Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 262/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5b, art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. W. (dalej jako: strona, skarżący, zobowiązany, wnioskodawca) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2019 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej zwana "K.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300, dalej zwana "u.s.u.s.") w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 26 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Uzasadniając wniosek wskazał, że od wielu lat sprawuje opiekę

nad schorowaną matką, która nie jest w stanie egzystować samodzielnie, a jej stan zdrowia w ostatnim okresie znacznie uległ pogorszeniu. Wszystkie domowe obowiązki spoczywają na wnioskodawcy. Zobowiązany nie jest w stanie ponosić kosztów wynajęcia opiekunki, natomiast konieczność uzyskania środków na utrzymanie zmusza wnioskodawcę do pozostawienia matki bez stałej opieki. Zobowiązany oświadczył, że przy obecnych rosnących kosztach i malejącym dochodzie nie jest w stanie spłacić istniejącego zadłużenia. Wyjaśnił także, że będący źródłem utrzymania strony samochód wymaga wysokich nakładów finansowych. Wraz z wnioskiem zobowiązany przedłożył dokumentację potwierdzającą sytuację rodzinną oraz dokumentację medyczną matki.

Decyzją z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 46.921,37 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2012 r. do września 2015 r. w łącznej kwocie 31.976,77 zł, w tym z tytułu:

• składek – 23.269,77 zł,

• odsetek liczonych na 26 listopada 2018 r. – 8.707,00 zł.

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od października 2010 r. do września 2015 r. w łącznej kwocie 12.499,62 zł, w tym z tytułu:

• składek – 8.531,76 zł,

• odsetek liczonych na 26 listopada 2018 r. – 3.945,00 zł.

• kosztów upomnienia – 22,86 zł.

c) Fundusz Pracy - za okres od lutego 2013 r. do września 2015 r., październik 2018 r. w łącznej kwocie 2.444,98 zł w tym z tytułu:

• składek – 1.733,18 zł,

• odsetek liczonych na 26 listopada 2018 r. – 619,00 zł,

• kosztów upomnienia – 92,80 zł.

Oceniając zasadność wniosku w kontekście przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład stwierdził, że żadna z nich nie została spełniona. Możliwość umorzenia należności składkowych została także przeanalizowana z punktu widzenia przesłanek, które pozwalają na umorzenie składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003, Nr 141, poz.1365 – dalej jako: "rozporządzenie") wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Nie godząc się z powyższą decyzją zobowiązany pismem z dnia 15 lutego 2019 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku ponownie wskazał na swoją sytuację życiową. Wyjaśnił, że w celu zmniejszenia składek (o czym został poinformowany) zawiesił działalność. Aby nie skutkowało to utratą licencji na wykonywanie zawodu wnioskodawca opłacał podatek dochodowy. Jednakże w momencie odwieszenia działalności zmianie uległy przepisy. Wówczas skarżący uzyskał informację, że zawieszenie działalności nie może być uznane za skuteczne, przez co za okres zawieszenia działalności gospodarczej zostały naliczone zaległe składki. Zobowiązany wyjaśnił ponadto, że zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym zajmowanym przez mamę, która jest jego głównym najemcą. Zobowiązany nie stanowi jednak wspólnoty majątkowej z mamą, która nie może i nie odpowiada za długi zobowiązanego. Ponieważ, nieprawidłowo zinterpretowano wydatki, które są partycypacją w ogólnym koszcie, zobowiązany przedłożył dokumenty potwierdzające ponoszone rzeczywiste koszty. Zobowiązany wskazał, iż mając [...] lat i pracując w zawodzie [...] z 26-letnim stażem, nie może liczyć, że ktokolwiek i gdziekolwiek zatrudni go na stanowisko pozwalające na spłatę zadłużenia. Rodzaj wykonywanego zawodu pozwala stronie być dyspozycyjnym w stosunku do chorej mamy, z którą ma stały kontakt telefoniczny, a w razie potrzeby może szybko reagować na zaistniałe wydarzenia/potrzebę pomocy. Zobowiązany korzysta ponadto z możliwości spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, choć z trudnością opłaca raty w wysokości 180,00 zł - 190,00 zł miesięcznie. Mając wiedzę, że ostatnia rata stanowi niewyobrażalnie wysoki koszt (wynosi kilkadziesiąt tysięcy złotych) zobowiązany zwrócił się z prośbą o kolejne rozłożenie na raty na dotychczasowych zasadach. Wnioskodawca podkreślił, że znajduje się na skraju wyczerpania nerwowego wynikającego ze sprawowanej opieki nad [...]-letnią schorowaną matką z zaawansowaną [...] i prawdopodobnie chorobą [...], która wymaga całodobowej opieki, co w chwili obecnej jest nierealne ze względów finansowych.

