Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 410/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77; art. 107 par. 3; art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. R. kwotę [...] zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r. (nr [...]), którym odmówiono przyznania W. R. i M. R., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej "A. " M. R. i W. R., zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów po stawkach ustalonych przez Radę Powiatu w zakresie pojazdu marki [...] numer rejestracyjny [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, w której stan faktyczny przedstawia się następująco:

We wniosku z dnia 18 października 2011 r. wspólnicy spółki cywilnej "[...]" (M. R. i W. R.) zwrócili się zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdów za okres od dnia usunięcia pojazdów z drogi do dnia wejścia w życie (w dniu 4 września 2010 r.) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, na podstawie art. 13 wskazanej ustawy. Wśród pojazdów wymienionych we wniosku znajdował się również samochód marki samochodu marki [...], nr rej. [...].

Pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Z., w sprawach ustalenia organu właściwego do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wniosek z dnia 18 października 2011 r., w części dotyczącej między innymi pojazdu marki [...], nr rej. [...], przekazał Staroście Z. jako organowi właściwemu celem wdrożenia postępowania likwidacyjnego oraz przyznania wynagrodzenia za dozór nad pojazdami.

Pismami z dnia 16 lipca 2013 r. i 30 września 2014 r. wnioskodawcy wezwali Starostę Z. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności oraz przewlekłości prowadzonych postępowań w przedmiocie przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego wobec pojazdów oraz domagali się przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcia i dozór pojazdów. W piśmie z dnia 16 lipca 2013 r. powołano się na przepisy art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. Starosta Z. – na podstawie art. 17 § 1 i art. 102 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.) oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 265) – odmówił przyznania W. R. i M. R., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej "[...]", M. R. i W. R., na wniosek z dnia 18 października 2011 r., doprecyzowany pismami z dnia 16 lipca 2013 r. i 30 września 2014 r., zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór po stawkach uchwały Rady Powiatu, wobec pojazdów gdzie sześciomiesięczny okres parkowania upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. za okres od usunięcia pojazdów z drogi do dnia wejścia w życie (4 września 2010 r.) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, na podstawie art. 13 wskazanej ustawy w zakresie wyżej wymienionego pojazdu.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek strony określił przedmiot sprawy objętej postanowieniem poprzez żądanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór po stawkach uchwały Rady Powiatu. W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, wniosek wyznacza zatem granice sprawy rozpoznawanej przez organ administracji publicznej. Tym samym wnioskodawca zakreślił przedmiot sprawy przed Starostą Z., którym organ jest związany, to jest rozpoznaje sprawę w granicach żądania strony. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ przyznaje zarówno zwrot koniecznych wydatków jak i wynagrodzenie za dozór na żądanie dozorcy. Dlatego to na stronie ciąży obowiązek jednoznacznego sformułowania roszczenia jak i jego udokumentowania, stąd nie sposób oczekiwać od organu prowadzenia z urzędu, czy też na wniosek strony, postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przez organ zamiast strony, jakie koszty dozorca poniósł.

Według organu, skoro dozorca domaga się przyznania mu zwrotu kosztów dozoru, to wyłącznie na nim ciąży obowiązek wykazania zarówno wysokości tych kosztów jak i wykazania, że koszty te miały charakter konieczny. Co za tym idzie, rola organu rozpatrującego wniosek (żądanie) ogranicza się jedynie do jego zweryfikowania, w szczególności poprzez sprawdzenie, czy przechowawca wykazał wysokość poniesionych kosztów oraz czy wnioskowane przez niego wynagrodzenie za dozór jest adekwatne, a wiec czy odpowiada słusznemu wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach. W przypadku zaś, gdy wniosek strony nie obejmuje żądania przyznania zwrotu określonej kwoty koniecznych wydatków, brak jest podstawy prawnej dla orzekania w tym zakresie przez organ. Jednocześnie z faktu, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyłają jedynie do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 3 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia) oraz odpowiedniego stosowania przepisów art. 100-103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 6 ust. 1 rozporządzenia) wynika, że odesłanie to nie obejmuje art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że w postępowaniu tym nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności ustanawiające zasadę działania organu z urzędu oraz regulujące zasady postępowania dowodowego.

