Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2226/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 44
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 145 pkt. 1 lit. b i c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W., Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] grudnia 2015 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...] oraz Towarzystwa [...] od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na odtworzeniu odsłoniętych mulistych i piaszczystych brzegów rzeki [...] poprzez wycinkę drzew i krzewów (realizowanego w ramach projektu ochrony siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny [...] w warunkach intensywnej presji aglomeracji [...]) wymagającego zmian zagospodarowania terenu – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy jest następujący.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. Zarząd Mienia Skarbu Państwa zwrócił się do Burmistrza [...] o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia wyżej opisanego.

Z dołączonego do wniosku raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynikało, że w ramach tej inwestycji planowane jest wylesienie, tj. usunięcie istniejących zadrzewień o charakterze lęgów, usunięcie zbiorowisk krzewów wierzbowych oraz zniszczenie siedliska nadrzecznego lasu lęgowego. Lokalizacja inwestycji obejmuje 8 obszarów. Największa część terenu objętego przedsięwzięciem znajduje się na terenie gminy [...].

Postanowieniem z dnia 7 października 2013 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrz [...] orzekł o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i wskazał jego zakres. Pismem z dnia 5 marca 2014 r. Burmistrz [...] wystąpił do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., ustalił środowiskowe uwarunkowania.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: Stowarzyszenie [...] oraz Towarzystwo [...] i Stowarzyszenie [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane przez Stowarzyszenie [...] ze względu na cofnięcie odwołania.

Rozpatrując natomiast odwołania pozostałych stowarzyszeń Kolegium podniosło następujące kwestie.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) określa rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

We wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie inwestor jako przedmiot żądania wskazał określenie środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji polegającej na odtworzeniu odsłoniętych mulistych i piaszczystych brzegów rzeki [...] poprzez wycinkę drzew i krzewów (realizowanego w ramach projektu ochrony siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny [...] w warunkach intensywnej presji aglomeracji [...]) wymagającego zmian zagospodarowania terenu.

Kolegium wskazało, że z raportu oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko wynika, iż w ramach tego przedsięwzięcia planowana jest wycinka drzew i krzewów na cele ochrony kluczowych gatunków ptaków Doliny [...]. Wdrożenie przedsięwzięcia w kontekście założeń projektu [...] ma na celu realizację przepisów Dyrektywy Ptasiej i jest finansowane ze środków Unii Europejskiej. Projekt realizowany jest w lokalizacjach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W ocenie Kolegium prawidłowo zakwalifikowano wnioskowane przedsięwzięcie do grupy przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 86 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. - przedsięwzięcie podlega obowiązkowi przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o.o.ś. i skonkludowało, że decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych ma charakter związany, a więc organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, a katalog podstaw wydania decyzji negatywnych ma charakter zamknięty. Z przepisów ustawy wynika, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w kilku ściśle wymienionych okolicznościach.

W kwestii zarzutów odwołania podano, że zgodnie z art. 75 ust. 3 i 4 o.o.ś. w przypadku przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, realizowanego przez gminę decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości przedsięwzięcie jest realizowane. W przypadku przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, wykraczającego poza obszar jednej gminy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami, prezydentami miast.

Przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane do postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie § 3 ust. 1 pkt 86 Rady Ministrów. Przedsięwzięcie kwalifikowane w rozumieniu wskazanego rozporządzenia znajduje się na terenie Gminy [...]. Za wylesienie przyjęto sytuacje, gdzie planuje się: usunięcie istniejących zadrzewień o charakterze łęgów; usunięcie zbiorowisk krzewów wierzbowych, które z czasem mogą przekształcić się w zadrzewienia łęgowe; zniszczenie siedliska nadrzecznego lasu łęgowego. Tak rozumiane wylesienie obejmuje zadrzewienia o powierzchni: ok. 8,5 ha na wyspie ([...], lokalizacja A.2.3), ok. 7,0 ha w odnodze ([...], lokalizacja A.2.2) w obrębie rezerwatu przyrody [...] (jednocześnie OSO Dolina [...], SOO [...], [...] Obszar Chronionego Krajobrazu, otulina [...] Parku Narodowego).

