Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3331/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71b ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 7 i 8; art. 78
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant: sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015r. Minister Finansów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniesionego przez Powiat B. (dalej także: strona, zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] grudnia 2014r. zobowiązującą Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 1.208.430,73 zł.

Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W związku z wynikami kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2012r. nr [...] przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. dotyczącym celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi za rok 2010, pismem z [...] listopada 2014r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat B. nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 1.208.430,73 zł.

Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędu popełnionego przez dyrektorów szkół i placówek przy wypełnianiu danych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) liczba uczniów przeliczonych zawyżona została o 276,8840 uczniów.

Pismem z [...] listopada 2014r. strona została powiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010.

Pismem z 17 grudnia 2014r. strona złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Postanowieniem z [...] grudnia 2014r. Minister Finansów odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.

Decyzją z [...] grudnia 2014r. Minister Finansów zobowiązał Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r. we wskazanej powyżej wysokości.

Organ I instancji wyjaśnił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 została skalkulowana, z uwzględnieniem zawyżonej o 276,8840 uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 17.731.844 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 276,8840 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 16.523.413,27 zł. Kwota 1.208.430,73 zł, jak wskazał organ stanowi różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat B. na rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, którą należy uznać za kwotę nienależną, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.

Skarżący Powiat złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwrócił się o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zdaniem odwołującego się przy wydawaniu decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 8 oraz art. 78 § 1 poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak ustosunkowania się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne oraz poprzez zastosowanie błędnej wykładni przepisów prawnych. A także poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Minister Finansów decyzją z [...] czerwca 2015r. o wskazanym wyżej numerze utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2014r. zobowiązującą Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył zastosowane przepisy i wskazał, że część oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 została podzielona przez Ministra Edukacji Narodowej na podstawie algorytmu (P1, P2, P5, P26, P34 oraz P40) stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 22 grudnia 2009r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz.U. nr 222, poz. 1756). Algorytm przewidywał m. in. odrębne wagi P2, P5 przy których mogli zostać uwzględnieni uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009r. posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art 71b ust. 3 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2010, stanowiły zatem orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W wyniku błędnych danych, jak wskazał organ odwoławczy wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), wg stanu na dzień 30 września 2009 r., przez:

- Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w B. (Szkoła Podstawowa i Gimnazjum) poprzez zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów ogółem, zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 wagą P2 i P40 oraz zawyżenie o 2 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- Niepubliczną Szkołę Specjalną Przysposabiającą do Pracy w K. poprzez zawyżenie o 6 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2 oraz zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P5,

- Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P. oraz Gimnazjum przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. poprzez zawyżenie o 14 uczniów liczby uczniów ogółem i zawyżenie o 14 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P1, P26, P34 i P40 oraz zawyżenie o 48 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2

co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 276,8840 uczniów.

Zatem, jak podkreślił Minister Finansów część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej, o 276,8840 liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 17.731,844 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 276,8840 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 16.523.413,27 zł. Kwota 1.208.430,73 zł, stanowiąca różnicę między kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą Powiat B. otrzymało na rok 2010, a kwotą ustaloną w wyniku wszczętego i przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, należało uznać za nienależną i podlega ona zwrotowi do budżetu państwa.

Minister Finansów wypowiedział się także szczegółowo w kwestii zarzutów odwołania i uznał je za niezasadne. Wskazał, że sam fakt pozostawania Ośrodka w P. w tzw. "gotowości" do przyjęcia 48 osób nie jest wystarczający do zakwalifikowania ich jako wychowanków tej placówki. Minister podkreślił, że podanie liczby miejsc w Ośrodku zamiast faktycznej liczby wychowanków tam przebywających spowodowało, że w aplikacji SIO znalazły się błędne dane o liczbie wychowanków przebywających w Ośrodku posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił ponadto, że w piśmie z 26 kwietnia 2012 r. słusznie wskazano na bezsporne ustalenia, iż w Niepublicznej Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w K. na dzień 30 września 2009 r. placówka posiadała orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w B., z których treści wynika, że cztery orzeczenia zostały wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone. Wskazał, że zgodne z art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty, formuła tabeli (NP1) dotyczyła uczniów z więcej niż jedną niepełnosprawnością i przewidywała następujące niepełnosprawności: niewidomi, słabowidzący, niesłyszący, słabosłyszący, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem. Również w tabeli (NP2a) "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności)" placówka w K. wykazała dane niezgodne z danymi wynikającymi z orzeczeń. Powyższe potwierdziło, co wskazał organ odwoławczy ustalenia zawarte w wynikach kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] maja 2012r., a tym samym, że dane wykazane tabeli (NP1) i (NP2a) nie wynikają z treści wydanych przez poradnię orzeczeń.

