Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 496/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, 1b, 2, 3
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą G. na decyzję Wojewody z dnia 13 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 marca 2013 r., nr [...[ 2. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 13 maja 2013 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 11 marca 2013 r., Nr [...], który działając na mocy art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.), odmówił "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] obr. [...] położonej w G. przy Al. [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...].

Zaskarżone decyzje podjęte zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wystąpiła w dniu 28 grudnia 2012 r. do Prezydenta Miasta z wnioskiem o przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w G. przy Al. [...], które na mocy umowy sprzedaży nabyła w dniu 30 maja 2007 r. od Skarbu Państwa – "B" w W.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent Miasta decyzją z dnia 11 marca 2013 r. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości, powołując się na dyspozycję art. 1 ust. 1b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ wyjaśnił, że w dacie wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był "B" w W. będący państwową instytucją naukową posiadającą osobowość prawną, czyli państwową osoba prawną, która z mocy art. 1 ust. 1b ustawy nie miała uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W 2008 r. Instytut przekształcony został w spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Organ uznał, że "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością po nabyciu od Instytutu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w 2007 r. stała się jego następcą prawnym. Będąc natomiast następcą prawnym podmiotu, który nie miał uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, sama nie może z tego uprawnienia skorzystać.

W odwołaniu od powyższej decyzji "A" Spólka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła o jej uchylenie w związku z błędną interpretacją podstawy prawnej rozstrzygnięcia i niewskazaniem wszystkich przepisów mających zastosowanie przy rozpoznaniu sprawy. Spółka stwierdziła, odwołując się do założeń ustawodawcy towarzyszących zmianie ustawy dokonanej w 2011 roku, że pozbawienie możliwości ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób prawnych będących następcami prawnymi państwowych osób prawnych pozbawionych takiej możliwości nie jest zgodne z intencją dokonanej nowelizacji i prowadzi do błędnej interpretacji przepisów. Podkreślono, że rozszerzająca interpretacja przepisu art. 1 ust. 1b ustawy, który na zasadzie wyjątku dokonał wyłączenia podmiotowego m.in. państwowych i samorządowych osób prawnych z kręgu uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie, jest niedopuszczalne. Odwołująca będąc następcą prawnym państwowej osoby prawnej byłaby w gorszej sytuacji niż następcy prawni pozostałych osób prawnych, co jej zdaniem narusza konstytucyjną zasadę równości. Odwołująca stwierdziła również, że organ pomimo obowiązku ustawowego nie rozpoznał wniosku Spółki w sposób kompleksowy, to znaczy nie rozważył możliwości fakultatywnego przekształcenia.

Rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia 13 maja 2013 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację sformułowaną przez Prezydenta Miasta. Wojewoda wyjaśnił, że w dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tj. w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był "B" w W. Na mocy umowy sprzedaży z dnia 30 maja 2007 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości i własności znajdujących się tam budynków nabyła "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. Wojewoda wyjaśnił, że przepis art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy wyłącza uprawnienie do ubiegania się o przekształcenie prawa w stosunku do państwowych i samorządowych osób prawnych. Wskazał na brak tego uprawnienia w dacie wejścia w życie ustawy po stronie użytkownika wieczystego, którym był wtedy "B" w W. Wojewoda z treści art. 1 ust. 3 ustawy, w którym mowa o następstwie prawnym podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1 i 1a ustawy wywiódł, że hipotezą tej normy prawnej nie zostali objęci następcy prawni podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b ustawy. Tym samym odwołująca się Spółka jako następca prawny państwowej osoby prawnej nie ma uprawnienia do ubiegania się o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje możliwość sprzedaży nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste jej użytkownikowi.

Skargę na powyższą decyzję złożyła "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G., zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dla oceny dopuszczalności dokonania przekształcenia na mocy wskazanej ustawy istotny jest nie status prawny aktualnego użytkownika wieczystego, ale użytkownika wieczystego w dniu 13 października 2005 r. oraz poprzez przyjęcie, że następca prawny podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. nabywa od niego roszczenie o przekształcenie. Nadto zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do żądania przekształcenia posiadanego użytkowania wieczystego w prawo własności. W skardze sformułowano również zarzut naruszenia przepisów postępowania, takich jak art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenie okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy oraz naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji uchylającej decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 marca 2011 r. pomimo zaistnienia przesłanek do tego.

