Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1233/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. P., K. M. i Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 marca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz Kancelarii Adwokackiej L. P. w Krakowie ul. [...] kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej z urzędu (w tym VAT).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19. 03. 2001 r., Nr; [...] , Wojewoda [...] na podstawie art. 138 par l pkt l k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21. 08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, póz 543/ - po rozpatrzeniu odwołania J. P., K. M. i Z. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] marca 2001 roku, Nr: [...] , o odmowie na ich rzecz zwrotu części działek nr [...] , nr [...] oraz nr [...] odpowiadających wywłaszczonym działkom nr [...] i nr [...], obr. [...][...] , - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje:

Właścicielem działek nr [...] nr [...] był M. P.. Działki te Skarb Państwa nabył od M. P. aktami notarialnymi w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości , zdziałanymi; w dniu [...] . 07. 1976 r., Rep. [...] , - w stosunku do działki nr [...] oraz w dniu [...] .06.1984 r., Rep. [...] , - w stosunku do działki nr [...] . Celem nabycia tych nieruchomości była budowa "[...] ". M. P. zmarł w dniu [...] kwietnia 1994 r., a zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] , z dnia [...] września 2000 r., sygn. akt [...] ., spadek po nim nabyła jego żona J. P. oraz dzieci K. M. i Z. P. P..

Jak ustalono na podstawie mapy stanu prawnego oraz wypisu z rejestru gruntów, sporządzonych przez mgr inż. M. W. w dniu [...] .10. 2000 r., L. ks. rób. [...] wywłaszczone działki nr [...] i nr [...] weszły w skład działek nr [...] , nr [...] oraz nr [...] , obr. 61 [...]

Prezydent Miasta [...] powołaną na wstępie decyzją Nr: [...] odmówił zwrotu części działek nr [...] , nr [...] oraz nr [...] odpowiadających wywłaszczonym działkom nr [...] nr [...] , obr. 61 [...] wskazując w jej uzasadnieniu, że działki nr [...] i nr [...] , zgodnie z wpisem ujawnionym w Kw [...] stanowią własność [...] im. [...] w [...].

Nabycie własności na rzecz Fundacji nastąpiło na podstawie umowy notarialnej Rep. A [...] z dnia [...] września 1998 r. Zadysponowanie przez Skarb Państwa wywłaszczoną nieruchomością poprzez jej zbycie umową cywilno - prawną na rzecz osób trzecich powoduje, że roszczenie o zwrot nieruchomości przysługujące byłemu właścicielowi z art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami staje się bezskuteczne. Z kolei w odniesieniu do działki nr [...] opierając się na wynikach przeprowadzonych w dniu [...]. 01. 2001r. oględzinach nieruchomości Prezydent Miasta [...] stwierdził, że na działce tej została aktualnie urządzona droga dojazdowa "do prowadzonej budowy szpitala". Zgodnie z planem zagospodarowania inwestycji, będącym załącznikiem do decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] sierpnia 1974 roku, nr [...] część działki nr [...] odpowiadająca części wywłaszczonej działki nr [...] przeznaczona została pod ulicę [...] .

Z tych powodów organ pierwszej instancji odmówił zwrotu przedmiotowych części działek nr [...] , nr [...] , jak i nr [...] odpowiadających wywłaszczonym działkom nr [...] i nr [...] , obr. 61 [...].

Od decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołanie złożyli spadkobiercy poprzedniego właściciela, podtrzymując żądanie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Wojewoda [...] po zapoznaniu się z wniesionym odwołaniem oraz całością akt sprawy uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest trafne gdyż zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy tylko w wypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Za trafny należy uznać pogląd Prezydenta Miasta [...] , znajdujący oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w myśl którego, gdy Skarb Państwa lub gmina nie jest właścicielem, właściwy organ nie może odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznał, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jak zatem stwierdził Sąd Najwyższy w zachowującym, co do zasady aktualność w obecnym stanie prawnym wyroku w dnia 12 maja 1994 roku, III ARN 22/94 /OSNAP 1994/7/108/ "Organ administracji rządowej orzekając o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 69 ust. l ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /jednolity tekst: DZ. U. z 1991 r./, Nr 30, poz. 127 ze zm./ powinien zbadać nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości, określone w tym przepisie, ale także aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości powstały po wywłaszczeniu i rozważyć, czy nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi.

Organy administracji nie mogą ograniczać się zatem do rozpoznania sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pod kątem pozytywnej przesłanki zastosowania art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ administracji publicznej orzekając w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie powyższego przepisu ustawy powinien brać pod uwagę nie tylko określoną w tym przepisie przesłankę zwrotu, lecz także obowiązany jest uwzględniać istniejący w dniu orzekania stan prawny i faktyczny nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne wydawanie decyzji o zwrocie nieruchomości jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 roku, III AZP 13/93).