W związku z zarzutem odwołania, w którym strona skarżąca zarzuca brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wyjaśnił, że dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu przez Powiat B. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 istotne jest ustalenie, czy uczniowie uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach P2 i P5 posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że uczniowie nie posiadali wymaganych orzeczeń oraz ustalono kwotę nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w związku z brakiem tych orzeczeń. Zatem w ocenie Ministra decyzja zawierała wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto nadmienił, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Fakt nieposiadania orzeczeń na dzień 30 września 2009 r. został ustalony na podstawie dowodu w postaci wyniku kontroli i wyjaśnień Strony, zatem nie było wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Minister, co podkreślił był zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, gdy zachodzą ustawowe przesłanki. Odnośnie oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które znajdują się w Ośrodku Rozwoju Edukacji, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w ocenie Ministra zbędne było przeprowadzenie wnioskowanego dowodu w postaci dokumentacji wychowanków w sytuacji bezspornego ustalenia, że tych wychowanków w dniu 30 września 2009 r. nie było, gdyż Ośrodek pozostawał "w oczekiwaniu" na nowych wychowanków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat B. wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zarzucił rażące naruszenie:

1. przepisów postępowania administracyjnego, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6 k.p.a., w zw. z art. 107 k.p.a., tj. naruszenie zasady legalności oraz przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym poprzez brak wskazania w podstawie prawnej decyzji przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia decyzji co do jej istoty oraz brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji;

2. art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tj. nie ustalenie czy wykazanych w systemie informacji oświatowej 48 uczniów Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego, przeliczonych wagą P2, posiadało orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, co miało wpływ na wynik sprawy;

3. art. 78 k.p.a. poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu, którego przedmiotem była okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy tj. z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów skierowanych do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P., które znajdują się w Ośrodku Rozwoju Edukacji, co miało wpływ na wynik sprawy;

4. art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez przyjęcie, że ustalona dla Powiatu B. część oświatowa subwencji ogólnej za 2009 r. jest wyższa od należnej.

W motywach skargi jej autor wskazał na fakt, że stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, gdyż dokładna analiza protokołu kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] maja 2012r. wskazuje, że dokumentacja skreślonych wychowanków zostaje odesłana do Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w W. (obecnie Ośrodek Rozwoju Edukacji) zatem w chwili prowadzenia kontroli Ośrodek nie miał prawnego obowiązku dysponowania dokumentacją dotyczącą 48 uczniów przeliczonych wagą P2. Zdaniem strony skarżącej organ nie wziął pod uwagę faktu, że dane liczbowe dotyczące pobytu wychowanków w Ośrodku mogą się zmienić w każdej chwili, wskazała na treść § 4 ust. 4 rozporządzenia MEN z 26 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii – zgodnie z którym Ośrodek był zobowiązany do oczekiwania na wychowanka przez 3 miesiące od momentu wskazania przez Centrum Metodyczne. Na dzień 30 września 2009r. do Ośrodka wskazanych zostało 48 wychowanków, przy czym zachowane miały być dwa miejsca rezerwowe. Jak również ta liczba może się zmienić na skutek np. doprowadzenia przez Policję poszukiwanego ucznia. Skarżący podkreślił, że obowiązek zachowania gotowości do przyjęcia wszystkich 48 uczniów oznacza w praktyce zatrudnienie odpowiedniej kadry i utrzymanie pomieszczeń.

Skarżący wskazał także na fakt, że skierowanie ucznia do Ośrodka przez właściwy organ samo w sobie determinuje fakt, że wymaga on stosowania specjalnej organizacji nauki dla młodzieży niedostosowanej społecznie. A orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jako dokument fakultatywny, który do wniosku o wskazanie dla nieletniego ośrodka należy dołączyć tylko wtedy, gdy zostało ono wydane.

W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą we własnych decyzjach.