Wskazując na te uchybienia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przedmiotowej sprawie organy administracji dokonując wykładni językowej przepisów art. 1 ust. 1 i 3 ustawy osiągnęły wyniki naruszające konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne. To uzasadniało zastosowanie w sprawie wykładni celowościowej i systemowej, której wyniki nie sprzeciwiałyby się zasadom wynikającym z Konstytucji RP i były zbieżne z założeniami ustawodawcy. Skarżąca stwierdziła, że art. 1 ust. 1b ustawy stanowi o wyłączeniu z kręgu uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości ściśle wskazanych w nim podmiotów. Skarżąca takim podmiotem prawnym nie jest, a w konsekwencji to wyłączenie jej nie dotyczy. Nadto przepis art. 1 ust. 3 ustawy odnoszący się do następców prawnych nie może interpretowany w sposób w ten sposób, że poza hipotezą objętej nim normy pozostają następcy prawni podmiotów wyłączonych z mocy art. 1 ust. 1b ustawy. Według skarżącej status prawny poprzedniego użytkownika wieczystego – Instytut nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej Spółki, albowiem to Spółka ubiega się przekształcenie, a nie jej poprzednik prawny. Status użytkownika wieczystego powinien być badany na dzień złożenia wniosku i tylko w odniesieniu do wnioskodawcy.

Skarżąca wskazała nadto na pominięty w toku dokonywania interpretacji przepisów ustawy przez organy aspekt założonych przez ustawodawcę celów nowelizacji ustawy z 2011 r. Cel, który należało uwzględnić, to poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, a nie jego ograniczanie. Podkreślono, że wyjątek określony w art. 1 ust. 1b odnosi się do zasady ogólnej z art. 1 ust. 1 ustawy i nie ma znaczenia dla uprawnień skarżącej Spółki okoliczność, że w art. 1 ust. 3 nie wymieniono podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b. Zawarte w art. 1 ust. 1 ustawy odesłanie do art. 1 ust. 1 jest wystarczające do uzasadnienia uprawnień skarżącej, jeśli tylko spełnia kryteria ogólne. Skarżąca, powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/GL 993/12, wskazała, że następstwo prawne, o którym mowa w art. 1 ust. 3 ustawy odnosi się do prawa użytkowania wieczystego, a nie uprawnienia do przekształcenia. Podkreślono, że uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wynika z przepisu ustawy, a nie z faktu następstwa prawnego. Natomiast ograniczenia w możliwości przekształcenia określone w art. 1 ust. 1b ustawy odnoszą się do wnioskodawcy i będących w jego użytkowaniu nieruchomości, a nie do sytuacji faktycznej i prawnej jego poprzednika prawnego.

W piśmie procesowym z dnia 7 października 2013 r. skarżąca zwróciła uwagę na niejednolitość orzecznictwa w sprawach tego rodzaju, zaś ustosunkowując się do argumentacji sformułowanej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1713/12 wskazała na konieczność odwołania się do wyników wykładni funkcjonalnej, a nie poprzestanie na niejednoznacznych efektach wykładni językowej. Odwołując się ponownie do celu, jaki przyświecał nowelizacji ustawy z 2011 r., podkreśliła, że jako zasadę przyjęto możliwość przekształcenia, a jej ograniczenia mają charakter wyjątku, który zgodnie z zasadami wykładni nie powinien być interpretowany rozszerzająco. Skarżąca opowiedziała się przeciwko twierdzeniu, że przepis art. 1 ust. 3 ustawy, który nie odwołuje się do art. 1 ust. 1b, uzasadnia odmowę przekształcenia prawa osobom prawnym, które są następcami podmiotów określonych w art.1 ust. 1b pkt 2 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi przesłankami, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.), w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 187, poz. 1110).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Do momentu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 9 października 2011 r., art. 1 ust. 1 ustawy miał następujące brzmienie: "osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności". Wówczas krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności ograniczał się do osób fizycznych.