Ponownie zobowiązany wskazał, że nie ma możliwości wynajęcia opieki dla mamy, a z [...] Stowarzyszenia [...] realizującego projekty opieki domowej i pomocy faktycznym opiekunom osób niesamodzielnych, do których się zgłosił, w chwili obecnej nie uzyskał pomocy. Końcowo zobowiązany podkreślił, że sytuacja finansowa w której się znajduje nie ma charakteru przejściowego, lecz zdecydowanie postępujący i pogłębiający się. Zobowiązany nie ma środków na potrzeby codzienne, w tym ubrania, leki czy choćby remont mieszkania. Wykonywana praca w zawodzie [...] nie przynosi od lat należytych zysków i ma zdecydowanie tendencję spadkową.

Opisaną na wstępie decyzją z 29 kwietnia 2019 r., Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, aprobując stanowisko w niej zawarte. Rozpatrując ponownie zgromadzony materiał dowodowy organ II instancji zgodził się, że ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do stwierdzenia żadnej z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym względzie organ wskazał na sytuację rodzinną i majątkową zobowiązanego, który, jak ustalono nadal prowadzi działalność gospodarczą w zakresie działalności [...], z której zgodnie z oświadczeniem uzyskał: w 2016 r. - dochód 14.270,48 zł (tj. średniomiesięcznie 1.189,21 zł), w 2017 r. - dochód 8.978,53 zł (tj. średniomiesięcznie 748,21 zł) oraz od stycznia do czerwca 2018 r. - dochód 375,34 zł (tj. średniomiesięcznie 62,56 zł). Ponadto, zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi z matką – S. W., która pobiera świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1.705,82 zł brutto, tj. 1.465,72 netto. Nadto w miesiącu marcu 2018 r. i wrześniu 2018 r. odnotowano dodatkowy deputat na węgiel w wysokości 760,50 zł. Zaległości figurujące na koncie strony zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Aktualnie wobec strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż zostało zawieszone z uwagi na zawarcie umowy ratalnej. W toku postępowania nie ustalono także majątku ruchomego lub nieruchomego, który pozwoliłby na dokonanie zastawu lub zabezpieczenia hipotecznego.

Prezes ZUS zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek, określone w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W tym zakresie uznano, że zgromadzona dokumentacja dotyczącą sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego zobowiązanego nie potwierdza, aby uregulowanie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek uniemożliwiało mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Analizując sytuację skarżącego pod kątem przesłanki określonej w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia, organ odwołał się do przyjętych w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych dotyczących uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego dochodów i ponoszonych wydatków. Ponownie podkreślono, że zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a zatem przy ocenie zaistnienia ww. przesłanki, uwzględnić należy w budżecie domowym uzyskiwany przez nią dochód. Powołując się na stałą i jednolitą linię orzeczniczą sądownictwa administracyjnego, Zakład wskazał, że przy obliczaniu możliwości zarobkowych gospodarstwa domowego, dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mają wpływ na ogólną sytuację materialną rodziny i winny być brane pod uwagę przy określaniu podstawy umorzenia należności składkowych z tytułu trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego. Natomiast zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny. Potwierdza to fakt zarejestrowania i prowadzenia działalności gospodarczej.

Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, która niewątpliwie jest formą wsparcia stanowiącą dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo zobowiązany ma zawarty okresowy układ ratalny. Powyższe, w ocenie organu, nie daje podstaw do przyjęcia, że aktualna sytuacja strony ma charakter trwały. Tym samym Zakład upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości.

