Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 355/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37, art. 41, art. 2 ust. 1, art. 39
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art.138 §1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i, art. 37, art. 41, art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 930) dalej: "ustawa" lub "u.p.s.", § 1 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

29 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Z 2015, poz. 1058), oraz pkt V.1. uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020" (M.P. z.2015 r., poz.821), po rozpatrzeniu odwołania R. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy wydaną z up. Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. decyzję z dnia [...] r. Nr [...] orzekającą o przyznaniu R. D. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności lub posiłku w kwocie [...] zł - do realizacji w grudniu 2016 r., w ramach Uchwały "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020", oraz przyznaniu wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego w wysokości [..] zł, z przeznaczeniem na zakup energii elektrycznej do realizacji w grudniu 2016 r. W punkcie trzecim rzeczonej decyzji organ I instancji odmówił przyznania R. D. pomocy finansowej ze środków finansowych MOPR z przeznaczeniem na pokrycie zaległości w opłatach za wynajem mieszkania za okres od marca 2016 r. do listopada 2016 r. w wysokości [...] zł, opłacenia zaległości za energię elektryczną w wysokości [...] zł, opłacenia należności za telefon i internet w wysokości [...] zł, przyznania zasiłku stałego, opłacenia kosztów związanych z przeprowadzką do K. w wysokości [...] zł oraz wynajmu mieszkania w K. na okres dwóch miesięcy w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, iż w oparciu o przeprowadzony wywiad i na podstawie zebranych dokumentów w sprawie stwierdził, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji spowodowanej brakiem pracy. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł, czyli przekroczył kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadzie art. 8 ust. 1 ustawy, w tym do zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ust. 1 ustawy. Wnioskodawcy przyznano jednak pomoc finansową na zasadzie wyjątku przewidzianego w art.41 ustawy, czyli w formie specjalnego zasiłku celowego w kwocie [...] zł. Przyznano równie świadczenie pieniężne na zakup posiłku w wysokości [...] zł. Organ wskazał dalej, że maksymalna wysokość pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego nie może przekroczyć kwoty kryterium dochodowego, czyli w tym przypadku [...] zł. Rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zgodnie z art. 3

ust. 3 ustawy. Przyznano więc zasiłek na zakup żywności, czyli na zaspokojenie podstawowej potrzeby bytowej oraz na zakup energii elektrycznej w związku

z posiadaniem licznika przedpłatowego. Organ wskazał również na ograniczone środki finansowe przewidziane na pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych, wobec czego wielkość przyznanych świadczeń musi być limitowana, nawet w stosunku do osób spełniających kryterium określone w art. 8 ust.1 ustawy. Organ podał, że w roku 2015 Ośrodek zrealizował pomoc w formie zasiłków celowych i celowych na zakup żywności w wysokości [...] zł dla 1.684 osób uprawnionych. Średnia wysokość świadczenia w ww. formie wyniosła zatem [...] zł miesięcznie na środowisko. Wnioskodawcy zaś przyznano pomoc w łącznej kwocie [...] zł.

W tej sytuacji organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na pozostałe wskazane we wniosku cele, jako nie mieszczące się

