Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 546/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... października 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oraz wydalenia z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej i braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... lipca 2009 r., nr ..., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił Z. I., obywatelowi ..., nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany. Decyzja obejmowała żonę Cudzoziemca, Z. T..

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wnioskujący wyjechał z kraju pochodzenia w sposób legalny ... marca 2009 roku i nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy ... Podczas składania przedmiotowego wniosku Cudzoziemiec oświadczył, iż w kraju pochodzenia był prześladowany oraz poddany przemocy: "Zabierali mnie na komendę dwa razy, gdzie byłem przetrzymywany przez 4 godziny, zadawali mi rożne pytania." Cudzoziemiec nie był zatrzymywany, aresztowany, ani też sądzony. Cudzoziemiec nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej, ani innej organizacji i zeznał, iż nie brał żadnego udziału w działaniach wojennych.

Organ wskazał także na treść protokołu przesłuchania z ... czerwca 2009 r. W trakcie tego przesłuchania Cudzoziemiec zeznał, że nie brał udziału w działaniach wojennych, ani też nie pomagał bojownikom. Przyjazd do Polski uzasadniał obawą o życie i wolność. Oświadczenia te nie zawierały informacji, by Cudzoziemiec był prześladowany, aresztowany czy skazany.

Szef Urzędu uznał, że wnioskodawca nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Władze państwowe nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Z zeznań Cudzoziemca nie wynikało, by mógł on być narażony na prześladowania ze strony władz, bądź też innych podmiotów. Z jego zeznań nie wynikało również, aby orzeczono wobec niego karę śmierci, bądź też istnieje ryzyko wykonania egzekucji. Brak jest również podstaw, aby sądzić, że istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Ponadto z całokształtu materiału wynikało, że Cudzoziemiec nie jest osobą poszukiwaną przez władze ... ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania.

Ogólna sytuacja w kraju pochodzenia – ..., według organu, wskazuje również na brak przesłanek do udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w Polsce. Wprawdzie w samej ... może być niebezpiecznie, jednak nie jest to tożsame z sytuacją na terenie całej ..., a to ... jest krajem pochodzenia wnioskodawcy.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Stronę Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... października 2009 r. nr ... utrzymała w mocy skarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji podzielił stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, iż w oparciu o zebrane w sprawie dowody Skarżący nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej, a w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie byłby narażony na prześladowanie ani też represje innego rodzaju. Cudzoziemiec otrzymał paszport i legalnie opuścił kraj pochodzenia. Organ II instancji zaznaczył, iż zatrzymanie strony w 2000 r. miało związek wyłącznie z brakiem meldunku w paszporcie. Innego zatrzymania, o którym mówił sam Cudzoziemiec, nawet on sam nie uważał za zatrzymanie: "nie jest to za przestępstwo. To było tak, że troszeczkę byłem pijany". Jak wskazał organ, gołosłowne, niepotwierdzone i nieuprawdopodobnione twierdzenie, że był podejrzewany o udzielenie krewnym pomocy w postaci noclegu i że z tego powodu może coś mu grozić, również nie może stanowić podstawy do udzielenia międzynarodowej ochrony. Także fakt uczestniczenia członków jego rodziny w działaniach wojennych nie świadczy jeszcze o zagrożeniu prześladowaniem ze strony władz kraju pochodzenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Cudzoziemiec wnosząc o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... października 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2009 r. zarzucił organowi II instancji naruszenie przepisów art. 15 i 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi Cudzoziemiec zaakcentował, że organy bezpodstawnie uznały, iż dopasował on swe zeznania do przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej. Podniósł, że już w momencie składania wniosku powołał się na grożące mu niebezpieczeństwo ze strony struktur siłowych w ... w związku z tym, iż członkowie jego rodziny byli i są przeciwni władzom. Podkreślił, że bezpośrednią przyczyną jego wyjazdu z kraju pochodzenia było powzięcie informacji, że figuruje on w oficjalnych źródłach prokuratury jako pomagający ukrywającym się krewnym zaangażowanym w konflikt ...

Zdaniem Skarżącego sytuacja, w jakiej znajdował się w ... zagrażała jego prawu do życia i bezpieczeństwa osobistego.

Cudzoziemiec wskazał, że Rada naruszyła art. 80 k.p.a., gdyż zignorowała weryfikowalny, podany przezeń w toku postępowania fakt, iż jego dane znajdowały się w rejestrze prokuratury.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców zajęła dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 30 sierpnia 2011 r. skarżący oświadczył, iż obawia się powrotu do ..., bo powrót grozi mu utratą życia. Wezwanie do prokuratury związane było z tym, że pomagał w ukrywaniu się osobom walczącym w ..., ponieważ tam jak wzywają do prokuratury to wiadomo, że to się dobrze nie kończy. Wezwanie do prokuratury dostał po wyjeździe z kraju - żona wróciła do ..., a jak przyjechała z powrotem do Polski, to przywiozła dokument wezwania i było to ponad rok temu. Żona obecnie nie przebywa w Polsce i już nie jest jego żoną, była w ciąży, ale poroniła.

