Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 620/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 4, art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 pkt 1 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 - zwanej dalej utd) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez D. B. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 (słownie: trzy tysiące) złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej, utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przez skarżącego przejazdu w dniu [...] marca 2013 r. pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o numerze rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...], wymienionym w zał. nr 1 pkt 1 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2013, poz. 1263), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Powyższe naruszenie stwierdzono podczas kontroli drogowej w dniu [...] marca 2013 r. na około godz. 13:15 na drodze ekspresowej [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]. Kontrola dokonana za pośrednictwem urządzenia DSRC (skanera) zainstalowanego w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego wykazała, iż ww. zespół pojazdów został wyposażony w urządzenie viaBox o numerze seryjnym [...] służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych.

Podczas czynności kontrolnych na podstawie danych zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat stwierdzono, iż nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] marca 2013 r. po autostradzie [...]na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]. Powyższe naruszenie zostało zarejestrowane w systemie pod numerem [...] o godzinie 17:20:41 przez bramownicę kontrolną nr [...] treści: "Brak środków na koncie pre - pay". Na podstawie danych z wykresówki ustalono, że w ww. okresie pojazdem kierował D. B.. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka oświadczył, że poruszał się pojazdem w dniu [...] marca 2013 r. po płatnej autostradzie [...]. Zaznaczył, iż podczas przejazdu pod bramownicami urządzenie viaBox emitowało pojedynczy sygnał dźwiękowy. Dopiero na ostatniej bramownicy przez zjazdem z autostrady urządzenie sygnalizowało cztery sygnały dźwiękowe. Po uzyskaniu informacji na infolinii systemu viaToll, że nie ma środków pieniężnych na koncie, zjechał na parking i zadzwonił do ojca, który zasilił konto. Po doładowaniu konta skarżący kontynuował podróż.

Powyższe zostało udokumentowane protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., który kierowca podpisał bez uwag.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na D. B. karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za przejazd po autostradzie [...] w dniu [...] marca 2013 r. o godz. 17:20 bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Powołując się na stosowne przepisy, stwierdzono w decyzji, że kara za brak uiszczenia opłaty za przejazd po drodze lub odcinku drogi płatnej wynosi 3000 złotych

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyjaśnił, że do momentu przejazdu bramownicy na odcinku drogi [...], będącej obwodnicą [...] urządzenie sygnalizowało pobranie opłaty jednym sygnałem dźwiękowym. Ostatnia bramownica przed zjechaniem z drogi [...] w kierunku [...] sygnalizowała czterokrotnym sygnałem dźwiękowym, więc skarżący niezwłocznie skontaktował się z firmą obsługującą system viaToll, gdzie uzyskał informację, iż na koncie viaToll brak jest środków, więc nie pobrano kwoty 1,13 zł, następnie skarżący zatelefonował do ojca, który uzupełnił konto kwotą 150 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę, Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata za przejazd określony w protokole kontroli.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. ww. spółka wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] marca 2013 r. o godzinie 17:20:41 po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] marca 2013 r. o godzinie 17:20 wynosił 0 zł. Spółka podała, że w ww. okresie bramownica oraz system viaToll działały prawidłowo. Ponadto poinformowała, że użytkownik ww. pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. organ ponownie wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. do udzielenia dodatkowych informacji związanych z przedmiotowym przejazdem.

Pismem z dnia [...] października 2.013 r. spółka wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] marca 2013 r. o godzinie 17:20 po odcinku autostrady [...] Przyczyną odnotowania incydentu był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda konta klienta w systemie w dniu [...] marca 2013 r. o godzinie 17:20 wynosił 0 zł. Spółka wyjaśniła, że kwota w wysokości 150 zł została zaksięgowana w systemie w dniu [...] marca 2013 r. o godzinie 19:16. Poinformowała także, że zarówno bramownica, jak i system viaToll w dniu [...] marca 2013 r. działały prawidłowo. Ponadto w ww. okresie nie odnotowano zgłoszeń dotyczących niepoprawnego działania bramownicy oraz awarii systemu viaToll. Spółka wskazała, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wyjaśniła, że nie ma możliwości dostarczenia dokumentacji fotograficznej z przedmiotowego przejazdu. Do pisma Spółka załączyła szczegółowy wykaz opłat należnych i pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika z okresu od [...] do [...] marca 2013 r. Jednocześnie poinformowała, że w załączonym zestawieniu stan salda umowy jest przedstawiany na moment przejazdu. Rozliczenie opłaty za przejazd, czyli obciążenie konta użytkownika może nastąpić z opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być opóźnienie w transmisji danych pomiędzy infrastrukturą przydrożną a systemem centralnym wynikające np. ze zwiększonego ruchu na drogach lub chwilowych zakłóceń transmisji danych. Po rozliczeniu operacji saldo konta użytkownika ulega pomniejszeniu o kwotę należną za przejazd. Oznacza to, że saldo na koncie użytkownika może pozostać bez zmian dla operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w krótkim okresie czasu, co jest prawidłowym działaniem systemu.

