Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 206/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. S. E. S.A. z siedzibą w K. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Wojewoda (dalej również jako: "Wojewoda" albo "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej również jako: "Starosta" albo "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...] ustalającej odszkodowanie na rzecz A. W. za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w C. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb C., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,1800 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] jako własność A. W., na skutek przeprowadzenia przez ww. grunt linii elektroenergetycznej 220 kV C.-P. na podstawie decyzji nr [...] (znak sprawy [...]) z dnia [...] listopada 1967 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. i decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1968 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P..

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu [...] kwietnia 2017 r.) A. W. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 65, dalej jako: "ustawa" albo "u.g.n.") odszkodowania należnego za ograniczenie prawa własności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] na mocy decyzji z dnia [...] marca 1968 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Wnioskodawczyni jest właścicielem nieruchomości, przez którą przebiega linia elektroenergetyczna (220 kV) relacji P. - C., należąca obecnie do spółki P. S. E., a linia powyższa położona jest na działce nr [...] w miejscowości C. i została wybudowana na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1968 r., wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W dniu [...] listopada 1967 r. została wydana decyzja nr [...] o lokalizacji szczegółowej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. (nr [...]). W dacie wydania decyzji właścicielem nieruchomości był W. W.. A. W. jako następca prawny, posiada legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania albowiem wstąpiła w ogół praw i obowiązków swego poprzednika na podstawie sukcesji uniwersalnej. Możliwość dochodzenia odszkodowania o którym mowa w art. 128 u.g.n. a ustalanego w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 wynika również z aktualnego orzecznictwa sądowego.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Starosta wystąpił do następujących podmiotów:

1) Biura Organizacyjno-Administracyjnego W. Urzędu Wojewódzkiego; Archiwum Akt Nowych w W.; Archiwum Państwowego w P. o udostępnienie dokumentów związanych z postępowaniem przy budowie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV C.-P. na przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności dotyczące ustalenia odszkodowania za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości;

2) Urzędu Gminy C. z pytaniem czy jest on w dyspozycji dokumentacji dot. stanu przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji [...] z dnia [...] marca 1968 r.;

3) Archiwum Sądu Rejonowego P. - S. M. w P. o wskazanie czy do depozytu sądowego została przekazana jakakolwiek kwota na rzecz W. W. z tytułu odszkodowania;

4) Centrali P. S.A. w W. z pytaniem, czy bank jest w posiadaniu dokumentacji potwierdzającej wpłatę jakiejkolwiek kwoty na rzecz ww. z tytułu odszkodowania;

5) Centralnego O. czy jest w posiadaniu przekazu pocztowego na rzecz ww. osoby z tytułu odszkodowania;

6) Sądu Rejonowego P. - S. M. Wydział V Ksiąg Wieczystych o informację dotyczące depozytu sądowego, uszczegóławiając pytanie o dane, że wypłacającym odszkodowanie był najprawdopodobniej Zakład Energetyczny P. – T..

Z przesłanych odpowiedzi wynikało, że żaden z powyższych podmiotów nie posiadał wiedzy oraz dokumentacji dotyczącej ewentualnej wypłaty odszkodowania na rzecz W. W..

Równocześnie w toku prowadzonego postępowania organ I instancji uzyskał w dniu [...] grudnia 2018 r. operat szacunkowy sporządzony przez A. S. dotyczący oszacowania różnicy wartości rynkowej nieruchomości w celu ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w trybie przepisów art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy.

W tych okolicznościach faktycznych decyzją z [...] czerwca 2019 r. Starosta P. ustalił odszkodowanie w kwocie [...]złotych (słownie złotych: [...] [...]) za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w C. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb C., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,1800 ha, zapisana w księdze wieczystej [...] jako własność A. W.. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano w pkt. 2 P.S.E. (dalej również jako "PSE S.A.").

