Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 152/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 18 ust. 4a , 4b, 5
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
article: art. 7-9, art. 28, art. 62, art. 145  par. 1, art. 154
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 139 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 marca 2008 r. [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 7 lutego 2008 r., [...].


UZASADNIENIE

G. D. wnioskiem z dnia 8 października 2007 r. zwróciła się do Starosty [...] o uchylenie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji tego organu z dnia 13 kwietnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia przyznanych umową z dnia 23 grudnia 1997 r. Nr [...] środków na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie handlu oraz gastronomii. Powołała się na okoliczności wynikające z zaświadczeń Urzędu Skarbowego w S. z dnia 3 marca i 30 czerwca 2006 r. o prowadzeniu działalności gospodarczej i niezgłaszaniu przerw w jej prowadzeniu oraz na stanowisko Wojewody [...] przedstawione w decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r., nr [...] dotyczące warunków umorzenia udzielonej pożyczki.

Z uwagi na niezałatwienie przez starostę sprawy z wniosku z dnia 8 października 2007 r. G. D. w piśmie z dnia 28 listopada 2008 r. ponowiła swoje żądanie. Jednocześnie wniosła o podjęcie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia pozostałej do spłaty z tytułu umowy pożyczki kwoty 7 400 zł wraz z ustawowymi odsetkami, kosztami zastępstwa procesowego oraz kosztami komorniczymi. Wskazała przy tym, że wniosek w tym zakresie został przez nią złożony w dniu 8 lutego 2005 r. i nie został rozpatrzony przez organ, pomimo że Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 lipca 2005 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 24 maja 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że występowała o stwierdzenie nieważności decyzji starosty z dnia 13 kwietnia 2000 r., które to postępowanie zakończone zostało decyzją Wojewody [...] z dnia 12 grudnia 2005 r. Poza głównymi motywami odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej starosty wojewoda stwierdził, że przeszkody do umorzenia pożyczki nie stanowi zmiana przez pożyczkobiorcę profilu prowadzonej działalności po okresie 24 miesięcy i jej późniejsze zawieszenie. Umorzenia nie uniemożliwia także fakt, iż kwota zadłużenia przekraczała 50% udzielonej kwoty pożyczki, gdyż umorzenie dokonane w ramach dopuszczalnej kwoty nie zwalniałoby pożyczkobiorcy ze spłaty pozostałej należności. Wojewoda wskazał również, że zgodnie z postanowieniami umowy pożyczki warunkiem umorzenia jest terminowa jej spłata wraz z odsetkami, jednakże okoliczność, czy pożyczkobiorca terminowo dokonywał spłat nie została przez organ I instancji jednoznacznie wyjaśniona, zaś twierdzenia strony w tym zakresie zostały pominięte przez starostę. W ocenie strony stanowisko wojewody zobowiązywało organy do wzruszenia decyzji ostatecznej z urzędu w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z bezczynnością organów w tym zakresie wystąpiła z wnioskiem o wzruszenie decyzji ostatecznej starosty z dnia 13 kwietnia 2000 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia 7 lutego 2008 r., nr [...] Starosta S., powołując się na art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 6 lit. d) i art. 18 ust.4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm.) oraz art. 154 k.p.a., odmówił umorzenia kwoty 16 443,17 zł tytułem pozostałej do spłaty pożyczki Nr [...] zasądzonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 10 marca 2003 r., sygn. akt I C 228/02 oraz odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 13 kwietnia 2000 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia do 50% pożyczki Nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania żadna z przesłanek określonych w art. 16 ust. 6 lit. d) oraz art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem starosty strona posiada majątek, z którego możliwe jest dochodzenie należności. Strona posiada również nieruchomość położoną w K., gmina G., której wartość według oszacowania dokonanego w 2003 r. wynosiła 96 340 zł, i która stanowi zabezpieczenie spłaty przedmiotowej pożyczki (ustanowiona hipoteka). Posiada również nieruchomość rolną (grunty orne) o powierzchni 2,11 ha. Wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 1 272,02 zł, nie korzystała i nie korzysta z