Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 335/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. A. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Z. S. A. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 15 stycznia 2010r. wniesionej przez Z. S.A. w S., zwany dalej Z., jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z [...] grudnia 2009r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] listopada 2009r. odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] kwietnia 2009r. (data pisma) Z. zwrócił się o wydanie zaświadczeń o udzielonej pomocy de minimis w kwocie [...] zł, z tytułu wydatkowania z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: zfron) tej kwoty na dostosowanie miejsc pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 12 lit e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej: rozporządzenie ZFRON). Do wniosku skarżący załączył: dokumentację potwierdzającą dokonanie wydatków na zakup mebli biurowych tj. fakturę i wyciągi bankowe z konta zfron, oświadczenie wynikające z § 9 ust. 3 rozporządzenia ZFRON (o tym, że nie jest przedsiębiorcą w trudnej sytuacji ekonomicznej i nie otrzymał innej pomocy publicznej w odniesieniu do tych samych kosztów), oraz trzy indywidualne programy rehabilitacji pracowników (dalej: IPR).

Z dokumentów IPR wynika, że:

a) w odniesieniu do P. P. z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (spowodowany [...]), [...], dostosowanie stanowiska do psychofizycznych możliwości pracownika, aby uniknąć lub przynajmniej ograniczyć zakres ich oddziaływania na pracownika, warto dostosować warunki pracy m.in. poprzez zakup dostosowanego biurka, krzesła jak i regałów odpowiednich do wymiarów ciała, mieszczących większą ilość segregatorów, by szafki i półki znalazły się w strefie wygodnego zasięgu rąk, z ruchomymi szafkami na kółkach,

b) w odniesieniu do J. H., z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ([...]),[...], dostosowanie stanowiska do psychofizycznych możliwości pracownika, poprzez wyposażenie go w funkcjonalne meble biurowe, zapewniające wygodną pozycję ciała, to jest regały, szafki, stolik, biurko, fotel oraz klimatyzator regulujący stałą temperaturę otoczenia,

c) w odniesieniu do L. K., [...], z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ([...]), dostosowanie stanowiska pracy w celu poprawy efektywności pracy i ograniczenia uciążliwości spowodowanych stanem zdrowotnym, poprzez zakup odpowiedniego fotela dopasowanego do wzrostu i wymiarów ciała, jak również dobrze rozmieszczonego i odpowiednio wymiarowego biurka, szafy

i regałów.

W piśmie z [...] września 2009 r. PFRON wyjaśnił, że we wniosku i załączonych do niego dokumentach brak jest wskazania związku między rezultatami

a niepełnosprawnością pracownika, a przedmiotowe wydatki mają na celu dostosowanie warunków pracy do możliwości pracowników i specyfiki ich stanowisk pracy, a tym samym do wymogów bhp. Organ wezwał skarżącego na podstawie art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami – dalej; Kpa o przedstawienie dowodów mogących rzutować na rozstrzygniecie sprawy oraz do wypowiedzenia się co do ustaleń Funduszu.

W odpowiedzi na to skarżący w piśmie z [...] września 2009 r. obszernie uzasadnił swój wniosek. Zgodził się z organem, że wyposażenie w meble biurowe nie może być uznane za przystosowanie stanowiska pracy, jednak można ten wydatek sfinansować na podstawie § 2 ust. 1 pkt 12 lit f rozporządzenia ZFRON, i ten przepis wskazał, jako podstawę prawną wniosku.

Postanowieniem z [...] listopada 2009r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wydania zaświadczenia de minimis na dzień [...] czerwca 2009r. na kwotę [...] zł. Zdaniem organu

w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż zakup mebli biurowych stanowi działanie związane z przystosowaniem stanowisk stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i przyczyni się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracowników. Modernizacja stanowisk pracy w sprzęt niezbędny do wykonywania obowiązków służbowych zgodnie z zaleceniami lekarskimi jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy,

co wynika z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Wydatki

na meble biurowe należy zatem uznać za mające na celu dostosowanie warunków pracy do możliwości pracowników i specyfiki stanowisk pracy tych osób, a tym samym do wymogów bhp. Indywidualne programy rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń, narzędzi stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale nie mających związku z niepełnosprawnością pracownika. Z przedstawionych IPR nie wynika, aby przedmiotowy wydatek miał związek z niepełnosprawnością osób, dla których opracowano programy, a jego dokonanie było uzasadnione spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika.

