Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3189/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8, 13
journal: Dz.U. 2014 poz 1153
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej E. Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 3189/15

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania E. Z. utrzymało w mocy decyzję Starosty C. z dnia [...] czerwca 2015 r. nie zezwalającą na zmianę lasu na użytek rolny na działce nr [...] o pow. 16,8722 ha położonej w obrębie R. gm. C..

Powyższe rozstrzygnięcie było przedmiotem następujących ustaleń organu.

W dniu [...] listopada 2014 r. E. Z. wystąpiła do Starosty C. o zmianę lasu na użytek R. w działce nr [...] położonej w miejscowości R. gm. C.. Wniosek został uzasadniony tym, iż wskazany teren przez 30 lat był użytkowany jako grunt rolny, następnie zaś zalesiony przedplonem. Dla przedmiotowego terenu nie ma uproszczonego planu urządzenia lasu, zaś zmiana jest konieczna ze względu na całkowite usunięcie drzewostanu spowodowane względami sanitarnymi (porażenie hubą korzeniową). Właścicielka lasu - Pani E. Z. ma status osoby bezrobotnej, studiuje na studiach dziennych i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją schorowaną matką (obie Panie utrzymują się z emerytury matki w kwocie 567,61 zł miesięcznie). Ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawczyni nie stać na odnowienie lasu, zmiana lasu na użytek rolny (pod uprawę zbóż : żyta, owsa i pszenżyta) pozwoli na rolnicze użytkowanie gruntu, a co się z tym wiąże - na uzyskanie dodatkowych dochodów ze sprzedaży płodów rolnych, które to kwoty będzie można przeznaczyć na leczenie matki.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Starosta C. wystąpił do Wójta Gminy C. o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie oraz udzielenie informacji na temat przeznaczenia działki nr [...] położonej w R. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy C. w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] wyjaśnił, iż dla przedmiotowego terenu nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ustalono też warunków zabudowy, zaś w studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy C. (zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy C. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...]) działka nr [...] jest oznaczona jako istniejące lasy i tereny preferowane do zalesienia. "Z uwagi na niską przydatność rolniczą działki ze względu na słabą bonitację gleb, położenie działki w sąsiedztwie kompleksu leśnego oraz mały stopień lesistości na Tereni Gminy C. wyrażam opinię, że działkę należy zagospodarować zgodnie z kierunkiem określonym w studium. "

W dniu [...] stycznia 2015 r. Starosta C. wystąpił również do Nadleśniczego Nadleśnictwa C. o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie zaznaczając jednocześnie, iż decyzją z dnia [...] września 2014 r. RDOŚ w [...] stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (zmiana lasu na użytek rolny), zaś sama nieruchomość położona jest na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa C. negatywnie zaopiniował zmianę lasu na użytek rolny w działce nr [...]. Organ opiniujący wyjaśnił, iż wskazaną nieruchomość porastał drzewostan w wieku ok. 30 lat, którego jakość hodowlana była zadowalająca. Nie stwierdzono widocznych oznak działania huby korzeniowej, ani też jakichkolwiek innych chorób (fakty te potwierdzają zarówno lustracje w terenie, jak i było to podnoszone w trakcie wielu rozpraw sądowych). "Samowolne wycięcie przez właściciela całego drzewostanu o tak dużej powierzchni, oraz podjęcie próby przeklasyfikowania prawie 17 ha lasu na użytek rolny, jest bezprecedensowym działaniem w skali całego województwa, a nawet kraju." W piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r. Urząd Miejski w P. poświadczył, iż w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] zameldowane są następujące osoby: E. Z., M. Z. oraz S. Z.. Z kolei Kierownik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w C. w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] wyjaśnił, iż E. Z. w dniu [...] października 2011 r. wymeldowała się z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w C. i do tej pory nigdzie się nie zameldowała.

