Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1104/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par.  2
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda . Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.); art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE L 2009 r. nr 30); art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L z 2013 r. nr 347); art. 11, art. 12, art. 14, art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE L z 2009 r. nr 316); art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofywania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L z 2014 r. nr 181); art. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1-2, art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 4, art. 18 ust. 1-3, art. 19 ust. 1, art. 25 ust. 1-2, ust. 4-5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1164); art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 308); § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1518); § 1, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na tronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1519) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania J.F. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 2 maja 2014 r. skarżący, za pośrednictwem strony internetowej Agencji, złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

W dniu 30 czerwca 2014 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braków złożonego wniosku polegających na:

1/ rolnik nie dostarczył lub nie podpisał załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne o nr: 100904_5.0010.125, 100904_5.0010.13/1, 100904_5.0010.112/1, 100904_5.0010.249, 100904_5.0010.288, 100904_5.0010.185, 100904_5.0020.92 ;

2/ dla działek rolnych: A, B, C, D, E, F, I, J, K, L wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4), dla których nie podano wszystkich pól obowiązkowych (sekcja VII kolumny od 2 do 12) lub wskazana działka ewidencyjna nie została podana we wniosku (sekcja VII) lub nie dostarczono/ nie podpisano załączników graficznych. Wezwanie doręczone zostało w dniu 2 lipca 2015 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona, w dniu 8 lipca 2014 r. dokonała korekty wniosku oraz złożyła brakujące załączniki graficzne.

Następnie postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony skarżącej postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż oceny kwestii materialnoprawnych stanowiących podstawę rozpoznania wniosku organ winien dokonać w toku wszczętego postępowania, a nie w uzasadnieniu postanowienia o charakterze formalnym.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił przyznania J.F. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Uzasadniając organ wskazał, że złożenie przedmiotowego wniosku nastąpiło z uchybieniem terminów określonych przepisami prawa, co skutkowało odmową przyznania płatności.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem J.F. wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym zarzucił:

- naruszenie zasady legalizmu określonej w art. 6 K.p.a., poprzez bezprawne uznanie, że złożony przez skarżącego w dniu 2 maja 2015 r. wniosek w formie elektronicznej, w tym załączniki graficzne, na których znalazły się zadeklarowane działki ewidencyjne, został złożony bezskutecznie;

- art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że złożony w formie elektronicznej wniosek został złożony z uchybieniem terminu;

- art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku, po upływie 25 dni kalendarzowych od dnia 15 maja, tj. od daty ostatniego dnia terminu przewidzianego do składania wniosków o przyznanie płatności;

- art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieudzielenie skarżącemu niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego w zakresie przyznania wnioskowanej płatności;

- art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez uniemożliwienie dokonania poprawek mających związek z dokumentami uzupełniającymi do wniosku wniesionego w terminie określonym w art. 23 ust. 1 powołanego rozporządzenia, jak również nieuwzględnienie uzupełnienia tej dokumentacji w zakreślonym terminie, tj. w dniu 8 lipca 2014 r., wskutek wykonania wezwania organu z dnia 30 czerwca 2014 r.;

- art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie;

- art. 64 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie skutków prawnych wynikających z zastosowania się przez stronę do wezwania organu i usunięcia braków w wyznaczonym terminie, jak również zainicjowanie tego trybu w dniu 30 czerwca 2014 r., tj. po upływie terminu do złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, a tym samym pozbawienie strony możliwości skutecznego usunięcia braków wniosku , złożonego w formie elektronicznej w dniu 2 maja 2014 r.;

- art. 64 § 2 K.p.a. poprzez zastosowanie rygoru określonego w powołanym przepisie w sytuacji usunięcia braków wniosku, w terminie zakreślonym przez organ administracji;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadą zaufania do organów władzy publicznej.

Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 10 czerwca 2015 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r,. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeni wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Z treści art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego wynika, że płatności są przyznawane na wniosek rolnika.

Wniosek o przyznanie płatności obszarowych (...) składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (art. 18 ust. 2 powołanej ustawy).

Termin, o którym mowa w art. 18 ust. 2 nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że ostateczny termin składania wniosków określa przepis art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w myśl którego, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony był rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13 , jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie się odnosiło do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Powyższe regulacje mają także zastosowanie do obligatoryjnych dokumentów, które należy dołączyć do wniosku, w tym do załączników graficznych.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż jak wynika z treści art. 25 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego składa się na formularzach opracowanych przez Agencję, przesyłanych wnioskodawcom lub udostępnionych na stronie internetowej Agencji. Do wniosku należy załączyć materiał graficzny udostępniony przez Agencję. Złożenie wniosku o przyznanie płatności może nastąpić poprzez jego bezpośrednie złożenie w siedzibie właściwego oddziału Agencji bądź za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji. Szczegółowe wymagania jakie powinny spełniać wnioski określają przepisy podwykonawcze, w tym rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1518 ) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1519). Z treści powyższych przepisów wynika, że za pojęciem wniosku o przyznanie płatności nie należy rozumieć samego formularza wniosku, a formularz wraz z obowiązkowymi załącznikami, w tym załącznikami graficznymi, które stanowią integralną część wniosku. Tym samym kompletny wniosek, w rozumieniu art. 12 Komisji (WE) nr 1122/2009, składa się z wypełnionego formularza wniosku wraz z wypełnionymi załącznikami graficznymi.

W przedmiotowej sprawie, skarżący do złożonego w dniu 2 maja 2014 r. wniosku o przyznanie płatności (w terminie określonym w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego), wniesionego w trybie art. 25 ust. 4 ustawy za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji, nie załączył wymaganych załączników graficznych. Powyższe braki strona uzupełniła dopiero w dniu 8 lipca 2014 r., w wyniku wezwania organu z dnia 30 czerwca 2014 r. Tym samym, w ocenie organu, uznać należało, że kompletny wniosek o przyznanie płatności został złożony dopiero w dniu 8 lipca 2014 r., a więc po przekroczeniu ostatecznego terminu przewidzianego do jego wniesienia, który upłynął w dniu 9 czerwca 2014 r. Powyższe skutkowało odmową przyznania wnioskowanej płatności.

Odnosząc się do zarzutów odwołania skarżącego, który podniósł, iż złożony w dniu 2 maja 2014 r. wniosek był kompletny, a powstałe braki wniosku wynikały z błędnego działania systemu organ odwoławczy wskazał, że znajdująca się w aktach sprawy papierowa wersja wniosku skarżącego jest wiernym odzwierciedleniem wniosku złożonego przez stronę w dniu 2 maja 2014 r. za pomocą strony internetowej Agencji. W sekcji VI wniosku, w polu nr 18 stanowiącym o liczbie załączników widnieje zapis "0", Powyższe potwierdza, że złożony przez skarżącego w dniu 2 maja 2014 r. wniosek był wnioskiem niekompletnym. Ponadto organ podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, co do zasadności swojej argumentacji.

Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu skarżącego, co do naruszenia art. 64 § 2 K.p.a. poprzez wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku po upływie ostatecznego terminu do jego wniesienia i nieuwzględnienie uzupełnienia przez stronę stwierdzonych braków, w zakreślonym 7 dniowym terminie. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR, powołany przez stronę przepis art. 64 § 2 K.p.a. nie znajduje zastosowania, bowiem istnieje przepis szczególny, który wyłącza możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku po terminie określonym we wskazanym wcześniej art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ podkreślił ponadto, że przywołany przepis jest dostatecznie precyzyjny i nie wymaga uszczegółowienia w przepisach prawa krajowego, tym samym regulacja zawarta w art. 64 § 2 K.p.a. ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych, nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia przepisu art. 23 rozporządzenia. Upływ terminu określony w tym przepisie uniemożliwia przyjęcia jakiejkolwiek poprawki złożonego wniosku, z wyjątkiem błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Stwierdzone w niniejszej sprawie braki w postaci niezłożenia załączników graficznych nie mieszczą się w kategoriach błędu oczywistego. Tym samym uzupełnienie przez skarżącego w dniu 8 lipca 2014 r. stwierdzonych braków formalnych wniosku, w zakreślonym 7 dniowym terminie, ale po upływie ostatecznego terminu określonego w art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009 pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR organ odwoławczy uznał, iż odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydana przez organ I instancji decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

