Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1491/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 247 par.1 pkt 2, art. 169 par. 4, art.235
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi S. Z. wspólnika C. S.C. S.Z., J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w S. wydał w dniu [...] r. decyzję wobec "[...]" Spółka Cywilna S.Z., J.M., w której określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...] rok produkcji [...], pojemność silnika [...] cm3. Decyzja został doręczona w dniu 24 marca 2014 r. na adres: 1)[...] s.c. S. Z., J. M. ul.[...], [...] G.; 2) [...] s.c. S. Z. ul.[...], [...] G.; 3)[...] s.c. J. M. ul. [...], [...] G.

Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone przez pełnomocnika radcę prawną Z.M. Stronę skarżącą określono jako "S. Z. prowadzący działalność gospodarczą [...] S. Z. ul. [...], [...] G. Wspólnik "[...]" Spółka cywilna". Pełnomocnik podała, że działa w imieniu odwołującego się i powołała się na pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2014 r. załączone do akt sprawy, które zostało podpisane przez S. Z., oznaczonego jako "S. Z. Prowadzący działalność gospodarczą [...] Ul. [...] [...] G.". Z treści pełnomocnictwa wynikało, że pełnomocnik została upoważniona do reprezentowania S. Z. w postępowaniu sądowym, administracyjnym, przed sądami administracyjnymi, w tym Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz postępowaniu egzekucyjnym w postępowaniu dotyczącym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki [...] o numerze nadwozia [...].

Dyrektor Izby Celnej w S. wezwał na podstawie art.155 § 1, art. 169 § 1 w zw. z art. 137 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "o.p.", pełnomocnika do uzupełnienia złożonego odwołania przez nadesłanie: pełnomocnictwa w oryginale lub urzędowo poświadczonej kopii, wypisu lub odpisu pełnomocnictwa; uwierzytelnienia kopii umowy spółki cywilnej oraz wszystkich aneksów i załączników umowy (jeżeli takie aneksy i załączniki zostały sporządzone, z której wynika zakres umocowania wspólników w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Organ odwoławczy podał, że dołączone do odwołania pełnomocnictwo udzielone zostało do reprezentowania S.Z., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w G., przy ul. [...]. Natomiast prowadzone postępowanie odwoławcze dotyczy "[...]" Spółka Cywilna S. Z. i J. M. Organ odwoławczy podał, że skutkiem niewykonania niniejszego wezwania w wyznaczonym zakresie będzie brak możliwości uznania przez organ radcy prawnego Z. M. jako pełnomocnika w sprawie, której stroną jest "[...]" Spółka Cywilna S. Z., J. M.

W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik złożyła pismo z dnia 16 czerwca 2014 r., w którym stronę określiła jako "S. Z. prowadzący działalność gospodarcza [...] S. Z. ul. [...] [...] G. Wspólnik "[...]" Spółka cywilna". Zdaniem pełnomocnika złożone pełnomocnictwo było prawidłowe, ponieważ S. Z., prowadzący działalność pod nazwą [...] założył spółkę cywilną z J.M. Według pełnomocnika, w przedmiotowej sprawie pełnomocnictwo nie mogło zostać udzielone przez spółkę, gdyż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. Pełnomocnik wskazała, że z ostrożności procesowej przesłała pełnomocnictwo z dnia 18 czerwca 2014 r. udzielone przez S. Z. jako osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej oraz umowę spółki. Z treści pełnomocnictwa wynikało, że pełnomocnik została upoważniona do reprezentowania S.Z. w postępowaniu sądowym, administracyjnym w tym Naczelnym Sądem Administracyjnym w postępowaniu dotyczącym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki [...] o numerze nadwozia [...].

Organ odwoławczy wydał w dniu 3 lipca 2014 r. postanowienie na podstawie art. 137 § 3, art. 168 § 2, art. 169 § 4 o.p., w którym pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia.

