Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2189/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpoznaniu odwołania J. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia J. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w. i przyznającej to prawo bratu skarżącej K. F.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 16 czerwca 2005 r. do Wojewody [...] wpłynęło postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] o przekazaniu mu zgodnie z właściwością, do rozpatrzenia wniosku K. F. o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Wniosek o rekompensatę z tytułu pozostawienia tej samej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej złożyła również do organu w dniu 2 grudnia 2008 r. J. J.

W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż stosownie do wyroku zaocznego Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. akt [...] K. F. pozostawił na dawnych terenach państwa polskiego w miejscowości W., w powiecie R., w województwie w. mienie nieruchome w postaci ziemi ornych – [...] ha, dom mieszkalny, drewniany, [...], wybudowany w [...] r., [...]. Z wyciągu z ewidencji osób zarejestrowanych w Punkcie Etapowym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w O. wynika, że K. F. przybył na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant [...] kwietnia 1946 r. Ponadto K. F. oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z treści przepisu art. 233 k.k, iż do tej pory nie zrealizował uprawnienia do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości W., powiecie R., województwie w. W świetle zapisów art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.) Wojewoda [...] uznał, że zostały spełnione przesłanki do przyznania rekompensaty K. F.

Odnosząc się do praw J. J. Wojewoda [...] wskazał, że J. J. nie przedstawiła żadnych dokumentów, które podważałyby ustalenia organu prowadzącego postępowanie, a w konsekwencji nie udowodniła spełnienia przesłanki z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Powołując się na treść przepisu art. 365 § 1 k.p.c. organ zauważył, że również przedłożone do akt sprawy oświadczenie M. F. i H. A. z domu F. nie spełnia wymogów ustawowych, przewidzianych dla oświadczeń świadków, wskazanych w art. 6 ust. 5 w/w ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ zaznaczył, że mając na uwadze długi okres trwania postępowania oraz wiążący organy administracji publicznej wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 1991 r., przesłuchanie świadków nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Wojewoda [...] przyjął więc, że J. J. nie posiada prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., powiecie R., województwie w., ponieważ, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a zgodnie z w/w wyrokiem zaocznym właścicielem nieruchomości w miejscowości W. jest K. F. Tym samym badanie kolejnych wymogów ustawowych w stosunku do J. J. jest bezzasadne. Organ wyjaśnił również, że rzeczoznawca majątkowy J. D. w operacie szacunkowym z [...] lipca 2008r. [...] określił wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości W., powiecie R., województwie w. na [...] zł, która to kwota stosownie do art. 8 ust.2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zwaloryzowana o współczynnik zmian cen towarów i usług ogłaszany przez GUS w miesiącach wrzesień 2008 - styczeń 2010 wynosi: [...] zł. Mając na uwadze to, że stosownie do treści art. 13 ust. 2 w/w ustawy wysokość rekompensaty stanowi 20 % wartości pozostawionej nieruchomości jej wartość ustalono na kwotę [...] zł.

Uwzględniając powyższe Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] odmówił potwierdzenia J. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w. jak również stwierdził, że K. F. posiada prawo do rekompensaty z tytułu postawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., pow. R., województwie w., określając wartość pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] zł, a wysokość rekompensaty na kwotę [...] zł (20% wartości kwoty bazowej).

Od powyższej decyzji J. J. wniosła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa zarzucając organowi pierwszej instancji, że ograniczył jej prawo do zapoznania się z aktami sprawy, poprzez nie sporządzenie kopii materiału dowodowego i nie dostarczenie go pełnomocnikowi strony.