w granicach możliwości pomocy społecznej (łącznie strona domagała się kwoty [...] zł) wskazując też, że maksymalna kwota specjalnego zasiłku celowego nie może przekroczyć [...] zł. Natomiast w odniesieniu do żądania przyznania zasiłku stałego stwierdzono, że z uwagi na brak orzeczenia o co najmniej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz z uwagi na dochód przekraczający kryterium dochodowe świadczenie takie - zgodnie z 37 ust. 1, p. 2 ustawy - stronie nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. D. rozszerzył jeszcze swoje żądania co do wysokości kwot pomocy, wnosząc o przyznanie zasiłku w kwocie [...] zł tytułem zaległości czynszowych + [...] zł za każdy miesiąc do dnia wydania decyzji. Żąda także przyznania mu zaległego zasiłku na dożywianie oraz energię elektryczną za okres od lipca 2016 r. do listopada 2016 r. w kwocie [...] zł oraz po [...] zł zasiłku na dożywianie i energię elektryczną za okres od stycznia do lutego 2017 r. Podniósł że pracownicy socjalni świadomie wydali decyzję pozbawioną podstaw prawnych i faktycznych. Nie jest też prawdą, zdaniem odwołującego się, że w jego sytuacji przekroczone zostało kryterium dochodowe, albowiem na dzień złożenia wniosku, tj. 7 lipca 2016 r., kryterium to było spełnione. Ponadto emerytura I. D. (matki wnioskodawcy) wynosi nie [...] zł, ale [...] zł, gdyż kwota [...] zł jest zajmowana przez komornika. Dochód jego rodziny stanowi zatem kwotę [...] zł, czyli jest poniżej kryterium dochodowego. Odwołujący się zarzuca także, że odmowa przyznania zasiłku celowego na przeprowadzkę do K. i zamieszkanie w tym mieście (łącznie [...] zł) przekracza granice uznania administracyjnego. Pozbawienie go energii elektrycznej uniemożliwiło mu poszukiwanie pracy. Jeśli chodzi o przedstawione oferty pracy, to w większości przypadków oferty te były już nieaktualne, a w innych pracodawcy odmówili jego zatrudnienia. Ponadto obawia się on podjęcia legalnie zatrudnienia, gdyż komornik zajmuje je w całości. Jego żona A. W. cierpi na kamicę żółciową, podjęła także leczenie depresji. Brak prądu pogorszył jej stan zdrowia.

Ustosunkowując sią do powyższych wywodów Kolegium wskazuje,

że przedmiotem sprawy jest uprawnienie wnioskodawcy do wnioskowanej pomocy na określone we wniosku cele oraz o przyznanie zasiłku stałego. Pozostałe kwestie poruszone w odwołaniu wykraczają poza przedmiot sprawy.

Kolegium nie jest uprawnione do rozpoznawania skarg na działalność pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś., czy też jakichkolwiek innych osób, nawet jeśli mają wpływ na sytuację życiową strony. Rozpatrywanie skarg na działalność wójta, burmistrza, prezydenta miasta czy kierownika ośrodka pomocy społecznej należy do rady gminy. Co do rozstrzygnięcia organu I instancji Kolegium stwierdza, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że R. D. w dniu 7 lipca 2016 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie zaległości w opłatach za wynajem mieszkania za okres od marca 2016r. do lipca 2016r. w wysokości [...] zł (w odwołaniu zwrócił się o podwyższenie kwoty do [...] zł), opłacenia zaległości za energię elektryczną w wysokości [...]zł (w odwołaniu [...] zł), opłacenia należności za telefon i internet w wysokości [...] zł, zasiłku na dożywianie oraz zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania R. D. pomocy finansowej ze środków finansowych MOPR

z przeznaczeniem na pokrycie zaległości w opłatach za wynajem mieszkania za okres od marca 2016 r. do lipca 2016 r. w wysokości [...] zł, opłacenia zaległości za energię elektryczną w wysokości [...] zł, opłacenia należności za telefon i internet w wysokości [...]zł, zasiłku na dożywianie oraz zasiłku stałego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] uchyliło w całości powyższą decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że z bardzo obszernego uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, dlaczego organ I instancji odmówił Stronie przyznania zasiłku na dożywianie, nie powołał też podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. SKO zwróciło też uwagę, iż skoro organ administracyjny w jednej decyzji rozstrzyga o wielu kwestiach, wynikających z wielu przepisów, winien był każdą kwestię szczegółowo uzasadnić.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wydał opisaną wyżej decyzję z dnia [...] r.,

