Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 450/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art104 , art.107, art. 127 a par 1 i 2, art.130 par.4, art. 7 i 77 par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.17, art.20 ust. 3 , art.23 , art.24 , art.26
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art.138  par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.1, art. 153, art. 145  par.1 pkt 1 it. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134 par.1 i art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy W. na podstawie art. 104, art. 107, art. 127a § 1 i 2, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "k.p.a" w zw. z art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220), po ponownym rozpatrzeniu wniosku odmówił przyznania M. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – O. K..

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 16 listopada 2018 r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Decyzją z dnia [...]. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na pozostawanie przez matkę w związku małżeńskim i nie zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. uchyliło opisane rozstrzygnięcie, uzasadniając powyższe wydaniem decyzji z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Kolegium podkreśliło,

że organ nie wszczął postępowania w sprawie, nie wezwał strony do złożenia wyjaśnień, nie powiadomił o zakończeniu postępowania i możliwości skorzystania

z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia w sprawie.

Kierując się opisanymi wytycznymi, organ I instancji w oparciu o przeprowadzony z wnioskodawczynią w miejscu zamieszkania wywiad ustalił, że sprawuje ona całodobową opiekę nad chorą, całkowicie ubezwłasnowolnioną matką, której została ustanowiona opiekunem prawnym, tj. podaje systematycznie leki, robi zakupy, przygotowuje posiłki, kąpie ją, ubiera, czesze, wyprowadza na spacery, umawia wizyty lekarskie, na które wozi ją autem. Ponadto strona oświadczyła, że odprowadza składki do KRUS ale nie pobiera żadnej dotacji do ziemi i jej nie uprawia oraz, że nikt na gospodarstwie rolnym nie pracuje. Natomiast mąż O. K. – A. K. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką - M. M., jej mężem i trojgiem ich dzieci oraz siostrą I. K., opiekę nad żoną sprawuje tylko wtedy, gdy córka idzie na zakupy, do lekarza, bądź odwozi dzieci do szkoły, pomimo iż na stałe przyjmuje leki przeciwbólowe i na nadciśnienie nie posiada ustalonego stopnia niepełnosprawności, gospodarstwo rolne w oparciu o akt notarialny oraz umowę ustanowienia służebności przekazał trojgu dzieciom m.in. M. M., jego stały dochód stanowi świadczenie emerytalne z ZUS.

W dniu 7 lutego 2019 r. wnioskująca złożyła do protokołu oświadczenie,

że z dniem 17 października 2018 r., w związku z opieką nad matką, zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, natomiast we wniosku nieumyślnie zaznaczyła,

że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, organ wskazał, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, co zgodnie

z dyspozycją art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto wnioskująca zgodnie

z zaświadczeniem Urzędu Gminy w W. z dnia 15 listopada 2018 r., [...] posiada gospodarstwo rolne i od dnia 2 lipca 2009 r. z mocy ustawy podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników KRUS, a składając wniosek

o rzeczone świadczenie w jego III części oświadczyła, że jest rolnikiem i nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Organ zaznaczył również, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności O. K. z dnia [...] wynika, że datuje się go od dnia 17 października 2018 r. nie spełniając tym samym przesłanki z art. 17 ust. 1b.

W odwołaniu od opisanej decyzji M. M. podniosła, że matka jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki, której nie może zapewnić jej mąż z uwagi na swój stan zdrowia.

Odnosząc się do przywołanej przez organ negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca przywołała stanowisko wyrażone przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt

III SA/Kr 670/18, w którym sąd ten stwierdził, że rozumienie jej w sposób bezwzględny wywołuje daleko idące, negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa i w sytuacji, gdy osoby pozostające w związku małżeński, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają.

Skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu w zakresie przesłanki wynikającej z art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniając, że w złożonym pod odpowiedzialnością karną oświadczeniu podała, że w związku z opieką nad niepełnosprawną matką zmuszona była do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, pomimo, że nadal posiada ziemię i opłaca składki KRUS.

Nie zgodziła się też z odmową przyznania świadczenia z uwagi na to,

że stosownie do treści art. 17 ust. 1b ww. ustawy niepełnosprawność matki nie powstała w przywołanych w nim okresach życia, wywodząc, że Trybunał Konstytucyjny wskazał na niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP jako naruszającego zasadę równości i różnicującego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności w stosunku do osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją wydaną w dniu

[...] nr [...] w oparciu przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.,

art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia, Kolegium wywiodło, że zgodnie z dyspozycją

art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się rolnik, przysługuje ono w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Fakt ten potwierdza rolnik stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Załączone do akt sprawy zaświadczenie Wójta Gminy W. z dnia

15 listopada 2018 r. stwierdzające, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne oraz zaświadczenie Kierownika Placówki Terenowej KRUS w D. P.

z dnia 15 listopada 2018 r. o podleganiu jej ubezpieczeniu społecznemu rolników

w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jednoznacznie potwierdzają, że skarżąca jest rolnikiem i prowadzi działalność rolniczą, skutkiem czego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. M. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 k.p.a. w szczególności przez zaniechanie oceny zgodności rozstrzygnięcia z obowiązującą linią w orzecznictwie.

Skarżąca podniosła, że dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Powyższe oznacza, że obowiązkiem organu jest rozpatrzenie żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji.

Zarzuciła również błędną wykładnię art. 17b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pomięciu przez Kolegium stanu faktycznego jakim jest złożenie przez nią jako rolnika oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Tak określone przez ustawodawcę kompetencje sądu administracyjnego oznaczają, że sąd ten nie jest uprawniony do przyznawania jakichkolwiek świadczeń czy ich pozbawiania lecz kontroluje, czy organy w postępowaniu administracyjnym nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego odmawiając, tak jak

w rozpoznawanej sprawie, przyznania skarżącej prawa do otrzymania konkretnie wskazanego przez nią świadczenia.

