławczy podkreślił, że wyrokiem tym Trybunał stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b nie oznacza jednak, zdaniem Kolegium, całkowitego usunięcia z ustawy kryterium wieku powstania niepełnosprawności jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy zaś wyłącznie do ustawodawcy.

SKO podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazując, że przesłanka przyznania żądanego świadczenia polegająca na niepodejmowaniu lub rezygnacji

z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinna być rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej opiekę, że ta nie jest w stanie podjąć innej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania (aktywności zawodowej). Opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzenia gospodarstwa domowego, tj. sprzątaniu, gotowaniu itp., bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego w przypadku wnioskodawczyni nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad matką skoro strona podejmowała zatrudnienie w okresie, gdy jej matka wymagała opieki ze względu na istniejący od lipca 2017 r. znaczny stopień niepełnosprawności. Jednocześnie, zdaniem organu odwoławczego, zakres obowiązków wynikający z ustaleń organu pierwszej instancji, sprowadzający się do prowadzenia gospodarstwa domowego, pomocy w sprawach urzędowych i przy wizytach u lekarzy nie daje podstaw do uznania, że rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcie aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że w rozpatrywanej sprawie, jak słusznie odnotował organ pierwszej instancji, występuje przesłanka negatywna, określona przepisami art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r., albowiem M. S. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż L. S. nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.

K. F. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną tylko przez część dobry, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrażę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

W uzasadnieniu skargi przedstawione zostały skutki, jakie w ocenie skarżącej wynikają z faktu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. i ich wpływu na sytuację skarżącej.

Skarżąca wskazała dodatkowo, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. W przedmiotowej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez nią

z zatrudnienia.

Ponadto, zdaniem skarżącej, wykładani językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wniosków sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą, ze względu na stan zdrowia. Pozostając wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należało by uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu, który faktycznej opieki nie może sprawować z uwagi na swoją własną niepełnosprawność. Poprzestanie na wykładni językowej i nie zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu w ocenie skarżącej nie jest wystarczające. Wykładania celowościowa i systemowa uwzględnia konstytucyjne zasady równości wobec prawa i ochrony rodziny, a także nakazy zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca zacytowała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1200/14, w którym wskazano, że osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są wstanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do sporu pomiędzy skarżącą a organami obydwu instancji dotyczy tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jej opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 - go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

W niniejszej sprawie organy obydwu instancji uznały, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ z orzeczeń, którymi legitymuje się matka skarżącej nie wynika, aby niepełnosprawność matki powstała w okresach jej życia wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zapatrywanie co do niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy zostało podzielone przez organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art.17 ust. 1b - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć także należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8, iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). Natomiast w akapicie czwartym punktu 8 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w cytowanym wyroku, fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8 uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmieniał sytuacji prawnej skarżącej. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Zaistniała zatem podstawa do uwzględnienia skargi, bowiem przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16, oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, cytowany powyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15). Sąd nie podziela tym samym poglądu wyrażonego w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wejście w życie przedmiotowego wyroku Trybunału nie ma wpływu na kształt obowiązujących przepisów, z uwagi na zawarte w jego uzasadnieniu wyjaśnienia (tak m.in. w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1085/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15).

W reasumpcji powyższych rozważań uznać należy, że organy obydwu instancji wadliwie przyjęły, że skarżąca nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia ze względu na brak istnienia dowodów na to, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała przed upływem okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał za konieczne odniesienie się do określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że odrębną podstawą przesądzającą o konieczności odmowy przyznania świadczenia jest niespełnienie przez skarżącą wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organy wskazały, że skarżąca podejmowała zatrudnienie także w okresie, gdy jej matka wymagała opieki ze względu na istniejący już od lipca 2017 r. znaczny stopień niepełnosprawności. Nie istnieje zatem związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma w ocenie organów realnego, faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto, ustalony zakres obowiązków, a sprowadzający się do prowadzenia gospodarstwa domowego, pomocy w sprawach urzędowych i przy wizytach u lekarzy, nie daje podstaw do uznania, że rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwia skarżącej podjęcie aktywności zawodowej choćby

w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odnosząc się do argumentacji organów, że skarżąca nie spełnienia przesłanki pozytywnej warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 1 ust. 4 u.ś.r. (rezygnacja z zatrudnienia), gdyż podejmowała zatrudnienie

w okresie, od kiedy ustalono znaczny stopień niepełnosprawności jej matki (lipiec 2017r.), to nie może ona zasługiwać na uwzględnienie.

Wbrew przekonaniu organów fakt, że skarżąca podejmowała zatrudnienie w tym okresie nie może być uznany za rozstrzygający o braku związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zestawienia okresów zaliczeniowych, skarżąca do listopada 2017 r. była aktywna zawodowo, natomiast po tej dacie podejmowała się jedynie prac na umowę zlecenie na krótkie okresy (od 2 stycznia do 28 lutego 2018 r., od 8 października do 14 października 2018 r., od 1 października do 20 października 2019 r.), a więc okresy kilkudniowe. Ponadto, wyraźnego podkreślenia wymaga, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie świadczenia, zaś w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 28 listopada 2019 r. Zdaniem Sądu, istnienie związku przyczynowo-skutkowego powinno być badane na dzień rozstrzygania w oparciu o całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Należy również zauważyć, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego nie podejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie II SA/Łd 218/20).