SKO stwierdziło, iż wnioskodawca jest osobą w wieku aktywności zawodowej, nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z zaświadczenia z dnia 23 listopada 2016 r. wynika, że potwierdza gotowość do podjęcia pracy od [...] r, lecz do chwili obecnej żadnej oferowanej pracy nie podjął. W piśmie do Wojewody M. zainteresowany pisał: "W obawie przed prześladowaniem nas przez ta grupę przestępczą a zwłaszcza nielegalnie działającego Komornika na podstawie sfałszowanych nakazów zapłaty, nie mogliśmy podjąć legalnej pracy, ani nawet zameldować się (taki stan pozostaje do dnia dzisiejszego)." Powyższe świadczyć może o tym, że tak długie bezrobocie R. D. ma charakter pozorny, zwłaszcza że w Ś. poziom bezrobocia jest niski i wynosi 7,5 %. Wnioskodawca mieszka z matką, która pobiera emeryturę w kwocie [...] zł. Emerytura ta obciążona jest egzekucją komorniczą w wysokości [...] zł miesięcznie, dlatego faktyczna kwota wypłaty świadczenia wynosi [...] zł. We wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i jego matką pozostaje także wspólnie zamieszkująca A. W., narzeczona wnioskodawcy. Podczas wywiadu środowiskowego oświadczyła ona, że podjęła pracę na okres próbny od 10.10.2016 r. do 31.12.2016 r. na 1/4 etatu. Nie jest ona osobą zaliczoną do jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności, leczyła się na depresję, i cierpi też inne schorzenia. Z tytułu pracy uzyskuje dochód w kwocie [...] zł miesięcznie. Zatem łączny dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł, czyli przekroczył kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadzie art. 8 ust. 1 ustawy, w tym do zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ust. 1 ustawy, czyli [...] zł. W myśl § 1 pkt 1

lit. b wymienionego wyżej rozporządzenia kryterium dochodowe osoby w rodzinie wynosi [...]zł, Zatem dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wnioskodawcy w kwocie [...] zł przekracza kwotę kwalifikującą do pomocy społecznej ([...] zł).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub

w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne (...) oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepisy art. 8 ust. 3 i 4 ustawy określają precyzyjnie dochody, które powinny być uwzględnione przy określaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to że ustalony przez organ I instancji dochód rodziny w kwocie [...] zł ustalony został prawidłowo i przekracza kwotę kryterium dochodowego kwalifikującego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadzie art. 8 ust. 1 ustawy. Nie ma żadnych podstaw prawnych, by dochód matki wnioskodawcy pomniejszyć o potrącane z emerytury raty egzekucji komorniczej.

Odpowiadając na dalsze argumenty odwołania Kolegium wyjaśnia, że zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, organ administracyjny rozpoznając sprawę ma obowiązek uwzględnić zmianę stanu prawnego lub faktycznego, jaka nastąpiła pomiędzy złożeniem wniosku, a ostatecznym jego rozpatrzeniem przez organ administracyjny. Z tego względu do dochodu należało doliczyć wynagrodzenie P. A. W. z tytułu pracy podjętej od października 2016 r.

Mimo iż wnioskodawca nie spełnia warunków uprawniających do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej na zasadach art. 8 ust. 1 ustawy, w tym do zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 39 ustawy - organ I instancji rozpoznał sprawę

w aspekcie przyznania specjalnego zasiłku celowego na zasadzie art. 41 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.

Specjalny zasiłek celowy, podobnie jak zasiłek celowy, ma charakter uznaniowy, a co za tym idzie organ administracji, do którego wystąpiono o jego udzielenie, rozstrzyga w drodze uznania administracyjnego, zarówno o uprawnieniu, jak i o wysokości udzielonej pomocy, która w dużej mierze zależy od możliwości pomocy społecznej. Ma tu w szczególności zastosowanie zasada określona w art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którą potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl art. 39 ustawy zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on w szczególności pokryć część lub całość kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy (dla osób nie przekraczających kwoty kryterium dochodowego) lub specjalny zasiłek celowy na każdą z wymienionych wyżej potrzeb, lecz nie jest do tego zobowiązany. Ustawodawca nie stanowi, by telefon i internet należał do podstawowych potrzeb wymagających zaspokojenia ze środków pomocy społecznej, a zatem żądania strony są zbyt daleko idące. Jest sprawą powszechnie znaną, że osób potrzebujących pomocy społecznej przybywa, a możliwości tej pomocy są bardzo ograniczone. Przyznawana pomoc musi być miarkowana, a samo przyznanie jakiejkolwiek pomocy bardzo wyważone. Wnioskodawca powinien mieć świadomość, że limitowanie wysokości przyznanych zasiłków wynika z konieczności, a nie z woli organu, który ma obowiązek zapewnić pomoc wszystkim osobom spełniającym warunki art. 8 ustawy, a także stanowiących przypadek szczególny. Zaspokajając potrzeby osoby uprawnionej musi mieć na względzie innych podopiecznych Ośrodka i ich potrzeby. Wszelkie oczekiwania Strony co do godnych warunków bytowania są zrozumiałe i uzasadnione, ale pomoc społeczna nie ma obowiązku ustawowego ich zaspokojenia z uwagi na ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej, co znajduje swój wyraz w art. 3 ust. 4 ustawy. Również Trybunał Konstytucyjny w jednym z wyroków uznał, że nie można żądać świadczenia, które tak jak zasiłek celowy, czy specjalny zasiłek celowy, przyznawane jest w drodze uznania administracyjnego.

