Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 898/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 144 ust. 1 i ust. 2, art. 145, art. 146
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 124 par. 1 pkt 4, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 209 par. 1, art. 194 par. 3, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 58 ust. 1, art. 69, art. 62 ust. 1 i ust. 2, art. 63, art. 201 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 78 ust. 2 i ust. 3, art. 20 ust. 1 i ust. 3 lit. e, art. 79, art. 220 ust. 1 i ust. 2, art. 218, art. 219
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 23 ust. 1 i ust. 3, art. 51
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 81, art. 94
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 56 poz 1 art. 1 ust. 1, art. 14 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z  krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. M.U. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie: art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej "O.p."; art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.) - zwanej dalej "u.p.c."; art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 3 lit. a-c, art. 4 pkt 18, art. 5 ust. 2, art. 24, art. 25, art. 67, art. 78, art. 79, art. 201 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L nr 302 z 19.10.1992 r. ze zm.) – zwanego dalej "WKC"; art. 1-3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L nr 256 z 07.09.1987 r. ze zm.) oraz art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1549/2006 z 17 października 2006 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L nr 301 z 31.10.2005 r. ze zm.); art. 1 ust 1 i ust. 2. rozporządzenia Rady (WE) nr 398/2004 z dnia 2 marca 2004 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L nr 66 z 04.03.2004 r. ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem Rady nr 398/2004"; art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi Państw Członkowskich i współpracy między Państwami Członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego (Dz. Urz. UE L nr 82 z 22.03.1997 r. ze zm.); art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (Dz. Urz. UE L nr 136 z 31.05.1999 r. ze zmianami) – po rozpoznaniu odwołania wniesionego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., nr [...], skierowanej do S. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] (obecnie: Syndyk Masy Upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...]) oraz C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i orzekającej o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego w wysokości [...] zł, stanowiącą kwotę ostatecznego cła antydumpingowego należną z tytułu importu krzemu metalicznego pochodzącego z [...] objętego procedurą opuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] r. nr [...] - Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej uznania firmy C. Sp. z o.o. za dłużnika i w tym zakresie umorzył prowadzone postępowanie, a w pozostałym zakresie decyzję tę utrzymał w mocy.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w dniu [...] r. Agencja Celna C. S.A., działająca z upoważnienia importera, zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie dokumentu SAD nr [...] krzem metaliczny (kod TARIC 28046900 90) w ilości [...] ton, deklarując jako kraj pochodzenia towaru - [...]. Do ww. zgłoszenia celnego załączono m.in.:

– fakturę zakupu nr [...] z dnia [...] r., opiewającą na kwotę [...] USD, wystawioną przez A. Ltd. na rzecz importera;

– świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] r., wystawione przez [...] Izbę Gospodarczą, w którym jako nadawca widnieje firma K. Corp. z [...];

– Packing list z dnia [...] r.;

– Bill of Lading No. [...], z którego wynika, że [...] ton krzemu zostało załadowane na statek [...] w porcie [...] w dniu [...] r.;

– deklarację celną nr [...], wystawioną w [...] dnia [...] r., wykazującą, że towar został przeładowany w [...] na statek [...], którym przybył do portu w [...].

Przyjęcie zgłoszenia celnego spowodowało z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną na warunkach określonych w zgłoszeniu celnym.

Następnie, zgłoszenie to stało się przedmiotem weryfikującego postępowania celnego, wszczętego przez Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] r. Przyczyną wszczęcia postępowania było uzyskanie raportu Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (dalej w skrócie "OLAF") nr [...] z dnia [...] r., w którym wskazano, że firmy importujące w Unii Europejskiej, poprzez deklarowanie fałszywego pochodzenia towaru, obchodziły nałożone na przywóz krzemu metalicznego środki ochronne w postaci ceł antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem Rady nr 398/2004, nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z [...]. Ustalenia zawarte w raporcie odnosiły się m.in. do przesyłki ujętej na fakturze nr [...] z dnia [...]r. wystawionej przez firmę A. Ltd., a eksportowanej przez firmę K. Mfg.

W toku prowadzonego postępowania, wraz z pismem z dnia [...] r. Departament Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Ministerstwa Finansów przekazał otrzymane z OLAF pismo z dnia [...] r. nr [...], zawierające informacje odnośnie eksportów realizowanych przez firmę K. Corp. Ponadto Biuro OLAF przesłało [...] Załączniki w postaci: listy [...] eksportów i importów, pisma [...] Departamentu Dochodzeniowego z dnia [...] r., w którym wskazano, że eksportowany przez ww. firmę krzem metaliczny jest pochodzenia [...], kopii kontraktu zawartego pomiędzy K. a firmą A. Ltd., kopii faktur wystawianych przez K. na rzecz A. Ltd.

Po zapoznaniu się z materiałami dowodowymi w sprawie, Spółka S. nadesłała pismo zawierające wyjaśnienia szczegółów transakcji zakupu krzemu od firmy A. Ltd. i uwagi do raportu OLAF oraz, wskazując na zachowanie należytej staranności przy zawieraniu transakcji, wniosła o nieksięgowanie retrospektywne cła antydumpingowego.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., po przeanalizowaniu akt sprawy, organ I instancji zaksięgował retrospektywnie kwotę długu celnego w wysokości [...] zł stanowiącą ostateczne cła antydumpingowe.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka S. wniosła odwołanie, w którym decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (tj. art. 220 ust. 2 lit. b WKC oraz art. 65 ust. 5 u.p.c.) oraz przepisów postępowania (tj. art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 i § 2 O.p.).

Wraz z odwołaniem organ I instancji przekazał Dyrektorowi Izby Celnej wniosek C. Sp. z o.o. z dnia [...] r. dotyczący korekty dokumentu SAD [...] z dnia [...] r. w zakresie zapisów zawartych w polu 14. Spółka, wskazując na popełnienie błędu pisarskiego, wpisała zamiast kodu 3 (określającego przedstawiciela jako przedstawicielstwo pośrednie w rozumieniu art. 5 ust. 2 tiret pierwsze WKC) kod 2 (wskazujący, że agencja celna występuje jako przedstawiciel bezpośredni zgłaszającego).

Organ odwoławczy przekazał powyższy wniosek do załatwienia, zgodnie z właściwością rzeczową, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego oraz, postanowieniem z dnia [...] r., zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie do czasu rozstrzygnięcia kwestii charakteru przedstawicielstwa, jakim dysponowała agencja, dokonująca zgłoszenia przedmiotowego towaru.