Skarżący wniósł zażalenie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Podniósł, że prostując swój wniosek wskazał na podstawę wydatków § 2 ust. 1 pkt 12 lit f) rozporządzenia zfron, a więc finansowanie innych kosztów zmniejszających ograniczenia zawodowe pracownika niepełnosprawnego, gdy tymczasem organ podnosił argumenty dotyczące finansowania przystosowania stanowiska pracy,

o jakich mowa w wydatków § 2 ust. 1 pkt 12 lit e) rozporządzenia zfron. Wskazał,

że wydatki na realizację indywidualnych programów rehabilitacji to katalog otwarty,

i mogą to być wszystkie wydatki zaproponowane przez komisję rehabilitacyjną pod warunkiem, że zmniejszą ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej. Zarzucił też, że postępowanie dowodowe prowadzone przez organ w sprawie wydawania zaświadczeń na podstawie art. 218 Kpc nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, a organ administracji nie posiada wiedzy i kompetencji do oceny zmniejszenia ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej objętej indywidualnym programem rehabilitacji. Organ nie wykazał, że nie ma możliwości potwierdzenia danych zgłoszonych przez wnioskodawcę, i że nie dysponuje odpowiednimi danymi, nie wskazał też, że skarżąca jest w trudnej sytuacji ekonomicznej, lub przekroczyła limit 200 000 EUR pomocy de minimis, lub otrzymała inną pomoc na pokrycie tego samego kosztu.

Rozpoznając sprawę w wyniku złożenia przez skarżącego zażalenia, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] grudnia 2009r. utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] listopada 2009r. W uzasadnieniu podtrzymał w całości argumentację organu I instancji. Wskazał, iż nie można uznać, że zakup mebli stanowi wydatek ponoszony w ramach realizacji programów rehabilitacji. Taki zakup sprzyja poprawie warunków wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego, czy pracę wykonuje pracownik w pełni sprawny, czy też niepełnosprawny. Powołał przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wskazując, że to z tych przepisów wynika obowiązek urządzenia stanowiska pracy stosownie do rodzaju wykonywanych czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników. Organ odwoławczy wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2836/08, zgodnie z którym sam fakt sfinansowania wydatków w ramach IPR nie oznacza, że spełniony został warunek udzielenia pomocy w ramach pomocy de minimis, a wydatek taki powinien służyć sfinansowaniu kosztów, o jakich mowa w § 2 pkt 12a rozporządzenia ZFRON.

Zdaniem Ministra IPR nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych urządzeń stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, do jakich pracodawca jest zobowiązany na mocy przepisów

o bezpieczeństwie i higienie pracy. W związku z powyższym nie ma podstaw

do obciążania rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych kwotą wydatkowaną na wyposażenie stanowiska oraz do wydania zaświadczenia

o pomocy de minimis.

Odnosząc się do powołanego przez Z. pisma Biura Pełnomocnika Rządu

do Spraw Osób Niepełnosprawnych organ wskazał, iż istnieje możliwość zakupu indywidualnego sprzętu dla osób niepełnosprawnych w ramach IPR. Jednakże

w niniejszym przypadku nie można było uznać za taki sprzęt mebli biurowych, bowiem brak było jakichkolwiek cech indywidualnych i dostosowania do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, a tym samym indywidualnego oddziaływania skutkującego zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego.

Odnosząc się do zarzutu, iż postępowanie dowodowe, w przedmiotowej sprawie, dokonane przez PFRON nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach

i orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że PFRON jako organ udzielający pomocy ma możliwość zbadania - szczególnie w toku postępowania administracyjnego - sposobu wydatkowania przekazywanych środków, tj. czy zostały wydatkowane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz z zachowaniem zasad dotyczących wydatkowania środków publicznych. Zaświadczenie o pomocy de minimis ma potwierdzić dokonanie wydatku, ale wydatku zgodnego z katalogiem określonym rozporządzeniem, więc nie można było potwierdzić wydatku dokonanego wbrew tym przepisom i PFRON, jako organ udzielający pomocy miał prawo odmówić wydania takiego zaświadczenia. Treść art. 219 k.p.a. wskazuje zaś, że organ nie jest zobligowany wyłącznie do wydawania zaświadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej

z [...] grudnia 2009r. oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) Naruszenie zasad postępowania administracyjnego, co do przeprowadzonej oceny dowodów oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zdaniem skarżącego, skoro wydane w sprawie przez wyspecjalizowane jednostki opinie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami, skoro opinie te są ze sobą spójne i nie można im postawić skutecznie zarzutu braku obiektywizmu, a nadto są uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący - to organ administracyjny nie miał podstaw do odmówienia im wiarygodności. Skarżący podkreślił, że IPR zawiera orzeczenie lekarskie, doradcy zawodowego, które są sporządzone w sposób rzetelny i solidny, które znajdują poparcie w przeprowadzonych badaniach, są prawidłowo

i wyczerpująco uzasadnione wiążą organ orzekający w danej sprawie. Organ administracyjny nie posiada wiedzy fachowej, specjalistycznej, która jest niezbędna do orzekania w przedmiocie zmniejszenia ograniczeń zawodowych. Wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki opracowujące w tym zakresie IPR.

2) naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a to zasady legalności poprzez bezpodstawną odmowę realizacji prawa strony do otrzymania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy przepisy prawa przyznawały stronie to prawo.

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2007r., poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że zakup mebli stanowi kosztu realizacji IPR w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej.

4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 218 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie granic postępowania wyjaśniającego. Postępowanie wyjaśniające prowadzone zgodnie z art. 218 k.p.a. musi bazować na faktach i okolicznościach wynikających bezpośrednio z posiadanych przez organ ewidencji, rejestru czy zbioru danych. Jest to postępowanie obejmujące czynności o charakterze materialno-technicznym. Organ administracji w tym wypadku "zaświadcza" o tym co jest w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych (por. art. 218 § 1 k.p.a.), bez ich przetwarzania.

Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2211/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie z [...] grudnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia o pomocy de minimis organ zobowiązany do wydania zaświadczenia, jest uprawniony do wyjaśnienia kwestii powiązania zgłoszonego żądania z rodzajem poniesionego wydatku, którego ma dotyczyć zaświadczenie. Zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że rodzaj wydatku usprawiedliwiał żądanie złożenia indywidualnych programów rehabilitacyjnych. Organ zobowiązany był zbadać, czy zakup mebli biurowych dokonany w ramach programów rehabilitacji spełniał przesłanki, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r.

W ocenie Sądu I instancji organy nie dopuściły się przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez odmowę uznania za wiarygodne opinii dotyczących zmniejszenia ograniczeń zawodowych, sporządzonych przez wyspecjalizowane jednostki. Sąd wyjaśnił, że organy nie oceniały merytorycznie orzeczeń lekarskich, jedynie kwestionowały zasadność poniesienia określonych wydatków w ramach IPR oraz pod kątem zmniejszenia ograniczeń pracowników, a więc w granicach kompetencji przyznanych im na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2007 r. Sąd wskazał, że organ nie jest związany opiniami specjalistów wchodzących w skład komisji rehabilitacyjnej, w zakresie oceny, czy określony wydatek przyczyni się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika, a zatem czy może być dokonany z zakładowego funduszu rehabilitacji. Powyższa kompetencja należy do organu, a nie komisji rehabilitacyjnej. Opinie komisji oraz inne ewentualne opinie lekarskie podlegają ocenie organu orzekającego, jak inne dowody w sprawie.

Sąd uznał, że w zaskarżonym postanowieniu wykazano, że zakup mebli nie wpłynie na zmniejszenie czy też wyeliminowanie ograniczeń osób niepełnosprawnych wynikających z ich niepełnosprawności. Zdaniem Sądu I instancji, organy zasadnie przyjęły, że skarżący nie wykazał by zakupione meble miały jakieś szczególne cechy świadczące o indywidualnym przystosowaniu ich do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności pracowników skarżącego, których dotyczyły indywidualne programy rehabilitacyjne. Zakup ten nie służył zatem zmniejszaniu ograniczeń zawodowych pracowników, służył jedynie wypełnieniu obowiązków pracodawcy do zapewnienia wyposażenia stanowisk pracy zgodnie z zasadami bhp. Wobec tego przedmiotowe wydatki nie spełniają wymogów określonych w § 2 pkt 12 litera f) rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2007 r.