W toku postępowania odwoławczego Minister Skarbu Państwa w pierwszej kolejności odwołał się do treści wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 1991 r. sygnatura [...], w którym zostało stwierdzone, że nieruchomość położona w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w. została pozostawiona przez brata J. J. K. F. Minister Skarbu Państwa zauważył, że stosownie do treści przepisu art. 365 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądowe wiąże organy administracji publicznej. Ponadto orzeczenie takie ma charakter prejudycjalny co oznacza m. in. że organy administracji publicznej są nim bezwzględnie związane i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych od zawartych w wyroku. Identyczna linia orzecznicza prezentowana jest również przez sądy administracyjne. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że z powyższych względów nie może stwierdzić, że nieruchomość w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w. została pozostawiona także przez J. J. Odnosząc się do zarzutu z odwołania organ odwoławczy stwierdził, że wypełnił obowiązek wynikający z treści przepisu art. 10 k.p.a. Ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, że na organie prowadzącym postępowanie nie ciąży obowiązek sporządzania kopii materiału dowodowego sprawy i dostarczania go stronie. Reasumując Minister Skarbu Państwa stwierdził, że Wojewoda [...] słusznie odmówił J. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w., bowiem J. J. nie jest spadkobiercą K. F. - właściciela pozostawionej nieruchomości.

W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia J. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo [...] i przyznaniu tego prawa bratu ww. K. F..

Na powyższą decyzję J. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich, istotnych dla sprawy okoliczności, i nie przeprowadzeniu dowodu co do okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie pobieżnej analizy materiału dowodowego, w szczególności faktu, że rekompensatę przyznano tylko jednemu z rodzeństwa,

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się w swoistej nadinterpretacji treści wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 1991 r. w sprawie sygn. [...],

- art. 365 §1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie.

Ponadto zwróciła się do sądu o zawieszenie postępowania do czasu wydania przez Sąd Rejonowy dla [...] postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. F.

W uzasadnieniu skargi strona zaznaczyła, że w jej ocenie w toku postępowania zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Skarbu Państwa dokonali pobieżnej i wybiórczej analizy materiału dowodowego, opierając się wyłącznie na wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 1991 r. J. J. podkreśliła, że jej zdaniem w niniejszej sprawie organy w ogóle nie rozważyły kwestii, że K. F. i J. J. są rodzeństwem, a jest to okoliczność mająca niewątpliwie podstawowe znaczenie dla sprawy. Skarżąca zauważyła, że wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 1999 r., stwierdza jedynie, że K. F. pozostawił określone grunty i zabudowania we wskazanej miejscowości. Natomiast organy wyprowadzają z niego wniosek, że był on właścicielem nieruchomości pozostawionych w miejscowości W. W jej ocenie organy dokonały nadinterpretacji treści orzeczenia. Poza tym uwadze organów umknęło to, że K. F. nie był właścicielem pozostawionego mienia, a synem właściciela, i dopiero później stał się jego spadkobiercą, wyrok ten zapadł w trybie zaocznym w postępowaniu wszczętym na wniosek K. F., a J. J. w postępowaniu tym nie uczestniczyła. Skarżąca wskazała również, że zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa, nawet jeśli nie mogą stwierdzić, że nieruchomość w miejscowości W. została pozostawiona także przez J. J., to jednak powinny wziąć pod uwagę, że wskazane orzeczenie w żaden sposób nie odnosi się do skarżącej, a ponadto jest wyrokiem oddalającym powództwo w stosunku do J. J., gdyż nie brała ona w ogóle udziału w toczącym się postępowaniu. W ocenie skarżącej orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 1991 r., nie wpływa na sytuację J. J., a jej wniosek powinien być rozpoznany odrębnie. Zdaniem skarżącej, gdyby organy uwzględniły okoliczność, że wnioskodawcy nie są właścicielami mienia a spadkobiercami właścicieli, to przy uwzględnieniu faktu, że bezspornym jest to, że strony są rodzeństwem, w sprawie nie powinno pojawiać się twierdzenie, że tylko jednemu z rodzeństwa przysługuje prawo do rekompensaty, ponieważ nie ma do tego żadnej podstawy, tak prawnej jak i faktycznej. J. J. zauważyła, że w niniejszej sprawie organ nie rozważył podstawowej okoliczności mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia – to znaczy tego, że po zmarłym W. F. - właścicielu nieruchomości pozostawionych w miejscowości W. nie było przeprowadzone żadne postępowanie spadkowe. Dlatego wydanie decyzji w przedmiocie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP może nastąpić dopiero po ustaleniu kręgu spadkobierców. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 23 lutego 2010 r., wystąpiła ze stosownym wnioskiem do właściwego miejscowo i rzeczowo Sądu Rejonowego dla [...] o przeprowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. F.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość przyjęcia przez organ pierwszej i drugiej instancji, że skarżącej nie przysługuje prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na potwierdzenie tego prawa wyrokiem zaocznym sądu powszechnego na rzecz jej brata.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że kwestie dotyczące ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Ten akt prawny określa nie tylko przesłanki i tryb ubiegania się o ekwiwalent, ale również wskazuje na krąg podmiotów uprawionych do uzyskania ekwiwalentu, jak również wskazuje na dowody, które potwierdzają prawo do rekompensaty za mienie tzw. "zabużańskie". Podkreślenia wymaga również to, że niezależnie od katalogu dowodów potwierdzających pozostawienie mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a wynikających z zapisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto stosownie do treści przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania jest on zobowiązany do respektowania zasady praworządności i z urzędu, albo na wniosek podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa argumentują, iż są zawiązani treścią wyroku zaocznego Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1991 r. sygnatura [...], w którym zostało stwierdzone, że nieruchomość położona w miejscowości W., powiat R., dawne województwo w. została pozostawiona przez brata skarżącej J. J. K. F. Organy podtrzymują stanowisko, że z uwagi na treść przepisu art. 365 k.p.c. są związane tym wyrokiem, i dlatego nie mogą one dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych od tych, które są zawarte w treści wyroku.