pomoy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. W 2007 r. zaciągnęła pożyczkę bankową w wysokości 5 000 zł, której spłat dokonuje regularnie i terminowo, co potwierdza, że ma ona zdolność kredytową. Jednocześnie organ podkreślił, że wobec braku danych dotyczących stanu rodzinnego wnioskodawczyni nie jest możliwym określenie wysokości dochodu przypadającego na każdego z jej członków. Starosta nie stwierdził także zaistnienia nadzwyczajnego zdarzenia losowego, które spowodowałby niewypłacalność strony. Dokonane w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie wykazało również, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, przywołując w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. W związku z powyższym starosta stwierdził, że strona swoim działaniem spowodowała sytuację, w której w jej ocenie nie ma możliwości dokonania zwrotu środków – co istotne – o charakterze publicznym. Tym samym negatywnych skutków tych czynności nie może przerzucać na wierzyciela. Organ nie znalazł także podstaw do umorzenia odsetek wskazując, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Starosta wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia 13 kwietnia 2000 r. wskazał, że interes społeczny lub słuszny interes strony, który uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. nie odnosi się wyłącznie do adresata decyzji administracyjnej, ale także wystąpić może po stronie organu. Zdaniem starosty w niniejszej sprawie na uwadze mieć należało ochronę środków publicznych będących w dyspozycji organów zatrudnienia. Podkreślił, że udzielona stronie pomoc finansowa nie miała charakteru bezzwrotnej dotacji. Umorzenie pożyczki skutkowałoby zatem uszczupleniem budżetu państwa przy jednoczesnym poprawieniu kondycji finansowej pożyczkobiorcy. Nadmienił również, że decyzja z dnia 13 kwietnia 2000 r. nie zawiera wad prawnych, które mogłyby stanowić podstawę jej uchylenia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. D. Podniosła, że decyzja ostateczna starosty z dnia 13 kwietnia 2000 r. winna zostać uchylona, gdyż w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponownie odniosła się do stanowiska wojewody przedstawionego w decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r. Zakwestionowała twierdzenie starosty jakoby przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej zawarte w art. 154 § 1 k.p.a. powinny zaistnieć po stronie organu administracji. Wskazała, że w świetle obowiązujących przepisów prawa organ administracji publicznej zobowiązany do załatwienia sprawy nie jest stroną postępowania administracyjnego. Starosta nietrafnie przeniósł pojęcia prawa cywilnego (strony umowy pożyczki) na grunt prawa administracyjnego. Wskazała, że decyzja organu I instancji narusza art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie odwołującej się poza opisem przebiegu postępowania starosta nie przedstawił motywów odmowy umorzenia pożyczki. Nie zgodziła się także z dokonanymi przez starostę w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustaleniami. Wyjaśniła, że ze względu na trudną sytuacją finansową część gruntów rolnych odpłatnie wydzierżawia. Ze względu na krótki termin nie była w stanie przedstawić zaświadczenia z urzędu gminy o dochodach osiąganych z gospodarstwa rolnego. Wyjaśniała, że w przedstawionym organowi zestawieniu dochodów i kosztów nie wykazała dochodów z powyższego tytułu jednocześnie nie podając miesięcznych kosztów w wysokości 300 zł ponoszonych z tytułu zaciągniętej pożyczki. Wskazała także, że zobowiązanie organu do przedstawienia wpływu zdarzenia losowego na obniżenie zdolności płatniczych pożyczkobiorcy wypełniła w piśmie z dnia 19 stycznia 2008 r. Okoliczności w nim przedstawione nie zostały wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku strony. Podniosła, że zaprzestała spłacania rat przedmiotowej pożyczki wobec odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Pomimo deklaracji odwołującej się o wysokości spłaty rat zadłużenia oraz dobrowolnej spłacie dwóch rat organ nadal prowadził egzekucję. Natomiast kwestia ustalenia stanu rodzinnego odwołującej się powinna zostać wyjaśniona przez starostę, który podjął szerokie działania zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nadmieniła, że jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Strona w odwołaniu przedstawiła w sposób obszerny działania (a także zaniechania) organów administracji oraz sądów powszechnych i administracyjnych podejmowane w sprawach dotyczących przedmiotowej pożyczki.

