Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 686/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 7 - 9, art. 77 par. 1  i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] Znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Znak [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ J. Zieliński /-/ W. Batorowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [..] lipca 2010 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dna [...] 2010 r. zwalniającą [...] Ł. G. z dniem [...] 2010 r. ze Służby Więziennej z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. W postawie prawnej decyzji organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. [...] Ł. G. złożył raport do Dyrektora Zakładu Karnego we W. zawierający pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, a Dyrektor w tym samym dniu przychylił się do prośby funkcjonariusza zastrzegając jednakże ustawowy termin zwolnienia. Następnie w dniu [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor wszczął wobec funkcjonariusza postępowanie dyscyplinarne pod zarzutem naruszenia dyscypliny służbowej przez [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r., a z przedmiotowym postanowieniem funkcjonariusz zapoznał się w dniu [...] kwietnia 2010 r. Następnie w dniu [...] maja 2010 r. funkcjonariusz złożył pismo, bez uzasadnienia, o wycofanie raportu z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zwolnienie ze służby. Postanowieniem z dnia [...] 2010 r. Dyrektor odmówił funkcjonariuszowi uwzględnienia wniosku w sprawie wycofania raportu o zwolnienie ze służby z uwagi na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, po czym decyzją z dnia [...] 2010 r. zwolnił funkcjonariusza ze służby z dniem [...] 2010 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Dalej organ przybliżył treść odwołania funkcjonariusza (działającego za pośrednictwem pełnomocnika), w którym strona domagała się uchylenia decyzji z uwagi na jej nieważność jako wydanej bez podstawy prawnej. Cofnięcie wniosku o zwolnienie spowodowało, iż brak jest koniecznej przesłanki, a co za tym idzie bezprzedmiotowość dalszego postępowania oraz zwolnienia ze służby. Ponadto strona podniosła argument podstępnego wywołania u funkcjonariusza błędu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W., polegającego na obietnicy niewszczynania postępowania dyscyplinarnego jeśli funkcjonariusz złoży raport o zwolnienie ze służby. Strona przedstawiła związek przyczynowo-skutkowy wskazując, że zwalniany został zmuszony przez Dyrektora do zwolnienia się ze służby, do którego to zwolnienia nie miał żadnego powodu.

Następnie organ odwoławczy przywołał stanowisko organu I instancji wyrażone w związku z przekazaniem odwołania funkcjonariusza, a wskazujące na brak uzasadnienia w piśmie o wycofanie raportu, postępowanie zgodne z pierwotna wolą funkcjonariusza oraz rozbieżność w orzecznictwie co do wycofania oświadczenia woli w zakresie rezygnacji z zatrudnienia.

Organ odwoławczy uznał, iż decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby podjęto w oparciu o jego oświadczenie woli, a wniosek o wycofanie tego oświadczenia dotarł do Dyrektora w terminie późniejszym. Podniósł, iż w orzecznictwie prezentowane są rozbieżne poglądy co do możliwości wycofania takiego wniosku i nie mogą jednoznacznie przesądzić o skuteczności wycofania wniosku o zwolnienie, zwłaszcza że orzeczenia są obowiązujące w konkretnych sprawach. na uzasadnienie swojego stanowiska organ przywołał pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1816/07.

Argumentacja dotycząca podstępnego wywołania błędu i zmuszenia funkcjonariusza doi złożenia raportu o zwolnienie jest w ocenie organu wewnętrznie sprzeczna. Funkcjonariusz złożył bowiem raport o zwolnienie celem uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej poprzez [...]; postąpił tak, mimo że praca go satysfakcjonowała i była zgodna z jego kwalifikacjami. Ewentualna obietnica Dyrektora dotyczącą niewszczynania postępowania dyscyplinarnego w niczym nie zmieniała faktu, że zwalniany wystąpi ze służby; również złożenie wniosku o wycofanie raportu po niemal [...] tygodniach od wszczęcia postępowania również za tym nie przemawia. W ocenie organu odwoławczego jeśli funkcjonariusz złożył raport o zwolnienie by uniknąć konsekwencji dyscyplinarnych, to trudno doszukać się argumentów uzasadniających wnioskowanie o cofnięcie zwolnienia wtedy, gdy zostaje wszczęte postępowanie i konsekwencje stają się realne. Ponadto organ podniósł, iż zwalniany nie poniósł konsekwencji dyscyplinarnych, bowiem od dnia [...] kwietnia 2010 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, a postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone. Organ zauważył, iż gdyby nie zostało złożone odwołanie od decyzji o zwolnieniu postępowanie dyscyplinarne zostałoby umorzone, a żadne konsekwencje nie dotknęłyby zwalnianego. Pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby sprawcy przewinienia stanowi bowiem fakultatywną przesłankę umorzenia postępowania dyscyplinarnego określoną w odrębnych przepisach. Z uwagi na brak podnoszenia w dotychczas prowadzonych postępowaniach sprawy umów, wytycznych czy obietnic udzielanych przez Dyrektora zwalnianemu, zarzuty odwołania jawią się jako niespójne, nieprzekonujące i pozbawione logicznej argumentacji.