Z. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niestwierdzeniu istotnych naruszeń przepisów postępowania przez Ministra, które mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw, w szczególności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Minister nie naruszył przepisów postępowania dowodowego (w tym nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów) oraz naczelnych zasad postępowania administracyjnego, kwestionując całkowicie arbitralnie prawidłowość ustaleń zawartych w indywidualnych programach rehabilitacji przygotowanych przez zespół specjalistów, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, z których to IPR wynikało wprost, że zakupione przez skarżącego meble biurowe i klimatyzacja wpłyną na zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnych pracowników skarżącego wynikających z rodzaju ich niepełnosprawności, podczas gdy Minister sam nie dysponował wiedzą specjalistyczną pozwalającą na merytoryczną ocenę ustaleń medycznych wskazanych w IPR;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- § 9 pkt 1 Rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2007 r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu przez WSA, że Minister oraz PFRON stwierdzając, wbrew jasnemu stanowisku wyrażonemu w IPR, że zakup mebli nie wpłynie na zmniejszenie, czy też wyeliminowanie ograniczeń osób niepełnosprawnych wynikających z ich niepełnosprawności, "nie oceniały merytorycznie orzeczeń, a jedynie kwestionowały zasadność poniesienia określonych wydatków w ramach IPR oraz pod kątem zmniejszania ograniczeń zawodowych pracowników, więc w granicach kompetencji przyznanych im przez ustawodawcę, m.in. na podstawie § 9 pkt 1 ww. rozporządzenia", co w konsekwencji doprowadziło do odmowy wydania zaświadczenia,

- § 2 pkt 12 lit f) rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2007 r. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że tylko meble mające jakieś szczególne cechy świadczące o indywidualnym przystosowaniu ich do potrzeb osób niepełnosprawnych mogą stanowić inne koszty ponoszone w ramach realizacji IPR oraz jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że zakup mebli przez skarżącego nie stanowił innego kosztu ponoszonego w ramach realizacji programów IPR.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną strony skarżącej, wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., II GSK 1480/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył zarzuty naruszenia prawa materialnego, bo prawidłowa wykładnia przepisów, których naruszenie zarzucono pozwoli na ocenę czy zbadano i oceniono wszystkie istotne - w granicach przesłanek wynikających z prawa materialnego - okoliczności sprawy i czy w tym zakresie nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

NSA podkreślił, że w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego kasator zarzucił naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810, ze zm.). Rozporządzenie to określiło w sposób szczegółowy między innymi rodzaje wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w tym w ramach zasady de minimis, warunki wykorzystania środków funduszu rehabilitacji a także warunki tworzenia indywidualnych programów rehabilitacji, w tym skład i zakres działania komisji rehabilitacyjnej tworzącej te programy.

NSA stwierdził, że dla rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma zagadnienie objęte zarzutem naruszenia § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia. Cały § 2 omawianego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej poświęcony został określeniu rodzajów wydatków, na które przeznaczone są środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wśród tych wydatków w pkt 12 lit. a - f ujęto finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji, mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W ramach tych celów finansowane są w szczególności koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) ale także inne niż wymienione pod lit. a-e koszty ponoszone w ramach realizacji programów rehabilitacji, o czym stanowi § 2 ust. 1 pkt. 12 lit. f). Treść tego ostatniego przepisu wskazuje, że katalog wydatków przewidzianych w ramach IPR a finansowanych z funduszu rehabilitacji jest katalogiem otwartym mieszczącym wszystkie wydatki, które służą zmniejszeniu ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z § 6 rozporządzenia warunkiem wykorzystania środków funduszu rehabilitacji na wydatki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 jest opracowanie indywidualnego programu rehabilitacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że świetle unormowań zawartych w § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia odmowa uznania wydatków za pomoc de minimis mogłaby dotyczyć tylko tych wydatków, które nie byłyby objęte programem albo nie miałyby na celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty.

Sąd stwierdził, iż takie okoliczności, że zakup mebli biurowych stanowi zwiększenie komfortu pracy, sprzyja poprawie warunków pracy niezależnie od tego czy prace wykonuje pracownik w pełni sprawny czy niepełnosprawny - nie stanowią w świetle omawianego § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia przesłanki negatywnej do objęcia wydatku programem indywidualnej rehabilitacji. Nie stanowi także przesłanki negatywnej fakt, że nie są to sprzęty o indywidualnym przystosowaniu do rodzaju niepełnosprawności. Istotne jest tylko to czy objęte IPR przedmioty nadają się do tego by służyć celowi zmniejszenia ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych. Treść trzech programów dotyczących osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wskazuje, że proponowane w nich zakupy wyposażenia biurowego służyć miały właśnie takiemu celowi, a więc mieszczą się w unormowaniach § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e lub f.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) w zakresie dotyczącym błędnego zastosowania tego przepisu stanowi zatem usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej.