Wojewoda [...], na podstawie art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 18 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 154 k.p.a., decyzją z dnia 17 marca 2008 r., nr [...] w całości podtrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji i prezentowane przez niego stanowisko. Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 28 grudnia 2001 r., nr [...] starosta umorzył odwołującej się odsetki oraz koszty upomnień w łącznej kwocie 7 991,11 zł. Ponieważ strona nie dokonywała spłat pozostałej części zadłużenia z tytułu umowy pożyczki, która na dzień 16 stycznia 2002 r. wynosiła 7 790,09 zł, Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 10 marca 2003 r., sygn. akt I C 228/02 zasądził na rzecz Powiatu [...] Powiatowego Urzędu Pracy w S. kwotę 8 453,19 zł wraz z odsetkami. Wojewoda wyjaśnił, że pożyczkodawca przystąpił do egzekucji z nieruchomości pomimo wcześniejszego zaakceptowania spłat przedmiotowego zadłużenia zadeklarowanych przez odwołującą się, gdyż została ona wszczęta przez komornika sądowego na wniosek innego wierzyciela. Takie działanie miało na celu zabezpieczenie interesów pożyczkodawcy. Następnie przywołał brzmienie art. 18 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przyjął również wszystkie ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego oraz podzielił argumentację starosty, w świetle której sytuacja ekonomiczna odwołującej się nie uzasadnia umorzenia niespłaconej części pożyczki. W ocenie organu odwoławczego rezygnacja z zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa poprzez odstąpienie od egzekucji z nieruchomości byłaby nieuzasadniona w sytuacji gdy z zabezpieczenia tego rodzaju korzystają pozostali wierzyciele odwołującej się. Ponadto, strona nie wykazała aby z przyczyn od niej niezależnych jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu w porównaniu ze stanem istniejącym w chwili zaciągania zobowiązania. Organ odwoławczy podkreślił, że z możliwości umorzenia wierzytelności nie może korzystać dłużnik, którego działanie prowadziło do pogorszenia sytuacji finansowej poprzez zaciąganie kolejnych zobowiązań, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe wojewoda stwierdził, że w okresie ostatnich lat sytuacja materialna pożyczkobiorcy nie uległa szczególnej zmianie, czy też pogorszeniu w sposób gwałtowny bądź na skutek zdarzeń losowych. Wojewoda nie znalazł również podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej starosty z dnia 13 kwietnia 2000 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku wniosła G. D., żądając jej uchylenia. Podniosła zarzut niewyjaśnienia przez organy stanu faktycznego. Wskazała, że przyjęte ustalenia dokonane zostały z pominięciem złożonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wyjaśnień, w tym dotyczących pogorszenia sytuacji finansowej pożyczkobiorcy i powodów zaistnienia takiego stanu. Natomiast przyjęte przez organy ustalenia dokonane zostały w oparciu o nieprawdziwe fakty oraz dowolną interpretację przepisów prawa i pojęć w nich zawartych takich jak: interes społeczny, słuszny interes strony, szczególne względy gospodarcze. Przede wszystkim skarżąca wskazała, że hipoteka na nieruchomości na rzecz [...] Spółki z o.o. nie została ustanowiona. W jej ocenie fakt, iż nieruchomość obciążona jest z tytułu innych zobowiązań finansowych skarżącej nie ma znaczenia w sprawie. Wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie powinna mieć również sytuacja, w jakiej skarżąca znajdowała się przed udzieleniem pożyczki oraz okoliczność, że nie korzysta ona z pomocy społecznej. Poza tym decyzja organu I instancji została wydana bez uprzedniej opinii powiatowej rady zatrudnienia. Skarżąca wskazała, że w sprawie istniały przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej starosty z dnia 13 kwietnia 2000 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na co wielokrotnie wskazywała w toku postępowania administracyjnego, a którą to okoliczność organy konsekwentnie pomijały. Końcowo zwróciła uwagę, że organy nie zachowały ustawowych terminów do załatwienia spraw z wniosku o umorzenie pożyczki oraz wzruszenie decyzji ostatecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zauważyć, że organy orzekające w sprawie zasadnie rozpoznały ją na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 Nr 58, poz. 514 ze zm.), zwana dalej ustawą. Przedmiotem postępowania przed organami była sprawa umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy udzielonej na podstawie umowy z dnia 23 grudnia 1997 r., tym samym, zgodnie z treścią art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) do jej rozpatrzenia należało zastosować dotychczas obowiązujące przepisy, co też organy uczyniły.

Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że starosta ( wcześniej powiatowy urząd pracy) może udzielać z Funduszu Pracy pożyczek bezrobotnym, pracownikom w okresie wypowiedzenia zwalnianym z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy - na podjęcie działalności gospodarczej. Pożyczka dla tych osób, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie (art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy). Z art. 18 ust. 5 ustawy wynika, że warunki udzielania pożyczek, wysokość stopy procentowej oraz warunki spłaty określa się w umowie zawieranej przez powiatowy urząd pracy z pożyczkobiorcą.

Poza wymienionym wyżej przepisem ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera inną podstawę umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy - chodzi tutaj o przepis art. 18 ust. 4a w związku z ust. 4b.

Przepis ten stanowi, że starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;

2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania;

3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności;

5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Z powołaniem na w/w przepisy ustawy organy obu instancji odmówiły umorzenia pozostałej do spłaty kwoty pożyczki nr [...] w wysokości 16. 443,17 zł , jednocześnie - działając w trybie art. 154 k.p.a. - w tej samej decyzji orzekły o odmowie uchylenia decyzji z dnia 13 kwietnia 2000 r. w sprawie odmowy umorzenia 50% tej samej pożyczki. W tym miejscu należy zauważyć, że jedynym przepisem będącym podstawą do połączenia różnych spraw do wspólnego rozpoznania jest art. 62 k.p.a., który stanowi, że sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Z analizy treści w/w przepisu wynika, że ma on zastosowanie jedynie w przypadku postępowań, które dotyczą różnych stron, nie daje on natomiast podstaw do połączenia do wspólnego rozpoznania różnych spraw dotyczących tej samej strony. Taka sytuacja miała w niniejszej sprawie miejsce, tym samym należy stwierdzić, że organy obu instancji wydając decyzje zawierające rozstrzygnięcie dwóch różnych, spraw dopuściły się naruszenia art. 62 k.p.a.

Odnosząc się do faktu toczących się jednocześnie postępowań: nadzwyczajnego w sprawie zmiany decyzji nr [...] z dnia 13 kwietnia 2000 r. i kolejnego - w sprawie umorzenia pozostałej do spłaty kwoty pożyczki nr [...], należy wskazać, że błędem ze strony organów było ich jednoczesne prowadzenie. W tym przypadku powstała sytuacja, w której oba w/w postępowania - pomimo różnic jeżeli chodzi o przedmiot postępowania - mogą teoretycznie zakończyć się decyzją orzekającą o umorzeniu pozostałej do spłaty kwoty pożyczki. W takiej sytuacji, przyjmując powszechnie akceptowany w orzecznictwie prymat postępowania nadzwyczajnego nad postępowaniem zwyczajnym, należałoby najpierw doprowadzić do zakończenia postępowania nadzwyczajnego, bowiem od jego wyniku zależeć będzie los postępowania zwyczajnego – w przypadku wydania w trybie art. 154 k.p.a. decyzji o zmianie decyzji nr [...] i umorzeniu pożyczki, postępowanie zwyczajne stałoby się bezprzedmiotowe.

