Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3498/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 8 ust. 2, § 8 ust. 1, pozycja 17 pkt 1 załącznika
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 7, art. 24 § 1 pkt 5, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 78 § 2, art. 84 § 1, art. 84 § 2, art. 136 § 1, art. 140
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 § 5, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 183 § 1, art. 183 § 2, art. 184, art. 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 233 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 5 ust. 1 pkt 4a, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1261
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jedn.
article: § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 127/19 w sprawie ze skargi [...] S.A z siedzibą w [...] na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2019 r., nr 57/19 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] S.A z siedzibą w [...] na rzecz Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., IV SA/Wr 127/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] S.A. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia [...] stycznia 2019 r., [...], którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia [...] września 2018 r., [...] o stwierdzeniu u Z. B. choroby zawodowej: nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca prawnego: pozycja 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2019 r. w sprawie chorób zawodowych (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 z późn. zm., dalej "r.ws.ch.z.").

W motywach wyroku Sąd pierwszej instancji, przedstawiwszy obszernie uwarunkowania prawne dotyczące procedury stwierdzania chorób zawodowych, na podstawie ustaleń organów przypomniał, że zgłoszenia choroby zawodowej dokonała po zmarłym mężu A. B. Dokumentacja medyczna Z. B. została poddana analizie w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w [...], który w dniu [...] lipca 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie [...] stwierdzające rozpoznanie u pracownika choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: raka płuca prawego, wymienionej w pozycji 17 pkt 1 r.ws.ch.z. Ustaleń tych dokonano w oparciu o dokumentację lekarską przekazaną diagnostykom. Wynika z niej, że Z. B. zgłosił się [...] czerwca 2017 r. do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w [...] w związku z bólami głowy oraz kaszlem. W wyniku badań RTG i TK ujawniono guz móżdżku i guz płuca prawego. Diagnostyka specjalistyczna (badanie histopatologiczne – wycinek oskrzela) pozwoliła na rozpoznanie wysoko dojrzałego raka płaskonabłonkowego płuca prawego oraz przerzuty do centralnego układu nerwowego. Pacjent zmarł [...] grudnia 2017 r.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że powyższe ustalenia dają pewność, że u męża wnioskodawczyni zdiagnozowano raka płuca oraz, że choroba ta znajduje się w wykazie chorób zawodowych (r.ws.ch.z.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wywodził dalej, że mając na uwadze art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm., dalej "K.p.") należało ustalić, czy stwierdzona choroba ma charakter zawodowy (czy powstała ona w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi) oraz czy ujawniła się w okresie wskazanym w wykazie chorób zawodowych, zawartym w r.ws.ch.z.

Sąd pierwszej instancji wywodził, powołując się na wydane w sprawie orzeczenie lekarskie [...], że w załączniku 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszaniu, czynników rakotwórczych i mutagennych w środowisku pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 1117) wymienia się procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych. W orzeczeniu jako czynniki narażenia zawodowego stanowiące przyczynę choroby zawodowej wskazano wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne obecne w procesie produkcji koksu. Z oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Powiatowego Inspektora wynika, że Z. B. pracował w [...] S.A. w narażeniu na czynniki rakotwórcze wynikające z produkcji koksu – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Lekarz stwierdził dodatkowo, że wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że skutkiem przewlekłej ekspozycji na WWA zawartych w procesie produkcji koksu są nowotwory złośliwe płuc, skóry i pęcherza moczowego. Rak płuc należy w Polsce do najczęściej rozpoznawanych nowotworów zawodowych.

Sąd wskazał, że w załączniku do r.ws.ch.z., w pozycji 17 pkt 1, w rubryce wskazującej okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym zaznaczono "indywidualne w zależności od okresu latencji nowotworu". Dalej wywodził, że w orzeczeniu lekarskim [...] lekarze orzecznicy stwierdzili, że okres latencji nowotworu może trwać od początku narażenia do wystąpienia klinicznych objawów chorobowych od kilkunastu do kilkudziesięciu lat, najczęściej dla nowotworów zawodowych jest dłuższy niż 20 lat. Jednakże uczyniono zastrzeżenie, że proces diagnostyczno-orzeczniczy w przypadku nowotworów wymaga indywidualnego podejścia i w związku z tym 17 letni okres narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze uznano w przypadku Z. B. za wystarczający do uznania zawodowej etiologii nowotworu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że przedmiotem zarzutów skargi i odwołania była właśnie okoliczność uznania przez organ orzeczniczo-diagnostyczny u badanego choroby zawodowej pomimo braku upływu 20 lat pracy w narażeniu zawodowym. Podważono również zawodową etiologię choroby, wskazując, że Z. B. palił papierosy, które powodują powstanie raka płuc.