Organ nie stwierdził również wystąpienia przesłanki, o której mowa w przepisie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zakład nie negując wystąpienia kłopotów zdrowotnych S. W. ze zrozumieniem stwierdził, że opieka nad chorą mamą z pewnością stanowi utrudnienie w codziennej egzystencji, jednakże nie wyklucza całkowicie możliwości zarobkowania, gdyż mimo opisanych problemów zobowiązany czynnie prowadzi działalność gospodarczą. Jak wyjaśniono wystąpienie przestanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem choroby strony lub członków jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości przychodu. W ocenie organu, wnioskodawca nie udowodnił że sprawowane nad matką obowiązki całkowicie pozbawiają go możliwości zarobkowych. W aktach sprawy nie odnotowano dokumentów, które świadczyłyby, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny skarżący nie może osiągnąć dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Uwzględniając przedmiot prowadzonej działalności oraz jej zasięg uznano również, że nie zostały także spełnione wszystkie przesłanki określone w przepisach wspólnotowych (tj. art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej), a ewentualne udzielone wsparcie nie stanowiłoby pomocy publicznej.

W dalszej kolejności organ wskazał na obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, w szczególności akcentując, że zgromadzone w trakcie toczącego się postępowania dowody nie wskazują wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń, w wyniku których powstało zadłużenie. Organ zwrócił też uwagę, że zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, iż jest to działalność obliczona na osiąganie zysku, natomiast rozpoczęcie wszelkich działań związanych z racjonalnym prowadzeniem działalności gospodarczej powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność.

W rezultacie w sprawie nie stwierdzono podstaw do umorzenia przedmiotowych należności.

Decyzja powyższa stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie zadłużenia, podnosząc, że przedmiotowa decyzja jest stronnicza i w jego ocenie skarżący spełnia warunki z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, a nadto spełnia warunek umorzenia zadłużenia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018.1302 j.t.) – dalej jako: [P.p.s.a.], w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2019 r. dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 46.921,37 zł.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepis art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. w związku z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych regulujących kwestię przedawnienia przedmiotowych należności.

Stosownie do art. 107 § 1 i 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję- odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Bez wątpienia przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił wystarczająco kwestii wymagalności przedmiotowych należności z tytułu składek, będących przedmiotem wniosku skarżącego. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających na ocenę tej kwestii. Przypomnieć należy, że należności te dotyczą okresów począwszy od 2010 - 2015, 2012 – 2015, 2013 – 2015 i 2018, co powinno skłonić organ do zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia tych należności. Jak podnosi się w orzecznictwie, na tle przepisu art. 28 u.s.u.s., w przypadku stwierdzenia przedawnienia należności niemożliwe jest dalsze prowadzenie postępowania z wniosku o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 561/18). Dodatkowo, konieczność określenia prawidłowej wysokości zobowiązania ciążącego na zobowiązanym wynika nie tylko ze względu na potrzebę ustalenia, czy istnieje przedmiot postępowania, ale również z tego powodu, że wielkość należności, umorzenia których domaga się strona, ma znaczenie dla oceny możliwości ich spłaty bez zagrożenia (lub też z zagrożeniem) dla egzystencji zobowiązanego i jego rodziny (przesłanka z § 3 pkt 1 rozporządzenia). Przy rozstrzyganiu tej kwestii zawsze niezbędne jest zestawienie wielkości należności, o umorzenie których wnosi strona, z jej możliwościami płatniczymi, dochodami i stanem majątkowym (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 450/17).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ zweryfikował w pierwszej kolejności to, czy nie przedawniły się należności będące przedmiotem wniosku strony. Jak wskazano powyżej, nie ma wątpliwości co do tego, że w razie ustalenia, że ww. należności (bądź ich część) uległy przedawnieniu, koniecznym byłoby umorzenie przedmiotowego postępowania w całości lub w części. Bezprzedmiotowym bowiem byłoby badanie przesłanek umorzenia wymienionych w u.s.u.s. i rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w stosunku do należności, które nie obciążają już skarżącego, gdyż uległy przedawnieniu.

