Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1043/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: par. 3, par. 5 ust. 2-3
journal: Dz.U. 1998 nr 53 poz. 334
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów.
article: art. 2a ust. 1 pkt 2a
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: W przypadku wadliwości decyzji uznaniowej organ odwoławczy nie może naprawić takiej decyzji w postępowaniu odwoławczym i orzec w sprawie, co do istoty, lecz jedynie uchylić dotkniętą wadą decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

TEZY

W przypadku wadliwości decyzji uznaniowej organ odwoławczy nie może naprawić takiej decyzji w postępowaniu odwoławczym i orzec w sprawie, co do istoty, lecz jedynie uchylić dotkniętą wadą decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kazimiery i Kazimierza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 16 marca 2001 r. (...) w przedmiocie pomocy finansowej z Państwowego Funduszu Kombatantów - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z 16 marca 2001 r. (...) uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 01 lutego 2001 r. (...) odmawiającą przyznania Kazimierzowi i Kazimierze małżonkom K. pomocy finansowej z Państwowego Funduszu Kombatantów oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji odmówił zainteresowanym przyznania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów z powodu przekroczenia kryterium dochodowego rodziny. W styczniu, bowiem dochód dwuosobowej rodziny małżonków K. wyniósł 1.532,22 zł i o 60,35 zł przekroczył przypadającą na 1 osobę kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o przedmiotową pomoc. Od decyzji organu I instancji odwołali się małżonkowie K. podnosząc, że pomoc jest im potrzebna, gdyż posiadane środki nie wystarczają na pokrycie kosztów całkowitej opieki. Brak właściwej opieki stał się przyczyną złamania przez Kazimierę K. obu rąk i żeber. Wzajemna pomoc, ze strony samych zainteresowanych nie jest możliwa z uwagi na niepełnosprawność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uwzględniło odwołanie. W aktach sprawy przesłanych łącznie z odwołaniem, znajduje się aktualizacja wywiadu środowiskowego, z dnia 23.01.2001 r. oraz odcinek emerytury za styczeń tegoż roku. Brak jest natomiast wniosku o przyznanie pomocy ze wskazaniem celu, na jaki pomoc pieniężna ma być przeznaczona. Zgodnie z par. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów /Dz.U. nr 53 poz. 334/ wniosek taki wraz z dokumentami uzasadniającymi prawo ubiegania się o pomoc /wymienionymi w art. 3 tego przepisu/ mogą składać osoby uprawnione, ich przedstawiciele ustawowi lub inne osoby za zgodą osób uprawnionych. Wniosek może być wniesiony w jednej z form określonych w art. 63 Kpa m.in. na piśmie lub ustnie do protokołu sporządzonego przez pracownika organu I instancji.

W aktach przesłanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak również tych dowodów tj. kserokopii zaświadczeń o przyznaniu uprawnień kombatanckich oraz orzeczeń o inwalidztwie, o niezdolności do pracy lub o niepełnosprawności, lub wezwania skarżących przez organ I instancji w trybie art. 64 par. 2 Kpa, do przedstawienia tych dowodów. Informacje, odnotowane w arkuszu aktualizacji wywiadu środowiskowego, są niewystarczające do pełnego zobrazowania sytuacji zdrowotnej i finansowej zainteresowanych. W związku ze wskazanymi wyżej uchybieniami popełnionymi przez organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, Kolegium nie jest w stanie ocenić, czy organ I instancji dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia o sprawie. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję, aby organ I instancji w toku przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego, przed wydaniem nowej decyzji, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 Kpa.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. skargę do NSA wnieśli Kazimiera i Kazimierz K. Skarżący podnosili w skardze, że Zarząd Kombatantów Koła Gminy w P. kilkakrotnie składał wnioski /należy domniemywać, że w ich imieniu/ o pomoc finansową z Funduszu Kombatanckiego, ale Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. załatwiał te wnioski odmownie z powodu przekroczenia, w ich przypadku dochodu o 60,35 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 8.09.2000 r., gdyż zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji przesłał niekompletną dokumentację sprawy. Ustawa kombatancka miała gwarantować takim jak oni kombatantom znajdującym się w trudniej sytuacji zdrowotnej pomoc finansową, a tu opieka społeczna ciągle im tej pomocy odmawia. Skarżąca od 1997 r. jest chora ma poważnie zawansowaną chorobę Parkinsona, wymaga, więc stałej opieki medycznej i osobistej. Skarżący niewiele może jej pomóc, ponieważ w 1999 r. przebywał w szpitalu i do połowy roku 2000 mógł poruszać się tylko o kulach. Z braku odpowiedniej opieki skarżąca uległa ostatnio wypadkowi, trzykrotnemu złamaniu rąk. Comiesięczna wizyta u lekarza w oddalonym o 50 km R. kosztuje 50 zł, do tego dochodzi koszt lekarstw około 100 zł. Dojazdy do szpitala w K. na rehabilitację, do którego skarżący muszą dojechać 22 km też kosztują, jak również opieka innych osób przy skarżącej. Emerytura skarżących na dwie osoby wynosi 1.522 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w R. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosiło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokumentacja sprawy wskazuje, iż nie odpowiada prawdzie stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby w aktach brak było dokumentów niezbędnych w świetle rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy finansowej z Państwowego Funduszu Kombatantów /Dz.U. nr 53 poz. 334/ do orzekania w sprawie przyznania skarżącym przedmiotowego świadczenia. Uszło uwagi Kolegium, że sprawa przyznania małżonkom K. pomocy finansowej z Państwowego Funduszu Kombatantów rozpoczęła się 28 września 2000 r. W tej dacie, bowiem wpłynęły do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dwa wnioski na drukach Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej. Byłych Więźniów Politycznych Koło Gminne w P. "o przyznanie zapomogi kombatanckiej" dla Kazimierza i Kazimiery małżonków K., przy czym wniosek dotyczący Kazimiery K. został także przez nią podpisany. Wprawdzie wnioski te nie wskazywały jednoznacznie celu, na jaki pomoc pieniężna miała być przeznaczona, ale okoliczność ta była możliwa do ustalenia w oparciu o pozostałą zgromadzoną w aktach dokumentację. Do wniosków, o których mowa zostały załączone jak tego wymagał par. 5 ust. 2 i 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, poświadczone przez pracownika socjalnego kserokopie dokumentów potwierdzających posiadanie przez dwojga małżonków uprawnień kombatanckich, a także dokumenty o ustaleniu stanu zdrowia zainteresowanych i tak wypis z orzeczenia Lekarza rzeczoznawcy z 26.04.2000 r. dotyczący Kazimierza, K. oraz wypis orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 8 w Z. z 28.12.2001 r. dotyczącego Kazimiery, K. W wyniku omawianych wniosków zostały wydane przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dwie decyzje z 8.11.2000 r. odmawiające Kazimierzowi i Kazimierze K. przyznania pomocy finansowej z Funduszu Kombatantów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z 15.01.2001 r. uchyliło ww. decyzje i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W postępowaniu toczącym się po wydaniu powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponownie zgromadzono m.in. dokumentację dotyczącą uprawnień kombatanckich zainteresowanych oraz obrazującą ich stan zdrowia a także odnoszącą się do dochodów stron. Następnie Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z 1.02.2001 r. odmówił przyznania Kazimierzowi i Kazimierze K. pomocy finansowej z Państwowego Funduszu Kombatantów z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Jak z powyższego wynika decyzja ta wydana została w związku ze złożonymi w dniu 28.11.2000 r. wnioskami, o których wyżej mowa i w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który organowi odwoławczemu dwukrotnie rozpoznającemu tą sprawę powinien być znany. Tak, więc te zarzuty, które postawiło Kolegium organowi I instancji w uzasadnieniu swej decyzji jako uniemożliwiające ocenę czy decyzja organowi I instancji została wydana zgodnie z prawem, należy uznać za niezasadne i nie mające odbicia w materiale dowodowym sprawy.

Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wadliwie oceniła sytuację dochodową skarżących, co mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt organ dokonał analizy sytuacji dochodowej małżonków, K. biorąc za punkt wyjścia ich dochód ze stycznia 2001 r. zamiast z miesiąca sierpnia, 2000 r. /tak jak to uczynił organ w swych poprzednich decyzjach wydanych w tej sprawie z 8.11.2000 r./ par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. określa kryteria dochodowe, jakie musi spełniać osoba zainteresowana uzyskaniem pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów, przy czym w myśl ustępu 2 ww. par. 3 przez dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej, jeżeli - jak w tym przypadku - osoba czyniąca starania o uzyskanie świadczenia jest członkiem rodziny w rozumieniu par. 3 ust. 3 cytowanego rozporządzenia należy rozumieć dochód określony przepisami o pomocy społecznej, czyli przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. Ustawa ta zawiera wyjaśnienie pojęcia dochodu na osobę w rodzinie stanowiąc, w art. 2a ust. 1 pkt 2a, że dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w tej rodzinie z tym, że o tym, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu rodziny rozstrzyga art. 2a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, według, którego dochód rodziny ogólnie biorąc oznacza sumę miesięcznych dochodów w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Jak zaznaczono wnioski w tej sprawie zostały złożone we wrześniu, 2000 r. Zatem dochód rodziny skarżących, jaki winien być brany pod uwagę przy rozpatrywaniu ich wniosków to dochód tej rodziny z miesiąca sierpnia /poprzedzającego złożenie wniosków/ 2000 r. a nie jak uczynił organ I instancji ze stycznia 2001 r.

To zaś oznacza, że decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w P. jako dotknięta wadą podlegała uchyleniu. Wady tej nie mogło naprawić w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., ponieważ decyzja o przyznaniu pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów jest decyzją uznaniową. W takim zaś przypadku samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli stwierdzi, że decyzja została wydana przez organ samorządowy z naruszeniem prawa nie może uchylić tej decyzji i orzec w sprawie, co do istoty, lecz jedynie uchylić dotkniętą wadą decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. To zaś z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 1.02.2001 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania jakkolwiek uczyniło to z innych niż wyżej podana przyczyn w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.

Z tego względu skargi nie można było uznać za zasadną i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA należało ją oddalić.