Po otrzymaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., nr [...], zmieniającego ww. zgłoszenie celne w zakresie pola nr 14 w części dotyczącej kodu oznaczającego rodzaj przedstawicielstwa (przyjęto kod 2), Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia [...] r., podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

W toku postępowania odwoławczego, do organu wpłynęło pismo Biura OLAF z dnia [...] r. (wraz załącznikami na płycie CD), stanowiące uzupełnienie przekazanego wcześniej raportu.

Następnie, w dniu [...] r., organ odwoławczy otrzymał informację, że, postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] postanowił m.in. ogłosić upadłość S. Sp. z o.o. i wyznaczyć syndyka masy upadłości w osobie K. G.

W dniu [...] r. do organu odwoławczego wpłynęło tłumaczenie pisma Biura OLAF z dnia [...] r. oraz dokumentu [...] z dnia [...] r., sporządzone przez powołanego przez organ tłumacza przysięgłego z języka angielskiego – W. G.

W tym stanie sprawy, Dyrektor Izby Celnej wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] r.

W punkcie I. rozstrzygnięcia organ za zasadne uznał uchylić decyzję organu I instancji w części dotyczącej uznania C. Sp. z o.o. za dłużnika i umorzyć w tym zakresie prowadzone postępowanie. Z uwagi bowiem na fakt, że na dzień dokonania zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r., Spółka ta działała jako przedstawiciel bezpośredni Spółki S., zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC, nie mogła zostać uznana za dłużnika w niniejszej sprawie.

W pkt. II rozstrzygnięcia organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy pozostałej części decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, podzielając faktyczne i prawne podstawy decyzji organu I instancji w tym zakresie.

Uzasadniając powyższe, organ odwoławczy wskazał na treść art. 78 ust. 2 i ust. 3 WKC, stanowiącego o tym, że po zwolnieniu towarów organy celne mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozowych towarów objętych zgłoszeniem celnym, a jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Organ odwoławczy przypomniał dalej, że w rozpatrywanej sprawie na podstawie zgłoszenia celnego nr [...], procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu objęto krzem metaliczny. W zgłoszeniu tym jako kraj pochodzenia tego towaru wskazano [...].

Organ wskazał też, że zgodnie z art. 201 WKC w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. W takim przypadku, zgodnie z art. 20 ust. 1 WKC, wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, która obejmuje Towarową Nomenklaturę Scaloną (art. 20 ust. 3 lit. a), stawki celne i inne elementy opłat normalnie stosowane do towarów objętych Nomenklaturą Scaloną odnośnie ceł (art. 20 ust. 3 lit. c) oraz preferencyjne środki taryfowe przyjęte jednostronnie przez Wspólnotę wobec niektórych państw, grup państw lub terytoriów (art. 20 ust. 3 lit. e). Dla towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym, pochodzącego z [...], zaklasyfikowanego do kodu TARIC 28046900, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich przewidywała w dniu [...] r. stawkę celną erga omnes w wysokości [...] %. Natomiast, gdy towar pochodził z [...] był obciążony stawką celną erga omnes w wysokości [...] % i cłem antydumpingowym w wysokości [...] % ceny netto franco na granicy Wspólnoty, wnikającym z rozporządzenia Rady nr 398/2004.

Następnie organ odwoławczy wskazał na raport OLAF nr [...] z dnia [...] r. (uzupełniony ostatecznie Załącznikiem do Raportu z [...] r.), dotyczący nieprawidłowości w zakresie deklarowania pochodzenia sprowadzanego z [...] do Unii Europejskiej krzemu metalicznego i wyjaśnił, że dokument ten był efektem przeprowadzonej w [...] misji przedstawicieli OLAF i władz [...] (tj. Ministerstwa Gospodarki - Dział Handlu Zagranicznego, tzw. [...], i Generalnej Dyrekcji Ceł - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeniowo Śledczy). Misja ta została zaś zainicjowana na skutek informacji otrzymanej przez OLAF, że na [...] nie istnieje produkcja krzemu, a co najwyżej następuje jego przepakowywanie lub rozdrabnianie w celu ukrycia prawdziwego pochodzenia produktu, oraz w wyniku analizy wielkości importu krzemu z [...] do UE oraz eksportu krzemu z [...] do [...], która wykazała postępujący w latach [...] wzrost ilości zarówno przywożonego na [...] z [...], jak i eksportowanego z [...] do UE, krzemu metalicznego. W ramach podjętych działań dokonano m.in. ustaleń odnośnie firm importujących krzem do unii Europejskiej, w tym firmy K. Corp.

Organ odwoławczy przedstawił analizę ww. raportu oraz pozostałych dokumentów nadesłanych przez OLAF. Na tej podstawie organ uznał, że ustalenia Biura OLAF we współpracy z [...] władzami pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż towar będący przedmiotem niniejszego postępowania, tj. krzem metaliczny w ilości [...] ton został zakupiony przez firmę A. Ltd. od [...] firmu K. Corp. na podstawie faktury nr [...] z dnia [...]r. Towar ten został uprzednio przywieziony do [...] z [...] na podstawie deklaracji nr [...] z dnia [...] r. i wywieziony z [...] na podstawie deklaracji wywozowej nr [...] z dnia [...] r. statkiem [...] z przeznaczeniem do Unii Europejskiej. Numer konosamentu, przedłożonego do zgłoszenia celnego, oraz wskazane na nim numery kontenerów są zgodne z tymi wskazanymi w raporcie OLAF. Dla towaru w [...] zostało wystawione świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] r., w którym jako eksporter widnieje firma K. Corp., a jako importer – A. Ltd. Następnie towar, na podstawie faktury nr [...] z dnia [...] r. został sprzedany przez firmę A. Ltd. kontrahentowi polskiemu, tj. S. Sp. z o.o., która dopuściła go do wolnego obrotu w UE jako pochodzący z [...].

Powyższe, zdaniem organu, jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy towar został sprowadzony z [...] do [...], a następnie przeładowany i w stanie niezmienionym wyeksportowany do Unii Europejskiej.

Organ odwoławczy dokonał również analizy przekazanej przez Biuro OLAF umowy z dnia [...] r. zawartej pomiędzy A. Ltd. (nabywcą usług) a K. Corp. (dostawcą usług), dotyczący usług logistycznych i eksportowych krzemu metalicznego różnych gatunków. Mając na uwadze treść tego dokumentu, w szczególności warunku dokonania zapłaty wyłącznie w przypadku dostarczenia [...] świadectwa pochodzenia, stwierdził, że bardzo prawdopodobne jest, że współpraca pomiędzy firmami została podjęta w celu ominięcia ceł antydumpingowych nałożonych na przywóz krzemu do Unii Europejskiej.