W dniu [...] lutego 2015 r. Starosta C. pismem Nr [...] wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o rozważenie, czy nie zaistniały przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...] września 2014 r. W odpowiedzi na powyższe RDOŚ w W. w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wskazanego art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, gdyż "...fakt usunięcia drzewostanu na przedmiotowej działce istniał w momencie wydawania przedmiotowej decyzji i pozostawał znany Regionalnemu Dyrektorowi (...)". W dniu [...] marca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wystąpił do Starosty C. o bezzwłoczne wydanie decyzji pozytywnej; jako że wnioski o dopłaty bezpośrednie można składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa można składać w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...] maja 2015 r. szybkie wydanie decyzji pozwoli również na rozpoczęcie w terminie prac polowych. W dniu [...] marca 2015 r. Starosta C. wystąpił do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o stwierdzenie z urzędu jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa nieważności decyzji RDOŚ z dnia [...] września 2014 r. W odpowiedzi na powyższe Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. w obszernym wywodzie wyjaśnił, iż tak opinia Nadleśniczego Nadleśnictwa C., jak i opinia Wójta Gminy C. nie były częścią materiału dowodowego w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej (ustawa stanowiąca podstawę wydania takiej decyzji nie uzależnia jej wydania od stanowiska wskazanych organów), w którym to postępowaniu przedmiotem oceny nie jest również opłacalność prowadzenia konkretnej działalności, a zarzut obejścia prawa przez wnioskodawcę jest niezrozumiały.

Postanowieniem z dnia [...]maja 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uznając za słuszne zażalenie Pani E. Z. na Starostę C. o przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczyło Staroście dodatkowy miesięczny termin na załatwienie sprawy, zobowiązało wskazany organ do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłego prowadzenia postępowania oraz stwierdziło, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] maja 2015 r. W dniu [...] maja 2015 r. Starosta C. zawiadomił stronę oraz Nadleśniczego Nadleśnictwa C. czynności dowodowej w postaci oględzin - w dniu [...] maja 2015 r. w godz. 1200-1400. W dniu [...] maja 2015 r. zostały przeprowadzone oględziny na gruncie, podczas których stwierdzono, iż po usunięcia drzewostanu kilka lat wcześniej nastąpiła naturalna sukcesja. Na ok. 95 % powierzchni odradza się brzoza brodawkowata w wieku 1-3 lat, czeremcha amerykańska, dąb odroślowy, olsza czarna, sosna, grab, leszczyna, porzeczka, głóg, robinia akacjowa, wierzba i topola. Pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł do powyższego uwagi stwierdzając, iż na przedmiotowym gruncie nie ma lasu, a tylko zarośla i samosiejki (sporadycznie). Grunt do 1988 r. był rolny. W dniu [...] czerwca 2015 r. Starosta C. wydał decyzję, mocą której odmówił zmiany lasu określonego we wniosku na użytek rolny.

Od decyzji powyższej E. Z. złożyła odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczył obszernie stanowisko sądów administracyjnych dotyczące wykładni pojęcia szczególnie uzasadnionych potrzeb wynikającego z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, stanowiącego przesłankę wniosku o zmianę lasu na użytek rolny. Organ wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż wnioskodawczyni zmiany lasu na użytek rolny swój wniosek uzasadniała przede wszystkim trudną sytuacją materialną. Wskazywała bowiem, iż jest osobą bezrobotną, studiuje w systemie studiów dziennych, mieszka wspólnie wraz z matką emerytką (prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe), obie utrzymują się z emerytury matki w kwocie 567,61 zł miesięcznie, matka choruje i potrzebuje drogiej opieki medycznej oraz rehabilitacji (nie jest Jej tego w stanie zapewnić publiczna służba zdrowia). Wnioskodawczyni nie stać zatem na odnowienie usuniętego drzewostanu (drzewa zostały wycięte ze względów sanitarnych, jako że były porażone hubą korzeniową). Teren przed 30 laty był terenem rolnym, obecna zmiana lasu na użytek rolny pozwoli użytkować go rolniczo pod uprawę zbóż podstawowych - żyta, owsa i pszenżyta, możliwe też będzie uzyskanie dopłat bezpośrednich - wszelkie dochody z gruntu rolnego pozwolą sfinansować kosztowne leczenie matki. Ponadto skarżąca dysponuje ostateczną decyzją RDOS w [...] z dnia [...] września 2014 r., stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na zmianie lasu na użytek rolny w obrębie objętej wnioskiem nieruchomości (działka nr [...] w R. gm. C.).

