Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 813/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 24 par. 3, art. 142
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1 i 2, art. 226 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity
article: art. 78 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b), par. 19
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 roku sprawy ze skargi V. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 89 i 92 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 135 ze zm.) – powoływanej także jako "ustawa" – utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...], ustalającej V. C. - stanowiącej rodzinę zastępczą spokrewnioną dla Z. S. - należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka za okres od dnia 1 marca 2012r. do dnia 31 października 2013r. w łącznej wysokości 4.449,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnego świadczenia do dnia spłaty.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. przyznał V. C. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej. Pismem z dnia 2 stycznia 2012r., znak: PC-VI-RZ.650. 226.50.2012, organ I instancji poinformował V. C., iż z dniem 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W piśmie tym organ pouczył rodzinę zastępczą o możliwości złożenia wniosku o przyznanie świadczenia na utrzymanie dziecka na dotychczasowych zasadach, w przypadku natomiast niezłożenia wniosku w wyznaczonym terminie pouczył, że przyznanie świadczenia nastąpi na nowych zasadach, tj. ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W dniu 23 stycznia 2012r. V. C. wystąpiła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Wobec powyższego Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. decyzją z dnia [...], znak: [...], wygasił z dniem 29 lutego 2012r. własną decyzję z dnia [...], znak: [...], przyznającą V. C. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej oraz przyznał rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – Z. S. od dnia 1 marca 2012r. w wysokości 988,20 zł miesięcznie do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Świadczenie przyznano w oparciu o przepis art. 78 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.).

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że ojciec małoletniej Z. S. – P. S. zobowiązany jest do alimentacji dziecka. Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26 lipca 2012r., sygn. akt [...], wynikało, iż alimenty należne od P. S. na rzecz jego małoletniej córki Z. S. ustalone ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Zduńskiej Woli w dniu 11 lutego 2009r. w sprawie sygn. akt [...] zostały podwyższone z kwoty 300,00 zł do kwoty 400,00 zł miesięcznie płatne do 10-go każdego miesiąca do rąk matki uprawnionej – P. C., poczynając od dnia 1 sierpnia 2012r. Jak wynikało natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 28 listopada 2012r., sygn. akt [...], V. C. z racji pełnienia wobec małoletniej Z. S. funkcji rodziny zastępczej posiadała legitymację do odbioru w jej imieniu świadczenia alimentacyjnego.

W dniu 30 sierpnia 2013r., a następnie w dniu 18 listopada 2013r. do organu I instancji wpłynęły zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zduńskiej Woli o wyegzekwowanych kwotach od dłużnika – P. S. i przekazanych wierzycielowi – Z. S., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego V. C. w okresie od dnia 15 grudnia 2011r. do dnia 22 sierpnia 2013r. oraz od dnia 1 września 2013r. do dnia 12 listopada 2013r. Po uzyskaniu powyższej informacji, organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], zmienił własną decyzję z dnia [...], nr [...], w ten sposób, że przyznał rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S.: a) w miesiącu grudniu 2011r. w wysokości 598,91 zł, b) w miesiącu styczniu 2012r. w wysokości 607,17 zł, c) w miesiącu lutym 2012r. w wysokości 609,27 zł, d) w miesiącu marcu 2012r. w wysokości 624,42 zł, e) w miesiącu kwietniu 2012r. w wysokości 598,32 zł, f) w miesiącu maju 2012r. w wysokości 606,30 zł, g) w miesiącu czerwcu 2012r. w wysokości 988,20 zł, h) w miesiącu lipcu 2012r. w wysokości 900,67 zł, i) w okresie od dnia 1 sierpnia 2012r. do dnia 31 października 2012r. w wysokości 838,20 zł, j) w miesiącu listopadzie 2012r. w wysokości 639,06 zł, k) w miesiącu grudniu 2012r. w wysokości 630,93 zł, l) w miesiącu styczniu 2013r. w wysokości 694,27 zł, m) w miesiącu lutym 2013r. w wysokości 636,16 zł, n) w miesiącu marcu 2013r. w wysokości 610,72 zł, ń) w miesiącu kwietniu 2013r. w wysokości 784,08 zł, o) w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 31 sierpnia 2013r. w wysokości 788,20 zł, p) w okresie od dnia 1 września 2013r. do dnia 30 września 2013r. w wysokości 988,20 zł, r) w okresie od dnia 1 października 2013r. do dnia 31 października 2013r. w wysokości 945,37 zł, s) począwszy od dnia 1 listopada 2013r. świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. przysługuje w wysokości 988,20 zł do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Organ ustalił również kwotę nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – Z. S. za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł., orzekając o potrącaniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł z bieżących wypłat.

