Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 601/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi W.K., G.K. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą "G" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonywania transportu drogowego bez licencji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz W.K. i G.K. solidarnie kwotę 320 zł (słownie: trzysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 93 ust. 1, w związku z art. 92 ust. 1 i 4 oraz na podstawie lp. 1.1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn.zm.), zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nałożył na przedsiębiorstwo "G" karę pieniężną w kwocie 8000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2004 r. na drodze krajowej przedsiębiorca - przedsiębiorstwo "G" K.W., K.G. wykonywał przewóz rzeczy samochodem ciężarowym. Organ ustalił, iż zgodnie z treścią zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr ewid. [...] oraz [...] wydanych przez Burmistrza Miasta i Gminy, przedmiotem działalności gospodarczej przedsiębiorstwa jest szeroka działalność usługowa. Samochodem ciężarowym, wraz z naczepą, wykonywany był przewóz ładunku (namiot i krzesła) przez kierowcę P.D., który w dniu kontroli nie był pracownikiem przedsiębiorcy, lecz firmy Usługi Transportowe A.T..

Organ pierwszej instancji wskazał, iż w myśl przepisu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia

6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jednym z warunków wykonywania przewozu na potrzeby własne jest aby pojazd był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Natomiast przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności, nie spełniający łącznie warunków, o których mowa w ww. przepisie zawiera się w definicji transportu drogowego (art. 4 pkt 3 ustawy). Podjęcie

i wykonywanie transportu drogowego wymaga, zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie tego transportu, której wypis obowiązany jest każdorazowo posiadać w samochodzie i okazać do kontroli kierowca pojazdu (art. 87 ust.1).

Wskazując, iż poza sporem pozostaje fakt, że w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli kierowca, zgodnie z zapisem w protokole z dnia [...] sierpnia 2004 r., nie posiadał wymaganej licencji na wykonywanie transportu drogowego, organ uznał, iż w myśl przepisu art. 92 ust. 1, zgodnie z pkt 1.1.1. wykazu naruszeń, zachodziła podstawa do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uzyskania odpowiedniej licencji w wysokości 8000 zł

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W.K. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "G" wnosząc o ponowne zweryfikowanie zajętego stanowiska i odstąpienie od wymierzenia kary lub jej umorzenie w całości. Odwołująca się podniosła, że organ nie uwzględnił faktu, iż transport drogowy odbywał się na potrzeby własne oraz wyjątkowości okoliczności w jakich znajdował się tabor (mimo wcześniejszych wyjaśnień strony). Odwołująca się podkreśliła, iż przedmiotowy pojazd użytkowano tylko jeden raz, w dniu kontroli. Wcześniej firma nie posiadała transportu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t, dlatego nie zatrudniała osoby posiadającej uprawnienia do kierowania takimi pojazdami. Z tej przyczyny przedmiotowy transport wykonywał P.D. na podstawie umowy zlecenia, obecnie jest on pracownikiem odwołującej się. W związku z powyższym strona wywiodła, że wykonywane czynności transportowe w dniu [...] sierpnia 2004 r. winny zostać uznane jako przejazd na potrzeby własne i nie mogą być traktowane równoznacznie z komercyjną działalnością transportową.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn.zm.) oraz pkt 1.4.1 załącznika do ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 4 pkt 4 lit a,b,c, ustawy o transporcie drogowym warunki dla uznania wykonywania niezarobkowego transportu drogowego (przewozu na potrzeby własne) są spełnione gdy: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracownika, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, a w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane albo kupione. Tylko łączne spełnienie powyższych wymogów uprawnia przedsiębiorcę do wykonywania przewozów za okazaniem organom kontrolującym zaświadczenia na potrzeby własne. W każdym innym przypadku przedsiębiorca zobowiązany jest przy wykonywaniu transportu z przekroczeniem granic Rzeczypospolitej Polskiej do uprzedniego uzyskania odpowiedniej licencji, także gdy przewóz ma charakter niezarobkowym i jest wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.

