Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 114/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 150
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi L. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] L. H. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K., podnosząc nieprawidłowość naliczenia odsetek za zwłokę oraz fakt, że decyzje objęte tytułami wykonawczymi nie zostały stronie doręczone.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- K. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W zakresie doręczenia decyzji określających zobowiązania podatkowe za 1998r stwierdzono, że zostały skutecznie one doręczone pełnomocnikowi podatnika w dniu [...], a próba doręczenia decyzji nowemu pełnomocnikowi strony. w dniu [...] została podjęta jedynie celem umożliwienia stronie zapoznania się z treścią tych decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej we W.. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z dnia [...], sygn. akt I SA/Wr 941/05, uchylił decyzje Dyrektora Izby Skarbowej

Po ponowny rozpoznaniu sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- K., podzielając stanowisko, iż decyzje doręczone zostały pełnomocnikowi strony w dniu [...] w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm)

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1 w związku z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych pomimo braku uprzedniego doręczenia decyzji podatkowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt I SA/Wr 24/07, oddalił skargę, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd stwierdził, że - jak wynika z adnotacji doręczyciela i stempli poczty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji oraz na kopercie - decyzje zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego D. P. w dniu [...] w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw Sąd uznał zarzut skierowania przesyłki przez organ podatkowy do osoby nieuprawnionej do jej odbioru z uwagi na cofnięcie przez skarżącego pełnomocnictwa D. P. i wyjaśnił, że decydująca dla oceny, czy przesyłka została wysłana na właściwy adres jest data nadania przesyłki przez organ podatkowy, a niesporne w sprawie jest, że organ dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa D. P. w dniu [...].

O powyższego wyroku Skarżący wniósł skargę kasacyjną i zarzucił, między innymi, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego sprawy niezgodnego z rzeczywistością, tj. z pominięciem dostępnego w aktach sprawy materiału dowodowego wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, a dotyczącego próby kilkakrotnego doręczania tych samych decyzji podatkowych i oparcie swojego stanowiska tylko na doręczeniu decyzji z dnia [...], jak również podawanie w uzasadnieniu wyroku niepełnej podstawy prawnej.,

W piśmie procesowym - spóźnionej odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż znalazł potwierdzenie sformułowany w niej zarzut naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Następstwem tego błędu było zaniechanie wskazania przez sąd, czy i kiedy doszło do skutecznego doręczenia decyzji po cofnięciu przez podatnika pełnomocnictwa D. P. i upływie terminu do odbioru przez nią tejże decyzji.

W ocenie sądu kasacyjnego, doręczenie pisma we wskazanym trybie jest możliwe tylko wówczas, gdy odbiorca jest legitymowany (uprawniony) do jego odbioru. Wobec wcześniejszego cofnięcia pełnomocnictwa, D. P. przestała nim być, a tym samym nie doszło do wywołania skutku prawnego doręczenia. Wobec czego Sąd Kasacyjny uchylił wyrok wojewódzkiego Sadu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W toku ponownego rozpoznania sprawy strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. wydane zostano z naruszeniem prawa..

Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 190 upsa. "Sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnia prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny" "Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny" (wyrok wsa w Warszawie z 26.11.2006 sygn. akt III SA/Wa 1742/07 LEX nr 361249)

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w swoim wyroku pogląd iż "ze względu na poinformowanie organu podatkowego w dniu [...] o cofnięciu pełnomocnictwa D. P., nie sposób było przyjąć, że doręczenie przesyłki pełnomocnikowi podatnika nastąpiło - w trybie określonym w art. 150 Ord. pod. - w dniu 27 kwietnia 2006 r." NSA podkreślił, "(...)że doręczenie pisma we wskazanym trybie jest możliwe tylko wówczas, gdy odbiorca jest legitymowany (uprawniony) do jego odbioru. Wobec wcześniejszego cofnięcia pełnomocnictwa, D. P. przestała nim być, a tym samym nie doszło do wywołania skutku prawnego doręczenia(...)"

Pogląd ten wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie. Ze względu na poinformowanie organu podatkowego w dniu [...] o cofnięciu pełnomocnictwa D. P., nie sposób było przyjąć, że doręczenie przesyłki pełnomocnikowi podatnika nastąpiło - w trybie określonym w art. 150 Ord. pod. - w dniu [...] (jak wynika z analizy akt sprawy, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono na drzwiach biura w, miejscu pracy pełnomocnika, a po upływie czternastodniowego terminu jej odbioru, przesyłkę zwrócono nadawcy w dniu [...]).

Wobec tego, dla oceny zasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, konieczne jest dokonanie oceny czy i kiedy doszło do skutecznego doręczenia decyzji po cofnięciu przez podatnika pełnomocnictwa D. P. i upływie terminu do odbioru przez nią tejże decyzji. Ponieważ organy podatkowe nie dokonały oceny materiału dowodowego w tym zakresie, ograniczając się do wskazania na "informacyjny" charakter dalszych prób doręczenia decyzji, należy uznać że nie został wyjaśniony stan faktyczny w tym zakresie. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 7 KPA w toku postępowania W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 7 K.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126).

Wobec tego w ponownym postępowaniu organy administracji winny dokonać na podstawie zgromadzonych w aktach i -ewentualnie - innych przeprowadzonych dowodów ustalenia, czy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnemu doręczono skutecznie podatnikowi bądź osobie upoważnionej do jego reprezentowania orzeczenia będące podstawą powstania obowiązku podatkowego. Dopiero ustalenie tej okoliczności może prowadzić do oceny zasadności podniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi oraz kosztom zastępstwa procesowego. Wobec nie określenia innej wysokości kosztów zastępstwa, Sąd zasądził je w wysokości minimalnej, wynikającej z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. nr 163 poz. 1348.).