J.F. w dniu 5 października 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego AR i MR zarzucił:

- art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieudzielenie skarżącemu niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych , mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego w zakresie przyznania wnioskowanej płatności;

- art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że złożony w formie elektronicznej wniosek został złożony z uchybieniem terminu;

- art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku, po upływie 25 dni kalendarzowych od dnia 15 maja, tj. od daty ostatniego dnia terminu przewidzianego do składania wniosków o przyznanie płatności;

- art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez uniemożliwienie dokonania poprawek mających związek z dokumentami uzupełniającymi do wniosku wniesionego w terminie określonym w art. 23 ust. 1 powołanego rozporządzenia, jak również nieuwzględnienie uzupełnienia tej dokumentacji w zakreślonym terminie, tj. w dniu 8 lipca 2014 r., wskutek wykonania wezwania organu z dnia 30 czerwca 2014 r.;

- art. 64 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie skutków prawnych wynikających z zastosowania się przez stronę do wezwania organu i usunięcia braków w wyznaczonym terminie, jak również zainicjowanie tego trybu w dniu 30 czerwca 2014 r., tj. po upływie terminu do złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, a tym samym pozbawienie strony możliwości skutecznego usunięcia braków wniosku, złożonego w formie elektronicznej w dniu 2 maja 2014 r.;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadą zaufania do organów władzy publicznej.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 września 2015 r., wydana w przedmiocie odmowy przyznania J.F. płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Kwestią sporną pozostaje zasadność odmowy przyznania wnioskowanej płatności z uwagi na złożenie kompletnego wniosku po upływie ostatecznego terminu, określonego art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, licząc od ostatniego dnia na złożenie wniosku, określonego w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również to, czy stwierdzone przez organy administracji braki wniosku skarżącego z dnia 2 maja 2014 r. mogły zostać uzupełnione w trybie art. 64 § 2 K.p.a.

Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015 r., poz. 308), która weszła w życie w dniu 15 marca 2015 r., do postępowań dotyczących płatności bezpośredniej, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego z dnia 15 maja 2014 r. o przyznanie płatności na rok 2014 r., a zatem stosuje się do tego postępowania przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) - dalej ustawa z 2007 r.

Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się skarżący, stanowią formę wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, która jest jednym z celów Unii Europejskiej. Płatności te przyznawane są na wniosek rolnika, złożony w określonym prawem terminie.

W myśl art. 11 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Powołany przepis nakłada zatem na państwa członkowskie obowiązek określenia terminu złożenia wniosku, wskazując równocześnie datę graniczną na dzień 15 maja.

Wykonanie powyższego obowiązku przez ustawodawcę krajowego potwierdza treść art. 18 ust. 2 ustawy z 2007 r., zgodnie z którym, wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Jednocześnie, z brzmienia art. 18 ust. 3 tej ustawy wynika wprost, że termin ten nie podlega przywróceniu.

Natomiast przepis art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, iż: "z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny".

Na tle powyższych regulacji prawnych w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, zgodnie z którym, termin określony w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter materialny, co należy rozumieć, że wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, co oznacza brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności.

Ponadto z uwagi na wyraźne unormowanie zawarte w art. 18 ust. 3 ustawy, termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności nie podlega przywróceniu, a wyłącznie przedłużeniu na podstawie powołanego przepisu art. 23 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009, o maksymalnie 25 dni kalendarzowych. Opóźnienie w złożeniu wniosku przekraczające 25 dni, wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania przyznania dopłat na dany rok, gdyż wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Dalej wskazać należy, iż treść wniosku o przyznanie płatności uregulowana jest w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2010 r., nr 39, poz. 215 ze zm.).

Treść § 2 ust. 1 rozporządzenia określa szczegółowo, co zawiera wniosek, m.in. o przyznanie płatności bezpośredniej. Poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu zawiera m.in. NIP lub REGON, jeżeli został nadany, a w przypadku osoby fizycznej również PESEL i numer identyfikacyjny rolnika. We wniosku o przyznanie płatności wnioskodawca podaje też informację o załącznikach dołączanych do wniosku (§ 2 ust. 2). Oprócz powyższych danych i informacji, wnioski zawierają oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą.