Ustawa zmieniająca poszerzyła ten krąg o osoby prawne. Z uzasadnienia sejmowego projektu ustawy zmieniającej z 2011 r. wynika, że założonym celem tej zmiany było zdynamizowanie procesów przekształceń prawa użytkowania wieczystego, udrożnienie procedury przekształceniowej, aby przyspieszyć i zwiększyć liczbę postępowań, w wyniku których użytkownicy wieczyści uzyskują prawo własności w stosunku do użytkowanych wieloletnio nieruchomości publicznych.

W ust. 1b art. 1 ustawy wprowadzono jednak wyjątek od generalnego uprawnienia osób fizycznych i prawnych stanowiąc o wyłączeniu Polskiego Związku Działkowców, państwowych i samorządowych osób prawnych oraz spółek prawa handlowego, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2009 r., nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r., nr 167, poz. 1129). Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika, że u podstaw tej regulacji legło przekonanie, że prawo użytkowania wieczystego jest na tyle silnym prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizację celów gospodarczych, do których zostały powołane. Ponadto, wskazano, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79. poz. 464 ze zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały się w zarządzie tych osób. Według ustawodawcy za wyłączeniem tej grupy podmiotów z zakresu obowiązywania ustawy przemawia również fakt, że powyższe "uwłaszczenie" nie zostało jeszcze zakończone i nadal toczą się postępowania administracyjne, potwierdzające nabycie prawa użytkowania wieczystego przez te podmioty. Założony cel prawodawczy przyświecający wyłączeniu dotyczył tylko podmiotów wyraźnie wskazanych w ust. 1b i nie rozciągał się na podmioty, o których mowa w innych jednostkach redakcyjnych ustawy. Głównym bowiem celem nowelizacji było wyeliminowanie instytucji użytkowania wieczystego na rzecz prawa własności poprzez uwłaszczenie szerokiego katalogu podmiotów prywatnych, a osiągnąć to zamierzano poprzez poszerzenie przedmiotowego i podmiotowego zakresu obowiązywania ustawy.

W tym miejscu podkreślenia wymaga kilka kwestii. Po pierwsze, wyłączenie z art. 1 ust. 1b ustawy dotyczy uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości. Podmioty objęte wyłączeniem nie mogą ubiegać się o takie przekształcenie po wejściu w życie nowelizacji, tj. po dniu 9 października 2011 r. Po drugie, regulacja art. 1 ust. 1b ustawy ma charakter wyjątku od zasad wskazanych w art. 1 ust. 1, 1a i 2 ustawy określających krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia. W myśl zasady interpretacyjnej "exceptiones non sunt extendendae" wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco. Wyjątek, jako odstępstwo od reguły, ma moc obowiązującą tylko w takim zakresie, jak to wynika z jego treści i nie może być w drodze zabiegów interpretacyjnych przenoszony na sytuacje podobne lub zbliżone.

W przedmiotowej sprawie nie chodzi o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego podmiotowi objętemu wyłączeniem z art. 1 ust. 1b, m.in. państwowej osobie prawnej, ale o uprawnienie w tym zakresie przysługujące następcy prawnemu takiego podmiotu, jakim jest skarżąca "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. Spór prawny w przedmiotowej sprawy sprowadza się istocie do rozstrzygnięcia kwestii możliwości ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przez osobę prawną będącą następcą prawnym państwowej osoby prawnej.

Skarżąca – "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wskutek nabycia w 2007 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zlokalizowanej w G. przy Al. [...], weszła w prawa i obowiązki dotychczasowego użytkownika wieczystego. W dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości, czyli w dniu 13 października 2005 r., użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był "B" w W. mający status państwowej jednostki badawczo – rozwojowej posiadającej osobowość prawną.