Pozostała część przedsięwzięcia ujęta we wniosku nie jest przedsięwzięciem kwalifikowanym, a została uwzględniona z uwagi na powiązania funkcjonalne. Inwestor poprzez takie podejście chciał uniknąć sytuacji, w której postawiony zostałby zarzut braku oceny oddziaływań skumulowanych.

Co się zaś tyczy wskazanego w odwołaniach naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody to Kolegium uznało, zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy nałożone zakazy nie dotyczą inwestycji celu publicznego. Cele publiczne określone zostały w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w punkcie 9b wskazał, że do celów tych zalicza się m.in. ochronę zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt lub siedlisk.

W dolinach dużych rzek niżowych znajdują się cztery główne typy siedlisk o szczególnym znaczeniu dla rzadkich i zagrożonych gatunków flory i fauny, w tym ptaków. Najcenniejsze są łęgi nadrzeczne, będące siedliskiem priorytetowym. Drugie siedlisko to piaszczyste ławice i wyspy w korycie rzeki, będące miejscem lęgów zagrożonych gatunków ptaków, takich jak rybitwy rzeczna i białoczelna oraz sieweczki obrożna i rzeczna. Trzecie siedlisko to urwiste lub łagodne, piaszczyste brzegi rzeki. Są one istotne dla chronionych gatunków ptaków, takich jak zimorodek i brzegówka, a także dla ssaków - wydry i bobra. Czwartym siedliskiem są zalewowe łąki i pastwiska - miejsce lęgów szeregu gatunków ptaków siewkowców. Dolina [...] słynie jako miejsce występowania trzech pierwszych typów siedlisk.

Organ dokonał oceny sporządzonego w sprawie raportu i uznał, że został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Charakteryzuje on planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy uwzględniające jego specyfikę. Zarzuty stawiane raportowi powinny być oparte na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem prawa materialnego, w oparciu o który została ustalona treść raportu.

Organ dalej stwierdził, że "ważenie interesów ochrony środowiska realizowanych lub dotkniętych w ramach danego przedsięwzięcia miało miejsce w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach." Organem ochrony środowiska właściwym w sprawie wyważenia interesów oraz nadania nadrzędności powyższym interesom jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) działający w charakterze organu uzgadniającego. Przedstawiciele RDOŚ jak i Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) brali czynny udział w obradach Komitetu Sterującego projektu, które miały na celu opracowanie optymalnych rozwiązań projektu z punktu widzenia kolizyjnych celów ochrony środowiska.

Jako niezasadny został oceniony zarzut dotyczący niezapewnienia udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że organ poinformował społeczeństwo o prowadzonym postępowaniu w formie obwieszczeń.

Na żadnym jego etapie nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów ustawy w zakresie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji.

Odnosząc się natomiast do dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...] to wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wpłynął w dniu 10 grudnia 2015 r. Organ I instancji wezwał to stowarzyszenie 21 grudnia 2015 r. do uzupełnienia braków formalnych podania. Stowarzyszenie podjęło wezwanie w dniu 11 stycznia 2016 r. Pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. Burmistrz [...] pozostawił ww. wniosek bez rozpoznania.

Co się zaś tyczy nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności to konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności została wyczerpująco przedstawiona we wniosku o jej nadanie. Pogląd ten podzielił organ wydający decyzję.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły trzy stowarzyszenia: Stowarzyszenie [...], Stowarzyszenie [...], Stowarzyszenie [...] oraz Towarzystwo [...].

