Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 243/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 i 1a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 2, art. 18. art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Praszki z dnia 23 października 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 17 października 2014 r. I. M. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Praszce wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego brata – D. P. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Oleśnie z dnia 23 września 2004 r. zaliczające D. P. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; kserokopię skróconego aktu zgonu matki – B. P.; zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 3 października 2014 r. potwierdzające, że I. M. została ustanowiona opiekunem prawnym D. P.; oświadczenie, z którego wynika, że nie podejmuje pracy zarobkowej, nie ma ustalonego prawa do żadnych świadczeń, a jej matka, która opiekowała się bratem zmarła w dniu 7 września 2014 r., zaś ojciec – J. P. żyje, lecz w ciągu ostatnich 16 lat widział się z synem tylko dwa razy, nie utrzymuje z nim żadnego kontaktu.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Praszce, działając z upoważnienia Burmistrza Praszki, decyzją z dnia 23 października 2014 r., nr [...], odmówił przyznania I. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na D. P. Organ ustalił, że D. P. legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Poprzednio opiekowała się nim matka, zaś po jej śmierci – I. M., będąca opiekunem prawnym brata. Ojciec D. P. nie utrzymuje z nim kontaktu i nie realizuje ustalonego sądownie obowiązku alimentacyjnego. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, z późn. zm. ) i wywodził, że strona wprawdzie spełnia przesłankę określoną w "art. 17 ust. 1 pkt 1b" ustawy, jednak wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane stronie, ponieważ nie zostały spełnione warunki nabycia prawa do świadczenia, o jakich mowa w "art. 17 ust. 1 pkt 1a" ustawy, zgodnie z którym osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, I. M. podniosła, że jej brat jest osobą niepełnosprawną i wymaga całodobowej pomocy osób drugich we wszelkich czynnościach życiowych (w zakresie samoobsługi, podawania posiłków, leków, ubierania, mycia). Ze względu na swoje upośledzenie brat nie komunikuje się z otoczeniem i wymaga pomocy także w "czynnościach funkcjonowania społecznego". Dodała, że od śmierci matki zajmuje się niepełnosprawnym bratem i została jego opiekunem prawnym. Z tego powodu nie pracuje zawodowo. Ojciec - od czasu wyprowadzenia się z domu - miał zasądzone alimenty na rzecz syna, których wcale nie płacił, a brat otrzymywał w zastępstwie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ojciec nie jest zainteresowany opieką nad synem, ma nową rodzinę - żonę oraz dwójkę małych dzieci. Nie ma też możliwości, aby ktoś inny zajął się niepełnosprawnym bratem strony. I. M. wskazała ponadto, że pomimo osiągnięcia pełnoletniości jej brat nie jest na tyle dojrzały, aby funkcjonować samodzielnie w społeczeństwie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 16 lutego 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., - zwanej dalej K.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie przyznania I. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – D. P. Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji i wskazało na mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114), zwanej dalej również ustawą, a to przede wszystkim jej art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz ust. 5. Za bezsporne uznało to, że u D. P. niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a znaczny stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe. Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, której w pierwszej kolejności nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pomimo że żyje inna osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji. Kolegium wyjaśniło, że prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez stronę wywodzić należy z obowiązku alimentacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy), o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nie - jak przyjął organ pierwszej instancji - z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż strona nie jest opiekunem faktycznym dziecka, a osobą zobowiązaną do alimentacji względem brata. W myśl zaś art. 17 ust. 1a ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 (tj. innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje zatem w pierwszej kolejności żyjącym rodzicom (matce albo ojcu - art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy), a w przypadku ich śmierci dopiero innym osobom (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy), na których ciąży obowiązek alimentacyjny, o ile nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy, Kolegium stwierdziło, że I. M. nie może zostać przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie należy ona do kręgu osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentacji względem swojego brata. Ojciec D. P. żyje, nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoznacznego i jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego.

Dalej, Kolegium wyjaśniło, że w sprawie należało zreformować zaskarżoną decyzję, ponieważ organ pierwszej instancji błędnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy. Strona nie jest opiekunem faktycznym dziecka, a opiekunem prawnym brata. Ponadto Kolegium podniosło, że jest związane przepisami prawa, natomiast inne stanowisko w przedmiotowej sprawie może zająć sąd administracyjny.

