Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 652/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3,  art. 55 ust. 1 pkt 3,  art. 5b
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1 i 3,  art. 13
journal: Dz.U. 2011 nr 12 poz 59
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jednolity
article: art. 26 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2012r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowa oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów przeciwpożarowych, opisanych w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia [...], nakazał Spółce A. wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr (teren powiatu [...]) - w terminie do dnia [...].

Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że podstawę prawną obowiązku nałożonego decyzją stanowi § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w związku art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Organ I instancji wskazał, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. W przepisach kolejowych i instrukcjach określane są odpowiednie masy hamujące dla poszczególnych prędkości taboru i wielkości składu, które mają stanowić skuteczny sposób na bezpieczne zatrzymanie składu kolejowego. Masy te sięgają od kilkudziesięciu do kilkuset ton. Hamowanie odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. Corocznie powstają pożary, spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego. Dochodzi często do tak znacznego rozgrzania elementów jezdnych, że dalsza jazda jest niemożliwa, gdyż obrzeże koła i klocek hamulcowy, rozgrzane do czerwoności, przylegają do siebie ściśle, dopasowane pod wpływem wysokiej temperatury, nawet jeśli hamulec jest wyłączony. Dalszy ruch pociągu jest możliwy po ostygnięciu tych elementów i oderwaniu ich od siebie na skutek skurczu termicznego stali. W związku z tym na odcinkach około stacyjnych od kilkudziesięciu lat stosowane są specjalne urządzenia służące do badania przegrzania osi, a tym samym eliminacji awarii taboru jezdnego z powodu usterek układu łożyskowego lub zablokowania hamulców. Z tych samych powodów dochodzi do urwania rozgrzanych klocków hamulcowych i ich odrzucenia na znaczne odległości, co w lasach jest pewnym czynnikiem powstania pożaru. W związku z powyższym, zdaniem Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jako Spółkę A. należało uznać za w pełni uzasadnione.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka A. podniósł, że obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej wynikał z treści § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) wskazując na obowiązek wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych m. in. wzdłuż linii kolejowych, jako zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów, przywołuje ustawę o transporcie kolejowym. Jednakże przepisy rozdziału 9 ustawy o transporcie kolejowym nie nakładają ustawowego obowiązku utrzymania przez zarządcę infrastruktury pasów przeciwpożarowych. Przepis art. 55 tej ustawy przewiduje jedynie, że zarządcy infrastruktury kolejowej przysługuje prawo (a nie obowiązek), za odszkodowaniem, do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Jednakże z prawa do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych nie można czynić obowiązku, jak to uczynił organ I instancji.

Dodatkowo Spółka A. wskazała, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12 poz. 59) to właściciele lasów obowiązania są m. in. do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Ponadto, art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury kolejowej na ruch pojazdem silnikowym po lesie. Zobowiązanie Spółki A. do zabezpieczenia upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, oznacza finansowanie przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania wskazując w uzasadnieniu, że zachodzi konieczność prawidłowego ustalenia podmiotu będącego stroną postępowania, co dotyczy w szczególności zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz zawiadomienia o możliwości zapoznania się strony z zebranymi dowodami i materiałami, oraz zgłoszonymi żądaniami, ponieważ organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego ustalania jaki podmiot jest stroną postępowania.

Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...], nr [...], ponownie nakazał Spółce A. dokonanie mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr [...] na obszarach leśnych Nadleśnictwa [...] w terminie do dnia [...]. W uzasadnieniu prawnym i faktycznym tej decyzji, zawarł te same argumenty co w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji.

Od decyzji tej odwołał się Spółka A. podnosząc zarzuty jak w poprzednim odwołaniu.