W wyniku odwołania V. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], znak: [...], uchyliło powyższą decyzję organu I instancji z dnia [...] w części dotyczącej zmiany wysokości świadczenia przyznanego rodzinie zastępczej spokrewnionej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. w miesiącu grudniu 2011r., styczniu 2012r. i lutym 2012r., w części dotyczącej nienależnie pobranego świadczenia, oraz w części dotyczącej potrącania kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł z bieżących wypłat i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji. W pozostałym zakresie, to jest w części dotyczącej ponownego przeliczenia wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – Z. S. w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od dnia 1 marca 2012r. Kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Uwzględniając wskazania zawarte w opisanej powyżej decyzji Kolegium z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. decyzją z dnia [...], nr [...], ustalił rodzinie zastępczej spokrewnionej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. za okres od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 31 października 2013r. w łącznej wysokości 4.449,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnego świadczenia do dnia spłaty, które na dzień 7 maja 2014 r. wyniosły 809,68 zł.

Od decyzji organu I instancji z dnia [...] V. C. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. żądając "oddalenia w całości zaskarżonej decyzji", z uwagi na oparcie jej na fałszywym zaświadczeniu Komornika. W treści odwołania wskazała na okoliczności, które jej zdaniem świadczą o braku podstaw do wydania powyższej decyzji. Skarżąca zarzuciła, iż nie została zapoznana ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy i nie umożliwiono jej swobodnego przeglądania akt, ponadto wniosła o wskazanie jakie kwoty zostały przez nią pobrane w 2011r. od dnia 15 grudnia 2011r., w 2012r. i w 2013r. Ponadto odwołująca podważyła kompetencje Zastępcy Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., wnioskując o jego wyłączenie

Mając powyższe na uwadze, Kolegium powołało się na treści przepisu art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego podstawę prawną przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej i podkreśliło, że uprawnienie do pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka może wobec tego nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu zapobiegania nieprawnie pobieranej pomocy pieniężnej ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Obowiązek zwrotu jest zatem instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń przez osoby do nich nieuprawnione.

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności, powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części. Stosownie natomiast do treści art. 89 ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, osoby otrzymujące świadczenia z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej, o których mowa w rozdziale 2 "Rodzinna piecza zastępcza" ustawy, są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie pieniężne, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która ma wpływ na prawo do tych świadczeń. Kolegium stwierdziło, że decyzja Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., działającego z upoważnienia Starosty [...], z dnia [...], nr [...], przyznająca rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – Z. S. zawiera stosowne pouczenie o obowiązku świadczeniobiorcy informowania organu wypłacającego świadczenie o każdej zmianie jego sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczeń oraz o konieczności zwrotu świadczeń w przypadku ich nienależnego pobrania. W ww. pouczeniu wskazano, iż w przypadku zmiany sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która ma wpływ na prawo do tych świadczeń strona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wpłacającego świadczenia rodzinne. Powyższą decyzję V. C. odebrała w dniu 29 lutego 2012r. Skarżąca, pomimo posiadania stosownej wiedzy w zakresie zasad przyznawania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej oraz mając świadomość ciążącego na niej obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenie o zmianie sytuacji dochodowej rodziny w związku z uzyskaniem dochodu w okresie od dnia 1 marca 2012r. do dnia 25 października 2013r. tytułem alimentów na rzecz Z. S. od jej ojca P. S., powiadomienia takiego nie uczyniła. Uzyskanie dochodu z tytułu alimentów, skutkowało niewątpliwie zmianą sytuacji dochodowej rodziny, czego skarżąca musiała mieć świadomość. O powyższym fakcie organ I instancji uzyskał informację dopiero w dniu 30 sierpnia 2013r. z przekazanego do organu zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zduńskiej Woli o dokonanych wpłatach.

Kolegium podkreśliło, że w okresie od dnia 1 marca 2012r. do dnia 31 października 2013r. V. C. otrzymała tytułem alimentów kwotę 8.899,78 zł, a 50% tej kwoty stanowi 4.449,90 zł. We wskazanym powyżej okresie V. C. otrzymywała świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej w wysokości 988,20 zł miesięcznie, co oznacza, iż łącznie w tym okresie otrzymała świadczenie 19.764,00 zł, gdy tymczasem w omawianym okresie winna otrzymać świadczenie łącznie w wysokości 15.314,10 zł. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. za okres od dnia 1 marca 2012r. do dnia 31 października 2013r. w łącznej wysokości 4.449,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnego świadczenia do dnia spłaty, które na dzień 7 maja 2014r. wyniosły 809,68 zł.

Kolegium podniosło także, że wbrew twierdzeniom skarżącej po wydaniu przez organ I instancji decyzji zmieniającej decyzję z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej, organ I instancji pismem z dnia 3 marca 2014r., poinformował skarżącą o możliwości zapoznania ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wskazując jednocześnie w treści pisma, iż zgromadzony materiał dowodowy został V. C. okazany i skserowany w dniu 4 lutego 2014r. Ponadto pismem z dnia 16 kwietnia 2014r., Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. zawiadomił V. C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nienależnie pobranego świadczenia za okres od marca 2012r. do dnia października 2013r., informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zapoznaniu z aktami sprawy, stosownie do treści art. 10 K.p.a. Powyższe pismo V. C. otrzymała w dniu 17 kwietnia 2014r. i w zakreślonym przez organ terminie nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Kolegium poinformowało także, iż po wydaniu przez organ pierwszej instancji prawomocnej decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, skarżąca będzie miała możliwość wystąpić z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje bowiem, iż starosta w porozumieniu z wójtem może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożyła V. C., wskazując na nieprawidłowości w wyliczeniach, związanych z uzyskiwanymi przez Z. S. alimentami. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie rozpoznał jej wniosku o wyłączeniu Zastępcy Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. M. K., o co wnioskowała wielokrotnie. Podniosła, iż M. K. pozostaje w osobistym konflikcie z nią i jej konkubentem, związku z licznymi postępowaniami karnymi, które inicjuje.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o "praworządne i sprawiedliwe rozpatrzenia sprawy oraz ukrócenie samowoli urzędnika".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2015r. skarżąca ponowiła zarzut związany z niewyłączeniem M. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 135 ze zm.). Jakkolwiek bowiem przyznane skarżącej świadczenie pieniężne na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. w rodzinie zastępczej, znajduje swe oparcie w przepisach ustawy o pomocy społecznej, stosowanych w oparciu o art. 226 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny systemie pieczy zastępczej, w związku ze złożonym przez beneficjentkę wnioskiem, odesłanie to nie obejmuje spraw, związanych z uznaniem świadczeń za nienależnie pobrane. Prawidłowo zatem organy, za podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie przyjęły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W myśl zatem art. 92 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenia nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami przez osobę, która je pobrała. Za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności, powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą to świadczenie i odmówiono prawa do tego świadczenia (art. 92 ust.2).

Z akt sprawy wynika, iż V. C., decyzją Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] uzyskała pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania Z. S., przy deklarowanym braku dochodów własnych małoletniej. Jednocześnie w decyzji wspomnianej pouczona została o obowiązku informowania o każdej zmianie jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która ma wpływ na prawo do tych świadczeń.

Jak natomiast wynika z zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w okresie od 1 marca 2012r. do 31 października 2013r. skarżącej przekazana została kwota 8.899,78,-zł. tytułem alimentów, należnych Z. S..

Zgodnie zaś z treścią art. 78 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o który V. C. przyznana została pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S., jej wysokość pomniejszana być winna o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka, nie mniej jednak niż 20 % podstawy.

Powzięcie zatem wiadomości o uzyskiwanych przez małoletnią dochodach (alimentach), skutkowało wszczęciem postępowania w zmiany decyzji o przyznaniu pomocy pieniężnej oraz nienależnie pobranego świadczenia.

W jego toku, w odwołaniu z dnia 21 lutego 2014r. od decyzji zmieniającej wysokość świadczenia V. C. wniosła o wyłącznie M. K. Zastępcy Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie od rozpoznania sprawy, wskazując na liczne nieprawidłowości w kierowaniu przezeń wspomnianą instytucją oraz pozostawanie w sporze ze skarżącą i jej konkubentem.

Wniosek ten nie został rozpoznany ani w toku postępowania odwoławczego, ani też przekazany organowi I instancji, procedującemu w sprawie. Okoliczności z nim związane nie stały się także przedmiotem analizy organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu, pomimo zarzutów w tym zakresie, formułowanych w odwołaniu z dnia 17 maja 2014r..

Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, zgłoszenie wniosku o wyłączenie pracownika administracji publicznej od udziału w postępowaniu, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania. W razie złożenia takiego wniosku wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., sygn.akt I OSK 281/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 29 maja 1990r., sygn..akt SA/Po 1555/98, ONSA 1990/2-3/44 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 19 października 2009r., II SA/Kr 591/09 w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014r. dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

Decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wydana bez rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika, jest dotknięta wadą procesową, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do ograniczenia możliwości korzystania z procesowej instytucji wyłączenia pracownika organu czy też samego organu na danym etapie załatwienia sprawy z naruszeniem zasady działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 6 i 7 k.p.a.). Oceny wspomnianej nie zmienia okoliczność, iż postanowienie w przedmiocie wyłączenia nie podlega osobnemu zaskarżeniu. Można je bowiem kwestionować w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.)

Przepis art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter gwarancyjny - służyć ma zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jego istotą jest eliminacja nawet jedynie potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu czy biegłego. Dla zastosowania art. 24 § 3 k.p.a. wystarczy przy tym uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do bezstronności, a nie okoliczności powodujących stronniczość. Fakt, iż formułowane przez skarżącą w toku postępowania pisma wskazują na jej wyjątkowo negatywne i nierzadko obraźliwe nastawienie do większości funkcjonujących w Zduńskiej Woli instytucji i organów, nie wyłącza sam w sobie obowiązku traktowania formułowanych przezeń wniosków procesowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Inną kwestią jest bowiem ocena zasadności tak sformułowanego wniosku, inną zaś jego konsekwentne przemilczanie. Z uwagi natomiast na fakt, iż wniosek V. C. o wyłącznie M. K. nie został rozpoznany, wydana przez niego w imieniu organu decyzja dotknięta jest istotną wadą procesową, która mogła mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z uwagi na zaś na charakter stwierdzonego uchybienia, przedwczesne i niecelowe byłoby odnoszenie się do tych spośród zarzutów skargi, które odnoszą się do materialnej prawidłowości wydanej decyzji. Merytoryczna ocena zasadności stanowiska organów będzie bowiem możliwa dopiero po prawidłowo przeprowadzonym przezeń postępowaniu.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a stwierdzono natomiast, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.461.), orzeczono zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem zasad obowiązującej procedury.

a.tp.