Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2169/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie : asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39, z późn. zm.), odmówił potwierdzenia posiadania przez I. M. uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego we wsi H., pow. [...], woj. [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że I. M. nie repatriowała się do Polski w trybie wymienionych w art. 1 powołanej ustawy tzw. "układów republikańskich". A zatem nie jest ona osobą uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego w trybie tej ustawy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r., po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w wymienionych w nim tzw. "układach republikańskich".

Zdaniem Ministra Infrastruktury I. M. nie repatriowała się w trybie "układów republikańskich", bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy jej oświadczenia z dnia 5 września 2003 r. wynika, że przybyła ona do Polski w 1939 r. Samo stwierdzenie w treści orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] grudnia 1945 r., że I. M. uznano za repatriantkę w rozumieniu dekretów z dnia 7 października 1944 r. i z dnia 7 maja 1945 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, nie jest wystarczającym dowodem na stwierdzenie, że repatriowała się ona w trybie tzw. "umów republikańskich", gdyż zakres działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, zgodnie z art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r. Nr 24, poz. 145), jest bardzo szeroki. Obejmuje on takie działania jak: organizację repatriacji ludności z obszarów innych państw na terytorium Państwa Polskiego, organizację powrotu wysiedlonych przez niemieckiego okupanta do poprzednich miejsc zamieszkania oraz organizację przesiedlenia na tereny odzyskane ludności z innych okręgów Państwa Polskiego, regulowanie planowego napływu repatriantów i przesiedleńców, opiekę sanitarno-żywnościową podczas przeprowadzania repatriacji i przesiedlenia, planowe rozmieszczanie repatriantów i przesiedleńców i organizację ich osadnictwa na ziemiach polskich, prowadzenie akcji pomocy repatriantom w zakresie gospodarczej odbudowy warsztatów pracy, popieranie zrzeszeń i instytucji społecznych w kraju i za granicą, o ile ich celem jest niesienie pomocy i opieka nad repatriantami i przesiedleńcami.

Powołana ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. ogranicza natomiast uprawnienie do uzyskania rekompensaty za pozostawione mienie do osób repatriowanych na podstawie jednej z umów wymienionych w jej art. 1, nie obejmuje natomiast osób, które przybyły do Polski w inny sposób. Tym samym Minister Infrastruktury uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił I. M. potwierdzenia posiadania prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. złożyła I. M.. Skarżąca wskazała, że opuściła ona nieruchomość w H. po dniu 17 września 1939 r. Zgodnie z orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] grudnia 1945 r. jest ona repatriantką i w związku z repatriacją pozostawiła mienie poza granicami państwa polskiego.

Skarżąca powołała się również na obowiązującą ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418). Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i 2 prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z rozpoczęta wojną w 1939 r., przysługują również osobom, które na skutek innych okoliczności były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem, sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej skardze zarzucono organowi zastosowanie przy rozpatrywaniu sprawy niewłaściwych przepisów tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. 2004 r., Nr 6, poz. 39). Zarzut ten nie jest trafny, gdyż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418) została ogłoszona w dniu 6 września 2005 r., a zgodnie z art. 29 tej ustawy wchodzi ona w życie po upływie 30 dni od daty jej ogłoszenia, czyli w dniu 7 października 2005 r. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] września 2005 r. a więc przed dniem wejścia w życie przepisów nowej ustawy. Prawidłowo zatem organ odwoławczy zastosował ustawę obowiązującą w dacie wydania zaskarżonej decyzji, czyli ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Sąd nie będąc związany zarzutami skargi i powołaną w niej podstawą prawną uwzględnił skargę, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ocena ostatecznej decyzji administracyjnej odmawiającej potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego. Przyczyną wydania decyzji odmownej było, według organów orzekających w sprawie, niespełnianie przez skarżącą kryteriów art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Stosownie do tego przepisu ustawa określa zasady zaliczania na poczet sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z rozpoczętą wojną w 1939 r., za pozostawienie, których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w wymienionych w nim tzw. "układach republikańskich". Skarżąca należy do grona tych osób, którzy zmuszone okolicznościami związanymi z wybuchem wojny i obawą o utratę życia, opuściły terytoria należące przed wojną do państwa polskiego, pozostawiając tam majątek, przed zawarciem "układów republikańskich".

Z poglądem organów orzekających w sprawie, wskazującym na konieczność pozostawienia nieruchomości po zawarciu "układów republikańskich", jako warunku uzyskania potwierdzenia do zaliczenia jej wartości na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego, nie można się zgodzić. Nie znajduje on bowiem uzasadnienia w treści powołanego art. 1. Zgodnie z tym przepisem nie jest istotne czy nieruchomość została przez repatriantów pozostawiona przed, czy też po zawarciu "układów republikańskich". Przedmiotowa ustawa określała zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Pozostawienie majątku mogło więc nastąpić jeszcze przed zawarciem "układów republikańskich", jeżeli nastąpiło po 1 września 1939 r., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Istotne jest natomiast aby za pozostawienie tego majątku przysługiwało świadczenia przewidziane w "układach republikańskich", a więc aby osoby które je pozostawiły repatriowały się w trybie tych układów.

Orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] grudnia 1945 r., skarżącą uznano za repatriantkę. Orzeczenie to służyło jako podstawa do osiedlenia się skarżącej na terenie ziem odzyskanych jako repatriantki i przydzielenia jej gospodarstwa rolnego odpowiadającemu w miarę możliwości gospodarstwu pozostawionemu przez nią poza granicami Państwa Polskiego.

Do zakwestionowania powyższego orzeczenia nie jest wystarczające stwierdzenie, że skarżąca nie repatriowała się w trybie tzw. "układów republikańskich", gdyż zakres działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, zgodnie z art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r. Nr 24, poz. 145), jest bardzo szeroki.

Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, czego w rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie dokonały. Sprawa nie została więc należycie wyjaśniona, a organy orzekające naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji musi mieć na uwadze, że ustawa stanowiąca podstawę wydania zaskarżonej decyzji została uchylona ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418). Przepisy obowiązującej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niezbędne będzie więc przede wszystkim ustalenie przez organ orzekający czy takie okoliczności zachodzą w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.