Przeprowadzona kontrola wydanych w tej sprawie decyzji według wyżej wskazanych kryteriów doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie spełniają kryterium legalności (zgodności z prawem) i z tego powodu winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dna 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) dalej "u.ś.r." W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazać przy tym należy, że obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej "k.r.o.").

Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca, jako wnioskująca o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.

Organ I instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdzając wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r, tj. – pozostawanie przez osobę wymagającą opieki, tj. O. K. w związku małżeńskim z A. K., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; art.17 ust. 1b u.ś.r. – niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu 18 roku życia, tj. od dnia 17 października 2018 r. w wieku 68 lat oraz art. 17b ust. 1u.ś.r. – wnioskująca jest rolnikiem. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odnosząc się jedynie do przesłanki z art. 17b u.ś.r.

Badając przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. w pierwszej kolejności wskazać należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 46/13 w którym Sąd ten wskazał, że treść art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. należy interpretować z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i art. 32 Konstytucji RP, tj. równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny.

Negatywna przesłanka z przywołanego przepisu rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące, negatywne konsekwencje dla rodziny

i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni

w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie mają również obowiązek – sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcje dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji wykładnia taka nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.

Z uwagi na powyższe, określonego w powołanym przepisie warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o ustaleniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Dotyczy to również sytuacji, gdy współmałżonek osoby niepełnosprawnej formalnie takim orzeczeniem się nie legitymuje, ale faktycznie z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad drugim małżonkiem. Nie pozwala na to również jego sytuacja materialna, która ewentualnie umożliwiałaby na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Literalna wykładnia omawianych przepisów w okolicznościach rozpatrywanej sprawy prowadzi do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę,a zobowiązanej do alimentacji, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja wykładni dokonanej przez organy obu instancji naruszałby więc wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakazu ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, nakazu szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest zbadanie czy małżonek jest obiektywnie zdolny do sprawowania pełnej opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, czy też możliwość taka jest wykluczona.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ I instancji poprzestał jedynie na ustaleniu o pozostawaniu matki skarżącej w związku małżeńskim z A. K. nie legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy nie odniosły się i nie wyjaśniły podnoszonych przez skarżącą w wywiadzie środowiskowym i odwołaniu okoliczności wskazujących na niemożność wykonywania przez niego pełnej opieki nad żoną. Skarżąca opisywała stan zdrowia ojca oraz przedłożyła dokumenty

w tym zakresie, pomimo to organy nie oceniły i nie zbadały powyższego w kontekście realnej możliwości zapewnienia przez niego prawidłowej i pełnej opieki swojej żonie.

Przywołując jako kolejną przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wiek powstania niepełnosprawności u matki wnioskującej organy nie wzięły pod uwagę treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie treści w nim ujętej, ponieważ zakwestionowana norma została ostatecznie wyeliminowana z sytemu prawnego, co oznacza, że dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną prowadzi do niedopuszczalnego – z punktu widzenia zasady równości – ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną, a wydana na takiej podstawie decyzja administracyjna również musi być uznana za wadliwą.

Na kanwie powyższego wyroku ugruntowała się linia orzecznicza sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, akceptowana również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którą w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją RP i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (por. wyroki WSA: z dnia 11.10.2018 r. sygn. akt III SA/Gd 651/18; z dnia 11.04.2018 r. sygn. akt II SA/Rz 298/18; z dnia 10.04.2018 r. sygn. akt II SA/Lu 82/18).

Z powyższych przyczyn, pomijając treść przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zarówno organ I instancji jak i Kolegium, które ponownie rozpatrywało sprawę i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, dopuściły się naruszenia prawa materialnego skutkujące uchyleniem wydanych rozstrzygnięć.

Podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, stanowił również podnoszony przez organy fakt bycia przez wnioskującą rolnikiem i prowadzenia przez nią działalności rolniczej. Powyższe organy oparły o zaświadczenie Wójta Gminy W. stwierdzające, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne oraz zaświadczenie Kierownika Placówki Terenowej KRUS w D. P.

o podleganiu jej ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim.

Zgodnie z dyspozycją art. 17 b. ust. 1 u.ś.r., gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy

w gospodarstwie rolnym.

W ust. 2 ustawodawca zastrzegł, że dla celów dowodowych, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy

w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu

o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Powyższe stanowi niezbędny środek dowodowy w postępowaniu o przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego, warunkujący w istocie możliwość rozpoznania wniosku w tym przedmiocie.

Skarżąca w dniu 26 października 2018 r. złożyła oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia z dniem 17 października 2018 r. gospodarstwa rolnego z uwagi na stan zdrowia matki, ponadto w dniu 7 lutego 2019 r. złożyła do protokołu oświadczenie,

że w trakcie składania wniosku o przyznanie świadczenia nieumyślnie zaznaczyła,

że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Fakt ten organy zignorowały, nie i nie wyjaśniły podnoszonej okoliczności. Powyższe niewątpliwie miało wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.

Opisane w niniejszym postępowaniu uchybienia obrazują naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego – art. 17 ust. 5 pkt 2a, art. 17 ust. 1b i art. 17b ust. 1 u.ś.r. Przy czym zostały one już popełnione na etapie postępowania przed organem I instancji, a organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę powielił błędy organu I instancji utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej, zgodnie

z przepisem art. 153 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnią stanowisko zawarte w uzasadnieniu w niniejszego wyroku i rozpoznając wniosek skarżącej oraz ustalając wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie żądanego świadczenia wezmą pod uwagę wskazówki Sądu odnośnie wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów, albowiem są tym wyrokiem związane.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.