Jak już wskazano, w rozpatrywanej sprawie wnioskiem o umorzenie objęto zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy dotyczące lat 2010-2015, 2012-2015, 2013-2015 i 2018. Co do zasady, poczynając od roku 2010 podlegały one najpierw dziesięcioletniemu, a następnie, tj. od 1 stycznia 2012 r., pięcioletniemu terminowi przedawnienia. Jak wynika z twierdzeń organu, w odniesieniu do tych zaległości organ podejmował działania skutkujące zawieszeniem biegu przedawnienia, jednak poza stwierdzeniem w decyzji I Instancji, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone oraz stwierdzeniem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony zostało zawieszone z uwagi na zawarcie umowy ratalnej, organ nie dokonał analizy podejmowanych działań w kontekście przedawnienia oraz zdarzeń skutkujących zwieszeniem czy przerwą biegu przedawnienia dochodzonych należności (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.), gdyż tylko w takiej sytuacji należności składkowe byłyby nadal wymagalne.

Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednakże w stanie prawnym obowiązującym w czasie powstania przedmiotowych w sprawie należności (tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za 2010 r.) przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378) dokonano zmiany przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s., tj. wprowadzono zapis, że "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne".

W przepisie art. 27 ust. 1 ww. ustawy z dnia 16 września 2011 r., wskazano natomiast, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

Powyższe oznacza, że o ile nie doszło do przedawnienia spornych należności za 2010 r. przed dniem 1 stycznia 2012 r., to zastosowanie do nich będzie miał pięcioletni termin przedawnienia, liczony (jak w odniesieniu do pozostałych spornych należności, tj. za 2012 r. i 2013 r.) od 1 stycznia 2012 r. Tym samym biorąc pod uwagę powyższe regulacje, przedawnienie spornych należności nastąpiłoby jeszcze przed podjęciem zaskarżonej decyzji, chyba że wystąpiły w czasie biegu terminu przedawnienia zdarzenia skutkujące jego zawieszeniem bądź przerwą.

W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższej kwestii, nie wskazał kiedy upływa termin przedawnienia poszczególnych należności, nie podał, czy wystąpiły w stosunku do poszczególnych należności przesłanki zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia i nie zgromadził w tym zakresie stosownych dowodów. Trudno bowiem za takie uznać uznać lakoniczne odniesienie się przez organ jednozdaniowo, że zaległości figurujące na koncie strony zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, a postępowanie to zostało zawieszone z uwagi na zawarcie układu ratalnego, czy też znajdujące się w aktach sprawy (a nie powołane ani omówione w samej decyzji) dane dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego pn. "Informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym", z której wynika jedynie, że aktualnie względem strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, że postanowieniem Dyrektora O/ZUS w Opolu z 20 lutego 2017 r. zostało zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów: [...], [...] z 14 lutego 2011 r. oraz [...] z 5 marca 2015 r., [...], [...] z 29 czerwca 2016 r., [...] z 19 lipca 2016 r., a to z uwagi na zawartą umowę o ratalnej spłacie należności nr [...] z 10 lutego 2017 r., a dotyczącej należności na FUS za okres 08/2012-09/2015, zdrowotne 04/2010-09/2015 i FP 08/2012-09/2015 oraz, że termin płatności ostatniej raty przypada na dzień 10 lutego 2023 r. Tymczasem była to kwestia pierwszoplanowa, od której należało rozpocząć ocenę stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, znajdująca się w aktach administracyjnych, dokumentacja dotycząca wyżej opisanego zagadnienia budzi zasadnicze wątpliwości, a co istotniejsze nie pozwala na jakąkolwiek rzetelną weryfikację ewentualnych okresów zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności objętych wnioskiem strony o umorzenie.

