Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 167/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1, art. 116 § 2, art. 116 § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 1a, art. 11 ust. 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. decyzją z 27 sierpnia 2021 r., nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. W. (dalej zwanego również skarżącym) jako byłego członka zarządu wraz z P. sp. z o.o. z siedzibą w P. oraz J. N. za zaległości wskazanej spółki z tytułu niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: od maja do grudnia 2016 r. oraz od stycznia do marca 2017 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł.

Naczelnik ustalił, że skarżący wchodził w skład zarządu P. sp. z o.o. począwszy od chwili jej związania, tj. od 08 stycznia 2016 r. do chwili złożenia rezygnacji, tj. do 25 września 2018 r. W konsekwencji wymienione na wstępie zaległości powstały w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu.

Celem dochodzenia zaległości wystawiono tytuły wykonawcze oraz wszczęto postępowania egzekucyjne w administracji. Naczelnik prowadził również względem spółki postępowanie egzekucyjne na rzecz Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy. Postanowieniem z 16 grudnia 2019 r., nr [...] umorzone zostało względem P. sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne. Jako podstawę umorzenia wskazano art. 59 § 3 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.). Stwierdzono, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Ustalono również, że P. sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Wniosek ten został jednak zwrócony z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.

Wyjaśniono, że wniosek zwrócony nie wywołuje żadnych skutków. Przesłanką uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jest złożenie prawidłowego wniosku o ogłoszenie upadłości oraz dokonanie wszelkich czynności procesowych niezbędnych dla kontynuowania tego postępowania.

W ocenie Naczelnika istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. P. sp. z o.o. już w czerwcu 2016 r. przestała terminowo regulować swoje zobowiązania podatkowe. Opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło 3 miesiące - 22 września 2016 r. Zdaniem organu termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości upływał 24 października 2016 r.

Nie złożono przy tym wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Zobowiązaniem o najwcześniejszym terminie płatności, które nie zostało uregulowane jest zobowiązanie z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za maj 2016 r. W kolejnych okresach powstały dalsze zaległości z tytułu tego rodzaju zaliczek.

Zwrócono również uwagę na brak możliwości dokonania szczegółowej analizy finansowej spółki z uwagi na niezłożenie sprawozdań finansowych.

Skarżący nie wskazał również majątku spółki, który mógłby stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego i w efekcie doprowadzić do przynajmniej częściowego zaspokojenia zaległości.

W odwołaniu od decyzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 17 grudnia 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W ślad za organem pierwszej instancji stwierdzono, że w terminie płatności zobowiązań podatkowych, z których wynikły objęte decyzją Naczelnika zaległości skarżący pełnił funkcję członka zarządu P. sp. z o.o. W kontekście przesłanki bezskuteczności egzekucji względem spółki wskazano na postanowienie Naczelnika z 16 grudnia 2019 r., nr [...] oraz na analogicznego rodzaju postanowienie [...] Sądowego przy SR w O. M. W. z 29 października 2018 r., [...]. Orzeczenia te były konsekwencją stwierdzenia, że w toku egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W ślad za organem pierwszej instancji stwierdzono, że P. sp. z o.o. nie regulowała swoich zobowiązań podatkowych począwszy od czerwca 2016 r. Zaznaczono przy tym, że Naczelnik prowadził postępowanie egzekucyjne również z wniosku Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości za styczeń 2017 r. Spółka nie płaciła również wymagalnych zobowiązań podatkowych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okres od czerwca 2016 r. do marca 2017 r., a zadłużenie to objęto postępowaniem egzekucyjnym. Wobec spółki prowadzono również postępowania egzekucyjne przez: [...] Sądowego przy SR w L. M. K. z wniosku wierzyciela [...] D. S.A. (na podstawie nakazu zapłaty z 30 maja 2017 r.); [...] Sądowego przy SR P. [...] i [...] w P. P. Ś. z wniosku wierzyciela K. K. (na podstawie nakazu zapłaty z 31 lipca 2018 r.) oraz [...] Sądowego przy SR w O. M. W. z wniosku wierzyciela W. S.A.. Wskazane ostatnio postępowanie umorzono wymienionym wcześniej postanowieniem z 29 października 2018 r.

Stwierdzono, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożono po upływie właściwego na to czasu, który upływał 24 października 2016 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że nawet niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że P. sp. z o.o. nie wykonywała zobowiązań wobec swoich kontrahentów, Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Całokształt ustaleń świadczy przy tym, że nieregulowanie wymagalnych zobowiązań miało charakter trwały, a nie przejściowy.