Podsumowując swoje wywody organ stwierdził, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to na stronie ciąży obowiązek jednoznacznego sformułowania roszczenia jak i jego udokumentowania i nie sposób oczekiwać od organu prowadzenia z urzędu, czy też na wniosek strony, postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przez organ zamiast strony, jakie koszty dozorca poniósł. Wykładnia językowa tego przepisu daje więc jednoznaczną podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków i wynagrodzenia poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów.

Starosta Z. odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14 wskazał, że z orzeczenia tego wynika, że skoro właścicielem pojazdu po orzeczeniu sądu cywilnego o jego przepadku, w oparciu o przepis art. 130a ust. 10 ustawy staje się powiat, to powiat powinien ponosić wszystkie koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem lub sprzedażą pojazdu. Jeżeli natomiast własność pojazdu przeszła na rzecz Skarbu Państwa na mocy wcześniej obowiązujących przepisów, to Skarb Państwa powinien być obciążany tymi kosztami.

Według organu I instancji, w aktualnym stanie prawnym brak jest wskazania właściwej jednostki zobowiązanej do wypłaty kosztów przechowywania pojazdów w trybie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, oraz należy zgodzić się z poglądem, że w tym zakresie istnieje luka prawna wymagająca uzupełnienia. Jednocześnie z powołanego przepisu nie można wywieść kompetencji Starosty [...] do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie przyznania kosztów z tytułu usunięcia i przechowywania pojazdów, w tym wskazanego samochodu. Takich powiązań nie można wywieść również z zapisów przejściowych ustawy nowelizującej. Brak podstawy prawnej wskazującej starostę jako statio fisci Skarbu Państwa właściwego do wypłaty kosztów przechowywania pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa skutkuje tym, że żądanie strony nie mogło być uwzględnione.

W wyniku zażalenia W. R. postanowienie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w sprawie tej właściciele firmy "[...]" wnioskiem z dnia 18 października 2011 r., czyli po wejściu w życie ustawy nowelizującej wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego oraz przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i dozór wobec pojazdów wymienionych we wniosku. Wnioskodawcy kolejnymi pismami z dnia 16 lipca 2013 r. oraz 30 września 2014 r. doprecyzowali, wobec których pojazdów ma być przeprowadzone postępowanie likwidacyjne oraz ustalone wynagrodzenie na usunięcie i dozór. W tych sprawach Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał już uprawnień do wszczęcia postępowań likwidacyjnych i powyższy wniosek przekazał Staroście Z. celem jego załatwienia zgodnie z właściwością.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 października 2011 r. zastosowanie będą miały przepisy intertemporalne zawarte w przepisach art. 10-13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010 r. I tak, według art. 10 ustawy nowelizującej, w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem 4 września 2010 r. i do tego dnia nie zostały odebrane (a tak było w przedstawionych sprawach), termin 6 miesięcy określony w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu sprzed nowelizacji, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu, po upływie którego właściwy starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Z kolei art. 11 ust. 1 reguluje sytuacje, w których bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczął się i nie zakończył przed dniem 4 września 2010 r. Wówczas przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.

Tym samym – według organu odwoławczego – w sprawach objętych wnioskiem z dnia 18 października 2011 r. nie doszło do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postępowań w przedmiocie przejęcia pojazdów na rzecz Skarbu Państwa w trybie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377), ponieważ powyższy akt już nie obowiązywał. Został uchylony z dniem 26 lipca 2011 r. w chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca

2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. Nr 143, poz. 846). Pojazdy wymienione we wniosku z dnia 18 października 2011 r., doprecyzowanym pismami z dnia 16 lipca 2013 r. i 30 września 2014 r., w chwili obecnej nie są własnością ani Skarbu Państwa, ani Powiatu Z., dlatego nadal stanowią własność osób fizycznych. Wobec powyższego dopóki Powiat Z. nie przejmie na własność tych pojazdów, dopóty nie jest możliwe orzeczenie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów. W tym stanie rzeczy organ orzekł o odmowie przyznania na wniosek z dnia 18 października 2011 r. wynagrodzenia za usunięcie i dozór przedmiotowego pojazdu.

Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone przez W. R. skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), poprzez brak jego zastosowania w przedmiotowej sprawie;

b) art. 12 ust 2 w związku z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018, z późn. zm. – zwana dalej "ustawą nowelizującą"), poprzez ich niezastosowanie.

II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji w przedmiocie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu, podczas gdy prawidłowym powinno być skorzystanie przez organ z regulacji zawartej w powołanym przepisie i zawieszenie postępowanie administracyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sprawy w zakresie przepadku pojazdu na rzecz powiatu;

b) art. 10 § 1 k.p.a., polegające na pozbawieniu strony przed wydaniem postanowienia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

c) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. oraz 84 § 1 k.p.a. w zw. z art 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy m.in. brak złożenia przez organ wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a także nierozpoznanie wniosku skarżącego co do istoty oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego;

d) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji, polegające na naruszeniu przez organy administracji zasady budzenia zaufania obywatela do państwa i prawa, która nakłada na nie obowiązek prowadzenia postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy;

e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w sytuacji gdy organ drugiej instancji winien zastosować art. 138 § 2 k.p.a., uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na brak złożenia przez organ wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, a w konsekwencji brak rozpoznania wniosku skarżącego co do istoty; przekazując sprawę organ II instancji z uwagi na permanentne uchybienia organu I instancji powinien wskazać, jakie okoliczności organ ten powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, a także na podstawie art. 145a p.p.s.a. wniósł o zobowiązanie organu do złożenia wniosku do sądu cywilnego w zakresie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, dlatego należało ją uwzględnić.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzone w powyższym zakresie badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniem uzasadniającym jego uchylenie. Rozstrzygnięcia organów administracji publicznej obu instancji naruszają bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jak również naruszają przepisy prawa materialnego.

Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdu [...] nr rej. [...].

Z ustaleń organów obu instancji wynikało, że pojazd ten został usunięty z drogi w dniu 10 stycznia 2009 r. [...] usunięto więc z drogi w okresie, w którym obowiązywał jeszcze przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn. zm. – dalej jak o "p.r.d"; obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1260), w brzmieniu określonym ustawą z dnia 22 września 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 190, poz. 1400), a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym utratę mocy obowiązującej art. 130a ust. 10h p.r.d. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06.

Pojazd został usunięty z drogi na zlecenie dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w Z. w związku z ustawą prawo o ruchu drogowym, przy czym następnie był przechowywany na parkingu prowadzonym przez wnioskodawców.

Wnioskodawcy domagali się zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów za okres od dnia usunięcia pojazdów z drogi do dnia 4 września 2010 r., to jest do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 – dalej jako "ustawa nowelizująca z dnia 22 lipca 2010 r.").

W okresie tym, do dnia 12 czerwca 2009 r. obowiązywał przepis art. 130a p.r.d. w brzmieniu określonym ustawą z dnia 22 września 2006 r. Od dnia 12 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r., to jest do dnia 4 września 2009 r., przepis art. 130a p.r.d obowiązywał z wyłączeniem ust. 10 i 11, które utraciły moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

Dlatego w sprawie tej nie budzi wątpliwości to, że wnioskodawcy usuwali pojazdy i przechowywali je na parkingu w związku z nakazanym usunięciem pojazdów z drogi, o którym mowa w art. 130a p.r.d.

Jak trafnie przyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego, stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 332/08).

Stanowisko takie należy uznać także za utrwalone również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 wskazał, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Jakkolwiek, co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to jednak w sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Podmiot, na którego parkingu pojazd został umieszczony w trybie określonym w art. 130a ust. 5c nie jest więc pozbawiony drogi sądowej w zakresie dochodzenia wynagrodzenia za przechowywanie takiego pojazdu; jest to – ze względu na publicznoprawny charakter stosunku prawnego w zakresie przechowywania pojazdu – droga przed sądami administracyjnymi, nie zaś powszechnymi.

Reasumując te uwagi trzeba stwierdzić, że stosunek prawny powstały z związku z usunięciem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu jest stosunkiem prawnym o charakterze administracyjnym, co oznacza, że wnioskodawca winien otrzymać wynagrodzenie i zwrot poniesionych wydatków w trybie postępowania administracyjnego. Dlatego obowiązek przyznania oraz wypłaty jednostkom usuwającym pojazdy oraz prowadzącym parkingi strzeżone wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdów, spoczywa na Staroście Z..