Orzekając w sprawie zmiany decyzji nr [...] z dnia 13 kwietnia 2000 r. organy powołały się na przepis art. 154 k.p.a., który daje organom administracji możliwość uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie w/w przepisu jest ustalenie przez organ istnienia przesłanek w nim wymienionych, nie zaś kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Bezsporne jest również, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do zmiany lub uchylenie niewadliwych decyzji ostatecznych. Odnosząc to do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia 13 kwietnia 2000 r. doszło na podstawie wniosku skarżącej z dnia 8 października 2007 r., w którym, powołując się na art. 154 § 1 k.p.a. strona wniosła: "o ponowne rozpoznanie sprawy przy uwzględnieniu nowych faktów i dowodów, które nie były wzięte pod uwagę w toku wydania decyzji (...)" wymieniając przy tym dowody, które nie zostały uwzględnione przy rozpoznaniu sprawy w 2000 r. W kolejnym piśmie z dnia 23 października 2007 r. – będącym odpowiedzią na pismo organu - skarżąca odwołała się do przepisu art. 154 § 1 k.p.a. i art. 145 § 1 k.p.a. ponownie wskazując na dowody, których organ wydając decyzję ostateczną w sprawie, zdaniem skarżącej, nie uwzględnił. Wniosek o podobnej treści skarżąca złożyła również w dniu 28 listopada 2007 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 7 lutego 2008 r. na stronie pierwszej skarżąca stwierdziła wprost, że w piśmie z dnia 8 października 2007 r. wniosła o uchylenie decyzji z dnia 13 kwietnia 2000 r. oraz ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na fakt, że w dniu wydania tej decyzji istniały fakty nie znane organowi, który ją wydał. W uzasadnieniu odwołania ponownie odwołano się do uregulowań zawartych w art. 145 i 154 k.p.a.

W doktrynie wskazuje się, że skoro organ administracji publicznej jest związany żądaniem zawartym w piśmie strony, to musi być ono wystarczająco skonkretyzowane, aby organ mógł ustosunkować się do żądań i zarzutów pisma ( zob. np. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, str. 767). Podzielić przy tym należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego mówiący, że o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. ( zob. wyrok z dnia 4 kwietnia 2002r., I SA 2188/00: opubl. LEX nr 81741).

Dokonując analizy treści wymienionych wyżej pism i odwołania skarżącej Sąd stwierdził, że nie dawały one podstaw do przyjęcia, że zamiarem strony jest wzruszenie decyzji z dnia 13 kwietnia 2000 r. w trybie art. 154 k.p.a. Strona w swoich pismach pomieszała dwa tryby nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, wskazując przy tym na istnienie faktów nie znanych organowi, który wydał ostateczną decyzję. W tym stanie rzeczy, skoro organ administracji publicznej jest związany żądaniem zawartym w piśmie strony postępowania, to w sytuacji, gdy jego treść budzi wątpliwości co do zakresu sformułowanych w nim żądań, obowiązkiem organu jest taką wątpliwość usunąć poprzez ustalenie jaki był rzeczywisty zamiar strony, nie jest on bowiem uprawniony do precyzowania jego treści - w niniejszej sprawie, pomimo oczywistych wątpliwości co do zakresu żądań strony, organy obu instancji, nie zwróciły się do niej zajęcie stanowiska w tej kwestii.

Na marginesie należy zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek obejmuje żądanie uchylenia decyzji w trybie art. 145 k.p.a., a nadto żądanie uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a., pierwszeństwo ma zawsze wznowienia postępowania, bowiem art. 154 k.p.a. dotyczy – jak wskazano wyżej – decyzji niewadliwych.

