Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 612/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 art. 6 § 1 art. 33 § 1 pkt  3,5,6, 7,  8 i 10
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61a § 1 art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 128
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. J.-J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. G. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym VAT, tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpoznaniu zażalenia M. J.-J. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] marca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oraz L. Urząd Wojewódzki Delegaturę w Z., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zawiadomieniami z dnia 20 lipca 2012 r. (doręczonymi stronie w dniu 8 sierpnia 2012 r.) dokonał bezskutecznego zajęcia rachunków bankowych w: [...] S.A. w W., w [...] S.A. we W., [...] w W. oraz w [...] S.A. w S. Wskazane banki po otrzymaniu zawiadomień o zajęciu poinformowały, że nie prowadzą rachunku bankowego dla dłużniczki. Kolejnymi zawiadomieniami z dnia 31 lipca 2012 r. (doręczonymi stronie w dniu 14 sierpnia 2012 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. dokonał zajęcia rachunków bankowych w: [...],[...],[...],[...]. W odpowiedzi na zajęcia jedynie [...]Bank SA poinformował, że prowadzi rachunek bankowy dla dłużniczki, jednak nie zabezpieczono na nim żadnych środków.

W dniu 21 sierpnia 2012 r. skarżąca M. J. J. złożyła pismo, w którym wskazała, iż "działanie w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego nie spełnia wymogów ustawowych, a związane z tymi czynnościami koszty powiększają tylko rozmiary wierzytelności. Czynność taka jest zatem niedopuszczalna". Argumentowała, że tytuły wykonawcze dotyczące mandatów karnych kredytowych nie zostały jej przedstawione, jak również nie wystawiono stosownego upomnienia. Podniosła, że "niejasne i wątpliwe jest wszczęcie egzekucji z rachunku bankowego".

Wobec wątpliwości co do rzeczywistego charakteru tego pisma, organ pierwszej instancji pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. wezwał skarżącą do jego sprecyzowania. W odpowiedzi pismem z dnia 24 września 2012 r. skarżąca wyjaśniła, "iż pismo z dnia 21.08.2012 r. stanowi zarzuty z art. 33 ust. 3, 5, 6, 7, 8, 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na prowadzenie egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego zobowiązanego".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] wystawionych przez L. Urząd Wojewódzki w L. Delegatura w Z..

W zażaleniu wniesionym na to postanowienie skarżąca zakwestionowała, że zainicjowane przez nią postępowanie dotyczyło wyłącznie tytułów wykonawczych wskazanych w postanowieniu. Wskazała, że dotyczyło ono wszczętego przez Urząd Skarbowy w Z. postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego (a zatem obejmuje wszystkie wskazane w zajęciu tytuły wykonawcze) i jest odpowiedzią na związane z tym czynności wykonywane przez Urzędu Skarbowy w Z..

Dyrektor Izby Skarbowej w L. wezwał skarżącą do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 30 października 2012 r.

Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. skarżąca wyjaśniła, iż pismo z dnia 30 października 2012 r. stanowi zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] 10.2012 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] stycznia 2013r., M. J.-J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzuciła nierozpoznanie przez organ administracji istoty sprawy oraz błędne ustalenie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia zarzutów, gdy tymczasem zarzuty wniesiono w ustawowym terminie 7 dni. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zażalenie wniesione w sprawie nie dotyczyło tytułów o numerach [...] (dodatkowo mylnie w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2013 r. oznaczonego jako [...]), 11263, 246, jak przyjął to organ.

Wyrokiem z dnia 13 września 2013 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 276/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone przez M. J. – J. postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] października 2012 r. i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.

W uzasadnieniu podkreślono, że zakres postępowania administracyjnego jest każdorazowo uwarunkowany przedmiotem sprawy podlegającej rozstrzygnięciu. Organ jest obowiązany prowadzić postępowanie w sposób pozwalający na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stwierdzenie, które okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej odbywa się w oparciu o treść przepisu prawnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przedmiot postępowania administracyjnego określa żądanie strony. W razie wątpliwości jego sprecyzowanie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Powyższa reguła znajduje zastosowanie również przy wyborze trybu postępowania, w jakim strona pragnie dochodzić swoich praw.