Przedmiotowa sprawa jest o tyle inna od pozostałych spraw rozpoznawanych z udziałem wnioskodawców, że w sprawie tej złożony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego został odrzucony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12. Nie oznacza jednakże to jednak, że to nie Starosta Z. jest organem obowiązanym do rozpoznania wniosku z dnia 18 października 2011 r. Do 2002 r. kwestie związane z nadzorem nad parkowaniem pojazdów i usuwaniem pojazdów regulował art. 129 ust. 5 p.r.d. oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia

2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64 ze zm.). Z przepisów tych wynikało, że czynności związane z usuwaniem oraz parkowaniem usuniętych pojazdów na parkingach strzeżonych wykonywali przedsiębiorcy, z którymi komendant powiatowy Policji zawarł umowę o współdziałaniu w zakresie usuwania, przemieszczania lub parkowania. Taka też umowa została zawarta w dniu 21 czerwca 2000 r. pomiędzy Komendantem Miejskim Policji w Z. a wspólnikami spółki cywilnej "[...]" M. R. i W. R..

Z dniem 1 stycznia 2002 r. stan prawny zmienił się w ten sposób, że kwestie związane z usuwaniem pojazdów z drogi oraz łączące się z tym konsekwencje, uregulowano w nowododanym do ustawy – Prawo o ruchu drogowym – art. 130a. Z przepisu tego wynikało między innymi, że pojazd był usuwany przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę (art. 130a ust. 5 i 6 p.r.d.). Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawało się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d.).

Powyższy stan prawny charakteryzował się tym, że nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy pojazd przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa. O przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133, z późn. zm.), przy czym, decyzja taka miała charakter wyłącznie deklaratoryjny. Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów dozoru pojazdu, które ponosił Skarb Państwa.

Powyższy stan prawny w sposób zasadniczy zmienił się na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d., art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów. W związku z zastosowanym przez Trybunał Konstytucyjny odroczeniem na okres roku utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji, przepisy te utraciły moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. spowodował konieczność zmiany stanu prawnego. Została ona przeprowadzona ustawą nowelizacyjną z dnia 22 lipca 2010 r., która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r. W wyniku dokonanej zmiany znowelizowano art. 130a ust. 10 ustawy w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając, że następuje ono na rzecz powiatu, a nie, jak dotychczas – Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać. Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustawy ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W ustawie nowelizującej zawarto również przepisy przejściowe. Zagadnienie to uregulowano w art. 10-13 ustawy, które stanowią, że:

W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu (art. 10 ustawy).

W przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu (art. 11 ust. 1 ustawy). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jednostka prowadząca parking strzeżony po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powiadamia o jego nieodebraniu właściwego starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (art. 11 ust. 2 ustawy).

Postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio (art. 12 ust. 1 ustawy). W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio (art. 12 ust. 2 ustawy). Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 13 ustawy).

Przepisy te dotyczą w większości kwestii związanych z przeprowadzeniem postępowań dotyczących przejścia własności usuniętego i nieodebranego pojazdu. W przepisach międzyczasowych ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r. nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów.

W kwestii ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, w art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, że koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym w tym zakresie pozostaje – co do zasady – Skarb Państwa. Nałożenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, w przypadku których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 20010 r., jak również obowiązek ponoszenia takich kosztów przez Skarb Państwa w okresie do dnia 11 czerwca 2009 r., nie oznacza, że to nie starosta powiatu jest organem obowiązanym do przyznania i wypłaty takich należności. Powyższe może jedynie uzasadniać wystąpienie przez starostę do Skarbu Państwa ze stosowanymi roszczeniami regresowymi, jeżeli uzyskane ze sprzedaży pojazdu środki nie pokryły należności poniesionych przez starostę z tytułu przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu.

Stwierdzić należy zatem, że w tym przepisie intertemporalnym pominięto kwestię organu, który ma wydać orzeczenie w przedmiocie kosztów, w tym tych ciążących na Skarbie Państwa. Ani zatem w art. 13 ustawy nowelizującej, ani w pozostałych przepisach intertemporalnych nie określono wyraźnie, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów.