Zaznaczyć przy tym należy, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a w sprawie nie zgromadzono stosownego materiału dowodowego i nie poczyniono wyczerpujących ustaleń odnośnie kwestii przedawnienia należności. W szczególności nie zostało wykazane, że zaszła przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie potwierdzono zatem, czy spełniony został niezbędny warunek zawieszenia biegu tego terminu, a mianowicie zawiadomienie dłużnika o tej czynności. Wskazano jedynie na fakt wdrożenia postępowania egzekucyjnego, bez podania szczegółów, a w aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających na zweryfikowanie twierdzeń organu, w tym dowodów na to, że skarżący został powiadomiony o przeprowadzonej czynności egzekucyjnej, co jest niezbędne dla wystąpienia zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Jak wyżej zaznaczono, wynikający z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji przewidziany został, aby strona miała możliwość zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia. Wymóg ten ma również znaczenie dla kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem wskazane powyżej braki powodują, że Sąd obecnie kontrolujący sprawę nie ma możliwości zbadania prawidłowości stanowiska organu w omawianym zakresie. Ma to istotne znaczenie o tyle, że ewentualne przedawnienie należności lub ich części obligowałoby organ do umorzenia postępowania (w całości lub w części) jako bezprzedmiotowego. Kwestia ta również nie poddaje się kontroli Sądu z uwagi na brak wyczerpujących ustaleń faktycznych i uzasadnienia prawnego w tym zakresie.

W dalej czynionych rozważaniach zauważyć należy, że analiza procesu decyzyjnego Zakładu w ramach przepisów normujących zagadnienie umorzenia zaległych należności ZUS, zawartych w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz w oparciu o akta sprawy wskazuje, na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy.

W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych występuje, organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie organy nie stwierdziły podstaw do umorzenia skarżącemu zaległych składek, przyjmując, że nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak też nie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, takie rozstrzygnięcie należało uznać za przedwczesne, albowiem w zaskarżonej decyzji organ nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pomijając istotną część materiału dowodowego, który ma znaczenie dla oceny przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego.

Analiza sytuacji zobowiązanego w kontekście ww. przesłanek nie spełnia wymogów wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 7 i 77 K.p.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował uzasadnionych przypadków dających podstawę do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jednak upoważnił właściwego ministra do określenia w rozporządzeniu, w ramach szczegółowych zasad umarzania składek, także przesłanek uzasadniających umorzenie. Oznacza to, że w drodze delegacji ustawowej zdefiniowano uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Treść § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że takie uzasadnione przypadki dające podstawę do umarzania składek zachodzą wówczas, kiedy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 pkt 1), w szczególności w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2), jak też w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3).

Jak bowiem wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ oceniając ogólną przesłankę umorzenia należności wynikającą z przytoczonego przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazując na wysokość dochodu uzyskiwanego w ramach gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z matką skarżącego obejmującego świadczenie emerytalne S. W. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.705,82 zł brutto, tj. 1.465,72 zł netto oraz dochody z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, które w latach 2016-2018 wynosiły odpowiednio:

w 2016 r. - dochód 14.270,48 zł (tj. średniomiesięcznie 1189,21 zł), w 2017 r. - dochód 8.978,53 zł (tj. średniomiesięcznie 748,21 zł) i od stycznia do czerwca 2018 r. - dochód 375,34 zł (tj. średniomiesięcznie 62,56 zł) oraz ponoszone w tym gospodarstwie domowym miesięczne wydatki, stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym (k. 9 akt administracyjnych) skarżący wskazał, że na stałe wydatki związane z utrzymaniem wydatkuje miesięcznie kwotę 510 zł, przy czym kwota ta stanowi jedynie część, którą skarżący partycypuje w ogólnym koszcie. Zdaniem Sądu organ wybiórczo przyjął tylko część oświadczoną przez skarżącego, pomijając koszty bezsprzecznie związane z zapewnieniem niezbędnych potrzeb życiowych, jak chociażby wydatki ponoszone na wyżywienie, zakup środków higieny czy odzieży, które bez wątpienia skarżący, co pewien czas musi nabywać, a które organ jako fakt powszechnie znany powinien był uwzględnić. Wprawdzie takie zawężone przyjęcie miesięcznych wydatków wynikało z braku właściwego ich udokumentowania przez stronę, jednakże zdaniem Sądu, nie zwalniało to organu z podjęcia odpowiednich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. W sytuacji bowiem, gdy organ nie dysponował dowodami potwierdzającymi wysokość ponoszonych wydatków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, które, co wynika z zasad doświadczenia życiowego i logiki, muszą być ponoszone (jak chociażby na wyżywienie), wysokość tych kosztów winien on ustalić na podstawie danych statystycznych. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09). W ocenie Sądu, organ nie wykazał, że pomimo egzekwowania należności skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego. Nie ma wątpliwości, że te ustalenia wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., II GSK 5568/16, CBOSA). Nie wiadomo, na jakiej podstawie organ ustalając dochód gospodarstwa domowego tj. dochód z tytułu świadczenia emerytalnego matki skarżącego oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnięty przez stronę stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przedstawiając dochody i wydatki w gospodarstwie domowym, organ nie przeprowadził w oparciu o te ustalenia jakichkolwiek analiz, czy pozostałe po potrąceniu stałych miesięcznych wydatków środki pozwalają na spłatę zadłużenia, bez zagrożenia dla egzystencji gospodarstwa domowego strony. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie, przewidziana w art. 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcję ochronną. Zadaniem powyżej powołanej regulacji jest bowiem zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Stąd, w celu ustalenia, czy strona jest w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, organ obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać czy jego dochody, w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych, czego w tej sprawie nie uczynił. Za niewystarczające należało więc uznać ograniczenie się przez organ do lakonicznego stwierdzenia, że skarżący nie korzysta ze wsparcia ze strony pomocy społecznej, a zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny, skoro skarżący zawarł okresowy układ ratalny, który umożliwiał ustalenie rat na minimalnym poziomie pozwalającym ich opłacenie.

W konsekwencji Sąd stwierdza, że ocena organu w zakresie tego, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla skarżącego została dokonana w sposób niepełny, powierzchowny, z pominięciem istotnych dla sprawy dowodów.

Podobne uwagi należy odnieść także do konkluzji organu w kwestii ziszczenia się przesłanki z punktu 3 § 3 ust. 1 rozporządzenia opisanej jako "przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności", zatem wpływu okoliczności sprawowania przez skarżącego opieki nad przewlekle chorą matką na możliwość zarobkowania.

Przede wszystkim wskazać trzeba, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentacji, na którą powołały się organy obu instancji przy ustalaniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę oceny ww. przesłanki. Dotyczy to zwłaszcza złożonej przez skarżącego w toku postępowania dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia – S. W. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że oceniając ww. przesłankę organ odwoławczy powołując się wprawdzie na kopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności S. W. z [...] 2015 r., dokumentu S. W. potwierdzające przeprowadzenie badań z [...] 2016 r., kart informacyjnych z [...] 2016 r., z [...] 2016 r., z [...], informacji dla lekarza kierującego z [...] 2016 r., historii choroby S. W. z oddziału ratunkowego z [...] 2014 r., karty wypisowej ze szpitalnego oddziału ratunkowego z [...] 2015 r., opinii psychologa z [...] 2016 r. skierowania do poradni neurologicznej z [...] 2016 r., zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne, nie dołączył do akt sprawy dokumentów, które legły u podstaw poczynionych ustaleń. Organ nie zawarł również oceny tych dowodów, brak jest jakiejkolwiek ich analizy oraz wpływu na przesłankę umorzenia należności, na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Sąd podkreśla, że obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wymóg wyczerpującego i rzetelnego zebrania materiału dowodowego związany jest z sytuacją procesową organu administracji publicznej, który jest "gospodarzem" postępowania i posiada znaczne uprawnienia w zakresie ukształtowania tego postępowania. Organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polega na dokładnym zapoznaniu się z tym materiałem, ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Z wydanej decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W tym względzie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem istotnej części materiału dowodowego, który ma znaczenie dla oceny ww. przesłanek. Treść zaskarżonej decyzji w zasadzie sprowadza się do opisania dowodów, które zebrano w sprawie oraz nie popartego rzeczową argumentacją stwierdzenia m.in., że skarżący nie udowodnił by wskazane obowiązki pozbawiały go możliwości zarobkowych. Organ nie przeprowadził w zasadzie żadnego wywodu w zakresie przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej potwierdzającej zły stan zdrowia matki, który uniemożliwia skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej w szerszym zakresie. Akta administracyjne sprawy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że organ odwoławczy nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska, co do nie wystąpienia w sprawie przesłanki do umorzenia należności, w szczególności na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