Sąd nadmienił, że w związku z powyższymi zarzutami Wojewódzki Inspektor zwrócił się ponownie do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu z prośbą zajęcie stanowiska. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. lekarz Ośrodka wyjaśnił, że wedle literatury fachowej narażenie występujące przy produkcji koksu istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuc u pracowników, a za czynnik przyczynowy uznaje się sadze węglowe i paki węglowe zawierające mieszaninę WWA. "Zarówno narażenie na WWA i palenie tytoniu może być przyczyną raka płuc. ale nie ma żadnych badań, które pozwoliłyby to rozróżnić". Lekarz wyjaśnił też, że r.ws.ch.z. "zawiera stwierdzenie, iż okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej rozpatrywany jest indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu. Rozporządzenie nie zawiera wykazu okresów latencji. W ocenie latencji korzystamy z danych literaturowych, które nieco różnią się od siebie (np. według "Choroby zawodowe" pod redakcją Kazimierza Marka podaje się minimalny 5 letni okres latencji). W przypadku WWA przyjęliśmy okres latencji nowotworu płuc wg opracowania JMP z 2016 r. który wynosi około 20-30 lat".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaznaczył dalej, że rozstrzygnięcie wydane przez organy w sprawie oparto na orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2018 r. uzupełnionym w dniu [...] listopada 2018 r. stwierdzającym chorobę zawodową – rak płuca prawego. Sąd w całości podzielił stanowisko organów, że orzeczenie lekarskie odpowiada prawu, spełnia bowiem wszelkie formalne wymogi określone w r.ws.ch.z., zostało należycie uzasadnione i opiera się na zebranym w sprawie materialne dowodowym. Odpowiada ono warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do skargi Sąd zaznaczył, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej istotne jest wyłącznie ustalenie istnienia związku przyczynowego między warunkami pracy, a rozpoznanym u osoby schorzeniem. Skarżący pracował w narażeniu zawodowym na czynnik wywołujący raka płuc – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wedle judykatury w razie rozpoznania u pracownika choroby z wykazu chorób zawodowych i jednoczesnego ustalenia, że badany świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, lekarz i organy inspekcji sanitarnej obowiązane się uznać schorzenie za chorobę zawodową. Przenosząc to na realia rozpatrywanej sprawy dotyczącej diagnozy schorzenia u Z. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ocenił jako trafne wynikające z opinii orzeczniczo-diagnostycznych stanowisko o stwierdzeniu u badanego choroby zawodowej. Zdaniem Sądu takie domniemanie upadłoby, gdyby zebrany materiał dowodowy pozwalał jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo – skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologia choroby.

Odrębnie Sąd odniósł się do zarzutu [...] S.A. , że do powstania zdiagnozowanej choroby u Z. B. przyczyniało się palenie tytoniu. Sąd podkreślił, że w opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2018 r. lekarz orzecznik przyznał, że tytoń może powodować raka płuca ale stwierdził jednocześnie "że nie ma żadnych badań, które pozwoliłyby to rozróżnić". Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższego stwierdzenia, opartego na wiedzy orzeczników, skarżąca spółka nie podważyła, w szczególności przedkładając dołączone do pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. opinie lekarskie wydane przez biegłych na zlecenie sądu powszechnego – Sądu Rejonowego i Okręgowego w [...]. Z opinii wynika "Konstrukcja liczenia", w jakim stopniu mógł tytoń przyczynić się do powstania choroby mając na uwadze czas pracy i czas palenia tytoniu i ilość spalanego tytoniu. Sąd zauważył, że z opinii wynika, iż w różnych sprawach szacowano różne proporcje prawdopodobnego wpływu palenia tytoniu i narażenia zawodowego, jeśli chodzi o udział w rozwoju raka płuc. Dalej zauważył, że opinie te sporządzono przy założeniu, że do raka płuc przyczyniło się palenie tytoniu. W sprawie tymczasem takiej tezy przyjąć nie można.

Sąd wyjaśnił, że stosownie do materiału zebranego w sprawie nie ma możliwości rozróżnienia, czy rak płuca zaistniał z przyczyn zawodowych, czy też z powodu palenia tytoniu. Tym samym wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność etiologii tej choroby złożony przez skarżącego był niezasadny merytorycznie. Również nie miał uzasadnienia formalnego.