Objęty postępowaniem w sprawie pojazd został usunięty z drogi w dniu 10 stycznia 2009 r. Z ustaleń organów wynika także, że co do pojazdu tego nie było prowadzone postępowanie w sprawie przejęcia jego własności na rzecz Skarbu Państwa. Nie budzi wątpliwości, że nie jest obecnie możliwe przeprowadzenie postępowania stwierdzającego przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa. Z dniem 12 czerwca 2009 r., czyli z upływem terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 130a ust. 10 p.r.d. właściwe dotychczas organy administracyjne (naczelnicy urzędów skarbowych) utraciły kompetencję do wydawania decyzji o przejściu nieodebranych samochodów na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, po tej dacie, postanowienie sądowe o przepadku stało się jedyną prawnie dopuszczalną formą odjęcia własności pojazdu. W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r., który nakazuje odpowiednie zastosowanie art. 11 tej ustawy.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 p.r.d., w przypadkach w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa, odpowiednio stosuje się art. 11 ustawy nowelizującej. Z niego z kolei wynika, że w przypadkach, gdy termin o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d rozpoczął się i nie zakończył się przed utratą jego mocy obowiązującej, przepadek orzeka się na rzecz powiatu, a z wnioskiem o przepadek występuje starosta. Ten tryb postępowania dotyczył wszystkich przypadków, w których nie wszczęto postępowania w sprawie przejścia pojazdów na Skarb Państwa niezależnie od tego, kiedy upłynął termin wynikający z art. 130a pkt 10 p.r.d. Oznacz to, że w stosunku do przedmiotowego pojazdu jego przepadek może zostać orzeczony jedynie na rzecz powiatu.

Skoro przepadek pojazdu ma nastąpić na rzecz powiatu, to stwierdzić należy, że to właśnie starosta powiatu będzie również organem właściwym do orzeczenia w przedmiocie kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi. Jest to bowiem nie tylko organ reprezentujący podmiot, na rzecz którego przechodzi własność nieodebranego pojazdu, ale także organ, który w obecnie obowiązującym stanie prawnym wydaje decyzje w przedmiocie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem usuniętych pojazdów.

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym to starosta działający w imieniu powiatu zobowiązany jest do zwrotu jednostkom prowadzającym parkingi strzeżone kosztów przechowywania wszystkich pojazdów, co do których przed dniem 4 września 2010 r. nie wszczęto lub nie zakończono postępowań w sprawie przejęcia pojazdu na własność Skarbu Państwa, a których przepadek zgodnie z art. 11 ustawy nowelizującej orzeka się obecnie na rzecz powiatu.

Zgodzić należy się z organami co do tego, że istniejący w przedmiotowej sprawie stan prawny nie przedstawia się jasno i jednoznacznie. Niejednoznaczność, czy też niespójność obowiązujących przepisów, nie zwalnia jednakże organu administracji od obowiązku ich stosowania.

Organ administracji, tak jak każdy organ stosujący prawo, ma obowiązek dokonania wykładni wchodzących w grę przepisów prawa i ich właściwego zastosowania.

W kwestii materialnoprawnych podstaw do orzekania o kosztach związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu istniejące wątpliwości rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanej już wyżej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10.

W uchwale tej stwierdzono, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. –Prawo o ruchu drogowym, nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449).

Tym samym organ administracji powinien przyjąć za materialnoprawną podstawę postanowienia art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r. Nr 50, poz. 449), stanowił nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a p.r.d., ale również wyznaczał właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako organów egzekucyjnych w takich sytuacjach. Natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t.

Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), również stanowi o możliwości stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stosunku do ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym., ale w § 4 ust. 1 pkt 2a wskazuje na starostów jako organy właściwe w tych sprawach. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że w przypadku, gdy wniosek o zapłatę wynagrodzenia za dozór pojazdu został złożony już po wejściu w życie tego ostatniego rozporządzenia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to – niezależnie jaki okres czasu obejmuje – organem właściwym jest starosta, a to ze względu na utratę kompetencji naczelników urzędów skarbowych (zob. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1015/17).

