Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1482/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Paszporty
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Wątpliwości co do okoliczność, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5 ze zm./, organ nie może interpretować, w kontekście art. 10 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy, na niekorzyść obywatela /art. 8 Kpa/.

TEZY

Wątpliwości co do okoliczność, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5 ze zm./, organ nie może interpretować, w kontekście art. 10 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy, na niekorzyść obywatela /art. 8 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Krzysztofa K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie unieważnienia paszportu i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody (...) z 19 kwietnia 1999 r., a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy - zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzję z dnia 19 kwietnia 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5/, Wojewoda Ł. unieważnił paszport Krzysztofa K. (...) uznając, że zachodzi uzasadniona obawa, że jego wyjazd za granicę uniemożliwia mu wykonanie ustawowego obowiązku zapłaty cła, potwierdzonego decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia 22 lutego 1993 r., zawartą w JDA SAD (...).

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Ł. wskazał, że Krzysztof K. mimo wyrażenia zgody przez organ celny na spłatę zadłużenia w ratach nie wykonuje obowiązku regulowania należności celnych ponieważ wpłaty dokonywane są nieregularnie.

W odwołaniu od tej decyzji Krzysztof K. wyjaśnił, że nadal uiszcza miesięczne raty, a brak wpłaty w grudniu 1998 r. i w styczniu 1999 r. był spowodowany koniecznością uiszczenia świadczeń /energia elektryczna i inne media/, które w miesiącach zimowych znacznie wzrastają.

Decyzją z dnia 5 kwietnia 1999 r. (...) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Ł. podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki unieważnienia paszportu Krzysztofa K. określone w art. 6 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o paszportach. Organ odwoławczy wskazuje, że Krzysztof K. po zapłaceniu paru rat zaprzestał wywiązywania się z obowiązku ustawowego i dopiero wszczęcie postępowania o unieważnienie paszportu zmusiło go do dalszej spłaty zadłużenia. Okoliczności te w ocenie organu odwoławczego wskazują, że spełniona została przesłanka uzasadnionej obawy, że wyjazd Krzysztofa K. za granicę uniemożliwia mu wykonanie obowiązku ustawowego.

W skardze na tę decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof K. wniósł o jej uchylenie zarzucając, że została wydana bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Skarżący podniósł, że w sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki unieważnienia paszportu ponieważ zwłoka w zapłacie dwóch rat nie mogła stanowić podstawy do wydania tego rodzaju decyzji w sytuacji, gdy skarżący potwierdzał gotowość spłaty zadłużenia i nie miał zamiaru uciekania się do innych środków, aby uwolnić się od zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Stwierdził, że nie wyjeżdżał za granicę i nie zamierza tego czynić ponieważ musi oczekiwać na zakończenie postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Ł. W związku z tym skarżący podniósł, że w sprawie nie zachodziła uzasadniona obawa, że jego wyjazd za granicę uniemożliwi spłatę zadłużenia i zarzucił, że na poparcie tej tezy organy obydwu instancji nie zebrały materiału dowodowego.

Minister spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną unieważnienia paszportu skarżącego stanowiły przepisy art. 10 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach. Zgodnie z tymi przepisami organ paszportowy może unieważnić paszport jeżeli: - osoba nie wykonała obowiązku ustawowego,

- zachodzi uzasadniona obawa, że wyjazd za granicę osoby zobowiązanej uniemożliwia wykonanie tego obowiązku,

- niewykonanie obowiązku znajduje potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub decyzji uprawnionego organu.

Unieważnienie paszportu może nastąpić wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie te przesłanki, przy czym użyte w przepisie art. 10 ust. 1 określenie "może" oznacza, że decyzja o unieważnieniu paszportu pozostawiona została uznaniu organu administracyjnego.

Zgodnie z art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest pod względem jej zgodności z prawem oraz dotyczy także tego, czy organ paszportowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Wykonując kontrolę zaskarżonej decyzji w takim zakresie Sąd stwierdził, że została ona wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdy chodzi o drugą z wymienionych wyżej przesłanek unieważnienia paszportu. Organy obydwu instancji przyjmując, że w przypadku skarżącego zachodzi "uzasadniona", a więc kwalifikowana obawa, że jego wyjazd za granicę uniemożliwia mu spłatę długu celnego poczyniły to ustalenie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/. Wniosek taki nie mógł być wysnuty wyłącznie na tej podstawie, że skarżąc nie uiści dwóch rat w sytuacji, gdy wskazał on konkretną przyczynę ich niezapłacenia a następne raty za 1999 r. uiszcza, co potwierdza załączone do akt administracyjnych pismo Urzędu Celnego z Ł. z dnia 30 czerwca 1999 r. oraz notatka służbowa z dnia 25 listopada 1999 r.

Organy orzekające nie uzasadniły w sprawie w sposób wszechstronny i przekonujący, że nie zapłacenie przez skarżącego dwóch rat rodzi uzasadnioną obawę że jego wyjazd za granicę uniemożliwi mu spłatę długu.

Zajmując stanowisko w tej kwestii organy orzekające winny były załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli /art. 7 Kpa/.

Wprowadzając zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ustawodawca nie akcentuje stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego przewagę ma mieć zawsze i bezwarunkowo interes społeczny. Dyrektywę ustawodawcy zawartą w tym przepisie można, określić jako polecenie dla organów administracji starania się o zharmonizowanie obu tych interesów. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać o jaki interes ogólny /publiczny/ chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.

Uprawnień organu administracji publicznej określonych w art. 10 ust. 1 ustawy paszportowej nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygnąć na niekorzyść obywatela. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny, gdyż tylko takie postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa /art. 8 Kpa/.

Realizacja zasady ogólnej pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa uzależniona jest od przestrzegania reguł postępowania przyjętych w Kpa w tym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą.

Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie wykonany, gdyż organy orzekające nie wyjaśniły w sposób wszechstronny, czy w sprawie zachodzi uzasadniona obawa, że wyjazd skarżącego za granicę istotnie uniemożliwia mu wykonanie obowiązku ustawowego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji.