Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 259/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112b par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa własności nieruchomości gruntowej w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 grudnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.1264. 2021.3/AZ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 112b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia: A spółka z o.o. w likwidacji w W. (dalej zwana: strona, skarżąca, zobowiązana, spółka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 4 listopada 2021 r. nr [...] w sprawie przyznania prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w P., działka ewidencyjna nr [...] o łącznej powierzchni 29,04 ha dla której Sąd Rejonowy w G. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność spółki, na rzecz nabywcy – B. M., za cenę 739.950 zł.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., jako organ egzekucyjny, prowadził egzekucję administracyjną z nieruchomości stanowiących własność spółki, w tym z nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w P. przy ul. [...], gmina T., powiat [...], obejmującej działkę nr [...] o łącznej powierzchni 290.400 m2, dla której Sąd Rejonowy w G. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Zawiadomieniami z 4 grudnia 2017 r. oraz 28 października 2018 r. (doręczone odpowiednio 12 grudnia 2017 r. oraz 7 listopada 2018 r.) organ egzekucyjny powiadomił spółkę o zajęciu w/w nieruchomości. Następnie pismem z 16 października 2019 r. (doręczone 23 października 2019 r.) tenże organ zawiadomił zobowiązaną o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Czynności tej dokonano 13 listopada 2019 r., sporządzając stosowny protokół z opisu i oszacowania w/w nieruchomości gruntowej niezabudowanej, objętej księgą wieczystą nr [...] (doręczony spółce 20 listopada 2019 r.). W ślad za tym, obwieszczeniem z 27 lipca 2020 r., organ egzekucyjny wyznaczył na 16 września 2020 r. termin pierwszej licytacji opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej niezabudowanej (doręczone spółce 31 lipca 2020 r.).

Pismem z 14 sierpnia 2020 r. zobowiązana, działając przez likwidatora, wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą w/w obwieszczenia z 27 lipca 2020 r. o pierwszej licytacji nieruchomości gruntowej niezabudowanej, którą Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. oddalił postanowieniem z 17 września 2020 r. (postanowienie doręczono stronie 23 września 2020 r.). W następstwie zażalenie na w/w postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z 8 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na to postanowienie spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 13 lipca 2021 r. sygn. I SA/Gl 244/21 skargę oddalił (wyrok nieprawomocny).

W toku pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości, przeprowadzonej 16 września 2020 r. w [...] [...] Urzędzie Skarbowym w B. (protokół z 16 września 2020 r.), najwyższą cenę zaoferowała B. M.. Mając jednak na uwadze opisaną wyżej skargę spółki na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą w/w obwieszczenia z 27 lipca 2020 r. o pierwszej licytacji nieruchomości, organ egzekucyjny postanowieniem z 16 września 2020 r. wstrzymał wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta – B. M.. Następnie, w ślad za wydanym przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem ostatecznym z 8 grudnia 2020 r. o oddaleniu skargi na w/w czynność egzekucyjną dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji, organ egzekucyjny postanowieniem z 30 grudnia 2020 r. (doręczone spółce 5 stycznia 2021 r.) udzielił przybicia na rzecz licytanta B. M., która podczas licytacji nieruchomości 16 września 2020 r. zaoferowała najwyższą cenę, tj. 739.950zł. Na to postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, jednocześnie żądając zawieszenia postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z 21 maja 2021 r. uchylił postanowienie Naczelnika o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta B. M., która zaoferowała najwyższą cenę podczas licytacji, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem uchylenia postanowienia organu I instancji o udzieleniu przybicia było przedwczesne jego wydanie w sytuacji, gdy skarga w części dotyczącej naruszenia wynikającego z art. 15 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a. nie została jeszcze rozpatrzona. Z kolei odrębnym postanowieniem z 21 maja 2021 r. organ odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. Na w/w postanowienie "uchylające" w sprawie udzielenia przybicia spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który nieprawomocnym wyrokiem z 28 października 2021 r sygn. I SA/GI 942/21 skargę oddalił (spółka wniosła również skargę na postanowienie ostateczne w sprawie zawieszenia postępowania, którą WSA w Gliwicach oddalił wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. I SA/Gl 1043/21).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przybicia organ egzekucyjny postanowieniem z 25 czerwca 2021 r. udzielił przybicia na rzecz licytanta B. M., która podczas licytacji przeprowadzonej 16 września 2020 r. zaoferowała za nieruchomość najwyższą cenę.