Odnosząc się do powyższych ustaleń organ podzielił stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała obligatoryjna przesłanka stwarzająca możliwość zmiany lasu na użytek rolny określona w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, tj. nie wystąpiła "szczególnie uzasadniona potrzeba" właściciela lasu. Jak bowiem ustalono w toku postępowania dowodowego, wnioskodawczyni nie jest nigdzie zameldowana (chociaż twierdzi, że mieszka tylko z matką i że tylko obie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe). Zebrane dowody świadczą, że E. Z. mieszka w P. przy ul. [...] wraz z dwoma synami, co sugeruje, iż to właśnie z nimi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a ponadto oprócz córki obowiązki wobec matki ciążą także na synach, a więc braciach wnioskodawczyni (jak ustalono w postępowaniu dowodowym M. Z. i S. Z. są udziałowcami w firmie E. sp. z o. o. W., ul. [...]; M. Z. w roku 2014 nie wykazał żadnego dochodu (PIT-37), zaświadczenie o dochodach Pana S. Z. nie zostało przedłożone). Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy przeczy twierdzeniom wnioskodawczyni, iż jest osobą bezrobotną i utrzymuje się wraz ze schorowaną matką tylko z jej emerytury. Po pierwsze bowiem z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. wynika, iż E. Z. nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych tegoż Urzędu. Oprócz będącej przedmiotem sporu działki nr [...] położonej w R., E. Z. jest również właścicielką następujących nieruchomości: działki nr [...] o pow. 13,3378 ha, działki nr [...] o pow. 0,5080 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,4428 ha (wszystkie nieruchomości położone w miejscowości R. gm. C.). Nadto, jak ustalił Starosta C. na podstawie Informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, wnioskodawczyni jest udziałowcem w firmie pod nazwą I. Spółka z o. o. z siedzibą przy ul. [...] w P., która działa od dnia [...] listopada 2006 r. Prawdziwe jest natomiast twierdzenie wnioskodawczyni, iż studiuje w systemie stacjonarnym na Wydziale [...].

Organ podkreślił, iż jakkolwiek dla terenu, na którym położona jest objęta wnioskiem działka, tj. działka nr [...] w R., nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to stworzono jednak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. zatwierdzone uchwałą Rady Gminy C. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] (które jakkolwiek nie stanowi w przeciwieństwie do planu zagospodarowania przestrzennego aktu prawa miejscowego, to jednak wskazuje w jakim kierunku będzie podążać gospodarka przestrzenna na danym obszarze), z którego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość jest oznaczona jako istniejący las i tereny preferowane do zalesienia. W piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy C. wyraził opinię, iż ze względu na to, że na terenie gminy C. występuje mało lasów, działka nr [...] jest położona w sąsiedztwie kompleksu leśnego, a nadto stanowi teren o niskich klasach bonitacyjnych gruntu, jest zdania, aby nieruchomość ta utrzymała swój charakter leśny. Poza tym w toku postępowania dowodowego Starosta C. ustalił, iż nie potwierdził się argument strony skarżącej, jakoby wycinka drzewostanu na działce nr [...] była uzasadniona względami sanitarnymi, tj. porażeniem hubą korzeniową. Nadleśnictwo C. przeprowadziło bowiem oględziny w terenie i nie stwierdziło widocznych oznak działania wskazanego pasożyta, tak więc organ ten stwierdził, że po pierwsze właściciel wyciął drzewa w obrębie działki nr [...] samowolnie, po drugie zaś wniosek o zmianę lasu na użytek rolny dotyczy bardzo dużej powierzchni leśnej (ok. 17 ha), co należy uznać za sytuację wyjątkową w skali całej Polski. Nadto w toku oględzin (ekspertyzy lasu) ustalono (z czym nie zgodził się biorący udział w czynnościach brat wnioskodawczyni twierdząc, że lasu nie stanowią zarośla i samosiejki, zaś na terenie wykształciła się gruba warstwa próchnicza), iż las (a właściwie halizna, tj. grunt leśny przejściowo pozbawiony drzewostanu) po wycięciu drzewostanu jest w stanie naturalnej sukcesji, na 95 % powierzchni działki nr [...] odradza się kilka gatunków drzew i krzewów (brzoza brodawkowata, czeremcha amerykańska, dąb odroślowy, olsza czarna, grab, sosna, leszczyna, porzeczki, głóg, robinia akacjowa, wierzba i topola,; częściowo odroślowo, częściowo z nasion), co dobrze rokuje na przyszłość.