W ocenie Dyrektora dla uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie wystarczy subiektywne przekonanie, że nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na posiadanie przez spółkę zobowiązań wobec jednego wierzyciela. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego niezależnych. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie dopełnił wszelkich starań, aby zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do powtórnego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 116 § 1 w zw. z art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") polegające na wadliwym uznaniu, że dla odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wystarczające jest formalne pełnienie przez członka zarządu funkcji w czasie powstania zaległości, podczas gdy kluczowe znaczenie ma okoliczność, czy członek zarządu miał faktyczną możliwość sprawowania swojej funkcji, a co za tym idzie, czy miał możliwość uzyskania wiedzy o faktach, które zobligowałyby go do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki – w sytuacji, gdy Prezes Zarządu z premedytacją zatajał informacje o zaległościach podatkowych, aby uniknąć dyskusji na temat dopłat ze strony większościowego wspólnika, czego skutkiem był brak wiedzy skarżącego o podstawach do zainicjowania postępowania upadłościowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. w szczególności poprzez:

a) brak podjęcia wszystkich niezbędnych działań mających na celu ustalenie istnienia lub braku przesłanki egzoneracyjnej, co doprowadziło do błędnego przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe P. sp. z o.o.;

b) brak poczynienia wystarczających ustaleń do tego, aby stwierdzić, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości;

c) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżący rzeczywiście pełnił obowiązki członka zarządu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 116 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie zaś z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. W świetle zaś art. 116 § 4 O.p., przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji. Przytoczone przepisy w odniesieniu do odpowiedzialności osób trzecich cechują się tym, że odpowiadają one za cudzy dług. Ma ona więc charakter zastępczy, subsydiarny wobec pierwotnej odpowiedzialności samych zobowiązanych z tytułu uiszczenia należności publicznoprawnych [tak: wyrok NSA z 09 lipca 2014 r., II FSK 1310/12].

Wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki.

Do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności należą natomiast: złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie w tym czasie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu oraz wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie przynajmniej znacznej części zaległości podatkowych.

Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie przesłanki pozytywne, natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych spoczywa na członku zarządu [por.: wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., II FSK 3431/18]. Przepis art. 116 § 1 O.p. wskazuje wyraźnie, że ciężar dowodu wykazania przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spoczywa na członku zarządu. O powyższym świadczy posłużenie się we wskazanym przepisie zwrotami "nie wykazał, że:" oraz "nie wskazuje" odnoszonymi do członka zarządu, nie zaś do organu podatkowego. W kontekście twierdzeń skargi podkreślić również należy, że zasady postępowania podatkowego wynikające m.in. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. dotyczą tych postępowań, w których ciężar dowodzenia wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego leży po stronie organów podatkowych. Natomiast art. 116 § 1 O.p. określa wyjątek od tej zasady i jest przepisem szczególnym. Wynika z niego wprost, że ciężar wykazania wystąpienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności jest przeniesiony na członka zarządu. Organy podatkowe powinny zaś poddać weryfikacji i ocenie przedłożone przez stronę dowody na okoliczność wystąpienia przesłanki (przesłanek) uwalniającej od odpowiedzialności, przy czym ten obowiązek organów podatkowych nie zmienia zasady, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu spółki kapitałowej [tak: wyrok NSA z 11 października 2018 r., II FSK 2733/16].

Z niekwestionowanych w skardze ustaleń organów wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu P. sp. z o.o. w okresie od 08 stycznia 2016 r. do 25 września 2018 r. We wskazanym okresie upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych, z których powstały zaległości objęte zapadłymi w sprawie decyzjami. W kontekście argumentów skargi podkreślić również należy, że użyte w art. 116 § 2 O.p. sformułowanie "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie", oznacza, iż chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub niewykonywaniem tych obowiązków nie mają znaczenia dla tej oceny o tyle, że wyłącznie wykazanie faktycznych i obiektywnych przyczyn uniemożliwiających wykonywanie funkcji członka zarządu spółki mogłoby skutkować wyłączeniem jego odpowiedzialności (np. długotrwała obłożna choroba, długotrwałe pozbawienie wolności). Wskazując na cel przepisu, który konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, podkreśla się, że co do zasady podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji (art. 202 § 5 k.s.h. i art. 369 § 6 k.s.h.). Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych [tak: wyrok NSA z 20 sierpnia 2019 r., II FSK 3011/17]. Dla odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie ma więc znaczenia ani kwestia podziału zadań między członkami zarządu, czy też niezajmowanie się przez jednego członka zarządu sprawami spółki. Tego typu okoliczności nie stanowią przesłanek do wyłączenia odpowiedzialności. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale także odpowiedzialność za sprawy spółki [tak: wyrok NSA z 10 czerwca 2021 r., III FSK 3601/21].

Za spełnioną należy uznać również przesłankę bezskuteczności egzekucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu [tak: uchwała NSA z 08 grudnia 2008 r., II FPS 6/08]. W tym kontekście prawidłowo powołano się na postanowienie Naczelnika z 6 grudnia 2019 r., nr [...]. Dyrektor trafnie powołał się przy tym również na postanowienie [...] Sądowego przy SR w O. M. W. z 29 października 2018 r., [...]

Wydając wskazane orzeczenia organy egzekucyjne stwierdziły, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zaznaczyć również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wobec braku mienia, jest najmocniejszym dowodem nieskutecznej egzekucji, zaś sąd, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej na podstawie art. 116 O.p., nie jest uprawniony do kontroli, odrębnego w istocie postępowania, jakim jest postępowanie egzekucyjne [tak: wyrok NSA z 10 września 2019 r., II FSK 3108/17]. Obalenie stwierdzonej dokumentem urzędowym bezskuteczności egzekucji może nastąpić poprzez wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący nie wskazał jednak mienia tego rodzaju.