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Spółki A. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy po analizie akt sprawy stwierdził, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W tym kontekście, zdaniem organu odwoławczego, należy rozpatrywać uprawnienia zarządców szlaków kolejowych do gruntów sąsiadujących z linią kolejową, które zostały wymienione w art. 55 tej ustawy i które dotyczą:

1) ustawiania zasłon odśnieżnych,

2) zakładania żywopłotów,

3) urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

Ustalenie odszkodowania za ustawianie zasłon odśnieżnych, zakładanie żywopłotów oraz utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Ustawa w art. 55 ust. 3 zastrzega, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Czynności określone powyżej mają ścisły związek z możliwością prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Z przepisu wyraźnie wynika, że odszkodowania za ustawienie zasłon odśnieżnych, zakładanie żywopłotów oraz urządzenie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych są należne właścicielom gruntów, a ich wysokość ustala umowa stron. Wyjątek określony w art. 55 ust. 3 ustawy dotyczy wskazania, kto ponosi faktyczne koszty utrzymania pasów przeciwpożarowych i świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy może domagać się zwrotu poniesionych kosztów od właścicieli gruntów. Jego prawo dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Świadczy o tym dobitnie art. 56 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Z powyższego wynika, że zarządca wykonuje decyzję innego organu o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w bezpiecznym ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie należącym do innego podmiotu. Jednocześnie, co do zasady, zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za usunięcie drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4 ww. ustawy.

Organ odwoławczy wskazał, że z błędnej interpretacji § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w kontekście art. 55 ustawy o transporcie drogowym, strona odwołująca się wysnuła błędny wniosek, który nie może być akceptowany, tzn. że zobowiązanie Spółki A. do zabezpieczania upraw lasów czyli ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, oznacza finansowanie przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, gdyż wtedy zarządca infrastruktury kolejowej powinien móc żądać odszkodowań od właścicieli gruntów za to, że jest konieczne ustawianie zasłon odśnieżnych i żywopłotów, w celu prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego. Odnośnie zakazu poruszania się pojazdem silnikowym poza wyznaczonymi drogami w lesie, który wynika z art. 29 ust. 1 ustawy o lasach, zdaniem organu, przepisu tego nie można rozpatrywać w stosunku do wykonywania prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpożarowym lasu, pracami profilaktycznymi, czy nawet pozyskiwaniem drewna. Organ II instancji zaznaczył jednocześnie, że wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych powinno być poprzedzone zawarciem stosownej umowy, w której należy określić między innymi sposób wykonania pasów przeciwpożarowych.

Spółka A., wniósła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnioskując o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7 K.p.a. przez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, poprzez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżący nie jest zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów;

- dokonanie wykładni przepisów prawa niezgodnie z literalnym brzmieniem przepisów i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, w tym w szczególności ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym;

- pominięcie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca opisała przebieg postępowania w sprawie i podniosła argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniosła, że zarówno organ I, jak i II instancji zaniechał całkowicie ustalenia faktu, kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy posadzono drzewa rosnące w jej sąsiedztwie, która to okoliczność, jej zdaniem, ma kardynalne znaczenie dla prawidłowej oceny niniejszej sprawy.

Skarżący wyjaśnił dalej, że linia kolejowa będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji została wybudowana w latach 1881-1895, a drzewostan rosnący w sąsiedztwie tejże linii jest młodszy i niż linia i został zasadzony po jej wybudowaniu, co wynika wprost z protokołu kontroli znajdującego się w aktach sprawy. Zatem w myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, gdy posadzenie drzew i krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, wówczas koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów.

W opinii skarżącego i zaskarżona decyzja jest niezgodna także z art. 9 ust. 1 oraz z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, która jednoznacznie zobowiązuje właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Konstatację tę wzmacnia fakt, że art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie. Tym samym, zobowiązanie skarżącego – Spółkę A. - do zabezpieczenia upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, co narusza podstawowe zasady prawa. Tak więc, w myśl art. 7 Konstytucji RP, organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od skarżącego obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych.

