Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 426/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 35, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 4, art. 7, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek spr. Sędziowie : NSA Grażyna Danielec WSA Halina Jakubiec Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie zasiłku okresowego s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2007r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał J. B. zasiłek okresowy w kwocie 166,95 zł miesięcznie na okres od 01.10.2007r. do 31.12.2007r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, że J. B. jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ wyjaśnił, iż minimalną wysokość świadczenia - na podstawie art. 38 ust. 3 pkt. 1 w związku z art. 147 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), ustala się w wysokości 35% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (tj. 477 zł), a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego - zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt. 1 i ust. 4 tej ustawy - nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie ani niższa niż 20 zł miesięcznie. Nadto w uzasadnieniu podano, iż organ rozważał możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości większej niż minimalna, jednak nie było to możliwe z uwagi na ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka. Organ zaznaczył także, iż ograniczenie wysokości przyznanego zasiłku okresowego do wysokości minimalnej nastąpiło również z tego powodu, że J. B. nie podejmuje wystarczających działań celem poprawy swojej sytuacji. Organ podkreślił, że w okresie od 24 kwietnia 2007r. do dnia wydania decyzji J. B. udokumentowała jedynie dwukrotne złożenie podań o pracę. Innych potwierdzeń złożenia podań o pracę nie przedstawiła, a ponadto odmówiła okazania pracownikowi socjalnemu karty aktywności zawodowej. Z przedstawionych przez J. B. organowi informacji wynika, że jest ona zainteresowana jedynie pracą, która odpowiada jej kwalifikacjom zawodowym i gwarantuje wynagrodzenie odpowiadające uposażeniu nauczyciela dyplomowanego. Jako przykład podano, iż J. B. odmówiła złożenia oferty na stanowisko sekretarza szkoły w Zespole Szkół [...] im. [...] argumentując to tym, że spełnia wymogi formalne na stanowisko dyrektora szkoły.

Od powyższej decyzji J. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez nadinterpretację art. 4 w zw. art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem odwołującej się ustawowe zobowiązanie strony do współpracy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej w żaden sposób nie zostało przez nią zlekceważone, bowiem przedstawiła pracownikowi socjalnemu tzw. książeczkę bezrobotnego z aktualnym wpisem o zgłaszanej gotowości do pracy, udzieliła aktualnych i kompletnych informacji podczas wywiadu środowiskowego i przedstawiła podejmowane próby znalezienia zatrudnienia. J. B. stwierdziła, że przywołany w uzasadnieniu decyzji okres od 24 kwietnia 2007r. dotyczy innego, już wcześniej rozpatrywanego czasookresu, a nadto rozmija się ze stanem faktycznym udokumentowanym m.in. oświadczeniem złożonym pracownikowi socjalnemu w dniu 26 października 2007r. oraz wyjaśnieniami i oświadczeniami składanymi w dniu 4 września 2007r. i w dniu 23 października 2007r. Odwołująca się dodała również, że inne formy współpracy, w tym np. tzw. karta aktywności zawodowej przedkładana jej przez pracownika socjalnego uchybia godności zawodowej nauczyciela. Za poniżające uznała podejmowanie przez nią, byłego dyrektora szkoły pracy sekretarki w szkole, jak również proponowane podczas wywiadu przez pracownika socjalnego zatrudnienie przy wykładaniu towarów na półki w supermarkecie [...]. Zdaniem J. B., wobec okoliczności, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje dostosowanie form pomocy do okoliczności sprawy, działania - propozycje organu jednoznacznie naruszają art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez naruszanie jej godności osobistej i pozbawianie środków do życia. Nadto zarzuciła naruszenie art. 5 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez niejasne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika czy to brak środków finansowych, czy też wina strony była przyczyną wydania takiej decyzji. Odwołująca się zaznaczyła, że odmówiła przyjęcia oferty pracy, o której nie wiadomo, czy była aktualna, a nie podjęcia pracy w ogóle. Ponadto uznała za sprzeczne z faktami powszechnie znanymi i niewymagającymi szczegółowego dokumentowania oczekiwanie przez organy, że strona pozbawiana od miesięcy środków do życia, chorująca i zagłodzona, pozbawiona środków nawet na bilety MPK, nie mówiąc już o środkach czystości będzie wykazywać jakąś nadzwyczajną aktywność, w tym w prezentowaniu swoich możliwości zawodowych.