Organ zwrócił również uwagę na ustalenia OLAF w zakresie wystawionych świadectw pochodzenia potwierdzających [...] pochodzenie towaru, stwierdzając, że wskazane w świadectwach pochodzenie deklarowane jest przez eksportera i to on ponosi odpowiedzialność za informacje zawarte w takim świadectwie.

Następnie, wskazując na podstawy prawne utworzenia i funkcjonowania OLAF, organ stwierdził, że raport OLAF należy w postępowaniu traktować tak samo, jak wszelkiego rodzaju protokoły kontroli przeprowadzanych przez polskie organy administracji, co też uczynił Naczelnik Urzędu Celnego, dając temu wyraz w swojej decyzji. Tym samym za niezasadny uznał zarzut niewłaściwej wykładni art. 9 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (Dz. Urz. L nr 136 z dnia 31.05.1999 r., s. 1). Przepis ten dawał bowiem OLAF podstawę do określenia w raporcie wyników dochodzenia i zaleceń. Organ zwrócił przy tym uwagę na treść art. 180 § 1 O.p.

Organ zakwestionował również stanowisko strony co do tego, że przedłożone w dniu dokonania zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] r. stanowiło dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 2 O.p. Jakkolwiek zostało ono wystawione w formie określonej w przepisach rozporządzenia nr [...] przez upoważniony organ, tj. [...] Izbę Gospodarczą, to jednak – w świetle ustaleń zawartych w raporcie OLAF – nie może on stanowić dowodu tego, co zostało w nim stwierdzone. Jednoznacznie wykazano bowiem, że krzem metaliczny, do którego świadectwo to się odnosiło, nie był produkowany w [...], a jedynie reeksportowany w stanie niezmienionym, w związku z czym jego pierwotne pochodzenie z [...] nie uległo zmianie. Stanowisko organu I instancji w tym zakresie zostało zaś potwierdzone, otrzymanym w toku postępowania odwoławczego, dokumentem OLAF z dnia [...] r., stanowiącym załącznik do raportu nr [...]. W dokumencie tym OLAF stwierdził również, że wszystkie przesyłki krzemu wywiezione przez Spółki objęte śledztwem od [...] r. do dnia sporządzenia dokumentu należy uważać za pochodzące z [...] i podlegające objęciu cłem antydumpingowy ad valorem.

W tym stanie sprawy, mając na uwadze fakt, że w toku postępowania zostało bezsprzecznie wykazane, że krzem metaliczny, objęty procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] r. posiada [...] pochodzenie, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady nr 398/2004, właściwie określił stawkę cła antydumpingowego w wysokości [...] % i zaksięgował retrospektywnie kwotę cła antydumpingowego w wysokości [...] zł.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania co do naruszenia w decyzji I instancji art. 220 ust. 2 lit. b WKC, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie na podstawie raportu OLAF bezsprzecznie stwierdzono, iż wystawione w [...] świadectwa pochodzenia potwierdzające [...] pochodzenie krzemu metalicznego zostały wystawione bezprawnie. Ponadto w zaleceniach zespołu dochodzeniowego OLAF zawarte jest twierdzenie, że materiał dowodowy potwierdzający [...] pochodzenie, ustalony w czasie trwania misji, jest wystarczający, aby Państwa Członkowskie mogły podjąć działania administracyjne w zakresie windykacji należności. W takiej sytuacji, organy celne były uprawnione, na podstawie art. 78 ust. 3 WKC, do podjęcia, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędnych działań w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Jednocześnie, zgodnie z art. 220 ust. 1 WKC, organ celny był zobowiązany do retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, w związku z faktem, iż pierwotna kwota należności została zaksięgowana w wysokości niższej od prawnie należnej. Zdaniem organu w sprawie nie mógł znaleźć przepis art. 220 ust. 2, który wyłącza możliwość retrospektywnego zaksięgowania w przypadku łącznego spełnienia czterech warunków, tj. gdy: 1) zaniżenie kwoty zaksięgowanej lub brak zaksięgowania było następstwem błędu samych organów, 2) błąd ten nie mógł być w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności celnych, 3) osoba zobowiązana działała w dobrej wierze, 4) osoba zobowiązana przestrzegała przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Zdaniem organu bowiem, w niniejszej sprawie [...] władze wykazały, że błędne wystawienie świadectwa było wynikiem nieprawidłowego oświadczenia, jakie złożył eksporter co do pochodzenia towaru znajdującego się na świadectwie. Zatem wystawienie świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] r. nie było samodzielnym błędem organu celnego i błąd jako taki nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego.

Jednocześnie, mając na uwadze argumentację strony co do jej starannego działania w dobrej wierze oraz niewiedzy co do zaistniałego procederu, organ wyjaśnił, że podnoszona przez nią okoliczność - wobec stwierdzonego braku błędu organu - pozostaje bez wpływu na możliwość odstąpienia od retrospektywnego księgowania należności.

Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu odwołania, polegającego na naruszeniu art. 65 ust. 5 u.p.c., stwierdzając, że przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. W ocenie organu bowiem, w toku postępowania dołożono wszelkich starań aby załatwić sprawę rzetelnie, mając na uwadze wszystkie dowody zgromadzone w sprawie oraz ustosunkowując się do całości materiału dowodowego. Materiał ten w postaci raportu nr [...] oraz treść załączników, pozwalających na jednoznaczną identyfikację przesyłki, której dotyczą ustalenia, stanowią wystarczającą podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Informacje zawarte w powyższych dokumentach są jednoznaczne, logiczne i pełne. Pozwalają bezsprzecznie stwierdzić, iż towar będący przedmiotem niniejszego postępowania jest pochodzenia [...], a jego przeładunek na [...] dokonany był jedynie w celu obejścia nałożonych środków ochronnych. Natomiast przedłożone przez stronę w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dokumenty nie stanowią dowodu, że ustalenia Biura OLAF dotyczące przedmiotowej przesyłki są nieprawidłowe lub nieprawdziwe. Zawarte w piśmie z dnia [...] r. zastrzeżenia do raportu i przedstawione hipotetyczne założenia, co do produkcji krzemu na [...], nie mogą stanowić podstawy zakwestionowania ustaleń zawartych w raporcie. Powyższe skutkowało zaś koniecznością zastosowania przepisów nakładających środki ochronne w postaci ceł antydumpingowych nałożonych na przywóz krzemu metalicznego pochodzącego z [...].