W ocenie NSA zasadny jest także zarzut procesowy ujęty w pkt 1 skargi kasacyjnej. Nie ma bowiem racji Sąd I instancji, że w zaskarżonym postanowieniu wykazano, że zakup mebli nie wpłynie na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń osób niepełnosprawnych oraz, że organy nie przekroczyły w ocenie tej przesłanki zasad swobodnej oceny materiału dowodowego. Wprawdzie w zaskarżonym do Sądu I instancji postanowieniu stwierdzono arbitralnie, że organ I instancji przeprowadził konieczne postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie prawidłowości wykorzystania środków publicznych, zgodnie z ich przeznaczeniem, jednak ustalenie to nie zostało oparte na materiale dowodowym, który podważałby zapisy zawarte w Indywidualnych Programach Rehabilitacji. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wykazały w odniesieniu do poszczególnych wydatków objętych programami, że nie mają one na celu zmniejszenie ograniczeń wynikających z niepełnosprawności poszczególnych osób dla których programy opracowano.

Zdaniem NSA nie stanowi natomiast usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej zarzut naruszenia § 9 ust. 1 rozporządzenia (oznaczonego omyłkowo jako § 9 pkt 1). Omawiany przepis jest przepisem prawa materialnego i stanowi, że warunkiem uzyskania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie stosownego zaświadczenia wydanego przez podmiot udzielający pomocy. Przepis ten nie mógł zostać naruszony w sposób opisany w skardze kasacyjnej, gdyż ocena czy zaistniały przesłanki do wydania zaświadczenia czy nie, jest zagadnieniem procesowym i może być skutecznie kwestionowana przy pomocy zarzutu naruszenia przepisu proceduralnego.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1480/11 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej strony skarżącej.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, iż przedmiotem żądania strony było wydanie przez PFRON zaświadczenia o pomocy de minimis ze względu na poniesione przez skarżącego wydatki z konta zfron na zakup mebli biurowych na wyposażenie miejsc pracy trzech pracowników z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie ma § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 ze zm. ).W ww. przepisie określone zostały rodzaje wydatków, na które przeznaczone są środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wśród tych wydatków w pkt 12 lit. a - f ujęto finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji, mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W ramach tych celów finansowane są w szczególności koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) ale także inne niż wymienione pod lit. a-e koszty ponoszone w ramach realizacji programów rehabilitacji, o czym stanowi § 2 ust. 1 pkt. 12 lit. f). Treść tego ostatniego przepisu wskazuje, że katalog wydatków przewidzianych w ramach IPR a finansowanych z funduszu rehabilitacji jest katalogiem otwartym mieszczącym wszystkie wydatki, które służą zmniejszeniu ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z § 6 rozporządzenia warunkiem wykorzystania środków funduszu rehabilitacji na wydatki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 jest opracowanie indywidualnego programu rehabilitacji.

W świetle unormowań zawartych w § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia odmowa uznania wydatków za pomoc de minimis mogłaby dotyczyć tylko tych wydatków, które nie byłyby objęte programem albo nie miałyby na celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty. Zatem takie okoliczności, że zakup mebli biurowych stanowi zwiększenie komfortu pracy, sprzyja poprawie warunków pracy niezależnie od tego czy prace wykonuje pracownik w pełni sprawny czy niepełnosprawny - nie stanowią w świetle omawianego § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia przesłanki negatywnej do objęcia wydatku programem indywidualnej rehabilitacji. Nie stanowi także przesłanki negatywnej fakt, że nie są to sprzęty o indywidualnym przystosowaniu do rodzaju niepełnosprawności. Istotne jest tylko to czy objęte IPR przedmioty nadają się do tego by służyć celowi zmniejszenia ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych. Podkreślenia wymaga fakt, że treść trzech programów dotyczących osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wskazuje, że proponowane w nich zakupy wyposażenia biurowego służyć miały właśnie takiemu celowi, a więc mieszczą się w unormowaniach § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e lub f.

Zdaniem Sądu w zaskarżonym postanowieniu nie wykazano, że zakup mebli nie wpłynie na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń osób niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że nie można uznać za wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zawarcie w zaskarżonym postanowieniu arbitralnego stwierdzenia, że organ I instancji przeprowadził konieczne postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie prawidłowości wykorzystania środków publicznych, zgodnie z ich przeznaczeniem. Zdaniem Sądu ustalenie to nie zostało oparte na materiale dowodowym, który podważałby zapisy zawarte w Indywidualnych Programach Rehabilitacji. Zatem organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wykazały w odniesieniu do poszczególnych wydatków objętych programami, że nie mają one na celu zmniejszenie ograniczeń wynikających z niepełnosprawności poszczególnych osób dla których programy opracowano.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni zalecenia wynikające z rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku dnia 30 listopada 2011 r.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.