Towarzystwo [...] (TOP), organizacja ekologiczna, która uczestniczyła na prawach strony w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, wniosła o uchylenie przez Sąd w całości zaskarżonej decyzji SKO w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016r., uchylenie przez Sąd w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - Burmistrza [...], z dnia [...] grudnia 2015r. (sygn. [...]) oraz zasądzenie przez WSA w Warszawie od SKO w [...] zwrotu na rzecz [...] kwoty 200 zł.

Zaskarżonej decyzji SKO w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Stowarzyszenie zarzuca, że została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów k.p.a. - poprzez błędne zastosowanie w sprawie rozpatrzonych odwołań art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie zastosowanie w omawianym przypadku art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - ponieważ utrzymano niesłusznie w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2015r., wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej (art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity - Dz. U. 2016r., poz. 353) - zwanej dalej o.o.ś. - zamiast uchylić ją w całości i umorzyć w całości dalsze prowadzenie postępowania przez Burmistrza [...].

Ponadto w dniu 2 czerwca 2016r. zostało uchylone przez WSA w Warszawie ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Nr [...], wydane w dniu [...] stycznia 2016r. w przedmiocie ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) dla omawianego przedsięwzięcia, wraz z określeniem zakresu raportu ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2016r. o sygn. akt IV SA/Wa 568/16).

Zdaniem Stowarzyszenia dokonano błędnej wykładni prawa materialnego tj. art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jednolity- Dz. U. 2015r., poz. 1651, ze zm.).

Jeśli chodzi natomiast o decyzję Burmistrza (organu I instancji) z dnia [...] grudnia 2015r. to [...] zarzuca jej ponadto wydanie bez rozpatrzenia wniosku (podania) Stowarzyszenia "[...]" z dnia 7 grudnia 2015r., w którym to wymieniona organizacja ekologiczna zgłosiła zamiar uczestniczenia w postępowaniu l -instancyjnym, na prawach strony- na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o.o.ś.

Zdaniem Skarżącego decyzja I-instancyjna wydana przez Burmistrza [...] obciążona jest wadą nieważności, wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. Mianowicie nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że jakoby to przedsięwzięcie (jako tak zwane: "kwalifikowane") miało być realizowane tylko w międzywalu [...] w gminie [...] i dotyczyć wyłącznie dwóch zadań, położonych w rezerwacie "[...]": A.2.3 - [...], [...] - o powierzchni ok. 8,5 ha, A.2.2 - [...] - o powierzchni ok. 7,0 ha. Tymczasem przedsięwzięcie, dla którego ustalono omawiane środowiskowe uwarunkowania składa się z siedmiu równo-cennych i analogicznych zadań, które są dla niego "kwalifikujące" - określonych jako A.2.1 (w gminie [...]), A.2.2 i A.2.3 (w gm. [...]), A.2.4 (w [...] w [...]), A.2.6 (w [...] w [...]), A.2.7 (w [...] w [...]) i A.2.8 (w rezerwacie "[...]" - w [...] i [...] w [...]). Ma ono zająć następujące powierzchnie w wyżej wymienionych jednostkach administracyjnych: całkowita powierzchnia przedsięwzięcia wynosi ok. 50 ha, z czego 23,3 ha terenu objętego przedsięwzięciem należy do Miasta [...], dalej zaś - 15,5 ha - wchodzi w skład gminy [...], a 11,2 ha położone jest w gm. [...].

W takiej sytuacji nie ma wątpliwości - iż środowiskowe uwarunkowania realizacji omawianego przedsięwzięcia powinny być w I instancji ustalone przez właściwego miejscowo w tej sprawie Prezydenta [...] - w porozumieniu z Burmistrzem [...] i Wójtem Gminy [...].