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła spółka P. S. E., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie ustalenia procedury zgodnie z którą w ówczesnym czasie ustalano i wypłacano odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z budową urządzeń przesyłowych, a także błędne przyjęcie przez organ, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie zostało na jej rzecz wypłacone odszkodowanie; a także ustalenie stanu faktycznego sprawy jedynie w oparciu o wyjaśnienia wnioskodawczyni, bez uwzględnienia stanowiska uczestniczki postępowania;

- art. 81a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy na korzyść wnioskodawczym, poprzez przyjęcie iż na jej rzecz nie zostało dotychczas wypłacone odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, w sytuacji gdy istnieją w sprawie istotne wątpliwości co do stanu faktycznego, a interesy stron w niniejszej sprawie są sprzeczne;

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na podstawie których organ uznał, że wnioskodawczyni nie otrzymała odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości /ograniczenie prawa do nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy miejsce uregulowania tego roszczenia jednoznacznie wskazuje, że jest to roszczenie o charakterze administracyjnoprawnym;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez ustalenie odszkodowania i zobowiązanie uczestniczki do wypłaty go na rzecz wnioskodawczyni pomimo przedawnienia roszczeń;

art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca osoby wywłaszczonej (podmiotu będącego stroną decyzji wywłaszczeniowej);

- art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża skarżącą Spółkę, mimo że nie jest podmiotem który uzyskał zezwolenie, a podmiot uzyskujący zezwolenie był spółką państwową;

- art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 poz. 1740, dalej: jako: "k.c.") w zw. z art. 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym wchodzi w skład spadku po osobie wywłaszczonej na podstawie przepisów o wywłaszczeniu, w sytuacji gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym);

- art. 118 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu go przy rozstrzyganiu sprawy.

Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda przywołał w pierwszej kolejności przepisy ustawy dotyczące wypłaty odszkodowań, wskazując, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 129 ust. 5 daje podstawę do ustalenia odszkodowania, które było należne w świetle przepisów art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. a nie zostało dotąd ustalone. Jeśli roszczenie odszkodowawcze nie zostało dotychczas zgłoszone, to może je zgłosić osoba wywłaszczona, a także jej następca prawny, pod warunkiem, że jest on sukcesorem uniwersalnym, gdyż tylko taki wariant sukcesji skutkuje wstąpieniem w ogół (lub ułamkową część) praw oraz obowiązków majątkowych poprzednika prawnego (spadkodawcy), w tym, oprócz prawa własności nieruchomości, nabywa przysługujące dotychczasowemu właścicielowi, roszczenie odszkodowawcze.

Następnie Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w przedmiotowej sprawie decyzja o ograniczeniu prawa własności przedmiotowej nieruchomości (opisanej jak wyżej) została wydana w dniu [...] marca 1968 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. w trybie art. 35 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r., w wyniku czego doszło do zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji dążył do ustalenia czy w ogóle doszło do ustalenia odszkodowania i jego wypłaty w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z akt postępowania organu I instancji - takie dokumenty nie istnieją. Nie odnaleziono ich w posiadaniu podmiotów uprawnionych obowiązanych do ich przechowywania, tj. stosownych archiwów działających przy urzędach takich jak: Urząd Miasta P., Sąd Rejonowy w P., P. P. S.A., B. S.A. Dokumentacji nie posiadało również PSE S.A,, co w tej sytuacji byłoby istotne i rozstrzygające jednoznacznie. Wobec tego zdaniem organu II instancji nie występują tu wątpliwości co do tego faktu.

W aktach sprawy znajduje się decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości wydana w dniu [...] marca 1968 r. przez Prezydium Powiatowej Rady N. w P., w której znajduje się wykaz właścicieli gruntów, a jako właściciel działki wpisany jest tam W. W.. Zdaniem organu II instancji potwierdza ona fakt ograniczenia przedmiotowej nieruchomości. Sporną kwestią w sprawie pozostaje, czy doszło do wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, przez którą przebiega linia elektroenergetyczna.

