Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1700/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 136
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust. 1, 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] r., nr [...], którą ustalono K. K. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. w wysokości [...] zł.

2. Postępowanie w sprawie przyznania płatności i wznowienia postępowania.

2.1. W dniu [...] r. K. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. W przedmiotowym wniosku wnosił o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni [...] ha oraz o uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni [...] ha.

2.2. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał płatności na 2005 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

- JPO w wysokości [...] zł do powierzchni [...]ha,

- UPO w wysokości [...] zł do powierzchni [...]ha.

Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu [...]r. Odwołanie nie zostało wniesione, a przyznane płatności w dniu [...]r. przekazane zostały Stronie na właściwy rachunek bankowy.

2.3. Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wznowił postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwaną dalej k.p.a.) ze względu na uzyskanie nowych okoliczności faktycznych w sprawie wynikających z oświadczenia K. K. z dnia [...] r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej na przełomie miesiąca października 2005 r., o których Organ nie posiadał wiedzy w dacie wydania decyzji.

2.4. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Organ orzekł o uchyleniu dotychczasowej decyzji w całości i o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu wskazał, że skoro Strona na dzień wydania o przyznaniu płatności nie była w posiadaniu gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, to nie była uprawniona do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Decyzja została doręczona w dniu [...] r.

2.5. Po wniesieniu odwołania Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w C. decyzją z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Strona nie wniosła skargi na przedmiotową decyzję.

2.6. Dnia [...]r. Organ pierwszej instancji wydał nową decyzję, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., którą stwierdził wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. i wskazał, że przysługująca Stronie kwota płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 powinna wynosić 0 zł. Doręczenie decyzji nastąpiło dnia [...]r. Stała się ona ostateczna, ponieważ Strona nie wniosła od niej odwołania.

3. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

3.1. Zawiadomieniem z dnia [...]r. K. K. został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...]r., nr [...]. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r.

3.2. Decyzją z dnia [...]r. Organ ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w wysokości [...]zł.

3.2.1. Jako podstawę prawną powołał:

- art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm., zwanej dalej ustawą o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa),

- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm., zwanej dalej u.p.b. z 2003 r.),

- art. 73 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz.WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004) oraz

- art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz.WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1973/2004).

Jednocześnie zaznaczył, że wystąpiły przesłanki do orzeczenia o zwrocie nienależnego świadczenia, a nie zaistniały warunki do odstąpienia od żądania zwrotu tej kwoty.

3.2.1. W uzasadnieniu dodatkowo poinformował, że przy wpłacie tej kwoty należy naliczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej od dnia następującego po upływie 14-go dnia od daty doręczenia decyzji.

3.3. Odwołanie z dnia [...] r. złożył Pełnomocnik Strony. Wnosił w nim o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, gdyż "kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej, albowiem powołane w jej treści - zarówno w komparycji, jak i w uzasadnieniu - przepisy prawa straciły moc obowiązującą i jako takie nie mogą stanowić podstawy wydawanych decyzji administracyjnych". Zaznaczył przy tym, że przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru przestały obowiązywać z dniem 27 lutego 2007 r., a przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r. Ponadto, wskazując na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm. zwanej dalej O.p.) stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanej i wypłaconej należności publicznoprawnej, a tym samym, do wygaśnięcia zobowiązania do zwrotu tejże należności, gdyż od dnia przekazania płatności na rachunek bankowy Strony upłynęło więcej niż 5 lat.

3.4. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.

3.4.1. Na wstępie wskazał, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa znowelizowanym na podstawie art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r. poz. 243) i obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2012 r., w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych właściwym jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej. W związku z tym uznał, że organem właściwym do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności był właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Zaznaczył również, że celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania i że organ odwoławczy może korygować zarówno samo rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, jak i stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, a także usuwać błędy w zakresie prawnej podstawy rozstrzygnięcia.

3.4.2. Nawiązując do tego w dalszej kolejności stwierdził, że oceniana decyzja z dnia [...] r. jest obarczona błędem niepełności uzasadnienia, ponieważ Organ wydając zaskarżaną decyzję nie odniósł się do sposobu zakończenia postępowania wznowieniowego, tj. wydania decyzji z dnia [...] r. stwierdzającej wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, która faktycznie stanowiła podstawę do ustalenia Stronie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. Uznał, że taką wadliwość może sam naprawić.