Odnosząc się co strony formalno-dowodowej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że § 5 r.ws.ch.z. określa jednostki orzecznicze i uprawnienia zatrudnionych w nich lekarzy do wydawania orzeczeń lekarskich. Tylko te podmioty mogą wydawać opinie – orzeczenia lekarskie w sprawach chorób zawodowych.

Uzupełniając powyższe Sąd zauważył, że wypowiedź lekarza orzecznika w opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2018 r. nie brzmiała tak jak stwierdzono w uzasadnieniu skargi, iż nie potrafi on określić etiologii choroby. Orzecznik stwierdził, że nie ma metod badawczych, za pomocą których można by było wskazać na etiologię w tym przypadku raka płuc. Zatem wypowiedź ta ma zupełnie inny sens niż podano to w skardze.

Odnosząc się do powyższych kwestii Sąd dodał, że wedle judykatury nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Dla równowagi zaznaczył też, że wedle orzecznictwa Sądu Najwyższego decyzja inspektora sanitarnego stwierdzająca chorobę zawodową pracownika nie jest wiążąca w postępowaniu sądowym dotyczącym cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy za skutki tej choroby.

W motywach wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odniósł się także do kwestionowanej w skardze przesłanki okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Podkreślił, że pozycji 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z. nie określono czasu wystąpienia raka płuc; wskazano iż jego określenie ma charakter indywidualny, w zależności od okresu latencji nowotworu. Okresu latencji tego nowotworu nie określono. Sąd przypomniał, że wedle orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie orzecznicy korzystają w tym zakresie z opracowań medycznych. Jak wynika z opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2018 r. i uzasadnień decyzji obu instancji, oparto je na opracowaniach sporządzonych przez Instytut Medycyny Pracy z 2016 r., w których stwierdzono, że okres latencji nowotworu wynosi 20-30 lat. Wskazano również na publikacje, w których podaje się minimalny okres latencji - 5 lat (Choroby zawodowe, pod redakcją Kazimierza Marka) i przywołano publikacje M. Wiszniewskiej i innych (Choroby nowotworowe pochodzenia zawodowego, epidemiologia i aspekty orzecznicze – Medycyna Pracy 2018, Nr 1 s. 93-108), w których stwierdzono, że w przypadku narażenia na WWA ryzyko rozwoju raka płuc jest największe.

Podsumowując powyższe Sąd stwierdził, że nie ma w naukach medycznych jednolitego stanowiska odnośnie okresu latencji raka płuca. Przywołuje się, jak wskazano wyżej, nawet okres 5 lat. Zaznaczono również, że narażenie na WWA stwarza największe ryzyko zachorowalności na raka płuc. Sąd zgodził się z organami, że przy ocenie spraw należy brać pod uwagę, iż medycyna nie jest nauką ścisłą i w zależności od konkretnego przypadku ocena latencji choroby zawodowej może być różna. Odnosząc się do okoliczności sprawy Sąd uznał więc, że w przypadku Z. B. okres 17 lat pracy w narażeniu zawodowym na WWA może być uznany za okres latencji choroby zawodowej – raka płuca.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła skarżąca [...] S.A. Zarzuciła przy tym naruszenie:

1. art. 2351 K.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie pozwalają na bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, iż choroba Z. B. została spowodowana narażeniem zawodowym. Zdaniem spółki nie można więc uznać, że przesłanki wskazane w art. 2351 K.p. zostały spełnione;

2. pozycji 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z. poprzez błędną wykładnię wywiedzionego z tej regulacji pojęcia indywidualnego okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem skarżącej błędne jest rozumowanie, że jednostka orzecznicza może dowolnie ustalać okres latencji nowotworu płuca w sposób nieuwzględniający obiektywnych wytycznych czy mierników pozwalających na ustalenie, jakie czynniki powinny być brane pod uwagę przy ustaleniu indywidualnego okresu latencji raka celem uznania jego zawodowej etiologii. W tym kontekście skarżąca nadmieniła, że sam organ omawiany okres latencji określał w odmienny sposób na gruncie różnych spraw;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez nierozpoznanie całości sprawy objętej skargą, w szczególności zarzutu naruszenia przez Wojewódzkiego Inspektora art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej "K.p.a."), co skutkowało oddaleniem skargi. Zdaniem skarżącej w toku postępowania administracyjnego zachodziła podstawa wyłączenia lekarza orzecznika od udziału w nim, gdyż lekarz orzecznik wydał kwestionowane orzeczenie lekarskie na zlecenie organu pierwszej instancji;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora, w sytuacji, w której decyzja ta naruszała art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 136 § 1 K.p.a. W ocenie skarżącej wyrażało się to w niedopuszczeniu i nieprzeprowadzeniu na jej wniosek dowodu z opinii biegłego pulmonologa spoza województwa dolnośląskiego lub innego lekarza orzecznika, a celu wyjaśnienia wątpliwości, jakie czynniki wywołały nowotwór u Z. B. oraz czy 17-letni okres latencji wyłącza możliwość uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u niego nowotworu;