Strona wyjaśniła ponadto, że obecnie stosowane zestawy do hamowania

nie stanowią już źródła zagrożenia pożarowego. Stosowanie wstawek klocków hamulcowych z dylatacjami zapobiega bowiem przypadkom zapaleń pojazdów szynowych oraz oddala niebezpieczeństwo pożarów lasów.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ wskazał, że zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. jest bezpodstawny i wynika z niezadowolenia strony z rozstrzygnięcia sprawy. W opinii organu II instancji materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i rozpatrzony w całości (art. 77 K.p.a.), a jego ocena dokonana została zgodnie z art. 80 ww. ustawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy

nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] w sprawie nałożenia na skarżącą Spółkę obowiązku wykonania w określonym terminie i utrzymywania pasów przeciwpożarowych przy określonej w decyzjach linii kolejowej.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia ustalenia podmiotu

na którym ciąży obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych, a tym samym ustalenie adresata zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej, obowiązek ten winien zostać nałożony na właściciela lasów. Natomiast zdaniem organów orzekających w sprawie powyższy obowiązek ciąży na Spółce A. - jako zarządcy infrastruktury kolejowej.

Na wstępie podać należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały między innymi w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) zgodnie z którym, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Podkreślić też trzeba, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ I instancji - Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej - w związku z zagrożeniem pożarowym, jaki stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy.

Wydane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002, Nr 147, poz. 1229 ze zm.) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 określało wprost podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w przypadku linii kolejowych, wskazując jako podmiot odpowiedzialny właścicieli tych linii. Rozporządzenie to jednak, co podnosi jako jeden z argumentów skargi strona skarżąca, utraciło moc, a wydane w jego miejsce nowe rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nie wylicza wprost podmiotów zobowiązanych, odsyłając w kwestii obowiązku urządzania i utrzymywania pasów bezpośrednio do wskazanych w rozporządzeniu ustaw, w tym ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

Z utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2006 r. skarżąca Spółka wyprowadziła wniosek, że zarządca infrastruktury kolejowej nie jest już podmiotem odpowiedzialnym za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, skoro ani obecnie obowiązujące rozporządzenie, ani też żaden przepis ustawy "imiennie" go nie wskazuje.

W ocenie sądu, pogląd ten nie jest trafny. Ciążący na Spółce A. obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przy liniach kolejowych wynika bowiem wprost z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, do której w tej mierze odsyła rozporządzenie z 2010 r. Stosownie bowiem do treści art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zarządcy i przewoźnicy kolejowi zobowiązani są spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające między innymi ochronę przeciwpożarową. Ochrona

ta obejmuje wszystkie te działania, których podejmowanie w związku z istnieniem linii kolejowych jest konieczne w celu zabezpieczenia zarówno samej linii, jak i terenów przyległych, przed zagrożeniem pożarowym. Niewątpliwie obowiązek sformułowany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy obejmuje także powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie

od tego przez jaki teren linia przebiega, w również na terenie lasów.

Dodatkowym potwierdzeniem obowiązków Spółki A. (a nie jak twierdzi strona skarżąca ich zaprzeczeniem) jest art. 55 przywołanej ustawy przewidujący

w ust. 1 pkt 3, że zarządca linii kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe za odszkodowaniem.

To dodatkowe uprawnienie, zezwalające w trybie wyjątkowym na naruszenie prawa własności przysługującego właścicielowi gruntu poprzez wejście na jego teren i urządzenie na nim pasów (a następnie ich utrzymywanie), w ocenie sądu, jest kolejnym potwierdzeniem obowiązku ciążącego na zarządcy infrastruktury kolejowej wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym. Oczywistym jest bowiem, że uprawnienia do wejścia na cudzy grunt i urządzania na nim pasów bez zgody właściciela gruntu, nie posiadają i nie mogą posiadać podmioty, w przypadku których urządzanie pasów i ich utrzymywanie nie stanowi ich ustawowego obowiązku. Podkreślenia wymaga nadto, że kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955), Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób przesądzając tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje, odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów, których obowiązki regulowane są innymi aktami prawnymi (ustawą o lasach i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi).

