Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 43/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16, art. 24 ust. 3a, art. 24 ust. 3b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 29 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi T. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko – M. P. na okres od 1 marca 2006 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku w wysokości 144 zł miesięcznie.

Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji I instancji organ uznał, że T. P. wychowuje niepełnosprawne dziecko poniżej 16 roku życia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 16 i 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

W odwołaniu od powyższej decyzji T. P. wniosła o wypłacenie świadczenia od dnia 1 stycznia 2005 roku w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W motywach strona wskazała, że zasiłek pielęgnacyjny na dziecko pobierała do 31 grudnia 2004 roku. Następnie Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] roku nie zaliczył jej córki – M. P. do osób niepełnosprawnych. W toku postępowania odwoławczego Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności utrzymał w mocy orzeczenie I instancji. Dopiero na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku córka wnioskodawczyni, orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] roku, została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2009 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Cytowany przepis obowiązuje od dnia 14 stycznia 2006 roku. Zdaniem organu odwoławczego, T. P. bezsprzecznie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w miesiącu marcu 2006 roku, zatem prawo do świadczenia przysługuje jej od tego miesiąca.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że podstawę do wypłaty zaległego świadczenia nie może stanowić przepis art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wymaga aby odmowa przyznania świadczenia rodzinnego lub ustalenie jego wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. W tej sytuacji wypłata świadczeń może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. W stanie faktycznym sprawy, jak wskazał organ, nie miał miejsca błąd organu. Nadto, organ pomocy społecznej nie ma wpływu na zasady orzekania przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.

W skardze do sądu administracyjnego T. P. i A. P. wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty odwołania podnosząc, iż nieprawdą jest jakoby wniosek o przyznanie zasiłku złożyli dopiero w marcu 2006 roku. Wniosek taki złożyli już w listopadzie 2005 roku, ale wówczas wypełnili tylko rubryki dotyczące podstawowego zasiłku rodzinnego. Poinformowali osobę przyjmującą formularze, że toczy się postępowanie sądowe w sprawach zasiłku opiekuńczego i rehabilitacyjnego. Po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności, w marcu 2006 roku, polecono im wypełnić nieuzupełnione poprzednio rubryki na nowym formularzu. Według skarżących, podstawę prawną rozstrzygnięcia winien stanowić art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem organizacyjnie komisja lekarska jest ulokowana w strukturze podmiotu realizującego zdania w zakresie świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Na wstępie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznawał już sprawę ze skargi T. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku. Wówczas Sąd, wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 roku, uchylił w/w decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku w części dotyczącej początkowej daty ustalenia świadczenia. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraził pogląd, iż w sprawie kwestią sporną okazał się początkowy termin, od którego przyznane zostało świadczenie. Następnie Sąd dokonał analizy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, a w szczególności art. 24 ust. 2, 3 i 3a. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że córka skarżących – M. P. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i, że to orzeczenie jest ważne do 30 czerwca 2009 roku, a niepełnosprawność datuje się od października 2000 roku. Sąd, w składzie rozpoznającym uprzednio przedmiotową sprawę, doszedł do przekonania, że zarzutom skargi nie można odmówić słuszności, aczkolwiek nie podzielił argumentu o możliwości zastosowania w tym przypadku art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych (podstawą zastosowania tej normy prawnej mógłby być tylko i wyłącznie błąd podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych). Miejski, jak i Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], nie realizują zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, choć organy te mieszczą się w strukturze Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 roku, uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd w składzie orzekającym pierwotnie rozpoznającym skargę błędnie zinterpretował przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie uwzględnił wszystkich aspektów zawartego w nim unormowania i w konsekwencji niewłaściwie zastosował go do stanu faktycznego sprawy. Nadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwotnie rozpoznając sprawę nie orzekł o całości skargi.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co wprost wynika z treści art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W takiej sytuacji, Sąd ponownie rozpoznając skargę T. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Nie ulega wątpliwości, że spór w sprawie sprowadza się do oceny czy przysługiwało skarżącym świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2005 roku do miesiąca marca 2006 roku.

Konstatując wskazać należy, iż córka skarżących – M. P. pobierała zasiłek pielęgnacyjny do 31 grudnia 2004 roku, gdyż pierwsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności miało skutek obowiązujący do tej daty. Następnie, skarżący wystąpili z wnioskiem do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności o zaliczenie M. P. do osób niepełnosprawnych. Organ ten pierwotnie wydał decyzję odmowną (decyzja z dnia [...] roku). Dopiero po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i następnie postępowania sądowego, skarżący uzyskali orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] roku o zaliczeniu M. P. do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2009 roku. Bezsprzeczne jest również to, iż T. P. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 21 marca 2006 roku. Organ I instancji, decyzją z dnia [...] roku, ustalił prawo do świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2006 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku. Organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), a w szczególności przepis art. 16 i 24 w/w ustawy. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 w/w ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 ustawy). Prawo do świadczeń rodzinnych, uzależnionych od niepełnosprawności, ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego (art. 24 ust 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W takiej sytuacji osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Reasumując, dla ustalenia początkowej daty, od której przysługiwało stronie świadczenie uzależnione od niepełnosprawności, decydujące znaczenie ma pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Tym niemniej negatywną przesłanką jest dzień wystąpienia z wnioskiem, o czym wprost stanowi przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem składu orzekającego, strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. P. w dniu 21 marca 2006 roku. Do wniosku strona załączyła odpowiednie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 1 marca 2006 roku. W takiej sytuacji organy prawidłowo przyznały stronie wnioskowane świadczenie począwszy od miesiąca marca 2006 roku. Brzmienie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności w świetle orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2007 roku. Owszem, bezsprzecznie w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z kontynuacją niepełnosprawności M. P. Jednakże, dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, decydujące znaczenie ma data wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do tego świadczenia.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej wyjaśnić należy, iż treść wniosku, który został złożony w organie w dniu 21 marca 2006 roku, jednoznacznie wskazuje, iż jest to nowy wniosek, a nie uzupełnienie poprzedniego. W takim przypadku, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych nie sposób dostrzec takiego zaświadczenia. Nadto, skarżący w toku postępowania sądowego, jak i administracyjnego, nie powołali się na fakt, że złożyli takie zaświadczenie. W tej sytuacji nie można uznać, że dokument z dnia 21 marca 2006 roku był uzupełnieniem poprzedniego wniosku. Dlatego też należało przyjąć, co słusznie uczyniły organy administracji, iż pismo z dnia 21 marca 2006 roku inicjowało nowe postępowanie administracyjne.

Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

K.O.