Syndyk Masy Upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej w części zawierającej orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji w części dotyczącej retrospektywnego zaksięgowania długu celnego.

Zaskarżonej decyzji Syndyk zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego, tj.:

– art. 97 pkt 4 K.p.a w zw. z art. 209 § 1 O.p. w związku z art. 236 ust. 1 w związku z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112) – zwanej dalej "p.u.n.", poprzez jego niezastosowanie polegające na niezawieszeniu postępowania administracyjnego w sytuacji ogłoszenia upadłości likwidacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], które to obliguje wszystkich wierzycieli upadłego do dochodzenia wierzytelności w określonym przez Prawo upadłościowe i naprawcze trybie, zaś podjęcie postępowania przeciwko Syndykowi jest możliwe dopiero po uprzednim wyczerpaniu tego trybu;

– przepisów postępowania, tj. art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 i § 2, art. 210 § 4 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, wynikające z pominięcia w sprawie istotnych okoliczności, w szczególności działania S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w dobrej wierze, a które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

– art. 220 ust. 2 lit. b WKC, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie istniały przesłanki do niedokonywania retrospektywnego księgowania;

– art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego zastosowanie polegające na utrzymaniu przez Dyrektora Izby Celnej decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy nie było ku temu podstaw.

W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie stawianych zarzutów. W szczególności wskazała, że organ celny w momencie uzyskania informacji o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego był zobowiązany do zawieszenia postępowania oraz zgłoszenia wierzytelności Sędziemu-komisarzowi, stosownie do regulacji zawartych w Prawie upadłościowym i naprawczym. Podkreśliła przy tym, że warunkiem uznania wierzytelności na liście jest przedstawienie dowodów na istnienie wierzytelności, co nie jest równoznaczne z przedłożeniem prawomocnej decyzji administracyjnej. Dopiero w przypadku odmowy uznania zgłoszonej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, Dyrektorowi Izby Celnej przysługiwałoby prawo podjęcia zawieszonego postępowania i realizacji swoich uprawnień w procedurze przewidzianej przez ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów.

Syndyk wskazał także, że w sytuacji, gdyby okazało się, że świadectwo potwierdzające [...] pochodzenie było nieprawidłowe, nie ulega wątpliwości, że zostało ono wydane w wyniku błędu popełnionego przez upoważniony organ kraju trzeciego, którego Spółka w racjonalny sposób nie mogła wykryć. Spółka S., zawierając kontrakt z [...] firmą A. Ltd., działała w dobrej wierze i zachowała należytą staranność, aby zapewnić prawidłowe i zgodne z przepisami udokumentowanie pochodzenia importowanego towaru poprzez uzgodnienie warunków zakupu krzemu metalicznego. Spółka dokonała zgłoszenia celnego zgodnie z obowiązującymi przepisami celnymi, przedstawiając do zgłoszenia oryginał ważnego świadectwa pochodzenia wydanego przez upoważnione do tego organy kraju eksportu. W związku z powyższym nie może ona ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z ewentualnych błędów organu państwa trzeciego. Zdaniem Syndyka, w przedmiotowym stanie faktycznym spełnione zostały wszystkie warunki określone art. 220 ust. 2 lit. b WKC, zatem nie ma podstaw prawnych do retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności celnych.

Ponadto Syndyk zarzucił, że organ celny nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, opierając swoją decyzję wyłącznie na raporcie przygotowanym przez OLAF we współpracy z BOFT. Nie wziął zupełnie pod uwagę istotnych okoliczności w sprawie, które Spółka przedstawiła w wyjaśnieniach w szczególności:

– faktu, że Spółka działając w dobrej wierze, wykazała szczególną staranność, aby upewnić się, czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z taryfy celnej dla materiału pochodzącego z [...], klasyfikowanej na podstawie Taryfy Celnej Wspólnoty Europejskiej tzw. TARIC oraz faktu, iż ewentualna wadliwość świadectwa pochodzenia wynika z błędu organu kraju trzeciego, którego Spółka działając racjonalnie nie miała możliwości wykrycia - spełnione zatem zostały wszystkie przesłanki określone w art. 220 pkt 2 lit. b;

– nieścisłości w zakresie stanu faktycznego opisanego w raporcie OLAF, w szczególności brak udokumentowanej informacji o braku produkcji krzemu metalicznego w [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Z uwagi na treść skargi, w której strona skarżąca, obok zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz Ordynacji podatkowej, podniosła zarzut naruszenia art. 97 pkt 4 K.p.a w zw. z art. 209 § 1 O.p. w związku z art. 236 ust. 1 w związku z art. 145 ust. 1 p.u.n., poprzez jego niezastosowanie

– Sąd za zasadne uznał odniesienie się do tej kwestii.

Skarżący, odwołując się do norm prawa upadłościowego i naprawczego podniósł, że postępowanie administracyjne podlegać powinno obligatoryjnemu zawieszeniu, a trybem właściwym do określenia długu celnego jest postępowanie w przedmiocie ustalenia listy wierzytelności, które na ogólnych zasadach powinny podlegać zgłoszeniu sędziemu komisarzowi i jego rozpoznaniu.

Stwierdzić należy, że pogląd ten nie jest zasadny. Mimo językowego sformułowania przepisów art. 144 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 145 p.u.n., na przeszkodzie wykładni przedstawionej przez skarżącego stoją zasadnicze różnice systemowe oraz kompetencyjne. Prawo upadłościowe niewątpliwie zawiera szereg legis specialis, co odczytywane jest jako uprzywilejowanie w jego stosowaniu. Taki status dotyczy zwłaszcza regulacji, które stanowią wyjątki od ogólnych zasad postępowania rozpoznawczego, czy egzekucyjnego.

Jeśli chodzi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest ono regulowane art. 146 p.u.n. i dotyczy zarówno egzekucji sądowej, jak i administracyjnej. Natomiast w fazie rozpoznawczej przewidziane jest w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.), a w przepisach dotyczących postępowania sądowoadministracyjnego w art. 124 §1 pkt 4 P.p.s.a.

Odwołując się do wskazanych uregulowań, należy zauważyć, że brak jest podobnych rozwiązań na gruncie postępowania administracyjnego (Kodeks postępowania administracyjnego), postępowania podatkowego i kontroli podatkowej (ustawa - Ordynacja podatkowa).

