Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 240/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.J. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego K.W. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 25 września 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy S., dalej jako "Burmistrz" wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta B., dalej jako "Prezydent Miasta", w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.J. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K.W. za okres od [...] sierpnia 2020 r., do [...] września 2020 r., poprzez wskazanie Prezydenta Miasta jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Burmistrz wskazał, że pismem z 5 marca 2020 r., otrzymał od Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. akta sprawy K.J. dotyczące okresu świadczeniowego 2019/2020, której decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K.W. na okres od [...] października 2019 r. do [...] września 2020 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, bowiem [...] sierpnia 2020 r., zainteresowana oświadczyła, że wraz z synem W. zamieszkuje na terenie S., a syn K. pozostaje pod opieką babci w B. Niemniej jednak w ocenie Burmistrza, skoro w niniejszej sprawie osobą uprawnioną jest K.W., którego miejscem zamieszkania, zgodnie z. postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 2017 r., sygn. [...] oraz oświadczeniem jego matki, jest B., to organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K.W. za okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] września 2020 r. z wniosku K.J. jest Prezydent Miasta B.

Za niewłaściwy w sprawie uważa się także Prezydent Miasta, w którego ocenie K.J., będąca przedstawicielem ustawowym małoletniego, zgodnie ze złożonym oświadczeniem zamieszkuje na terenie gminy S. Ponadto w ocenie Prezydenta Miasta E.P., której powierzono pieczę nad małoletnim K.W., nie została ustanowiona opiekunem prawnym, zatem nie może ubiegać się o przyznanie powyższych świadczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem a Prezydentem Miasta jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K.J. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K.W. za okres od [...] sierpnia 2020 r., do [...] września 2020 r.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako "ustawa", które określają zadania realizowane w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych oraz organy właściwe do załatwienia tych spraw.

Przepis art. 12 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela. Organem właściwym wierzyciela jest, stosownie do art. 2 pkt 10 powołanej ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Za osobę uprawnioną, w myśl art. 2 pkt 11 ww. ustawy, uznaje się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 omawianej ustawy ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego, przy czym wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (ust. 2).

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2020 poz. 1740 ze zm.), dalej jako "k.c.". Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o dzieci pozostające pod władzą rodzicielską rodziców, to stosowną regulację w tym zakresie zawiera art. 26 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Ponadto zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Przedmiotowy wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczy K.W., na rzecz którego Sad Rejonowy w B., wyrokiem zaocznym z [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...], zasądził od pozwanego [...] alimenty w kwocie po 600 (sześćset) złotych miesięcznie, płatne do 10-tego dnia każdego miesiąca, poczynając od dnia 1 września 2011 r., do rąk matki małoletniego. Zgodnie jednakże z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...] piecza nad małoletnim została powierzona babci małoletniego E.P. zamieszkałej w B. i "o tyle" ograniczono władzę rodzicielską rodzicom małoletniego. W punkcie drugim orzeczenia przesądzono, że miejscem zamieszkania małoletniego będzie miejsce osoby sprawującej pieczę, tj. miejsce zamieszkania babci, a w punkcie trzecim upoważniono babcię małoletniego do reprezentowania go we wszelkich sprawach związanych z jego edukacją, leczeniem i dochodzeniem świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb. Na powyższe wskazuje również znajdujące się w aktach oświadczenie E.P. z [...] września 2019 r.

W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania w niej rozstrzygnięcia jest Prezydent Miasta B.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.