Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 737/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1a, ust.2 pkt 10 i pkt 19, art. 7 ust. 1, ust. 3 i ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1840
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.
article: art. 79
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 roku sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt - oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania J. E., od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania J. E. 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. 15, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) dalej: k.p.a, uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło:

1. o czasowym odebraniu J. E. 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. 15,

2. o pozostawieniu odebranych zwierząt pod opieką Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami Oddział w P. - Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w P., ul. A 3.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o czasowym odebraniu J. E. 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. 15. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania i uznał, że były podstawy do odebrania właścicielowi zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł J. E., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie:

- art. 10 § 1 oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w tym do brania udziału w przesłuchaniu świadków P. Ś. oraz Ł. M., które zostały odbyte bez zawiadomienia strony o czynności i przy braku zapewnienia możliwości jej udziału w tym przesłuchaniu i zadawanie pytań świadkom,

- art. 10 § 1 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę w postaci oględzin miejsca przebywania zwierząt, przesłuchania żony i córki właściciela zwierząt oraz przesłuchania świadków zgłoszonych przez stronę, co doprowadziło do uniemożliwienia stronie udowodnienia swego stanowiska, zgromadzenia materiału dowodowego zaprzeczającego twierdzeniom wnioskującej o odbiór zwierząt organizacji oraz uniemożliwienia stronie obrony swych praw poprzez zapewnienie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu,

- art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie wnioskowanego przez stronę dowodu z powołania biegłego odpowiedniej specjalizacji na okoliczność stanu zdrowia zwierząt, pomimo iż w aktach znajdowała się wyłącznie opinia prywatna o stanie zwierząt nie spełniająca wymagań przewidzianych prawem dla tego rodzaju środka dowodowego oraz wydana przez podmiot współpracujący z wnioskującą o odbiór zwierząt organizacją,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 i 8 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie wyczerpujące zebranie i wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, w szczególności poprzez: brak zgromadzenia materiału dowodowego wnioskowanego przez stronę skarżącą, oparcie decyzji wyłącznie na twierdzeniach organizacji wnioskującej o odbiór zwierząt, pominięcie okoliczności, twierdzeń i dowodów przedstawionych przez właściciela zwierząt, oparcie ustaleń o stanie zdrowia zwierząt na prywatnej opinii przychodni lekarskiej, która współpracuje z wnioskującą organizacją oraz uzyskuje wynagrodzenie z tytułu opieki nad odebranymi zwierzętami, co rodzi podejrzenie niewiarygodności i subiektywizmu podanych w niej informacji, a także której treść jest gołosłowna i lakoniczna i nie zawiera konkretnych, stanowczych i precyzyjnych wskazań stanu zdrowia zwierząt, pominięcie w sprawie zgłoszonego pełnomocnika oraz stanowiska przez niego prezentowanego, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji, która rażąco narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego, w tym zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę pogłębiania zaufania do organu, a także zawiera lakoniczne i wybiórcze uzasadnienie, oparte w zasadzie o dowolnie wybrany opis stanu faktycznego i zawierające trzy zdania merytorycznego stanowiska organu, niedotyczącego przesłanek stosowanego prawa materialnego, co wyłącza możliwość jej kontroli instancyjnej,

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, na podstawie wybiórczej części okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania rażąco nieprawidłowej decyzji o odebraniu zwierząt właścicielowi i zastosowania przepisu prawa materialnego, pomimo braku spełnienia przesłanek tej normy prawnej,

- art. 6, art. 7 oraz 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość stron wobec prawa oraz podważenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,

- art. 109 § 1 w zw. z 40 § 2 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, którego pełnomocnictwo znajduje się w aktach postępowania, co doprowadziło do braku skutecznego doręczenia decyzji.

Odwołujący się zarzucił nadto naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na orzeczeniu o czasowym odebraniu zwierząt właścicielowi pomimo braku spełnienia przesłanek w tym przepisie wymienionych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło:

1. o czasowym odebraniu J. E. 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. 15,

2. o pozostawieniu odebranych zwierząt pod opiekę Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami Oddział w P. - Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w P., ul. A 3.

Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 20 stycznia 2018 r. została przeprowadzona przez mł. asp. H. M. z Komisariatu Policji w G. interwencja na posesji w W. 15, gdzie według zgłoszenia na jej terenie znajdowały się głodne, zaniedbane psy, uwiązane do drzew na łańcuchach - czynności te potwierdza policyjna notatka urzędowa, z której wynika, że jednego psa zastano uwiązanego na łańcuchu do drzewa znajdującego się na podwórku. Pies był zaplątany łańcuchem o gałęzie drzewa. Na śniegu wybiegał miejsce do gołej ziemi o małym promieniu, co świadczyło o tym, że łańcuch był krótki. Pies nie posiadał budy. Nie miał żadnej miski z wodą ani też jedzenia. Następnie ujawniono drugiego psa koloru czarnego przywiązanego na łańcuchu do drzewa przy stodole. Jego głowa była zaklinowana pomiędzy drewnianymi deskami we wrotach od stodoły. Pies nie mógł się wydostać o własnych siłach. Śnieg znajdujący się pod nim był roztopiony do gołej ziemi, co świadczy o tym, że zwierzę męczyło się od długiego czasu. Ustalono, że właścicielem psów jest J. E., który przyjechał na miejsce i otworzył bramę. Wraz z technikiem, lekarzem weterynarii i właścicielem psów przeprowadzono oględziny. Po otwarciu stodoły okazało się, że w prowizorycznych kojcach znajdują się cztery psy koloru czarnego (wg relacji właściciela były to owczarki niemieckie długowłose). Psy nie posiadały żadnych misek z wodą ani pożywieniem. Biegały po betonowej posadzce bez ściółki. Następnie w stodole było wymurowane pomieszczenie ze stropem bez żadnych otworów okiennych. Po otwarciu drzwi okazało się, że za nimi znajduje się czarna suka wraz ze szczeniakiem. Psy siedziały po ciemku bez wody i jedzenia. Następnie właściciel otworzył budynek gospodarczy. Były tam trzy pomieszczenia, gdzie w każdym znajdował się czarny pies. Żaden z nich nie miał dostępu do wody, pokarmu ani światła. Na terenie nieruchomości, jak twierdzi Policja, nie było żadnego pokarmu dla psów. Jak wynika z notatki, "Właściciel upierał się, że był u psów wczoraj i dziś rano, co nie polegało na prawdzie, z uwagi na fakt, że nie było żadnych śladów we wjeździe ani też na podwórku. Nie było śladów otwierania bramy. Psy uwiązane na łańcuchach również nie mogły być doglądane rano, gdyż ich łańcuchy wmarznięte były w ziemię i śnieg. Zachowaniem swoim J. E. wypełnił wszystkie znamiona świadczące o znęcaniu się nad zwierzętami." J. E. wyjaśnił, że budy "to psy zniszczyły dawno temu". Policja rozpytała okolicznych mieszkańców, którzy chcieli zachować anonimowość i okazało się, że J. E. od kilku dni nie był na terenie posesji; często wyjeżdża do Niemiec, a psy są pozostawione same sobie, głodne, zaniedbane i zmarznięte.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 22 stycznia 2018 r. organ powziął wiadomość od lekarza weterynarii M. M., że w dniu 20 stycznia 2018 r. udała się wraz z mężem na teren posesji W. nr 15, żeby uwolnić przebywającego tam psa, któremu uwięzła głowa w szczelinie wrót stodoły. M. M. o zaistniałej sytuacji została powiadomiona przez Policję. Lekarze weterynarii wówczas uwolnili zwierzę, które było wycieńczone, wychudzone, zmarznięte, gdyż uwiązane było na łańcuchu do drzewa bez żadnej budy, legowiska, brak było dostępu do wody i jedzenia. Stan psa, według jej oświadczenia zagrażał życiu. Po uwolnieniu psa zauważyli drugiego psa tej samej rasy - owczarek niemiecki długowłosy, który był przywiązany do innego drzewa, wokół którego owinął się łańcuch i stał na krótkim łańcuchu poniżej 1 metra, w niskiej temperaturze oraz obfitej pokrywie śniegowej. M. M. wraz z mężem zorientowali się, że ze stodoły oraz pomieszczenia gospodarczego wydobywają się dźwięki szczekających psów. Wówczas ujawniono w stodole obecność kolejnych 6 psów, a 3 psy w pomieszczeniu gospodarczym. Psy znajdujące się w budynkach były w kojcach bez legowisk, bez dostępu do wody, jedzenia, wystraszone i wychudzone. Łącznie, wraz z 2 psami przywiązanymi do drzewa (opisanymi wyżej), na terenie posesji znajdowało się 11 psów.