Braku takiej regulacji nie sposób odczytywać jako luki konstrukcyjnej w systemie prawa. Nie jest również uzasadnione rozwiązanie problemu zastosowania prawa przez aprioryczne założenie pierwszeństwa prawa upadłościowego. Brak jest również podstaw, by wyłączenie dużej grupy postępowań administracyjnych, potraktować jako przypadkowe uchybienie i stosować przez analogię ogólne przepisy o zawieszeniu postępowania przed organami administracji publicznej lub też rozwiązania przewidziane w innych gałęziach prawa.

Podstawy do zawieszenia nie stanowi także punkt 2 § 1 art. 201 O.p. Za zagadnienie wstępne bowiem można uznać wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji albo z przepisów prawa wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii. Za takie nie można uznać, umieszczenia danej wierzytelności na liście w postępowaniu upadłościowym.

Podobnie podstawy takiej nie może stanowić przywołany przez skarżącego art. 209 § 1 O.p., zgodnie z którym, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.

Wskazać również należy na brak przepisów określających kompetencje sędziego komisarza. Sytuacja ta nie dozwala na przypisanie mu uprawnienia do wydawania orzeczeń zrównanych skutkami z decyzjami administracyjnymi. Prowadziłoby to do naruszenia ustrojowych zasad rozdziału władz i ich kompetencji. Zważyć bowiem należy, iż wydanie decyzji określającej lub ustalającej dane zobowiązanie publicznoprawne jest kompetencją organów podatkowych lub celnych będących organami władzy publicznej wykonawczej. W przypadku cywilnoprawnych wierzytelności podlegających zgłoszeniu (sporu o ich zasadę lub wysokość) uprawnienie do władczego rozstrzygnięcia sporu przysługuje sądom powszechnym. Zatem powierzenie kompetencji sędziemu komisarzowi, w miejsce innego składu sądu powszechnego, nie napotyka na przeszkody ustrojowe. Takie występują natomiast przy porównywaniu kompetencji sądownictwa powszechnego i administracyjnego (art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych; art. 145 P.p.s.a.).

W sprawach należących do postępowania administracyjnego niedopuszczalna jest droga sądowa, a nie budzi wątpliwości, że postępowanie upadłościowe jest postępowaniem sądowym, przynależnym sądom powszechnym. W przypadku zaś powierzenia sędziemu komisarzowi przedmiotowej kompetencji wyłączona zostałaby możliwość kontroli określenia lub ustalenia przedmiotowych zobowiązań przez sąd administracyjny. Ta zaś interpretacja prowadzi do kolizji konstytucyjnej odrębności sądownictwa administracyjnego (art. 10, art. 165 ust. 2, art. 166 ust. 3, art. 175 ust. 1, art. 176, art. 177, art. 183 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP). Konstytucyjną zasadą jest, że właściwość sądów administracyjny ma charakter szczególny (por. A. Zieliński, Prawo do sądu a struktura sądownictwa, PiP 2003, z. 4, s. 20 i n.). Względy na te zasady postępowania upadłościowego, które stoją u podłoża regulacji art. 144-146 p.u.n. (efektywność, sprawność) nie mogą naruszać przepisów ustrojowych.

Należy podzielić pogląd, iż art. 145 p.u.n. dotyczy podjęcia postępowania i nie stanowi odrębnej podstawy do jego zawieszenia (vide: postanowienie z 19 lutego 2008 r., l FSK 1736/07; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2007 r., SA/Gd 425/07; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2006 r., l SA/Bd 233/05, POP 2006/2/34; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2007 r., l SA/Bd 56/07).

Zatem przepisy prawa upadłościowe i naprawczego zawierające uregulowania szczególne, także w zakresie, w jakim dotyczą zaspokojenia należności podatkowych lub celnych, nie nakazują zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania decyzji określające te zobowiązania przez uprawnione organy administracyjne i skierowania postępowania na drogę ustalenia listy wierzytelności określonej w tytule V dziale II Prawa upadłościowego i naprawczego (art. 236-266) dotyczących listy wierzytelności.

Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że stosownie do art. 58 ust. 1 WKC jest zasadą - mającą zastosowanie, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej - że towary, niezależnie od ich rodzaju, ilości, pochodzenia, miejsca wysyłki lub miejsca przeznaczenia mogą w każdym czasie na określonych warunkach otrzymać przeznaczenie celne, w tym m.in. zostać objęte procedurą celną (art. 4 pkt 15), z których jedną jest procedura dopuszczenia do obrotu (art. 4 pkt 16). Z kolei, z przepisu art. 69 WKC wynika, że dla objęcia towaru określoną procedurą celną niezbędnym jest zgłoszenie towaru do tej procedury, rozumiane jako czynność, poprzez którą osoba wyraża, w wymaganej formie i w określony sposób, zamiar objęcia towaru określoną procedurą (art. 4 pkt 17). Zgłoszenia w formie pisemnej dokonuje się na formularzu zgodnym z oficjalnym, przewidzianym w tym celu wzorem, podpisanym i zawierającym wszystkie elementy niezbędne do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary (art. 62 ust. 1 WKC); koniecznym jest też dołączenie do zgłoszenia wszystkich dokumentów, których przedłożenie jest wymagane dla zastosowania przepisów regulujących tę procedurę celną (art. 62 ust. 2 WKC). Z art. 63 WKC wynika z kolei, że dokonanie zgłoszenia celnego spełniającego warunki określone w art. 62 nakłada na organy celne, pod warunkiem przedstawienia towarów, obowiązek przyjęcia tego zgłoszenia. Wynika z tego przepisu, że przyjmując zgłoszenie celne organ celny sprawdza jedynie zgodność i kompletność informacji przedstawionych w zgłoszeniu oraz załączonych do niego dokumentów z formalnego punktu widzenia. Stwierdzenie przez organ celny, że złożone zgłoszenie celne oraz załączniki są kompletne, powoduje przyjęcie tego zgłoszenia przez ten organ i objęcie z mocy prawa zgłaszanego towaru wnioskowaną procedurą celną.

Jak wynika z kolei z art. 201 ust. 1 lit. a WKC, w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powstaje dług celny rozumiany jako nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych przy-wozowych, które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi (art. 4 pkt 9). Dług ten powstaje z mocy samego prawa w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 201 ust. 2), zaś dłużnikiem jest zgłaszający, jak również osoba na rzecz której zgłoszenia dokonano w przypadku przedstawicielstwa pośredniego (art. 201 ust. 3 WKC).