Ponadto [...] wskazał, że ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji omawianego przedsięwzięcia, polegającego na niszczeniu zadrzewień nadbrzeżnych - dokonano z naruszeniem zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień nadwodnych, określonego w § 4 ust. 1 pkt 3 (dla strefy szczególnej ochrony ekologicznej - obejmującej międzywale [...] w gminach [...] i [...], jak również w części gmin [...] i [...] [...]) oraz w § 6 ust. 1 pkt 3 (dla strefy zwykłej ochrony ekologicznej obejmującej pozostałą niż podana powyżej część międzywala [...] w [...]) rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dziennik Urzędowy Województwa [...] 2007r., Nr [...], poz. [...], ze zm.) - z powodu błędnej wykładni przez SKO w [...] zapisu art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Skarga stowarzyszenia "[...]". Stowarzyszenie na rzecz "[...]" również podnosi zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisu o właściwości tj. art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. i tym samym zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., tymczasem SKO winno zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Argumentacja skargi jest analogiczna do tej, którą ponosiło [...]. Ponadto stowarzyszenie zarzuca naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o.o.ś. oraz art. 80 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Jeśli chodzi o stowarzyszenie "[...]" zarzuty są tożsame z tymi zawartymi w skardze [...]. Przy czym uzasadnienie skargi w szerszym zakresie rozwija zarzut dotyczący pominięcia udziału stowarzyszenia w postępowaniu środowiskowym. Otóż w dniu 7 grudnia 2015r. stowarzyszenie zgłosiło zamiar udziału w postępowaniu na prawach strony. Wskutek braków formalnych tego pisma organ I instancji w dniu 21 grudnia 2015r. wystosował do stowarzyszenia pismo o ich uzupełnienie w terminie 7 dni. Pismo to zostało doręczone stowarzyszeniu w dniu 11 stycznia 2016r. Następnie stowarzyszanie z zachowaniem terminu 7 dni tj. w dniu 18 stycznia 2016r. nadało w placówce pocztowej Polska Poczta S.A. pismo z uzupełnieniem braków formalnych podania z 7 grudnia 2015r. Tymczasem organ bezzasadnie uznał, że stowarzyszenie uchybiło terminowi i nieprawidłowo pozostawił pismo z dnia 7 grudnia 2015r. bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jako zasadny Sąd uznał zarzut podniesiony we wszystkich skargach, a dotyczący właściwości organu do wydania decyzji środowiskowej dla omawianego przedsięwzięcia. Zarzut ten należy powiązać z przepisami ustawy o.o.ś.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy o.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane tylko dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie wydania takiej decyzji mogło być prowadzone tylko dla przedsięwzięć, wymienionych w § 2 lub § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2010r. Postępowanie w sprawie wydania takiej decyzji dla przedsięwzięcia, które nie jest żadnym z przedsięwzięć, wymienionych w art. 59 ustawy o.o.ś. jest bezprzedmiotowe, skoro ustawodawca w art. 71 ust. 2 wprost wskazał, dla jakich przedsięwzięć wydanie takiej decyzji jest wymagane. Jednocześnie należy zauważyć, że z postanowień tych przepisów wynika, iż organ właściwy do wydania takiej decyzji nie ma swobody w kwalifikacji przedsięwzięć w zakresie obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z tym wydanie decyzji w tych przypadkach, gdy nie jest ona wymagana, skutkować będzie tym, że obarczona będzie wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydana bez podstawy prawnej (tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 493/10 oraz WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2013r. sygn. akt II SA/Rz 815/12).