Wydając poddaną sądowej kontroli decyzję, prawidłowo stwierdzono również, że we właściwym czasie nie wystąpiono ze skutecznym wnioskiem o ogłoszenie upadłości P. sp. z o.o. nie otwarto też postępowania restrukturyzacyjnego oraz nie zatwierdzono układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Prawidłowo stwierdzono również, że skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o tym, że niewystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.u.n."), dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

W świetle art. 11 ust. 1a powołanego aktu domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 p.u.n., dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 analizowanego aktu, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

W kontekście przesłanki ogłoszenia upadłości wskazanej w art. 11 ust. 1 i 1a ww. ustawy trafnie stwierdzono, że termin zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj 2016 r. upływał 20 czerwca 2016 r. W konsekwencji począwszy od następnego dnia rozpoczął bieg 3 miesięczny okres, wskazany w art. 11 ust. 1 p.u.n. Okres ten upływał 21 września 2016 r. Zatem począwszy od 22 września 2016 r. zaistniał stan niewypłacalności P. sp. z o.o. W rezultacie zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. w terminie 30 dni od wskazanej ostatnio daty, tj. do 24 października 2016 r. należało wystąpić z wnioskiem o ogłoszenia upadłości spółki. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu nie jest spełniona wówczas, gdy nie nastąpiło skuteczne zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, tzn. gdy wniosek w tym zakresie został zwrócony. Wskazuje się przy tym, że za taką interpretacją przemawia wykazanie starannego działania przez osobę trzecią, jako okoliczności zwalniającej ją z odpowiedzialności podatkowej [tak: wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., II FSK 794/11]. W rezultacie złożenie przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki zwróconego następnie przez Sąd nie może świadczyć o wystąpieniu przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Dyrektor trafnie zaznaczył przy tym, że nieskuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącej został złożony po upływie właściwego na to czasu. Właściwy czas do złożenia wniosku tego rodzaju jak wynika z powyższych rozważań upływał 24 października 2016 r., w sytuacji gdy wniosek złożono 13 lutego 2017 r.

W kontekście argumentacji skargi wyjaśnić również należy, że przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Odróżnić należy bowiem obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez Sąd upadłościowy [tak: wyrok NSA z 01 grudnia 2021 r., III FSK 4220/21]. Przyjęcie, że w przypadku jednego wierzyciela członek zarządu zawsze jest zwolniony od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, bowiem nie musi składać wniosku o ogłoszenie upadłości, prowadziłoby do nierównego traktowania członków zarządu, tylko w zależności od tego, czy wierzycielem spółki byłby tylko jeden podmiot, czy wierzycieli byłoby więcej. Ci drudzy musieliby wykazywać zawsze brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość [tak: wyrok NSA z 21 lipca 2020 r., II FSK 1233/20]. Nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. skoro zasadniczą podstawą upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność [tak: wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14]. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że Dyrektor trafnie ustalił, iż P. sp. z o.o. nie wykonywała swoich zobowiązań wobec więcej niż jednego wierzyciela. Spółka ta nie wykonywała zobowiązań względem kontrahentów, Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] Wobec spółki prowadzono postępowania egzekucyjne przez: [...] Sądowego przy SR w L. M. K. (na podstawie nakazu zapłaty z 30 maja 2017 r. z wniosku wierzyciela [...] D. S.A.); [...] Sądowego przy SR P. [...] i [...] w P. P. Ś. (na podstawie nakazu zapłaty z 31 lipca 2018 r. z wniosku wierzyciela K. K.) oraz [...] Sądowego przy SR w O. M. W. (z wniosku wierzyciela W. S.A. a także przez występujący w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji.

W realiach zawisłej przed Sądem sprawy nie wystąpiły również okoliczności uzasadniające przyjęcie, że niewystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości P. sp. z o.o. nastąpiło bez winy skarżącego. Przesłanka braku winy, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. Dla wykazania tej przesłanki nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych [por. wyrok NSA z 06 marca 2020 r., II FSK 2144/19]. W sytuacji, gdy skarżący wraz z drugim członkiem zarządu opierając się na wzajemnym zaufaniu dokonali pomiędzy sobą podziału obowiązków związanych z prowadzeniem spraw spółki, nie można wywodzić, że skarżący nie miał możliwości działania w jej imieniu. Osoba pełniąca funkcję członka zarządu powinna posiadać wiedzę o sprawach spółki, w tym sprawach finansowych. Obowiązek ten istnieje także wówczas, gdy członkowie zarządu dokonali podziału obowiązków między sobą, nawet w sytuacji, gdy jeden z członków zarządu pozbawił drugiego możliwości działania w tych sprawach. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), ale też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, co zostało jasno wyartykułowane w przepisach art. 201 § 1 i art. 208 § k.s.h. [tak: wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., II FSK 3139/15].

W realiach niniejszej sprawy (jak wskazano to już wcześniej) nie wystąpiła także przesłanka negatywna orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe P. sp. z o.o., o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Skarżący nie wskazał bowiem mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.