5. art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: "K.p.c.") polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego (opinii biegłych pulmonologów, załączonych do pisma skarżącej z dnia 19 kwietnia 2019 r.) i w rezultacie na błędnym ustaleniu, iż skarżąca nie podważyła twierdzeń lekarza orzecznika o braku możliwości rozróżnienia przyczyn powstania i rozwoju nowotworu płuca. Spółka [...] S.A. podkreśliła, że biegli pulmonolodzy, których opinie przedłożyła, jednoznacznie dokonują takiego rozróżnienia wskazując, które czynniki i w jakim stopniu przyczyniły się do powstania danego nowotworu płuca. To z kolei doprowadziło do błędnego uznania, iż nie podważono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy a zachorowaniem Z. B. ;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora w sytuacji, w której decyzja ta naruszała art. 84 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. Zdaniem spółki niezasadnie przyznano lekarzowi orzecznikowi prawo do stosowania przepisów i rozstrzygania ewentualnych wątpliwości na korzyść lub niekorzyść strony, w sytuacji, gdy rolą biegłego jest wyłącznie dostarczenie wiadomości specjalnych, natomiast wyłączną kompetencją organu jest ocena materiału dowodowego sprawy;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora pomimo, że naruszała ona art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 K.p.a. Zdaniem skarżącej w sprawie zaniechano wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. Pominięto czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że nowotwór płuca u Z. B. miał etiologię zawodową: wobec palenia papierosów badanego w ilości 40 paczkolat, braku bezpośredniego narażenia na emisję wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) oraz skróconego okresu latencji nowotworu. Okoliczności te rozpatrywane łącznie wykluczają możliwość uznania, iż bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba Z. B. miała podłoże zawodowe. Skarżąca podniosła, że w sprawie dopuszczono się naruszenia prawdy obiektywnej.

Wskazując na powyższe skarżąca [...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Zwróciła się także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Zaznaczył, że w sprawach chorób zawodowych nie można oczekiwać, aby postępowanie dowodowe było prowadzone tak długo, aż osiągnie efekt zgodny z oczekiwaniami strony. Organ przypomniał, że badany Z. B. pracował w latach 2009-2017 w narażeniu na czynniki rakotwórcze wynikające z produkcji koksu – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. W takim przypadku r.ws.ch.z. nie określa okresu latencji nowotworu – jest to ustalane indywidualnie w każdej sprawie. Wojewódzki Inspektor odniósł się także do opinii pulmonologów, których znaczenie dowodowe akcentowała skarżąca. Zdaniem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo przedstawił to zagadnienie. Z opinii tych wynika, że w indywidulanych sprawach ustala się stopień wpływu palenia tytoniu na powstanie choroby, jednakże nie ma żadnych metod, które pozwalałyby określić, że w danym przypadku rak płuca zaistniał z choroby powodu choroby zawodowej albo z powodu palenia tytoniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej należy rozpocząć od zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie całości sprawy objętej skargą, w szczególności zarzutu naruszenia przez Wojewódzkiego Inspektora art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 140 K.p.a. Skarżąca twierdzi, że w postępowaniu administracyjnym zachodziła podstawa do wyłączenia lekarza specjalisty z udziału w postępowaniu. Dotyczyło to etapu postępowania przed organem odwoławczym, kiedy to lekarz odpowiedziała na wezwanie Wojewódzkiego Inspektora o udzielenie opinii uzupełniającej (zob. wezwanie z dnia 19 października 2018 r., HP.906.50.2018.JB i odpowiedź lekarza z dnia [...] listopada 2018 r., DWOMP/WB.I.442.7.2018, odpowiednio na k. 4 i 9 akt administracyjnych organu odwoławczego).

W tym miejscu należy zgodzić się z ogólnymi tezami przedstawionymi przez skarżącą. Prawdą jest, że orzeczenie lekarskie wydawane na podstawie § 6 i nast. r.ws.ch.z. należy kwalifikować z punktu widzenia procesowego jako opinię biegłego. W konsekwencji więc zrozumiałym jest, że skarżąca odwołała się do art. 84 § 2 K.p.a., który wszakże dotyczy tego rodzaju dowodu. Zgodnie z tym przepisem biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 K.p.a. Z kolei zgodnie z tym ostatnim przepisem "Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: [...] w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji". Odrębnie powołany w zarzucie kasacyjnym przepis – art. 140 K.p.a. odnosi się do stosowania powyższych przepisów postępowaniu odwoławczym.

