Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1419/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. T. od decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w której orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...], oznaczonej jako:

- działka ew. nr [...] z obr. [...], stanowiąca nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z [...] marca 1971 r., oznaczona dawniej jako działki nr [...] i nr [...], aktualnie znajdująca się na terenie [...];

- działki ew. nr [...] i nr [...] z obr. [...], stanowiące nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z [...] listopada 1971 r., oznaczone dawniej jako działki nr [...] i nr [...], aktualnie znajdujące się na terenie [...] -

- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że nieruchomość oznaczona jako dawne działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 wywodząca się z nieruchomości "[...]" stanowiła własność K. T.. Tytuł własności ustalono na podstawie aktu notarialnego Nr Rep. [...] z [...] maja 1946 r. Dla przedmiotowej nieruchomości urządzony był zbiór dokumentów Nr [...].

Część opisanej powyżej nieruchomości, oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94) na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z [...] marca 1971 r. z przeznaczeniem pod ogrody działkowe na terenie położonym na [...], zgodnie z decyzją o szczegółowej lokalizacji inwestycji z [...] listopada 1962 r., nr [...]

Pozostała część nieruchomości, stanowiąca dawne działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. 760 m2, została przejęta na własność Skarbu Państwa w trybie art. 6 powyższej ustawy na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z [...] listopada 1971 r. z przeznaczeniem dla Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych w [...].

Jak wynika z pisma Biura [...] z [...] kwietnia 2006 r., znak: [...]dawnym działkom nr [...] i nr [...] odpowiada aktualnie działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...], natomiast dawnym działkom nr [...] i nr [...] odpowiadają działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...].

Organ wyjaśnił, że działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obr. [...], stanowiące przedmiot niniejszej decyzji, są własnością Skarbu Państwa i znajdują się we władaniu Polskiego Związku Działkowców Zarząd Wojewódzki w [...].

Pismem z [...] sierpnia 2005 r. B. T., spadkobierca byłego właściciela, wystąpił o zwrot nieruchomości położnej na terenie ogródków działkowych "[...]" oznaczonej jako dawne działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Wojewoda przedstawił dokumenty wskazujące na następstwo prawne po byłym właścicielu. Wskazał, że pismem z [...] lipca 2010 r. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych na terenie ogródków działkowych "[...]" wystąpiła O. T., działająca w imieniu małoletniego A. T., jedynego spadkobiercy byłego właściciela.

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości został podtrzymany przez A. T., który osiągnął pełnoletniość.

Organ przedstawił wydane w przedmiotowej sprawie decyzje przez organy obydwu instancji. Wskazał, że Prezydent [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...], oznaczonej jako działki ew. nr: [...], [...] i [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. T..

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 65), dalej jako "ugn", poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przepis art. 137 ust.1 ugn stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Organ wyjaśnił, że badając przesłanki zbędności z art. 137 ust. 1 ugn należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w 1971 r., na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Art. 34 tej ustawy stanowił, że nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Następnie do 1 stycznia 1998 r. problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości była unormowana w art. 69 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), w którego ust. 1 wskazano, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ówcześnie obowiązującej ustawie nie określono szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie 1 stycznia 1998 r., w art. 137 ust. 1 zdefiniowane zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem od 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od 22 września 2004 r. W ocenie organu nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w art. 137 ust. 1, który zaistniał przed 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu. Nie można bowiem, bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej, okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady niedziałania prawa wstecz. Organ podniósł, że stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 902/130; z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2502/12; z 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 254/13; z 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1887/14) i zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r.

Z uwagi na to, że rozważany w niniejszej sprawie przypadek dotyczy nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w 1971 r., to ocena jej zbędności na cel wywłaszczenia nie może być oceniana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 i 2 ugn.

Organ wyjaśnił, że nieruchomość oznaczona jako dawne działki nr [...] i nr [...], stanowiąca aktualnie działkę ewidencyjną nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z [...] marca 1971 r. z przeznaczeniem pod ogródki działkowe, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] listopada 1962 r., nr [...]. Jak wynika z analizy załącznika mapowego do niniejszej decyzji Nr [...] oraz mapy ewidencyjnej z zaznaczoną nieruchomością, przesłanej przez Biuro [...], działka ewidencyjna nr [...] położona była w lokalizacji inwestycji.

Natomiast nieruchomość oznaczona jako dawne działki nr [...] i nr [...], stanowiąca aktualnie działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z [...] listopada 1971 r. z przeznaczeniem dla Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych w [...].