Jak stanowi § 3 ust. 2 rozporządzenia, wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej zawiera również oświadczenia o :

1) powierzchni działek ewidencyjnych z podaniem w szczególności:

a) położenia działki ewidencyjnej ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy,

b) danych z ewidencji gruntów i budynków: nazwy obrębu ewidencyjnego, numeru obrębu ewidencyjnego, numeru arkusza mapy, numeru działki ewidencyjnej i powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej,

c) powierzchni gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchni:

– niezgłoszonej do programów pomocowych,

– gruntów rolnych, które zostały zalesione w ramach działania zalesianie gruntów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz zgodnie z planem zalesienia, lecz nie zostały przekwalifikowane na grunty leśne;

2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności:

a) oznaczenia działki rolnej,

b) grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną,

c) powierzchni działki rolnej,

d) numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna,

e) powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej.

Oświadczenia zawarte we wniosku obejmują więc przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych z podaniem w szczególności oznaczenia działki oraz grupy upraw.

Ponadto, stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia, w przesłanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją", materiale graficznym, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.), rolnik zaznacza:

1) obszar uprawy pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa;

2) znajdujące się w obrębie działki rolnej:

a) drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, ze zm.),

b) rowy, których szerokość nie przekracza 2 m,

c) oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m².

Treść powyżej wskazanych przepisów wskazuje, że wniosek o przyznanie płatności z jednej strony spełniać musi określone wymagania formalne, o czym stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia, a z drugiej strony musi zawierać określone treści merytoryczne, do których zaliczyć należy załącznik graficzny. Za merytoryczną treść wniosku odpowiedzialność ponosi producent rolny, który musi określić, o jaką płatność występuje i z jakiego tytułu, jakie działki i o jakiej powierzchni zgłasza do płatności. Przepisy prawa jednoznacznie stanowią przy tym, że za pojęciem wniosku o przyznanie płatności nie należy rozumieć samego formularza wniosku. Wnioskiem jest formularz wniosku wraz z obowiązkowymi załącznikami w tym m.in. załącznikami graficznymi. Załącznik graficzny jest integralną częścią wniosku. Tym samym kompletny wniosek winien składać się z wypełnionego formularza wniosku wraz z wypełnionymi załącznikami graficznymi. Dopiero tak złożony wniosek będzie nosił cechy wniosku, o którym mowa w art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Ponadto, w odniesieniu do wniosków składanych elektronicznie art. 25 ust. 4, ust. 4a, ust. 4b, ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, iż: "Wnioski, o których mowa w ust. 1, rolnik może również złożyć za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji.

4a. Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, jest składany za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji, a z przepisów ustawy lub przepisów wydanych na podstawie ust. 6, art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a lub art. 24c wynika obowiązek dołączenia do wniosku dokumentów, to do tego wniosku dołącza się:

1) w przypadku dokumentów, na których jest wymagany podpis osoby trzeciej:

a) kopie tych dokumentów w formie elektronicznej w postaci pliku w formacie określonym w przepisach wydanych na podstawie ust. 7 lub

b) te dokumenty w formie elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym;

2) w przypadku pozostałych dokumentów - te dokumenty, w formie elektronicznej, utworzone za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji.

4b) w przypadku gdy kopie dokumentów, o których mowa w ust. 4a pkt 1 lit. a, nie zostały dołączone do wniosku złożonego za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji, dokumenty te można złożyć bezpośrednio do kierownika biura powiatowego Agencji lub nadać w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

5. Do złożenia wniosków, o których mowa w ust. 1, za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji nie jest wymagany bezpieczny podpis elektroniczny".

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej bezspornie wykazały, że złożony w dniu 2 maja 2014 r. wniosek skarżącego o przyznanie płatności, wniesiony w trybie art. 25 ust. 4 ustawy z 2007 r. za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji, nie zawierał wymaganych treści merytorycznych, tj. załączników graficznych. Powyższe braki strona uzupełniła dopiero w dniu 8 lipca 2014 r., w wyniku wezwania organu z dnia 30 czerwca 2014 r.