W skardze na powyższą decyzję I. M. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia Kolegium i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Domagała się również zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przez organ prawa materialnego, wskazując na "art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a." oraz art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z art. 2, art. 18, art. 32 ust 1, art. 69 oraz art. 71 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uniemożliwieniu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, która nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W sprawie nie wzięto również pod uwagę art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Uzasadniając stawiane zarzuty, skarżąca ponownie opisała swoją sytuację rodzinną, akcentując, że jej brat wymaga całodobowej opieki oraz pomocy we wszystkich czynnościach, zaś ojciec wyprowadził się z domu i nie utrzymuje z dziećmi kontaktu, nie płaci też zasądzonych alimentów, założył nową rodzinę i nie zamierza opiekować się niepełnosprawnym synem. Po śmierci matki skarżąca zajmuje się bratem i została ustanowiona jego opiekunem prawnym. Ponadto I. M. podała, że w najbliższym czasie jej sytuacja ulegnie zmianie, bo spodziewa się dziecka. Jej sytuacja finansowa jest trudna, ponieważ nie może podjąć pracy. Uważa, że ustawa o świadczeniach rodzinnych umożliwia przyznanie jej wnioskowanej pomocy, tymczasem państwo preferuje ojca, który nie utrzymywał i nie utrzymuje kontaktu z dziećmi. Zdaniem skarżącej, zarówno przepisy Konstytucji RP, jak i przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego chronią rodzinę oraz osoby niepełnosprawne, zatem pozwalają na uwzględnienie jej szczególnej sytuacji. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych, a także na art. 18, art. 32, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP, wywodziła, że należy w przedmiotowej sprawie dokonać prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy, w tym jej art. 17 ust. 1.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 lutego 2015 r. uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i orzekająca o odmowie przyznania I. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – D. P.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja wydana przez organ pierwszej, naruszają przepisy prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego stanowiły przepisy obowiązującej w dacie orzekania przez organ odwoławczy, cyt. wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej w skrócie "ustawą", która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tej pomocy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ograniczenia w zakresie przesłanek podmiotowych wprowadza art. 17 ust. 1a ustawy, wedle którego osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przytoczonego ust. 1 art. 17 ustawy wynika, że zostały w nim określone podmioty, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile spełnią warunki podane w tym przepisie. I tak, według pkt 4 ust. 1 art. 17 ustawy, do podmiotów tych należą "inne osoby", na których - zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym - spoczywa obowiązek alimentacyjny, przy czym w ust. 1a art. 17 ustawy prawodawca zdecydował o kolejności poszczególnych kategorii osób uprawnionych do przedmiotowego świadczenia, przyjmując, że brak osób wymienionych we wcześniejszej kategorii upoważnia do przyznania świadczenia osobom z kategorii następnej. W pierwszym rzędzie komentowane uprawnienie przysługuje zatem spokrewnionym w stopniu pierwszym, chyba że nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazane zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych są spójne z wynikającym z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązkiem alimentacyjnym zobowiązanego w dalszej kolejności, który to obowiązek powstaje wówczas, gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności. Również w przypadku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoba spokrewniona w stopniu bliższym jest uprawniona do tego świadczenia przed osobą spokrewnioną w stopniu dalszym.

W ocenie Sądu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy opisane zasady nie powinny mieć zastosowania, o ile okaże się, że ojciec D. P. nie utrzymuje kontaktu z rodziną od kilkunastu lat i obecnie, po śmierci matki niepełnosprawnego syna, brak jest podstaw do przyjęcia, że będzie się nim opiekował. Odmienna wykładnia art. 17 ustawy, która nie uwzględnia okoliczności porzucenia rodziny i odmowy sprawowania opieki nad niepełnosprawnym przez spokrewnionego w pierwszym stopniu, sprzeczna jest z istotą świadczenia pielęgnacyjnego oraz celowościową i prokonstytucyjną wykładnią komentowanych przepisów. Sąd miał na uwadze, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej, a także faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny i udzielania jej pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Wykładnia przepisów ustawy, w tym dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, powinna uwzględniać nie tylko powyższy cel, ale również wartości konstytucyjne. Źródła praw podmiotowych do świadczeń rodzinnych należy bowiem poszukiwać w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, wedle którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, natomiast rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z kolei, w art. 18 Konstytucji RP zastrzeżono, że m.in. rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższe, w ocenie Sądu, uzasadnia zastosowanie pozajęzykowych metod wykładni przepisów ustawy. Odnotować też trzeba, że na mocy art. 178 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają Konstytucji, której przepisy stosuje się bezpośrednio, co w niniejszej sprawie uprawniało Sąd do zastosowania takiej wykładni przepisów ustawy, która umożliwiła realizację celu ustawy oraz norm i zasad konstytucyjnych.