W rezultacie przyjąć należy, że materiał dowodowy, na jakim zostało oparte rozstrzygniecie jest niepełny, a przez to niekompletny. Niekompletny natomiast materiał dowodowy nie może stać się podstawą prawidłowych ustaleń faktycznych, tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą do zastosowania odpowiednich norm prawa materialnego i procesowego. Tym samym niemożliwa jest weryfikacja prawidłowości i zupełności przeprowadzonego postępowania dowodowego i wywiedzionych na jego podstawie wniosków - zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami K.p.a. To z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu. Przedwczesna w tej sytuacji jest ocena merytoryczna odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W konsekwencji uznać należy, że z zaskarżonej decyzji nie wynikają ustalenia organu pozwalające stwierdzić, że organ dokonał pełnej analizy sytuacji skarżącego.

W sprawie nie została zbadana w sposób wyczerpujący zarówno sytuacja materialna skarżącego, jak też to, czy sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie pozbawia strony możliwości uzyskiwania dochodów, pozwalających na opłacenie należności. Brak tych ustaleń oznacza - zdaniem Sądu - że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji. W tych ramach organ uwzględni powyższe rozważania Sądu, przede wszystkim ustali, kiedy upływa termin przedawnienia dla poszczególnych należności jak i poczyni ustalenia odnośnie ewentualnego wystąpienia przesłanek zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia należności i zgromadzi stosowną dokumentację w tym zakresie, w tym materiały źródłowe z postępowania egzekucyjnego. Powyższe powinno mieć przejrzyste odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązany będzie przy tym odnieść do wszelkich istotnych w sprawie okoliczności podnoszonych przez stronę. Jak wykazano powyżej, konieczna jest ponowna wnikliwa i szczegółowa ocena sytuacji strony uwzględniająca wszystkie dotychczas pominięte przez organ, a akcentowane przez stronę okoliczności, pod kątem przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości. W szczególności organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z pogłębieniem analizy w ich zakresie i na tej podstawie dokonać oceny przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zgromadzony materiał dowodowy winien znaleźć się w aktach administracyjnych w sposób umożliwiający jego ocenę przez Sąd. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni również dopuszczony przez Sąd na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. dowód z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] 2019 r. stwierdzającego u S. W. konieczność sprawowania całodobowej opieki. Ewentualną decyzję podjętą w ramach uznania administracyjnego organ uzasadni w sposób umożliwiający jej weryfikację, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Końcowo odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w skardze o dopuszczenie dowodów z dokumentów dotyczących stanu zdrowia jego matki oraz wniosku o zobowiązanie ZUS do przekazania Sądowi posiadanej dokumentacji związanej z wnioskiem o umorzenie zadłużenia, dokumentów dotyczących zdrowia S. W. oraz oświadczeń, kserokopii dokumentów posiadanych przez ZUS a mogących mieć istotny wpływ w sprawie, wskazać należy, że Sąd może na podstawie art. 106§ 3 P.p.s.a. z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednak jak wskazuje się w piśmiennictwie, materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (por. Komentarz B.Dautera do art. 106 P.p.s.a., stan prawny 2018.03.01 i wskazana tam literatura -.A. Bińczyk, O znaczeniu akt sprawy..., s. 125–137). Nadto podkreślić należy, za przywołanym Komentarzem, że dopuszczenie dowodu przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., powinno mieć miejsce, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie przeprowadził wnioskowanych w skardze dowodów, bowiem prowadziłoby to do ponownego ustalenia stanu faktycznego i de facto zastąpienia organów w obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i jego oceny.

Reasumując, stwierdzone wyżej uchybienia powodują, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.