W dniu 22 stycznia 2018 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w obecności Kierownika Schroniska dla Zwierząt Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w P., Policjantów z Komisariatu Policji w G. oraz pracowników Urzędu Gminy, przeprowadził kontrolę weterynaryjną w zakresie dobrostanu zwierząt z gatunku pies, przetrzymywanych na posesji W. nr 15, podczas której ustalono, iż w budynku inwentarskim (oborze) znajduje się 5 psów rasy owczarek niemiecki. Ustalono, iż psy nie posiadały: karmy, wody, misek, światła słonecznego. Warunki utrzymywania naganne, liczne elementy urazogenne, np. stare elementy metalowe, wersalki, brak legowisk. W związku z powyższym czasowo zostało odebranych 5 psów przez Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami Oddział w P. i przekazane do schroniska dla zwierząt prowadzonego przez to Towarzystwo celem zmiany warunków bytowania psów oraz zapewnienia regularnej opieki, żywienia, pojenia. Ustalono obecność psów w stodole poprzez szczeliny w stodole. Jednakże za zamkniętymi szczelnie na kłódkę i gwoździe drzwiami nie udało się określić stanu zdrowia, liczby, warunków odżywiania i utrzymania znajdujących się tam psów. Właściciel psów J. E. był na bieżąco informowany telefonicznie o działaniach, jednak nie przybył pod wskazany adres.

W dniu 23 stycznia 2018 r. do organu gminy wpłynął wniosek Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w sprawie wydania decyzji o czasowym odebraniu psów J. E. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie J.E. o zaniedbywanie zwierząt prowadzone było postępowanie w 2013 r. zakończone wyrokiem skazującym przed Sądem Rejonowym w P. sygn. akt [...].

W dniu 23 stycznia 2018 r. do Urzędu Gminy zatelefonowała Kierownik z Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w P., że w tym dniu będą odbierane następne psy znajdujące się w budynku (stodole) na posesji W. nr 15. W obecności Policji, przedstawiciela Radia Strefa FM oraz Kierownika Schroniska prowadzonego przez Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami odebrano kolejne 5 sztuk psów rasy owczarek niemieckim, które zostały przetransportowane do Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w P. Psy były wychudzone, zaniedbane, bardzo wystraszone.

W dniu 15 lutego 2018 r. organ wezwał Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. w charakterze świadka do złożenia zeznań w sprawie prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego czasowego odebrania J. E. 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. nr 15.

W dniu 19 lutego 2018 r. dokonano przesłuchania Powiatowego Lekarza Weterynarii w sprawie warunków bytowania zwierząt na posesji W. nr 15 należących do J. E. Z protokołu przesłuchania świadka wynikało, że stwierdzony negatywny dobrostan psów nakazywał konieczność niezwłocznego (natychmiastowego) odebrania psów, celem zapewnienia odpowiednich warunków utrzymania i opieki oraz ze względu na bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia (brak wody, zapasu karmy, mróz, zły stan zwierząt).

Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w P. przekazało organowi protokół z interwencji podjętej w dniach 22-23 stycznia 2018 r. w W. nr 15 oraz opinię weterynaryjną z dnia 24 stycznia 2018 r.

Opinia weterynaryjna z dnia 24 stycznia 2018 r. sporządzona przez lekarza weterynarii M. W. wskazała, że wszystkie psy były niedożywione i zaniedbane. Lekarz stwierdził wychudzenie, odwodnienie organizmu, zapchlenie i zarobaczenie, sierść matowa, kołtuny przy uszach, blizny na pysku.

W dniu 26 lutego 2018 r. organ wezwał Ł.M. - technika weterynarii, który odbierał psy z posesji W. nr 15, w charakterze świadka do złożenia zeznań w sprawie toczącego się postępowania o odebraniu zwierząt J. E. z posesji W. nr 15; czynności te zostały przeprowadzone w dniu 5 marca 2018 r. Z protokołu przesłuchania wynikało, że brak wody, karmy, światła słonecznego, odpowiedniego legowiska ze względu na ujemną temperaturę ma wpływ na odpowiednie funkcjonowanie psów, a jednocześnie bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia psów.