Dla omawianego terenu została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] maja 1970 r., nr [...] ustalająca lokalizację [...] w [...] - na terenie oznaczonym na załączniku mapowym nr [...].

W dniu [...] lutego 1971 r. Dyrekcja Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych wystosowała do Prezydium Rady Narodowej [...] wniosek znak: [...] o skorygowanie granic lokalizacji szczegółowej nr [...] w celu umożliwienia przedłużenia komunikacji miejskiej do [...] - realizacji ulicy [...]. Korekta ta miała polegać na wyłączeniu z lokalizacji zachodniej części obszaru przeznaczonego na realizację ogrodów działkowych, co zostało przedstawione na załączniku do wniosku.

Jak wynika z pisma Dyrekcji Urządzeń Komunalnych i Socjalnych z [...] marca 1971 r. podstawę wniosku stanowiły ustalenia z narady w Wydziale [...] PRN [...] z [...] stycznia 1971 r. (dowód - protokół z narady). W wyniku powyższych ustaleń decyzja nr [...] została zastąpiona decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] sierpnia 1971 r., nr [...], której obszar przedstawiony został na szkicu lokalizacyjnym nr [...].

Następnie na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1972 r., nr [...] na potrzeby Ogrodów Działkowych ustalona została lokalizacja zamienna z jednoczesnym uchyleniem decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że zamienna decyzja o lokalizacji szczegółowej stanowi jedynie o przesunięciu granic lokalizacji we fragmencie wschodnim i północno-wschodnim i nie zmniejsza dotychczasowej powierzchni objętej lokalizacją. Ostateczną lokalizację inwestycji obrazuje szkic nr [...]. Powodem ustalenia nowych granic obszaru inwestycji były niezbędne potrzeby funkcjonalne lotniska [...] - [...] granica lokalizacji została oddalona od osi pasa startowego o [...] m (dowód: szkic na mapie nr [...] stanowiącej załącznik do decyzji o lokalizacji nr [...] - k. [...]).

Na podstawie analizy załączników mapowych do decyzji nr [...], nr [...] i nr [...], jak również mapy do celów wywłaszczeniowych [...] nr [...] z [...] lipca 1971 r. oraz aktualnych map ewidencyjnych ustalono, że działki objęte aktem notarialnym z [...] listopada 1971 r. znajdują się w lokalizacji wszystkich trzech decyzji, wydanych dla omawianego obszaru. Powyższe potwierdzają również opracowania geodezyjne wykonane przez geodetę uprawnionego K. C. (upr. nr [...]), który na załącznikach mapowych do decyzji lokalizacyjnych wkreślił granice wywłaszczonych działek.

Wojewoda wskazał, że jak wynika z protokołu oględzin przedmiotowego terenu z [...] listopada 2017 r. działka ewidencyjna [...] położona jest na terenie [...] i znajduje się na niej kilka wydzielonych działek rodzinnych, ogrodzonych trwałymi ogrodzeniami z osobnymi furtkami, użytkowanych i w widoczny sposób zagospodarowanych przez działkowców: murowane i drewniane altany, nasadzenia i inna infrastruktura ogrodowa, przez działkę przebiega nieutwardzona droga stanowiąca aleję nr [...], a także sieć energetyczna, znajdujące się w infrastrukturze [...]. Natomiast działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie [...], pomiędzy alejami nr [...] i nr [...]. Zagospodarowanie tych działek również wskazuje na użytkowanie przez działkowców (widoczne szklarnie, studnie, altany, nasadzenia). Przedmiotowe działki ewidencyjne znajdują się na terenie dużego ogrodzonego kompleksu rodzinnych ogrodów działkowych i są stale użytkowane przez [...] [...].

Podczas dokonanych oględzin przedstawiciele [...] [...] określili, które konkretne działki rodzinne (wg wewnętrznej numeracji [...]) znajdują się na terenie objętym roszczeniem o zwrot. Powyższe ustalenia pozwoliły na odnalezienie dokumentacji stanowiącej przydziały działek, podania o przydziały, bądź deklaracje członkowskie, które wg informacji udzielonej przez [...] były składane zwykle w dniu przydziału działki. Dostarczone przez pełnomocnika [...] przy piśmie z [...] stycznia 2018 r., potwierdzone za zgodność z oryginałem, kopie dokumentów stanowią dowody wskazujące na istnienie ogrodów działkowych na obszarze objętym wnioskiem o zwrot w latach 60-tych/70-tych XX w.