W ocenie sądu argumentacja powyższa jest prawidłowa. Stosownie do treści przepisu art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brzmienie powołanego przepisu jest jednoznaczne, że nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto orzeczenie wydane w tym trybie ma charakter prejudycjalny co oznacza, że w późniejszym procesie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Istotne jest również to, że wyrok sądu powszechnego cechuje się tzw. prawomocnością materialną, co oznacza, że jest skuteczny erga omnes. W tym miejscu należy powołać wyrok Sądu Najwyższego w którym stwierdził on, że wynikająca z art. 365 § 1 k.c. moc wiążąca orzeczenia oznacza, że żaden z podmiotów nią objętych nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego określonej treści, niezależnie od tego, czy był stroną postępowania (wyrok SN z dnia 15 lipca 1998 r., II UKN 129/98, OSNP 1999, nr 13, poz. 437). Sąd pragnie również zaakcentować, że kwestia doniosłości prawnej wyroku sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym była również przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych. W orzecznictwie przejęto linię, iż wydany w sprawie prawomocny wyrok sądu powszechnego na mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Konsekwencją powyższego jest to, że organ administracji jest związany tym orzeczeniem, czyli nie może dokonać odmiennej oceny prawnej niż zawarta w orzeczeniu. Ponadto nie może czynić odmiennych ustaleń faktycznych. Gdyby bowiem organy wywodziły z innych dokumentów w aktach sprawy wnioski przeciwstawne do tych, które wywiódł sąd, naruszyłyby autorytet sądu i przekreśliły jego kompetencje ustrojowe na straży, których stoi przywołany wyżej art. 365 k.p.c. (por. wyrok WSA z dnia 7 marca 20102 r., sygn. akt I SA/Wa 1366/11, baza orzeczeń www. nsa.gov.pl).

Orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela przywołaną linię orzeczniczą. W sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocny wyrok sądu powszechnego potwierdzający w sposób jednoznaczny i bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych, iż opisane w nim mienie zostało pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez brata skarżącej J. J. K. F., zarówno Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznały, że J. J. nie może nabyć prawa do rekompensaty za pozostawione nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym kontekście pozostałe podniesione w skardze zarzuty dotyczące m. in. nie rozważenia przez organy braku przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym W. F., jak również faktu, iż K. F. był synem właściciela pozostawianego mienia nie mają znaczenia dla sprawy. Okoliczności te mogą stanowić jedynie podstawę do wszczęcia odpowiednich postępowań cywilnych przed sądem powszechnym.

Biorąc pod uwagę powyższe, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.