Sąd postanowił dopuścić dowód z wezwania z prokuratury skierowanego do skarżącego znajdującego się na karcie 9 i 61 akt sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż skarga jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 z późn. zm.], dalej: ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

A contrario artykuł 19 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy stanowi, iż cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951r. uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.

W ocenie sądu organ nie zbadał wnikliwie przesłanek udzielenia Cudzoziemcowi ochrony na terytorium RP.

Zeznania Cudzoziemca charakteryzują się duża wiarygodnością, gdyż wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego (str. 4 decyzji drugiej instancji), nie zeznawał on, że coraz bardziej był zaangażowany w działania skierowane przeciwko władzy państwowej (Sąd posiada wiedzę o takich tendencjach z innych spraw, w których wnioskodawcy modyfikują wcześniejsze zeznania).

W odróżnieniu od wnioskodawców w analogicznych przypadkach Skarżący jest konsekwentny w zeznaniach. Okoliczność, że zeznał on, iż jego pierwsze zatrzymanie spowodowane było faktem, że "był troszkę pijany", natomiast drugie nastąpiło z uwagi na brak meldunku w paszporcie jest dowodem na to, iż zeznawał zgodnie z zaistniałymi okolicznościami, niczego nie ubarwiając, co powoduje, że należy przyjąć, iż mówił prawdę. Ponadto, Skarżący zaprzeczył, aby stosowano wobec niego przemoc fizyczną lub psychiczną, co pozytywnie wpływa na jego wiarygodność.

Sąd postanowił dopuścić także dowód z dokumentu złożonego na rozprawie - wezwania z prokuratury na dzień ... kwietnia 2009 r. do stawienia się w Jednostce Operacyjno-Poszukiwawczej Nr 1 przy MSW ... (k. 9 i 61 akt sądowych). Wezwanie złożone zostało dopiero na etapie postępowania sądowego, gdyż Skarżący uciekł z ... przed datą dotarcia wezwania. Również ta okoliczność przyczynia się do zwiększenia wiarygodności Cudzoziemca, który wyjechał z ... w dniu ... marca 2009 r. po otrzymaniu od znajomego informacji, że prokuratura posiada informację, że przetrzymuje on w domu krewnych zaangażowanych w walkę z oficjalną władzą.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy w zakresie zbadania ustawowych przesłanek organ winien uzupełnić postępowanie dowodowe o dowód z omawianego wyżej dokumentu. Organ winien także wyjaśnić (czego nie dokonał w dotychczasowym postępowaniu), czy rzeczywiście Skarżący przetrzymywał w domu krewnych – kiedy, ile razy i czy są oni w jakikolwiek sposób związani z ... bojownikami, kto z rodziny Skarżącego brał udział w walkach przeciwko stronie ....

Uznanie tych okoliczności za udowodnione wymaga od organu ponownego rozważenia, czy po wydaleniu Cudzoziemca do kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, czy nie zagraża mu poddanie torturom albo nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu.

Sąd podkreśla także, iż status tolerowany, uregulowany w przepisach ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest szerszy w swoim zakresie ochrony niż status uchodźcy. Opiera się on m.in. na ochronie gwarantowanej przez art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1951 r., a zatem standard zagrożenia naruszeniem praw człowieka dla statusu tolerowanego jest niższy niż dla statusu uchodźcy. Dlatego też niewypełnienie przesłanek dla otrzymania statusu uchodźcy nie przesądza automatycznie o bezzasadności wniosku o status tolerowany na mocy art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż ustalenie istnienia przesłanek do przyznania zgody na pobyt tolerowany nie wymaga - w odróżnieniu od przyznania statusu uchodźcy - ustalenia, że cudzoziemiec w razie powrotu do kraju pochodzenia podlegałby prześladowaniu co najmniej tolerowanemu przez władze państwowe. Wystarcza ustalenie, że aplikant nie mógłby liczyć - z różnych przyczyn - na skuteczną ochronę tych władz, co w rozpoznawanej sprawie może mieć miejsce. Organy obu instancji nie poczyniły wystarczających ustaleń w tym przedmiocie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy kwestia ta także winna zostać starannie wyjaśniona.

Nie przesądzając kwestii merytorycznej słuszności wniosku skarżącego Sąd wskazuje, iż organ, rozpatrując sprawę ponownie, winien uwzględnić powyższe uwagi, czyniąc zadość wymogom z art. art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.