Zdaniem organu II instancji, Starosta P. ustalił ponad wszelką wątpliwość, że żadna ze stron oraz inne obowiązane podmioty nie posiadają dokumentów dot. odszkodowania. Wojewoda przyjął, iż skoro w tej sprawie istnieje (zachowała się do dziś) wymagana dokumentacja dotycząca ograniczenia sposobu użytkowania, to trudno uznać, iż nie zachowała się tylko dokumentacja w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, wiązało się to przecież z zaangażowaniem w takie postępowanie nie tylko zobowiązanego do wypłaty czy uprawnionego. W postępowanie takie zaangażowane byłyby i inne podmioty, np. biegły do oszacowania szkód poniesionych podczas realizacji budowy wskazanej linii elektroenergetycznej, a to wiązało się ze sporządzeniem dokumentacji, która podlega archiwizacji. Za przykład w tych rozważaniach można tu wskazać fakt zachowania się przedmiotowej decyzji z dnia [...] marca 1968 r. W niniejszym przypadku brak jest dokumentacji dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania, organ I instancji, pomimo podejmowanych prób i poszukiwań nie uzyskał dokumentacji, która jednoznacznie wskazuje na wypłacenie bądź brak ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Wojewoda zwrócił uwagę, że powyższe trudności spowodowane zostały tym, iż wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został złożony po upływie [...] lat od dnia wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ odwoławczy stanął jednak na stanowisku, iż brak odnalezienia dowodów potwierdzających ustalenie i wypłatę odszkodowania lub odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania oznacza, że dany dokument nie istniał. Zatem przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło ani na odnalezienie dokumentów bezpośrednio związanych z ustaleniem i wypłatą odszkodowania za objętą wnioskiem strony nieruchomość, ani nawet dokumentów świadczących, że takowe akta kiedykolwiek powstały, nie sposób stwierdzić w sposób stanowczy, że były właściciel uzyskał odszkodowanie i wywodzić z tej okoliczności skutków negatywnych dla wnioskującej. Na marginesie Wojewoda zwrócił uwagę, że w świetle regulacji konstytucyjnych, w przypadku przyjęcia, ze odszkodowanie zostało już byłym właścicielom wypłacone, winno towarzyszyć również wskazanie, jaka była kwota tego odszkodowania tak, aby móc ocenić jego wysokość w kontekście art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, tj. zbadać czy zostało ustalone zgodnie z obowiązującymi regułami oraz odpowiada zasadzie słuszności w przedstawionym rozumieniu. Takich zaś informacji nie ujawniły przeprowadzone przez organ I instancji dowody w sprawie, co dodatkowo potwierdza tezę, że wnioskowanie o wydaniu decyzji odszkodowawczej w przeszłości byłoby wadliwe.

W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że roszczenie o wypłatę odszkodowania nie podlega przedawnieniu, gdyż jest ustalane decyzją administracyjną oraz wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych z żądaniem wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności może wystąpić również osoba, która nabyła własność nieruchomości w drodze dziedziczenia.

Organ II instancji podkreślił, że PSE S.A. jest podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, co wynika z korespondencji uzyskanej od Spółki w dniu [...] sierpnia 2019 r. I tak, przedmiotowa linia stanowiła majątek przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Z. E. O. zachodniego - Z. E. P. - T.". W dniu [...] sierpnia 1975 r. przedmiotowy Zakład zlikwidowano, w jego miejsce powstały Z. E. O. Z., w tym Z. E. P., który zarządzeniem nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] lutego 1985 r. został przekształcony w Z. O. E.. Zarządzeniem nr [...] Prezesa Rady Ministrów z [...] grudnia 1988 r. dokonano jego podziału, w wyniku czego powstał m.in. Z. E. P. z siedzibą w P., które przejęło zorganizowaną część przedsiębiorstwa Z. O. E., w skład którego wchodziła również linia energetyczna 220 kV P.

C.. Zakład ten stał się właścicielem przedmiotowej infrastruktury z dniem [...] stycznia 1991 r. ex iege tj. art. 1 pkt 9 ustawy z dnia [...] grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. Zarządzeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lipca 1993 r. dokonano dalszych przekształceń oraz przekazano składniki majątkowe m.in. linię 220 kV P.- C. do P.S.E. w W.. W 2007 r. z PSE S.A. wydzielono zgodnie z wymogami prawa unijnego spółkę będącą operatorem systemu przesyłowego, odpowiedzialną za przesył wysokich napięć. Ogłoszono plan podziału spółki w Monitorze Sądowym i Gospodarczym dnia [...] października 2007 r., a [...] grudnia 2017 r. Walne Zgromadzenie podjęło decyzję o dalszych przekształceniach. W dniu [...] grudnia 2008 r. spółka PSE - O. S.A. zmieniła firmę na P. S. E. O. S.A. Zdaniem Wojewody z powyższego wynika w sposób jednoznaczny następstwo prawne uczestniczki postępowania po Z. E. P. T..