Stosownie do przepisu art. 23 ust. 1 i ust. 3 u.p.c., regulującej zasady przywozu towarów na obszar Wspólnoty Europejskiej i wywozu towarów z tego obszaru w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, zgłaszający obowiązany jest obliczyć i wskazać w zgłoszeniu celnym kwotę należności przywozowych lub wywozowych, jeżeli jednak przed zwolnieniem towaru organ celny stwierdzi, że zgłaszający w zgłoszeniu celnym podał nieprawidłowe dane, mające lub mogące mieć wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną, to organ ten wydaje decyzję, w której określa kwotę wynikającą z długu celnego lub rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego.

Stanowiąc zasadę, że dług celny powstaje z mocy samego prawa z chwilą zaistnienia zdarzeń, z którymi prawo celne wiążę jego powstanie, a więc m.in. z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, Wspólnotowy Kodeks Celny stanowi

w art. 217 ust. 1 zasadę, że każda kwota należności celnych wynikających z długu celnego (zwana też w skrócie kwotą należności), obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób, którą to czynność określa zarazem jako "zaksięgowanie". W sytuacji, gdy dług celny powstaje w wyniku przyjęcia zgłoszenia towaru do innej procedury niż odprawa czasowa z częściowym zwolnieniem od należności celnych, a więc np. w wyniku zgłoszenia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, kwota długu celnego jest księgowana niezwłocznie po jej obliczeniu i nie później niż w ciągu dwóch dni, licząc od dnia, w którym towar został zwolniony (art. 218 ust. 1 WKC). Wynika z tego przepisu, że przyjęcie przez organ celny zgłoszenia w procedurze dopuszczenia do obrotu powoduje nie tylko powstanie z mocy samego prawa długu celnego, ale nakłada też na organ celny obowiązek zarejestrowania (zaksięgowania) w określonym czasie, liczonym od dnia zwolnienia towaru, obliczonej w zgłoszeniu celnym kwoty należności wynikającej z tego długu.

Stanowiąc w art. 218 (a także w art. 219) reguły dotyczące zaksięgowania kwoty należności wynikającej z długu celnego powstałego w wyniku przyjęcia m.in. zgłoszenia w procedurze dopuszczenia do obrotu, Wspólnotowy Kodeks Celny przewiduje również tzw. zaksięgowanie retrospektywne, które ma miejsce wówczas, gdy kwota tych należności nie została zaksięgowana zgodnie z tymi przepisami (art. 218-219) lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej - w takiej sytuacji zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (art. 220 ust. 1). Istotą retrospektywnego zaksięgowania należności celnych jest zatem, jak na to wskazuje treść przywołanego wyżej przepisu art. 220 ust. 1 WKC, doprowadzenie do zgodności kwoty należności celnych wynikającej z przepisów prawa celnego z kwotą zaksięgowaną i wymaganą do uiszczenia od zobowiązanego przez organ celny. Zaksięgowanie retrospektywne dotyczy zatem tylko różnicy między kwotą zaksięgowaną na podstawie art. 218

i art. 219 WKC, a więc np. na podstawie przyjętego zgłoszenia celnego, a kwotą, która zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna była zostać zaksięgowana. Oznacza to, że w przypadku istnienia warunków do księgowania retrospektywnego organ celny nie eliminuje z obrotu prawnego przyjętego zgłoszenia celnego, ani też nie podważa istnienia w tym obrocie decyzji będącej podstawą do "pierwotnego" księgowania, jeżeli taka decyzja w ogóle została wydana na podstawie art. 23 ust. 3 u.p.c., a jedynie w przypadku takim wydaje decyzję dotyczącą samej różnicy kwot należności, co powoduje istnienie w obrocie prawnym zarówno zgłoszenia celnego, jak i decyzji rozstrzygającej o kwocie należności celnych, jakim podlega dany towar, a niekiedy powodować może istnienie w obrocie prawnym dwóch decyzji rozstrzygających w tej kwestii. Jak wynika to jednoznacznie z przepisu art. 51 u.p.c., o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty należności wynikającej z długu celnego organ celny rozstrzyga w drodze decyzji (por.: Wspólnotowy Kodeks Celny - Komentarz pod red. Wojciecha Morawskiego, str. 220-221).

Przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego i objęcie z mocy prawa zgłaszanego towaru wnioskowaną procedurą celną nie oznacza jednak, że organy celne związane są zawartymi w tym zgłoszeniu danymi. Jak wskazuje na to przepis art. 78 ust. 2 WKC, po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów; kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego, bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej dla potrzeb zawodowych wymienione dokumenty i dane; kontroli tej mogą zostać poddane również same towary, jeżeli istnieje jeszcze możliwość ich okazania. Jeżeli z takiej kontroli wynika, że przepisy regulujące procedurę celną, której to dotyczy, zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, to organy celne podejmują - jak chce tego przepis art. 78 ust. 3 WKC - zgodnie z wydanymi w danym przypadku przepisami niezbędne kroki w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Jak to już wyżej zaznaczono, zgodnie z art. 201 WKC w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego dług celny, czyli - jak określa to przepis art. 4 pkt 9 WKC - nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności przywozowych (dług celny w przywozie), które stosuje się do towarów zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi.

W przypadku powstania takiego długu celnego, wymagane zgodnie z prawem należności określane są - w myśl art. 20 ust. 1 WKC - na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, obejmującej, obok towarowej Nomenklatury Scalonej, stawek celnych i innych elementów poboru, także m.in. preferencyjne środki taryfowe przyjęte jednostronnie przez Wspólnotę w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub terytoriów (ust. 3 lit. e). Jak to zasadnie i szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, preferencje wynikające z art. 20 ust. 3 lit. e WKC przyznawane są jednostronnie przez Wspólnotę krajom rozwijającym się w ramach planu ogólnych preferencji taryfowych (zwanego też Generalnym Systemem Preferencji), którego funkcjonowanie reguluje rozporządzenie Rady (WE) nr 980/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. wprowadzające plan ogólnych preferencji taryfowych, według którego (art. 2) krajami korzystającymi z tego rodzaju rozwiązań są państwa wymienione w załączniku I, w tym także [...], która korzysta z rozwiązań ogólnych zawartych w Rozdziale II Sekcji I tegoż rozporządzenia. W myśl art. 7 ust 1 omawianego rozporządzenia, w przypadku stosowania dla danego państwa rozwiązań ogólnych, Wspólna Taryfa Celna przewiduje całkowite zawieszenie cła na produkty wymienione w załączniku II jako produkty niewrażliwe, do których zalicza się też, stanowiący przedmiot importu w rozpatrywanej sprawie, krzem mineralny. Preferencje przewidziane w omawianym rozporządzeniu stosuje się jednak, jak wynika to z jego art. 5 ust. 1, do przywozu produktów pochodzących z państw objętych tymi preferencjami, przy czym dla stosowania rozwiązań w rozporządzeniu tym przewidzianych jego art. 5 ust. 2 odsyła do reguł pochodzenia dotyczących definiowania produktów pochodzących, procedury oraz metody współpracy administracyjnej z nim związanych, ustanowionych w rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 2453/93 z dnia 2 lipca 1993 r. zawierającym przepisy wykonawcze do WKC. I tak, zgodnie z art. 81 tego rozporządzenia wykonawczego (RWKC), produkty pochodzące kwalifikują się, w przywozie do Wspólnoty, do zastosowania preferencji taryfowych określonych w art. 67, a więc wynikających z systemu ogólnych preferencji taryfowych, pod warunkiem, że są one przewożone bezpośrednio z kraju korzystającego z tego systemu oraz że zostało przedstawione świadectwo pochodzenia na formularzu A, wystawione przez organy celne lub przez inne właściwe organy rządowe kraju korzystającego.