Powyższe dywagacje mają znaczenie wobec ustalonego przez organ stanu faktycznego. Otóż organ stwierdził, że skoro jedynie część przedsięwzięcia kwalifikuje się w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 86 Rady Ministrów do wydania decyzji środowiskowej i ta część inwestycji znajduje się na terenie Gminy [...], to z tego względu burmistrz tej gminy jest właściwy do wydania decyzji środowiskowej. Za wylesienie bowiem przyjęto sytuacje, gdzie planuje się: usunięcie istniejących zadrzewień o charakterze łęgów; usunięcie zbiorowisk krzewów wierzbowych, które z czasem mogą przekształcić się w zadrzewienia łęgowe; zniszczenie siedliska nadrzecznego lasu łęgowego. Tak rozumiane wylesienie obejmuje zadrzewienia o powierzchni: ok. 8,5 ha na wyspie ([...], lokalizacja A.2.3), ok. 7,0 ha w odnodze ([...], lokalizacja A.2.2) w obrębie rezerwatu przyrody [...] (jednocześnie OSO Dolina [...], SOO [...], [...] Obszar Chronionego Krajobrazu, otulina [...] Parku Narodowego). Tymczasem w ocenie Sądu za przedsięwzięcie, które jako jedność podlegać będzie procedurze oddziaływania na środowisko należy uznać przedsięwzięcie jako całość, pomimo, że co do części w istocie czy ze względów przedmiotowych, czy terytorialnych nie istnieją podstawy prawne do prowadzenia takiej oceny.

Sąd bowiem przychyla się do koncepcji, że skoro ze względów powiązania funkcjonalnego i celu całego przedsięwzięcia konieczna jest jego realizacja w całości, nawet jeśli co do części, fragmentu, czy elementu przedmiotowego przedsięwzięcia nie jest konieczne uzyskanie decyzji środowiskowej, to postępowanie ocenowe prowadzi się dla całego przedsięwzięcia.

Pojęcie przedsięwzięcia jest zdefiniowane w słowniczku ustawy o.o.ś (art. 3 ust. 1 pkt 13). Z definicji wynika, że przedsięwzięcie to zamierzenie budowlane lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystywania terenu. Wykładnia pojęcia przedsięwzięcia w ramach indywidualnej oceny oddziaływania na środowisko powinna uwzględniać zakres procesu budowanego lub innej ingerencji w środowisko, w skład którego wchodzi konkretne przedsięwzięcie. W sytuacji zatem gdy przedsięwzięcie jako takie obejmuje różne zakresy terytorialne i różne rodzaje ingerencji w środowisko (w tym takie, które nie podlegają procedurze oddziaływania na środowisko) koniecznym jest traktowanie całości planowanych prac jako jednego przedsięwzięcia, które powinno zostać poddane procedurze indywidulanej oceny. Należy powiem uwzględnić powiązania technologiczne z uwzględnieniem zasady prewencji. Wykładnia pojęcia "powiązania technologiczne" w ramach definicji przedsięwzięcia musi uwzględniać przede wszystkim jego cele, funkcje i zadania. Wąskie rozumienie powiązania technologicznego może naruszać zasadę prewencji gdyż przedsięwzięcia powiązane technologicznie i ze względu na swój cel mogą powodować zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko (podobnie wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017r. sygn. akt II OSK 1472/15).

Oznacza to, że prawidłowo decyzją środowiskową objęto całość przedsięwzięcia, a nie tylko te fragmenty, co do których stwierdzono występowanie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 86 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. Brak zatem podstaw prawnych, aby w zakresie nie objętym dyspozycją wskazanego wyżej przepisu stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.

Konsekwencją powyższego jest konieczność rozważenia zastosowania art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. w takim rozumieniu, że niezależnie w jakim zakresie przedsięwzięcie jest objęte przepisami rozporządzenia Rady Ministrów to należy traktować je jako całość i wobec powyższego oceniać właściwość organu do wydania decyzji środowiskowej ze względu na powierzchnię terenu inwestycji znajdującej się w danej gminie. Jeśli zatem cała powierzchnia przedsięwzięcia obejmuje ok. 50 ha konieczne jest zbadanie jak rozkłada się ta powierzchnia na teren poszczególnych gmin, w tym wypadku [...], [...] oraz [...]. Przepis art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. stanowi bowiem, że w przypadku przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, wykraczającego poza obszar jednej gminy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami, prezydentami miast.