Tym samym zdaniem Sądu, organy administracji publicznej zasadnie uznały, że złożenie kompletnego wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 nastąpiło dopiero w dniu 8 lipca 2014 r., a więc po upływie ostatecznego terminu określonego w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który upłynął w dniu 9 czerwca 2014 r. Powyższe skutkowało odmową przyznania wnioskowanej płatności.

W tym miejscu wskazać należy, iż skarżący kwestionując zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia, podnosił, że złożony przez niego wniosek z dnia 2 maja 2014 r. był wnioskiem kompletnym, a stwierdzone przez organ administracji braki wniosku wynikały z wadliwego działania elektronicznego systemu składania wniosków Agencji. Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił żądnego dowodu wskazującego na zasadność podniesionej w tym zakresie argumentacji, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to na stronie spoczywa w tym zakresie ciężar dowodowy. W myśl tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności bezpośrednich są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Znajdująca się natomiast w aktach sprawy papierowa wersja wniosku skarżącego, będąca odzwierciedleniem wniosku złożonego przez stronę w dniu 2 maja 2014 r. za pomocą strony internetowej Agencji, w sekcji VI wniosku, w polu nr 18 stanowiącym o liczbie załączników zawiera zapis "0". Powyższe potwierdza w ocenie Sądu, że złożony przez skarżącego w dniu 2 maja 2014 r. wniosek był wnioskiem niekompletnym.

Przechodząc natomiast do kolejnej kwestii spornej, tj. możliwości uzupełnienia, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., stwierdzonych merytorycznych braków wniosku skarżącego z dnia 2 maja 2014 r. Sąd uznał, iż organy administracji publicznej rozpatrujące przedmiotowy wniosek zasadnie uznały, że powołany przepis nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Z treści art. 64 K.p.a. wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania, z innego powodu niż brak adresu, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, gdy wnoszący podanie, mimo właściwego wezwania organu do usunięcia braków, nie usunie w terminie tych braków i po drugie, wezwanie dotyczyć ma wymagań wynikających wprost z przepisów prawa.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08 (www.cbois.nsa.gov.pl) na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cyfrowej (Dz.U. z 2007 r., nr 46 poz. 310) i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Stanowisko to należy w pełni podzielić.

Fakt, że powyższa teza została sformułowana na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia nie pozbawia jej aktualności.

Powtórzenia wymaga, iż powołane wcześniej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, obowiązujące w dacie wystąpienia skarżącego z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014, w § 2 ust. 1 określa wymogi formalne wniosku, których uzupełnienie może nastąpić w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Pozostałe wymogi wniosku, określone w powołanym rozporządzeniu dotyczą obligatoryjnych treści merytorycznych wniosku, do których zaliczyć należy załączniki graficzne oraz obowiązkowe informacje, co do gruntów rolnych zgłoszonych do wniosku.

Tym samym, wbrew stanowisku skarżącego, zadośćuczynienie przez niego, w zakreślonym 7 dniowym terminie, wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku (wystosowanemu na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.), nie skutkowało uznaniem, iż złożony przez niego w dniu 2 maja 2014 r. był wnioskiem kompletnym. Podkreślenia bowiem wymaga, na co wskazywał organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009 jest dostatecznie precyzyjny i nie wymaga uszczegółowienia w przepisach prawa krajowego. Regulacja zawarta w art. 64 § 2 K.p.a. ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych, nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia przepisu art. 23 powołanego rozporządzenia 1122/2009.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi, naruszenia tj. art. 6 i art. 8 K.p.a., Sąd uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Ponadto w ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że w celu ułatwienia realizacji nałożonych na ARiMR zadań, ustawodawca w dość istotny sposób zmodyfikował postępowanie przed tymi organami, w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w przepisach K.p.a. Do najistotniejszych zmian zaliczyć należy odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a. Organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Natomiast ciężar dowodu został przeniesiony na podmiot, który z danego faktu czerpie korzyści, tj. na podmiot, który wnosi o przyznanie płatności. Ograniczone także zostały zasady postępowania: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać. Wskazać także należy, że przepis art. 9 K.p.a. nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawne, czy też zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o optymalnym sposobie postępowania. Istotnym pozostaje również, że wnosząc o przyznanie wnioskowanych płatności skarżący oświadczył, że znane mu są zasady i tryb przyznawania płatności do gruntów rolnych.

Reasumując wskazać należy, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.

bg