Skarżąca swój zarzut opiera na następującym rozumowaniu. W jej ocenie skoro lekarz specjalista brała udział w wydaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2018 r., [...]sporządzonego na etapie postępowania w pierwszej instancji administracyjnej, to oznacza, że niejako "brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji", a więc jako wyłączona mocą art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. z udziału w postępowaniu, nie była upoważniona do udzielania merytorycznych wyjaśnień na etapie postępowania przed organem odwoławczym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącej spółki nie jest trafne. Nie uwzględnia bowiem specyfiki postępowania, z jakim w niniejszej sprawie mamy do czynienia. Zgodnie z § 8 ust. 2 r.ws.ch.z. w procedurze stwierdzania choroby zawodowej, "jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 [szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika], jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału". W tym miejscu należałoby dodać, że "właściwy państwowy inspektor sanitarny" w rozumieniu cytowanej regulacji to organ orzekający w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, bez rozróżnienia, czy jest to organ pierwszej i drugiej instancji. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1261 z późn. zm., dalej "u.P.I.S.") wydawanie decyzji wydawanie o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia należy do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a taką tworzą zgodnie z art. 10 ust. 1 u.P.I.S. zarówno państwowi wojewódzcy jak i powiatowi inspektorzy sanitarni.

Wracając do zagadnienia zasadniczego w niniejszej sprawie, a wiec odpowiedzi na pytanie, czy lekarz specjalista, jako biegły, może na zlecenie organu odwoławczego uzupełniać swoją opinię wydaną na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, stwierdzić należy, że lekarza takiego nie dotyczy wyłączenie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.. Lekarz udziela bowiem w takim przypadku wyjaśnień w formie określonej przepisem szczególnym, czyli cytowanym § 8 ust. 2 r.ws.ch.z. Tam z kolei wyraźnie wskazuje się, że właściwy organ może żądać "od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie", dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor podjął czynności właśnie w wyżej opisanym trybie. Zwrot "o wydanie opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego nr [...]z dnia 05.07.2018 r." należy uznać za formę wystąpienia o uzupełnienie materiału dowodowego na podstawie § 8 ust. 2 r.ws.ch.z.

Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że lekarz orzecznik, który wydał opinię z dnia [...] lipca 2018 r., [...], mógł ją – na zlecenie właściwego /wojewódzkiego/ inspektora sanitarnego – uzupełnić i nie podlegał w takim przypadku wyłączeniu, co sugeruje skarżąca spółka. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia powiązanych przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 140 K.p.a. należy więc uznać za nietrafny.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna łącznie, gdyż opierają się one na wspólnych założeniach wyjściowych.

Z przedstawionych podstaw skargi kasacyjnej oraz ich argumentacji wynika, że w ocenie spółki [...] S.A. u Z. B. nie należało stwierdzać choroby zawodowej wymienionej w pozycji 17 pkt 1 r.ws.ch.z. Skarżąca akcentowała, że zgodnie z art. 2351 K.p.a. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem", że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Skarżąca w skardze kasacyjnej powołuje się na trzy obszary problemowe, które w jej ocenie pozwalają podważyć tezę o istnieniu w sprawie wysokiego prawdopodobieństwa, że nowotwór u Z. B. został spowodowany działaniem czynników w środowisku pracy w jej Zakładzie.

Spółka po pierwsze sygnalizowała w skardze, że nie jest jednoznaczne, że badany w ogóle był narażony na czynniki rakotwórcze, to jest wielopierścieniowe wodorowęglany aromatyczne (WWA) w związku z wykonywaniem pracy.

Po drugie, taki związek przyczynowy ma być zdaniem skarżącej wątpliwy także w kontekście tego, że chorobę zawodową stwierdzono u pracownika po 17 latach od narażenia, podczas gdy okres latencji nowotworu wymienionego w pozycji 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z. określa się wedle badań – i tak zresztą orzekał ten sam organ w innych sprawach – po upływie 20 lat od narażenia. Skarżąca nie przeczyła wprawdzie, że okres ten ustala się indywidualnie, niemniej w jej ocenie ustalenia organu mają cechy dowolności (w tym kontekście wywiedziono zarzut naruszenia pozycji 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z.). Z omawianym zagadnieniem wiązał się także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 136 § 1 K.p.a. (w ocenie skarżącej w sprawie należało powołać biegłego w celu oceny, czy 17-letni okres latencji wyłącza możliwość uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u niego nowotworu).