W ocenie Sądu w sprawie nie było uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że jej granice materialnoprawne wyznaczyły przepisy art. 33 ust. 3, 5, 6, 7, 8, 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazywane w piśmie przez skarżącą. W konsekwencji należało uznać, że organy obu instancji rozpoznały sprawę w innym zakresie, niż to wynikało z żądania strony wyrażonego w piśmie z dnia 21 sierpnia 2012 r., uzupełnionego pismem z dnia 24 września 2012 r. Z jego treści wynikało jednoznacznie, że zarzuty wniesione zostały "od zajęcia rachunków bankowych dokonanych zawiadomieniami datowanymi na 31 lipca 2012 r. o nr [...],[...],[...],[...] doręczonymi w dniu 14 sierpnia 2012 r.". Tymczasem organ odwoławczy tę treść żądania pominął. Zdaniem Sądu okoliczność, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości wniesienia zarzutów "od zajęcia rachunków bankowych" nie ma w omawianym wypadku znaczenia. Przedmiotem rozpoznania ze strony organów winno być sformułowane przez stronę żądanie, a następnie wydanie w stosunku do tego, a nie innego żądania, stosownego rozstrzygnięcia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na skutek kontroli instancyjnej, zainicjowanej zażaleniem strony, organ drugiej instancji w dniu [...] lutego 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wskazał, ze przepis art. 105 k.p.a. nie znajduje zastosowania w przypadku, gdy brak jest podstawy materialno-prawnej dla merytorycznego rozpoznania wniosku. Podstawę dla rozstrzygnięcia tej kwestii stanowi natomiast przepis art. 61a § 1 k.p.a.

W tych okolicznościach postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odmówił M. J. – J. wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wskazał, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest podstawy materialno-prawnej dla rozpoznania żądania strony. Ustawa ta nie przewiduje bowiem możliwości złożenia zarzutów "od zajęcia rachunków bankowych".

Na powyższe postanowienie M. J. – J. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła wadliwość interpretacji prawnej zastosowanej przez organ. Podkreśliła, że jej intencją było złożenie w sprawie zarzutów, nie zaś innych nieznanych ustawie środków prawnych.

Kontrolowanym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2014 r. Wskazał, że przedmiotem rozpoznania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. były zarzuty, zgłoszone przez skarżącą i sprecyzowane co do zakresu zaskarżenia oraz treści środka w kolejnych pismach w sprawie. W ocenie organu w obowiązujących przepisach prawa brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania zarzutów od zajęcia rachunków bankowych. Stąd też nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie wniosku strony. Uregulowana ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji instytucja zarzutów dotyczy prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na wniesienie tego środka ustawa przewiduje termin (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy), który rozpoczyna bieg od dnia doręczenia dłużnikowi odpisu tytułu wykonawczego. Przepis art. 33 tej ustawy nie przewiduje natomiast środka zaskarżenia opisanego w żądaniu strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. J. – J. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] marca 2014 r. Domagała się nadto zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zaś ustanowiony dla niej z urzędu pełnomocnik procesowy w osobie radcy prawnego na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, iż udzielał jej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a świadczenie nie zostało pokryte przez stronę.

Skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie następujących przepisów:

- art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego tj. zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej;

- art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez błędne przyjęcie przez organ, iż zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania;

- art. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie uwzględnienie faktu, iż w toku postępowania nie stosowano środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego;

- art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 33 pkt 8 tej ustawy poprzez nie uwzględnienie faktu, iż organ prowadził postępowanie w sposób wyczerpujący przesłanki do wniesienia zarzutów wymienionych w tym artykule oraz dokonanie niewłaściwej kwalifikacji zarzutów i przyjęcie błędnej ich kwalifikacji;

- art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 128 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że argumentacja przedstawiona przez skarżącą w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zażaleniu nie stanowi w żadnej mierze uzasadnienia dla zarzutu naruszenia przepisu art. 33 pkt 1-10 ustawy;

- art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się do wszystkich twierdzeń i zarzutów podniesionych w zażaleniu.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w związku z kolejnym zajęciem rachunków bankowych (poprzednie nastąpiło zawiadomieniami z dnia 20 lipca 2012 r.) organ nadużywa prawa i prowadzi egzekucję w sposób bardzo dolegliwy dla skarżącej, stosuje bowiem zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Stało się to podstawą dla złożonych w dniu 24 sierpnia 2012 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej dotyczącej zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia kolejnych rachunków bankowych. Mimo tego organ w sprawie wszelkimi środkami dążył do nierozpoznania w sposób merytoryczny zarzutów. Organ dwukrotnie otrzymał informację, iż intencją skarżącej jest wniesienie zarzutów, o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mimo to odmówił wszczęcia postępowania.

Organ pierwszej i drugiej instancji w ocenie skarżącej nie dokonał właściwej kwalifikacji środka zaskarżenia, mimo jasno określonego stanowiska strony. W oparciu o przepis art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazany powyżej przepis stanowi podstawę zgłoszenia zarzutów w niniejszej sprawie. Normę tą należy odnosić do przepisu art. 7 § 2 cytowanej ustawy i wynikającego z niego dla organu obowiązku stosowania środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, według katalogu tych środków zamieszczonego w art. 1a pkt 12 ustawy. Z przepisów tych wynika obowiązek organu wyboru odpowiedniego środka, połączony jednocześnie z uprawnieniem strony do kwestionowania wybranego przez organ środka egzekucyjnego.

Według skarżącej organ egzekucyjny naruszył w postępowaniu przepis art. 8 kpa, gdyż nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepis art. 8 nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie. Organ administracji, który w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a.

W sprawie doszło też w ocenie strony do naruszenia art. 9 kpa, zgodnie z którego treścią organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wykorzystywanie przez organ nieznajomości prawa przez obywatela jest niezgodne z prawem. Jeżeli strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub ryzykiem ich wystąpienia, urzędnik ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności stronie i ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jedynie taki sposób rozumienia art. 9 KPA odpowiada zasadzie art. 1 Konstytucji RP. W razie błędnego poinformowania przez pracownika organu administracji, strona postępowania nie może ponosić negatywnych konsekwencji. Wykluczona jest więc możliwość obciążenia strony skutkami błędu spowodowanego przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko zaprezentowane w postanowieniu. Wskazał, że żądanie skarżącej nie mogło być rozpoznane w trybie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ stanowiło ono inny co do treści środek zaskarżenia. Strona była wielokrotnie wzywana do sprecyzowania żądania. Na podstawie wskazanego przepisu, w przypadkach enumeratywnie tam wymienionych, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, może on zgłosić zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Skarżąca została pouczona o przysługujących jej środkach ochrony prawnej. Pomimo tego konsekwentnie wskazywała, że jej żądanie stanowi "zarzuty od zajęcia rachunku bankowego". W tej sytuacji obowiązkiem organu było orzeczenie o takim żądaniu.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu 20 lutego 2015 r. ustanowiony dla skarżącej z urzędu pełnomocnik, będący radcą prawnym, podkreślił, że intencją strony w postępowaniu przed organem było złożenie zarzutów opartych na treści przepisu art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Takie zarzuty można zaś w jego ocenie zgłosić dopiero po zastosowaniu środka egzekucyjnego, który strona uznaje za nadmiernie uciążliwy.

Z tych względów pełnomocnik skarżącej poparł wnioski skargi, zaś pełnomocnik organu, prezentując stanowisko analogiczne jak w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 tego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 powołanej ustawy. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, przy uwzględnieniu zarzutów stawianych przez skarżącą, stwierdzono o bezzasadności skargi. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa, a zastosowanie przez organy obu instancji przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako podstawy orzekania jest w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione.

Podkreślenia wymaga, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie egzekucyjne i środki przymusu stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomiędzy podmiotami tego postępowania powstaje stosunek procesowy, w ramach którego organ orzeka o uprawnieniach i obowiązkach wierzyciela i zobowiązanego (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).

Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonywania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Uregulowanie to nie pozostawia zatem organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 880/10, LEX Nr 747167). Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada zatem na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, niewywiązanie się z niego przez dłużnika oznacza brak dokonania płatności w terminie (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, LEX Nr 745716).

Zgodnie z treścią 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 61a § 1 tej ustawy wskazuje, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, "gdy żądanie (...) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w przepisie, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, w tym gdy w przepisach brak jest podstawy materialnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 24/13, Lex nr 1368429; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r., II SA/Wa 241/14, Lex nr 1485980). Chodzi przy tym jedynie o przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania.

W niniejszej sprawie na wezwanie organów skarżąca sprecyzowała, że jej intencją było złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia czynności egzekucyjnej w postaci dokonanego w dniu 31 lipca 2012 r. zajęcia rachunków bankowych dłużniczki. Uznała ona bowiem czynność tą za nadmiernie dla niej uciążliwą. Jako podstawę prawną wystąpienia z tym środkiem powołała przepis art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz punkty 3,5,6, 7 i 10 tego przepisu (pismo z dnia 24 września 2012 r.). Odpisy tytułów wykonawczych, na podstawie których dokonano przedmiotowego zajęcia zostały doręczone zobowiązanej daleko przed dokonaniem czynności zajęcia oraz doręczeniem zobowiązanej zawiadomienia o tej czynności egzekucyjnej (przy czym najnowsze tytuły wykonawcze, obejmujące mandaty karne kredytowe, zostały jej doręczone w dniu 27 lipca 2012 r. wraz z zajęciem rachunków bankowych dokonanym w dniu 20 lipca 2012 r., a zatem wraz z czynnością, której nie dotyczy zgłoszony przez skarżącą środek zaskarżenia). Informację o zajęciu rachunków bankowych z dnia 31 lipca 2012 r. zobowiązana otrzymała natomiast w dniu 14 sierpnia 2012 r. Pismo obejmujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów skarżąca złożyła w dniu 21 sierpnia 2012 r.

Organ uznał, że w obowiązujących przepisach prawa nie istnieje materialnoprawna podstawa dla tak sformułowanego żądania. Podniósł, że instytucja zarzutów, o której zobowiązana została stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pouczona, może być wykorzystana wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie służy ona bowiem weryfikacji czynności egzekucyjnych, podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, Lex nr 1413364). Dłużnik może złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Termin ten uznać należy za termin procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (por. Kodeks postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo CH Beck. 2008, s. 335 i nast.). Odmienne poglądy, dotyczące m.in. sposobu liczenia terminu dla zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są odosobnione (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2014 r. II SA/Po 238/13, Lex nr 1458112) i w ocenie Sądu nie znajdują usprawiedliwienia w obowiązujących regulacjach prawnych. Dotyczy to zatem także oceny stanowiska pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie, który na rozprawie przed tutejszym Sądem wskazał, że termin ten winien być liczony od dnia zawiadomienia zobowiązanej o czynności egzekucyjnej, której dotyczą zarzuty złożone w trybie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczą bowiem kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś jego poszczególnych aspektów, w tym podejmowanych w toku tego postępowania czynności egzekucyjnych. Taką konstatację potwierdza również fakt zamieszczenia w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odrębnego uregulowania w przepisie art. 67 § 4 pkt 3 dla zarzutów na czynność zajęcia ruchomości. Oznacza to bowiem, że w omawianym wypadku ustawodawca wprowadził dla zobowiązanego odrębny środek ochrony prawnej, który nie znajduje już jednak zastosowania w wypadku egzekucji z rachunków bankowych (Rozdział 4 Działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), poza etapem wszczęcia tego postępowania.