Jeżeli zatem, jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe działki nr [...] i nr [...] , w skład których weszły wywłaszczone działki nr [...] i nr [...] , obr. 61 [...] , stanowią własność [...] w [...] , to za trafne należy uznać stanowisko Prezydenta Miasta [...] , (słusznie powołującego się w tej mierze na pracę prof. T Wosia p.t. "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości" - Wydawnictwo Prawnicze PWN 1998), zgodnie z którym fakt zadysponowana przez Skarb Państwa wywłaszczoną nieruchomością poprzez jej zbycie umową cywilno-prawną na rzecz osób trzecich spowodował, że roszczenie o zwrot przysługujące byłemu właścicielowi żart. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stało się bezskuteczne.

Rozpatrując z kolei sprawę zwrotu przedmiotowej części działki nr [...] obr. 61 [...] należy zauważyć, że art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, ze nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Wyniki oględzin przedmiotowej nieruchomości, jak również stosowny wypis z rejestru gruntów dowodzą, że część działki nr [...] obr 61 [...] , która weszła w skład działki nr [...] stanowi ulicę [...] Aktualny sposób zagospodarowania nieruchomości powoduje, iż - stosownie do art. 137 ust, l pkt l u.g.n. - nie można ich uznać za zbędne, jako że wykonano prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Nieruchomość została bowiem wykorzystana w sposób przewidziany w planie realizacyjnym stanowiącym załączniki do decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] sierpnia 1974 roku, nr [...] . Analizując powyższe ustalenia dotyczące aktualnego sposobu zagospodarowania działki nr [...] , obr. 61 [...] , polegającego na urządzeniu drogi, nie można uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając zatem na uwadze sposób zagospodarowania działki nr [...] oraz stan prawny działek nr [...], nr [...] odpowiadających częściowo wywłaszczonym działkom nr [...] i nr [...] , obr 61 [...] należało zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] uznać za prawidłową

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, skarżący; J. P., K. M. i Z. P. zarzucili naruszenie przepisów art.art. 9, 10, 24 par l, 35 pa3, 36 par li 2, art. 37 par 2 art. 38, 77 par l i 80 oraz 78 par l k.p.a., a nadto przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności zarzucili, że Skarb Państwa zadysponował przedmiotowa nieruchomością, przekazując ją na rzecz [...] w [...] , zmieniając tym samym cel wywłaszczenia wbrew zakazowi wynikającemu z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez powiadomienia o tym zamiarze spadkobierców wywłaszczonego właściciela. Również jeśli Gmina [...] chce obecnie budować drogę pn. "[...] " , - to powinna teren na ten cel pozyskać na zasadach obecnie określonych ustawą o gospodarce nieruchomościami. Obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje szczegółowo cele publiczne, dla realizacji których może nastąpić wywłaszczenie nieruchomości. Przepis art. 112 ust. 3 i art. 6 pkt l i 6 u. g. n. wyraźnie stanowią, że celem publicznym w rozumieniu tej ustawy są:(pkt 1) wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, (pkt 6) budowa i utrzymywanie publicznych obiektów ochrony zdrowia. Fundacja nie jest podmiotem, realizującym cele wywłaszczenia w rozumieniu powołanych przepisów ustawy, a zatem przekazanie jej nieruchomości nie jest realizacją celu wywłaszczenia, podobnie jak budowa drogi mającej prowadzić do tego niepublicznego zakładu Promocji Zdrowia

W piśmie z dnia [...] . 05. 2006 r. skarżący podali dodatkowo, że, J. P. zgłosiła przystąpienie w charakterze interwenienta ubocznego do sprawy; o stwierdzenie nieważności umowy wniesienia wkładu i darowizny zawartej aktem przedmiotowym notarialnym Rep [...] z dnia [...]. 10. 1998 r., po stronie powoda J. W., toczącej się w Sądzie Okręgowym w [...] , do sygn. akt [...] , której wynik będzie miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Ponadto w piśmie z dnia [...].06 2006 r. skarżąca J. P. sprecyzowała wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji, podając; iż obecny właściciel przedmiotowej nieruchomości [...] została postawiona w stan likwidacji . Wobec wygaśnięcia decyzji z dnia [...] . 03. 1983 r. r. [...] , udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji "[...] ", którą przeniesiono następnie na rzecz Fundacji , uznać należy, iż uchylenie zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu, umożliwi skarżącej dochodzenie swoich słusznych praw, wobec antycypowanego powrotu przedmiotowej nieruchomości do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2002 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższych przepisów.

Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd nie jest związany granicami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa , a także przepisów , które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie .

Skarga jest zasadna.

Nie budzą wątpliwości i są bezsporne między stronami okoliczności związane z nabyciem przez Skarb Państwa przedmiotowych nieruchomości w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, których właścicielem był wówczas M. P.. Nieruchomości te stanowiące działki, nr [...] o pow. 2260 m2 i nr [...] o pow. 1700 m2 zostały nabyte powołanymi wyżej umowami notarialnymi "[...] ", zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydany przez Urząd Miasta [...] Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] . 08. 1974 r. Nr [...] ,

Ponadto bezsporne są następujące okoliczności:

- Inwestycja pod nazwą [...] nigdy nie została zrealizowana, Szpital nie został wybudowany na nabytym pod ten cel terenie.

- Skarżący, jako wykazanymi spadkobiercy M. P. złożyli wioski w dniu [...] . 05. 2000 r. i w dniu [...] .10.2000 r. o zwrot przedmiotowych nieruchomości.

- Aktem notarialnym sporządzonym w dniu [...] . 09. 1998 r., Rep A [...] , Skarb Państwa przeniósł własność m. in. przedmiotowych nieruchomości, które obecnie odpowiadają części działek ozn. nr [...] , nr [...] na rzecz [...] w [...] , która zamierza zrealizować inwestycję polegającą na budowie Szpitala.

- Część działki ozn. w dacie wywłaszczenia nr [...] weszła w skład działki nr [...] stanowiącej własność Gminy [...] . Na tej działce ma powstać droga dojazdowa do prowadzonej budowy szpitala przez [...].

Wedle ustaleń organów orzekających w sprawie Fundacja Promocji Zdrowia buduje Szpital, a zgodnie z planem zagospodarowania (tej ?) inwestycji działka [...] docelowo została przeznaczona pod ulicę [...] .

Trzeba jednak zauważyć, że w aktach brak jest podstawowych, istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie dokumentów w postaci; odpisów z ksiąg wieczystych, aktu notarialnego na mocy którego Skarb Państwa przeniósł własność przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] . Brak jest także protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] . 01. 2001 r. , w oparciu, o który organy orzekające obu instancji dokonały ustalenia, że na działce nr [...] jest urządzona (urządzana ? ) aktualnie droga dojazdowa do budowy szpitala, którą prowadzi Fundacja , Brak decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] .08. 1974 r. [...], planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do tej decyzji i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, pozwolenia na budowę, planu zagospodarowania inwestycji. Już przez to nie można dokonać kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji ani co do prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych ani co prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego..

Jednakże już tylko na tle powyższych okoliczności bezspornych trzeba stwierdzić, że w toku postępowania zwrotowego nie były przestrzegane zasady wynikające z przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w dziale III, rozdział 6 tej ustawy;

I/ Przepis art 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone. Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje wówczas, gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tu w akcie notarialnym.

Nie ma przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia.

W świetle powołanego przepisu art 136 ust 3 u. g. n, zbędność wywłaszczonej nieruchomości (na cel wywłaszczania), stanowi materialnoprawną przesłankę jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. W związku z czym należało przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów zawartych wart. 137 ust l pkt Ii2 ustawy o g. n. ustalić w sposób nie budzący wątpliwości; czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa, a tym samym czy istnieje (lub nie) przesłanka jej zwrotu.

II/ Pojęcie zbędności zostało zdefiniowane w przepisie art. 137 ust. l u.g.n. , który został przytoczony w dosłownym brzmieniu w uzasadnieniu organu odwoławczego. W tej normatywnej (ustawowej) definicji ustawodawca zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą zaistnieć aby można było uznać nieruchomość za zbędną . W odniesieniu do normy zawartej w pkt. l ust. l art 137 u. g .n. są to dwa kryteria faktyczne dla ich oceny; upływ czasu od dnia wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i stan w jakim ona się znajduje w czasie podejmowania decyzji w przedmiocie jej zwrotu. Zaś w pkt. 2 ust. l art. 137 tej ustawy są to kryteria prawno-faktyczne; utrata mocy obowiązującej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i brak realizacji celu wywłaszczenia. Jak powiedziano wyżej brak jest w aktach dokumentów wymaganych tym przepisem.