Wnioskodawca oczekuje pomocy celowej w łącznej kwocie wynoszącej około

[...]. zł. Takich kwot zasiłków celowych, gdzie nie obowiązuje ustawowa górna granica, ani też specjalnych zasiłków celowych, gdzie obowiązuje górna granica wynosząca dla tej rodziny [...] zł, organy pomocy społecznej nie przyznają z uwagi na ograniczone środki finansowe, którymi dysponują. Kwota zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej ([...] zł), choć nie pokryje w pełni kosztów realizacji potrzeby, to jest porównywalna, a w wielu wypadkach wyższa od kwot zasiłków celowych, czy specjalnych celowych przyznawanych w innych, rozpoznawanych przez Kolegium sprawach. Przyznana kwota pomocy, w ocenie Kolegium, jest uzasadniona zarówno sytuacją strony, jak i ograniczonymi możliwościami pomocy społecznej. Pomoc społeczna w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego nie ma charakteru okresowego lecz przeznaczona jest na zaspokojenie określonej potrzeby. Z tego powodu nie przyznaje się np. zasiłku celowego na żywność za jakikolwiek okres wsteczny, lecz jedynie określając cel tego zasiłku na zaspokojenie bieżących potrzeb.

Oprócz powyższego specjalnego zasiłku celowego strona uzyskała pomoc finansową na podstawie Uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r.

w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin

w zakresie dożywiania na lata 2014-2020, która przewiduje pomoc w zakresie dożywiania dla osób spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy

o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Na zasadzie pkt V.1. uchwały Nr 221 RM, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej "programu", gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazanej w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowią m również przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym cytowany i omówiony wyżej art. art. 39 ust. 1 i ust. 2, w związku z art. 3 ust. 4 ustawy. W ramach tej pomocy strona uzyskała świadczenie pieniężne na zakup żywności w miesiącu grudniu 2016 r. w kwocie

[...] zł. Kolegium porównując kwotę tego świadczenia do kwot przyznawanych

w innych sprawach może stwierdzić z całą pewnością, że jest to pomoc relatywnie wysoka.

Wnioskodawca nie udokumentował, że jest osobą niezdolną do pracy. Może poszukiwać pracy, i podejmować się wykonywania także pracy dorywczej.

Jego narzeczona już podjęła pracę, choć wymiar tego zatrudnienia jest bardzo niski (1/4 etatu). Świadczy to jednak o woli podejmowania z jej strony działań w kierunku poprawy sytuacji rodziny poprzez własna pracę. Matka wnioskodawcy posiada stałe źródło utrzymania- emeryturę. Zatem rodzina znajduje się w dużo lepszej sytuacji od tych osób i rodzin, których zła sytuacja finansowa wynika z przyczyń od nich niezależnych, takich jak niepełnosprawność czy podeszły wiek, i nie mają możliwości pokonania trudnej sytuacji poprzez własna pracę. Wnioskodawca winien mieć świadomość, że pomoc społeczna nie rozwiąże w pełni jego trudnej sytuacji materialnej.