Mając powyższe na względzie, stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym

za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las

od linii kolejowej, na gruncie ustawy o lasach, uznać należałoby właściciela bądź zarządcę lasu, nie znajduje umocowania w przepisach prawa i nie zasługuje

na akceptację. Wprawdzie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.), określające w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie, co do zasad jego urządzania, w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie ustawy o transporcie kolejowym.

Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r., kwestia podmiotów obowiązanych do ich wykonania uregulowana została w ustawie o transporcie kolejowym i wydanym na jej podstawie przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Ustawa ta z oczywistych względów nie nakłada żadnych obowiązków na nieobjętych

jej zakresem podmiotowym właścicieli lasów, lecz na zarządców i przewoźników kolejowych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych, z mocy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej, zaś właściciele lasów

nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców, które wykonywane

są w pewnych przypadkach za odszkodowaniem, bądź też na koszt właścicieli lasów.

W konsekwencji, orzekające w sprawie organy poprawnie oceniły, iż adresatem nakazu wyrażonego w zaskarżonej decyzji winna być, jako osoba prawna, Spółka A. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że uznanie, iż to na Spółce A. ciążą obowiązki związane z urządzaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych stanowi wykładnię powszechnie przyjętą obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 26.01.2012 r., sygn. akt II SA/Op 552/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28.03.2012 r., sygn. akt II SA/Go 6/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8.03. 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1120/11, dostępne w Internecie), prezentowa także w tut. sądzie w wyroku z 16 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 201/12, które to orzeczenie obecny skład orzekający w pełni podziela.

Prawidłowość tego stanowiska znajduje dodatkowe oparcie w argumentach płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej i celowościowej. Jak słusznie podkreśliły organy obu instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, w większości przypadków, jest niewątpliwie ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Skoro zatem to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, to logicznym jest, że to właśnie na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną – a zarazem czerpiącym zyski z tej działalności – spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej (por.: wyrok WSA w Rzeszowie z 15.12.2011 r., II SA/Rz 1010/11; dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu nie ustalenia przez organy orzekające w sprawie faktu kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy urządzono las w jej sąsiedztwie (w kontekście treści art. 55 ustawy o transporcie kolejowym) sąd zauważa, że okoliczności te nie były podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego i nie podlegały badaniu i ocenie przez organy administracji. Nadto, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, która to norma odnosi się do sytuacji, w której las został posadzony dopiero po wybudowaniu linii kolejowej, w ogóle nie dotyczy bowiem kwestii ustalenia podmiotu, na którym ciąży obowiązek urządzenia pasów, lecz rozliczeń pomiędzy podmiotem urządzającym pas, a właścicielem gruntu. Przepis art. 55 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że w przypadku gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Traktuje zatem nie o podmiocie zobligowanym do urządzenia pasów, lecz o podmiocie, który w tej wyjątkowej sytuacji winien ponieść koszty urządzenia i utrzymywania pasów.

Sąd nie dopatrzył się również naruszeń art. 7 K.p.a., ani błędnej wykładni prawa materialnego, zarzucanych w skardze. Analiza art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach prowadzi

do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej (por.: wyroki WSA w Poznaniu z dnia

06.12.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11 oraz z dnia 14.12.2011 r., IV SA/Po 1054/11). W okolicznościach niniejszej sprawy zarządcą tym jest bezspornie skarżąca Spółka.

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego

za wykonanie pasów przeciwpożarowych, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, znajduje swe potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Z powyższego wynika zatem wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję starosty o usunięciu drzewa, stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym.

W świetle powyższego nie do przyjęcia jest twierdzenie, w myśl którego

to na właścicielach lasów miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. W taki sposób rozumując należałoby konsekwentnie uznać, że Spółka A. winna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że ustawia na jego gruncie zasłony odśnieżne i żywopłoty, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06.12.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11).

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.