Na gruncie kontrolowanej sprawy nie jest sporne, że D. P. legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność ta istnieje od urodzenia. O ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła siostra niepełnosprawnego – I. M., która faktycznie sprawuje opiekę nad bratem i na której spoczywa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie bowiem z art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek ten obejmuje m.in. dostarczanie środków utrzymania, i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Natomiast w art. 129 § 1 ww. Kodeks ustala kolejność zobowiązanych, stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W sprawie nie ma też wątpliwości, że ojciec niepełnosprawnego – J. P. żyje. W tej sytuacji Kolegium zasadnie rozważało, czy wnioskodawczyni, której w pierwszej kolejności nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na tym niepełnosprawnym, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i 1a ustawy. Na tak zadane pytanie Kolegium odpowiedziało negatywnie, kierując się literalną treścią wskazanych regulacji, jednak - zdaniem Sądu - pogląd ten jest błędny. Stanowisko prezentowane przez organ odwoławczy nie uwzględnia bowiem sytuacji, w której jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad D. P., i faktycznie tę opiekę sprawującą, okaże się jego siostra, czyli inna osoba, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Wnioskodawczyni, należąca do kręgu podmiotów, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, twierdzi, że wywiązuje się ze swoich moralnych i prawnych obowiązków wobec niepełnosprawnego brata, co wymaga rezygnacji z zarobkowania. Jednocześnie podnosi, że opieki nie może sprawować nikt inny, dlatego - jeśli rzeczywiście występuje taka sytuacja - powinna otrzymać stosowne wsparcie państwa. Z uwagi na celowościową i prokonstytucyjną wykładnię omawianych przepisów, nie jest możliwe - co do zasady - pozbawienie takiej osoby prawa do przedmiotowego świadczenia, pomimo że opiekę, wyłącznie teoretycznie, mógłby sprawować krewny w linii prostej, który nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Stanowisko przeciwne pomija główne założenia ustawy odnośnie omawianej formy pomocy, nie świadczy o poszanowaniu wskazanych wcześniej wartości konstytucyjnych, a ponadto kłóci się z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).

Inną kwestią natomiast jest to, że wbrew regułom rządzącym postępowaniem dowodowym, pochodzące od wnioskodawczyni informacje o niepodejmowaniu przez nią zatrudnienia z uwagi na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym bratem, porzuceniu rodziny przez J. P., braku wypełniania obowiązku alimentacyjnego przez ojca wobec syna i odmowie sprawowania nad nim opieki, nie zostały przez organy zweryfikowane. Zaniechanie organów w tym zakresie, czyli niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego, przede wszystkim określoną w art. 7 K.p.a. zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej i realizujący tę zasadę szereg przepisów nakładających na organy administracji obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Podkreślenia wymaga, że tylko wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie oceny szczególnej sytuacji skarżącej pozwoli na zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego, rozumianych w sposób wskazany przez Sąd.

Podsumowując powiedziane wyżej, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i 1a ustawy, ponieważ przy jej dokonywaniu pominęły prawnie uzasadnione cele ustawy oraz konstytucyjne standardy ochrony rodziny. Ponadto naruszyły przepisy prawa procesowego, w tym głównie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Naruszenia te niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć przyjdzie, że opisane wadliwości decyzji powodują, iż badanie zasadności skargi w kontekście dalej idących jej zarzutów stało się zbędne, choć nie sposób w tym miejscu nie zauważyć, że organ odwoławczy nie naruszył wskazanego w skardze art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ przepis nie miał w sprawie zastosowania.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a., postanowił o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy, zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ skarżąca kosztów takich nie poniosła.

Wskazania do dalszego postępowania sprowadzają się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym zweryfikowania okoliczności podnoszonych przez skarżącą, a następnie do jego oceny, przy uwzględnieniu - zgodnie z art. 153 P.p.s.a. - przedstawionej wyżej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, o ile potwierdzą się podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji rodzinnej.