Końcowo Wojewoda dokonał oceny sporządzonego operatu szacunkowego, wyjaśniając, że był on rzetelny i mógł stanowić podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.S.E. reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie ustalenia w jakim trybie było ustalenie odszkodowanie – a w szczególności zaniechanie ustalenia, czy doszło do ustalenia odszkodowania w drodze porozumienie stron;

art. 81a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy na korzyść wnioskodawczym, poprzez przyjęcie iż na jej rzecz nie zostało dotychczas wypłacone odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, w sytuacji gdy istnieją w sprawie istotne wątpliwości co do stanu faktycznego, a interesy stron w niniejszej sprawie są sprzeczne;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na podstawie których organ uznał, że wnioskodawczyni nie otrzymała odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości;

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 128 ust. 1 i 4 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędną przyjęcie, że wnioskodawczyni ma legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania;

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. oraz art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca osoby wywłaszczonej (podmiotu będącego stroną decyzji wywłaszczeniowej);

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez ustalenie odszkodowania pomimo przedawnienia roszczeń;

- art. 118 Kodeksu cywilnego, poprzez błędne ustalenia, że nie ma on zastosowania do roszczeń o ustalenie odszkodowania.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Wojewody, który utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. ustalającą odszkodowanie na rzecz A. W. za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w C. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb C., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,1800 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] jako własność A. W., na skutek przeprowadzenia przez ww. grunt linii elektroenergetycznej 220 kV C.-P. na podstawie decyzji nr [...] (znak sprawy [...]) z dnia [...] listopada 1967 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. i decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1968 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P..

Jak wskazuje analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi podstawową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie, czy A. W., jako spadkobierca wywłaszczonego była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Sąd zauważa przy tym, że problematyka legitymacji do wniesienia wniosku o ustalenie odszkodowania za ograniczenie praw do nieruchomości przez właściciela, który nabył ją po dacie takiego ograniczenia, z uwagi na jej kontrowersyjność, została jednoznacznie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r. (sygn. akt I OPS 1/20). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, zagadnieniem spornym w orzecznictwie sądów administracyjnych było wskazanie kręgu podmiotów na rzecz których może być ustalone odszkodowanie w związku z szczególnym trybem wywłaszczenia polegającym na ograniczeniu prawa własności nieruchomości (użytkowania wieczystego) w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie decyzji administracyjnej w celu wybudowania liniowych urządzeń infrastruktury technicznej. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sąd podziela powyższe stanowisko, co powoduje, że podnoszone w powyższym zakresie zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skarg Sąd stwierdza, że z treści decyzji wynika, że organ w sposób jednoznaczny wskazał, że podstawą dochodzonego roszczenia winien być przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy, w którym ustawodawca stwierdził, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten organ wiąże natomiast z obowiązującymi w momencie dokonania ograniczenia przepisami art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz z obecnie obowiązującym 132 ust. 6 ustawy. Nie budzi również wątpliwości, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 ustawy, a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 ustawy w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 ustawy w razie jego ograniczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 147/13; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14, Baza NSA). Również ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 954/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3158/15, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy ustawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 333/18, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt sprawy – co nie jest również kwestionowane przez skarżącą, w przedmiotowej sprawie doszło do ograniczenie prawa własności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] na mocy decyzji z dnia [...] marca 1968 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Przez nieruchomość powyższą przebiega linia elektroenergetyczna (220 kV) relacji P. - C., należąca obecnie do spółki P. S. E., a linia powyższa położona jest na działce nr [...] w miejscowości C. i została wybudowana na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1968 r., wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W dniu [...] listopada 1967 r. została wydana decyzja nr [...] o lokalizacji szczegółowej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. (nr [...]).