Poza wszystkim należy odnieść się do istotnego argumentu jakim jest wydanie przez WSA w Warszawie wyroku z dnia 2 czerwca 2016r. (sygn. akt IV SA/Wa 568/16), w którym Sąd się wypowiedział w sprawie ze skargi na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] stycznia 2016r. w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Postanowienie to zostało wydane w ramach niniejszego postępowania o wydanie decyzji środowiskowej i tymże postanowieniem zadecydowano o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ma ono zatem charakter prejudycjalny wobec decyzji środowiskowej. Natomiast w przywołanym wyroku WSA wyraził pogląd, że w aspekcie art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. należy brać pod uwagę łącznie teren mający zostać zajęty pod planowane przedsięwzięcie, w tym na obszarze [...]. Tymczasem kwestia właściwości organu nie została w ogóle przeanalizowana choć zagadnienie to winno być rozważone z urzędu przez orzekające organy przed przejściem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skoro organ wydał niniejszą decyzję ze względu i w oparciu o postanowienie SKO z dnia [...] stycznia 2016r, które zostało następnie uchylone prawomocnie wyrokiem WSA z dnia 2 czerwca 2016r. zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Ponadto w wyroku tym Sąd wyraził pogląd i zawarł wskazówki w jakim kierunku w pierwszej kolejności winno być prowadzone postępowanie. Mianowicie organ winien z urzędu sprawdzić swoją właściwość miejscową, a wskazówki oraz kryteria zweryfikowania tej właściwości zostały wyłożone.

W konsekwencji - wobec naruszenia przepisów prawa procesowego w związku z błędnym wyłożeniem pojęcia "przedsięwzięcie" w rozumieniu art. 75 ust. 4 ustawy o.o.ś. oraz jednoczesnej przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji.

Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że organy nie wskazały dokładnej jednostki redakcyjnej § 3 ust. 1 pkt 86 Rady Ministrów, a przepis ten brzmi: zmiana lasu lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienia mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu:

a) jeżeli dotyczy lasów łęgowych, olsów lub lasów na siedliskach bagiennych,

b) jeżeli dotyczy lasu będącego enklawą pośród użytków rolnych lub nieużytków,

c) na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy,

d) w granicach administracyjnych miast.

Ostatni ppkt d) przewiduje możliwość przeprowadzenia oceny oddziaływania w sytuacji wylesienia mającego na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miast. Oznacza to, że nawet gdyby uznać, że koncepcja organu kwalifikowania przedsięwzięcia tylko w zakresie podpadania pod rozporządzenie Rady Ministrów byłaby zasadna, to i tak ustalenia organu byłyby wadliwe. Konieczne bowiem byłoby wzięcie przy ustalaniu obszaru inwestycji także tej powierzchni, która znajduje się w granicach administracyjnych [...].

Poza powyższym Sąd podzielił zarzut związany z przebiegiem postępowania dotyczący zgłoszenia do postępowania stowarzyszenia [...]. Jak wynika z akt administracyjnych Burmistrz [...] pismem z dnia 28 stycznia 2016r. poinformował stowarzyszenie [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku stowarzyszenia o dopuszczenie na prawach strony z racji tego, że wniosek nie został uzupełniony w terminie 7 dni. Organ wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych doręczono stowarzyszeniu w dniu 11 stycznia 2016r, natomiast uzupełnienie złożono w dniu 20 stycznia 2016r, czyli z uchybieniem zastrzeżonego terminu. Kwestia ta była przedmiotem badania przez WSA w Warszawie w sprawie bezczynności Burmistrza [...] w rozpatrzeniu wniosku o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu zmierzającym do ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, prowadzonej pod sygn. akt IV SAB/Wa 190/16. W wyroku tym Sąd uznał, że bezspornie termin do usunięcia braków formalnych wniosku stowarzyszenia upłynął 18 stycznia 2016r. W tym jednak dniu została nadana na Poczcie Polskiej przesyłka zawierająca pismo uzupełniające braki. Sąd uczynił powyższe ustalenie w oparciu o poświadczony notarialnie w dniu 12 kwietnia 2016r. dowód nadania pisma oraz pobrany przez Sąd wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej (na marginesie ten sam dowód nadania został złożony również w niniejszej sprawie). Oznacza to, że pomimo prawidłowo złożonego wniosku stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do działania jako organizacja ekologiczna w niniejszym postępowaniu.

