Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 713/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 2, par. 6 ust. 1 i ust. 5, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235-1, art. 235-2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w K. W. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) i po rozpatrzeniu odwołania z dnia 04 kwietnia 2011 r. zakładu pracy [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. W. wniesionego przez pełnomocnika radcę prawnego P. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...], znak [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1) u I. P., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że I. P., ur. [...] pracowała kolejno w:

Spółdzielni Pracy Usług Pralniczych i Różnych "P." we W.

- od [...] do [...]jako stażystka, prasowaczka bielizny/maglarka, ekspedientka,

Zakładach Porcelany Elektrotechnicznej "C." S.A w C.

- od [...] do [...] jako oczyszczacz wyrobów z elektroporcelany,

ZPOW "P." Spółka z o.o. w P.

- od [...] do [...] jako aparatowy produkcji pow., praczka-portier,

Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym "A." s.c. Zakładzie Pracy Chronionej w L. - Oddział w P.

- od [...] do [...] jako pomocnik magazyniera,

- od [...] do [...] przebywała na zasiłku dla bezrobotnych,

[...] sp. z o.o. w K. W.

- od [...] do nadal jako pakowacz (w 2009 r. przeniesiona na inne stanowisko pracy, bez narażenia na monotypowe ruchy rąk).

Dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. wykazało, że I. P. podczas zatrudnienia w [...] sp. z o.o. w K. W. na stanowisku pakowaczki, wykonując swoje obowiązki zawodowe była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu.

Postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1) u I.P. wszczęte zostało przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. dnia 12 kwietnia 2010 r.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział we W. na podstawie wyników przeprowadzonych badań dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1) u I.P. Jednostka orzecznicza pierwszego stopnia diagnostycznego ustaliła, że: "przyczyną dolegliwości w zakresie lewej ręki jest zespół cieśni nadgarstka utrzymujący się pomimo zastosowanego leczenia operacyjnego, ujęty w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. W wyniku oceny warunków pracy stwierdzono, że w okresie pojawienia się dolegliwości początkowych choroby, pacjentka wykonywała pracę z nadmiernym obciążeniem lewego nadgarstka. Nie stwierdzono w badaniach dodatkowych innych istotnych przyczyn, które mogą być przyczyną zespołu cieśni nadgarstka, w szczególności jednostronnego. Wobec powyższego ustalono z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby było nadmierne obciążenie nadgarstka spowodowane sposobem wykonywania pracy."

Na podstawie powyższej opinii jednostki I stopnia diagnostyczno-orzeczniczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pacy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1) u I. P.

Od powyższej decyzji zakład pracy [...] sp. z o.o. z siedzibą w K.W. reprezentowany przez pełnomocników: radcę prawnego P. M. i radcę prawnego R. K., złożył odwołanie do D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., zarzucając m.in. naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez wyjście poza granice swobodnej oceny dowodów i przedwczesną ocenę, że zdiagnozowana u pracownika choroba zawodowa została spowodowana zatrudnieniem w [...] sp. z o.o., naruszenie art. 2351 k.p. ponieważ nie doszło do należytego wykazania bezsporności bądź wysokiego prawdopodobieństwa w tym zakresie.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu oraz biorąc pod uwagę fakt, iż zainteresowanej przysługuje badanie w placówce II szczebla diagnostycznego, pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r, zwrócił się do I.P. o rozważenie możliwości wyjazdu na badania do Instytutu Medycyny Pracy, który wyda ostateczną opinię lekarską w powyższej sprawie. I. P. w oświadczeniu z dnia 09 maja 2011 r. nie wyraziła zgody na badania w placówce II szczebla diagnostycznego.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu dotyczącymi kwestii medycznych, pismem z dnia 16 maja zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z prośbą o zajęcie stanowiska co do kwestii podnoszonych przez pełnomocnika strony odwołującej się: "... etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka bywa bardzo rozmaita. Przyczyną powstania tego schorzenia, poza obciążaniem nadgarstka, mogą być także zmiany hormonalne lub rozmaite choroby, np. cukrzyca - zespół cieśni nadgarstka niejednokrotnie bywa objawem cukrzycy. Skarżący zwraca uwagę, że pracownik jest obecnie w wieku, w którym istnieje znacznie większe ryzyko odczuwania przez niego tego rodzaju zmian i dolegliwości. (...) Orzeczenie lekarskie nr [...] w zakresie badania wszystkich okoliczności niezwiązanych z wykonywaniem pracy opiera się wyłącznie na wywiadzie i przyjmuje za ustalone informacje jedynie podane przez pracownika. Wszelkie niezwykle istotne dane o leczeniu pracownika z powodu cukrzycy, chorób tarczycy czy urazów ręki zostały przyjęte wyłącznie w oparciu o to, co pracownik oświadczył. Rozpoznania lekarskiego w żadnej mierze nie oparto na wcześniejszej dokumentacji medycznej pracownika (zwłaszcza z czasu zatrudnienia u skarżącego; lata 2001-2009). W orzeczeniu lekarskim nie ma mowy o badaniach potencjalnych zmian hormonalnych pracownika, mimo że wiek pracownika uzasadnia szczególnie wnikliwe analizy w tym zakresie. (...) Orzeczenie lekarskie w znacznej mierze czerpie z niepotwierdzonych i niezweryfikowanych informacji udzielonych przez samego pracownika."

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. pismem z dnia [...] poinformował, że: "...w trakcie postępowania orzeczniczego przeprowadzono niezbędną diagnostykę różnicową zgłoszonej w podejrzeniu choroby zawodowej. Na podstawie uzyskanych wyników badań laboratoryjnych, wykluczono cukrzycę, zaburzenia funkcji tarczycy, choroby reumatyczne z podwyższonym czynnikiem reumatoidalnym, zaburzenia metaboliczne z podwyższonym kwasem moczowym. W punkcie 3 orzeczenia lekarskiego wskazano, że nie stwierdzono w badaniach dodatkowych innych istotnych przyczyn, które mogą być przyczyną zespołu cieśni nadgarstka, w szczególności jednostronnego."

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w kwestiach medycznych oraz na podstawie oceny zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej u I. P. zważył, co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku I. P. dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia w [...] sp. z o.o. w K. W. na stanowisku pakowaczki, była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Natomiast odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., na podstawie wyników przeprowadzonych badań fizykalnych m.in. objawu Tinela, testu Phalena, badań dodatkowych (emg, morfologia krwi, glukoza, hormony tarczycy, czynnik reumatoidalny, kwas moczowy, kreatynina) rozpoznały u zainteresowanej chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1). Jak wskazała jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego ustalono z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby było nadmierne obciążenie nadgarstka spowodowane sposobem wykonywania pracy.

Odnosząc się do zarzutów, zawartych w odwołaniu z dnia 04 kwietnia 2011 r., powtórzonych w piśmie z dnia 21 lipca 2011 r. tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, wskazać należy, że zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w toku prowadzonego postępowania i tym samym w zgromadzonym materiale dowodowym, albowiem organ I instancji, wykazał pełne zaangażowanie dążąc do wyjaśnienia kwestii związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a schorzeniem I. P. Organ podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego - zgodnie z art.7 k.p.a., tj. przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego. Wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez organ I instancji wykazały, iż zainteresowana podczas wykonywania obowiązków zawodowych była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Również dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, iż genezę zdiagnozowanego u I. P. schorzenia należy wiązać z pracą u strony odwołującej się. Dowodzi tego wskazany bezpośrednio w orzeczeniu lekarskim okres narażenia zawodowego, tj. lata 2001-2009, czyli podczas zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. Podkreślić trzeba, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, jest obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane. Ponadto postępowanie uzupełniające, przeprowadzone przez D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. w wyniku odwołania od decyzji Organu I instancji, potwierdziło ustalenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. oraz wyjaśniło kwestie medyczne podnoszone przez stronę odwołującą się. Upoważniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostka służby zdrowia wyjaśniła, że przy orzekaniu o rozpoznaniu choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wskazania medyczne oraz wykluczono podnoszone w odwołaniu pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odnośnie kwestii zawartej w piśmie z dnia 21 lipca 2011 r. dotyczącej odmowy przez zainteresowaną wyjazdu na badania w placówce II szczebla diagnostycznego wskazać należy, że powyższe badanie nie jest obowiązkowe. Zaznaczyć trzeba, że Państwowy Inspektor sanitarny w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych może skierować osobę zainteresowaną na powtórne badania do jednostki orzeczniczej II stopnia, jeśli uzna to za zasadne. Niemniej jednak Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają podstaw prawnych by zmusić osoby ubiegające się o stwierdzenie choroby zawodowej do poddania się powtórnym badaniom lekarskim wbrew ich woli. Dlatego D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. poinformował stronę, że brak zgody na badanie skutkuje wydaniem decyzji na podstawie dotychczas zgromadzonej dokumentacji. Następnie Organ II instancji zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny całego materiału dowodowego, w tym także orzeczenia lekarskiego, które jest w świetle regulacji § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych szczególnym rodzajem dowodu wyspecjalizowanej jednostki medycznej. W tym miejscu podnieść należy, że orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą w świetle przepisów k.p.a. ma charakter opinii biegłego, powinno być wszechstronnie uzasadnione i winno wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Skoro omawiane orzeczenie jest opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlega ono także weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podał takiej ocenie całość materiału dowodowego, w tym także ocenił orzeczenie lekarskie i stwierdził, że opinia medyczna jest przekonująca i spójna z zebranym materiałem dowodowym.