Organ ustalił, iż w przedmiotowej sprawie kierowcą środka przewozowego był P.D., związany z firmą "G" umową zlecenia. Zgodnie natomiast z definicją pracownika zawartą w art. 2 i art. 22 Kodeksu pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, wykonująca pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę i pod jego kierownictwem. Nie jest zatem pracownikiem, w ocenie organu, osoba prowadząca pojazd przedsiębiorcy na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. umowy zlecenia. W umowie tej brak jest także cech podporządkowania pracowniczego. W tych okolicznościach organ drugiej instancji uznał, że nie dochowano wymogów koniecznych do uznania analizowanego przejazdu za przewóz na potrzeby własne, a zatem właściciel zespołu pojazdów ([...]) wykonywał transport drogowy bez licencji wymaganej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Ponadto organ uznał, że opisane przez skarżącą okoliczności nabycia i zwrotu sprzedającemu przedmiotowego pojazdu, a także przyczyny niedopełnienia obowiązku uzyskania licencji nie mają w sprawie znaczenia. Obowiązkiem przedsiębiorcy bowiem jest, zanim jeszcze podejmie działalność w zakresie wykonywania przewozów drogowych (nawet jednorazowo i okazjonalnie), uzyskać wszelkie niezbędne uprawnienia. Organ wyjaśnił także, iż jest związany wymiarem kary określonym przez ustawodawcę w załączniku do ustawy i nie może wpływać na jej wysokość.

W.K. i G.K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "G" zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej zasady sprawiedliwości społecznej i prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Ponawiając okoliczności wskazane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podnieśli, iż bezspornie wykonywany transport dotyczył materiałów i sprzętów stanowiących ich własność, był dokonany przez osobę zatrudnioną na tę okoliczność przez skarżących na podstawie umowy zlecenia i odbywał się dla potrzeb realizacji ich statutowej działalności. Ponieważ samochód ciężarowy był w posiadaniu skarżących jedynie miesiąc,

a w tym czasie użyto go jeden raz, w ocenie skarżących nie było potrzeby aby przedsiębiorca posiadał uprawnienia do kierowania takimi pojazdami lub zatrudniał pracowników o takich kwalifikacjach w swoim przedsiębiorstwie.

Skarżący uznali zatem, że umowa cywilnoprawna wiążąca przedsiębiorcę i osobę prowadzącą pojazd, wypełnia przepis art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym,

a odmienne stanowisko organu jest nadinterpretacją tego przepisu. W ocenie skarżących spełniają oni warunki do uznania przedmiotowego przejazdu za wykonywanie go na potrzeby własne. Uznanie go za inny jest zatem krzywdzące i niesprawiedliwe, z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Także nałożona karę uznano w okolicznościach sprawy za niewspółmiernie wysoką.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednocześnie w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie sąd uchyla ten akt

w całości albo w części, jeżeli stwierdzi m.in. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym i uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które w niej przytoczono.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo iż z innych przyczyn, niż w niej wskazane. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest między stronami bezsporny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podczas kontroli na drodze krajowej w dniu [...] sierpnia 2004 r. prowadzący załadowany zespół pojazdów o nr rej [...] P.D., którego z przedsiębiorca łączyła umowa zlecenia, nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli wypisu z zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne. Pojazdy wchodzące w skład zespołu tj. pojazd silnikowy oraz naczepa stanowiły w dacie kontroli własność W.K. i G.K., prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą "G".

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przedsiębiorstwo "G", karę pieniężną w kwocie 8000 zł, z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. Istotę sporu pomiędzy między stroną skarżącą, a organem którego działanie zaskarżono, stanowi kwalifikacja prawna ustalonego stany faktycznego tj. różnica w ocenie charakteru wykonywanego przejazdu po drodze publicznej, a w konsekwencji wysokość kary pieniężnej wymierzonej za stwierdzone przez organ naruszenie ustawy o transporcie drogowym.

Podkreślenia wymaga fakt, że organy administracji publicznej nakładając, w drodze władczego rozstrzygnięcia, na określone podmioty obowiązki o charakterze pieniężnym wynikające z przepisów prawa, zobowiązane są do precyzyjnego oznaczenia strony postępowania(w sposób nie budzący wątpliwości), zgodnie z jej prawnym statusem i wpisem do właściwej ewidencji lub rejestru. W szczególności niedopuszczalne jest posługiwanie się w tym względzie jedynie nazwami marketingowymi podmiotu. W przypadku osób fizycznych prowadzących, jak w niniejszej sprawie wspólnie (na wspólnym majątku) działalność gospodarczą, stronami postępowania administracyjnego i przedsiębiorcami są te osoby, a nie firma pod którą prowadzą działalność. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organy administracji w przedmiotowej sprawie nie ustaliły w prawidłowy sposób stron postępowania wszczętego w dniu [...] sierpnia 2004 r. w związku z kontrolą zespołu pojazdów o nr rej. [...]. Zarówno w protokole kontroli, jak i decyzji organu pierwszej instancji oznaczono jedynie nazwę przedsiębiorstwa jako "G", jednakże nie nastąpiło prawidłowe oznaczenie stron postępowania. Zgodnie natomiast ze złożonym do akt administracyjnych wypisami z zaświadczeń o dokonaniu zmiany w ewidencji działalności gospodarczej oraz o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 2004 r., wydanych przez Burmistrza Miasta i Gminy, działalność gospodarczą prowadzą W.K. i G.K., którzy występują w obrocie jako przedsiębiorcy pod nazwami odpowiednio "G" K.W. oraz "G" K.G..

