Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1385/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. , decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. określił W. P. (dalej "Skarżący") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Decyzja, zgodnie z załączonym do akt potwierdzeniem odbioru, została doręczona Skarżącemu, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p."), w dniu 31 stycznia 2020 r.

W dniu 12 marca 2020 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że o wydaniu ww. decyzji, jak i o wszczętym postępowaniu nic nie wiedział. Wyjaśnił, iż w dniu 9 marca 2020 r. otrzymał wraz z żoną informację SMS z banku o zajęciu rachunku bankowego żony przez Urząd Skarbowy. Skarżący w Urzędzie Skarbowym W., dowiedział się o wszczętym postępowaniu podatkowym i o wydaniu wobec niego decyzji z [...] stycznia 2020 r.

Skarżący wyjaśnił, że nie mógł odebrać ww. decyzji, ponieważ w dniu 10 stycznia 2020 r. wraz z żoną wyleciał do G., a do Polski wrócili w nocy z 18 na 19 stycznia 2020 r. Następnie w dniu 25 stycznia 2020 r. trafił do Szpitala w P., skąd został przetransportowany do Kliniki [...] w W., gdzie przebywał do dnia 3 lutego 2020 r. Żona w zasadzie cały czas mu towarzyszyła. Wyjaśnił, że w okresie od dnia 10 stycznia 2020 r. do 3 lutego 2020 r. Skarżący ani jego żona nie przebywali w mieszkaniu przy ul. M. i nie mieli żadnej wiedzy o tym, że Urząd próbował doręczyć decyzję podatkową. Ponadto Skarżący podkreślił, że poczta działa wadliwie i w skrzynce odbiorczej nie było żadnego awizo.

Do wniosku o przywrócenie terminu Skarżący załączył: wydruk rezerwacji oraz biletów lotniczych potwierdzających wylot do G. , kartę informacyjną z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. , kartę informacyjną z Kliniki [...] w W., skargę na dostawców poczty z dnia 2 grudnia 2019 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Oceniając wniosek Skarżącego, Dyrektor wskazał, że jego zdaniem Skarżący nie wykazał, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W ocenie Dyrektora, wskazane okoliczności, jak wyjazd do G. , stan zdrowia oraz zmaganie się ze złą jakością usług Poczty Polskiej nie uprawdopodabniają braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Dyrektor wyjaśnił, że z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika, że wraz z żoną, w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 19 stycznia 2020 r. przebywał za granicą Polski (w G. ), a następnie w okresie od 25 stycznia 2020 r. do 3 lutego 2020 r. przebywał w szpitalu. Bezspornym jest zatem, że w ww. okresach przebywał poza miejscem stałego zamieszkania.

Dyrektor zauważył, że Skarżący posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu, o czym świadczy kierowane do niego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2019 r. odebrane przez żonę Skarżącego w dniu 13 grudnia 2019 r. Ponadto, z akt sprawy wynika, że Skarżący w związku z odpłatnym zbyciem nieruchomości w 2014 r., w trakcie czynności sprawdzających pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. został wezwany do Urzędu Skarbowego W. w celu przedłożenia dokumentów. Wezwanie to również zostało odebrane przez żonę Skarżącego w dniu 19 kwietnia 2019 r. Mógł zatem przewidywać, że decyzja kończąca to postępowanie zostanie wydana. Decyzja ta wydana została w dniu [...] stycznia 2020 r. W dniu 17 stycznia 2020 r. podjęto próbę jej doręczenia. Wobec nieobecności adresata zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym, wraz z informacją o możliwości odbioru przesyłki, pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (ponowne zawiadomienie pozostawiono w dniu 27 stycznia 2020 r.).

Zatem w okresie od 4 lutego 2020 r. (od 25 stycznia 2020 r. do 3 lutego 2020 r. Skarżący przebywał w szpitalu) do 14 lutego 2020 r. (upływ terminu do wniesienia odwołania) nie występowały przeszkody uniemożliwiające złożenie odwołania.

Art. 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko wykazania przyczyn uchybienia terminowi, ale również uprawdopodobnienia, że przyczyny te pozostawały niezależne od woli i wiedzy podatnika. W ocenie Dyrektora, podniesione przez Skarżącego okoliczności wskazują na brak zachowania należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, co nie wyczerpuje przesłanki określonej w art. 162 § 1 O.p.

Dyrektor podkreślił, że w jego ocenie Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu. Podnoszone okoliczności nie są okolicznościami nagłymi i wyjątkowymi. Ponadto Skarżący nie wyjaśnił powodów, dla których nie mógł przy dokonaniu czynności posłużyć się inną osobą, np. ustanowić pełnomocnika w osobie członka rodziny (żony) lub też wyznaczyć fachowego pełnomocnika.