W ocenie Sądu, nie można uznać również za zasadne twierdzenia organów, że opieka sprawowana przez skarżącą ma w istocie charakter wyłącznie doraźny z tego względu, że skarżąca nie zamieszkuje z matką i przyjeżdża do niej, nie znajduje to bowiem jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

Należy zauważyć, że organy zasadniczo skupiły się na jednym zdaniu zawartym we wnioskach wywiadu środowiskowego, w którym wskazano, że: "K. F. przyjeżdża opiekować się matką co 2-3 dni." Jednak zdanie to nie znajduje bezpośredniego odzwierciedlania w pozostałych ustaleniach wywiadu środowiskowego. I tak, w pkt II wywiadu wskazano, że M. S. jest po zawale mózgu wywołanym przez zator tętnic mózgowych. Jest osobą poruszającą się na wózku inwalidzkim (porażenie połowiczne lewostronne), pampersowaną, otyłą. Natomiast w pkt III podniesiono, że mąż M. S. "ma ograniczoną możliwość sprawowania opieki nad żoną, ponieważ ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe", aby następnie w dalszej części tego punktu, po wyliczeniu przypadłości zdrowotnych tego męża, wskazać, że "nie jest wstanie zapewnić opieki żonie". Jednocześnie w punkcie III wprost wskazano, że jedyną osoba, która mogłaby sprawować opiekę nad matką jest córka K. F.

Ponadto organy, mając na uwadze ustalenia wywiadu środowiskowego, co do częstotliwości odwiedzin córki u matki, nie uwzględniły w swoich rozważaniach oświadczenia skarżącej z dnia 30 stycznia 2020 r., w którym pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia, poinformowała, że dojeżdża do matki, czasami jest u niej co drugi dzień, a nawet codziennie, żeby zostać na noc.

Powyższe musi nasuwać wątpliwości, zarówno co do czasu, jak i zakresu sprawowanej opieki przez skarżącą.

Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że nieuprawnione, jak i przedwczesne jest w świetle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, stwierdzenie organów, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. Tym bardziej, że przepis art.17 ust.1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18).

Kwestią, którą należało również w niniejszej sprawie rozważyć była także okoliczność, czy uprawnienia skarżącej do świadczenia nie wyłącza okoliczność, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że mąż niepełnosprawnej w stopniu znacznym M. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność ta uzasadniała odmowne załatwienie wniosku zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki.

Zauważyć jednocześnie należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to jednak tylko takiej sytuacji, w której małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności. W praktyce więc chodzi o sytuację, gdy małżonek jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego, ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych.

Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1622/15, wyrok WSA w Olsztynie z 12 marca 2020 r., sygn. II SA/Ol 28/20, wyrok WSA w Gliwicach z 14.02.2020, sygn. II SA/Po 1304/19).

Sąd podziela prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny zawarte w wyroku z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16, gdzie wskazano, że brak rzeczywistych możliwości sprawowania opieki, w braku orzeczenia o niepełnosprawności, wykazany być może również innymi dowodami.

Zdaniem Sądu należy podzielić również te poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. II FSK 381/12).

Jak wynika z uzasadnień decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie poprzestały one tylko na jednej metodzie wykładni i nie uwzględniły dominującej

w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni celowościowej i systemowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zdaniem organów jedną z przesłanek odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było ustalenie, że mąż niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że rodzaj schorzeń matki skarżącej wymaga wielu czynności wymagających sprawności opiekuna, takich jak pomoc w przemieszczaniu się, kąpiel, podnoszenie, zmiana pampersów, bowiem jak wspomniano wcześniej, w wywiadzie środowiskowym zaznaczono, że matka skarżącej jest osobą poruszająca się na wózku inwalidzkim, otyłą, pampersowaną. Mąż niepełnosprawnej L. S. ma 67 lat, nie pracuje, pobiera emeryturę, stan jego zdrowia, co wynika z wywiadu środowiskowego, wskazuje że nie może zapewnić opieki żonie, bowiem choruje na nadciśnienie, żylaki kończyn dolnych, ma poważne problemy z sercem i kręgosłupem.

Ponadto, L. S. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na stałe, a w którym wyraźnie wskazano, że wymaga on czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

W świetle poczynionych powyżej rozważań Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem niedostatecznie wyjaśniły i nie dokonały jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego dotyczącego istnienia lub braku związku skutkowo-przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a zakresem sprawowanej przez nią opieki. Ponadto, organy nie ustaliły czy faktycznie ojciec skarżącej, a pozostający w związku małżeńskim z M. S. jest w stanie opiekować się żoną. W świetle aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy faktycznie L. S. jest w stanie sprawować opiekę nad swą żoną. Kwestia ta powinna być przedmiotem analizy w ponownie prowadzonym postępowaniu. Nie można bowiem w świetle poczynionych rozważań przyjąć, że tylko współmałżonek niepełnosprawny w stopniu znacznym, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, gdyż akty te naruszają wskazane przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Ponownie rozpatrując sprawę organy zobowiązane będą w pierwszej kolejności do poczynienia ustaleń istotnych dla ostatecznego stwierdzenia, czy i w jakim zakresie faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką sprawuje skarżąca oraz czy nie podejmuje ona zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej właśnie w celu sprawowania tej opieki (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Organy powinny nadto poczynić ustalenia odnośnie przesłanki negatywnej wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

W przypadku uznania, że skarżąca spełnia przesłanki pozytywne określone w art. 17 ust. 1 i nie zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organy uwzględnią powyższe stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącej o przyznanie jej przez Sąd wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, należy wyjaśnić, że w myśl przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego są ograniczone do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd administracyjny nie może zatem wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej zastępując go w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).