Powyższa okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sprawy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 - weszła w życie 21 sierpnia 2004 r.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędące osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z akt sprawy nie wynika, aby W.K. i G.K. w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie byli wspólnikami spółki cywilnej. Należy uznać, iż każdy ze skarżących był odrębnym przedsiębiorcą.

W myśl przepisu art. 92 ustawy o transporcie drogowym stroną w postępowaniu

o naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z tejże ustawy jest ten , kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § 1 i 80 KPA. - podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej

w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, opubl. Lex nr 30873).

Ponadto Sąd zważył, iż wszelkie zawiadomienia organ pierwszej instancji również błędnie kierował na stronę oznaczoną jako "G", co może budzić wątpliwości czy stronom postępowania zapewniono czynny w nim udział. Ponadto organ pierwszej instancji nie ustalił, czy osoba składająca w postępowaniu oświadczenia woli w imieniu "G" (H.K.) był we właściwy sposób upoważniona do składania oświadczeń woli zarówno w imieniu W., jak i G.K..

Również organ odwoławczy nie ustalił w dostatecznym zakresie stron postępowania, zmieniając ewentualnie treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które w obecnym brzmieniu uniemożliwia także ewentualne jego przymusowe wykonanie. Takie działanie stanowi naruszenie art. 138 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji uchybiającej prawu,

a także uchybienie podstawowemu obowiązkowi organu odwoławczego - ponownego ustalenia stanu faktycznego oraz rozważania sprawy administracyjnej w jej całokształcie.

Uwzględniając stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77, art. 80, oraz art. 138 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, Sąd zobowiązany był wyeliminować wadliwe pod względem proceduralnym decyzje z obrotu prawnego. Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ pierwszej instancji winien prawidłowo, na podstawie zgromadzonych dokumentów, ustalić strony przedmiotowego postępowania, zapewnić im realizację ich praw i precyzyjnie oznaczyć je w swojej decyzji, uwzględniając stan prawny na dzień wydania decyzji. Należy nadmienić, iż na rozprawie w dniu [...] maja 2006 r. skarżący G.K. oświadczył, że od dnia [...] stycznia 2006 r. zmieniła się forma prawna prowadzonej przez niego wraz z żoną działalności gospodarczej. Obecnie występują oni w obrocie gospodarczym jako Spółka jawna.

W tych okolicznościach przedwczesne byłoby ocenianie zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego. Jednakże ustosunkowując się do zarzutów odwołania w zakresie wygórowanej wysokości nałożonej kary oraz jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. Ustawodawca w ustawie

o transporcie drogowym zobowiązał organy celne do kontroli przestrzegania przez podmioty wykonujące przejazdy po drogach publicznych (określonymi tam pojazdami) przepisów

obowiązujących w tym zakresie. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa organ jedynie nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, określoną ściśle dla danego naruszenia karę pieniężną (art. 92 ust. 4), nie może się on przy tym kierować uznaniem administracyjnym, czy też zwalniać konkretne podmioty z odpowiedzialności określonej w ustawie z przyczyn społecznych lub innych.

Także sąd administracyjny posiada kompetencje jedynie do oceny zgodności decyzji administracyjnych z prawem, nie może się zatem, zgodnie z wolą skarżących, kierować jedynie zasadami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Z tych powodów, po myśli przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gorzowie Wielkopolskim orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów art. 200 w zw. z art.

205 ww. ustawy, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej na jej wniosek, zwrot poniesionych kosztów postępowania tj. wpisu od skargi w wysokości 320 zł.