Organ wskazał również, iż działka nr [...] położona jest w większym kompleksie leśnym, w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (rozporządzenie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...]). Jakkolwiek przepisy przywołanego rozporządzenia dopuszczają możliwość realizacji w obrębie tegoż obszaru przedsięwzięć związanych z rolnictwem i przemysłem spożywczym (w czym niewątpliwie mieści się również zmiana lasu na użytek rolny), to zgodzić się w tym zakresie należy ze stanowiskiem organu pierwszej instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "...trwale zrównoważoną gospodarkę leśną na tym terenie należy prowadzić ze szczególnym uwzględnieniem zachowania lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą...", zwłaszcza (co podkreślił organ I instancji), że zmiana tak dużej powierzchni lasu (ok. 17 ha) na użytek rolny uszczupliłaby zasoby leśne w rejonie o prawie 30 % (w obrębie R. powierzchnia lasów prywatnych wynosi ok. 58,31 ha). Wskazana decyzja RDOŚ wyłącznie określa, iż planowane przedsięwzięcie mające polegać na zmianie lasu na użytek rolny w działce nr [...] położonej w R. gm. C. nie wymaga procedury oddziaływania na środowisko. Jak słusznie zauważył Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w skierowanym do Starosty C. piśmie z dnia [...] lipca 2015 r., decyzja ta "..nie stanowi zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, tym samym nie uprawnia inwestora do rozpoczęcia jego realizacji; w niniejszej sprawie nie nadaje mu prawa do zmiany lasu na użytek rolny. Zezwoleniem takim jest decyzja o zmianie lasu na użytek rolny...". Nie bez znaczenia zdaniem organu dla sprawy pozostaje również fakt, iż działka nr [...] przed trzydziestu laty stanowiła użytek rolny zalesiony następnie przedplonem, co sugeruje (biorąc również pod uwagę, iż są to gleby niskich klas bonitacyjnych, tj. grunty klasy V i klasy VI), że nieruchomość ta przestała być przydatna pod uprawy rolne. W ocenie organu argumentacja wnioskodawczyni, iż zmiana lasu na użytek rolny "...pozwoli na uzyskanie dopłat do ziemi w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie. Kwotę tą oraz kwoty uzyskane ze sprzedaży płodów rolnych właścicielka będzie mogła przeznaczać na tak drogą w naszym kraju opiekę zdrowotną dla matki" jest nie do końca zrozumiała, jako że dopłaty bezpośrednie przysługują rolnikom do bieżącej (aktualnie prowadzonej) działalności rolniczej, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Zdaniem organu jakkolwiek można się zgodzić, iż wystąpiły swego rodzaju potrzeby właścicielki lasu, to jednak nie były to potrzeby szczególnie uzasadnione w rozumieniu przywołanych wyżej regulacji prawnych. Za taką potrzebę nie można bowiem uznać konieczności leczenia matki wnioskodawczyni poza niewydolnym jej zdaniem, polskim systemem opieki zdrowotnej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Starosty C., organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Organ pierwszej instancji przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, tak więc prowadził postępowanie z zachowaniem regulacji dotyczących postępowania dowodowego wyrażonych w art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy prawnej zaskarżonej decyzji nie stanowiło orzecznictwo Sądów administracyjnych, ale wskazany i skomentowany w uzasadnieniu przepis art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Nadto decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie sporządzone zgodnie z zasadami i wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kpa wbrew twierdzeniu strony skarżącej organ I instancji odniósł się również do dowodów przedstawionych przez stronę oraz zaświadczeń różnych instytucji państwowych, a nie tylko do decyzji RDOŚ. Przedmiotowa sprawa dotyczyła konkretnej sprawy - zmiany lasu na użytek rolny, nie mogła zatem dotyczyć kondycji polskiej służby zdrowia i z tego tytułu zarzuty wobec organu pierwszej instancji o niedostrzeganiu potrzeby zabezpieczenia matce opieki specjalistycznej organ uznał za niezrozumiały. Nie można przypisać Staroście C. w prowadzonym przez niego postępowaniu czy to biurokratycznego prowadzenia postępowania, czy też działania w sposób nieobiektywny. Nie znalazł potwierdzenia fakt, jakoby organ pierwszej instancji prowadził (jak to stwierdza skarżący) jakąś "krucjatę" przeciw wnioskodawczyni i Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, wszelkie działania mieściły się bowiem w granicach prawa, przy czym organ odwoławczy w niniejszym postępowaniu Kolegium nie oceniał, czy były celowe.