W odniesieniu do wniosku o zasiłek stały Kolegium wyjaśnia, że jednym

z warunków jego przyznania jest całkowita niezdolność do pracy orzeczona przez właściwy do tego organ, zgodnie z art. 37 ustawy. Wnioskodawca może więc zwrócić się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia co do jego stanu zdrowia, i w razie ustalenia co najmniej umiarkowanego stopnia niepełnosprawności złożyć wniosek o tę formę pomocy, której przyznanie będzie zależało jeszcze od spełnienia kryterium dochodowego ([...] zł na osobę

w rodzinie). W chwili obecnej wnioskodawca nie udowodnił stosownym orzeczeniem,

że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy lub posiadającą umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie jest tez osoba niezdolna do pracy .

Reasumując Kolegium doszło do przekonania, że organ I instancji wnikliwie

i spójnie ocenił całokształt materiału dowodowego, nie naruszając reguł wynikających

z art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a., ani norm prawa materialnego.

Powyższą decyzję R. D. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, określając ją jako całkowicie bezzasadną, niezgodną z prawem

i celem istnienia pomocy społecznej, oraz stwarzającą zagrożenia dla jego życia

i zdrowia oraz egzystencji jego rodziny. Skarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust 1, art. 3 ust 1 ust 4 oraz

art. 39 oraz uchylanie się organu odwoławczego od odniesienia się do najbardziej istotnych podniesionych w odwołaniu zarzutów, w celu pominięcia podstaw prawnych

i faktycznych uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, a w szczególności pominięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OSK 45/07 Skarżący wskazuje, iż podstawowym celem istnienia pomocy społecznej jest niesienie pomocy osobom, które bez tej pomocy nie są w stanie zaradzić sytuacji życiowej, czego konsekwencją są skutki nieodwracalne, w tym śmierć.

Decyzja administracyjna nie może podważać celu powołania pomocy społecznej. Zaniechania tego celu nie może tłumaczyć brak środków, gdyż w takim przypadku brak środków stanowiłby usprawiedliwienie dla każdej decyzji odmawiającej udzielenia pomocy, a tym samym decyzji pozbawiającej podstawowych praw konstytucyjnych w zakresie pomocy społecznej. Zapewnienie odpowiednich środków stanowi obowiązek pomocy społecznej, a jeśli środki te są niewystarczające. Organ ma obowiązek wystąpienia do władz o wyasygnowanie dodatkowych środków, gdyż to na władzach, w imieniu których działają organy pomocy społecznej jako instytucja państwowa, spoczywa obowiązek wywiązywania się z praw ustawowych i konstytucyjnych obywateli.

Samowolne ograniczanie przez urzędników MOPR według jedynie własnego uznania, wysokości przyznawanych świadczeń z pomocy społecznej, w kwestii zasiłku celowego, z pominięciem celowości i skuteczności tej pomocy, prowadzi do minimalizowania przyznawania środków na pomoc społeczna w roku następnym, co stanowi szczególną szkodliwość społeczną, gdyż MOPR i SKO stwarzają w ten sposób fałszywe wrażenie, iż środki przyznawane na pomoc społeczna każdego roku, są wystarczające do potrzeb pomocy społecznej, a tak nie jest.

Ani MOPR w Ś. ani SKO w S. w żaden sposób nie usiłowało pozyskać dodatkowych środków, jeśli takich nie posiadało (czego nie wykazał ani MOPR ani również SKO nie podjęło żadnych czynności sprawdzających) na potrzeby pomocy społecznej, bez względu na konsekwencje dla osób ubiegających się o taką pomoc i których bez tej pomocy pozostawiono.

Nie stanowi więc żadnego usprawiedliwienia fakt "ograniczonych środków" będących do dyspozycji pomocy społecznej, gdyż ograniczanie w ten sposób środków na pomoc społeczną prowadzi do całkowitej fikcji i pozorów udzielanej pomocy.

Tym samym, powoływanie przez MOPR argumentu (podtrzymanego przez SKO) jakoby średnia przyznanej przez MOPR pomocy wynosiła [...] zł i z tego powodu, jako wnioskujący o wyższy zasiłek celowy, skarżący nie może go otrzymać, jest całkowicie bezpodstawne w świetle art. 2 ust 1, art. 3 ust 1 ust 4, art. 39 ustawy o pomocy społecznej, gdzie najbardziej istotna jest adekwatność wysokości przyznanej pomocy do realnego przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, a nie symbolika i pozorność udzielenia pomocy. MOPR oraz SKO świadomie więc łamią ustawę i świadomie stwarzają pozory udzielanej pomocy, gdyż trudno sobie wyobrazić, aby za kwotę [...] zł można było realnie i skutecznie przezwyciężyć trudną sytuację życiową rodziny i doprowadzić do życiowego usamodzielnienia.