W piśmie z 25 maja 2016r. stanowiącym załącznik do protokołu strona skarżąca podtrzymała wniosek o uchylenie obu decyzji wydanych przez Ministra Finansów. Wyjaśniła przy tym, że organ w toku postępowania dopuścił się rażącego naruszenia elementarnych zasad postępowania administracyjnego m.in. poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na wynikach protokołu kontroli UKS, odmawiając przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu. W dalszej części wywodu jego autor szczegółowo odniósł się do nieprawidłowości wykazanych w Niepublicznej Szkole Specjalnej Przyspasabiającej do Pracy w K. oraz w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. W ocenie skarżącego w przepisach stanowiących podstawę działania młodzieżowych ośrodków wychowawczych w roku 2010 brakowało definicji "wychowanka", nie został bowiem określony moment od którego nieletni staje się wychowankiem ośrodka oraz od kiedy można go wykazywać w Systemie Informacji Oświatowej (SIO).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.); dalej: "u.d.j.s.t." w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r., w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, którzy to uczniowie nie posiadali orzeczeń poradni psychologiczno – pedagogicznych, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.); dalej: "u.s.o.". Sąd podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra Finansów.

W świetle art. 71b ust. 1 u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Z art. 71b ust. 3 u.s.o. wynika zaś, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 22 grudnia 2009r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010, zawarto zapisy stanowiące, że podstawę do naliczania określonych wag stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane na podstawie 71b ust. 3 u.s.o. Z powyższego jednoznacznie wynika, że posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego było warunkiem koniecznym do uwzględnienia uczniów przy określonej wadze. Zatem żaden inny dowód, poza orzeczeniem wydanym na podstawie art. 71b ust. 3 ww. ustawy, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. A więc tylko uczniowie posiadający orzeczenie wskazanych wyżej poradni mogli być wykazani w sprawozdaniach statystycznych GUS i objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. przez: Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P. oraz Gimnazjum przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. poprzez zawyżenie o 14 uczniów liczby uczniów ogółem i zawyżenie o 14 uczniów przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 wagą P1, P26, P34, P40 oraz zawyżenie o 48 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2, Niepubliczną Szkołę Specjalną Przysposabiającą do Pracy w K. poprzez zawyżenie o 6 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2, zaniżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P4 na skutek zakwalifikowania uczniów do wagi niewynikającej z posiadanych orzeczeń oraz zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P5, Zespół Szkół Specjalnych w B. poprzez zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów ogółem, zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2 i P40 oraz zawyżenie o 2 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26, zawyżono łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 276,8840 uczniów.

Dane zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej przedstawionych w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. oraz wyniku kontroli z dnia [...] maja 2012 r. przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania wybranymi środkami publicznymi.

Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, o której Powiat B. został powiadomiony pismem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 276,8840 uczniów i wynosiła 17 731 844 zł.

Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 276,8840 uczniów przeliczeniowych wynosiła 16 523 413,27 zł. Kwotę 1 208 430,73 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat B. za rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.

W związku z tym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Minister Finansów zobowiązał Powiat B. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości 1 208 430,73 zł. Minister zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister Finansów jest zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.

Minister Finansów zasadnie wyjaśnił, że na dzień 30 września 2009 r. nie zostały przedstawione orzeczenia w stosunku do 48 uczniów o potrzebie kształcenia specjalnego. W wykazie szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiącym załącznik do pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] uwzględniono 48 uczniów Gimnazjum w P., przeliczanych wagą P1, P2, P26 oraz 48 wychowanków MOW w P. przeliczanych wagą P34. Na podstawie ewidencji wychowanków przesłanej przez MOW w P. w odpowiedzi na wezwania z dnia 3 i 28 lutego 2012 r. oraz wydruków z systemu informacji oświatowej stwierdzono, że według stanu na dzień 30 września 2009 r. w MOW przebywało 34 wychowanków, korzystających z zakwaterowania, będących równocześnie uczniami Gimnazjum Specjalnego działającego przy MOW. MOW w P. nie przedłożył orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów przebywających w MOW, pomimo wykazania w systemie informacji oświatowej 48 uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego przeliczanych wagą P2.

Wbrew zarzutom Skarżącej Minister właściwie zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. W sytuacji zawyżenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej naliczonej dla Powiatu B. na rok 2010 na skutek błędnego wykazania danych o liczbie uczniów przez dyrektorów szkół i placówek w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. i zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu B., Minister Finansów zobligowany jest do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Powyższy przepis stanowi bowiem, że w przypadku stwierdzenia, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w drodze decyzji, zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty, chyba że jednostka samorządu terytorialnego dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia wskazanych przepisów 7 i 8 k.p.a. również należy uznać je za bezzasadne. Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając ją na dokumentach sporządzonych przez organy administracji publicznej w zakresie ich działania, w tym na ustaleniach kontroli podatkowej przeprowadzonej wobec skarżącej. Jednocześnie dokonał wnikliwej analizy i oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 78 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wymienionych wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P., w ocenie Sądu, nie jest on zasadny.

