Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2161/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 rok na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca A w L. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że znajduje się w złej i pogarszającej się sytuacji finansowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada [...] udziałów w budynku, a w 2012 r. nie odnotowała zysku. Dysponuje trzema rachunkami bankowymi, na których bilans na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku był ujemny. Strona dodała, że czyni starania, aby sprzedać posiadane udziały w budynku celem pozyskania środków na spłatę zadłużenia.

Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że saldo na dwóch rachunkach bankowych było dodatnie, o wartości od kilkuset do około [...] zł.

Nadto wnioskująca strona wyjaśniała, że bilans za 2012 r. nie został dokończony z powodu trudnej sytuacji finansowej i braku środków na opłacenie biegłego rewidenta. Zła kondycja tłumaczona jest natomiast jako efekt działania grupy byłych pracowników, którzy działali na szkodę uczelni, co stało się przedmiotem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona podniosła, że bieżące wpływy finansowe nie pozwalają zaspokojenie potrzeb podstawowych, natomiast wskazane przez referendarza sądowego kwoty pieniężne znajdowały się na rachunku stypendialnym i nie mogą być wydatkowane na inny cel niż stypendia.

W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca przedstawiła dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, w których uczestniczy. Jednocześnie wniosła o pominięcie w ramach badania jej sytuacji majątkowej jej zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, twierdząc, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia.

W dniu 3 marca 2014 r. na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła kwota 2.000 zł tytułem wpisu sądowego od skargi na wyżej oznaczoną decyzję, wynikającą z zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 3 grudnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wedle art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami admini-stracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpreto-wane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądo-wych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawo-dawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trakto-wanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Konkluzja ta zachowuje aktualność również w przypadku stwierdzenia braków lub sprzeczności w dowodzeniu przez wnioskodawcę wystąpienia w jego sytuacji materialnej okoliczności przemawiających za zwolnieniem go z kosztów sądowych. Tylko bowiem brak uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansów wnioskodawcy pozwala na przeniesienie na budżet Państwa, tj. na wszystkich podatników, ciężaru kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą, która zmierza do obrony prywatnego interesu prawnego podatnika.

Mając na uwadze powyższe unormowanie procesowe oraz wywiedzione na jego podstawie zasady przyznawania prawa pomocy oraz treść materiału aktowego niniej-szej sprawy Sąd stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, polegająca na wykazaniu, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wy-łącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na oko-liczności uzasadniające jego żądanie. W sprawie, skarżąca nie dostarczyła, pomimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się skarżąca jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonych jej wezwaniach informacji na temat swojego stanu majątkowego. Szczególne znaczenie w tym zakresie miały zeznania podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat strony.

W świetle powyższych wywodów uzasadniona jest ocena, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Potwierdza ją fakt uiszczenia w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł.

Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania wnioskującej stronie prawa pomocy.