W ślad za tym pismem z 4 sierpnia 2021 r. organ wezwał B. M. do złożenia ceny nabycia z potrąceniem wadium, to jest uiszczenia kwoty 641.350 zł do depozytu organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. B. M. pismem z 19 sierpnia 2021 r. wniosła o wyznaczenie trzymiesięcznego terminu na uiszczenie ceny nabycia, na co zgodę wyraził właściwy organ postanowieniem z 30 sierpnia 2021 r. W zakreślonym terminie, tj. 29 października 2021 r., B. M. uiściła w całości cenę nabycia.

W następstwie powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z 4 listopada 2021 r. przyznał na jej rzecz prawo własności opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej (doręczone spółce 15 listopada 2021 r.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowienie z 25 czerwca 2021 r. o przybiciu stało się ostateczne 27 lipca 2021r. Nabywca 29.10.2021 r., na wezwanie organu, uiścił w całości żądaną (wylicytowaną) kwotę, a zatem warunki określone w art. 112b § 1 u.p.e.a. do wydania postanowienia o przyznaniu prawa własności zostały spełnione.

W zażaleniu spółka podniosła, że postanowienie o przyznaniu prawa własności organ wydał przedwcześnie, gdyż nie została jeszcze zakończona prawomocnie kontrola sądowo-administracyjna legalności wydanych w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięć, w tym:

- w sprawie skargi spółki na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości gruntowej niezabudowanej - skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach z 13 lipca 2021 r. sygn. I SA/Gl 244/21;

- w sprawie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 maja 2021 r. uchylającego postanowienie Naczelnika o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta B. M. – skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach z 28 października 2021 r sygn. I SA/GI 942/21;

Dalej spółka podniosła, że nie zostały jeszcze rozpatrzone skargi na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych wraz z odsetkami za lata 2006 – 2009, w tym wnioski o umorzenie w/w postępowań za lata 2006-2007 z uwagi na przedawnienie.

Niezależnie od tego spółka wskazał, że w przypadku zaskarżonego postanowienia termin do wpłaty ceny został bez uzasadnionego prawnie powodu przedłużony z 14 dni do 3 miesięcy, co narusza art. 112 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a.

W tych okolicznościach strona wniosła także o zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. do czasu ostatecznego lub prawomocnego zakończenia ostatniego z postępowań wskazanych w w/w zażaleniu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił zarzutów zażalenia i zaskarżonym postanowieniem z 24 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie organu nie zostało wydane przedwcześnie, tj. w momencie niezakończonej kontroli sądowo-administracyjnej legalności wydanych w toku postępowania egzekucyjnego postanowień. Zdaniem organu II instancji, zarzuty skarżącej w istocie kwestionują postanowienie o przybiciu, a tych nie można podnosić na obecnym etapie postępowania.

Odnośnie postanowienia organu z 30 sierpnia 2021 r. wyznaczającego nowy termin uiszczenia ceny nabycia, nie przekraczający 3 miesięcy od daty otrzymania wezwania, organ wskazał, że wydane ono zostało w granicach dyspozycji art. 112 § 1 u.p.e.a., stąd w tym zakresie nie doszło do naruszenia prawa. W wyznaczonym terminie licytant dokonał wpłaty, stąd Naczelnik Urzędu, zgodnie z art. 112b § 1 u.p.e.a., zasadnie przyznał prawo własności nieruchomości gruntowej na rzecz nabywcy.