3.4.3. Powołał się na to, że z akt sprawy wynika, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005 r. przyznane Stronie decyzją z dnia [...] r. zostały dnia 2 lutego 2006 r. przelane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. Natomiast z powodu stwierdzenia, że dotychczasowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a przysługująca kwota płatności powinna wynieść dla JPO 0,00 zł i dla UPO 0,00 zł uznał, że Strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności na 2005 r., w związku z czym wypłacone środki zostały pobrane nienależnie. Różnica w kwocie płatności zrealizowanych na mocy pierwotnej decyzji, a płatności określonych w ostatecznej decyzji wydanej przez Organ z dnia [...] r. wynosiła łącznie [...] zł, w tym jednolita płatność obszarowa w wysokości [...] zł i uzupełniająca płatność obszarowa [...] zł. Jednakże Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm., zwana dalej u.p.s.w.b. z 2007 r.) Organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego na podstawie prawa unijnego. Podkreślił, że kurs wymiany euro na dzień 30 września 2005 r. wynosił [...] zł, czyli równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu wynosiła [...] zł. Biorąc to pod uwagę Organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie [...] zł. Natomiast w stosunku do nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej stwierdził, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia, gdyż kwota [...] zł w sposób oczywisty przekracza kwotę 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu. W związku z tym uznał, że na mocy zaskarżonej decyzji zasadnie została ustalona Stronie kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł.

3.4.4. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji bez podstawy prawnej Organ odwoławczy zauważył, że Organ pierwszej instancji powołał przepisy, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję oraz że sens art. 3 ust. 1 u.p.b. z 2003 r. uchylonej ustawy można odnaleźć w art. 5 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. z 2007 r. Podkreślił jednocześnie, że przepisy te odnoszą się konkretnie do postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a nie do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Biorąc pod uwagę fakt, że w zaskarżonej decyzji Organ pierwszej instancji ustalił nienależnie pobrane płatności za 2005 r., uznał, że zasadnym jest powołanie się na przepisy prawne, które regulowały sposób postępowania w przypadku przyznania płatności bezpośrednich na ten rok. Również dokonując wykładni art. 3 ust. 1 u.p.b. z 2003 r. łącznie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zauważył, że w niniejszej sprawie właściwym do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez Stronę płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. był Kierownik Biura Powiatowego w C. , gdyż to on był organem, który przyznał Stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, które w wyniku wznowienia postępowania i stwierdzenia wydania dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, zostały następnie uznane za nienależnie pobrane.

3.4.5. Według Organu odwoławczego znajduje to odzwierciedlenie również w art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w związku z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Zauważył przy tym, że zakres uprawnień rolnika wyznaczało między innymi obowiązujące w 2005 r. rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004, do którego odwoływała się u.p.b. z 2003 r. i to pomimo uchylenia tego rozporządzenia. Przepisy tego rozporządzenia wyznaczały materialne przesłanki zwrotu płatności bezpośrednich. Poza tym art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.L.316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.) stanowi, iż rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r., a odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do rozporządzenia 1122/2009 i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II. Natomiast stosownie do przepisu art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, mającego zastosowanie w kampanii 2005 r., w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

3.4.6. Odnosząc się do oceny przesłanek braku obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w świetle przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 stwierdził, że w sprawie nie zaistniały. Mianowicie płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR. Zostały przyznane na wniosek złożony w Biurze Powiatowym ARiMR w C. na urzędowym formularzu, w którym rolnik zadeklarował użytkowanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych do uzyskania płatności. Integralną częścią wniosku były oświadczenia i zobowiązania, gdzie wnioskodawca potwierdził własnoręcznym podpisem zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Organu o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Zdaniem Organu nie upłynęło też 10 lat od daty płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, ponieważ wypłata nastąpiła w dniu [...] r., natomiast decyzja stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, którą to należy uznać za pierwsze powiadomienie, wydana została dnia [...] r. Jednocześnie Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż Strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia. Strona składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r., złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności. Powyższe oznacza, że Strona wiedziała, że płatności przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych przez wnioskodawcę działek rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, natomiast uzyskane płatności, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

