Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1570/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Federacji [...] w [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Federacji [...] w [...] z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 1993 r., nr [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Dzielnicę-Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie własność zabudowanej nieruchomości, położonej w [...] przy Al. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] obręb ew. [...], jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], z zabudową budynkiem instytucji i [...] budynkami gospodarczymi.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] wystąpiła Federacja [...] w [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Federacja [...] w [...].

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności zobligowany jest do zbadania przestanek formalnoprawnych, warunkujących dopuszczalność wniosku, zanim przejdzie do rozpoznania merytorycznego podania.

Minister wyjaśnił, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa - na żądanie strony, bądź z urzędu. Wskazał, że w myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania według wskazanego przepisu jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to znaczy sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. O tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego.

Minister podniósł, że materialnoprawną podstawą decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1993 r. stanowił art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.

Minister wyjaśnił, że stronami postępowania komunalizacyjnego, a w konsekwencji również postępowania nadzorczego, są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina. Wyjątkowo stroną może być inny podmiot, gdy wykaże, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości, który wykluczałby uznanie, że [...] maja 1990 r. prawo własności należało do Skarbu Państwa. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina.

Minister wskazał, że skomunalizowana decyzją Wojewody [...] nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze [...] przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy [...]. Następnie na mocy przepisów art. 32 ust. 1 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stały się one własnością Skarbu Państwa. Przejście własności nie obejmowało budynków położonych na tych gruntach, o czym stanowi art. 5 dekretu. Budynki i inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. Aby zachować to prawo konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (później prawa użytkowania wieczystego) w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Prawo własności budynków byłych właścicieli przechodziło na własność gminy (a następnie Skarbu Państwa) dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania im prawa własności czasowej (a następnie użytkowania wieczystego), albo niezłożenia we wskazanym terminie wniosku o przyznanie tego prawa.

Minister zauważył, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej Związku [...] (poprzednik prawny Federacji [...] w [...]) został złożony [...] listopada 1949 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Decyzją z [...] marca 1950 r., nr [...]. Prezydent [...] przywrócił byłemu właścicielowi działki gruntu przy ul. Al. [...] (aktualnie Al. [...]) termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu oznaczonego nr hip. [...]. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ostateczną decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 1950 r. Następnie Prezydent [...] prawomocną decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...] działając na podstawie, m.in. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu odmówił ustanowienia na rzecz Federacji prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy Al. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...].

W ocenie organu nadzoru Federacja nie legitymuje się obecnie jak i [...] maja 1990 r. tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Oznacza to, że Federacja nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa do skutecznego żądania weryfikacji decyzji komunalizacyjnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, że postępowanie z wniosku dekretowego zakończyło się ostatecznie dopiero [...] maja 2016 r. i dotychczas Federacja była uznawana jako właściciel budynku, co potwierdzają uzasadnienia wyroków Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] Ca [...] oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 sierpnia 2016r., sygn. akt VII SA/Wa 2408/15. W ocenie Federacji legitymowała się ona [...] maja 1990 r. tytułem prawnym do spornej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister wskazał, że wynikająca z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku, gdyż zakresem prawomocności materialnej objęty jest tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki. Minister podkreślił, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został złożony w terminie, zatem Federacja nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości zarówno [...] maja 1990 r., jak i obecnie.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] Ca [...] organ wskazał, że wyrok ten został wydany w warunkach, kiedy jeszcze w obiegu prawnym funkcjonowała decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 1950 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku dekretowego. Sąd Apelacyjny w dacie wydania wyroku, tj. [...] stycznia 2013 r. nie mógł posiadać wiedzy, że decyzja Prezydenta z [...] marca 1950 r. jest nieważna ex tunc. Wnioskodawca przywołując wyrok Sądu Apelacyjnego całkowicie pomija kluczowe informacje w nim zawarte, jak np. to, że niezłożenie wniosku o ustanowienie tego prawa w terminie przewidzianym w dekrecie, skutkowało utratą przez dotychczasowego właściciela nieruchomości także prawa własności budynku i w związku z tym - utratę uprawnienia do korzystania z gruntu.