Zgodnie z treścią pisma [...] [...] z [...] stycznia 2010 r. teren, na którym znajduje się aktualnie działka ew. nr [...] został przekazany przedstawicielowi inwestora protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] stycznia 1964 r., a sporządzony protokół był konsekwencją wydania decyzji z [...] sierpnia 1963 r., nr [...] na mocy której inwestorowi został przekazany teren objęty działaniem decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...].

W akcie notarialnym z [...] marca 1971 r., którym została objęta powyższa działka, w § 4 widnieje zapis, że wydanie przedmiotu sprzedaży już nastąpiło.

Organ podniósł, że dokumenty dostarczone przez [...] przy piśmie z [...] stycznia 2018 r., wskazane pod nr [...]-[...], stanowiące szereg podań o przydziały działek oraz deklaracje działkowców, pochodzące z okresu od 1962 r. do 1970 r., zawierają adnotacje wskazujące na przydziały konkretnych działek rodzinnych znajdujących się w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (położonej obecnie na terenie [...]) potwierdzają realizację działań związanych z tworzeniem ogrodów działkowych na przedmiotowym terenie.

Odnosząc się do części nieruchomości, odpowiadającej aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...] i nr [...] Wojewoda wskazał, że zapis § 4 aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...], którym były objęte przedmiotowe działki, wskazuje, iż wydanie przedmiotu sprzedaży nastąpiło w dniu sporządzenia aktu, tj. [...] listopada 1971 r.

Dokumenty dostarczone przez [...] przy piśmie z [...] stycznia 2018 r. wymienione pod nr [...]-[...] dotyczą działek rodzinnych znajdujących się w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] położonych obecnie na terenie [...] i potwierdzają, że na przedmiotowym obszarze w latach 1974-1976 członkowie [...] otrzymywali w użytkowanie działki rodzinne.

Z pisma [...] z [...] lutego 2014 r. wynika, że nieruchomości oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie [...] w [...] zarejestrowanych w rejestrze [...], prowadzonym przez [...]. Z danych zawartych w tym rejestrze wnika, że powyższy ogród powstał w 1974 r. W piśmie wyjaśniono, że [...] zmieniły swoją nazwę na [...].

Organ wskazał, że nie odnaleziono dokumentacji świadczącej o dacie zakończenia robót budowlanych na terenie [...], natomiast przy piśmie z [...] marca 2014 r. [...] nadesłał odpis protokołu spisanego [...] listopada 1974 r. w sprawie sprawdzenia stanu technicznego [...] i pismo Wydziału [...] [...] z [...] września 1975 r. w sprawie likwidacji ogrodu w związku z inwestycją polegającą na budowie międzynarodowego dworca lotniczego [...].

W aktach sprawy znajduje się również pismo Biura [...] [...] z [...] marca 1974 r., z którego wynika, że planowane były lokalizacje nowych ogrodów działkowych na terenie [...]. Załącznik graficzny do pisma wskazuje [...] jako ogrody działkowe istniejące. Natomiast z pisma Naczelnego Architekta [...] z [...] marca 1979 r., znak: [...] wynika, że w 1979 r. ogródki działkowe już istniały.

Organ wskazał na zdjęcie lotnicze przedmiotowego terenu wykonane [...] listopada 1976 r. Na zdjęciu geodeta uprawniony [...] J. K. wyznaczył granice nieruchomości objętej aktami notarialnymi z [...] marca 1971 r. z [...] listopada 1971 r.

Z opracowania fotogrametrycznego z [...] listopada 2017 r. wynika, że działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] [...] listopada 1976 r. (data wykonania zdjęcia lotniczego) stanowiły ogródki działkowe położone na terenie [...].

W opinii organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że cel wywłaszczenia, jakim było urządzenie ogrodów działkowych na działkach objętych wnioskiem zwrotowym, został zrealizowany przed 22 września 2004 r. Nie sposób więc zgodzić się wnioskodawcą, że teren, będący przedmiotem wniosku, został objęty przez bliżej nieustalone osoby trzecie "na dziko" i bez związku z realizacją celu wywłaszczenia.

Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo uznał za stronę niniejszego postępowania [...], jako użytkownika działek ew. nr: [...], [...] i [...]. Prawo użytkowania zostało nabyte na mocy samej ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z 13 grudnia 2013 r. (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2176). Powyższe zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 października 2015 r., sygn. I SA/Wa 1104/15 wydanym w sprawie, która dotyczyła interesu prawnego Polskiego Związku Działkowców w postępowaniu dotyczącym nieruchomości, co do której PZD nabył prawo użytkowania na mocy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1 (o likwidacji ogrodu), jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków:

- funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

- rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa;

- rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego;

- nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. Natomiast stosownie do art. 76 ust 2 ustawy w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ([...] stycznia 2014 r), nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.

Wojewoda wskazał, że stronami postępowania w sprawach o zwrot nieruchomości, w myśl art. 136 ust. 3 ugn, są poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym stronami w postępowaniach o zwrot nieruchomości są również: użytkownik wieczysty gruntu, użytkownik, najemca, dzierżawca i biorący rzecz do używania (wyrok WSA w Warszawie 10 października 2016 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1597/16).

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń zawartych w decyzji Wojewody [...], uchylającej poprzednią decyzję Prezydenta m. (...) i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, Wojewoda wskazał, że rezultatem decyzji kasacyjnej organu II instancji jest powrót do orzekania przez organ I instancji, sprawa wraca do poprzedniego stanu i toczy się od początku. Organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie jest związany wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ocenami, poglądami i stanowiskiem organu drugiej instancji odnośnie wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie (por. Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el., 2016 r., uwaga VI, 10 oraz wyrok NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 930/11).

Skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. złożył A. T.. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 7 i 77 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że na nieruchomościach zostały zrealizowane ogrody działkowe jeszcze przed przejęciem ich na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktów notarialnych, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym materiał pozyskany od organizacji działkowców nie daje podstaw do uznania, iż na terenach nieruchomości, których dotyczy sprawa, powstały ogrody działkowe tak przed wywłaszczeniem, jak i w terminie 10 lat od dokonania wywłaszczenia,

2. naruszenie prawa materialnego - art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zrealizowany został cel wywłaszczenia;

3. naruszenie prawa materialnego - art. 137 ust. 1 pkt. 2 ugn, poprzez brak badania, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie 10 lat od daty wywłaszczenia i błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie musi być zrealizowany w takim czasie,

4. błędne przyjęcie, że [...] posiada tytuł prawny do nieruchomości, których dotyczy sprawa, podczas gdy tytuł ten nie został w żaden sposób wykazany czy udokumentowany.

Z powołaniem na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] grudnia 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącego, organ, pełnomocnik, pełnomocnik uczestnika Polskiego Związku Działkowców i uczestnik zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Organy przytoczyły przepisy prawa materialnego - art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 ugn (nie ma więc potrzeby ponownego ich przytaczania) i prawidłowo je zastosowały w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Zważyć należy, że treść art. 137 ust. 1 i 2 ugn budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych, jednakże kwestia ta została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Z wyroku wynika, że 10 letni termin z art. 137 ust 1 pkt 2 ugn obowiązuje od 22 września 2004 r.

Wobec tego w niniejszej sprawie nie może mieć on zastosowania, a tym samym nie może stanowić przesłanki uznania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, jako zbędnej na cel wywłaszczenia, gdyż niedopuszczalne jest jego retroaktywne stosowanie. Jakkolwiek powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, to wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału wskazują, że również niedopuszczalne jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn (por. orzecznictwo powołane przez Wojewodę). Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r., na co prawidłowo wskazały organy.

Jak wynika z akt sprawy nieruchomość stanowiąca aktualnie działkę ewidencyjną nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z 31 marca 1971 r. z przeznaczeniem pod ogródki działkowe, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] listopada 1962 r., nr [...]. Działka ta położona była w lokalizacji inwestycji, na co wskazuje załącznik mapowy do decyzji Nr [...] oraz mapa ewidencyjnej z zaznaczoną nieruchomością.

Natomiast działki ewidencyjne oznaczone obecnie nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z [...] listopada 1971 r. z przeznaczeniem dla Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych w [...].

Jak wynika z akt sprawy dla przedmiotowego terenu została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] maja 1970 r., nr [...] ustalająca lokalizację [...] w [...] - na terenie oznaczonym na załączniku mapowym nr [...]. Na skutek korekty decyzji lokalizacyjnej, decyzja nr [...] została zastąpiona decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] sierpnia 1971 r., nr [...], której obszar przedstawiony został na szkicu lokalizacyjnym nr [...]. Celem korekty było przedłużenie komunikacji miejskiej do [...]. Następnie na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1972 r., na potrzeby Ogrodów Działkowych ustalona została lokalizacja zamienna z jednoczesnym uchyleniem decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że dotyczy ona przesunięcia granic lokalizacji we fragmencie wschodnim i północno-wschodnim i nie zmniejsza dotychczasowej powierzchni objętej lokalizacją. Powodem ustalenia nowych granic obszaru inwestycji były niezbędne potrzeby funkcjonalne lotniska [...].