Organ odwoławczy uznał działania organu I instancji za konsekwentne i pragmatyczne; zastosowanie trzymiesięcznego okresu zwolnienia zgodnie z art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, jak i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego są zasadne, by nie dopuścić do uniknięcia odpowiedzialności przez podejrzanego o naruszenie dyscypliny służbowej. Długotrwała choroba obwinionego i niemożność udowodnienia przewinienia oraz wymierzenia kary jest sytuacją obiektywną, umożliwiającą jednak obwinionemu uniknięcie kary wobec zwolnienia ze służby.

Skargę do tutejszego Sądu wniósł Ł. G. domagając się uchylenia decyzji zwalniającej go ze służby. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523) i wydanie jej bez podstawy prawnej powodujące nieważność tej decyzji. W uzasadnieniu zakwestionował ustalenia faktyczne. W jego ocenie nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym teza, iż Dyrektor Zakładu Karnego we W. w tym samym dniu przychylił się do prośby funkcjonariusza z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zwolnienie ze służby, bowiem decyzja nr [...] została wydana dopiero w dniu [...] 2010 r., to jest miesiąc po zaistniałym zdarzeniu. Ponadto uzasadnienie tej decyzji narusza wymogi procedury administracyjnej poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności pomija raport z dnia [...] maja 2010, r. o wycofaniu raportu o zwolnienie ze służby na własną prośbę oraz postanowienie organu I instancji z dnia [...] 2010 r. o nieuwzględnieniu wniosku w sprawie wycofania raportu o zwolnienie ze służby, co w ocenie skarżącego powinno skutkować stwierdzeniem przez organ II instancji nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dalej skarżący opisał okoliczności złożenia raportu o zgłoszeniu wystąpienia ze służby i związek tego faktu z nieumyślnym popełnieniem przez niego wykroczenia poprzez [...]. Podniósł, iż na nieformalnym spotkaniu (bez protokołu) w gabinecie Dyrektora - z udziałem Dyrektora Zakładu Karnego we W. B. W. oraz zastępcy Kierownika Działu [...] P. K., kierownika Działu Ochrony G. i zastępców Dyrektora: M. S., T. N. i A. W. - Dyrektor Zakładu Karnego [...] [...] przedstawił do wyboru alternatywę: złożenie raportu o zwolnienie ze służby na własną prośbę albo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i złożył ustne zapewnienie, że w przypadku złożenia przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby na własną prośbę nie zostanie wszczęte w stosunku do skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Skarżący zaznaczył, że raport napisał pod wpływem błędu, w tym samym dniu, pod naciskiem P. K., który zapowiedział, iż "jeżeli nie napiszę teraz, to z pewnością Dyrektor podejmie decyzję o zwolnieniu dyscyplinarnym", mimo że skarżący chciał sprawę przemyśleć do następnego dnia. Skarżący wyjaśnił, iż po przemyśleniu swojej sytuacji (nieumyślność popełnionego przewinienia dyscyplinarnego) i uświadomieniu, że działał pod wpływem wymuszonego błędu, w dniu [...] maja 2010 r. wysłał do Dyrektora Zakładu Karnego raport o wycofaniu raportu o zwolnienie ze służby, zawierający stosowne oświadczenie woli. W ocenie skarżącego postanowienie Dyrektora z dnia [...] 2010 r. o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie wycofania raportu o zwolnienie ze służby zostało wydane bez podstawy prawnej; wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie przesadza zaś o winie skarżącego. W ocenie skarżącego orzecznictwo w zakresie możliwości skutecznego wycofania wniosku o zwolnienie ze służby nie jest rozbieżne i przesądza o skuteczności złożenia takiego wniosku. Wniosek taki skarżący złożył zaś na długo przed wydaniem Decyzji Personalnej nr [...] z dnia [...] 2010 r., a organ odwoławczy nie ustalił jaki jest właściwy termin do skutecznego złożenia takiego wniosku. Skarżący zaprzeczył stanowisku organu, iż raport o zwolnienie ze służby złożył celem uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej, bowiem gdyby tak było, to nie doszłoby do "dziwnego spotkania w gabinecie Dyrektora". Skarżący powołując się na Kodeks karny nie zgodził się z ustaleniem organu, iż [...] w czasie pełnienia służby w [...]. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, iż nie przeprowadził, postępowania wyjaśniającego (dochodzenia służbowego) w przedmiocie wywieranych na skarżącego nacisków celem wywołania błędu zwolnienia go ze służby niedozwolonymi metodami; w ten sposób naruszył przepisy procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego. W ocenie skarżącego zagadnienie dowołania raportu o zwolnienie ze służby należy rozpatrywać pod kątem wad oświadczenia woli określonych w art. 82-88 Kodeksu cywilnego, a do składania oświadczeń woli należy stosować przepisy Kodeksu pracy, na podstawie regulacji z art. 5 i art. 300 Kodeksu pracy. Skarżący podniósł, iż żaden przepis prawa nie zabrania cofnięcia żądania zwolnienia ze służby, ponadto skarżący jest uprawniony do cofnięcia wniosku z uwagi na działanie pod wpływem błędu, a żądanie zwolnienia ze służby zostało cofnięte przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W ocenie skarżącego nie było podstaw do stosowania w sprawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej, a postępowanie jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone w myśl art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