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawie niesporną jest okoliczność, że do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r. zostało załączone świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] r., w treści którego potwierdzone zostało pochodzenie importowanego krzemu metalicznego jako uzyskanego w [...], co stało się podstawą do zastosowania przez zgłaszającego preferencji taryfowej wobec tego towaru w postaci zerowej stawki celnej, zamiast stawki celnej erga omnes przewidzianej w wysokości [...] %. Bezspornym jest również w rozpatrywanej sprawie, wynikającym ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, że do ponownej weryfikacji spornego zgłoszenia celnego doszło w następstwie uzyskania przez krajowe organy celne informacji o wynikach dochodzenia przeprowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), zawartych w raporcie z przeprowadzonej przez ten Urząd misji z udziałem organów państwowych [...]. Jak to też obszernie i szczegółowo wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z raportu tego wynika, że importowany przez Spółkę S. krzem metaliczny był przywożony przez firmę K. Corp. do [...] z [...] i ponownie wywożony bez jakiegokolwiek przetworzenia do UE za pośrednictwem spółki A. Ltd. z siedzibą w [...], przez co importowany w rozpatrywanej sprawie towar nie nabył [...] preferencyjnego pochodzenia.

Wynika ponadto z tego raportu, że Biuro Handlu Zagranicznego (BOFT) nie wydawało żadnych certyfikatów pochodzenia krzemu metalicznego. Certyfikaty takie były natomiast wydawane przez [...] Izb Handlowych z upoważnienia BOFT, przy czym do uzyskania świadectwa wymagane było tylko złożenie przez eksportera wniosku oraz faktury lub faktury proforma. Z reguły wnioski takie nie były sprawdzane, prowadzono jedynie weryfikacje po wydaniu świadectwa.

Tak więc, za w pełni uprawnione uznać należy ustalenie przez organy orzekające w rozpatrywanej sprawie, że - w konsekwencji treści otrzymanego raportu OLAF i jego załączników - brak jest podstaw do zastosowania wobec importowanego przez skarżącą Spółkę towaru preferencji taryfowych związanych z pochodzeniem tego towaru z [...], jako kraju pochodzenia preferencjami tymi objętego, co w konsekwencji prowadziło do konieczności wydania decyzji orzekającej o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego w wysokości [...] zł należnego z tytułu importu krzemu metalicznego pochodzącego z [...] objętego procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r.

Jak to też zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy przedmiotem importu w rozpatrywanej sprawie był towar w postaci krzemu metalicznego, dla którego ustalono, iż krajem jego pochodzenia jest [...] i który w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego prawidłowo został zaklasyfikowany do kodu TARIC 28046900 90, dopuszczenie do obrotu nadaje takiemu towarowi niewspólnotowemu - stosownie do art. 79 WKC - status celny towaru wspólnotowego, co wymaga zastosowania środków polityki handlowej, spełnienia pozostałych formalności wymaganych przy przywozie towarów, jak również zastosowania opłat prawnie należnych. Środkami polityki handlowej są instrumenty, jakie mogą być stosowne przez państwa Unii Europejskiej w regulowaniu wymiany handlowej z zagranicą. Służą one ochronie krajowego rynku przed niepożądanymi skutkami importu, takimi jak nieuczciwa konkurencja oraz znaczna przewaga konkurencyjna. Za nieuczciwą konkurencję ze strony importowanych towarów uznaje się dumping i subsydiowanie przywożonych towarów. Przeciwdziałaniu tym zjawiskom służą odpowiednio postępowania ochronne oraz środki antydumpingowe i antysubsydyjne.

Z regulacji rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. L nr 56 z dnia 06.03.1996 r. ze zm.), określającej zasady prowadzenia przez Komisję Europejską postępowań antydumpingowych poprzedzających wprowadzenie środków antydumpingowych, wynika, że cło antydumpingowe może zostać nałożone na każdy produkt dumpingowy, którego wprowadzenie do wolnego obrotu we Wspólnocie powoduje szkodę (art. 1 ust. 1) oraz że tymczasowe lub ostateczne cło antydumpingowe nakładane w drodze tego rozporządzenia pobiera Państwo Członkowskie w formie i wysokości, a także zgodnie z innymi kryteriami ustanowionymi w rozporządzeniu (art. 14 ust. 1) i to niezależnie od ceł, podatków i innych opłat zwykle nakładanych na przywóz. W wyniku przeprowadzonego przez siebie postępowania Komisja Europejska uznała, iż przywóz krzemu metalicznego do Wspólnoty następuje po cenach dumpingowych, powodując wystąpienie szkody dla przemysłu Wspólnoty. Spowodowało to wejście w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 398/2004 z dnia 2 marca 2004 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z [...]. I tak, na podstawie postanowienia art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia ostateczne cło antydumpingowe zostało nałożone na przywóz krzemu, objętego kodami CN 2804 69 00, pochodzącego z [...].

Wykazanie w toku postępowania w rozpatrywanej sprawie, że krzem metaliczny, objęty procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] r., posiada [...] pochodzenie, zasadnym czyniło określenie przez organy celne, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady nr 398/2004, stawki cła antydumpingowego w wysokości [...] % i retrospektywne zaksięgowanie kwoty cła antydumpingowego w spornej wysokości.