Wreszcie po trzecie spółka [...] S.A. obszernie odniosła się do okoliczności, że Z. B. przez wiele lat palił papierosy, a to, a nie czynniki narażenia zawodowego, uznaje się za zasadniczą przyczynę raka płuc. Z tym zagadnieniem skarżąca powiązała szereg zarzutów o charakterze procesowym. W jej ocenie, dla rozstrzygnięcia tej kwestii (podobnie jak w odniesieniu do poprzedniego zagadnienia problemowego) należało powołać biegłego, czego nie uczyniły organy i co zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny (naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 136 § 1 K.p.a.). Zdaniem spółki także Sąd pierwszej instancji bezpośrednio naruszył regulacje dowodowe (art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c.), gdyż błędnie ocenił w kontekście przedstawionej przez nią dokumentacji, że nie da się rozróżnić stopnia przyczynienia się czynnika zawodowego oraz palenia tytoniu na powstanie danego nowotworu płuca. Skarżąca zwróciła nadto uwagę, że przy ocenianiu wypowiedzi lekarza orzecznika przyznano mu prawo do rozstrzygania wątpliwości na korzyść pracownika, gdy tymczasem kompetencja ta nie należy do biegłego (naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 i art. 140 K.p.a.). Spółka [...] S.A. stwierdziła wreszcie, że całokształt materiału dowodowego, a w szczególności okoliczności takie jak brak bezpośredniego narażenia Z. B. na emisję wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), fakt wieloletniego palenia przez niego papierosów, przy skróconym okresie latencji nowotworu, pozwala podważyć, że nowotwór płuca u badanego miał etiologię zawodową. W tym ostatnim kontekście podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 7 i art. 140 K.p.a.

Odnosząc się do pierwszego z opisanych zagadnień problemowych, to jest podanego w wątpliwość wystąpienia narażania Z. B. na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, wskazać należy, że jest to teza nieuprawniona. Z oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Powiatowego Inspektora wynika, że badany pracował w narażeniu zawodowym od 2000 r., a w latach 2009-2017 bezpośrednio jako pracownik [...] SA w [...]. Fakt narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze wynikające z produkcji koksu. Narażenie na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w Zakładach potwierdził pracownik skarżącej w karcie oceny narażania zawodowego. Natomiast w skardze kasacyjnej nie przedstawiono kontr-okoliczności, które przekonywałyby, że Z. B., wbrew ustaleniom organów, miałby przez okres swojej aktywności zawodowej nie być narażony na czynniki szkodliwe w środowisku pracy.

Nie jest trafna także druga teza skarżącej, stanowiąca podbudowę dla zarzutów skargi kasacyjnej. Spółka konsekwentnie wywodzi, że skoro narażenie na czynniki szkodliwe - wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) trwało 17 lat w przypadku Z. B., to oznacza, że nie upłynął okres latencji nowotworu, to jest okres od narażenia do ujawnienia się objawów choroby.

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje, że powyższe ustalenie odnosi się do zjawisk medycznych i jako takie może być przedmiotem dyskusji w płaszczyźnie specjalistycznej. Należy jednak pamiętać, że gdy chodzi o postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, określone ustalenia muszą być poczynione przez upoważniony prawem podmiot definitywnie i w sposób niewadliwy procesowo, tak aby mogły stać się podstawą do wydania decyzji administracyjnej.

W sprawach chorób zawodowych głównym dowodem jest orzeczenie lekarskie lekarza spełniającego specjalne wymagania kwalifikacyjne w takim obszarze (§ 5 ust. 1 r.ws.ch.z.). Jest ono dominującym dowodem w tego rodzaju postępowaniu, o czym stanowią § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 r.ws.ch.z.

Orzeczenie lekarskie wydane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej kwalifikuje się procesowo jako opinię biegłego. Opinia taka, jako dowód, może być podważana, lecz należy pamiętać, iż z uwagi na regulacje r.ws.ch.z. nabiera to szczególnego wymiaru. Właściwy organ inspekcji sanitarnej powinien zasadniczo orzekać zgodnie z ustaleniami orzeczenia lekarskiego w zakresie zagadnień tam przenalizowanych, chyba z uwagi na błędy czy braki skorzysta z procedury uzupełniającej na podstawie wspomnianego już wcześniej w niniejszym uzasadnieniu § 8 ust. 2 r.ws.ch.z. Jeżeli takie uzupełnienie doprowadzi do klarownych rezultatów, organ zyskuje podstawy do wydania niewadliwej decyzji.