W decyzji organu pierwszej instancji, jak również decyzji organu odwoławczego, odnosząc się do wniosku strony o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty pożyczki nr [...] stwierdzono, że do wszczęcia postępowania doszło w tym przypadku na żądanie złożone przez skarżącą we wniosku z dnia 18 stycznia 2008 r. Uwadze obu organów umknął jednak fakt, że po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia 13 kwietnia 2000 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o umorzenie pozostałej do zapłaty części pożyczki w dniu 8 lutego 2005 r. Wniosek ten został rozpoznany przez Starostę [...] decyzją z dnia 24 maja 2005 r. nr [...], którą Wojewoda [...] uchylił decyzją nr [...] z dnia 21 lipca 2005 r., zaś sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Do dnia wydania decyzji z dnia 7 lutego 2008 r. – będącej na mocy art. 135 p.p.s.a. przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu - nie doszło do wydania kolejnego orzeczenia w sprawie wniosku z dnia 8 lutego 2005 r., czego skarżąca wielokrotnie się domagała, składając nadto kolejne wnioski o umorzenie pożyczki, które nie zostały rozpoznane. W tym stanie sprawy organy orzekając w sprawie umorzenia pożyczki winny były uwzględnić fakt, że wniosek strony z dnia 8 lutego 2005 r. nie został rozpatrzony, zatem postępowanie w tej sprawie winno było objąć ten wniosek, jak również pozostałe wnioski strony dotyczące tej kwestii, które organy winny były potraktować jako pisma popierające żądania sformułowane w pierwotnym wniosku, a wnoszone w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego.

Powszechnie przyjęty jest w orzecznictwie pogląd, że poręczyciel pożyczki udzielonej bezrobotnemu ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku o umorzenie tej pożyczki. Zabezpieczeniem pożyczki udzielonej skarżącej z Funduszu Pracy było m.in. poręczenie udzielone przez "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w C. Właśnie brak udziału poręczyciela w postępowaniu wszczętym wnioskiem z dnia 8 lutego 2005 r. był przesłanką wydania decyzji kasacyjnej z dnia 21 lipca 2005 r. W zaskarżonej decyzji z dnia 17 marca 2008 r. Wojewoda [...] odnosząc się do tego faktu stwierdził, że: "Na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 30 czerwca 2006 r. ustalono, że w dniu 12 czerwca 2000 r. otwarto likwidację poręczyciela, przy czym brak jest wpisów o zakończeniu likwidacji lub rozwiązaniu spółki." Zauważyć należy, że wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie powoduje ustania bytu prawnego spółki, bowiem to dopiero wykreślenie spółki z rejestru powoduje jej rozwiązanie. Na podstawie akt sprawy nie można ustalić jaki jest byt prawny poręczyciela, zatem błędem ze strony organów orzekających w sprawie było zaniechanie ustalenia tej istotnej dla sprawy kwestii - brak udziału strony w postępowaniu stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. i stanowi jedną z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Orzekając w sprawie umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy organy administracji powinny należycie ustalić jaki jest przedmiot postępowania, a tym wyliczyć wysokość podlegającej umorzeniu części pożyczki. Orzekając w sprawie organy ustaliły wysokość pozostałej do spłaty kwoty pożyczki nr [...] na kwotę 16.443,17 zł w skład której wliczono: kwotę zadłużenia głównego - 8.453, 19 zł, odsetki ustawowe od 8 maja 2002 r. do 7 lutego 2008 r. – 5.943, 83 zł, zaliczkę komorniczą – 46, 15 zł, koszty zastępstwa procesowego – 2.000,00 zł. Przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( art. 18 ust. 4 – 4b), jak również rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz. U. Nr 35, poz. 174 ze zm.) dają podstawy do umorzenia pożyczki w wysokości do 50%, przy czym kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć, w dniu jej umorzenia, nie spłaconej części pożyczki ( § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia). W przypadku umorzenia kwoty pożyczki, umorzeniu podlegają również odsetki, jakie przysługiwałyby od kwoty umorzonej ( § 6 ust. 3). W taki sam sposób kwestia umorzenia pożyczki została uregulowana w § 6 umowy nr [...]. Wynika z powyższego, że do pozostałej do spłaty kwoty pożyczki o umorzenie której ubiega się skarżąca w trybie postępowania administracyjnego, nie można doliczyć innych kwot, niż te o których w cytowanych wyżej przepisach mowa nawet, gdy mają one związek z udzieloną pożyczką. W tym stanie rzeczy organy orzekając ponownie w sprawie winny w sposób prawidłowy obliczyć wysokość kwoty, którą możnaby w formie decyzji administracyjnej umorzyć.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.

Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 tej ustawy ze względu na brak decyzji administracyjnej podlegającej wykonaniu.