W skardze złożonej przez pełnomocnika procesowego Ł. G. zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji personalnej o zwolnieniu ze służby pomimo braku przesłanek określonym w przepisie art. 39 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy, w związku z czym decyzja ta jest nieważna; art. 105 § 1 kpa poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego, mimo że stało się ono bezprzedmiotowe. W skardze zawarto wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wywiedziono, iż cofniecie wniosku o zwolnienie ze służby powoduje brak przesłanki koniecznej do zwolnienia w trybie art. 39 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy i skutkuje koniecznością umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 3 kpa. Ponadto podniesiono, wskazując na stanowisko orzecznictwa, iż cofnięcie wniosku o zwolnienie ze służby może nastąpić do zakończenia wobec funkcjonariusza postępowania administracyjnego - gdy wyda decyzję organ odwoławczy albo upłynie termin do wniesienia odwołania. Dlatego też obojętne są przyczyny wycofania wniosku i z tego względu zbędne jest analizowanie potencjalnej kontrowersji co do tego, czy zgłoszenie przez skarżącego wystąpienia ze służby było dotknięte którąś z wad oświadczenia woli.

W odpowiedzi na skargę (ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego i pełnomocnika procesowego) organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł między innymi, iż skarżący wadliwie wskazał na zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523), która weszła w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r., bowiem przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy zastosowanie mają unormowania dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Nie znajduje uzasadnienia zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej. Z uwagi na treść art. 39 ust. 2 pkt 6 ostatniej z powołanych ustaw organ administracji zobowiązany był do uwzględnienia wniosku funkcjonariusza o zwolnienie ze służby, a jedynie uznaniu organu należy pozostawić okres, w jakim decyzja o zwolnieniu może zostać podjęta. Zdaniem organu z uwagi na specyfikę pragmatyki służbowej - ustawy o Służbie Więziennej, art. 39 ust. 2 pkt 6 tej ustawy wyłącza stosowanie art. 105 kpa, bowiem złożenie wniosku o zwolnienie ze służby zobowiązuje organ do jego uwzględnienia, zaś cofnięcie takiego wniosku daje organowi tylko możliwość rozpatrzenia wniosku i przychylenia się do niego. Ponadto organ odwoławczy podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji co do dobrowolnego, bez pozostawania pod wpływem błędu lub przymusu, złożenia przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby.

W piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2010 r. skarżący domagał się wyłączenia z akt sprawy akt postępowania dyscyplinarnego i teczki osobowej dokumentującej przebieg służby, gdyż dokumentacja ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a jej dołączenia do akt spawy sądowej ma na celu przedstawienie Sądowi negatywnego wizerunku jego osoby i uprzedzenia się do skarżącego, co może spowodować wypaczenie wyroku.

Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. skarżący oraz jego nowy pełnomocnik podtrzymali twierdzenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i rozstrzygając w granicach sprawy stosuje środki przewidziane w ustawie (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja nr [...] z dnia [..] lipca 2010 r. Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu, którą utrzymano w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia [...] 2010 r. zwalniającą [...] Ł. G. z dniem [...] 2010 r. ze Służby Więziennej z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło w trybie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Organ odwoławczy trafnie powołał przepis prawa materialnego. Natomiast w uzasadnieniu skargi Ł. G. wadliwie wskazano na zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523), która weszła w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r., jak wynika z treści art. 274 tej ustawy, a zatem już po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie. W konsekwencji do sprawy zastosowanie mają przepisy dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.