Dokonując więc, w kontekście zarzutu skargi co do przedwczesnego i bezprawnego przyznania własności, oceny naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, a więc art. 112b u.p.e.a., który stanowił podstawę materialnoprawną rozstrzygania w przedmiocie przyznania własności nieruchomości, organ zarzutu tego nie podzielił. W tym zakresie dodał, że art. 112 § 1 w/w ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ egzekucyjny w przypadku, gdy postanowienie o przybiciu stanie się ostateczne i nabywca uiści cenę nabycia, jest zobowiązany wydać postanowienie o przyznaniu własności. W tej sytuacji złożenie skarg do sądu administracyjnego na ostateczne postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie obwieszczenia o licytacji oraz przybicia nie mogły stanowić przesłanki negatywnej dla wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, skoro ustawodawca wyraźnie wskazuje na ostateczność, a nie prawomocność postanowienia o przybiciu. Z tych samych przyczyn nie mają znaczenia skargi wniesione na wskazane w zażaleniu decyzje wymiarowe dot. podatku dochodowego od osób prawnych.

Odrębnym postanowieniem organ odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego, o co strona wnosiła w zażaleniu.

W skardze zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1) i pkt 2) lub § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu w sytuacji, gdy postanowienie to powinno zostać uchylone w całości;

2. art. 112b § 1 w zw. z art. 111m oraz art. 111n u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu i jednocześnie uznanie legalności jego wydania i przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta, podczas gdy przyznanie własności nastąpiło przedwcześnie, tj. w momencie, gdy nie jest jeszcze zakończona kontrola sądowo - administracyjna legalności wydanych w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięć, a w szczególności nie zakończone są postępowania w sprawie spółki mające wpływ na prawidłowość wydanego postanowienia Naczelnika, tj. dotyczące:

a) obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości - skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 244/21;

b) udzielenia przybicia – skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach sygn. I SA/Gl 942/21;

c) wznowienia postępowań w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oraz odsetek za zwłokę za lata 2006 – 2009;

3. art. 112b § 1 u.p.e.a. przez nieuzasadnione zawężenie i rozpatrzenie wpływu na sprawę jedynie postanowienia z 17 września 2020 r. o oddaleniu skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości oraz postanowienia z 30 grudnia 2020 r. o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, podczas gdy na tę sprawę wpływ mają nie tylko te postępowania, ale też postępowania wskazane wyżej;

4. art. 112 § 1 u.p.e.a. przez uznanie legalności przyznania własności, podczas gdy przyznanie własności nie powinno mieć miejsca ze względu na fakt, że termin do wpłaty ceny został bez prawnie uzasadnionego powodu przedłużony z 14 dni do 3 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie przyznania w trybie art. 112b § 1 u.p.e.a. prawa własności nieruchomości gruntowej stanowiącej własność spółki, na rzecz licytanta - nabywcy B. M..

W skardze, podobnie jak uprzednio w zażaleniu, skarżąca eksponuje zarzut przedwczesnego wydania zaskarżonego postanowienie w przedmiocie przyznania własności, bowiem w toku pozostają jeszcze wskazywane przez spółkę postępowania sądowo - administracyjne (w tym przed NSA). Istota sporu sprowadza się więc do oceny, czy podjęte przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania własności nieruchomości zostało wydane z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania egzekucyjnego przewidzianych przepisami u.p.e.a. w związku z przepisami k.p.a. oraz czy wpływ na to rozstrzygnięcie miały wskazywane przez spółkę postępowania sądowo - administracyjne.

Określając ramy prawne sprawy wskazać trzeba, że na podstawie art. 112 § 1 u.p.e.a., z chwilą gdy postanowienie o przybiciu stało się ostateczne, organ egzekucyjny wzywa licytanta, który uzyskał przybicie, aby w terminie 14 dni od otrzymania wezwania złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce. Na wniosek nabywcy organ egzekucyjny może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy.