Ograniczanie więc przez MOPR i SKO wysokości zasiłków celowych, w świetle powyższego, pozbawione jest podstaw i stanowi niedopełnianie obowiązków ustawowych.

SKO w swojej decyzji nie tylko poświadcza nieprawdę o stanie prawnym

i faktycznym, ale posuwa się również do obraźliwych pomówień wobec skarżącego,

w celu podważenia jego wiarygodności jako osoby wnioskującej o pomoc. W decyzji SKO wskazuje, iż jest on prezesem fundacji naukowej, którą sam założył a jego dokonania naukowe przerastają możliwości intelektualne urzędników MOPR i SKO. Tymczasem Instytucji tej nie może on prowadzić już od 8 lat, na skutek ciężkich przestępstw popełnionych na nim i jego rodzinie (w tym przestępstw urzędniczych)

i kontynuacji tych przestępstw do chwili obecnej. Gdyby nie skarżący, rodzina, być może już dawno straciłaby życie, na skutek tych przestępstw. Tylko szczególne poświęcenie wnioskodawcy w walce o sprawiedliwość, uchroniło jego rodzinę przed skutkami przestępstw urzędników państwowych i chronionych przez nich przestępców. Gdyby MOPR i SKO chociaż w najmniejszym stopniu realnie interesowało się sytuacją jego rodziny i podjęły realną współpracę w tym względzie, nie kompromitowałyby się podobnymi wypowiedziami.

Kompromitacja SKO w zakresie fabrykowania argumentów na niekorzyść wnioskującego o pomoc, jest szczególnie widoczna w stanowisku dotyczącym stopy bezrobocia w Ś. i rzekomej pozorności poszukiwania przez wnioskującego pracy.

Ani MOPR ani SKO nie przedstawiły dowodów na odmowę podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, gdyż takich dowodów nie ma. Zarówno MOPR jak i SKO

w pełni zdają sobie sprawę, iż sytuacja osób w wieku 50+ na rynku pracy jest dramatyczna, jednak ten fakt jest celowo pomijany, aby stworzyć pozory uchylania się skarżącego od podjęcia zatrudnienia.

Wbrew twierdzeniom SKO, to nie skarżący, jako wnioskodawca, lecz organ decydujący o przyznaniu pomocy powinien wykazać celowe uchylanie się wnioskującego od podjęcia pracy lub brak współpracy z pomocą społeczną, czego MOPR ani SKO nie wykazały.

MOPR świadomie, z pełną premedytacją działał na szkodę wnioskodawcy, odmawiając mu pokrycia przynajmniej opłat za energię elektryczną, co spowodowało odcięcie energii elektrycznej przez właściciela mieszkania na okres 76 dni. Stanowi to przestępstwo z art. 191 § 1a kk i do czego MOPR świadomie doprowadził. Uniemożliwiło to skarżącemu korzystanie z telefonu i kontakt z pracodawcami oraz spowodowało realne wyłączenie społeczne na w/w okres i omal nie doprowadziło do śmierci członka rodzina wnioskodawcy (brak możliwości wezwania pogotowia ratunkowego, na skutek rozładowanego telefonu). MOPR znęcał się nad jego rodzina psychicznie i fizycznie. Zarzut formułowany przez SKO, iż to wnioskodawca nie wykorzystuje wszystkich możliwości poszukiwania pracy, można zaliczyć do patologicznej hipokryzji i umyślnego działania na szkodę wnioskodawcy. W ww. okolicznościach, zarzut SKO o braku współpracy wnioskodawcy z pomocą społeczną, jawi się jako objaw utraty kontaktu z rzeczywistością tych instytucji lub też jest przejawem zorganizowanego, świadomego działania w celu wyrządzenia nieodwracalnej życiowej szkody w rodzinie skarżącego.

W świetle wskazywanych przez skarżącego dowodów, stanu faktycznego oraz zarzutów MOPR oraz SKO, świadomie łamiąc prawo, uniemożliwiły mu pozyskanie wnioskowanej pomocy. Doprowadzono z pełną premedytacją do wypowiedzenia jego rodzinie umowy najmu mieszkania oraz stworzono zagrożenie bezdomnością i utratą życia. Udzielenie pomocy wcześniej, w znacznie mniejszym zakresie, przy znacząco mniejszym zadłużeniu w opłatach za wynajem mieszkania i energię elektryczną, przy jednoczesnej skutecznej współpracy MOPR w poszukiwaniu dla niego zatrudnienia, mogłoby przyczynić się do wyjścia rodziny z sytuacji kryzysowej. Tymczasem dowody wskazują na działania w złej wierze, w celu uniemożliwienia rodzinie uzyskania pomocy i przeżycia skutków przestępstw na nich popełnionych.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

W świetle wskazanego wyżej zakresu i zasad kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji administracyjnych stwierdzić należy, iż niniejsza skarga nie może być uwzględniona, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Zaskarżoną decyzją organ I instancji, mimo stwierdzonego przekroczenia przez skarżącego progu dochodowego uprawniającego do otrzymania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, powołując się na art. 41 ustawy o pomocy społecznej w ramach posiadanych możliwości finansowych i rozumiejąc trudną sytuację skarżącego przyznał mu częściową opisaną w decyzji i przytoczoną na wstępie pomoc finansową na pokrycie najpilniejszych potrzeb, w szczególności w zakresie środków na częściowe pokrycie należności za energię elektryczną, którą to potrzebę skarżący zarówno we wniosku o przyznanie świadczenia jak i w odwołaniu a następnie w skardze wskazuje jako warunkującą jego egzystencję.

Ponadto, na podstawie odrębnych przepisów zawartych w uchwale nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020" przyznano skarżącemu zasiłek celowy na dożywianie co niewątpliwie również stanowi podstawową potrzebę egzystencjalną człowieka.

Należy przypomnieć i podkreślić, że system pomocy społecznej ma charakter subsydiarny. Ma na celu wsparcie osób, które z różnych, wymierzonych w ustawie przyczyn (niepełnosprawność, bezrobocie, klęski żywiołowe, zdarzenia nadzwyczajne) znalazły się w niezwykle trudnej sytuacji życiowej, której we własnym zakresie nie mogą przezwyciężyć i niezbędne jest w tym zakresie wsparcie społeczne ze strony Państwa lub organów samorządu. Środki na te cele są ograniczone; wynikają z przyjętych założeń i rozwiązań budżetowych.

Całkowicie chybione są zatem zarzuty skarżącego, iż organy pomocy społecznej powinny zażądać na ten cel tyle środków, aby przydzielać je każdemu według jego potrzeb.

Należy przyznać rację organowi, iż wskazywane przez skarżącego potrzeby, wymienione w pkt 3 decyzji organu I instancji dalece odbiegają od obowiązujących organy pomocy społecznej zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i ich możliwości w tym zakresie.

Zawarta w skardze polemiczna argumentacja skarżącego świadczy o jego braku rozeznania w zakresie zasad rządzących przyznawaniem świadczeń z pomocy społecznej.

Należy przede wszystkim podkreślić, iż pomoc w postaci zasiłku celowego

w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru roszczeniowego lecz uznaniowy.