Za nieskuteczne Minister uznał przywoływanie motywów zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2408/15. Wnioskodawca całkowicie pomija okoliczność, że wyrok ten został wydany w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę - a zatem w związku ze stosowaniem przepisów ustawy Prawo budowlane. Ustalenie kręgu stron w takim postępowaniu jest regulowane przepisami szczególnymi zawartymi w tej ustawie. Dla uznania za stronę postępowania w procesie budowlanym wystarczającym jest wykazanie w formie oświadczenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Minister wskazał, że stosownie do przepisów art. 5 i 8 dekretu z 26 października 1945 r. przejście budynku na własność gminy następowało, m.in. wraz z upływem terminu na wniesienie wniosku. Zdaniem organu nadzoru z faktu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego oraz z faktu wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2013 r. wypływają dwa istotne wnioski: 1) złożenie wniosku dekretowego nastąpiło z uchybieniem terminu, 2) przejście własności budynków na gminę nastąpiło w momencie upływu tego terminu. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 537/09, w którym Sąd wskazał, że przepis art. 8 dekretu stanowi, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Według art. 7 ust. 1 dekretu właściciele gruntów na obszarze [...] mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy. Termin sześciomiesięczny, o którym mowa w tym przepisie jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania. Z treści art. 7 ust. 1 i art. 8 dekretu wynika, że jeżeli wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy nie został zgłoszony i prawo to nie zostało przyznane, budynki znajdujące się na gruncie przechodziły na własność gminy, zaś dotychczasowy właściciel uzyskiwał prawo do odszkodowania na zasadach określonych w dekrecie. Zatem skutkiem upływu terminu do złożenia wniosku było przejście budynków położonych na gruncie na własność gminy (później Skarbu Państwa).

Minister zaznaczył, że Federacja [...] w [...] nie może się wykazać tytułem prawnym do nieruchomości poprzez zasiedzenie. Jak zauważył Sąd Apelacyjny w [...] w uzasadnieniu wyroku z [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] Ca [...] wniosek o zasiedzenie został prawomocnie oddalony postanowieniem z [...] lipca 2010 r.

Podsumowując Minister uznał, że Federacja nie wykazała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, wobec czego nie posiada legitymacji procesowej, w rozumieniu art. 28 kpa, do skutecznego żądania weryfikacji decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1993 r. Minister wyjaśnił, że w przypadku, gdy organ podejmie czynności na skutek wniosku podmiotu nieuprawnionego i nie zostanie w toku postępowania konwalidowany brak wniosku od strony legitymowanej, postępowanie to podlega umorzeniu na podstawie art. 105 §1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2019 r. wniosła Federacja [...] w Polsce z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa, polegające na niewyjaśnieniu istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności brak weryfikacji tytułu prawnego skarżącego do zabudowań znajdujących się na nieruchomości oraz brak rozróżnienia w uzasadnieniu decyzji pojęć tytułu do nieruchomości gruntowej oraz tytułu do nieruchomości budynkowej;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa polegające na:

- błędnym uznaniu, że skarżący nie posiada interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, pomimo że powinien być stroną postępowania administracyjnego zakończonego jej wydaniem,

- błędnym przyjęciu, że stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 1950 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu skutkuje automatycznym uznaniem, że skarżący nie może powoływać się na przysługujący przez ponad 60 lat, wynikający z powyższej decyzji oraz z art. 5 dekretu, tytuł własności do zabudowań zlokalizowanych na nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...];

- nierozważeniu skutków społeczno-gospodarczych stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z [...] marca 1950 r. o przywróceniu terminu;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na błędnym uznaniu przez organ, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, pomimo że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na skomunalizowaniu zabudowań, które nie stanowiły mienia państwowego, a mienie prywatne należące do skarżącego.

Skarżąca Federacja wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy skarżącej Federacji przysługuje przymiot strony i czy może ona skutecznie wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1993 r. Powyższa decyzja wydana została na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1). W kwestionowanej decyzji stwierdzono nabycie przez Dzielnicę - Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...]. Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący rozstrzygała o tym, czy nieruchomość będąca przedmiotem tego postępowania, stała się na podstawie art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r. własnością gminy, na terenie której jest położona.

Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, w rozumieniu art. 28 kpa albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. W doktrynie i judykaturze jednolicie utrwalone jest stanowisko, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa powinien wynikać z przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Wskazać należy, że komunalizacja w powyższym trybie następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja miała charakter deklaratoryjny. Potwierdzała ona wyłącznie przejście prawa własności określonego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

W postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony mają tylko: Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel, właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwał [...] maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. Tylko bowiem ten tytuł stanowi, że dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Prawidłowo organ nadzoru ustalił, że skarżący nie legitymował się [...] maja 1990 r., ani obecnie tytułem prawnorzeczowym do skomunalizowanej działki, w tym do posadowionych na niej budynków.