W niniejszej sprawie skarżąca spółka podniosła w odwołaniu zagadnienie skróconej latencji pomiędzy narażeniem zawodowym a ujawnieniem się objawów nowotworu u Z. B. Opierając się na dostępnych jej danych (wynikających z innej decyzji dotyczącej choroby zawodowej, gdzie występowała jako strona – pracodawca) wywodziła w szczególności, że okres takiej latencji określa się na 20-30 lat, a wcześniejsze ujawnienie nowotworu wskazywać powinno na pozazawodową przyczynę choroby.

Do powyższego zarzutu odniósł się lekarz specjalista, który wyjaśnił, że okres latencji nowotworu w przypadku narażenia na WWA rzeczywiście w literaturze określa się na 20-30 lat. Lekarz jednocześnie podkreślił, że są także znane pozycje literatury, gdzie okres ten podaje się nawet jako 5 letni. Zgodnie więc z pozycją 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z. okres ten w stosunku do Z. B. oceniano indywidualnie i przyjęto na podstawie posiadanej wiedzy, że dopuszczalne jest przyjęcie 17-letniego okresu latencji choroby, który jest bliski dolnej granicy tego rodzaju okresu przyjętego w orzecznictwie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia dotyczące okresu latencji nowotworu u badanego pracownika są prawidłowe i przekonujące. W szczególności skoro okresu pomiędzy narażeniem a wystąpieniem objawów choroby nie określają przepisy prawa, to należało odwołać się do wiedzy medycznej. Lekarz specjalista na taką wiedzę się powołał i jest to wiedza sprawdzalna, gdyż w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2018 r. przywołano źródła literaturowe.

Odnosząc się do argumentów skarżącej zawartych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż oczywiście dostrzega, że ten sam Wojewódzki Inspektor, w innej decyzji (którą w kserokopii złożono do akt) wypowiedział się o 20-30 letnim okresie latencji nowotworu płuca względem momentu narażenia zawodowego. Należy jednak podkreślić, że była to decyzja stwierdzająca chorobę zawodową, a okres utajenia choroby w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy był bardzo długi (51 lat). Oznacza to, że przywołana przez skarżącą inna decyzja nie jest wcale sprzeczna z obecnie wydaną. Cytat z decyzji przywoływany przez spółkę, a dotyczący krótszego okresu latencji nowotworu, sprowadza się więc do wzmianki organu o charakterze ubocznym i hipotetycznym ("ujawnienie się nowotworu w okresie krótszym niż 20-30 lat świadczyłoby o przyczynie pozazawodowej").

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie doszło do naruszenia pozycji 17 pkt 1 załącznika do r.ws.ch.z., ani też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 136 § 1 K.p.a. W szczególności nie było podstaw, zarówno merytorycznych jak i formalnych, aby przeciwko orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w procedurze określonej w r.ws.ch.z. przeprowadzać dowód z opinii biegłego pulmonologa.

Odnosząc się do ostatniej kwestii podniesionej jako sporna w skardze kasacyjnej, czyli kwestii wpływu palenia tytoniu przez Z. B. na powstanie i rozwój u niego choroby nowotworowej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że także nie podziela stanowiska strony skarżącej.

Zdaniem Sądu rozumowanie spółki [...] S.A. ., jeśli chodzi o powyższe zagadnienie, jest nietrafne w swych postawach. Jak już zaznaczono na wstępie merytorycznej części niniejszego uzasadnienia, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (art. 2351 K.p.). Analiza orzecznictwa (w tym przypadku ze szczególnym zwróceniem uwagi na zróżnicowane stany faktyczne) wskazuje, że w sprawach z zakresu chorób zawodowych mamy z reguły do czynienia z oceną relacji: przyczyna (narażenie zawodowe) i skutek (choroba zawodowa), gdzie kontrowersje z reguły dotyczą tego, czy przyczyna w ogóle zaistniała, a jeżeli tak, to czy nie nastąpiła poza okresami, które dałyby się powiązać z chorobą, jako skutkiem narażenia. Oczywiście w znacznej części spraw z zakresu chorób zawodowych spór dotyczy także samej kwalifikacji schorzenia.

Kontrowersje jakie występują w niniejszej sprawie nie wpisują się w wyżej wymienione schematy. W sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej u Z. B. udokumentowano wieloletni okres narażenia pracownika na emisję wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), a kwalifikacja zdiagnozowanej choroby, jako choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i jako związanej z tym narażeniem, jest bezsporna.

