Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 247/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] postanawia 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

P. S., złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na czas określony w wysokości [...] brutto miesięcznie, które zajęte jest przez komornika sądowego. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że wynajmuje pokój bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] brutto miesięcznie. Zaznaczył ponadto, że ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] brutto, opłaty za telefon komórkowy w wysokości około [...] oraz za internet bezprzewodowy w wysokości około [...]. Na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około [...] miesięcznie. W tej sytuacji nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika zwłaszcza, że w Sądzie prowadzonych jest kilka postępowań, co wiąże się z większymi kosztami z tego tytułu. Nie jest on też w stanie, wykorzystując własne możliwości, skutecznie bronić swoich praw i interesów przed Sądem. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.

Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 25 maja 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.

Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 28 maja 2015 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 5 czerwca 2015 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu wezwanie nie zostało wykonane.

W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).

W myśl natomiast art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go

do przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania, nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11).

W rozpoznawanej sprawie wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem z dnia 25 maja 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Celem wezwania było w szczególności zweryfikowanie oświadczenia wnioskodawcy dotyczącego wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest (i w jakiej wysokości) zajęciem komorniczym. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał wezwania - nie nadesłał żądanych dokumentów, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest zatem nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do jej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tych okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawcę obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. Nieustalona pozostaje też okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego, a także kwestia posiadania kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości ewentualnych zgromadzonych na nich środków. Nie ulega zatem wątpliwości, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, a wątpliwości dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych nie zostały przez stronę usunięte.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.

Dodatkowo wskazać trzeba, że przesłanki uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku nie stanowi okoliczność, iż wnioskodawca uczestniczy w wielu (około 80 w Wydziale I) postępowaniach. Jak wyżej wskazano rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację materialną wnioskodawcy.

W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.