Stosownie do treści art. 39 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej, na podstawie którego nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby, funkcjonariusza (Służby Więziennej) zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Zgłoszenie takie zatem jest niezbędną przesłanką zastosowania tego przepisu i nie pozostawia organowi dowolności w zakresie uwzględnienia wniosku. Tutejszy Sąd podziela ten kierunek prezentowany w orzecznictwie, według którego do oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania o zwolnienie ze służby na gruncie ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego, bowiem ustawa szczególna nie reguluje tej problematyki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Po 2142/00, LEX 82649 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1364/06, dostępne bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto także wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w zapadłym na tle ustawy o Policji wyroku z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1816/07 (orzeczenie dostępne jw.), iż ustawa o Policji i inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnoprawnych stosunkach służbowych. W omawianym zakresie występuje luka w prawie. W takich przypadkach jedną z dopuszczalnych form wykładni jest analogia "z prawa" (analogia iuris). Powyższy pogląd w pełni odnosi się do ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 14 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Lu 71/2000, na które powołał się pełnomocnik skarżącego pomija treść art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego. Ponadto w późniejszym orzecznictwie wielokrotnie prezentowano pogląd przeciwny, jak chociażby w wyżej przywołanym wyroku NSA z dnia 28 listopada 2008 r. Z tych też tutejszy Sąd nie podzielił poglądu przywołanego przez pełnomocnika skarżącego.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący zgłosił pisemnie swoje wystąpienie ze służby (raport o zwolnienie ze służby z dnia [...] kwietnia 2010 r.), a następnie cofnął wniosek o zwolnienie ze służby w dniu [...] maja 2010 r. Cofnięcie wniosku miało miejsce przed zwolnieniem skarżącego ze służby, które nastąpiło decyzją organu I instancji z dnia [...] 2010 r. Treść odwołania oraz skargi (Ł. G. i jego pełnomocnika) wskazuje na braki postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, który w tym wypadku sprowadza się do stwierdzenia, czy w dacie wydawania decyzji zwalniającej skarżącego ze służby organ dysponował pisemnym W szczególności dotyczy to okoliczności złożenia raportu z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zwolnienie ze służby i następnie cofnięcie tego raportu pismem z dnia [...] maja 2010 r. Nie ma wątpliwości, iż to zdarzenie z dnia [...] kwietnia 2010 r., jakim było stawienie się skarżącego do służby [...] (Sąd w niniejszej sprawie nie analizuje akt sprawy pod kątem wypełnienia przez skarżącego znamion przewinienia służbowego), było powodem złożenia wniosku o zwolnienie ze służby. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżący cofnął ten wniosek dopiero po wszczęciu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu za naruszenie dyscypliny służbowej poprzez wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego w dniu [...] kwietnia 2010 r. Niezależnie od oceny skuteczności złożenia oświadczenia woli o cofnięciu pisemnego żądania zwolnienia ze służby sam fakt cofnięcia przedmiotowego wniosku jest istotną okolicznością w sprawie, w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu i skardze. Treść i kontekst złożenia raportu z dnia [...] maja 2010 r. o cofnięciu raportu z dnia [...] kwietnia 2010 r. powinny być rozpatrzone przez organ I instancji przed podjęciem decyzji o zwolnieniu ze służby, a wnioski organu winny znaleźć swoje uzewnętrznienie w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie tutejszego Sądu stan faktyczny wynikający z akt sprawy wskazuje, iż skarżący nie cofnął skutecznie swojego oświadczenia (raportu - pisemnego żądania) z dnia [...] kwietnia 2010 r. o wystąpieniu ze służby.

Zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W świetle tej regulacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym jako doszło do wiadomości adresata tylko za jego zgodą. W tym zakresie odpowiednie zastosowanie znajdują także przepisy Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli (art. 82 - 88).