Na powyższą Decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E Z. zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie decyzji, jak też o uchylenie utrzymanej w mocy decyzji Starosty C.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie art 10 § 1 KPA poprzez uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

2. Naruszenie art 7 KPA i 8 KPA poprzez utrzymywanie stanu fikcji prawnej oraz poprzez zaniechanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

3. Naruszenie art 15 KPA poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza art 10 § 1 KPA. Organ II instancji naruszył prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zobowiązany ustawowo temu obowiązkowi tych czynności zaniechał. W trakcie postępowania, przed jego zakończeniem wystąpiła nowa przesłanka na okoliczność podrzucenia odpadów komunalnych. Otóż Policja umorzyła postępowanie karne w sprawie podrzucenia odpadów z powodu nie wykrycia sprawców, pomimo wskazania ich przez skarżącego z imienia i nazwiska. To znacząco pogarsza sytuację finansową strony, gdyż to na niej będzie ciążyć obowiązek utylizacji odpadów, a koszty utylizacji określane są na dziesiątki tysięcy złotych. Takich pieniędzy skarżąca nie posiada. Zarówno Starosta jak i organ II instancji utrzymują fikcję prawną. Przed tymi organami kilkukrotnie toczyły się postępowania niezakończone prawomocnie w sprawie uproszczonego planu urządzenia lasu. Przed WSA w Warszawie dwukrotnie toczyły się w tej sprawie postępowania (ostatnie IV SA/Wa 575/13) uchylające ostatecznie decyzje tych dwóch organów. Do dnia dzisiejszego pomimo ponad 10-cio letniego okresu organ 1 instancji nie potrafi opracować przedmiotowego planu, który to określa zasady gospodarki leśnej. Co więcej SKO w C. ze Starostą i Leśniczym podnoszą zarzut, jakoby nieprawdą było, że wycięte drzewa nie były porażone hubą korzeniową. Jednak w 2008r przywołany w decyzji Wójt Gminy C. sporządził dla tego terenu opis taksacyjny lasu i jednoznacznie w nim stwierdzono zły stan sanitarny lasu i porażenie roślinności hubą korzeniową. Podnieść należy, że opisany dokument jest w posiadaniu Starosty jak i Leśniczego oraz był przedmiotem badań SKO w C.. SKO w C. zupełnie nie kieruje się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Skarżąca we wniosku jak i w odwołaniu od decyzji Starosty podnosi stan zdrowia Matki i pośrednio dzisiejszą Państwową opiekę lekarską. Dołączona do wniosku dokumentacja lekarska nie dotyczy jakiś eksperymentalnych badań lecz podstawowych w dzisiejszych czasach świadczeń zdrowotnych, na które zwykły pacjent oczekuje latami. W uzupełnieniu skargi wskazano, że skarżąca nie mogła zapoznać się z pismem Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r.. Wskazano również, że posiadane przez skarżącą nieruchomości to działka nr [...], która również stanowi las oraz działki nr [...] i [...] o powierzchni łącznej poniżej 1 ha, położone w środku działki nr [...], zaś posiadane przez skarżącą udziały w spółce z o.o. nie przynoszą jej żadnych dochodów, co potwierdza zaświadczenie z US.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie zgromadził wyczerpującego materiału dowodowego, tym samym dokonana ocena o braku podstaw do dokonania zmiany lasu na użytek rolny była przedwczesna.

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest kwestia legalności odmowy udzielenia zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.). Stosownie do treści tego przepisu zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Ustalenie, że w konkretnej sprawie takie szczególnie uzasadnione potrzeby nie występują prowadzi do odmowy udzielenia zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny.

Niewątpliwie dopuszczalna jako wyjątek na gruncie przepisów ustawy o lasach zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi wiązać się z niezbędną, nieodzowną wręcz potrzebą właściciela wynikającą z określonej sytuacji. Nie wystarczy więc ustalenie wystąpienia po stronie właściciela lasu jakiejkolwiek, zwykłej potrzeby przekształcenia terenu leśnego na użytek rolny.