W dniu 13 marca 2018 r. organ wezwał J. E., do przedstawienia aktualnych dokumentów szczepień 10 psów owczarek niemiecki. J. E. przedstawił dokumenty szczepień z lat 2012-2015.

W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że w sprawie wymaga wyjaśnienia, czy były podstawy do odebrania 10 psów J. E. w trybie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2017 r., poz. 1840 ze zm.), powoływanej dalej, jako ustawa.

Przytaczając treść art. 4 pkt 15, art. 6 ust. 2 pkt 10 i pkt 19, art. 7 ust. 1, ust. 1a i ust. 3 organ odwoławczy wyjaśnił, iż wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy uzależnione jest od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad zwierzęciem w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy oraz, że wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebna wina właściciela psa, tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę na prawny charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy. Jest to decyzja deklaratoryjna, której moc wiążąca sięga ex tunc, czyli "od wtedy" w przyszłość. Wydający decyzję organ bada, czy w sprawie zaistniały przesłanki, o których stanowi ustawa w chwili odebrania zwierzęcia, i po pozytywnej weryfikacji, że te przesłanki zaistniały, organ wydaje decyzję z mocą wsteczną, której skutek prawny sięga przeszłości, legitymizując tym samym działania podmiotów interweniujących zgodnie z prawem w sprawie danego zwierzęcia. W konsekwencji, postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/12 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2877/13 i Opolu z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 348/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Kolegium w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego w dacie wydania decyzji przez organ I instancji były podstawy do czasowego odebrania J.E. zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy. W przedmiotowej sprawie bowiem dalsze pozostawanie psów w opisanych wyżej warunkach bezspornie zagrażało ich zdrowiu lub życiu. Warunki, w jakich żyły psy były drastycznym odstępstwem od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzętami. Cytując treść art. 9 ust. 1 ustawy Kolegium podniosło, iż zgromadzone przez organ dokumenty w sprawie potwierdzają niewłaściwe sprawowanie opieki nad zwierzętami, których stan wymagał reakcji organu przewidzianego w art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy. Psy uwiązane przy drzewach nie posiadały bud. Psy znajdujące się w stodole nie posiadały legowisk, biegały po betonowej posadzce bez ściółki. Znajdujące się w budynku stare elementy metalowe stwarzały zagrożenie dla psów. Te psy były również pozbawione dostępu do światła dziennego. Wszystkie psy pozbawione były poza tym dostępu do wody i pokarmu. Były wycieńczone, wychudzone i zmarznięte. Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, że przedstawione dokumenty szczepień psów pochodzą jedynie z okresu 2012-2015, co wpływa też na obraz sprawy.

Powyższe okoliczności oznaczają, że właściciel psów nie sprawował regularnej opieki nad zwierzętami, nie zapewniał odpowiedniego żywienia i pojenia.

Wszystkie powyższe okoliczności są dowodem świadczącym nie tylko o braku sprawowania przez odwołującego się właściwej opieki nad zwierzętami, ale wręcz znęcania się nad zwierzętami. Wypełnione zostały więc przesłanki opisane w art. 6 ust. 2 ustawy. Jak wynika natomiast z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, z istoty postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, co już wyżej wspomniano, że organ decyduje o ingerencji i odebraniu zwierząt na podstawie zastanego w danym momencie stanu faktycznego (wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1242/13 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zdaniem Kolegium warunki faktyczne, w jakim przebywały psy obligowały organ do podjęcia niezwłocznych działań bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy uprawniał do wniosku, że spełnione zostały przesłanki z art. 6 ust. 2 ustawy. Skoro tak, to zaskarżone rozstrzygnięcie jest co do odebrania zwierząt jest uprawnione, a odwołanie w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się jeszcze do zarzutów odwołania Kolegium zauważyło, że istotnie organ nie ustrzegł się uchybień w prowadzonych postępowaniu. Faktem jest między innymi, że organ nie zawiadomił właściciela psów o zamiarze przesłuchania świadków, czy doręczenia decyzji stronie, zamiast jej pełnomocnikowi w sytuacji kiedy pełnomocnictwo zostało doręczone organowi jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podkreślił jednak, iż z istoty postępowania wynika, że organ decyduje o ingerencji i odebraniu zwierząt na podstawie zastanego w danym momencie stanu faktycznego, zaś uprzywilejowanym dobrem chronionym nie są uprawnienia procesowe właściciela zwierząt, a dobrostan zwierząt (vide: ww. podany wyrok WSA w Łodzi). Natomiast warunki bytowania psów w chwili ich odebrania potwierdzały jednoznacznie, że sytuacja wymaga natychmiastowego działania. Jeśli chodzi o niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi to nie doszło wskutek takiego działania organu do naruszenia praw strony. Skutecznie bowiem zostało wniesione odwołanie. Kolegium dodało też, że nie było podstawy do wydania decyzji kasacyjnej w sprawie, o co wnosi strona w odwołaniu. W piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie podnosi się, że wydanie decyzji kasacyjnej wymaga wykazania przez organ odwoławczy takiego naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozpoznać co do istoty. Taka zaś sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Decyzja została oparta na konkretnych dowodach, a nie wyłącznie na twierdzeniach organizacji wnioskującej o odebranie zwierząt. Wnioskowane dowody przez stronę co prawda rzeczywiście nie zostały przeprowadzone, ale organ zauważył, że zostały zgłoszone dopiero w dniu 18 kwietnia 2018 r., a zatem 3 miesiące po odebraniu zwierząt. W ocenie Kolegium zatem nie potwierdziłyby i tak, co działo się w momencie odbioru zwierząt. Wbrew stanowisku strony w sprawie nie chodziło poza tym o naruszenie "szczególnych zasad opieki" nad psami, lecz o rażące zaniedbania podstawowych potrzeb zwierząt, a te zostały niespornie stwierdzone w momencie przeprowadzonych interwencji, czyli w miesiącu styczniu 2018 r.