Decyzją z dnia 25 stycznia 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 38, art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...]. W ocenie organu odwoławczego decyzja I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w graniach uznania administracyjnego, jakie pozostawia organowi I instancji ustawa o pomocy społecznej w kwestii wysokości zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Art. 147 ustawy o pomocy społecznej przewiduje warunki ustalania wysokości zasiłku okresowego i zgodnie z ust. 3 pkt 1 tego przepisu w latach 2006 i 2007 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Przepis ten ma charakter przejściowy i jako przepis szczególny w stosunku do art. 38 ust. 3 tej ustawy, obniża w 2007r. minimalną wysokość zasiłku okresowego z 50% do 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż sam fakt spełnienia przez stronę przesłanek uprawniających do przyznania zasiłku okresowego będzie skutkował wydaniem w tym zakresie przez właściwe organy decyzji pozytywnej, jednakże z możliwością ograniczenia wysokości przedmiotowego zasiłku jedynie do kwoty minimalnej wskazanej przez ustawodawcę w art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt spełnienia przez wnioskodawczynię w omawianej sytuacji przesłanek uprawniających do otrzymania zasiłku okresowego, w szczególności zaś nie przekroczenia kryterium dochodowego, oraz występowania bezrobocia organ I instancji przyznał zasiłek okresowy w wysokości 166,95 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że J. B. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego w dniu 24 października 2007r. Wysokość zasiłku okresowego musi być zatem obliczona na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. jako 35% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Jak wynika z akt sprawy w szczególności zaś z kwestionariusza wywiadu środowiskowego (aktualizacja wywiadu) z dnia 31 października 2007r. J. B. w świetle ustawy o pomocy społecznej na potrzeby ustalania zasiłku okresowego nie posiada żadnych dochodów. Mając zatem na uwadze powyższą okoliczność SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo obliczył minimalną wysokość zasiłku okresowego dla wnioskodawczyni. Uwzględniając bowiem regulację zawartą w omawianym powyżej art. 147 ust. 3 pkt 1 kwota ta będzie stanowiła 35% różnicy między kwotą 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), a kwotą 0,00 zł (dochód J. B.). Zatem zgodnie z równaniem 35% x (477,00 zł — 0,00 zł) zasiłek okresowy wynosi 166,95 zł. Organ II instancji stwierdził, iż w razie spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ ma obowiązek przyznać zasiłek w części minimalnej, natomiast w przyznanie go w wysokości wyższej niż minimalna ustawodawca pozostawił ocenie organu I instancji. Charakter uznaniowy świadczenia w wysokości wyższej od minimalnej oznacza, iż organ właściwy w sprawie przyznawania prawa do zasiłku okresowego ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Decyzja w tym zakresie jest jednak uzależniona od okoliczności sprawy i posiadanych środków, pozostających w dyspozycji danego Ośrodka Pomocy Społecznej. Owa uznaniowość nie oznacza całkowitej swobody organu orzekającego, albowiem podejmując decyzję organ kieruje się przede wszystkim treścią 3 ust. 1 ustawy, stosownie do którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ze sformułowań powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą zaś stanowić stałego źródła dochodu czy też formy utrzymania. Skoro bowiem pomoc społeczna jedynie "wspiera osoby i rodziny", to nie jest zobligowana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób zwracających się o pomoc i w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Z kolei art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym stanowiąc, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznany, a z drugiej strony - zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej. Kolegium nie zakwestionowało tego, iż sytuacja strony jest trudna, niemniej jednak zauważyło, iż świadczenia z pomocy społecznej mają charakter jedynie przejściowy, świadczenie pomocy nie może być traktowane jako źródło dochodu, a głównym założeniem jest wykształcenie u osób z niej korzystających odpowiednich podstaw do samodzielnego przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych. Organ II instancji