3.4.7. Jeśli chodzi o zarzut przedawnienia zobowiązania, to Organ powołując się na art. 21 § 1 pkt 2 O.p. wskazał, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków wynikającego z decyzji o ustaleniu kwoty środków nienależnie pobranych, rozpoczyna się z początkiem roku następującego po roku, w którym upłynęło 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę środków nienależnie pobranych. Oznacza to, że jedynym prawnie istotnym czynnikiem wpływającym na moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia jest data doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania do zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 47 § 1 w związku z art. 70 § 1 O.p., termin płatności, od którego uzależnione jest liczenie terminu przedawnienia, rozpoczyna bieg z upływem 14 dni od dnia doręczenia decyzji pierwszej instancji. Mając to na uwadze stwierdził, że w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, została doręczona Stronie w dniu 10 czerwca 2013 r., czyli bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania nałożonego na Stronę rozpocznie się dopiero z dniem 1 stycznia 2014 r.

4. W skardze z dnia [...] r. Pełnomocnik Strony skarżącej wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu odwoławczego, a także decyzji Organu pierwszej instancji ze względu na to, że zostały wydane bez podstawy prawnej, ponieważ w dniu wydania tych decyzji nie obowiązywały przepisy tam powołane. Ponadto, powołując się na art. 70 § 1 O.p. wskazał na przedawnienie obowiązku zwrotu płatności podkreślając, że bez znaczenia jest ustalenie początku biegu przedawnienia, gdyż od dnia przekazania na rachunek bankowy jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, minęło przeszło 7 lat.

5. Odpowiadając na skargę Organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w sprawie. Odnośnie zarzutu przedawnienia wskazał, że przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1 O.p. mogą mieć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy nie są sprzeczne ze stosowanymi wprost przepisami rozporządzeń UE odnoszącymi się do zwrotu płatności nienależnie lub nadmiernie pobranych. Zdaniem Organu terminy przedawnienia dla ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności zostały uregulowane jednoznacznie w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

6. Skarga nie jest zasadna.

7. Stan prawny sprawy.

7.1. W sprawach płatności w ramach wsparcia bezpośredniego ustalając stan prawny danej sprawy należy brać pod uwagę treść stosownych przepisów obowiązujących w okresie, za który składany jest wniosek. Stwierdzenie to wynika z charakteru tych świadczeń jako świadczeń rocznych oraz analizy właściwych intertemporalnych przepisów unijnych i krajowych obowiązujących w tym zakresie, które wprost lub pośrednio wskazują na konieczność stosowania regulacji obowiązujących w danym okresie. W związku z tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się między innymi, że w sprawach świadczeń przed 15 marca 2008 r. mają zastosowanie przepisy ustawy o płatnościach w kształcie obowiązującym przed tym dniem (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2013 r., II GSK 382/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek ten wynika z analizy następujących przepisów.

7.1.1. Na mocy art. 59 u.p.s.w.b. z 2007 r. z dniem 27 lutego 2007 r. straciła moc u.p.b. z 2003 r. Jednak przepis przejściowy art. 53 ust. 1 u.p.s.w.b. z 2007 r. stanowił, że: Do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

7.1.2. Dnia 15 marca 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), która dokonała zmian między innymi w tytule u.p.s.w.b. z 2007 r. i przepisach art. 1, art. 3 ust. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 tej ustawy. Wówczas ustawodawca również w przepisie przejściowym art. 4 ustawy nowelizującej postanowił: "Do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe".

7.1.3. Następna nowelizacja u.p.s.w.b. z 2007 r. obowiązująca od dnia 15 marca 2010 r. została wprowadzona ustawą z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36, poz. 197 z późn. zm.). Kolejny raz zmieniła ona treść wyżej wymienionej ustawy. Zawierała też podobny przepis przejściowy w art. 4 ust. 1, zgodnie z którym: "Do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do plantacji trwałych oraz pomocy do rzepaku, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe". Przepis art. 1 u.p.s.w.b. z 2007 r. w nowym brzmieniu wskazywał na nowe przepisy unijne obowiązujące w tym zakresie. Zamiast dotychczasowych aktów prawnych wymieniono nowe regulacje unijne, tj. rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009, rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1120/2009, rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1121/2009 i rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009. Natomiast w przypadku wcześniejszych aktów prawnych, to stwierdzono, że rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 obowiązuje w zakresie określonym w art. 146 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, a jeśli chodzi o rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004, to w zakresie określonym w art. 96 ust. 1 i art. 97 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009.