Z kolei w myśl art. 112b § 1 u.p.e.a., jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności.

Z powyższych regulacji wynika wprost, że przesłankami, które muszą wystąpić łącznie, aby doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości są: wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia przez licytanta.

W realiach rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z 25 czerwca 2021 r. udzielił przybicia na rzecz licytanta B. M., która podczas licytacji przeprowadzonej 16 września 2020 r. zaoferowała za nieruchomość opisaną bliżej na wstępie najwyższą cenę, tj. 739.950 zł. Postanowienie to doręczono stronie 13 lipca 2021 r. Na postanowienie w tej sprawie nie wniesiono zażalenia, a zatem stało się ostateczne z upływem 27 lipca 2021 r. Ta okoliczność nie jest w sprawie sporna. Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (24 grudnia 2021 r.) w obrocie prawnym obowiązywało ostateczne postanowienie z 25 czerwca 2021 r. w przedmiocie udzielenia przybicia. Nie wystąpiła więc przesłanka braku w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia o przybiciu, która uniemożliwiłaby wydanie zaskarżonego postanowienia.

Spełniony został także drugi warunek ustanowiony w art. 112b § 1 u.p.e.a., mianowicie licytant uiścił całą cenę nabycia, co potwierdzają zawarte w aktach dowody bankowe. Także ta kwestia nie jest w sprawie sporna. Spółka kwestionuje natomiast wydłużenie licytantowi do trzech miesięcy terminu do dokonania zapłaty ceny. Takie uprawnienie daje jednak organowi art. 112 § 1 zdanie drugie u.p.e.a., według którego na wniosek nabywcy organ egzekucyjny może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy. Nabywca wniosek taki złożył, a organ go uwzględnił, co stawiany zarzut czyni niezasadnym.

Raz jeszcze podkreślić trzeba, że art. 112b § 1 u.p.e.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a to oznacza, że organ egzekucyjny jest związany tą normą w sytuacji wystąpienia stanu faktycznego w nim zakreślonego. Jeżeli więc postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia, organ zobowiązany jest wydać postanowienie o przyznaniu własności. W sposób uprawniony organ wskazał zatem na ziszczenie się przesłanek z art. 112b § 1 u.p.e.a. Słusznie przy tym wyjaśnił, że złożenie skargi do sądu administracyjnego na ostateczne postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, czy też skarg kasacyjnych od wydanych wyroków, czy też skarg na decyzje wymiarowe w sprawach podatku dochodowego od osób prawnych - nie stanowiło przesłanki negatywnej dla wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Ustawodawca wyraźnie wskazuje w tym względzie na ostateczność postanowienia o przybiciu i zapłatę ceny, a te warunki spełniono. Chodzi tu oczywiście o ostateczność aktu w rozumieniu przepisów k.p.a. (tj. art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).

Zatem zasadnie organ II instancji stwierdził, że art. 112b § 1 u.p.e.a. wyznacza granice rozpatrywanej sprawy, które winny być respektowane. Prowadzenie egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których w niniejszej sprawie strona korzystała. Tym samym kwestie podnoszone przez stronę, a wykraczające poza zakres zastosowania art. 112b u.p.e.a., pozostały bez wpływu na wynik postępowania. Nie mogły więc odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze zarzuty naruszenia u.p.e.a. Odnoszą się one bowiem do kwestii przybicia, gdy organ egzekucyjny odmawia przybicia jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie, bądź też jeżeli postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu. Jednakże spółka nie zaskarżyła postanowienia o przybiciu, który to środek zaskarżenia otwierałby drogę do kontroli instancyjnej, a dalej sądowej tejże kwestii przybicia.

Z tych wszystkich względów, mając na względnie regulację art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Sąd nie stwierdził aby organy obu instancji dopuściły się w kontrolowanej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także nie stwierdził, aby wystąpiły przyczyny nieważności zaskarżonego aktu przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.