Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 703/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6, art. 17, art. 17b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 52
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktatu o Unii Europejskiej
article: art. 349, art. 355
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr SKO.41/2626/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. W. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 sierpnia 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2022 r., strona zwróciła się do Wójta Gminy S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką – A. A., legitymującą się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 11 czerwca 2019 r. zaliczające wymienioną do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Z ww. orzeczenia wynika, że nie da się ustalić daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji. We wniosku strona złożyła oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 1 kwietnia 2022 r.

Decyzją z dnia 23 maja 2022 r., Wójt Gminy S. odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W ocenie organu pierwszej instancji w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), ze względu na moment powstania niepełnosprawności A. A..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona.

W toku postępowania odwoławczego na wezwanie Kolegium strona złożyła oświadczenie z dnia 3 czerwca 2022 r., że w okresie od 1 kwietnia 2022 roku nie pobrała płatności bezpośrednie, natomiast wniosek o dopłaty został złożony w dniu 21 kwietnia 2022 r. Dodatkowo strona w piśmie z dnia 3 sierpnia 2022 r. oświadczyła a, że wniosek złożyła osobiście w dniu 21 kwietnia 2022 r., i wyjaśniła, że dotyczy on okresu sprzed złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia 8 sierpnia 2022 r, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśniło, że odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w świetle stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 jest nieuzasadniona. Stwierdzono, że legitymowanie się przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o niepełnosprawności, która nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia - nie może stanowić przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało ponadto, że sytuacji, gdy strona złożyła (jako rolnik) wniosek o dopłaty bezpośrednie (21.04) po zadeklarowanej dacie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (1.04), oznacza to, że nie można uznać za wiarygodne oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - prowadzenie gospodarstwa rolnego polega m.in. na zarządzaniu pracą wykonywaną faktycznie przez inne osoby, zlecaniu wykonania konkretnych prac, oraz dbaniu o finansowanie w/w czynności. Dopłaty przysługują na dany rok kalendarzowy, co oznacza, że po złożeniu wniosku w dniu 21 kwietnia 2022 r., stronie zostaną wypłacone dopłaty za 2022 r. Wskazując na treść art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. oraz na przepisy ustawy z 5.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17.12.2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność, czy strona zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie Kolegium fakt pobierania dopłat bezpośrednich odbiera wiarygodność złożonego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Konieczne jest, aby rolnik ubiegający się o świadczenie- pielęgnacyjne zrezygnował z pobierania dopłat, ponieważ okoliczność pobierania dopłat (przysługujących wyłącznie rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne) podważa wiarygodność oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów tj. oświadczeń na fakt wykazania, że skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej, a nieprzeprowadzanie rozprawy, rozpoznanie skargi przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej jako Konstytucja RP) przez utrzymanie przez organ II instancji decyzji z pominięciem konstytucyjnej zasady proporcjonalności;

- art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 136§ 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania, uzupełnienia z urzędu i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii poprzez: nieobdarzenie walorem wiarygodności ani prawdziwości wyjaśnień pisemnych skarżącej, gdzie wskazywała, że obecnie nie prowadzi gospodarstwa, a wniosek, który składała dotyczył dopłat za okres sprzed choroby mamy skarżącej, kiedy gospodarstwo rolne jeszcze prowadziła; nieustalenie, czy skarżąca wykonuje jakiekolwiek prace w gospodarstwie rolnym, lub zarządza nim faktycznie;

- art. 8 k.p.a objawiające brakiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz brakiem kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,

- art. 10 § 1 k.p.a. polegający na niedochowaniu gwarancji wynikających z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, w szczególności wobec braku pouczenia strony o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami i wydania decyzji bez uprzedniego umożliwienia stronie końcowego wglądu do akt i wypowiedzenia tzw. ostatniego słowa tj. wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji.

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne obarczone jest wadami, co przesądza o konieczności jego uchylenia;

II. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię łub niewłaściwe zastosowanie tj.:

- art. 4 ust. 1 pkt c rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013,s. 608);

- art. 2 ust. 2 ustawy o podatku rolnym;

- art. 6 pkt. 3 o ubezpieczeniu społecznym rolników;

poprzez błędne uznanie przez organ, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą, podczas gdy skarżąca nie spełnia żadnych przesłanek wymienionych w wyżej wskazanych przepisach, aby uznać ją za prowadzącą działalność rolną.

