Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1521/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] sierpnia 2018 r. W. N. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.; dalej: ustawa).

Prezes IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy potwierdzenia spełniania warunków o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. W. N. wniósł o ponowne rozpoznanie wniosku podnosząc, że doświadczył represji w związku z przystąpieniem do Solidarności oraz opisał przedmiotowe represje.

Prezes IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją wydaną w dniu [...] marca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że organ po analizie odnalezionych w sprawie dokumentów dotyczących W. N. ustalił, że w aktach o sygn. IPN [...] ([...]) - teczka kandydata na tajnego współpracownika, znajduje się odręcznie napisana informacja nr [...] z dnia [...] stycznia 1972 r. W treści ww. informacji kontakt służbowy "[...]" (W. N.) przekazał funkcjonariuszowi Służby Bezpieczeństwa informacje dot. B. S. zam. w S.. Przedmiotowa informacja została sporządzona bezpośrednio przez kontakt służbowy "[...]".

W ocenie organu opisana wyżej informacja nr [...] spełnia kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Przedmiotowy dokument został wytworzony przez wnioskodawcę odręcznie w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora i opatrzony podpisem "[...]".

Powołano, że w aktach o sygn. IPN [...] ([...]) znajduje się również rezultat pozyskania z treści którego wynika, że podczas spotkań odbytych z funkcjonariuszem SB W. N. wyraził zgodę na współpracę, lecz odmówił napisania zobowiązania jak również przekazywania pisemnych informacji.

Wskazano, że w aktach o sygn. IPN [...] ([...]) znajdują się także notatki ze spotkań z kandydatem na tajnego współpracownika:

- z dnia [...] listopada 1973 r. z treści której wynika, że kandydat na tajnego współpracownika ob. "[...]" podczas rozmowy prowadzonej z oficerem operacyjnym Służby Bezpieczeństwa - sierż. W. F. przekazał ww. informacje dot. S. B. i jej córki T.,

- z dnia [...] listopada 1973 r. z treści której wynika, że kandydat na tajnego współpracownika "[...]" podczas rozmowy prowadzonej z oficerem operacyjnym Służby Bezpieczeństwa - sierż. W. F. przekazał ww. informacje dot. budowy domu wczasowego w K. oraz nieprawidłowości związanych z zatrudnianiem na ww. budowie pracowników Zakładów [...] w S.. W przedmiotowej informacji ww. omawiał również kwestie związane z B. S.,

- notatka z dnia [...] listopada 1973 r. z treści której wynika, że sierż. W. F. w dniu [...] listopada 1973 r. spotkał się z kandydatem na TW ps. "[...]". Celem prowadzonej rozmowy było pozyskanie kandydata do współpracy. Podczas rozmowy oficer spisał informacje uzyskane od kandydata. Z treści notatki wynika, że kandydat wyraził zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Zobowiązania do współpracy i zachowania tego faktu w tajemnicy nie chciał napisać, nie chciał również podpisać informacji sporządzonej przez funkcjonariusza w trakcie prowadzonej rozmowy,

- notatka z dnia [...] grudnia 1973 r. z treści której wynika, że sierż. W. F. w dniu [...] grudnia 1973 r. spotkał się z kandydatem na TW "[...]". Podczas spotkania kandydat przekazał oficerowi Służby Bezpieczeństwa informacje dot. H. S. i prowadzonego przez nią trybu życia. Podczas spotkania ww. ponownie odmówił podpisania zobowiązania do współpracy i zachowania tego faktu w tajemnicy,

- notatka z dnia [...] kwietnia 1974 r. z treści której wynika, że sierż. W. F. w dniu [...] kwietnia 1974 r. przeprowadził rozmowę z kandydatem na TW "[...]". Z treści notatki wynika, że kandydat przekazał oficerowi Służby Bezpieczeństwa informacje dot. D. S. i prowadzonego przez nią trybu życia. Podczas spotkania ww. ponownie odmówił podpisania zobowiązania do współpracy i zachowania tego faktu w tajemnicy,

- informacja Zastępcy Naczelnika Wydz. [...] w K., związana z ubieganiem się przez Pana W. N. s. F. o paszport na wyjazd do [...] z treści której wynika, że ww. w latach 1973-1974 był wykorzystywany operacyjnie jako TW ps. "[...]" przez b. [...]. Wyeliminowany jako nieprzydatny.

Organ powołał, że w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono również zapis z dziennika archiwalnego [...] w K. [...] z dnia [...] maja 1974 r. z treści którego wynika, że sprawa nr [...] dot. W. N. kandydata na TW została przekazana do archiwum przez SB S.. W skład przekazanych do archiwum dokumentów wchodziła 1 teczka personalna.