podkreślił, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe potwierdziło, co prawda fakt, iż strona nie posiada żadnych dochodów z pracy stałej ani z prac dorywczych, jednak przyczyny takiego stanu rzeczy mogą - przynajmniej w pewnym stopniu - wynikać z zachowania samej strony, która nie podejmowała i w dalszym ciągu nie podejmuje kroków obiektywnie możliwych do podjęcia (tj. proponowane przez pracownika socjalnego formy współpracy poprzez prowadzenie karty aktywności zawodowej, podjęcie zatrudnienia na stanowisku sekretarki w szkole lub w sklepie [...]), które mogłyby wpłynąć na poprawę sytuacji materialnej i bytowej strony. Taka postawa ze strony odwołującej jest sprzeczna z podstawowymi zasadami obowiązującymi na gruncie ustawy o pomocy społecznej m. in. z zasadą subsydiarności. Powyższa zasada stanowi, iż dopiero te zadania, którym nie może podołać jednostka samodzielnie, mogą być podejmowane przez państwo. W pierwszej kolejności wymagana jest zatem samodzielność jednostki, jej aktywność, kreatywność i odpowiedzialność za własny los. Natomiast zadaniem organów pomocy społecznej jest przede wszystkim skuteczne wpływanie na osoby korzystające z pomocy, tak by starały się pokonywać życiowe trudności we własnym zakresie, a pomoc społeczną traktowały jedynie jako przejściowe źródło wsparcia. Organ II instancji wskazał również, że nie można pominąć okoliczności, iż J. B. objęta jest stałą pomocą z MOPS, jak wynika bowiem z akt przedmiotowej sprawy oraz akt sprawy [...] w miesiącu październiku oprócz zasiłku okresowego (166,95 zł), organ I instancji przyznał stronie również w dniu 15 października 2007r. pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności (120,00 zł), zasiłku celowego na leki (32,00 zł), zasiłku celowego na uregulowanie opłat (66,02 zł) oraz zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej do licznika przedpłatowego (150,00 zł), a ponadto w dniu 31 października 2007r. przyznana została pomoc w formie zasiłku celowego na zakup grzejnika olejowego (170,00 zł), zasiłku celowego na zakup grzejnika elektrycznego na ogrzewanie łazienki (60,00 zł). Nie można również pominąć faktu, iż w poprzednich miesiącach strona pobierała również liczne świadczenia z pomocy społecznej. Oznacza to, iż MOPS reaguje na potrzeby strony i w miarę swoich możliwości udziela jej pomocy finansowej.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się J. B. wnosząc skargę i domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 35 kpa poprzez nie rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie i nie zawiadomienie jej o przyczynach zwłoki; naruszenie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 14 kpa poprzez nie zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przy czym czynności te winny być załatwiane w formie pisemnej, a odstąpienie od ich pisemnej formy winno być umotywowane i utrwalone w aktach sprawy, a nadto naruszenie art. 6 kpa, który nakazuje działanie na podstawie przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. W ocenie organu sprawa miała charakter skomplikowany, co wiązało się z koniecznością odpowiedniej oceny stanu faktycznego oraz zgromadzonych materiałów. Kolegium stanęło na stanowisku, że niecelowym i kłócącym się z zasadami ekonomiki procesowej byłoby kierowanie do skarżącej zawiadomienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Wydawanie dodatkowego powiadomienia o nowym terminie załatwienia sprawy wiązałoby się, niezależnie od dodatkowych kosztów postępowania w postaci opłacenia poleconych przesyłek pocztowych, z koniecznością oczekiwania na zwrotne poświadczenia odbioru tego powiadomienia i dopiero wówczas możliwe byłoby wydanie rozstrzygnięcia. W istocie rzeczy wyznaczenie nowego terminu sprawy paradoksalnie prowadziłoby do wydłużenia terminu załatwienia sprawy i to właśnie byłoby sprzeczne z przewidzianą w art. 35 kpa zasadą załatwienia spraw administracyjnych bez nieuzasadnionej zwłoki. Kolegium nie zgodziło się także ze stanowiskiem skarżącej, że nie zapewniło jej czynnego udziału w postępowaniu, czym naruszyło przepis art. 10 kpa, bowiem skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu, gdyż sama je zainicjowała i wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż wydał decyzję na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przez organ I instancji i nie podejmował żadnych nowych czynności, o których miałoby powiadomić stronę.

Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008r. skarżąca złożyła pismo, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 5 kpa w zw. art. 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich faktów istotnych dla okoliczności sprawy oraz art. 77 § 1 kpa poprzez dowolność ustalenia stanu faktycznego oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Zdaniem skarżącej całość postępowania w niniejszej sprawie to manipulowanie decyzjami mające na celu obejście prawa i nie ma nic wspólnego z postępowaniem opartym na ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Ponadto skarżąca podniosła, że – jej zdaniem - pisma MOPS kierowane do Grodzkiego Urzędu Pracy i ENION S.A. rażąco naruszają ustawę o pomocy społecznej i szereg innych aktów prawnych w aspekcie poufności informacji zbieranych przez MOPS oraz naruszają jej dobra osobiste podkreślając, że nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, a nawet składała wnioski o nie występowanie w jej sprawach do różnych instytucji. J. B. podkreśliła, iż Ustawa o pomocy społecznej i Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednoznacznie określają kompetencję organów pomocy społecznej zobowiązując je do współpracy w sprawach np. wolnych miejsc pracy, ale nie do współpracy w sprawach indywidualnych stron postępowania.

W trakcie rozprawy w dniu 4 grudnia 2008r. skarżąca podała, że jeżeli chodzi o oferty pracy zgodnie z jej wykształceniem to ofert jest dużo, ale nie są upubliczniane w urzędach pracy. Skarżąca stwierdziła, że mając wiedzę o ofertach pracy zgodnych z jej wykształceniem do żadnej z 443 placówek wymienionych w postanowieniu Prezydenta Miasta nie złożyła wniosku o zatrudnienie, albowiem nie było jej celem ustalenie wolnych miejsc pracy w celu składania wniosku o pracę, ale celem było udowodnienie, że istnieją wolne miejsca pracy w jej zawodzie, które nie są zgłaszane do urzędu pracy, pomimo obowiązku ustawowego pracodawcy. Zdaniem skarżącej obowiązkiem organu jest wyjaśnienie, dlaczego wobec istnienia setek miejsc pracy w jej zawodzie nie jest zatrudniona, a nie proponować jej pracę sprzątaczki. Na rozprawie skarżąca przedłożyła również zaświadczenie o wysokości świadczeń z pomocy społecznej, które otrzymała w latach 2004 - 2006.

Z wywiadów środowiskowych zalegających na k. 789, 689 i 627 akt administracyjnych wynika, że J. B. użytkuje dwa pokoje (w marcu 2007r. użytkowała jeden pokój) w pięciopokojowym domu jednorodzinnym. Z zalegających w tych aktach decyzji organu I instancji (k. 791-793, 796, 824-827) wynika, że w okresie od 14.09.2007r. do 15.10.2007r. organ ten przyznał J. B. kolejne świadczenia pieniężne z różnych tytułów w łącznej kwocie 828,02 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga J. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 2 ust. 1:

"Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości."

Z treści powyższego wynika, iż pomoc społeczna ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, ale jednocześnie wynika, iż osoby te czy rodziny mają obowiązek same, we własnym zakresie czynić wysiłki w celu przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Wysiłki te powinny być tym większe, im większe są uprawnienia, zasoby i możliwości tych osób czy rodzin. Nie sposób nie zauważyć, że J. B. wykazując w przeszłości zdolności do pełnienia stanowisk kierowniczych i odpowiedzialnych, takich jak dyrektor szkoły i mając wyższe wykształcenie ma o wiele większe możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji, niż każdy inny wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej będący w trudnej sytuacji z powodu ograniczeń umysłowych, przewlekłej i uciążliwej choroby, starości, bezdomności czy innej niepełnosprawności poważnie ograniczającej funkcje życiowe. Swoje ogromne możliwości w przezwyciężeniu trudności życiowych skarżąca dobitnie wykazała przedkładając na rozprawie do pisma z dnia 4 grudnia 2008r. załączniki w ilości 20 kart, mające ujawnić wolne miejsca pracy - "istnienie setek miejsc pracy" w jej wyuczonym zawodzie w miejskich jednostkach organizacyjnych z siedzibą w K. Już tylko to powoduje powstanie wątpliwości, czy skarżąca jest uprawniona do korzystania z finansowej pomocy społecznej, a mając na względzie kilkuletni okres utrzymywania się przez skarżącą ze środków pomocy społecznej, czy powinna być objęta dalszą jakąkolwiek pomocą społeczną. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia z dnia 26 października 2006r., wydanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, skarżąca korzysta z pomocy społecznej od września 2004r. i łączna kwota wypłaconej skarżącej pomocy w okresie od września 2004r. do października 2006r. wyniosła 10.998,70 zł. Wskazane wyżej wątpliwości, co do uprawnienia do dalszego korzystania z pomocy społecznej są uzasadnione tym bardziej, że skarżąca oczekuje od organów pomocy społecznej działań przekraczających ich ustawowy zakres. Oczekuje bowiem wskazania jej etatu psychologa lub wskazania stanowiska kierowniczego podobnego, jaki zajmowała w przeszłości. Świadczą o tym jednoznacznie zachowania skarżącej nie wykazującej zainteresowania np. pracą w supermarkecie i lekceważący wręcz stosunek do pracy fizycznej, takiej "sprzątająca", a także jej wypowiedzi na rozprawie wskazujące wprost, że poczynione przez nią ustalenia o wolnych miejscach pracy w jej zawodzie nie miały na celu złożenia przez nią wniosku o pracę i mimo powzięcia wiadomości o możliwości złożenia przez nią wniosku do 443 placówek, do żadnej wniosku o zatrudnienie nie złożyła.