Konkludując, w świetle powyższych rozważań, Kolegium stwierdziło, że czasowe odebranie psów J. E. było uzasadnione.

Niemniej z uwagi na to, iż w sentencji decyzji nie wskazano podmiotu, które sprawuje opiekę nad odebranymi psami decyzję uchylono i orzeczono co do istoty.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zakwestionował J. E., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji:

I. rażące naruszenie prawa procesowego stanowiące podstawę nieważności zaskarżonej decyzji, tj. wydanie decyzji przez organ odwoławczy o treści nieprzewidzianej w przepisach art. 138 § 1 - 4 k.p.a. W wyniku odwołania bowiem wydano wprawdzie formalnie decyzję na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jednak materialnie jej treść jest równoważna utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. Kodeks nie zna takiej formuły rozstrzygnięcia, która zakłada uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o treści tożsamej do zaskarżonego aktu. Art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a zobowiązują organ albo do utrzymania decyzji organu I instancji albo do jej uchylenia i wydania decyzji reformatoryjnej, nie zaś tożsamej. Zdaniem skarżącego wydanie decyzji o treści nieznanej ustawie wyczerpuje pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., tj:

- art. 78 § 1 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 7 oraz 8 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia 18 kwietnia 2018 r. m.in. w postaci oględzin miejsca przebywania zwierząt, przesłuchania świadków oraz opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia zwierząt. W konsekwencji materiał w niniejszej sprawie został zgromadzony w sposób niepełny, z naruszeniem zasady równości stron. Dopuszczono w istocie wyłącznie dowody pozwalające na udowodnienie z góry postawionej tezy wnioskodawcy, wykluczając możliwość istnienia odmiennych okoliczności. Oddalenie wniosków dowodowych strony prowadziło do istotnego ograniczenia realizacji jej podstawowego prawa procesowego - czynnego udziału w postępowaniu;

- art. 79 § 1 i 2 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o przesłuchaniu świadków P. Ś. oraz Ł. M., które odbyły się przed organem pierwszej instancji, a w konsekwencji - rażące ograniczenie skarżącemu możliwości realizacji prawa do czynnego udziału w postępowaniu;

- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz 6 i 8 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, niewyjaśnienie przez organ w sposób obiektywny i dokładny stanu faktycznego sprawy, uchybienie zasadzie równego traktowania stron oraz pominięciu w całości dowodów zgłoszonych przez stronę skarżącą - w postaci złożonych przez nią zdjęć z miejsca przetrzymywania zwierząt oraz oświadczeń i stanowiska skarżącego, a także oparcie decyzji wyłącznie na twierdzeniach wnioskodawcy i brak wskazania w decyzji motywów takiego działania, w szczególności wskazania, które dowody organ uznał za wiarygodne, a które nie i z jakich przyczyn to nastąpiło, a także z jakich przyczyn nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych w odwołaniu;