Oznacza to, że nikt nie może domagać się tego typu pomocy, może ją natomiast otrzymać jeśli mieści się to w zakresie możliwości organów udzielających wsparcia. Jednak organy w tym zakresie działają w zakresie przyznanych im możliwości budżetowych i nie mają ani prawa ani możliwości przeznaczenia większej puli środków, aniżeli ta, którą dysponują. Jak już wyżej wskazano, pomoc społeczna pełni jedynie funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych w tym materialnych, ale nie służy zaspokajaniu tych potrzeb w całości. Skarżący winien mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba, mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajania potrzeb o charakterze elementarnym. Tymczasem wnioskodawca nie wykorzystuje wszystkich możliwości, jakie stwarza mu zamieszkiwanie w Ś., to jest w miejscowości o niskim poziomie bezrobocia, w sytuacji gdy pod względem zdrowotnym może podjąć odpowiednie zatrudnienie lub działalność zarobkową, natomiast po raz kolejny próbuje dokonać zmiany miejsca zamieszkania rodziny, na koszt pomocy społecznej. Środki pieniężne z tej pomocy mogą być przeznaczone tylko na zaspokojenie, i to w niepełnym zakresie, niezbędnych potrzeb bytowych o jakich mowa w cyt. wyżej art. 39 ustawy, a nie na realizacje tego rodzaju planów. Nie ma tez żadnych podstaw prawnych, by środki pomocy społecznej przyznawać na spłatę nieuregulowanych należności i zadłużeń. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W pierwszej kolejności do pomocy osobom znajdujących się w ciężkiej sytuacji zobowiązana jest rodzina. Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu matki i narzeczonej, co w tym przypadku pogarsza sytuację materialno-bytową tych kobiet. Okoliczność ta niewątpliwie wpłynęła na to, że sytuację tej rodziny strony uznano za przypadek szczególny i przyznano jej pomoc o charakterze wyjątkowym, na zakup energii elektrycznej oraz żywności w łącznej kwocie [...] zł, czyli na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych w granicach możliwości finansowych MOPR, podczas gdy - jak podał organ w 2015 r. pomoc finansowa w powyższych formach wynosiła średnio [...] zł na środowisko, czyli znacznie mniej od pomocy przyznanej wnioskodawcy.

Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych należy niewątpliwie do podstawowych potrzeb człowieka, lecz wyartykułowane w skardze oczekiwania skarżącego w stosunku do możliwości pomocy społecznej są nierealne i nieuzasadnione celami pomocy społecznej. Przede wszystkim środki z pomocy społecznej nie mogą być przeznaczane na spłatę jakichkolwiek zaległości, w tym z tytułu opłat za użytkowanie wynajmowanych prywatnie po kosztach nie odpowiadającym jego możliwościom finansowym, mieszkań.

W odniesieniu do wniosku o zasiłek stały Sąd podziela stanowisko organów,

że jednym z warunków jego przyznania jest całkowita niezdolność do pracy, orzeczona przez właściwy do tego organ, zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca może więc zwrócić się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia codo jego stanu zdrowia, i w razie ustalenia co najmniej umiarkowanego stopnia niepełnosprawności złożyć wniosek o przyznanie tej formy pomocy, której przyznanie będzie zależało jeszcze od spełnienia kryterium dochodowego. W chwili obecnej wnioskodawca nie udowodnił jednak stosownym orzeczeniem, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy lub posiadającą umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie jest też osobą niezdolną do pracy, zatem ta forma wsparcia – w świetle przepisów ww. ustawy – mu nie przysługuje.

Podsumowując – w cenie Sądu organy obu instancji szczegółowo i wnikliwie zbadały i ustaliły sytuację skarżącego i na ile to leżało w granicach ich uprawnień

i możliwości udzieliły niezbędnego wsparcia oraz dokładnie i spójnie wyjaśniły brak podstaw prawnych do zaspokojenia wszystkich wskazywanych przez skarżącego potrzeb. Wskazano też, iż podjęta decyzja nie wyklucza możliwości dalszego ubiegania się o pomoc społeczną, jeżeli sytuacja strony nadal będzie trudna, ale w granicach możliwości pomocy społecznej. Natomiast pomocy w wymiarze jakiego żąda skarżący organy pomocy społecznej nie udzielają, (art 3 ust 4 ustawy). Słuszne też zwrócono uwagę, że strona ubiegająca się o przyznanie pomocy społecznej zobowiązana jest współpracować z pracownikiem socjalnym w kierunku rozwiązywania trudnej sytuacji bytowej.

W ramach tego współdziałania zainteresowany może i powinien zwracać się do Ośrodka Pomocy Rodzinie z prośbą o poradnictwo prawne i psychologiczne, o jakim mowa w art. 46 ust. 2 i 3 ustawy.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego należało zatem orzec o oddaleniu skargi – zgodnie z dyspozycją art. 151 P.p.s.a.