7.1.4. Stosownie do art. 96 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009:

1. Rozporządzenie (WE) nr 1973/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r.

Jednak rozporządzenie to stosuje się nadal do wniosków o pomoc dotyczących 2009 r. i poprzedzających okresów premiowych.

2. Odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1973/2004 są rozumiane jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i należy je interpretować zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku IX.

7.1.5. Natomiast jeśli chodzi o rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004, to zostało ono uchylone na podstawie art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym (podkreślenie Sądu):

1. Rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r.

Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

2. Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II.

7.2. Do podobnego wniosku jak przy przyznaniu płatności należy dojść w zakresie obowiązywania przepisów regulujących kwestię zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń. Za okresy rozliczeniowe do dnia 1 stycznia 2010 r., czyli również w 2005 r., problematyka zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu JPO i UPO była całościowo uregulowana w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w związku z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Wówczas przepis art. 73 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowił:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

(...)

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

7.3. Określone regulacje procesowe co do pewnych elementów postępowań prowadzonych w sprawie nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych w prawie krajowym znalazły odzwierciedlenie w znowelizowanym art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopiero od dnia 1 sierpnia 2012 r. Z tego powodu, że są to przepisy proceduralne, to miały one zastosowanie do wszystkich takich postępowań toczących się po dniu ich wejścia w życie, czyli również w niniejszej sprawie. Brak jest przepisów przejściowych w ustawie nowelizacyjnej, tzn. ustawie z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 243), określających odmienny skutek.

8. Badając zgodność z prawem wydanych w sprawie decyzji Sąd uznał, że nie wystąpiły podstawy ani do stwierdzenia ich nieważności, ani do uchylenia. Właściwy Organ pierwszej i drugiej instancji (określony odpowiednio w art. 29 ust. 2 i art. 10 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tj. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. i Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. ) wydając w sprawie decyzję zasadnie stosował przepisy prawa materialnego obowiązujące w 2005 r. w zakresie zwrotu nienależnych świadczeń. Były to przepisy unijne, a mianowicie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stosowany do JPO na podstawie art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Właściwie też zastosowały przepisy procesowe między innymi określone w obowiązującym w 2013 r. art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

8.1. Prawidłowo ustaliły, że z ostatecznej decyzji z dnia [...] r. wydanej w wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności za 2005 r. wyraźnie wynika, że pierwotna decyzja z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa, a przysługująca kwota płatności za 2005 r. powinna wynieść dla JPO 0,00 zł i dla UPO 0,00 zł. W związku z tym wypłacone środki w wysokości [...] zł (JPO – [...] zł i UPO – [...] zł) były nienależne. Natomiast w jakiej części podlegały one zwrotowi jako "nienależnie pobrane" zostało ustalone na podstawie wyżej wymienionych przepisów materialnych. Zdaniem Sądu wydając w 2013 r. decyzje Organy właściwie stwierdziły, że w oparciu o decyzję z dnia [...] r., którą były związane, Strona utraciła uprawnienie do uzyskania płatności za 2005 r., a w związku z tym, że wypłacone środki zostały pobrane nienależnie tylko odnośnie kwoty [...] zł z tytułu JPO.

8.2. Jeśli chodzi o odstąpienie od ustalenia jako nienależnie pobranej określonej kwoty, to Organy obu instancji w pierwszej kolejności odniosły się do kwoty [...] zł uzyskanej z tytułu UPO. W tym zakresie prawidłowo uznano, że nie może być ona objęta kwotą nienależnie pobraną, ponieważ nie przekraczała równowartości 100 euro, co wynikało z obowiązującego wówczas przepisu art. 40 ust. 1 u.p.s.w.b. z 2007 r. w zw. z art. 29 ust. 5 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na podstawę prawną tego odstąpienia wskazał dopiero Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. Brak powołania tej podstawy prawnej w uzasadnieniu decyzji Organu pierwszej instancji, tym bardziej, że uzupełnił to Organ odwoławczy, nie stanowi naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

8.3. Należy też zgodzić się ze stanowiskiem Organów, że nie zaistniały w sprawie przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty 407,25 zł. w świetle przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, gdzie wymienia się pomyłkę organu lub błąd rolnika, który nie mógł być przez niego wykryty (ust. 4) oraz upływ określonego okresu, tj. 10 lat (4 lata przy działaniu rolnika w dobrej wierze) liczony od daty płatności pomocy do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (ust. 5).