Odnosząc się do zarzutu braku w aktach sprawy pełnej dokumentacji medycznej wskazano, że D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie jest upoważniony do analizy dokumentacji medycznej pod względem merytorycznym, dlatego też nie gromadzi jej w aktach administracyjnych, poza dokumentacją dołączaną przez strony jako dowód w sprawie. Organ wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi upoważnionych placówek służby zdrowia, które gromadzą dokumentację medyczną zgodnie z § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to lekarz orzecznik ocenia, czy istnieje potrzeba uzupełnienia dokumentacji medycznej. W § 6 ust. 5 pkt od 1 do 5 tego rozporządzenia ustawodawca wskazał od kogo lekarz orzecznik, gdy uzna za zasadne, może żądać uzupełnienia dokumentacji. Organ administracji nie ma takiej dyspozycji. Nadmienić należy także, że jednostka orzecznicza pismami z dnia 21 maja 2010 r. oraz 16 września 2010 r. informowała I. P., że na badania należy dostarczyć m.in. całość posiadanej dokumentacji lekarskiej z dotychczasowego leczenia.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podkreślił, iż opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez Organ traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik - radca prawny R. K. w imieniu zakładu pracy [...] sp. z o.o. z siedzibą w K.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) i prawa materialnego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, art. 2351 Kodeksu pracy), które miały wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej zarzucił D. Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez:

- stwierdzenie choroby zawodowej wyłącznie na podstawie badania lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego stopnia, przeprowadzonego w sposób wadliwy i niepełny oraz wydanego na jego podstawie orzeczenia lekarskiego, które nie zawiera należytego uzasadnienia i składa się jedynie z lakonicznych konkluzji,

- błędne przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy sporną chorobą a warunkami pracy pomimo istnienia dowodów przemawiających za pozazawodową etiologią schorzenia i przy pominięciu długiego okresu narażenia zawodowego przed zatrudnieniem I. P. w [...] sp. z o.o.

W uzasadnieniu podniesiono szereg kwestii medycznych związanych z zespołem cieśni nadgarstka. Wyjaśniono, czym jest to schorzenie i jaka jest jego istota. Podniesiono, że I.P. w maju 2009 r. przebyła operację odbarczania kanału nadgarstka, tymczasem, zgodnie z wiedzą medyczną, operacje cieśni nadgarstka są skuteczne w ok. 95% przypadków. Zarzucono, że organ nie odniósł się do nieskuteczności operacji u strony i nie wykazał, dlaczego jego zdaniem – ta okoliczność nie przemawia za wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Błędnie podano, że pracownica przeszła operację w dniu 22 maja 2010 r., tymczasem wykonano ją w dniu 22 maja 2009 r., co mogło mieć wpływ na końcową diagnozę.

Zarzucono następnie, że organ nie ustalił, jakie znaczenie ma fakt przeniesienia pracownicy na inne stanowisko, na którym nie wykonuje pracy monotypowej, zwłaszcza, że w literaturze medycznej przyjmuje się, że większość zmian powodujących występowanie zespołu cieśni nadgarstka jest odwracalna i po ustaniu czynnika przeciążającego może nastąpić pełna regeneracja tkanek.

Dalej podniesiono, że w świetle poglądów nauki, zespół cieśni nadgarstka wywoływany jest przez wiele schorzeń ogólnoustrojowych, nie związanych z pracą, a spowodowanych wiekiem, płcią żeńską, otyłością, hormonalną terapią zastępczą, menopauzą, stresem, budową nadgarstka, zmianami patologicznymi pochewek ścięgien zginaczy, rodzaju uprawianego sportu, złamaniem Collesa, obrzękiem limfatycznym po mastectomii, robótkami na drutach, szydełkowaniu, zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa szyjnego, paleniem tytoniu, dziedziczną neuropatią ze skłonnością do uciskowych uszkodzeń nerwów. Tych okoliczności organ nie wyjaśnił w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, w szczególności zignorował, że pracownica jest osobą otyłą, stosującą od 16 lat HTZ i ma objawy alergiczne. Do spraw tych nie odnosi się także orzeczenie lekarskie.