- art. 84 § 1 w związku z art. 75 § 1 i 85 § 1 k.p.a. oraz art. 6, 7 oraz 8 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność stanu zdrowia zwierząt zabranych od skarżącego oraz dokonanie ustaleń o stanie zdrowia zwierząt bez dokonania ich oględzin i bez opinii bezstronnego biegłego, wyłącznie na podstawie prywatnej i lakonicznej oceny weterynaryjnej podmiotu, który od lat współpracuje z wnioskującą organizacją i uzyskał korzyści finansowe z tytułu opieki nad odebranymi zwierzętami, co narusza m.in. zasadę bezstronności organu oraz zasadę prawdy obiektywnej;

- art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania i odniesienia się w uzasadnieniu decyzji przez organ II instancji do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

III. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., tj:

- art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy poprzez ich błędne zastosowanie polegające na orzeczeniu o czasowym odebraniu zwierząt właścicielowi pomimo braku spełnienia przesłanek w tym przepisie wymienionych, tj. braku zaistnienia zagrożenia nagłej utraty zdrowia lub życia zwierząt oraz braku legitymowania się upoważnieniem przez członka organizacji decydującej o odebraniu zwierząt właścicielowi.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach.

W niniejszej sprawie zakwestionowana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uchylająca w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w całości decyzję organu I instancji i orzekająca o czasowym odebraniu skarżącemu 10 psów rasy owczarek niemiecki, przetrzymywanych w miejscowości W. 15 oraz o pozostawieniu odebranych zwierząt pod opieką Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami Oddział w P. - Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w P., ul. A 3.

Przystępując do oceny poddanych kontroli decyzji wskazać należy, że podstawowy cel, a zarazem dyrektywa interpretacyjna, jaką należy uwzględniać przy wykładni przepisów ustawy o ochronie zwierząt opisana została w art. 1 ust.1 ustawy, który stanowi, iż zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Z przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 1997 r. o ochronie zwierząt wynika tym samym, że każde zwierzę ma prawo oczekiwać od ludzi należnego zrozumienia, zgodnego z normami obyczajowymi traktowania, a nawet szacunku. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt, powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia. Z tego względu w art. 6 ust. 2 ustawy zamieszczony został obszerny katalog niezgodnych z prawem zachowań względem zwierząt, sprowadzających się do zadawania im bólu albo cierpienia (vide: wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 165/13 oraz z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 31/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 833/14 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przypomnieć również należy, że w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt przewidziano instytucję czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji administracyjnej. Stosownie do przywołanego przepisu zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Przepis art. 6 ust. 2 ustawy stanowi uszczegółowienie ogólnej zasady zapisanej w treści art. 6 ust. 1a, że zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 ustawy należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10); wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17); utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19).

Użyte w definicji tego przepisu sformułowania pozwalają na przyjęcie, iż chodzi o świadome zachowanie osoby, która zdaje sobie sprawę z następstw swojego zachowania. Niewłaściwe warunki bytowania natomiast, to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady, ale także brak zapewnienia zwierzętom np. właściwego schronienia przed chłodem, śniegiem, przetrzymywanie ich bez dostępu światła czy też na terenie, na którym narażone są na uszkodzenia ciała.

Oprócz wskazanego wyżej trybu zwykłego, ustawa przewiduje również szczególny tryb odebrania zwierzęcia określony w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Ma on miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W odróżnieniu do trybu zwykłego, decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu. Decyzja wydana w powyższym trybie stanowi, więc szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/12, Lex 1354936). Organ administracyjny zobligowany jest wówczas do oceny czy przesłanki odebrania zwierzęcia w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zwierząt zaistniały w momencie odebrania zwierzęcia.

Dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy konieczne jest zatem ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy, wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Za prawidłowy uznać należy więc pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebna wina właściciela psa, tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem.