W tym stanie faktycznym organy odmówiły skarżącej prawa do przekształcenia uzyskanego po państwowej osobie prawnej prawa użytkowania wieczystego twierdząc, że skoro w myśl art. 1 ust. 1b ustawy państwowe osoby prawne są pozbawione uprawienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego to tym bardziej uprawnienia tego nie mają ich następcy prawni.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela, zauważając jednak, że na tle tożsamych okoliczności faktycznych pojawiły się rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2013 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1713/12, oddalił skargę spółki akcyjnej będącej następcą prawnym państwowej osoby prawnej od decyzji odmawiającej przekształcenia użytkowania wieczystego, powołując się na przepis art. 1 ust. 3 ustawy, który stanowiąc o uprawnieniach następców prawnych ściśle precyzuje, o następców jakich podmiotów chodzi. Z tego faktu WSA w Warszawie wywiódł, że skoro art. 1 ust. 3 ustawy nie odwołuje się do podmiotów określonych w ust. 1b to znaczy, że następcy prawni tych podmiotów nie mają uprawnienia do przekształcenia.

W podobnym stanie faktycznym natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 993/12, uchylił decyzje organów administracji obu instancji odmawiających przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Sąd ten uznał bowiem, że po nowelizacji z 2011 r. żądanie przekształcenia przysługuje następcom prawnym podmiotów, którym w dniu 13 października 2005 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego, a na uprawnienie to nie ma niweczącego wpływu okoliczność, że ze względu na wyłączenie z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy poprzednik prawny nigdy nie mógłby skutecznie ubiegać się o dokonanie takiego przekształcenia na swoją rzecz.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 3 ustawy, w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2011 r., z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.

Hipoteza powołanego przepisu określa uprawnienie następców prawnych do żądania przekształcenia, odwołując się do sytuacji poprzedników prawnych określonych w art. 1 ust. 1, 1a i 2 ustawy. Odwołanie to miało na celu wskazanie podmiotów, którym w dacie 13 października 2005 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego, a nie podmiotów uprawnionych do przekształcenia. Następstwo prawne w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy odnosi się bowiem do następstwa w zakresie prawa użytkowania wieczystego, a nie dotyczy uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości. Uprawnienie następcy prawnego do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ma charakter samodzielny, niezależny od uprawnienia jego poprzednika prawnego do przekształcenia.

Z tego względu istotna dla oceny wniosku jest sytuacja faktyczna i prawna wnioskodawcy z daty złożenia wniosku. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej ocenie podlegała jej sytuacja prawna, to czy jest podmiotem wskazanym w art. 1 ust. 1 ustawy, i czy jej poprzednik prawny był użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. Spełnienie tych dwóch warunków przesądza o przysługującym Spółce uprawnieniu do przekształcenia. Dlatego też niedopuszczalne było odwoływanie się przy ocenie wniosku skarżącej do przepisu art. 1 ust. 1b, który do jej sytuacji nie odnosi się w żadnym zakresie. Nie dotyczy również sytuacji jej poprzednika prawnego, który nie ubiega się o przekształcenie.

Wykładnia językowa art. 1 ust. 3 ustawy, w którym pominięto nawiązanie do ust. 1b, prowadzi do rezultatów nie dających się pogodzić z celem racjonalnego ustawodawcy założonym przy wprowadzaniu w życie zmian do systemu prawa w 2011 r. Należało to mieć na uwadze rozpoznając przedmiotową sprawę.

Nauka prawa i orzecznictwo stoi na stanowisku, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Innymi słowy należy dać przewagę wynikowi wykładni językowej, ale pod warunkiem, że uprzednio przeprowadziliśmy kompleksową wykładnię tekstu, to znaczy rozważyliśmy również aspekty systemowe i celowościowo - funkcjonalne (M. Zirk – Sadowski [w:] L. Leszczyński, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, System Prawa Administracyjnego pod red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Tom 4. Wykładnia w prawie administracyjnym, Warszawa 2012, s. 205-206; uchwała NSA z dnia 10.12.2009 r., I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz. 21). Z tego wynika, że po pierwsze należy kontynuować wykładnię nawet po uzyskania jednoznaczności językowej. Po drugie, w razie konfliktu należy dać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw celowościowych i funkcjonalnych, jeśli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości.