Załączniki mapowe do wyżej wskazanych decyzji lokalizacyjnych, jak również mapy do celów wywłaszczeniowych [...] nr [...] z [...] lipca 1971 r. oraz aktualne mapy ewidencyjne wskazują, że działki objęte aktem notarialnym z [...] listopada 1971 r. położone są na terenie lokalizacji trzech decyzji, wydanych dla omawianego obszaru. Powyższe potwierdzają także opracowania geodezyjne z [...] lutego 2018 r. wykonane przez geodetę K. C., który na załącznikach mapowych do decyzji lokalizacyjnych wkreślił granice wywłaszczonych działek.

Natomiast z protokołu z oględzin przedmiotowego terenu z [...] listopada 2017 r. wynika, że działka ewidencyjna [...] położona jest na terenie [...]. Na terenie znajdują się wydzielone działki z trwałymi ogrodzeniami, altanami, nasadzeniami. Z kolei działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie [...]. Zagospodarowanie działek wskazuje na ich użytkowanie.

Z przedłożonych przez pełnomocnika [...] kopii dokumentów wynika, że ogrody działkowe istniały w latach 60 i 70-tych XX w.

Zgodnie z treścią pisma [...] z [...] stycznia 2010 r. teren, na którym znajdują się sporne działki został przekazany przedstawicielowi inwestora protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] stycznia 1964 r. Na mocy decyzji z [...] sierpnia 1963 r., nr [...] inwestorowi przekazano teren objęty decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Co istotne z § 4 aktu notarialnego z 31 marca 1971 r. wynika, że wydanie przedmiotu sprzedaży już nastąpiło.

Z załączonych przez [...] dokumentów wynika także, że w latach 1962 r. do 1970 r. były wydawane przydziały działek – w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (położonej na terenie [...]). Potwierdza to realizację działań związanych z tworzeniem ogrodów działkowych na przedmiotowym terenie w wyżej wskazanych latach.

Odnośnie części nieruchomości, odpowiadającej aktualnym działkom nr [...] i nr [...] wskazać należy, że z § 4 aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] wynika, że wydanie przedmiotu sprzedaży nastąpiło w dniu jego sporządzenia, tj. [...] listopada 1971 r. Dokumenty przedłożone przez [...] przy piśmie z [...] stycznia 2018 r. wymienione pod nr [...]-[...], dotyczą działek znajdujących się w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] położonych obecnie na terenie [...] i potwierdzają, że na przedmiotowym obszarze w latach 1974-1976 członkowie [...] otrzymywali w użytkowanie działki rodzinne.

Z pisma [...] z [...] lutego 2014 r. wynika, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie [...]. Ogród ten powstał w 1974 r.

Na zdjęciu lotniczym z [...] listopada 1976 r. geodeta uprawniony wyznaczył granice nieruchomości objętej aktami notarialnymi z [...] marca 1971 r. i z [...] listopada 1971 r.

Z kolei z opracowania fotogrametrycznego z [...] listopada 2017 r. wynika, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] [...] listopada 1976 r. (tj. w dacie wykonania zdjęcia lotniczego) stanowiły ogródki działkowe położone na terenie [...].

Wyżej powołane dowody wskazują, że cel wywłaszczenia, jakim było urządzenie ogrodów działkowych na działkach objętych wnioskiem o zwrot został zrealizowany przed 22 września 2004 r. Wobec tego niezasadny jest zarzuty naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn.

Chybione są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów proceduralnych. W rozpatrywanej sprawie organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a uzasadnienie decyzji spełnia przesłanki wskazane w art. 107 § 3 kpa. Wszelkie dowody zostały poddane analizie przy rozpatrywaniu sprawy. Natomiast kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynieniu żądaniu strony postępowania.

Niezasadny jest także zarzut dotyczący błędnego uznania za stronę postępowania [...]. Organ prawidłowo wskazał, powołując się na przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z 13 grudnia 2013 r., że przedmiotowe postępowanie dotyczy interesu prawnego Polskiego Związku Działkowców, będącego użytkownikiem przedmiotowych nieruchomości.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.