Punktem wyjścia dla oceny czy istnieje stan zbędności będzie w pierwszym rzędzie ustalenie celu wywłaszczenia , Następnie konfrontując ów właściwy cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona ze stanem faktycznym i prawnym w jakim ona się znajduje będzie dopiero można dokonać rzetelnej oceny w oparciu o wskazane wyżej kryteria; czy nieruchomość stała się dlań zbędna . Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować bardzo ściśle stosownie do treści art, 136 ust. l u. g. n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Trzeba tu zauważyć, że w świetle bezspornych okoliczności związanych z wywłaszczeniem, konkretny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest oczywisty. Wynika on wprost z powołanych wyżej aktów notarialnych, na mocy których Skarb Państwa nabył przedmiotowe nieruchomości: "[...]".

Jest też oczywistym, że cel ten nigdy nie został zrealizowany. Szpital [...] nie został wybudowany. Działka pozostała niezabudowana i w takim stanie przeniesiono jej własność na rzecz [...] w [...] , która jak niejasno wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego buduje względnie zamierza budować Szpital - brak w tym względzie jednoznacznych, stanowczych ustaleń. Drogę dojazdową "do budowy szpitala" urządzono (?) - brak protokołu naoczni - na części wywłaszczonej działki obecnie ozn. nr [...] , co organ przyjmuje za realizację celu wywłaszczenia, stwierdzając tym samym brak zaistnienia przesłanki zbędności.

Trzeba stwierdzić w tym stanie rzeczy, że konstatacja organów; iż w związku z urządzeniem drogi dojazdowej "do prowadzonej budowy szpitala" nie można uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 u.g.n.- nie wytrzymuje krytyki zarówno w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, które nie znajdują oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym (a właściwie wobec braku materiału dowodowego) jak i w stanie prawnym.

III/ Wywłaszczenie jest szczególną instytucją prawa polegającą na odjęciu przymusowym właścicielowi prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jest ona niezbędna dla określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować Dlatego też wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta w przepisie art. 136 ust l u g n stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np, do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez, odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s. 171 - 1747

IV/ Istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. l u.g n pod rządami której Skarb Państwa przeniósł własność nieruchomości na rzecz [...] w [...] - polega na tym, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ jest obowiązany zawiadomić poprzedniego właściciela tej nieruchomości (wywłaszczonego) lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując go jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Taki obowiązek wynika z art 136 ust. 2 u. g. n.., a nie został zrealizowany w tym postępowaniu. Bezsporną bowiem jest okoliczność, że skarżący nie został zawiadomiony o zamiarze wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele nie publiczne, nie pozostające w żadnym związku z celem wywłaszczenia. Nie uzyskano stanowiska skarżącego, czy jest on zainteresowany odzyskaniem nieruchomości na zasadach określonych wart. 139 i 140 i 141 u. g n , a więc w szczególności z jednoczesnym dokonaniem rozliczeń, o których mowa w ust 2 art, 140 tego przepisu Dopiero wówczas bowiem, jeżeli uprawniony do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie złożył wniosku ojej zwrot lub jej części w terminie 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości poprzedniego właściciela wygasa i wówczas ustaje zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do treści przepisu 136 ust, 5 ustawy z dnia 21. 08. 1997 r., o gospodarce nieruchomościami, /por. też T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Warszawa 2004, s. 171-174/

Przepis art 136 ust. l u. n. g. jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z tego przepisu jest nieważna (art. 58 k. c), na co zwraca uwagę skarżąca przedkładając dowód na okoliczność, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności umowy przeniesienia przez Skarb Państwa własności wywłaszczonych nieruchomości, podnosząc zarazem, że rozstrzygnięcie w tej sprawie będzie miało istotne znaczenie - zagadnienia wstępnego, dla wyniku postępowania zwrotowego.

V/ Nie może zostać jednak zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku ojej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli te pomioty zbyły wywłaszczoną nieruchomość nie może być ona zwrócona Jednakże istniejący stan prawny tej nieruchomości n i e oznacza, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art, 136 ust, 3 i art, 137 ust l u.g.n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, może wydać decyzję odmawiającą takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § l pkt 4 k p.a. - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku, której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § l k. p a)

Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art.7 k.p a., jak i postanowień art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art, 136 ust, l ustawy o gospodarce nieruchomościami, / por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" j w. s. 2357

W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie. Naruszyły też główne zasady postępowania administracyjnego zawarte w przepisach art 6, 7, 8, 9 i 12 k. p. a., a w szczególności zasadę praworządności (art 6), zasadę prawdy obiektywnej (art 7), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8). zasadę szybkości i prostoty postępowania (art 12) oraz przepisy art 75 i 77 k p.a

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par l pkt l lit. "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylające decyzje obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego, Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art 250 p p.s a