Spółka [...] S.A. kwestionuje mimo to prawdopodobieństwo wystąpienia choroby na skutek narażenia zawodowego w jej zakładzie wskazując konkurencyjną przyczynę choroby – jej zdaniem bardziej prawdopodobną przyczyną stwierdzonego nowotworu było wieloletnie palenie tytoniu przez pracownika. Spółka przekazała do akt szereg opinii biegłych pulmonologów, z których wynika, że palenie papierosów ma znacząco większy wpływ na powstanie nowotworu płuca, aniżeli narażenie zawodowe. Jednakże zarazem trzeba zaakcentować, na co zwrócił uwagę lekarz specjalista z uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego, że pomimo to nie da się przesądzić, co w danym przypadku jest jedyną i pewną przyczyną choroby zawodowej.

Na tle powyższego wyłania się istotny problem prawny. Sprowadza się on do pytania: jak powinny orzekać organy, gdy dochodzi do kolizji "równolegle" występujących przyczyn zawodowych i pozazawodowych choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, i gdy zarazem wiedza medyczna (poza ustaleniem pewnych proporcji na zasadzie prawdopodobieństwa) nie pozwala na definitywne stwierdzenie, która z nich w danym przypadku spowodowała schorzenie? W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanej sytuacji znaczenie ma przede wszystkim relacja pomiędzy narażeniem zawodowym a określoną chorobą. Jeżeli istnieje ustalony z wysokim prawdopodobieństwem związek pomiędzy konkretnym narażeniem zawodowym a zdiagnozowaną i wywołaną przez niego chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, to wówczas organy powinny skłaniać się ku orzeczeniu o stwierdzeniu choroby zawodowej o danej osoby. Fakt, że w okresie życia pracownika istniały także inne pozazawodowe przyczyny mogące spowodować tą samą chorobę (na przykład, jak w niniejszej sprawie, pracownik palił przez wiele lat papierosy) może mieć znaczenie dopiero wówczas, gdyby ustalono na podstawie przebiegu zdarzeń lub na podstawie danych medycznych, że to niewątpliwie one spowodowały chorobę, a nie że tylko współwystępowały w czasie z narażeniem zawodowym.

Wracając do okoliczności niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na zasadniczą w sprawie wypowiedź lekarza specjalisty zawartą w uzupełniającym orzeczenie lekarskie piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., że o ile zarówno narażenie na WWA jak i palenie tytoniu może być przyczyną raka płuca, to jednak nie ma badań, które pozwoliłyby rozróżnić przyczyny poszczególnych przypadków.

W odniesieniu do Z. B. zaistniało narażenie zawodowe (narażenie na rakotwórcze wielopierścieniowe wodorowęglany aromatyczne WWA) oraz wymieniona w wykazie chorób zawodowych choroba, która jest skutkiem takiego właśnie narażenia. Stanowiło to, zgodnie z powyższymi rozważaniami, wystarczającą podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie art. 2351 K.p. Nałóg nikotynowy u badanego pracownika mógł wprawdzie także być przyczyną zdiagnozowanej u niego choroby, jednak z uwagi na brak danych medycznych, nie dawało to podstawy do podważenia etiologii zawodowej schorzenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał trafności tych wszystkich zarzutów naruszenia grup przepisów, które wiązały się z omówioną tematyką: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 136 § 1 K.p.a. (dotyczących potrzeby powołania biegłego na etapie postępowania administracyjnego dotyczącego prawdopodobieństwa pozazawodowej etiologii choroby), art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. (dotyczącego oceny materiału dowodowego bezpośrednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 7 i art. 140 K.p.a. (dotyczącego oceny znaczenia zawodowych i pozazawodowych przyczyn choroby).

W skardze kasacyjnej wywiedziono też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 i art. 140 K.p.a., w ramach którego skarżąca spółka argumentowała, iż niesłusznie przyznano biegłemu prawo do rozstrzygania wątpliwości na korzyść pracownika, gdy kompetencja ta do niego nie należy. Zarzut ten dotyczy okoliczności marginalnej w sprawie. Prawdą jest, że w przedostatnim zdaniu pisma z dnia [...] listopada 2018 r. uzupełniającego orzeczenie lekarskie zawarto takie stwierdzenie, jednakże lekarz zapewne miał na celu uwypuklenie, że okres latencji choroby zbliżony do minimalnego określonego w literaturze fachowej nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu choroby zawodowej.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (zob. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, orzeczenia.nsa.gov.pl) w wysokości 240 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 sierpnia 2022 r. (k. 197 akt sądowych).