Taką wykładnię pojęcia szczególnie uzasadnionej potrzeby potwierdza treść przepisów art. 8 i art. 13 ustawy o lasach. W art. 8 wskazano, że podstawowymi zasadami prowadzenia gospodarki leśnej jest powszechna ochrona lasów, trwałość utrzymania lasów, ciągłość i zrównoważone wykorzystanie wszystkich funkcji lasów oraz powiększanie zasobów leśnych. Natomiast w art. 13 ust. 1 ustawy o lasach nałożono na właścicieli lasów obowiązek trwałego ich utrzymywania i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, w tym ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 29.02.2012 r. w sprawie IV SA/Wa 1609/11 "Przejściowe nawet pozbawienie lasu drzew nie stanowi przesłanki do zmiany przeznaczenia terenu na użytek rolny, ale zobowiązuje właściciela do uzupełnienia struktury lasu i jego zalesienia" (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1448/10 podkreślił, że pojęcie szczególnej potrzeby właściciela lasu niesie w sobie element pewnego przymusu sytuacyjnego, który może wynikać dla strony z różnych okoliczności. Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi więc być dla właściciela lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji strony i jej argumentów.

Tak więc należy podkreślić, że za szczególne potrzeby z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach mogą być uznane tylko takie wyjątkowe, kwalifikowane przesłanki, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad zasadą ochrony i trwałości utrzymania lasu właśnie ze względu na przymusową sytuację właściciela.

W związku z tym niewątpliwie to właściciel lasu zobowiązany jest wskazać okoliczności związane z tą wyjątkową dla niego potrzebą, jak też wykazać jej szczególny charakter. Jednak rola organu jest dokonanie oceny wskazywanej uzasadnionej potrzeby na podstawie całości materiału dowodowego, a nie na podstawie niektórych jego elementów i wyjaśnienie wszystkich okoliczności budzących wątpliwości, a więc rozważenie sytuacji strony i jej twierdzeń w kontekście obiektywnych kryteriów.

Niewątpliwie podstawową okolicznością wskazywaną przez skarżącą była jej trudna sytuacja materialna, którą chce zmienić użytkując rolniczo objęty wnioskiem grunt pod uprawę zbóż. Pozwoli jej to na uzyskanie dodatkowych dochodów (poza emeryturą matki), które będzie mogła przeznaczyć na jej leczenie, ale też pozwoli na uzyskanie dodatkowych dochodów z dopłat bezpośrednich. Dodatkowymi argumentami wskazywanymi przez wnioskodawczynię była okoliczność, że teren ten był wcześniej przez 30 lat użytkowany rolniczo, a obecnie nie jest zalesiony, a jej ze względu na trudną sytuację materialną nie stać na odnowienie lasu.

Organ oceniając wskazane okoliczności w kontekście przymusowej sytuacji uznał, że fakt, iż skarżąca nie jest nigdzie zameldowana przeczy jej twierdzeniu o prowadzonym wspólnie z matką gospodarstwie domowym i utrzymywaniu się z niewielkich dochodów matki. Jednocześnie wyraził pogląd, że obowiązek opieki nad chorą matką ciąży także na pozostałych członkach jej rodziny. Prawdopodobnie jako zaprzeczenie tezy o niedostatku wnioskodawczyni wskazał, że jest ona właścicielką innych nieruchomości oraz udziałowcem w spółce z o.o. Przytaczając powyższe ustalone fakty, jednocześnie nie poddał jednak ocenie znajdującego się w zgromadzonym materiale dowodowym zaświadczenia z urzędu skarbowego wskazującego na brak dochodów skarżącej. Nie przedstawił też żadnej argumentacji, która wskazywałaby jaki wpływ na ocenę sytuacji życiowej i materialnej skarżącej oraz potrzeby związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ma fakt posiadania przez nią tytułu prawnego do nieruchomości, z których działka nr [...] o pow. około 13 ha stanowi również teren lasu, a inne 2 działki o łącznej pow. ok. 1 ha teren rolny. Organ odwoławczy ocenił także, że wskazywanej potrzebie właścicielki przeczy jakość gruntu na przedmiotowej nieruchomości. Ocenił bowiem, że niskie klasy bonitacyjne wnioskowanej działki sugerują, że właśnie z tego względu przestała kiedyś być przydatna pod uprawy rolne. Ocenił także, że argument skarżącej o możliwości pozyskania finansowania w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie jest niezrozumiały, gdyż dopłaty przysługują rolnikom do bieżącej działalności.