Strona podniosła, że w sprawie niniejszej, kwestią sporną jest, czy skarżąca prowadzi działalność rolniczą. Należało więc rozstrzygnąć, czy w świetle przepisów prawa spełnia przesłanki, aby traktować ją jako rolnika prowadzącego działalność rolną. Zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji nie wskazuje na żadną definicję legalną, a jedynie na orzecznictwo sądów administracyjnych bez wskazania konkretnych wyroków, które pozwoliłyby skarżącej odnieść się i porównać stan faktyczny w sprawie niniejszej, do stanu faktycznego będącego podstawą wyrokowania. Skarżąca nie zaprzecza, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Jednakże ona sama takiego gospodarstwa nie prowadzi ani nim nie zarządza, nie wykonuje w gospodarstwie żadnych prac. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazują natomiast, że skarżącej można co najwyżej przypisać status rolnika posiadającego gospodarstwo rolne ale bez przymiotu jego "prowadzenia".

Strona wskazała, że działki rolne, których dotyczą dopłaty należą do brata skarżącej S. A. i teściowej D. W.. S. A. i W. D. umową ustną oddali w użytkowanie działki na rzecz skarżącej. Kiedy matka skarżącej zachorowała, skarżąca, również na mocy umowy ustnej, przekazała działki w użytkowanie dla syna, aby ten prowadził działalność rolną.

Zdaniem strony organ zupełnie zignorował, że mamy do czynienia z sytuacją faktyczną w warunkach wiejskich, gdzie na porządku dziennym jest zawieranie umów chociażby użytkowania, dzierżawy w formie ustnej.

Skarżąca przyznała, że złożyła wniosek o dopłaty w 2022 r., również w miesiącu kwietniu, jednakże zgodnie z wiedzą skarżącej są to dopłaty za prace wykonane jeszcze w 2021 r. na jesień oraz w 2022 r. na wiosnę ponieważ wtedy dokonuje się siewu. Skarżąca dopłat fizycznie jeszcze nie otrzymała, poza tym w tym roku wszystkie prace związane ze zbiorem i wiosenną uprawą wykonywał syn, więc chociaż formalnie dopłaty będą wypłacone jej, matka zobowiązana jest oddać dopłaty synowi, jako osobie która faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne na działkach wskazanych we wniosku. Powyższe w połączeniu z przedłożonymi przed sądem oświadczeniami o faktycznym wyłącznym uprawianiu i zarządzaniu gruntami rolnymi skarżącej przez syna i synową wskazuje na niemożność uznania za wykazaną w sprawie okoliczności "prowadzenia gospodarstwa rolnego" przez skarżącą, a w konsekwencji na nietrafność "przeniesienia" na grunt niniejszej sprawy tezy uchwały NSA sygn. I OPS 5/12. Uchwała NSA nie może być odczytywana w oderwaniu od realiów sprawy, na tle których została podjęta.

W ocenie strony negatywna przesłanka przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego odnosi się wyłącznie do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne. Również nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r. poz. 567) przyznała wprost uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego a małżonkowi rolnika lub domownikowi w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (por. Wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 176/14).

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm - dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem wniosek został złożony przez stronę. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 sierpnia 2022 r., którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z uwagi na sprawowanie opieki nad matką.

W niniejszej sprawie istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy organ prawidłowo odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stojąc na stanowisku, że strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ pomimo złożonego oświadczenia, nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie.

Na wstępie należy wskazać, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18 lub 25 roku życia przez osobę wymagającą opieki, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Takie samo stanowisko zajęło Kolegium rozpatrując odwołanie skarżącej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne według art. 17 ust. 5 nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Stosownie zaś do treści art. 17b u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).

Z kolei pod pojęciem gospodarstwa rolnego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca rozumie gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 u.ś.r.).

Przywołane powyżej unormowania wskazują, że ustawodawca ściśle sprecyzował warunki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które musi spełniać wnioskodawca (osoba sprawująca opiekę) oraz osoba wymagająca opieki, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, wymieniony w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jeśli jednak opiekunem osoby niepełnosprawnej jest rolnik, przesłanką uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zaprzestanie prowadzenia przezeń gospodarstwa rolnego. W tym celu rolnik powinien złożyć stosowne oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wspomniane oświadczenie stanowi dowód w sprawie, zatem obowiązkiem organu jest jego ocena na zasadach ogólnych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regułami procesowymi zdefiniowanymi w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1273/20, publ. CBOSA).