W przedmiotowej sprawie oświadczenie o cofnięciu żądania zwolnienia ze służby nastąpiło dopiero z dniem [...] maja 2010 r., podczas gdy z adnotacji na wniosku o zwolnienie ze służby Dyrektora Zakładu Karnego wynika, iż z wnioskiem o zwolnienie ze służby adresat zapoznał się już w dniu jego złożenia, to jest [...] kwietnia 2010 r. Jak wynika z całokształtu okoliczności sprawy, w tym z postanowienia Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] maja 2010 r., wynika, iż Dyrektor nie wyraził zgody na cofnięcie oświadczenia woli - żądania zwolnienia ze służby, a powód odmowy (wszczęcie postępowania dyscyplinarnego) jest w tym zakresie okolicznością obojętną. Zatem odwołanie oświadczenia o żądaniu zwolnienia ze służby nie było skuteczne. Niemniej jednak okoliczności sprawy wskazują na wątpliwość co do tego, czy skarżący złożył wniosek o zwolnienie ze służby działając pod wpływem błędu i to błędu kwalifikowanego, gdyż wywołanego w przekonaniu strony podstępnie. Błąd ten miał polegać na wywołaniu u skarżącego przez Dyrektora Zakładu Karnego we W. mylnego przeświadczenia, że jeżeli skarżący złoży raport o zwolnienie ze służby, to nie zostanie przeciwko niemu wszczęte postępowanie dyscyplinarne w związku ze zdarzeniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Faktem jest, iż postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego zostało wszczęte i to jeszcze przed wydaniem decyzji o zwolnieniu go ze służby, uwzględniającej jego raport o zwolnienie (pisemne wystąpienie ze służby).

Organ odwoławczy wprawdzie wypowiedział się co do znaczenia dla sprawy ewentualnej obietnicy Dyrektora co do zaniechania wszczynania postępowania dyscyplinarnego w razie wystąpienia przez skarżącego ze służby, ale wnioski powzięte przez organ są w tym zakresie przedwczesne. To, że organ nie znajduje argumentów, których mógłby użyć Dyrektor aby skłonić skarżącego do zwolnienia się ze służby, nie oznacza, iż skarżącemu takie argumenty w określonej sytuacji mogły zostać przedstawione. Jeżeli uznać, że faktycznie miało miejsce kilkuosobowe nieformalne spotkanie w dniu [...] kwietnia 2010 r. w gabinecie Dyrektora z udziałem kadry wyższego stopnia oraz skarżącego, jak również późniejsze pozostawienie skarżącemu względnie krótkiego czasu "do namysłu" w zakresie złożenia raportu o wystąpieniu ze służby, to okoliczności te winny zostać rozpatrzone w odniesieniu do tego, czy w dniu podjęcia deczyji o zwolnieniu skarżącego ze służby organ dysponował ważnym oświadczeniem woli funkcjonariusza co do żądania zwolnienia ze służby. W pierwszej kolejności jednak należy ustalić w tym zakresie stan faktyczny, a mianowicie czy tego rodzaju zdarzenia miały miejsce w dniu [...] kwietnia 2010 r. i czy mogły stanowić podstawę do skutecznego uchylenia się przez skarżącego od skutków oświadczenia woli o wystąpieniu ze służby.

Brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy stanowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenie wyżej wymienionych przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem od rozstrzygnięcia okoliczności złożenia raportu o zwolnienie ze służby zależy kierunek załatwienia sprawy w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w trybie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej. W konsekwencji, z uwagi na charakter stwierdzonego uchybienia, należało wyeliminować z obrotu prawnego tak zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem ewentualne ustalenie, iż skarżący skutecznie uchylił się od skutków oświadczania woli o wystąpieniu ze służby stanowiłoby przesłankę negatywną do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby na jego wniosek. Waga stwierdzonego przez Sąd uchybienia prowadziła do wyeliminowania z obrotu prawnego obydwu decyzji wydanych w postępowaniu o zwolnienie funkcjonariusza ze służby.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania z poszanowaniem zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do wymogów proceduralnych należy wyjaśnić okoliczności sprawy, to jest czy złożenie przez skarżącego wniosku o zwolnienie ze służby nastąpiło w warunkach kwalifikowanego błędu (wywołanego podstępnie) w rozumieniu przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli. W tym celu należy ustalić czy miało miejsce, a jeśli tak to jaki miało przebieg, nieformalne spotkanie, na które powołała się strona w odwołaniu i skardze. Pomocne w tym zakresie będzie między innymi pozyskanie oświadczeń od wszystkich osób, które miały brać udział w nieformalnym posiedzeniu w gabinecie Dyrektora Zakładu Karnego w dniu [...] kwietnia 2010 r., jak również tej osoby, w której obecności skarżący miał sporządzić raport o wstąpieniu ze służby, co do przebiegu tego domniemanego zdarzenia. Następnie organ powinien ocenić okoliczności złożenia przez skarżącego żądania zwolnienia ze służby. Dopiero po wyjaśnieniu, czy skarżący skutecznie uchylił się od skutków złożonego oświadczenia woli w rozumieniu art. 84 lub art. 86 Kodeksu cywilnego będzie możliwe orzeczenie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na jego wniosek. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ powinien zadbać także o należyte poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym respektować gwarancje z art. 10 kpa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

/-/ J. Zieliński /-/ W. Batorowicz /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak