Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 526/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1, 2, art. 65
journal: Dz.U. 2009 nr 52 poz 417
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w S. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania stosowanych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (dalej: ustawa):

1) uznał praktyki stosowane przez Szpital Wojewódzki im. P. w S., polegające na ograniczeniu pacjentom Oddziału Psychiatrycznego Dla Dzieci i Młodzieży Szpitala możliwości kontaktu telefonicznego z innymi osobami w wyniku dokonania blokady połączeń wychodzących w stacjonarnym aparacie telefonicznym, znajdującym się na korytarzu tego Oddziału, powieszonym na ścianie za oszklonymi drzwiami, rozdzielającymi korytarz na część chłopięcą i dziewczęcą, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do kontaktu telefonicznego z innymi osobami, tj. prawa, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

2) zobowiązał Szpital do:

a) usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, poprzez złożenie oświadczenia o treści: "Szpital przeprasza pacjentów Oddziału Psychiatrycznego Dla Dzieci i Młodzieży za wprowadzenie blokady połączeń wychodzących w stacjonarnym aparacie telefonicznym, znajdującym się na korytarzu tego Oddziału, powieszonym na ścianie za oszklonymi drzwiami, rozdzielającymi korytarz na część chłopięcą i dziewczęcą", w formie pozwalającej na identyfikację autora tego oświadczenia poprzez jego umieszczenie w formie pisemnej w lokalu należącym do Szpitala w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów tego Oddziału na okres trzydziestu dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji oraz

b) złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji działań polegających na odblokowaniu połączeń wychodzących w stacjonarnym aparacie telefonicznym, znajdującym się na korytarzu Oddziału Psychiatrycznym Dla Dzieci i Młodzieży Szpitala, powieszonym na ścianie za oszklonymi drzwiami, rozdzielającymi korytarz na część chłopięcą i dziewczęcą, które to działania są niezbędne do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów;

c) złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów w nieprzekraczającym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

3) decyzji w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W związku z pozyskanymi przez Rzecznika Praw Pacjenta informacjami uprawdopodabniającymi naruszenie zbiorowych praw pacjentów, pismem z dnia [...] października 2016 r. Rzecznik Praw Pacjenta działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala o przesłanie odpowiedzi na zawarte w piśmie osiem pytań oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii: Regulaminu Organizacyjnego Szpitala (stan na 1 stycznia 2016 r.), Regulaminu Oddziału Psychiatrycznego dla Dzieci i Młodzieży (stan na 1 stycznia 2016 r.), schematu pomieszczeń Oddziału Psychiatrycznego dla Dzieci i Młodzieży ze wskazaniem miejsca lokalizacji aparatu telefonicznego.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital poinformował, że w oddziale jest obecnie hospitalizowanych 22 osoby, przy czym w skali całego roku hospitalizowanych jest średnio 20 pacjentów miesięcznie. Oddział ma zakontraktowane z NFZ 24 łóżka. Stacjonarny aparat telefoniczny operatora Orange znajduje się na korytarzu, powieszony na ścianie za oszklonymi drzwiami, rozdzielającymi korytarz na część chłopięcą i dziewczęcą. Zamknięcie drzwi, które znajdują sie w bezpośredniej lokalizacji aparatu, gwarantuje możliwość przeprowadzenia swobodnych rozmów. Pacjenci sami odbierają telefon, prosząc sie nawzajem. W sytuacji, kiedy pacjenci np. uczestniczą w zajęciach szkolnych czy terapeutycznych proszeni są do aparatu przez personel medyczny. Aparat służy do odbierania rozmów w nieograniczonym wymiarze. O numerze telefonu rodzice bądź opiekunowie pacjentów informowani są w formie pisemnej podczas przyjęcia dziecka. Informacja ta znajduje się także w informatorze zatytułowanym "informacje dla rodziców/opiekunów dotyczące funkcjonowania oddziału". Nie można z niego wykonywać połączeń wychodzących. Blokada dokonana została przez służby techniczne Szpitala ze względów oszczędnościowych.

Szpital jednocześnie wskazał, iż pacjenci mogą korzystać także z telefonu komórkowego oddziału, znajdującego się w dyżurce pielęgniarek, w ten sposób, że dają umówiony sygnał do rodziców, opiekunów czy znajomych, którzy później oddzwaniają na telefon znajdujący się na korytarzu. Pacjenci nie mogą posiadać i korzystać z własnych telefonów komórkowych, podyktowane jest to specyfiką Oddziału i rodzajem schorzeń podopiecznych

W ocenie Szpitala w oddziale psychiatrii dla dzieci i młodzieży prawa pacjenta są w pełni respektowane i szanowane. Możliwy jest stały kontakt rodziny z pacjentem, pacjenci mogą korzystać w niegraniczonym wymiarze z telefonu znajdującego się na korytarzu, służącego do odbierania rozmów. Forma kontaktów telefonicznych i umiejscowienie telefonu ustalona była bezpośrednio z rzecznikiem praw pacjenta Szpitala i wprowadzona za jego aprobatą. Potwierdziła to pośrednio kontrola przeprowadzona przez NIK w 2015r., w wyniku której Szpital został oceniony bez uwag (także w kwestii zasad kontaktu telefonicznego).

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne dokonane w toku prowadzonego postępowania w ocenie Rzecznika Praw Pacjenta doszło do stosowania w Szpitalu praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta Zgodnie bowiem z ww. przepisem, przez praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Organ wyjaśnił, iż pojęcie "zbiorowe" prawa pacjentów odnosi się do tych praw o których, mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość - grupę zasługująca na szczególną ochronę (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12). Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów. O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów możemy mówić wówczas gdy, skutki działań mogą zagrażać lub realizować się sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesadza o naruszeniu zbiorowego interesu. Dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina podmiotu (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego (o bezprawności na gruncie prawa cywilnego zob. M. Sośniak Bezprawność zachowania..., 1959 s.107; W. Czachórski System prawa..., 1981, s. 534; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania..., 2005, s. 182, W. Dubois, w: Kodeks cywilny, t. I, Komentarz do artykułów 1 – 543, red. E. Gniewek, Warszawa 2004, s. 1020; K. Pietrzykowski Bezprawność jako przesłanka..., 2004, s. 179). Zatem do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy pacjent podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami. Oznacza to, że zapewnienie poszanowania życia prywatnego i rodzinnego należy do obowiązku podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. Wykonanie tego obowiązku polega na umożliwieniu pacjentowi m. in. kontaktu telefonicznego z innymi osobami, w tym w szczególności z osobami bliskimi. W literaturze podkreśla się, że "pacjentom, którzy nie mają własnego telefonu, podmiot powinien zapewnić ogólnodostępny telefon na swoim terenie (...) Ograniczenie prawa do kontaktu telefonicznego i korespondencyjnego pacjenta wynika z art. 5 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i powinno mieć miejsce tylko w wyjątkowych okolicznościach, nie może jednak godzić w życie prywatne i rodzinne pacjenta."

Rzecznik wyjaśnił, że Szpital wprowadził blokadę połączeń wychodzących w stacjonarnym aparacie telefonicznym. Niewątpliwie aparat ten został umieszczony w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów. Świadczy o tym nie tylko samo umiejscowienie tego urządzenia ale również fakt, że pacjenci są proszeni przez personel lub innych pacjentów w przypadku kiedy osoba z zewnętrz próbuje skontaktować się z nimi.

W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta za bezprawny należy natomiast uznać zakaz inicjacji połączeń telefonicznych z ww. aparatu. Nie do zaakceptowania jest stanowisko Szpitala, iż blokada wychodzących połączeń telefonicznych została dokonana ze względów oszczędnościowych. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy, jeżeli realizacja prawa do kontaktu telefonicznego z innymi osobami powoduje koszty po stronie Szpitala ma on prawo pobrać od pacjenta opłatę rekompensującą te koszty. Opłata musi jednak uwzględniać rzeczywiste koszty realizacji tych praw i nie może stanowić dla Szpitala dodatkowego źródła zarobku.

Skoro zatem Szpital wprowadził zakaz posiadania telefonów komórkowych, to powinien zagwarantować możliwość wykonywania połączenia z telefonu ogólnodostępnego. Jedynym takim telefonem na Oddziale jest telefon znajdujący się na korytarzu, co gwarantuje swobodę rozmów. Tym bardziej dla zapewnienia komfortu rozmów Szpital powinien umożliwić swobodne korzystanie z tego aparatu. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że nie każda osoba może posiadać w danej chwili środki pieniężne wystarczające do zainicjowania połączenia po otrzymaniu tzw. "sygnału" od pacjenta. Wówczas kontakt pomiędzy pacjentem, a inną osobę będzie niemożliwy, co jest niedopuszczalne.

Odnosząc się do wprowadzonego zakazu posiadania przez pacjentów Oddziału telefonów komórkowych Rzecznika Praw Pacjenta Uznał, iż nakazanie Szpitalowi usuniecie ww. zakazu mogłoby spowodować ewentualne naruszenia w Szpitalu innego prawa pacjentów, tj. prawa do poszanowania intymności i godności, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy.

Podsumowując organ uznał, iż praktyki stosowane przez Szpital nie były adresowane do konkretnej osoby lecz były wymierzone w każdego potencjalnego pacjenta. Miały zorganizowany charakter, gdyż sprzeczne z art. 33 ust. 1 ustawy pozbawienie możliwości wykonania (inicjowania) połączeń telefonicznych zostało dokonane w wyniku blokady tych połączeń. O zorganizowanych praktykach świadczy również to, że rodzice / opiekunowie prawni są informowani o sposobie kontaktu telefonicznego ze swoim dzieckiem. Szpital niewątpliwe przewidywał, że zachowania te spowodują ograniczenie w kontakcie telefonicznym pacjentów z innymi osobami.

W ocenie organu z powyższego jednoznacznie wynika, iż w rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, co obliguje do uznaniu rzeczonych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Ponadto Szpital nie wykazał, iż doszło do zaniechania praktyk określonych w pkt 1 sentencji decyzji. Przekazane przez Szpital informacje w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. nie wskazują na zmianę stanowiska. Zgodnie z art. 64 ust. 5 ustawy ciężar udowodnienia okoliczności zaprzestania stosowania praktyk spoczywa na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych. Zatem skoro Szpital nie wykazał, iż zaniechał stosowania tych praktyk, Rzecznik Praw Pacjenta jest zobowiązany do wydania decyzji, o której mowa w art. 64 ust. 1 ustawy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnił, że skutki naruszeń prawa pacjentów uwidocznione są przy naruszeniu prawa do kontaktu telefonicznego z innymi osobami. Wyjaśnił także, że samo zaniechanie stosowania praktyk w postaci podjęcia działań do których Szpital został zobowiązany, tj. do usunięcia blokady połączeń wychodzących, nie przyczyni się do usunięcia skutków, które już nastąpiły. Szpital został więc zobowiązany do złożenia oświadczenia o przeproszeniu pacjentów za ograniczenie ich prawa do kontaktu telefonicznego z innymi osobami. Utrudnianie kontaktu, w szczególności z osobami bliskimi powinno być postrzegane w kategoriach naruszenia dóbr osobistych. Działania Szpitala godziły w sferę więzi rodzicielskiej, gdyż małoletni pacjent nie mógł samodzielnie nawiązać połączenia z członkami swojej rodziny a jedynie mógł czekać na możliwość rozmowy po wysłaniu tzw. "sygnału", co z przyczyn finansowych mogło nie nastąpić. Powyższe zasady łączyły się z nałożeniem na małoletnich pacjentów dodatkowych nieuzasadnionych trudności spowodowanych koniecznością uzyskania zgody na skorzystanie z telefonu znajdującego się w dyżurce pielęgniarek w celu wysłania ww. "sygnału". Zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy zobowiązano także Szpital do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów oraz usunięcia skutków naruszenia tych praw, w terminie 30 dni, od dnia otrzymania decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Szpital Wojewódzki im. P. w S.

W ocenie skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony wbrew dyspozycji art. 80 k.p.a., ponieważ w toku postępowania zostały organowi doręczone dowody wskazujące na prawidłowe postępowania w przedmiocie zapewnienia pacjentom Oddziału Psychiatrycznego Dla Dzieci i Młodzieży prawa do korespondencji, co czyni zadość zapisom art. 33 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dołączony do akt materiał dowodowy w postaci Regulaminu Organizacyjnego Szpitala, Regulaminu Oddziału Psychiatrycznego dla Dzieci i Młodzieży oraz schematu pomieszczeń ww. Oddziału, jak również wyjaśnienia dyrekcji szpitala niezbicie dowodzą, iż możliwość telefonicznego kontaktu pacjentów Oddziału istniała i nie była niczym zakłócona. Ponadto prawidłowość postępowania Szpitala potwierdza pozytywna ocena Najwyższej Izby Kontroli, a także fakt przeprowadzenia konsultacji z Rzecznikiem Praw Pacjenta działającym przy Centrum Psychiatrycznym w W. przed wprowadzeniem takiego rozwiązania.

Organ błędnie ustalił, iż na Oddziale Psychiatrycznym nie było możliwości inicjowania połączeń wychodzących, jak również, iż motywowane było to względami finansowymi. Inicjacja połączeń mogła odbywać się z telefonu komórkowego znajdującego się w dyżurce. Po takiej inicjacji połączenia pacjent mógł rozmawiać swobodnie z aparatu telefonicznego znajdującego się na korytarzu. Brak jest zatem przesłanek do uznania, iż prawa pacjentów; zostały w jakikolwiek sposób naruszone.

Zdaniem skarżącego pacjenci nie byli ograniczeni w swoich prawach do kontaktu z bliskimi. Na Oddziale Psychiatrycznym funkcjonują 3 stanowiska komputerowe, oddane do dyspozycji pacjentów, umożliwiające korzystanie z portali społecznościowych. Te wszystkie rozwiązania stanowią przejaw poszanowania praw pacjenta i w żadnym stopniu nie naruszają godności pacjenta czy jego ustawowych wolności.

Skarżący zwrócił uwagę, że przyjęcie pacjenta na Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży, poprzedzone jest pisemną zgodą opiekuna prawnego. W ramach tej zgody każdy opiekun wyrażał na piśmie akceptację dla stosowanego rozwiązania w zakresie korzystania z telefonu. Co więcej, niejednokrotnie traumatyczne przeżycia pacjenta, jak i jego rodziny poprzedzające hospitalizację sprawiały, iż tego typu rozwiązanie było dla opiekunów prawnych dobrym rozwiązaniem, zapobiegającym niepożądanym skutkom. Świadoma i dobrowolna zgoda opiekuna prawnego stanowi dla szpitala obowiązek stosowania się do wskazówek i woli prawnych opiekunów pacjenta.

Skarżący wyjaśnił, że podjął starania o zmianę aparatu telefonicznego na aparat wykorzystujący monety celem nawiązania połączenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2016 r. uznająca praktyki stosowane przez Szpital Wojewódzki im. K. w S. za naruszające zbiorowe prawa pacjenta.

Decyzja opiera się na prawidłowo ustalonym przez organ stanie faktycznym, który nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą, właściwych przepisach prawa i prawidłowej ich wykładni. Zasadniczym przedmiotem sporu jest ocena stwierdzonych naruszeń w kontekście przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 64 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, w myśl którego w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji, o której mowa w ust. 1, Rzecznik może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów (ust. 2).

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej.

Wyjaśnić przy tym należy, iż "zbiorowe" prawa pacjentów odnoszą się do tych praw, o których mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość – grupę zasługującą na szczególną ochronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów. O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów możemy zaś mówić, wówczas, gdy skutki działań mogą zagrażać lub realizować się w sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie, czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nie są bowiem oceniane wyłącznie działania, lecz także zaniechania, które również mogą wywołać skutki w postaci naruszenia zbiorowych praw pacjenta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 61/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dyspozycja art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, które mają na celu pozbawienie praw pacjentów. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenie jakiegoś działania lub powstrzymania się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi.

Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny i wynika z samej ustawy (art. 59 ust. 2 ww. ustawy).

Z kolei, naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania lub zaniechania i naruszenia zbiorowego interesu pacjentów mające na celu pozbawienie lub ograniczenie ich praw, podejmowane celem osiągniecia korzyści majątkowej.

Prawo pacjenta do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami wynika z art. 33 ust. 1 ustawy. Wykonanie tego obowiązku polega na umożliwieniu pacjentowi m. in. kontaktu telefonicznego z innymi osobami, w tym w szczególności z osobami bliskimi. Jak trafnie wskazał organ w literaturze przedmiotu podkreśla się, że "pacjentom, którzy nie mają własnego telefonu, podmiot powinien zapewnić ogólnodostępny telefon na swoim terenie (...). Ograniczenie prawa do kontaktu telefonicznego i korespondencyjnego pacjenta wynika z art. 5 ustawy i powinno mieć miejsce tylko w wyjątkowych okolicznościach, nie może jednak godzić w życie prywatne i rodzinne pacjenta"

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Szpital wprowadził blokadę połączeń wychodzących w stacjonarnym aparacie telefonicznym umieszczonym w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów. Blokada połączeń wychodzących podyktowana była względami oszczędnościowymi.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy, jeżeli realizacja prawa do kontaktu telefonicznego z innymi osobami powoduje koszty po stronie Szpitala ma on prawo pobrać od pacjenta opłatę rekompensującą te koszty. Tym samym, jeżeli pacjent zainicjuje połączenie, które powodować będzie koszty po stronie Szpitala, ma on prawo do pobrania opłaty od pacjenta.

Wobec powyższego, jeżeli Szpital wprowadził zakaz posiadania telefonów komórkowych powinien zagwarantować możliwość wykonywania połączenia z telefonu ogólnodostępnego. Jedynym takim telefonem na Oddziale jest telefon znajdujący się na korytarzu.

Sąd podziela opinię Rzecznika Praw Pacjenta, że stosowanie przez Szpital przedmiotowych praktyk nie było adresowane do konkretnej osoby lecz było wymierzone w każdego potencjalnego pacjenta. Ponadto miało zorganizowany charakter, gdyż sprzeczne z przepisami art. 33 ust. 1 ustawy pozbawienie możliwości wykonania (inicjowani) połączeń telefonicznych zostały dokonane w wyniku przeprowadzonej blokady tych połączeń. O zorganizowanych praktykach świadczy również to, że rodzice/opiekunowie prawni są informowani o sposobie kontaktu telefonicznego ze swoim dzieckiem. Szpital niewątpliwie przewidywał, że zachowania te spowodują ograniczenie w kontakcie telefonicznym pacjentów z innymi osobami.

Z ustaleń organu jednoznacznie wynika, że w sprawie ziściły się przesłanki z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, co zobowiązywało organ do uznania wskazanych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjenta.

W sytuacji braku wskazania przez skarżący Szpital zaniechania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta zobowiązano Szpital do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk.

Z tych przyczyn Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2 i art. 65 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kierując się powyższą argumentacją Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego oraz przepisów procesowych, w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.