W dalszej części skargi zarzucono niespójności i błędy w przeprowadzonych badaniach, podkreślając takie okoliczności, jak, parestezje występujące w nocy, równoczesne występowanie parestezji w okolicach unerwionych przez nerw pośrodkowy i łokciowy, wywiad i badanie w celu postawienia właściwej diagnozy, badanie radiologiczne, badanie laboratoryjne, testy Phalena i Tinela, rękę dominującą, bliznę.

Stwierdzono, że ośrodek medycyny pracy nie ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą spółkę w odwołaniu, pominięto fakt, że pracownica w latach 1982-2000 pracowała na stanowiskach, które mogły wywołać zespół cieśni nadgarstka, zaniechano zgromadzenia i dołączenia do akt pełnej dokumentacji medycznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzucono, że organ zrezygnował z przeprowadzenia dodatkowego badania lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uznano, że odmowa taka, gdy jest to konieczne do uzupełnienia materiału dowodowego, powinna skutkować wydaniem decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Stwierdzono, że w trakcie przeprowadzania postępowania dotyczącego oceny narażenia zawodowego Organ I instancji podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego - zgodnie z art. 7 k.p.a., tj. przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego, która wykazała, iż zainteresowana podczas wykonywania obowiązków zawodowych była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Również dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, iż genezę zdiagnozowanego u I. P. schorzenia należy wiązać z pracą u strony skarżącej. Dowodzi tego wskazany bezpośrednio w orzeczeniu lekarskim okres narażenia zawodowego, tj. lata 2001-2009, czyli podczas zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. w K. W. Podkreślono, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, jest obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane.

Odnosząc się do zarzutu, że organ nie ustalił czy pracownica nadal wykonuje tę samą pracę wskazano, że organ II instancji ustalił, iż I. P. w 2009 r. przeniesiona została na inne stanowisko pracy, bez narażenia na monotypowe ruchy rąk, co zostało przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Ponadto postępowanie uzupełniające, przeprowadzone przez D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. w wyniku odwołania od decyzji Organu I instancji, potwierdziło również ustalenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. oraz wyjaśniło kwestie medyczne podnoszone przez stronę skarżącą już w odwołaniu. Upoważniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostka służby zdrowia (D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W.) wyjaśniła, że przy orzekaniu o rozpoznaniu choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wskazania medyczne oraz wykluczono podnoszone pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Odnosząc się do zarzutu braku w aktach sprawy pełnej dokumentacji medycznej pracownika wskazano, że D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie jest upoważniony do analizy dokumentacji medycznej pod względem merytorycznym, dlatego też nie gromadzi jej w aktach administracyjnych, poza dokumentacją dołączaną przez strony jako dowód w sprawie. Organ wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi upoważnionych placówek służby zdrowia, które gromadzą dokumentację medyczną zgodnie z § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to lekarz orzecznik ocenia, czy istnieje potrzeba uzupełnienia dokumentacji medycznej.

Faktem jest, że strony postępowania administracyjnego mają prawo zgłaszać zarzuty w zakresie wyników prowadzonego postępowania dowodowego. Pełnomocnik strony skarżącej w skardze stwierdził, iż przedstawione "zarzuty do orzeczenia lekarskiego powstały po przeprowadzeniu konsultacji z kilkoma specjalistami z zakresu medycyny pracy." Jednakże do skargi nie dołączono żadnej wiążącej opinii wydanej przez ww. specjalistów, która miałaby moc dowodową w przedmiotowej sprawie. Brak takiej opinii z zasady dyskredytuje podnoszone zarzuty w starciu z opiniami medycznymi upoważnionych lekarzy zatrudnionych w placówkach uprawnionych do wydawania orzeczeń lekarskich w zakresie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej podnosił kwestie medyczne związane z zespołem cieśni nadgarstka i cytował publikacje medyczne, które - trzeba stanowczo zaznaczyć - są pracami poglądowymi i odnoszą się m. in. do "większości przypadków" i zawierają domniemania: "choć jest to tylko przypuszczenie, to uważamy że w większości tych przypadków", "intuicyjnie uważamy". Zatem sformułowane zarzuty bazują na doniesieniach tyczących się do populacji ogólnej i to nie zawsze porównywalnej z populacją polską, gdyż zmienność wewnątrzpopulacyjna nie zawsze pozwala na ich porównywanie. Ponadto proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. Lekarz wydający orzeczenie lekarskie musi (zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.). Jest to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych. W opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. bezcelowe byłoby, tak jak oczekuje strona skarżąca, opisywanie wszystkich procedur medycznych w orzeczeniu lekarskim oraz sposobu interpretacji uzyskanych wyników. W tym celu ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych lekarzom orzecznikom, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej. Wskazać trzeba, że organ nie dysponując wiadomościami specjalnymi nie może wdawać się w merytoryczną dysputę w zakresie orzecznictwa medycznego. Podkreślono, iż D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. jest jednostką służby zdrowia upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych i wyspecjalizowaną do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Orzeczenia wystawione przez taką jednostkę, będące w myśl przepisów k.p.a. opinią biegłego, korzystają m.in. z domniemania ich prawdziwości i zgodności z prawdą. Możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciw treści takiego dokumentu, niemniej jednak, jak już wskazano wyżej, strona skarżąca nie przedstawiła kontrdowodu. Opinia pełnomocnika, który nie posiada wiedzy specjalistycznej, mimo iż poparta jest szeroko cytowanym piśmiennictwem, nie może być przez Organ traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z zasadami logiki, strona skarżąca przygotowując skargę dokonuje selekcji literatury przedmiotu i prezentuje tylko te doniesienia, które mają umocnić jej argumentację. Dla przykładu wskazać można, że o kwestionowanym przez autora skargi (str. 18) teście diagnostycznym Phalena (ze wskazaniem literatury) w innym czasopiśmie - Medycyna Pracy, 2005, z.2, IMP w Łodzie, które autor skargi także przywołuje w innym miejscu pisze się: "Objawy podmiotowe ZNC [zespołu cieśni nadgarstka] u pracowników fizycznych o różnym stopniu obciążenia powtarzalnymi ruchami rąk wraz z dodatnim testem Phalena mogą mieć podobną moc diagnostyczną, jak badania neurograficzne." Reasumując, w opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. bezcelowe jest wybiórcze powoływanie się na, nie zawsze pewne, publikacje naukowe przez nieupoważnione, bez wiedzy specjalistycznej, osoby. Podkreślić trzeba także fakt, że lekarz orzecznik wydając orzeczenie lekarskie kieruje się sztuką medyczną, uwzględnia całość doniesień naukowych i wydaje bezstronne orzeczenie, gdyż nie kieruje nim żaden interes, w odróżnieniu do strony skarżącej, co do rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwane dalej rozporządzeniem. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów.

W § 2 rozporządzenie stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

U skarżącej rozpoznano schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20. 1, tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W związku z tym schorzeniem przeszła operacją.

Kwestią sporną pozostawało ustalenie związku przyczynowego między warunkami w jakich wykonywała pracę skarżąca (szeroko ujętymi), a zdiagnozowanym schorzeniem. Orzeczenie lekarskie, a za nimi organy twierdziły, że taki związek istnieje, z kolei skarżąca twierdziła, że takiego związku nie ma.

Podstawowe argumenty skargi sprowadzały się do zarzutu: 1) stwierdzenia choroby zawodowej wyłącznie na postawie badania lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego stopnia, przeprowadzonego w sposób wadliwy i niepełny oraz wydanego na jego podstawie orzeczenia lekarskiego, które nie zawiera należytego uzasadnienia i składa się jedynie z lakonicznych konkluzji, 2) błędnego przyjęcia istnienia związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy, mimo istnienia dowodów przemawiających za pozazawodową etiologią schorzenia i pominięciu długiego okresu narażenia zawodowego przed zatrudnieniem pracownicy w skarżącym zakładzie pracy.