Z uwagi zatem na stadium postępowania egzekucyjnego dłużniczce nie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zarzutów.

Należy z całą stanowczością podkreślić również, co też czyniły organy egzekucyjne w sprawie, że poza zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym, zobowiązanemu służy skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1 i 2 ustawy). Czynnościami egzekucyjnymi są, na mocy art. 1 a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z tzw. innych wierzytelności pieniężnych.

Wskazane środki zaskarżenia nie mogą być wobec siebie konkurencyjne. Oznacza to, iż ustawodawca dla oceny zastrzeżeń odnoszących się do konkretnej czynności egzekucyjnej przewidział odrębny od zarzutów środek zaskarżenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi nie dotyczy zatem zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też prawidłowości jego prowadzenia, ale wywiera skutki w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Wszczęcie postępowania skargowego nie było jednak intencją skarżącej, co – mimo kierowanych do niej pouczeń – podkreślała w składanych do organu pismach. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było dokonanie oceny żądania strony , zgodnie z jego treścią i wskazywaną podstawą. Przedmiot postępowania określa każdorazowo żądanie strony. Powyższa reguła znajduje zastosowanie również przy wyborze trybu postępowania, w jakim strona pragnie dochodzić swoich praw. Takie wytyczne znalazły się też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 276/13, a organ zobowiązany był się do nich zastosować, zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tych okolicznościach zastosowany przez organ tryb postępowania nie budzi wątpliwości, podobnie jak treść zapadłego rozstrzygnięcia.

W skardze M. J. – J. podniosła nadto zarzuty naruszenia przepisów regulujących podstawowe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, (art. 10 k.p.a.), prawdy materialnej w postępowaniu dowodowym (art. 80 k.p.a.). Nie wskazała przy tym, w jaki sposób organ naruszył w prowadzonym postępowaniu powyższe zasady, zaś na podstawie przedstawionych w sprawie materiałów Sąd nie znalazł podstaw dla uznania zasadności podnoszonych zarzutów. Skarżącej doręczono zarówno odpisy tytułów wykonawczych, w oparciu o które wszczęto i prowadzono czynności egzekucyjne, a nadto informowano ją o każdej z podejmowanych czynności. Była ona też pouczana na odpowiednim etapie postępowania o przysługujących jej środkach ochrony prawnej. Organ, realizując m.in. wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2013 r w sprawie I SA/Lu 276/13, dokonał interpretacji żądania strony (uprzednio wzywanej dwukrotnie do sprecyzowania stanowiska) i następnie jego subsumpcji pod obowiązujące normy prawne.

Podobnie brak jest podstaw dla uwzględnienia naruszenia przez organ przepisu art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie niezbędne elementy, aby mogło ono zostać poddane skutecznej kontroli instancyjnej. Organ przedstawił w nim bowiem zarówno stan faktyczny sprawy, jak i uzasadnienie prawne dla podjętej decyzji, zapadłej w formie postanowienia. Żaden z zarzutów zażalenia nie dotyczył ustaleń stanu faktycznego i oceny dowodów, bowiem okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, na etapie podlegającym obecnie kontroli Sądu, pozostawały poza sporem stron. Sporność sprawy dotyczyła natomiast oceny prawnej tych faktów, która została obszernie przez organ uzasadniona. Należy podkreślić, że zażalenie złożone przez skarżącą w dniu 17 kwietnia 2014 r. zawierało minimalną treść, do czego skarżąca była uprawniona na podstawie art. 128 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego zarzut nieodniesienia się organu do stawianych w tym piśmie zarzutów uznać należy za bezpodstawny.

W konsekwencji na podstawie art.151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku ma swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 250 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., Nr 490).