Mając zatem na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko przyjęte przez organ odwoławczy, wedle którego strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 1 kwietnia 2021 r. Natomiast wniosek przyznanie dopłat bezpośrednich w dniu 21 kwietnia 2021 r. W świetle powyższego oświadczenie skarżącej jakoby zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie jest wiarygodne. Zwrócić należy uwagę, na co także wskazała strona, że prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie oraz przejściowe wsparcie krajowe są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności i tego wsparcia określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. Stosownie zaś do art. 2 pkt 14 tej ustawy użyte w ustawie określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei działalność rolnicza (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013) oznacza: - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Zatem przyjąć należy, że płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym. Dodać w tym miejscu trzeba, że posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającym i samoistnym warunkiem otrzymania płatności. Na rolniku spoczywa bowiem obowiązek przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 9 ustawy z 5 lutego 2015 r.). Gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), o którym mowa w art. 3 pkt 6 u.ś.r., uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym. Celem systemu wsparcia bezpośredniego jest bowiem finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dopłaty są przewidziane dla osób, które dysponując gruntami, zajmują się szeroko ujmowaną produkcją rolną. Wobec tego uznać należy, że skarżąca jako osoba, która pobiera płatności bezpośrednie jest jednocześnie rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, mimo że, jak wskazuje nie pracuje w nim i nie zarządza. W przedmiotowej sprawie z akt sprawy bezspornie wynika, że strona złożyła wniosek o przyznanie dopłat po złożeniu oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie wraz ze złożonym wnioskiem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie została wykreślona z listy beneficjentów wnioskujących o dopłaty. Co prawda strona załączyła do skargi oświadczenie syna i synowej, że zaprzestała pracy w gospodarstwie. Faktowi temu przeczyło jednak działanie skarżącej polegające na korzystaniu z dopłat przysługujących aktywnym producentom rolnym. Podkreślić należy, że jak wynika z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., aby rolnik mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie tego świadczenia niezbędne jest zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Innymi słowy, po dacie złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa, nie można go prowadzić, ani wykonywać żadnych czynności z nim związanych. Skarżąca w rzeczywistości nadal prowadzi gospodarstwo rolne - skoro nadal składa wnioski o dopłaty, co zgodnie z przepisami oznacza, że jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą (art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - Dz. U. z 2022 r. poz. 203).

Sąd zwraca uwagę, że w powołanej przez skarżącą uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

Należy podkreślić, że zarówno Kolegium, jak Sąd nie kwestionuje sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, niemniej jednak jak wyżej wskazano, nie można uznać, że strona spełnia przesłanki z art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ pomimo złożonego oświadczenia, nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić trzeba, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanych w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z wymogami art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Ustalony w sprawie stan faktyczny, na podstawie kompletnego materiału aktowego sprawy należy ocenić jako prawidłowy. W uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej wydaniu.

Zasadności powyższego nie przeczą podnoszone w skardze zarzuty pozbawienia strony czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania administracyjnego (art. 10 § 1 k.p.a.), które to naruszenie jak wskazuje skarżąca polegało na braku pouczenia o prawie zapoznania się z aktami i wydanie decyzji bez umożliwienia stronie końcowego wglądu do akt i wypowiedzenia się w sprawie. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy i które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu, to naruszenie uprawnień strony, które powoduje, że wydana została decyzja o odmiennej treści niż gdyby została wydana po przedstawieniu swojego stanowiska przez stronę. Innymi słowy, do tego rodzaju naruszenia dochodzi, gdy strona zostaje pozbawiona możliwości wyrażenia stanowiska, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy w takim zakresie, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 1767/18; z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 212/21; z 22 kwietnia 2021 r., II OSK 2046/18; z dnia 27 października 2021 r., III OSK 4262/21; punbl. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że została pozbawiona w jakikolwiek sposób możliwości wyrażenia stanowiska, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Podnoszone przez stronę uniemożliwienie jej, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w ocenie Sądu nie pozbawiało skarżącej w jakikolwiek sposób możliwości zgłoszenia dodatkowych okoliczności.

Z tych wszystkich względów Sąd, nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, zobowiązany był oddalić skargę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.