Reasumując powyższe rozważania należało zatem stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę prawną, umożliwiającą rozpoznanie wniosku oraz przyznanie zwrotu kosztów i odpowiedniego wynagrodzenia na rzecz podmiotu wykonującego na zlecenie organu administracji publicznej czynność usunięcia z drogi i dozoru pojazdu, o którym mowa w art. 130a p.r.d., bez względu na to, czy czynności te wykonywane były przed nowelizacją, czy też już po jej wejściu w życie oraz bez względu na to, czy doszło do przepadku takiego pojazdu na rzecz powiatu.

Stwierdzić należy również, że podstawy do orzeczenia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdu nie mógł stanowić art. 130a ust. 10h p.r.d. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem ponoszonych przez osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.

W kwestii wysokość należnego wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz usunięciem pojazdu stwierdzić trzeba, że to dozorca występujący do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór może i powinien przedstawić pokwitowania i rachunki w związku z poniesionymi wydatkami oraz wskazać trudy związane ze sprawowaniem dozoru. Udowodnienie tych kwestii należy do dozorcy, w przeciwnym wypadku zagadnienie to jest pozostawione organom, co skutkuje przerzuceniem na nich ciężaru ustalenia należności we własnym zakresie. W braku należytej aktywności wnioskodawcy przy określaniu wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną dla jego składowania. Wysokość ustalonego przez organ wynagrodzenia odpowiadać powinna wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach.

W przedmiotowej sprawie organ całkowicie zaniechał wyjaśnienia tych kwestii.

Przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Treść powyższego przepisu jest jasna i jednoznaczna. Wbrew odmiennym wywodom organów z przepisu tego wynika, że warunkiem przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór jest zgłoszenie żądania w tym przedmiocie. Oczywiście, w dobrze pojętym interesie dozorcy, pozostaje wskazanie nie tylko wysokości żądanych należności, ale również przedstawienie dowodów pozwalających na ustalenie wysokości poniesionych kosztów oraz wynagrodzenia. Brak tego rodzaju elementów nie skutkuje jednakże bezskutecznością złożonego żądania. Jak wskazano, brak należytej aktywności wnioskodawcy skutkuje przerzuceniem na organy ciężaru ustalenia należności we własnym zakresie. W skrajnych przypadkach, w przypadku wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, brak współdziałania wnioskodawcy z organem może prowadzić do niemożności ustalenia tego rodzajów kosztów i stwierdzenia braku podstaw do przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Powyższe wiąże się jednak wyłącznie z kwestiami natury dowodowej i trudnościami w ustaleniu przez organ wydatków poniesionych przez inne osoby, zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie ustalenie to ma mieć charakter retrospektywny.

Odmienną oceną należy natomiast wyrazić co do wynagrodzenie za dozór.

Wysokość ustalonego przez organ wynagrodzenia powinna odpowiadać wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach, co pozwala na jego ustalenie samodzielnie przez organ. W ocenie Sądu brak przeprowadzenia postępowania w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, czy też orzeczenia przepadku na rzecz powiatu, nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia 18 października 201 r. Organ za prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia powinien przyjąć art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie uzależnia przy tym możliwości przyznania wynagrodzenia nie tylko od uprzedniego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (w stanie prawnym obowiązującym do nowelizacji prawa o ruchu drogowym z 2010 r.), ani od przepadku pojazdu na rzecz powiatu (w aktualnym stanie prawnym), ale też nie wskazuje żadnej daty, od której dozorca z żądaniem przyznania kosztów może wystąpić. Oznacza to, że dozorujący może wystąpić z tego rodzaju żądaniem w każdym czasie, także w trakcie trwającego dozoru, pod warunkiem ścisłego określenia okresu za jaki chce takie wynagrodzenie i zwrot kosztów uzyskać.

W konsekwencji uznać należało, że w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 107 § 3 oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika zaś, że organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organ dopuścił się również naruszenia prawa materialnego, wadliwie odmawiając zastosowania w sprawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oceny złożonego wniosku w świetle powyższej regulacji o charakterze materialnoprawnym.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni zatem poczynione wyżej rozważania i ustali wszystkie okoliczności istotne do określenia wysokości należnego wnioskodawcom wynagrodzenia za dozór oraz wydatków koniecznych związanych z usunięciem pojazdu i wykonywaniem dozoru nad pojazdem.

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Na mocy art. 135 p.p.s.a. uchyleniu podlegało również postanowienie organu I instancji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.).