Nieprawidłowości dotyczące braku w dniu 30 września 2009 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego ustalone zostały przez Urząd Kontroli Skarbowej w S., a więc ustawowo określony organ kontroli w ramach prowadzonego przez niego postępowania zakończonego wynikiem kontroli, i przedstawione w wyniku kontroli z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], skierowanemu do Powiatu B.

Skarżący wnioskiem z dnia 12 grudnia 2014 r. zwrócił się do Ministra Finansów o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P., które znajdują się w Ośrodku Rozwoju Edukacji. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Organ odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, powołując się na brzmienie art. 78 § 1 k.p.a. Dowodami, według organu, mogą być jedynie orzeczenia wydane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, o których mowa w przepisach dotyczących podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010. Wobec braku w dniu 30 września 2009 r. aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego uczniowie nie mogli być uwzględnieni w kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na 2010 r., konstatuje organ - Minister Finansów.

Skarżący przyznał, że orzeczeń tych nie było w MOW w P. na dzień przeprowadzenia kontroli, ponieważ zgodnie § 12 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii, dokumentacja skreślonych wychowanków zostaje odesłana do Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w W. (obecnie Ośrodek Rozwoju Edukacji).

Według skarżącego przytoczona regulacja oznacza, że w chwili prowadzonej przez UKS kontroli MOW w P. nie miał prawnego obowiązku dysponowania dokumentacją dotyczącą 48 uczniów przeliczonych wagą P2 wykazanych na dzień 30 września 2009 r. w SIO. Wręcz przeciwnie miał obowiązek odesłać ją do Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w W. Organ winien zwrócić się do wskazanego ośrodka o złożenie do akt sprawy brakujących orzeczeń i dopiero uzyskaniu odpowiedzi w tym zakresie wydać stosowna decyzję. Działanie przeciwne stanowi rażące naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. mające wpływ na wynik postępowania. Zarzut ten skarżący ponawiał na rozprawie przed Sądem w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, dowód z istnienia orzeczeń dotyczących uczniów z P. zasadnie nie mógł być brany pod uwagę, ze względu na niespełnienie warunku niezbędnego do ujęcia w wadze P34 o obowiązku korzystania przez wychowanka z zakwaterowania. Waga P34 odnosi się do faktycznej liczby wychowanków, a nie przypuszczalnej. Nie jest więc istotna kwestia przeprowadzenia dowodu i poszukiwania stosownej dokumentacji dotyczącej 48 uczniów MOW w P., skoro nieletni wychowankowie ci nie byli w tym ośrodku zakwaterowani, ale były to jedynie miejsca potencjalnie przygotowane na ich przyjęcie.

Na tym tle należy stwierdzić, iż organ zasadnie przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2009 rok przy wadze P34 mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2009 r. byli zakwaterowani i przebywali w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. Środków na utrzymanie podnoszonej w skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego skarżący winien natomiast szukać w swych dochodach własnych.

Inne stanowiska, przytoczone przez skarżącego w skardze, nie mają charakteru wiążącego. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w rozpoznawanym okresie, właściwy starosta, na podstawie dokumentacji nieletniego, sporządzał wniosek o wskazanie odpowiedniego dla niego ośrodka i przekazywał wniosek do Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w W. Na podstawie tego wniosku Centrum wskazywało staroście odpowiedni dla nieletniego ośrodek oraz powiadamiało o tym sąd rodzinny, wskazany ośrodek oraz rodziców lub opiekunów. Właściwy starosta wydawał skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez Centrum ośrodka i przekazywał skierowanie do tego ośrodka (§ 3 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833).

Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy prowadzi księgę wychowanków, do której m. innymi wpisuje się datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.).

Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę (§ 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 ).

Dla wychowanków Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych korzystających z zakwaterowania w tych Ośrodkach przypisana jest waga P34 przewidziana w algorytmie określonym z załączniku do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. (Dz. U. Nr 222, poz. 1756).

Sąd stwierdził, iż organ prawidłowo ustalił, że sporni uczniowie na dzień 30 września 2009 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostali przyjęci do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze. Nie byli w tym Ośrodku zakwaterowani i nie podlegali jego całodobowej opiece. Zasadnie zatem organ przyjął, iż nie byli wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. Doszło zatem do wprowadzania przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P. do Systemu Informacji Oświatowej nieprawidłowych danych, co nie zostało zweryfikowanie przez Powiat.

Niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż dyrektor MOW w P. miał obowiązek przekazania całości dokumentacji dotyczącej byłych wychowanków do Ośrodka Rozwoju Edukacji. Należy zauważyć, iż zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 3 miesięcy od daty wskazania ośrodka przez Centrum dyrektor ośrodka przesyła dokumentację nieletniego właściwemu staroście oraz powiadamia o tym sąd rodzinny i Centrum. Również w przypadku przeniesienia nieletniego do innego ośrodka ma miejsce przekazanie dokumentacji do tego ośrodka. Stosownie zaś do § 12 rozporządzenia w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 8 tygodni, licząc od daty powiadomienia o nieobecności nieletniego sądu rodzinnego, dyrektor ośrodka przekazuje dokumentację nieletniego do Centrum oraz powiadamia o tym sąd rodzinny, rodziców lub opiekunów, właściwe organy obowiązane do kontroli spełnienia obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki oraz właściwego starostę.

Przypadki zwrotu dokumentacji do Centrum związane są zatem z nieobecnością nieletniego w ośrodku. Natomiast w odniesieniu do wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji, stosowanym do młodzieżowych ośrodków wychowawczych na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia, prowadzona jest księga wychowanków, do której wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w § 4 ust. 3 rozporządzenia, zawarta została precyzyjna regulacja, iż wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków. Zgodnie z § 6 rozporządzenia wpisów w księdze wychowanków dokonuje się na podstawie dowodów osobistych lub innych dokumentów tożsamości rodziców (prawnych opiekunów) lub pełnoletniego wychowanka, innych dokumentów podlegających wpisowi do odpowiedniej księgi oraz informacji przekazanych przez organ gminy lub dyrektora innej szkoły. Należy zaznaczyć, iż młodzieżowy ośrodek wychowawczy prowadzi dla każdej grupy wychowanków dziennik zajęć wychowawczych, w którym dokumentuje przebieg zajęć wychowawczych w danym roku szkolnym. Ponadto, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, prowadzi dzienniki zajęć dydaktyczno-wyrównawczych i specjalistycznych oraz innych zajęć, które nie są wpisywane do dziennika zajęć wychowawczych, jeżeli jest uzasadnione koniecznością zajęć opiekuńczych i wychowawczych wynikających z potrzeb i zainteresowań uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.).

Podkreślenia wymaga przy tym, iż zgodnie z § 23 rozporządzenia dyrektor placówki ponosi odpowiedzialność za właściwe prowadzenie i przechowywanie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz za wydawanie przez placówkę dokumentów zgodnych z posiadaną dokumentacją.

Sąd nie podzielił ponadto stanowiska skarżącego zaprezentowanego w załączniku do protokołu rozprawy, iż organy niezasadnie pozbawiły prawa do nabycia wagi P2 trzech uczniów Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w K. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166) szkoły specjalne przysposabiające do pracy organizuje się dla młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym i ze sprzężonymi niepełnosprawnościami. W związku z wejściem w życie z dniem 16 lutego 2005 r. powołanego rozporządzenia niezasadne stało się wydawanie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu chorób przewlekłych. Dlatego też w tabeli NP2 "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności) szkoła mogła wykazać jedynie uczniów z orzeczeniami wydanymi przed dniem 16 lutego 2005 r. do czasu utraty ich ważności. Należy zauważyć, iż przywołane przez skarżącego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego trzech uczniów zostały wydane po dacie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r.

Należy również wyjaśnić, iż, wbrew twierdzeniom skarżącego, Minister Finansów nie zakwestionował ważności trzech wskazanych w załączniku do protokołu rozprawy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a jedynie skonfrontował ich treść z obowiązującą na dzień 30 września 2009 r. definicją niepełnosprawności sprzężonej zawartą w art. 3 pkt 18 u.s.o.

Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny. Skarżący nie wykazał, aby uczniowie niepełnosprawni legitymowali się orzeczeniami, o których mowa w przepisie art. 71b ust. 3 u.s.o. Stąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że odpowiada ona prawu.

Powyższe stanowisko można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych albowiem znajduje w znacznym zakresie oparcie w ocenach prawnych zawartych - między innymi - w wyrokach WSA w Warszawie w sprawach o sygnaturach: V SA/Wa 1269/11, V SA/Wa 1270/11 czy V SA/Wa 388/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych w pełni podziela WSA w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a akceptacja tych poglądów oznacza równocześnie, że skarga i zarzuty w niej sformułowane nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na względzie, sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.