Jak wynika z treści rozpatrywanej skargi, istota pozostałych, zawartych w niej zarzutów naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów postępowania, zawartych w Ordynacji podatkowej i mających odpowiednie zastosowanie w postępowaniu celnym, sprowadza się z jednej strony do kwestionowania uprawnienia organu celnego do odrzucenia jako dowodu złożonego przy zgłoszeniu celnym świadectwa pochodzenia towaru, jako dokumentu urzędowego sporządzonego w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej

i w konsekwencji pominięcie przy dokonywaniu ustaleń tego, co zostało w nim stwierdzone, z drugiej strony - do zarzutu nieuwzględnienia przez organy celne, iż posługując się otrzymanym świadectwem pochodzenia Spółka S. działała w zaufaniu do organu państwa eksportera, który świadectwo to wystawił, co uzasadniało, jej zdaniem, odstąpienie od retrospektywnego księgowania należności celnych.

W związku z taką istotą zgłoszonych zarzutów zauważyć należy, że jakkolwiek dokument urzędowy, o jakim stanowi przywoływany w skardze przepis art. 194 O.p., ma taki walor, iż stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, to jednakże walor ten nie ma charakteru bezwzględnego, skoro przepis ten (§ 3 art. 194) nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. O ile więc świadectwo, sporządzone w formie określonej przepisami i przez powołany do tego organ władzy publicznej kraju eksportera, jest dowodem wskazanego w nim pochodzenia towaru, to jednakże nie oznacza tego, iż nie jest możliwą w postępowaniu celnym weryfikacja zawartych w nim informacji, co właśnie przewiduje przywołany przez organ odwoławczy przepis art. 94 RWKC. Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 194 O.p. uznać zatem należało jako w zupełności nieuzasadniony w sytuacji, gdy wyniki wskazanego wyżej, obszernie przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego decyzji, dochodzenia z udziałem OLAF i wskazanych władz [...] jednoznacznie wskazują, iż zawarte w tym świadectwie informacje dotyczące pochodzenia towaru okazały się nieprawdziwe.

Odnosząc się do zarzutu nieodstąpienia przez organy celne od retrospektywnego księgowania należności celnych wynikających z długu celnego, zauważyć należy, iż z przywoływanego już wcześniej przepisu art. 220 ust. 1 WKC wynika, że retrospektywne zaksięgowanie prawnie należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstającego z mocy samego prawa i obiektywnie istniejącego, jest obowiązkiem organu celnego w sytuacji, gdy kwota ta nie została zaksięgowana zgodnie z postanowieniami art. 218 i art. 219 WKC lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej. Obowiązek ten winien zostać zasadniczo wykonany w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy te dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość naliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika.

Jak wynika dalej z ust. 2 art. 220 WKC, od obowiązku retrospektywnego zaksięgowania organy celne odstępują w przypadkach w tym przepisie przewidzianych, w tym także w sytuacji, gdy kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego, przy czym za błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w powyższym rozumieniu, uważa się także wydanie nieprawidłowego świadectwa przez organy kraju trzeciego dla potwierdzenia, w ramach systemu współpracy administracyjnej, preferencyjnego statusu towaru, nie ma to wszakże zastosowania w sytuacji, gdy wystawienie takiego nieprawidłowego świadectwa nastąpiło na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, chyba że jest oczywistym, w szczególności, iż wydające świadectwo organy kraju trzeciego wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Powoływanie się przez płatnika (importera) na dobrą wiarę może mieć miejsce wówczas, gdy udowodni on, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachował należytą staranność, aby upewnić się, czy zostały spełnione wszystkie warunki korzystania z preferencji.

Jak wynika to z przywołanego w zaskarżonej decyzji raportu z misji prze-prowadzonej przez OLAF z udziałem wskazanego tam organu rządowego [...], wszystkie zakwestionowane w wyniku przeprowadzonego dochodzenia świadectwa pochodzenia, w tym także świadectwo złożone przy zgłoszeniu celnym w rozpatrywanej sprawie, okazały się świadectwem podającym nieprawdziwe dane dotyczące pochodzenia wskazanego w nich towaru jako uzyskanego w [...], tj. w kraju korzystającym z planu ogólnych preferencji taryfowych. Z poczynionych w toku tego dochodzenia ustaleń wynika również, że potwierdzające nieprawdziwe dane świadectwo wystawione zostało przez właściwy do tego organ na podstawie fałszywego przedstawienia faktów przez eksportera, co powoduje, jak to zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek do odstąpienia przez organy celne od zaksięgowania spornych należności. Brak zaksięgowania kwoty długu celnego nie był bowiem następstwem błędu samych organów celnych.

Zgodzić się też należy z organem odwoławczym, że podstawy do takiego odstąpienia nie stwarza przywoływany przez stronę skarżącą argument o działaniu w dobrej wierze z zachowaniem należytej staranności przy dokonywaniu spornej transakcji handlowej. Podstawą odstąpienia może być bowiem wyłącznie kumulatywne spełnienie czterech warunków, wymienionych w art. 220 ust. 2 WKC.

Odnosząc się na koniec do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Sąd nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie organy celne prowadziły postępowanie wbrew regułom wynikającym z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący, postępowanie dowodowe było ukierunkowane na wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a swobodna ocena tych dowodów dokonana przez organy nie odznaczała się dowolnością. Fakt, iż zasadniczym dowodem w sprawie był raport z misji OLAF i inne dokumenty przedstawione przez ten podmiot, a jednoznacznie podważające treść świadectwa pochodzenia importowanego towaru, nie oznacza - jak twierdzi strona skarżąca - wadliwości prowadzonego postępowania. Wbrew stanowisku strony skarżącej, w zaistniałej sytuacji zbędne było występowanie przez organy celne o dodatkową weryfikację prawidłowości świadectwa potwierdzającego [...] pochodzenie oraz dokładniejsze analizowanie przez organy okoliczności, czy Spółka S., jako nabywca importowanego towaru, działała ze szczególną starannością i w dobrej wierze.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie organy celne w prawidłowy sposób, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, formułując właściwe wnioski, znajdujące oparcie w zebranych dowodach sprawy. Ocena ta była zgodna z zasadami logiki, doświadczenia i uwzględniała wszelkie okoliczności sprawy, a uzasadnienie decyzji zawiera wszelkie niezbędne elementy, o którym mowa w art. 210 § 4 O.p.

Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem wskazanych w niej przepisów prawa krajowego i materialnego w stopniu co najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.