Tymczasem stowarzyszenie złożyło w dniu 10 grudnia 2015r. (data wpływu pisma do organu) zamiar udziału w postępowaniu środowiskowym jako organizacja ekologiczna. Organ nie czekając na rozstrzygnięcie w sprawie udziału tego stowarzyszenia wydał w dniu [...] grudnia 2015r. decyzję, nie doręczając jej stowarzyszeniu.

Na wstępie zdaniem Sądu stowarzyszenie to jest stowarzyszeniem ekologicznym w rozumieniu art. 44 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o.o.ś. Cele statutowe zaś przesadzają o tym, że należy je uznać za uczestnika na prawach strony w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Przepisy Konwencji z Aarhus i dyrektywy 2011/92 stanowią bowiem jednoznacznie, że uznanie organizacji za organizację działającą na rzecz środowiska i spełniającą wymagania prawa krajowego (w polskim prawie uznanie to przejawia się w przyznaniu organizacji statusu "ekologicznej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o.o.ś.) powoduje, że taka organizacja uzyskuje uprawnienia do skorzystania ze środków odwoławczych w rozumieniu art. 9 ust. 2 Konwencji z Aarhus, art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy 2011/92, czy wreszcie art. 44 ust. 2 o.o.ś.

Zgodnie ze statutem celem stowarzyszenia m. in. jest angażowanie na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno-kulturowych i w związku z tym ocenianie, informowanie i ustosunkowywanie do planowanych i realizowanych przedsięwzięć oraz inwestycji oddziaływujących na środowisko i przyrodę. W ocenie Sądu ekologiczny charakter Stowarzyszenia nie budzi wątpliwości.

W orzecznictwie przyjmuje się, że cel statutowy ochrony środowiska nie musi być wyłącznym celem działalności tego rodzaju stowarzyszenia dla uznania jego za organizację ekologiczną (tak wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2011 r., II OSK 1732/10, z dnia 3 marca 2016r. oraz postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2016r. sygn.. akt II OSK 2010/14). Tak sytuacja ma miejsce w sprawie bowiem poza wymienionym celem skarżący wykazał także inne swoje cele, nie związane już z ochroną środowiska. W konsekwencji stowarzyszenie [...] jest organizacją ekologiczną. Złożyło w terminie wymagane dokumenty jako braki formalne wniosku o dopuszczenie (pismo z dnia 21 grudnia 2015r.). Tym samym powinno uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, i tym samym powinien Burmistrz doręczyć stowarzyszeniu odpis wydanej decyzji środowiskowej. Tymczasem jak wynika z rozdzielnika decyzji stowarzyszenie nie zostało powiadomione poprzez doręczenie tej decyzji. Należy jednak podkreślić, że było uprawnione do złożenia odwołania – pomimo, że nie doręczono mu decyzji – na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o.o.ś. Termin do wniesienia odwołania biegł w takim wypadku jak dla strony, której jako ostatniej doręczono tę decyzję. Niemniej jednak skoro strona już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego wnioskowała o dopuszczenie do udziału w sprawie to została pozbawiona bez swojej winy udziału w sprawie – gdyż organ bezzasadnie pozostawił pismo bez rozpatrzenia z podanej w nim przyczyny. Taka sytuacja zaś uzasadnia wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaznaczyć należy, że taka podstawa wznowienia może być skuteczna gdy skargę rozpoznaje sąd administracyjny.

Ze względów zatem procesowych konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji. W kwestii naruszenia przepisów prawa materialnego podnoszonych w skargach Sąd się nie ustosunkował, uznając je za przedwczesne. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie jaki organ będzie właściwy do prowadzenia postępowania środowiskowego.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 b) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.