Skarżąca kwestionuje jednakże ustalenia stanu faktycznego sprawy, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 oraz art. 81a k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności niezbadanie i brak jakiejkolwiek oceny, czy nie doszło do czy doszło do ustalenia odszkodowania w drodze porozumienie stron z ówczesnym właścicielem nieruchomości. Podkreślenia jednak wymaga, że powyższe zarzuty stanowią jedynie polemikę z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W związku z tym, że został on ustalony w sposób prawidłowy, powyższe zarzuty, które nie mają żadnego konkretnego uzasadnienia, nie mogą zostać uwzględnione. Skarżąca kwestionując dokonane przez organy ustalenia nie podejmują się wskazania, jak w jej ocenie kształtowały się okoliczności sprawy oraz co ważniejsze – z jakich jeszcze środków dowodowych mógłby skorzystać organ prowadzący postępowanie. Skoro ze zgromadzonych dokumentów wynika, że u podmiotów uprawnionych obowiązanych do przechowywania dokumentów (Urzędu Miasta P., Sądu Rejonowego w P., P. P. S.A., B. P. P. S.A., jak również PSE S.A.), brak jest dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania, to zasadnie Wojewoda uznał, że nie występują tu wątpliwości co do tego braku wypłaty odszkodowania. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej zakłada również obowiązek współdziałania stron z organem administracji publicznej. Oznacza to, że w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie – gdzie postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób wyczerpujący, jednakże nie ujawniło faktu wypłaty odszkodowania, dla prawidłowości zarzutu art. 7 oraz art. 80 k.p.a. niezbędne byłoby wykazanie, w jaki sposób organ mógłby jeszcze uzupełnić akta sprawy. Sąd podziela ocenę Wojewody, że na tym etapie brak jest możliwości wskazania tego typu dowodów, co powoduje bezzasadność powyższych zarzutów. Należy również podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie, co zostało w niniejszej sprawie spełnione.

Odnosząc się do zarzutu zarzut naruszenia art. 118 Kodeksu cywilnego poprzez zasądzenie odszkodowania, podczas gdy organ powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, Sąd stwierdza, iż zarzut ten jest nietrafny. Należy bowiem wskazać, że przedawnienie jest przede wszystkim instytucją prawa cywilnego, zaś w prawie administracyjnym zasadą jest jego brak. Jak wskazuje się w doktrynie, że w prawie publicznym - co do zasady - nie można mówić o przedawnieniu, chyba że przepis wyraźnie tak stanowi. Dlatego też decyzja o wywłaszczeniu, niezależnie od daty wydania (przed [...] laty), będzie podlegała wykonaniu. Jeśli tak, to również odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej, jeśli nie zostało wypłacone (w braku złożenia do depozytu, gdyż wówczas doszłoby do zwolnienia z zobowiązania), nie podlegałoby przedawnieniu (równość podmiotów). Dodatkowym argumentem przemawiającym za brakiem przedawnienia odszkodowania byłoby unormowanie z art. 129 ust. 5, które może mieć zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli przyjąć, że stanowi podobne (zbliżone) rozwiązanie do art. 7 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości nieobowiązującej już (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Można zatem skutecznie bronić tezy, że ustawodawca zobowiązuje do uregulowania wypłaty odszkodowania, ustalonego w decyzji przed [...] stycznia 1998 r. (Mzyk Eugeniusz. Art. 132 [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. IV. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2010). Należy też dodatkowo wskazać, że przeciwko tezie skarżącej o tym, że odszkodowanie dochodzone w rozpoznawanej sprawie uległo przedawnieniu przemawia także konstrukcja przepisu art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepis ten jedynie w swoim ust. 2 przewiduje przedawnienie roszczenia, jednak ten zapis dotyczy wyłącznie strat w zasiewach, uprawach i plonach. Należy więc przyjąć, że pozostałe roszczenia wynikające z przeprowadzenia przewodów na nieruchomości nie są objęte przedawnieniem.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga, jako bezzasadna podległa oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.