Jak wynika z akt sprawy skomunalizowana decyzją Wojewody [...] nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. O ile zgodnie z art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze [...] przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy [...], a następnie Skarbu Państwa, to zgodnie z art. 5 dekretu przejście własności nie obejmowało budynków położonych na tych gruntach. Pozostały one własnością dotychczasowych właścicieli. Jednakże, aby dawny właściciel gruntu (lub jego następcy prawni) mógł zachować własność budynku zobligowany był do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Niezłożenie w tym terminie wniosku powodowało przejście budynku na własność gminy. Niewątpliwie wniosek dekretowy poprzednika prawnego skarżącej Federacji złożony został [...] listopada 1949 r. Do tego wniosku załączono wniosek z tej samej daty o przywrócenie terminu do jego złożenia. Decyzją z [...] marca 1950 r. Prezydent [...] przywrócił termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2013 r. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 1950 r. Decyzja Kolegium była przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokiem z 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1329/13 oddalił skargę Federacji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1307/14 oddalił skargę kasacyjną.

Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki ex tunc. Wobec tego chybiony jest zarzut skargi, że stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] marca 1950 r. nie powinno automatycznie oznaczać, że Federacja nie może powoływać się na przysługujący przez ponad 60 lat tytuł prawny do zabudowań. Zważyć należy, że stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] marca 1950 r. oznacza, że skarżącej Federacji nie przywrócono skutecznie terminu do złożenia wniosku dekretowego, a wobec tego wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu został złożony po terminie, co z kolei oznacza przejście budynków na własność gminy [...] po upływie 6 miesięcy od objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Wobec powyższego skarżąca nie miała tytułu prawnego do budynku, a co najwyżej do czasu stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1950 r. posługiwała się wadliwym tytułem prawnym.

Z kolei Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2013 r. odmówił ustanowienia na rzecz Federacji prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy Al. [...]. Decyzja Prezydenta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2016 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 listopada 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 1131/16 oddalił skargę Federacji na decyzję Kolegium, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 600/17 oddalił skargę kasacyjną Federacji.

Ze wszystkich powyższych przyczyn należy podzielić stanowisko Ministra, że Federacja nie legitymowała się zarówno w dniu istotnym dla komunalizacji - [...] maja 1990 r., jak i obecnie tytułem prawnym do nieruchomości budynkowej. Jak wyżej zaznaczono nie złożyła wniosku dekretowego w terminie, co oznacza, że po upływie 6- miesięcznego terminu od odjęcia gruntu w posiadanie przez gminę budynek i inne urządzenia posadowione na gruncie przeszły na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Federacja nie posiada więc przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa do skutecznego żądania weryfikacji decyzji komunalizacyjnej. Niezasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa. Wskazać należy, że interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (w tym przypadku art. 5 ustawy komunalizacyjnej). Taka sytuacja wobec skarżącej Federacji, z przyczyn wyżej omówionych, nie zachodzi. Wbrew zarzutom skargi organ nadzoru szczegółowo odniósł się do braku legitymacji Federacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wskazując na brak tytułu prawnego do budynku. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał przepisy dekretu warszawskiego, omówił je i odniósł do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie.

Niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez błędne uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Otóż organ nadzoru nie zajmował się badaniem legalności decyzji komunalizacyjnej, gdyż z wnioskiem o tę kontrolę wystąpił podmiot nie mający legitymacji w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z 10 maja 1990 r. Postępowanie nie toczyło się z urzędu, lecz na wniosek.

Podnieść należy, że w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie wykazał interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - powinno ono być na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe, umorzone. Wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony, tak jak to nakazuje art. 104 kpa, co do istoty. W zależności od tego, czy brak przymiotu strony jest oczywisty, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a kpa postanowieniem o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzją o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie organ nadzoru celem zbadania legitymacji skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wszczął postępowanie i w jego trakcie dokonał ustaleń w tym zakresie, słusznie uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. a art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. W tej sytuacji koniecznym było umorzenie postępowania. Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez organ nadzoru art. 7, 77, 80 kpa. Organ na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo ustalił, że skarżący nie ma legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także decyzji poprzedzającej spełniają wymogi zawarte w tym przepisie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.