W okresie od 4 lutego 2020 r. do 14 lutego 2020 r., tj. w czasie, gdy płynął termin do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji Skarżący nie złożył odwołania, mimo iż w tym okresie nie istniała przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie powyższej czynności.

Dyrektor odniósł się również do podnoszonej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu okoliczności niedocierania kierowanej do Skarżącego korespondencji z Urzędu Skarbowego W. i wyjaśnił, że z informacji uzyskanej z Poczty Polskiej S.A. Biuro Wsparcia Klientów z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], wynika, że skarga Skarżącego i jego żony z dnia 2 grudnia 2019 r. na nieprawidłowe doręczanie przesyłek przez pracowników Poczty Polskiej została uznana za nieuzasadnioną.

Skarżący nie zgodził się z wydanym postanowieniem i złożył skargę do Sądu.

Wydanemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 O.p., polegające na błędnym przyjęciu, że nie zachował należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, przez co nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora jest błędne, bowiem nie dotyka istoty tego problemu jakim była nagła, bardzo poważna choroba oraz hospitalizacja w okresie, kiedy na poczcie upływał termin do odbioru nieznanej Skarżącemu korespondencji z Urzędu Skarbowego, a którą okazała się decyzja podatkowa. Brak możliwości odbioru przez Skarżącego korespondencji na poczcie w okresie ciężkiej choroby i hospitalizacji spowodował, że Skarżący nie wiedział o wydaniu decyzji podatkowej i jej zastępczym doręczeniu.

Skarżący zarzucił, że Dyrektor odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania niezrozumiale, jak również bezzasadnie wskazał, że Skarżący nie zadbał o swoje sprawy, ponieważ wiedział o toczącym się postępowaniu i mógł przewidzieć, że decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana. Podniósł, że uchybienie terminowi było spowodowane nagłą, nieprzewidzianą i ciężką chorobą wymagającą hospitalizacji w dniach od 25 stycznia 2020 r. do 3 lutego 2020 r. a więc w okresie, gdy upływał termin do odebrania korespondencji z poczty (31 stycznia 2020 r.). Nieodebranie korespondencji spowodowało, że Skarżący nie miał żadnej wiedzy o wydaniu decyzji i możliwości wniesienia od niej odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarżący upatruje wadliwości zaskarżonego postanowienia w tym, że organ błędnie przyjął, że Skarżący nie zachował należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, przez co nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego.

Skarżący jako okoliczność stanowiącą o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania powołał brak świadomości o wydaniu decyzji, co było związane z wyjazdem Skarżącego z małżonką do G. (wyjazd w dniu 10 stycznia 2020 r., powrót w nocy z 18 na 19 stycznia 2020 r.), jak również wskazał na hospitalizację Skarżącego w dniach od 25 stycznia do 3 lutego 2020 r.

Wyjaśnić zatem należy, że nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie, została skutecznie doręczona i że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze wielokrotnie wyrażano pogląd, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje bowiem, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony stosownie do art. 162 § 1 O.p. Jeżeli stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to nieprawidłowości w doręczaniu decyzji powinny być podnoszone w ramach skargi na to postanowienie (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 lutego 2020 r., I FSK 2241/19; 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16).

W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu oceniane są przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Zostały one określone w art. 162 § 1 i 2 O.p.

Stosownie do art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz, że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy, drugą jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin.

Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 ), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437).

W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności.

Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000 r. I SA 1072/2000, z dnia 13 października 1999 r. I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999 r. I SA/Ka 1609/97, z dnia 1 marca 1999 r. II SA 45/99, z dnia 30 grudnia 1998 r. I SA 1128/98, z dnia 14 listopada 1995 r. SA/Wr 236/95, z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 3163/15).

Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest zatem jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy.

W ocenie Sądu brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie został przez Skarżącego uprawdopodobniony.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący miał wiedzę o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym, a więc również o tym, że organ podatkowy może kierować do niego korespondencję, w tym decyzję kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne.

Argumentacja dotycząca nieprawidłowego działania poczty nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Na marginesie należy zauważyć, że Skarżący powrócił z G. w nocy z 18 na 19 stycznia 2020 r., zaś hospitalizowany był w dniach od 25 stycznia do 3 lutego 2020 r. Oznacza to, że miał możliwość odebrania awizowanej przesyłki z placówki pocztowej pomiędzy 19 stycznia a 25 lutego. Ponadto po wypisaniu ze szpitala mógł osobiście sporządzić i wysłać odwołanie, jak i skorzystać w tym zakresie z pomocy małżonki. Z przedłożonej przez Skarżącego dokumentacji medycznej nie wynika bowiem, że po wypisaniu ze szpitala stan zdrowia Skarżącego wyłączał możliwość podejmowania tego rodzaju czynności.

W ocenie Sądu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeanalizował przyczyny uchybienia terminu podane przez Skarżącego, zasadnie oceniając je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu odwołania po terminie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.