Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 859/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.6171.2022 ŁD.PM.ZZ 03735187 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z 9 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.6171.2022 ŁD.PM.ZZ 03735187, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.) oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, dalej: ustawa abonamentowa), po rozpoznaniu zażalenia P. G. (dalej: zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie z 1 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.6171.2022 KA.KK2.P 03735187, wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w którym oddalono zarzuty wniesione przez zobowiązanego.

Powyższe postanowienie Dyrektora COF zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy z 19 lipca 2021 r. nr 88102E1-17/WA/2021, obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od czerwca 2019 r. do października 2020 r.

W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z 16 sierpnia 2021 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Z zajętego rachunku bank w dniu 10 września 2021 r. przekazał kwotę w wysokości 598,71 zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu został doręczony zobowiązanemu w dniu 10 września 2021 r.

Pismem z 15 września 2021 r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postepowanie egzekucyjne, podnosząc zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz wskazując, że wystawiony tytuł wykonawczy dotyczy nieistniejących zobowiązań.

Organ egzekucyjny pismem z 6 października 2021 r., stosownie do treści art. 34 u.p.e.a., zwrócił się do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Wierzyciel postanowieniem z 1 marca 2022 r. oddalił zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

W załączeniu do wydanego postanowienia wierzyciel przekazał jako dowód w sprawie: kserokopię Koperty Kartotekowej nr [...] oraz Odcinka "Z", duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z 18 sierpnia 2008 r., kserokopię Upomnienia Nr [...] z 28 października 2020 r., dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 15 lutego 2022 r. ze zintegrowanego Systemu Teleinformatycznego Poczty Polskiej S.A.

Na powyższe postanowienie wierzyciela zobowiązany wniósł zażalenie, w którym ponownie podniósł brak doręczenia upomnienia spełniającego wymogi formalne określone w art. 15 § 1 u.p.e.a. Ponadto podniósł, że wierzyciel w postanowieniu z 1 marca 2022 r. nie wskazał normy ustawowej określającej stawkę opłaty abonamentowej.

Dyrektor COF rozpoznając ponownie sprawę na wstępie swoich rozważań omówił przepisy regulujące obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych.

Następnie odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel wskazał, że w postanowieniu z 1 marca 2022 r. zasadnie podniesiono, iż rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego dokonana została na dane osobowe zobowiązanego. W wyniku zgłoszonej rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników.

Ponadto wierzyciel podniósł, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr. 187 z 2007 r. poz. 1342) zobowiązanemu przyporządkowany został jako użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Wierzyciel omówił również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08.

Odnośnie zarzutu braku doręczenia upomnienia Dyrektor COF uznał za prawidłowe stanowisko zawarte w postanowieniu z 1 marca 2022 r. W tym zakresie wierzyciel wyjaśnił, że w dniu 28 października 2020 r. skierowano do zobowiązanego listem poleconym [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) upomnienie [...] wzywające do zapłaty należności. Upomnienie zobowiązany odebrał w dniu 10 listopada 2020 r. W upomnieniu prawidłowo został wskazany okres zaległości od czerwca 2019 r. do października 2020 r. oraz kwota należności głównej w wysokości 385,90 zł. czyli suma opłaty abonamentowej za wskazane wyżej miesiące.

Dodatkowo wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy abonamentowej, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Poczta nie ustala decyzją wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo i wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy. Natomiast w przypadku braku zapłaty należności z jednej strony sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny lecz publicznoprawny) a od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy (komornika skarbowego).

W skardze osobistej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący stwierdził, że zaskarża w całości postanowienie wierzyciela z 9 maja 2022 r. oraz poprzedzające je postanowienie z 1 marca 2022 r. oraz wniósł o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wywodził, że postanowienia wierzyciela zostały wydane z rażącym naruszeniem zasady legalizmu działania organów, norm obowiązujących organy egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienia nie zawierają ustosunkowania się do wniesionych zarzutów oraz są sprzeczne z treścią dokumentów zawartych w aktach postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił, że postanowienia te zostały wydane z naruszeniem obowiązujących norm postępowania określonych w ustawie egzekucyjnej i K.p.a.:

1. art.18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 K.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. - brak w uzasadnieniu wskazania normy prawnej spełniającej wymogi art. 217 Konstytucji RP określającej stawkę egzekwowanej daniny publicznej, brak wskazania uzasadnienia prawnego wydanego postanowienia;

2. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 K.p.a. i art. 15 § 1 u.p.e.a. - wszczęcie egzekucji bez doręczenia upomnienia zgodnego z zakresem prowadzonej egzekucji; błędne uznanie, że wierzyciel spełnił wymóg określony w art. 15 § 1 u.p.e.a poprzez przesłanie wezwania skarżącemu o treści dowolnej, różnej od treści egzekwowanych należności za poszczególne miesiące, nieprzesłanie wezwania do zapłacenia nieuiszczonej opłaty abonamentowej za miesiące od czerwca 2019 r. do października 2020.

Zdaniem skarżącego tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Tytuł nie zawiera normy prawnej spełniającej wymogi art. 217 Konstytucji RP nakładającej na dłużnika obowiązek uiszczenia daniny publicznoprawnej w kwotach określonych za poszczególne okresy rozliczeniowe objęte tytułem wykonawczym. Wierzyciel jako podstawę prawną obowiązku wskazał - z mocy prawa, w związku z tym zobowiązany był do wskazania normy ustawowej określającej wielkość egzekwowanego obowiązku.

Skarżący podkreślił, że wielkość stawki daniny publicznej musi być określona poprzez normę ustawową. Przedmiotowy tytuł wykonawczy nie spełnia więc wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nie ustosunkował się do wniesionego zarzutu niewskazania normy ustawowej, będącej podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego i określającej wielkość stawki opłaty abonamentowej. Dalej jednak skarżący przyznał, że jako podstawę prawną egzekwowanej należności pieniężnej wskazano art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy abonamentowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Podstawą zarzutu może być tylko:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w tytule wykonawczym wierzyciel wskazał podstawę prawną egzekwowanej należności pieniężnej - część D zawiera wskazanie aktu normatywnego - art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy abonamentowej.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia.

W aktach sprawy znajduje się dokumenty (Koperta Kartotekowa nr [...], odcinek Z), z których wynika, że rejestracja odbiorników RTV dokonana została na dane osobowe skarżącego. W wyniku zgłoszonej rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników. Następnie skarżącemu - jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników RTV - nadany został indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych nr [...]. Co więcej skarżący uiszczał wcześniej opłaty abonamentowe, co potwierdza także pismo banku z 24 czerwca 2022 r,. skierowane do Poczty Polskiej S.A.(zał. 13 akt administracyjnych).

Dodatkowo wskazać należy, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Trzeba także podkreślić, że nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji, kiedy abonent nie powiadomił Poczty Polskiej o zmianie swojego adresu nie upoważnia go do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych. Jak już wcześniej wyjaśniono obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy abonamentowej. Natomiast wskazany w Rozporządzeniu tryb wykonania przez Pocztę Polską obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych użytkownikom odbiorników nie jest tożsamy z trybem przyjętym w postępowaniu administracyjnym, w którym następuje wydanie decyzji. Nadawanie przez Pocztę Polską indywidualnych numerów identyfikacyjnych nie było decyzją administracyjną. Przepisy Rozporządzenia, normujące, w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odwoływały się również do przepisów K.p.a., co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia".

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu.

Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18).

Reasumując, w świetle powyższych rozważań za niezasadny Sąd uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Niezasadny okazał się również zarzut niedoręczenia skarżącemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Wierzyciel, wypełniając obowiązek nałożony na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., wysłał w dniu 28 października 2020 r. do zobowiązanego upomnienie. Upomnienie skarżący odebrał w dniu 10 listopada 2020 r., co potwierdził podpisem. W upomnieniu wierzyciel prawidłowo wskazał okres zaległości w opłatach abonamentowych tj. od czerwca 2019 r. do października 2020 r. oraz kwotę należności głównej w wysokości 385,90 zł.

Nie zasługują także na uwzględnienie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 6 K.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor COF nie naruszył bowiem zasady praworządności określonej w art. 6 K.p.a. Również uzasadnienie wydanych postanowień zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.

Z tych też względów Dyrektor COF, uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, prawidłowo zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy postanowienie z 1 marca 2022 r.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.