Wyżej opisane zachowanie skarżącej świadczy także o braku pozytywnej przesłanki do przyznania pomocy społecznej wyrażonej w art. 4 omawianej ustawy, tj. o braku "współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej" będącego ustawowym obowiązkiem skarżącej, a nawet o wyczerpaniu negatywnej przesłanki przyznania takiej pomocy wynikającej z art. 11 ust. 2 ustawy: "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowe, (...), nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...)z pomocy społecznej." W tej sytuacji nie można uznać za bezsporne spełnianie przez skarżącą wszystkich kryteriów uprawniających do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej i to pomimo faktu, że J. B. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, bez własnych dochodów i zamieszkuje z dorosłym synem studiującym, który nie pracuje.

Zasady przyznania zasiłku okresowego konkretyzuje art. 38 ustawy:

"Art. 38. 1. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;(...)

2. Zasiłek okresowy ustala się:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie;(...)

3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między:

1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;(...)

4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

5. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy."

Zasiłek okresowy jest zgodnie z art. 39 tej ustawy jednym z rodzajów świadczeń z pomocy społecznej i przysługuje ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego lub w innych tego rodzaju przypadkach uprawnionej osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny). Z treści tych przepisów wynika, że organy w pierwszej kolejności zobowiązane są do badania, czy starający się o taki zasiłek spełnienia przesłanki do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, i w sytuacji uznania uprawnienia przyznają zasiłek okresowy w wysokości minimalnej, ustawowo określonej.

W niniejszej sprawie organ pomocy społecznej przyznał J. B. zasiłek okresowy w wysokości minimalnej, tym samym uznając jej uprawnienie do pomocy społecznej. Kwestią sporną pozostaje wysokość przyznanego świadczenia, w szczególności zaś określenie jego wysokości w kwocie minimalnej, podczas gdy ustawa przewiduje możliwość przyznania świadczenia w wysokości wyższej niż minimalna.

Należy – zdaniem Sądu – zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, iż rozstrzygając w sprawie pomocy społecznej, w tym w sprawie zasiłku okresowego - organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (m. in. wyrok NSA z 19 czerwca 2007r. I OSK 1464/06). Z tego stanowiska wynika, iż osoby ubiegające się o jakiekolwiek świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie tylko otrzymają świadczenie w niższej wysokości od tego, o które wnioskowały, ale że mogą w ogóle nie otrzymać wnioskowanego świadczenia.

Wykazana wyżej postawa skarżącej, jej niechęć do podjęcia pracy w celu uzyskania jakichkolwiek dochodów – zdaniem Sądu – poddaje w wątpliwość jej uprawnienia do przyznania pomocy społecznej, w tym do przyznania zasiłku okresowego. Już samo to przesądza – zdaniem Sądu – o braku podstawy do uwzględnienia żądań skarżącej w zakresie wyższej wysokości tego zasiłku. Sąd podkreśla, iż art. 2 ustawy będący jedną z podstawowych zasad uznania uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej jednoznacznie kładzie nacisk na wykorzystywania przez osoby ubiegające się o taką pomoc własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Możliwości, o których mowa w tym przepisie nie ograniczają się do możliwości finansowych, dochodowych, ale także należy mieć na względzie możliwości intelektualne tych osób. Nie sposób nie zauważyć, że skarżąca, będąca osobą z wyższym wykształceniem, od kilku lat, bo od 2004 roku praktycznie utrzymuje się z zasiłków otrzymywanych z ośrodka pomocy społecznej, pomimo tego, iż posiada możliwości uzyskania pracy we własnym zakresie. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – żądanie skarżącej winno być uznany za sprzeczne z obowiązującym prawem, w szczególności z ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdził, że organ II instancji istotnie uchybił terminowi do rozpatrzenia sprawy określonemu w art. 35 kpa. Odwołanie zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu dniu 29 listopada 2007r., natomiast decyzja została wydana 25 stycznia 2008r. Także pozostałe zarzuty zawarte w skardze, a dotyczące uchybień przepisów proceduralnych można uznać za uzasadnione. Jednakże, co należy podkreślić, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 "c", Sąd stwierdzając – jak w tym przypadku – naruszenie przepisów postępowania uwzględnia skargę na decyzję (lub postanowienie) i uchyla decyzję (lub postanowienie) w całości albo w części, jeżeli jednocześnie stwierdzi, że naruszenie tych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle przeprowadzonych wyżej ustaleń i wywodów oraz zajętego stanowiska co do merytorycznej treści zaskarżonej decyzji – Sąd stwierdza, że naruszenie przepisów postępowania nie tylko nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ale nie miało żadnego wpływu na ten wynik.

Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa materialnego oraz nie naruszyły prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przeto Sąd skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.