Skarżący po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, pismem z dnia [...] października 2013 r. zarzucił błędy w działaniu systemu viaToll. Jego zdaniem, przedstawione przez Kapsch Telematic Servies Sp. z o.o. zestawienie wskazuje, że nie było na koncie środków pieniężnych jeszcze przed powstałym naruszeniem. Skarżący nadmienił, że urządzenie viaBox nie informowało go ani o niskim stanie środków pieniężnych na koncie ani o ich braku. Dopiero po przejechaniu pod kolejną bramownicą urządzenie zasygnalizowało brak środków na koncie, co wskazuje na opóźnienia w działaniu systemu viaToll. Skarżący poinformował, że brak środków pieniężnych na koncie spowodowany był brakiem informacji o niskim stanie salda konta oraz opóźnionym działaniem systemu. Skarżący w dniu 29 kwietnia 2013 r. wymienił urządzenie viaBox na nowe.

GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych kary pieniężne są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Odpowiedzialność administracyjna przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego.

W ocenie organu nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczący błędnego działania systemu viaToll. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. poinformowała, że zarówno bramownica, jak i system viaToll w dniu [...] marca 2013 r. działały prawidłowo. Ponadto w ww. okresie nie odnotowano zgłoszeń dotyczących niepoprawnego działania bramownicy oraz awarii systemu viaToll, a mprzyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przedmiotowy przejazd był brak środków na koncie użytkownika.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 133, poz. 773) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola stacjonarna polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola mobilna polega natomiast na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej dokonywanej bezpośrednio przez kontrolującego, tj. funkcjonariusza Policji, inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej, funkcjonariusza Straży Granicznej (por. § 2 pkt 11 ww. rozporządzenia z dnia 23 czerwca 2011 r., w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). W Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponderu (tzw. viaBOX) wysyłającego dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBOX) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

GITD podkreślił, że podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego.

W ocenie organu w sprawie został prawidłowo oceniony materiał dowodowy i słusznie nałożona kara pieniężną w wysokości 3 000 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję GITD z dnia [...] grudnia 2013 r. D. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podkreślił, że do nieuiszczenia opłaty za przejazd doszło ponieważ urządzenie ViaBox do poboru opłat sygnalizowało posiadanie środków na koncie przedpłacowym.

Wskazał, że uzasadnienie decyzji całkowicie pomija fakt, że spółka Kapsch Telematik Serwices Sp. z o.o. dostarczyła do GITD szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika, według którego skarżący dokonał przejazdu przez 12 bramownic posiadając zerowy stan konta, lecz został ukarany za ostatni przejazd ponieważ podczas wcześniejszych przejazdów według urządzenia ViaBox środki na koncie były.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga D. B. zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 zł.

Według art. 13k ust. 4 uodp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 uodp nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 uodp.

W myśl art. 50 pkt 1 lit. J) utd do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w uodp (v.art. 51 ust. 6 lit. b utd).

Niesporne w niniejszej sprawie jest, że DMC pojazdu (nr rejestracyjny [...]) prowadzonego przez skarżącego przekraczało 3,5 tony i pojazd ten nie podlegał zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust.3 a) uodp zaś nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] marca 2013r. o godzinie 17:20 odcinkiem drogi płatnej. Należy w tym miejscu wskazać, że skarżący w dołączonym do niniejszej skargi wydruku z bazy ViaToll częściowo błędnie zaznaczył pozycje "stan salda," gdyż większość z zaznaczonych dotyczy innego pojazdu niż poddany kontroli, co wynika z porównania numerów rejestracyjnych odnotowanych na tym zestawieniu. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze pozycje przedmiotowego zestawienia wyłącznie w zakresie, w jakim odnosiły się do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] a zatem poddanego kontroli drogowej w dniu [...] marca 2013r.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy nie został przez organ wyjaśniony a w konsekwencji zastosowanie wobec skarżącego sankcji z art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp należy uznać, co najmniej za przedwczesne. Nałożenie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy ustalony stan faktyczny nie będzie budził żadnych wątpliwości.

Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie zmierzające do ustalenia stanu prawy w istocie zostało przeprowadzone dopiero przed organem odwoławczym, który co prawda ponownie rozpatruje sprawę niejako od początku, jednakże nie zwalnia to organu I instancji od przeprowadzenia postępowania w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, skoro jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2013r. (pierwszoinstancyjnej) skarżący zmierzał do wykazania, że brak uiszczenia opłaty wynikał z wadliwego działania urządzenia Viabox (v. zeznania D. B. złożone podczas kontroli drogowej). Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wypływa obowiązek organu "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (W. Dawidowicz, ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1961, str.108).

Należy zauważyć, że szybkość postępowania (art. 12 k.p.a.) choć stanowi niewątpliwie istotną zasadę i gwarancję dla strony, zapewniającą realizację jej prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie nie może wypaczać istoty zasady prawdy obiektywnej. W tej sprawie GITD działając, jako organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył jedynie wyjaśnienia strony, co do kwestii ważnej z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia (wadliwość działania urządzenia viaBox stanowiącego jeden z elementów systemu poboru opłat), ale w żaden sposób nie odniósł się do nich wskazując jedynie, że "ustawa o drogach publicznych nie przewiduje możliwości odstąpienia od ukarania kierowcy".

Opisane działanie organu należy uznać za błędne, gdyż narusza ono art. 7, 77 i 107 par 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trudno bowiem nie zauważyć, że na gruncie obowiązujących przepisów, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma Kapsch natomiast dba jedynie o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty, opłaty tej nie pobierając. Wadliwość działania systemu poboru opłat uniemożliwia w istocie użytkownikowi drogi płatnej na jednoznaczne ustalenie, czy w danym momencie przejazdu na jego koncie znajdują się środki na pokrycie kosztów przejazdu czy też ich nie ma (co w rezultacie powinno skutkować opuszczeniem płatnego odcinka drogi).

W szeregu swoich wyroków wydanych na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni tego przepisu nakazywał uwzględnienie, iż znaczenie tego uregulowania powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć tą regulacją prawną.

Między innymi w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013r. sygn. akt II GSK 1467/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. (...) Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP, jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikających z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrokz 14 czerwca 2000 r" sygn. P 3/00, OTKZUnr 5/2000, poz. 138). (...) Podsumowując te rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. A ta kwestia jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i w rezultacie przedmiotem skargi kasacyjnej. Celem wykładni jest ustalenie nie jakiegokolwiek znaczenia przepisów prawa i norm prawnych, ale znaczenia "rzeczywistego". Należy przez nie rozumieć zarówno takie znaczenie, jakie można przypisać przepisom prawa i normom prawnym w chwili wejścia ich w życie, mającymi odpowiadać tzw. woli ustawodawcy, lecz także takie znaczenie, jakie odpowiada istniejącym w chwili stosowania prawa warunkom społecznym i gospodarczym. Skoro w rozpoznawanej sprawie wykładnia językowa, na której oparł się Sąd pierwszej instancji, nie usunęła wątpliwości interpretacyjnych omawianych norm prawnych, należało przejść do korzystania z wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że system prawa jest pewną logiczna zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W tym miejscu należy podkreślić, że punktem wyjścia w ramach wykładni systemowej zewnętrznej jest Konstytucja RP. (...) Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

Choć powyższy wyrok odnosi się do kwestii nieoznakowania drogi, jako drogi płatnej, wykładnia przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji wydanej również w niniejszym postępowaniu administracyjnym pozostaje aktualna. Zdaniem Sądu, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez zapewnienie takiego funkcjonowania systemu poboru opłat, aby korzystający z dróg publicznych objętych obowiązkiem uiszczenia opłat, po spełnieniu warunków wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy, w szczególności zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U.2011.91.524) mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku uiszczenia takiej opłaty. Innymi słowy, nieprawidłowości działania systemu poboru opłat nie powinny obciążać użytkowników dróg płatnych, a w konsekwencji nie można tych podmiotów obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

Z powyższych względów, Sąd nie podziela stanowiska organu, że niezależnie od ustaleń organu, co do prawidłowości działania systemu poboru opłat ewentualne nałożenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest obligatoryjne.