Zdaniem sądu ocena sytuacji życiowej skarżącej i motywowana chęcią jej zmiany potrzeba przekształcenia lasu w użytek rolny została dokonana w sposób dowolny. Organ nie ocenił wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie i nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego, na podstawie którego dopuszczalne byłoby stawianie przytoczonych wyżej tez podważających trudną sytuację materialną skarżącej, a jednocześnie wskazujących na brak podstaw do twierdzenia, że sytuacja ta może ulec zmianie ze względu na zamiar prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak też że potencjał terenu objętego wnioskiem o przekształcenie nie uzasadnia przekształcenia (a więc nie przewyższa wartości jaką jest pozostawienie lasu).

Twierdzenie, że teren o powierzchni 19 ha, z których 16 ha stanowią grunty klasy V i VI, a co najmniej 6 ha grunty klasy IV nie jest przydatny do prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie rokuje jego opłacalności, która mogłaby w sposób istotny wpłynąć na sytuację skarżącej, tylko na tej podstawie, że kiedyś (choć zapewne w innej sytuacji) przestał być przydatny do celów rolniczych, nie zostało poparte żadnymi przeprowadzonymi przez organ dowodami. Twierdzenie oparte na "sugestii" organu stanowiło jedną z podstaw uznania argumentacji skarżącej za nieuzasadniającą oczywistość potrzeby zmiany przeznaczenia lasu. Skoro organ uznał potrzebę oceny potencjału przedmiotowej nieruchomości za istotną dla rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest ocena wagi wartości podlegającej ochronie, powinien zgromadzić materiał dowodowy stanowiący obiektywną podstawę do takiej oceny, a nie opierać się na własnych domysłach. Podobnie też niepoparta została logiczną i przekonującą argumentacją ocena organu, że skarżąca nie może liczyć na finansowanie działalności rolniczej związanej z uprawą zbóż na tym terenie z dopłat bezpośrednich.

Prawidłowo organ ocenił i wywiódł, że dodatkowo podnoszony przez skarżącą argument wycięcia drzew na przedmiotowym terenie nie ma znaczenia dla utraty charakteru leśnego, gdyż zgodnie z treścią art. 3 ustawy o lasach lasem jest także grunt przejściowo pozbawiony roślinności leśnej.

Przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło więc do wyjaśnienia istotnych okoliczności pozwalających na ocenę czy wniosek jest zasadny. Organ powinien w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ocenić czy w sytuacji skarżącej jej wniosek zmierza jedynie do powiększenia zakresu prowadzonej działalności i uzyskania większych dochodów, czy też do zapewnienia źródła utrzymania, czy skarżąca ma szansę podjąć taką działalność w oparciu o posiadany stan nieruchomości, czy przedmiotowa nieruchomość ze względu na jej położenie, dostęp, rodzaj klas bonitacyjnych, obszar itp. może stanowić podstawę prowadzenia gospodarstwa gwarantującego potencjalne dochody, które mogłyby stanowić podstawowe źródło utrzymania i mieć istotny wpływ na zmianę sytuacji życiowo – bytowej skarżącej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie zastosował zasad ogólnych postępowania, naruszając w konsekwencji art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ administracji uzupełni materiał dowodowy w koniecznym zakresie, zwłaszcza wyjaśniając wskazane wyżej istotne okoliczności, rozważy potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego co do oceny potencjału gospodarstwa i przyszłych korzyści, a także kosztów doprowadzenia nieruchomości do użyteczności rolniczej i dokona ponownej oceny całokształtu materiału dowodowego.

Z uwagi na to, że dostrzeżone naruszenia przepisów postępowania wymagają dokonania ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy administracji (art. 15 K.p.a.), skutkowało koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie sądu zasadny jest zarzut naruszenia art. 10 K.p.a, co zostanie uwzględnione przez organy w ponownie prowadzonym postępowaniu. Jednak w niniejszej sprawie naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.