Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 586/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-11-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 września 2007 r. w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od IX do XII 1998 r. zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu

od zażalenia z dnia 10 stycznia 2007 r. w kwocie 100 zł J. B. pismem z dnia 18 lipca 2007 r. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych z powodu trudnej sytuacji finansowej. Argumentował, iż przychody z tytułu emerytury w kwocie, która nie podlega egzekucji, zabezpieczają mu jedynie minimum egzystencji. Wskazał na wpisanie go na listę dłużników niewypłacalnych, niezrealizowanie przychodów składających się na osiągnięty w 2004 r. dochód z powodu niewypłacalności kontrahenta, na okoliczność udzielenia pomocy prawnej w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz na żądanie opłat w pięciu postępowaniach toczących się przed tutejszym Sądem. Dodał, że nie ma możliwości wsparcia ze strony bliskich.

W przesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wywiódł, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji, obligacji, cennych ruchomości i nieruchomości. Osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości 2.075, 34 zł. Z przedłożonych odcinków emerytur wynika, iż jego dochód wynosi netto 702, 56 zł, a jego żony – około 794,22 zł z tytułu emerytury oraz 1.000 zł z tytułu przyznanych na jej rzecz alimentów.

Nadto wykazał, iż w dniu 25 kwietnia 1997 r., zawarł umowę majątkową na mocy, której zniesiona została pomiędzy nim, a jego żoną K. B. wspólność majątkowa.

Z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów, wynika nadto, iż w 2006 r osiągnął z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 281.850, 00 zł i poniósł stratę w kwocie 670.527,00 zł.

Postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis powyższego postanowienia doręczono wnioskodawcy w dniu 9 października 2007 r., który w dniu 16 października 2007 r. wniósł sprzeciw wskazując, iż zaskarża przedmiotowe postanowienie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie art. 245 § 3 ustawy procesowej - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy procesowej wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Wyżej powołane unormowanie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winno być odczytywane w kontekście treści art. 199 tej samej ustawy zgodnie, z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy, zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

W tym kontekście aktualne pozostaje stwierdzenie, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi stron, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych.

Ocena zasadności wniosku o przyznania prawa pomocy winna być też oparta na porównaniu zakresu tego wniosku, tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia i możliwości finansowych wnioskodawcy poniesienia ciężaru tej opłaty, a orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd obowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i strony skarżącej (por.: E. Ruśkowski – Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. III ARN 75/94 – Glosa z 1995 r., nr 7, s. 14). Wskazana powyżej opłata sądowa wynosi 100 zł. W ocenie Sądu, kwota ta nie stanowi ciężaru, którego – J. B. - nie jest on w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

J. B. uzyskuje, bowiem stałe dochody w postaci comiesięcznej emerytury w wysokości 2.075,34 zł. Stały dochód - odpowiednio w postaci emerytury w wysokości 794,22 zł oraz wypłacanych przez skarżącego alimentów w wysokości 1.000 zł - pozyskuje również jego żona K. B.. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż prowadzi on działalność gospodarczą, co wynika z dokumentu – informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2006, PIT/B w 2006 r. W 2006 r. z prowadzonej działalności gospodarczej skarżący pozyskał wprawdzie przychód w wysokości 281.850, 00 zł i poniósł stratę w kwocie 670.527,00 zł, aczkolwiek pomimo powyższych wyników nie zawiesił czy też nie zamknął niniejszej działalności, co może świadczyć o jej rentowności.

Wprawdzie skarżący w złożonym wniosku o udzielenie prawa pomocy wykazał, iż pozostaje w związku małżeńskim, ale w rozdzielności majątkowej z małżonką (akt notarialny z dnia 25 kwietnia 1997 r., nr repertorium A [...]) i uiszcza na jej rzecz alimenty w wysokości 1.000 zł (wyrok Sądu Rejonowego we W. – F. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt [...]) to wskazania wymaga, iż kwota, do zapłaty której został zobowiązany aczkolwiek wpłacana jego żonie – wpływa nadal pozytywnie – na budżet gospodarstwa domowego, w którym pozostaje również sam skarżący.

Zgodnie bowiem z treścią dyspozycji art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Mając powyższe na uwadze, w tym wysokość dochodów pozyskiwanych przez skarżącego (emerytura w kwocie 2.075,34 zł) oraz dochodów pozyskiwanych przez jego małżonkę (emerytura w kwocie 794,22 zł oraz alimenty w wysokości 1.000 zł) Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż uiszczenie przez skarżącego kwoty 100 zł przekracza jego możliwości finansowe.

Uwzględniając powyższe, w tym fakt, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe, Sąd doszedł do przekonania, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącemu prawa pomocy żądanym zakresie. Wedle Sądu sytuacja finansowa J. B. nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jego wniosku. Nie sposób, bowiem przyjąć, iż nie jest on w stanie ponieść wydatku w kwocie 100 zł unikając jednocześnie powstania skutków określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dla tych względów, na podstawie powołanych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.