Organ uznał, że rezultat pozyskania wnioskodawcy oraz treść notatek, informacje i zapisy archiwalne spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Odnosząc się do treści wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz wyjaśnień z dnia [...] lutego 2018 r. wskazano, że organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach i nie może uwzględnić w postępowaniu, materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy. Okoliczności dotyczące współpracy jak i wyjaśnienia strony, czy inne dowody nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

W konkluzji organ stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powyższą decyzję W. N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. W. N. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, ustosunkował się do treści powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumentów, wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową, jak również opisał swoją działalność opozycyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), określanej dalej jako P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym, w myśl art. 145 P.p.s.a., wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy.

Z powyższego wynika, że osoba, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, nie może takiego statusu uzyskać.

Jednocześnie z uwagi na kumulatywne ujęcie przesłanek z art. 4 pkt 1 i 2 przedmiotowej ustawy, wystąpienie jedynie przesłanki z art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji nie jest wystarczające do uzyskania statusu.

Z dokumentów sprawy wynika, że w aktach o sygn. IPN [...] ([...]) - teczka kandydata na tajnego współpracownika, znajduje się odręcznie napisana informacja nr [...] z dnia [...] stycznia 1972 r. W treści ww. informacji kontakt służbowy "[...]" (W. N.) przekazał funkcjonariuszowi Służby Bezpieczeństwa informacje dot. B. S. zam. w S.. Przedmiotowa informacja została sporządzona bezpośrednio przez kontakt służbowy "[...]". Ponadto w aktach znajduje się pięć notatek ze spotkań z kandydatem na tajnego współpracownika. Organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo przytoczył treść tych notatek i Sąd w całości podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ w tym zakresie. Nie ulega żadnej wątpliwości, że notatki te były sporządzone przez oficera operacyjnego Służby Bezpieczeństwa z rozmów z wnioskodawcą. Dodatkowo w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono również zapis z dziennika archiwalnego [...] w K. [...] z dnia [...] maja 1974 r. z treści którego wynika, że sprawa nr [...] dot. W. N. kandydata na TW została przekazana do archiwum przez SB S.. W skład przekazanych do archiwum dokumentów wchodziła 1 teczka personalna.

Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji wskazane dokumenty spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, co stanowi negatywną przesłankę do wydania decyzji potwierdzającej, że Witold Nowak spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Odnośnie do argumentacji skarżącego należy zwrócić uwagę, na ograniczony zakres działania Prezesa IPN, którego zadaniem jest wyłączenie ustalenie, czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby, spełniające kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było więc wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych wg skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Taka okoliczność została stwierdzona. Stanowi ona negatywną przesłankę do uznania wniosku skarżącego za zasługujący na uwzględnienie (a contrario art. 4 pkt 2 ustawy, o czym była wyżej mowa), niezależnie od subiektywnej oceny tej przesłanki dokonanej przez skarżącego. Okoliczność współpracy jest kryterium obiektywnym, a jednocześnie wystarczającym do stwierdzenia, że brak jest możliwości uznania osoby współpracującej za działacza opozycji. Ustawodawca nie uzależnił prawnego znaczenia tej okoliczności od jakiegokolwiek innego aspektu np. motywów podjęcia współpracy, czy też późniejszej działalności opozycyjnej.

Ze względu na ograniczony zakres właściwości rzeczowej, Prezes IPN w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji, nie mógł oceniać całej działalności wnioskodawcy, w szczególności prowadzić postępowania w zakresie doznanych przez stronę represji, czy dalszej działalności opozycyjnej. Organ nie badał bowiem faktów, a jedynie sprawdzał, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. W tej sytuacji nie można organowi zarzucić, że pominął przywoływane przez stronę okoliczności.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procesowych ani prawa materialnego. Biorąc pod uwagę wymogi procesowe stwierdzić należy, że organ dołożył wystarczających starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz przeanalizował wnikliwie sprawę we wszelkich jej aspektach, odnosząc się do elementów zawartych we wniosku skarżącego. Organ opisał stan prawny oraz treść odnalezionych dokumentów, wskazując przy tym jednoznacznie, który z nich zakwalifikował, jako wytworzone przez wnioskodawcę, a które jako wytworzone jedynie przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora. Organ ustosunkował się również do zarzutów wnioskodawcy i wyjaśnił, z jakich podwodów nie mogły zostać uwzględnione wyjaśnienia strony oraz fakty podawane przez wnioskodawcę odnośnie represji i późniejszej działalności opozycyjnej jako dowód w postępowaniu, mającym na celu stwierdzenie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.