Odnosząc się do powyższych zarzutów stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporz.).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że interpretując powyższe zapisy wedle reguł wykładni a contrario, można stwierdzić, iż przepisy rozporządzenia nie dały pracodawcy osoby ubiegającej się o ustalenie choroby zawodowej, prawa skutecznego domagania się od jednostki orzeczniczej I stopnia lub od właściwego organu inspekcji sanitarnej skierowania pracownika na badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Rozumowanie o celowym i zamierzonym takim właśnie uregulowaniu kwestii związanych z orzekaniem o chorobie zawodowej umacnia przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Oznacza to, że również inspektor sanitarny nie jest władny w ramach swoich kompetencji decyzyjnych wystąpić z żądaniem ponownego badania pracownika przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, mając jedynie uprawnienie do żądania dodatkowej konsultacji ze strony takiej jednostki (wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., II OSK 332/07, II OSK 1896/06, zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z treścią § ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów poprzez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W przedmiotowej sprawie, organ II instancji, w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, dotyczącymi kwestii medycznych, pismem z dnia 16 maja 2011 r. zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o zajęcie stanowiska dotyczącego tych kwestii. W odpowiedzi, wskazany Ośrodek, pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. stwierdził, że przy orzekaniu rozpoznania choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wymagania medyczne oraz wykluczono pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia zawarte w orzeczeniu z dnia [...], oraz w piśmie z dnia 17 czerwca 2011 r. w jednoznaczny i bezsporny sposób stwierdza wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii choroby u I. P. i w taki też sposób wyklucza pozazawodowy charakter schorzenia.

Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną i nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. W tej sytuacji organ sanitarny II instancji miał prawo uznać, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia w skarżącej spółce na stanowisku pakowaczki strona była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu, a upoważniona placówka na podstawie przeprowadzonych badań rozpoznała u niej chorobę zawodową, wskazując w orzeczeniu lekarskim jako okres narażenia zawodowego lata 2001-2009, tj. okres pracy w skarżącej spółce.

W związku z tym należy wskazać na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinia organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98, Lex nr 45833). Zatem podstawowym - choć nie jedynym - warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie ww. rozporządzenia. Wprawdzie istnieje kontrola czy możliwość podważenia takich opinii, ale w ograniczonym zakresie. Organ administracyjny orzekający na podstawie takiej opinii winien zwrócić uwagę na jej właściwe uzasadnienie i spełnienie przesłanek formalnych. Zgodnie z prawem tylko właściwie uzasadniona opinia lekarska może być powołana jako podstawa wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W przeciwnym razie może być ona zakwestionowana w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r. I SA 1801/00 (Lex nr 77663), iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą.

W kontekście powyższych uwag należy rozumieć związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Zatem jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.

Tak więc zarzut skarżącej dotyczący nie przeprowadzenia wobec zainteresowanej określonych badań w toku postępowania, nie stanowi o wadliwości tego orzeczenia, albowiem odnosi się do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ nie mogą się wypowiadać. Jak już wyżej wskazano to lekarz ma wiedzę specjalistyczną co do rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają zostać przeprowadzone.

Należy przy tym zauważyć, że skarżąca, poza obszernym przytoczeniem publikacji medycznych zawierających uogólnioną informację odnoszącą się do statystycznych oczekiwań związanych z wynikiem zastosowanej kuracji lekarskiej, nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów np. w postaci innych opinii lekarskich, które mogłyby podważyć kwestionowane orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., nie wykazała też, że statystyczna wiedza medyczna znajduje zastosowanie do osobniczej indywidualnej sytuacji zdrowotnej zainteresowanej.

Wobec tego należy stwierdzić, iż orzeczenie lekarskie uzupełnione przez wyjaśnienia przedstawione na żądanie organu odpowiada prawu, gdyż spełnia warunki formalne, zostało należycie i wyczerpująco uzasadnione, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalenia oparto na analizie pełnego stanu faktycznego (tj. na analizie narażenia zawodowego, dostępnej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badaniach specjalistycznych).

Wbrew twierdzeniu skarżącej, orzeczenie lekarskie nie budzi wątpliwości, jest jednoznaczne i konkretne, zawiera argumentację odpowiadającą zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego orzeczenia i nie dopatrzył się wskazywanej przez skarżącą sprzeczności w ustaleniach placówki medycznej.

Wbrew twierdzeniom skargi, w postępowaniu ustalono, że I. P. w 2009 r. została przeniesiona do innej pracy, bez narażania na monotypowe ruchy rąk.

Należy w końcu zauważyć, że w myśl ustalonego orzecznictwa przesłanie decyzji nie stanowi wskazania zakładu pracy, w którym doszło do zachorowania, gdyż organy inspekcji sanitarnej mają jedynie kompetencje do ustalenia, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Zakład pracy, będący adresatem decyzji, nie staje się automatycznie zobowiązanym do świadczeń z tytułu choroby zawodowej, gdyż zagadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej pozostaje poza właściwością organów inspekcji sanitarnej, a do rozpoznawania tego rodzaju spraw są powołane sądy powszechne.

Organ medyczny sprostował także datę przeprowadzenia u skarżącej zabiegu operacyjnego, nie zmieniając swojej opinii co do istoty choroby.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.