W ocenie Sądu słusznie Kolegium uznało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał wydanie decyzji w trybie przywołanego art. 7 ust. 3 ustawy. Ustalone przez organ, a opisane szczegółowo w części opisowej okoliczności wskazywały, że dalsze pozostawanie zwierząt u właściciela, w dotychczasowych warunkach zagraża ich zdrowiu i życiu. Zwrócić uwagę należy, że niewłaściwe warunki przetrzymywania zwierząt w rozumieniu art. 6 ust 2 ustawy stwierdzono już podczas interwencji w dniu 20 stycznia 2018 r., co wynika zarówno z policyjnej notatki urzędowej, ale również informacji lekarza weterynarii M. M. Warunki te nie uległy zmianie do czasu przeprowadzenia kontroli weterynaryjnej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w dniu 22 stycznia 2018 r. (protokół kontroli weterynaryjnej nr [...]), a następnie kolejnych czynności, przeprowadzonych w dniu 23 stycznia 2018 r. (notatki służbowe). W aktach sprawy poza zapisami z przeprowadzenia ww. czynności, znajduje się dokumentacja fotograficzna (wydruki) w pełni potwierdzająca drastyczne warunki w jakich zastawano zwierzęta w kolejnych dniach. Psy skarżącego przetrzymywane na dworze, w warunkach mrozu i śniegu przywiązane były łańcuchami do drzewa, nie miały budy, miski z wodą ani jedzenia. Psy przetrzymywane w prowizorycznych kojcach również nie miały dostępu do wody, pokarmu ani światła, biegały po betonowej posadzce bez ściółki, w pomieszczeniach były liczne ostre elementy mogące powodować urazy i kontuzje u zwierząt. Wszystkie psy były wycieńczone, wychudzone i zmarznięte.

W tych okolicznościach za zasadne uznać należało, że dalsze przebywanie zwierząt w warunkach zimowych, na zewnątrz, na krótkiej uwięzi, która zagraża życiu zwierzęcia, bez dostępu do wody, pokarmu czy też w zamkniętym pomieszczeniu bez dostępu światła, z narażeniem na urazy, wypełniając przesłanki art. 6 ust 2 pkt 10 i 19 ustawy, uzasadniało zastosowanie wskazanego przez organy trybu.

Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo odniosło się również do stwierdzonych uchybień w prowadzeniu postępowania przez organ I instancji, co stanowi o niezasadności skargi w tym zakresie. Dostrzeżone nieprawidłowości zarówno w kwestii dotyczącej przesłuchania świadków, czy też nie doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony zostały szczegółowo przez organ odwoławczy omówione i zgodzić należy się z oceną w tym zakresie zawartą w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w tym konkretnym przypadku bez istotnego znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest ocena zasadności uprzedniego odebrania zwierzęcia wobec zaistnienia stanu zagrożenia życia lub zdrowia (stwierdzonego wszak przy udziale kilku osób, w tym również skarżącego w dniu 20 stycznia 2018 r.), ma ustalenie okoliczności postulowanych przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania. Argumenty podnoszone przez skarżącego nakierowane są bowiem na okoliczności i fakty, które nie podważają zebranych dowodów stanowiących wystarczającą podstawę stwierdzenia, iż w sprawie doszło do znęcania się nad zwierzętami. Podobnie, z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia i praw strony, fakt niedoręczenia decyzji w sytuacji, gdy nie uniemożliwiło to złożenia środka odwoławczego, nie dyskwalifikuje rozstrzygnięcia. Z kolei, gdy chodzi o kwestię naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 79 k.p.a.) wskazać należy, że skarżący wywodząc z tej okoliczności podstawę do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia obowiązany jest wykazać, że zachodzi związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych, a treścią kwestionowanego rozstrzygnięcia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Odnosząc się również do zarzutu naruszenia przez organ II instancji przepisów procesowych, a w szczególności art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec braku w decyzji pierwszoinstancyjnej obligatoryjnego elementu przewidzianego w art. 7 ust. 1 ustawy (co do przekazania odebranych zwierząt), za prawidłowe uznać należało zastosowanie przez Kolegium wskazanego przepisu. Stwierdzić bowiem należy, że przesłanki i warunki wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia w sytuacji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy, są dookreślone w stosunku do regulacji z art. 7 ust. 1 ustawy i tam też znajdują swe źródło, co niewątpliwie wymagało w przedmiotowej sprawie skorygowania decyzji I instancji.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dacie podjęcia interwencji zaistniały przesłanki odebrania zwierząt. Jednoznacznie wskazać należy, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz pkt 19 ustawy, w postaci znęcania się nad zwierzętami –psami, w szczególności przez utrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa oraz utrzymywanie zwierząt bez odpowiedniego pokarmu i wody.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

A.B.