Według dyrektyw wykładni systemowej znaczenie interpretowanej normy należy ustalić w ten sposób, by było ono najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm systemu prawa, do którego interpretowana norma należy. Natomiast dyrektywy wykładni celowościowo - funkcjonalnej przewidują, że jeżeli w procesie wykładni uwzględnia się cele prawa, to posługując się celem normy należy go ustalić w ten sposób, by był on zgodny, co najmniej z celem instytucji, do jakiej interpretowana norma należy.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 listopada 2001 r., T 33/01 (OTK-B 2002, nr 1, poz. 47), wyraził pogląd, iż w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu należy wybrać taką wykładnię, która w najpełniejszy sposób umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych. Zastosowana w przedmiotowej sprawie wykładnia językowa art. 1 ust. 3 ustawy doprowadziła do rezultatu sprzecznego z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, polegającego na wykluczeniu z kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z uwłaszczenia w trybie ustawy osób prawnych będących następcami prawnymi państwowych osób prawnych. W myśl art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego panuje ugruntowany pogląd, że z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej grupy. Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. W takim razie sytuacja osób prawnych będących następcami podmiotów, którym uprawnienie do przekształcenia nigdy nie przysługiwało, ale byli użytkownikami wieczystymi w dniu 13 października 2005 r., nie powinna różnić się od sytuacji osób prawnych będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 13 października 2005 r. Oba podmioty należą do kategorii podmiotów z mocy art. 1 ust. 1 ustawy uprawnionych do przekształcenia, z tymże w odniesieniu do następcy prawnego przesłankę w postaci użytkowania wieczystego w dacie 13 października 2005 r. wywodzi się z dopuszczalnego następstwa na zasadzie określonej w art. 1 ust. 3 ustawy.

W takiej sytuacji należało posłużyć się metodami wykładni celowościowej i odwołać do tekstu pozanormatywnego w postaci uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej z 2011 r., z którego wynika cel wprowadzanych zmian. Cel ten sprowadzał się do jak najpełniejszego uwłaszczenia osób fizycznych i prawnych, w tym spółek prawa handlowego, wieloletnio użytkujących nieruchomości publiczne, albowiem po przemianach ustrojowych lat 90 – tych instytucja użytkowania wieczystego, zwłaszcza wobec podmiotów prywatnych, uległa dewaluacji. W odniesieniu natomiast do podmiotów publicznych, m.in. państwowych i samorządowych osób prawnych, użytkowanie wieczyste uznano za korzystne i postanowiono o jego utrzymaniu, albowiem ta forma władania nieruchomością pozwala na osiągnięcie znacznych dochodów z nieruchomości bez konieczności wyzbywania się jej własności i realizację własnych celów gospodarczych.

Z powyższego wynika, że przyjęta przez orzekające w sprawie organy wykładnia językowa art. 1 ust. 3 w związku z ust. 1b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości była nieprawidłowa, jako że rozszerzyła zastosowanie wyjątkowej regulacji art. 1 ust. 1b na sytuacje następstwa prawnego oraz doprowadziła do wyników sprzecznych z wynikami wykładni celowościowo – funkcjonalnej i systemowej.

Wobec tego, uznając za zasadne argumenty skarżącej, Sąd doszedł do wniosku, że ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości obejmuje zakresem podmiotowym osoby prawne będące następcami prawnymi podmiotów, którym nie przyznano uprawnienia do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w oparciu o art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy. Brak uprawnienia do przekształcenia podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy jest indyferentny prawnie dla sytuacji prawnej ich następców prawnych w zakresie prawa użytkowania wieczystego.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepis art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy, co miało wpływ na jej wynik i w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 11 marca 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji zastosują się do wskazań Sądu i podejmą rozstrzygnięcie, kierując się wykładnią przepisów przyjętą przez Sąd, stosownie do treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.