Organ odwoławczy podał, że przed rozpoznaniem odwołania wezwał pełnomocnika o przedłożenie dokumentu upoważniającego do reprezentowania przedmiotowej spółki cywilnej oraz uwierzytelnionej kopii umowy tej spółki. W odpowiedzi na ww. wezwanie, pełnomocnik oświadczyła, że złożone przez nią pełnomocnictwo było prawidłowe. Ponadto załączyła umowę spółki oraz pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie S.Z.. Zdaniem organu, pełnomocnik w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braków przez nadesłanie dokumentu potwierdzającego jej umocowanie do reprezentowania przedmiotowej spółki. Organ odwoławczy przywołał treść art. 168 § 2, art. 137 § 2 i 3 o.p. Według organu, oba pełnomocnictwa zostały udzielone jedynie przez S.Z., zaś umocowanie do reprezentacji przedmiotowej spółki nie zostało skutecznie wykazane. Tym samym, organ stwierdził, ze złożonemu odwołaniu nie można nadać dalszego biegu na podstawie art. 169 § 4 o.p. Organ odwoławczy pouczył, że na ww. postanowienie służy zażalenie. Postanowienie zostało podpisane przez Dyrektora Izby Celnej w S. z up. Zastępcę Dyrektora J. L.

Pełnomocnik złożyła pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy", powołując się "na art. 144 ordynacji podatkowej w zw. z art. 127 § 3 ordynacji podatkowej w zw. z art. 5 § 2 pkt 4", w którym stronę określiła jako "S. Z. prowadzący działalność gospodarcza [...] S. Z. ul. [...] G. Wspólnik "[...] Spółka cywilna".

W piśmie tym wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy oraz rozpoznanie odwołania, zarzuciła organowi, że w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r. dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przez przyjęcie, iż odwołanie było złożone przez osobę nieuprawnioną oraz naruszenie "art. 241 w zw. z art.133 ordynacji podatkowej w zw. z art. 11 ust. 1 upa", przez przyjęcie, że odwołanie nie zostało złożone przez osobę uprawnioną.

Pełnomocnik podała, że według niej, od samego początku, organ prowadzący przedmiotowe postępowanie jako jego stronę zaliczył wspólników spółki cywilnej. Postanowienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone spółce oraz jej wspólnikom, tak jak postanowienia z dnia [...] r. i [...]r. oraz decyzja z dnia [...] r. Pełnomocnik podała, że w dniu 24 marca 2014 r. udzielone zostało jej pełnomocnictwo do reprezentowania S.Z., prowadzącego działalność pod nazwą [...] i w odwołaniu wskazała, że odwołujący S. Z. działał jako wspólnik "[...]" Spółka Cywilna. Pełnomocnik wskazała, że w dniu 2 czerwca 2014 r. zostało do tylko do niej skierowane wezwanie bez poinformowania spółki cywilnej oraz bez wezwania spółki cywilnej czy popiera złożone przez wspólnika odwołanie. Postanowienie z dnia [...] r. zostało tylko doręczone pełnomocnikowi, bez wskazania w kogo imieniu działa on w sprawie. Pełnomocnik podała, według odwołującego, organ I instancji uznał za stronę postępowania, czyli osoby zainteresowane wspólników spółki cywilnej obok spółki cywilnej. Zgodnie z prawem korespondencję doręcza się osobom uznanym za stronę. Organ doręczał korespondencję obok spółki również jej wspólnikom. Zdaniem pełnomocnika, odwołanie zostało złożone przez S.Z., wspólnika spółki cywilnej w imieniu spółki, zaś organ nie zwrócił się z zapytaniem, czy spółka popiera złożone pełnomocnictwo i odwołanie. Ponadto pełnomocnik wskazała, że z § 11 umowy przedmiotowej spółki, każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. W zakresie nie przekraczającym czynności zwykłego zarządu wspólnik może działać w imieniu spółki. Stosownie do art. 866 kodeksu cywilnego, w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia spraw (art. 865 Kc). Wspólnik nie może udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania spółki cywilnej, gdyż nie ma ona osobowości prawnej. Pełnomocnik może reprezentować wyłącznie wspólnika spółki cywilnej. Według pełnomocnika, organ powinien zbadać umowę spółki czy odwołujący działa w imieniu spółki pod kątem kto jest zobowiązany do jej reprezentacji, a jeżeli stwierdzi jakiekolwiek braki wezwać do ich uzupełnienia. Pełnomocnik podała, że w treści postanowienia z dnia 3 lipca 2014 r. organ nie wykazał, że na podstawie art. 866 i 865 Kc spółka była błędnie reprezentowana.

Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę ponownie na podstawie art. 137 § 3, art. 216 § 1 i 2, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 o.p., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r. Organ odwoławczy podał stan faktyczny w sprawie i uznał, że pismo złożone przez pełnomocnika za zażalenie na postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 137 § 2 i 3 o.p. wskazał, że z dokumentu pełnomocnictwa winno wynikać umocowanie pełnomocnika do reprezentowania przedmiotowej spółki, zaś pełnomocnik przedstawiła dwa pełnomocnictwa pochodzące jedynie od S.Z. Z uwagi, że złożonemu odwołaniu nie można było nadać biegu, organ na podstawie art. 169 o.p. wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków. Zdaniem organu, pełnomocnik nie uzupełniła braków, o których mowa była w ww. wezwaniu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą. W niniejszej sprawie, wewnątrzwspólnotowego nabycia przedmiotowego pojazdu dokonała spółka cywilna, która stała się w związku z tym podatnikiem akcyzy. Przedmiotowej spółce cywilnej zostało doręczone postanowienie z dnia 9 lipca 2013 r. o wszczęciu postępowania podatkowego, jak i decyzja z dnia 19 marca 2014 r., określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Zdaniem organu, powyższego nie zamienia fakt doręczenia pism w toku postępowania również wspólnikom spółki cywilnej, którzy przez to nie zyskali przymiotu strony. Postanowienie zostało podpisane przez Dyrektora Izby Celnej w S. z up. Zastępcę Dyrektora J. L.

Pełnomocnik złożyła skargę na powyższe postanowienie w imieniu S.Z., powołując się na złożone pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2014 r. W skardze określiła stronę jako "S. Z. prowadzący działalność gospodarczą [...] S. Z. ul. [...], [...] G. wspólnik "[...]" Spółka cywilna". Zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 137 § 3 o.p., przez przyjęcie, że udzielone przez S.Z. pełnomocnictwo jest nieprawidłowe;

- art. 233 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 o.p. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia postanowienia z dnia 3 lipca 2014 r. i rozpoznania złożonego odwołania;

- art. 133 w zw. z art. 7 o.p. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym w zw. z art. 860 Kc przez przyjęcie, że odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną oraz przyjęcie, że spółka cywilna jest podmiotem postępowania podatkowego i może samodzielnie i skutecznie udzielić pełnomocnictwa.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie postanowienia organu z dnia [...] r. i zasądzenie kosztów postępowania.

Pełnomocnik podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w toku postępowania.

Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie, pełnomocnik oświadczyła, że określenie strony skarżącej jest prawidłowe.

Sąd wskazał, co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną.

Zgodnie z art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (art.169 § 4 o.p.).

Stosownie do art. 235 o.p., w sprawach nieuregulowanych w art. 220–234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji

Na podstawie art. 228 § 1 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:

1) niedopuszczalność odwołania;

2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;

3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.

§ 2. Postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne.

Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana bez podstawy prawnej.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że złożone do odwołania pełnomocnictwo było nieprawidłowe. Wobec czego organ odwoławczy uruchomił procedurę z art. 169 § 1 o.p. i wezwał pełnomocnika do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa oraz umowy spółki cywilnej. Organ odwoławczy uznał, że nie nastąpiło uzupełnienie braku i wydał postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r. o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy zawarł w nim błędne pouczenie o możliwości złożenia zażalenia. Na skutek wniesionego zażalenia organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie.

Przede wszystkim podnieść należy, że zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Celnej w S. wydał bez podstawy prawnej. Postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania nie jest wydawane bezpośrednio na podstawie art. 169 § 4 o.p., lecz na podstawie art. 235 o.p. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że odwołanie nie wszczyna nowej sprawy. Z formalnego punktu widzenia odwołanie stanowi podanie o przeprowadzenie postępowania odwoławczego. W postępowaniu odwoławczym art. 169 § 4 o.p. stosuje się wyłącznie z uwagi na treść art. 235 o.p. Pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia jest zatem postanowieniem organu odwoławczego, od którego nie przysługuje kolejne zażalenie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III SA 2900/99, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zaistniałej sytuacji należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia w związku z art. 247 § 1 pkt 2 o.p. w związku z wydaniem go bez podstawy prawnej, gdyż wydano je mimo braku przepisu prawnego dopuszczającego działanie organu w danej sprawie.

Postanowienie organu odwoławczego o pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia jest ostateczne, na które służy skarga do sądu administracyjnego.

Wynika to również z porównania z regulacją, określoną art. 228 o.p.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy zobowiązany jest poinformować stronę skarżącą o prawidłowym środku zaskarżenia służącym od postanowienia z dnia 3 lipca 2014 r.

Wobec powyższego, przedwczesne było na tym etapie postępowania wypowiadanie się o zarzutach skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz.490).