8.3.1. Strona składając dnia 4 maja 2005 r. wniosek o przyznanie płatności na 2005 r. została poinformowana i jednocześnie zobowiązała się do informowania na piśmie Organu między innymi o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczyła: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (pkt 1 zobowiązania znajdującego się w części IX wniosku). Jak wynika z oświadczenia Strony z dnia [...] r. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na przełomie miesiąca października 2005 r., czyli nie była posiadaczem gruntów rolnych przez cały okres rozliczeniowy. Okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji o przyznaniu świadczeń, czyli dnia 14 stycznia 2006 r., ale nie była w tym momencie znana Organowi, gdyż dopiero w 2007 r. Strona poinformowała o tym fakcie Organ w innym postępowaniu. W takiej sytuacji nie można mówić o pomyłce Organu lub błędzie Strony, który nie mógł być przez nią wykryty.

8.3.2. Właściwie Organy przyjęły, że nie upłynęło też 10 lat od daty płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, ponieważ wypłata nastąpiła w dniu 2 lutego 2006 r., natomiast decyzja stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, którą faktycznie należy uznać za pierwsze powiadomienie, wydana została dnia [..]. r. i doręczona [...]. r. Ze względu na zaistniałe okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wznowienia postępowania opisane powyżej należy zgodzić się z Organami, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż Strona nie zgłaszając przed wydaniem decyzji dnia [...] r. faktu o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej i utraty posiadania gruntu w 2005 r. działała w dobrej wierze. Podpisując stosowne zobowiązanie wiedziała, że płatności przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych przez wnioskodawcę działek rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i że zmiany w tym zakresie zaistniałe do dnia przyznania płatności powinna zgłosić Organowi. Tym samym nie wystąpiły okoliczności do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia.

9. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

9.1. Wydając w sprawie decyzje Organ pierwszej i drugiej instancji działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, na co zwrócił uwagę Sąd opisując stan prawny sprawy w całym pkt 7 i pkt 8 niniejszego uzasadnienia. Na mocy stosownych przepisów przejściowych art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 96 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009 utrata mocy obowiązującej z dniem 1 stycznia 2010 r. przepisów materialnych zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 i rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1973/2004 nie oznacza, że nie obowiązywały one nadal w stosunku do rozliczeń za okresy poprzedzające. Chodzi tu nie tylko o warunki przyznania świadczeń i ich weryfikację, ale także przesłanki zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń. Właściwe przepisy procesowe, między innymi zawarte w znowelizowanym art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, obowiązujące na dzień wydania decyzji, były zastosowane. Nie została tu naruszona zasada praworządności wynikająca z art. 7 k.p.a.

9.2. W niniejszej sprawie nie doszło do wygaśnięcia obowiązku zwrotu należności, a tym samym na dzień wydania decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranej kwoty w pierwszej i drugiej instancji istniały podstawy faktyczne do orzekania w tym zakresie. Termin "przedawnienia" zwrotu tych należności, jak określa to Strona skarżąca, został wskazany w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez stwierdzenie, że "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania". W zależności od sytuacji wynosił on 10 lat albo 4 lata licząc od daty płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Dodatkowo należy podkreślić, na co zwrócił uwagę Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że przepisy unijnego rozporządzenia mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 70 O.p., określający 5 letni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.) lub art. 68 O.p. wskazujący na termin 3 lub 5 lat do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, które powstaje z momentem doręczenia tej decyzji (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), czynią to odmiennie niż powyższy przepis unijny. Nie można uznać za słuszne stanowiska, że do płatności bezpośrednich, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące między innymi: terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. W takiej sytuacji można stwierdzić, że art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów krajowych. Do takich samych wniosków dochodzi się analizując przepis art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odsyłający do "odpowiedniego" stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej, gdzie znajduje się art. 68 i art. 70. "Odpowiednie" stosowanie oznacza, że ze względu na specyfikę danej instytucji, tutaj zwrotu nienależnie pobranej kwoty, dany przepis będzie stosowany wprost, bez modyfikacji, albo po pewnych zmianach uwzględniających charakter sprawy, albo w ogóle nie będzie mógł być stosowany. W niniejszej sprawie przepisy art. 68 i art. 70 O.p. nie mogą być stosowane ze względu na szczególną regulację wynikającą z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. W związku z tym nie można zasadnie zarzucać ich naruszenie.

10. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.).