W tej sprawie konsekwentnie, od chwili zatrzymania do kontroli skarżący podnosił, że urządzenie viaBox zamontowane w pojeździe działało nieprawidłowo, gdyż nie informowało go ani o niskim stanie środków pieniężnych na koncie ani o ich braku. D. B. podnosił również, że natychmiast po usłyszeniu czterech sygnałów dźwiękowych zjechał z drogi płatnej na pierwszy możliwy parking. Według skarżącego, okoliczność zasygnalizowania braku środków na koncie dopiero po przejechaniu kilkunastu (12) bramownic wskazuje na opóźnienia w działaniu systemu viaToll. W tym zakresie D. B. powołuje się na uzyskany w toku postępowania odwoławczego wydruk informacji od firmy Kapsch. Organ odwoławczy odnosząc się natomiast do tego dokumentu w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, dlaczego kara została nałożona jedynie za przejazd o godzinie 17:20, natomiast za wcześniejsze 1 1 przejazdów pod bramkami pomimo braku środków na koncie kara nie została nałożona. Skarżący twierdzi, że nie był wcześniej (przed godziną 17:20) informowany przez urządzenie o braku środków na koncie. Strona wywodzi, że powyższa okoliczność stanowi potwierdzenie zasadności twierdzeń D. B. o wadliwie działającym viaBoxie i o opóźnieniu (w tym przypadku o kilka godzin) przesyłaniu danych do tego urządzenia o posiadanych na koncie użytkownika środkach. Skarżący podnosił także, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. (a zatem niespełna miesiąc po kontroli) wymienił urządzenie viaBox na nowe. Sądu nie przekonuje o prawidłowości działania systemu poboru opłat w dniu przedmiotowej kontroli stwierdzenie organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powielające bezrefleksyjnie fragment pisma firmy Kapsch a mianowicie "Rozliczenie opłaty za przejazd, czyli obciążenie konta użytkownika, tym samym zmniejszenie stanu salda konta może nastąpić z opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być opóźnienie w transmisji danych pomiędzy infrastrukturą przydrożną a systemem centralnym wynikające np. ze zwiększonego ruchu na drogach lub chwilowych zakłóceń transmisji danych. Po rozliczeniu operacji saldo konta użytkownika ulega pomniejszeniu o kwotę należną za przejazd. Oznacza to, że saldo na koncie użytkownika może pozostać bez zmian dla operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w krótkim okresie czasu, co jest prawidłowym działaniem systemu" (v. pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. z dnia [...] października 2013 r. - w aktach sprawy). Powyższe stwierdzenie w żaden sposób nie wyjaśnia okoliczności przedmiotowej sprawy. Tym bardziej, że spółka Kapsch nie udzieliła organowi odpowiedzi na pytanie o wskazanie salda konta klienta w dniu [...] marca 2013r. tuż przed godziną 17:20:41 (v. pkt 3 pisma G1TD z dnia [...] września 2013r., które wpłynęło do firmy Kapsch w dniu [...] października 2013r. - v. akta sprawy).

W tym stanie rzeczy należy uznać należy, że naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] marca 2013r. na podstawie art. 154 par. 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni opisane wyżej okoliczności sporne między stronami, zapewniając skarżącemu możliwość wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. D. B. winien z kolei mieć na uwadze, że konieczność zebrania przez organ materiału dowodowego w sprawie nie zwalnia skarżącego od współdziałania z organem w tym zakresie. Skarżący ma bowiem zagwarantowane prawo na przykład zgłaszania wniosków dowodowych, które potwierdzają stanowisko strony odnośnie okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwać dowodów w interesie strony a bierność D. B. w procesie ustalania stanu faktycznego sprawy może skutkować wydaniem decyzji niekorzystnej z punktu widzenia skarżącego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w niniejszym wyroku (v. art. 153 p.p.s.a.).

O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.