Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1073/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2, art. 25 par. 4, art. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K. oraz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 129/16 o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego oraz zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenia.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 129/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego oraz zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda P., po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Starosty W. z dnia [...] maja 2013 r., zezwalającej na rozbiórkę dwóch elektrowni wiatrowych wraz z linią kablową elektroenergetyczną i słupową stacją transformatorową na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. oraz zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. K. - właścicielowi [...] pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej [...] wraz z linią kablową elektroenergetyczną SN, linią kablową elektroenergetyczną nN, kontenerową rozdzielnią SN, kontenerową stacją transformatorową sN/SN na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. skargę na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł właściciel sąsiedniej działki - M. M.

W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r., Stowarzyszenie [...] z/s w W. wniosło o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. Uzasadniając wniosek wskazało, że przedmiotowa sprawa związana jest ze statutową działalnością Stowarzyszenia, ponieważ dotyczy istotnych zagadnień prawnych, których rozstrzygnięcie będzie miało potencjalnie znaczący wpływ na przyszłe orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz na interpretację i na stosowanie prawa przez organy administracji w kraju. Podkreślono, że Stowarzyszenie bierze aktywny udział w konsultacjach społecznych oraz pracach parlamentarnych prowadzonych nad projektem ustawy o odnawialnych źródłach energii. Stowarzyszenie wskazało, że realizuje swoje cele poprzez współdziałanie z organami administracji, instytucjami publicznymi, organizacjami samorządów zawodowych, organizacjami i instytucjami społecznymi lub gospodarczymi oraz przedstawianie właściwym organom postulatów i opinii w sprawach związanych z celami oraz z działalnością Stowarzyszenia i jego członków.

Oddalając wniosek, Sąd powołał treść art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz art. 25 § 4 cyt. ustawy. Odnosząc przedmiot niniejszej sprawy - dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę dwóch elektrowni wiatrowych i budowy jednej elektrowni wraz z infrastrukturą na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. - do treści wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie przedstawiło przekonującej argumentacji, która przemawiałaby za jego udziałem w sprawie.

Sąd podniósł, iż wskazując na treść Statutu, Stowarzyszenie swój interes prawny w przystąpieniu do toczącego się postępowania upatruje w propagowaniu idei społeczeństwa obywatelskiego, zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej, ochronie praw i wolności człowieka w szczególności prawa do sądu oraz społecznej kontroli przestrzegania zasady obiektywizmu, ochronie interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, ochronie ładu architektonicznego, budowlanego, krajobrazowego miast oraz terenów wiejskich, udziale w procesach kształtowania prawa miejscowego oraz ochronie praw obywateli i przedsiębiorców w postępowaniu administracyjnym.

Sąd wskazał na konieczność ścisłej interpretacji przepisów art. 25 § 4 oraz art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze względu na cele, jakim służy funkcjonowanie systemu sądownictwa administracyjnego. Zdaniem Sądu, uwzględnić należy również fakt, że postępowanie sądowoadministracyjne nakierowane jest przede wszystkim na ochronę indywidualnego interesu stron żądających od sądu administracyjnego ochrony swojego interesu prawnego, musi zatem zmierzać do zapewnienia takim jednostkom prawa do sprawiedliwej procedury, w której reprezentacja jednej ze stron postępowania nie otrzymuje większej ochrony prawnej niż strona przeciwna. Dążenie to przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni omawianego przepisu i szerokiego dopuszczania do udziału w postępowaniu sądowym innych podmiotów.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż wymóg z art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, że działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób, winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia.

Sąd wskazał, że treść statutu należy odczytywać zgodnie z tym, co w takim dokumencie zawarto, mając jednakże na względzie, że podejmowanie czynności - osobiście lub za pośrednictwem innych osób - w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez strony, wyznacza ustawa albo wola tych stron. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę, że ogólna zasada wynikająca z art. 34 w/w ustawy - która zezwala stronom na dokonywanie wyboru pełnomocnika dotyczącego reprezentacji przed sądami administracyjnymi - doznaje ograniczeń, wskazanych w regulacjach ustawowych, jak np. art. 35 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można utożsamiać interesu prawnego strony, o jakim mowa w art. 25 § 4 cyt. ustawy z takimi celami Stowarzyszenia, jak wymienione w statucie "propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej" czy "ochrona interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi". Interes prawny strony musi bowiem wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a wymienione w powołanym statucie cele Stowarzyszenia do żadnej skonkretyzowanej normy prawa materialnego nie nawiązują.

Reasumując, Sąd stwierdził, że Stowarzyszenie w swym statucie nie przewiduje działalności, która dotyczyłaby interesów prawnych innych osób, a tym samym nie jest organizacją, o jakiej mowa w art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 cyt. ustawy, ponadto przewidziane sposoby działania Stowarzyszenia nie obejmują udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, działania Stowarzyszenia nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego. Stowarzyszenie nie wykazało w żaden sposób, aby jego udział w tym konkretnym postępowaniu sądowym miałby wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu, to jest w przedmiotowej sprawie inwestora. W sytuacji, gdy udział stowarzyszenia w postępowaniu sądowym nie realizuje interesu społecznego, a jedynie partykularne interesy jednej strony, stwierdzić trzeba, że taka forma uczestnictwa w postępowaniu nie jest przewidziana przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia, na podstawie art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania - D. K., zarzucając mu:

1) naruszenie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędną wykładnię, polegającą na tym, że skład orzekający WSA w Gdańsku uznał, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej - Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób, a tym samym nie jest organizacją, o jakiej mowa w art. 25 § 4 cyt. ustawy i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 w/w ustawy- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprzez odmowę uczestnictwa organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnika społecznego, organizacja społeczna nie będzie miała możliwości wyrazić swojej opinii, ani zgłaszać wniosków, ani uwag w przedmiotowej sprawie, a także uniemożliwione zostanie propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej;

2) naruszenie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię, polegającą na tym, że skład orzekający WSA w Gdańsku uznał, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej - Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W., a także, że działania organizacji nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego, a Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miałby wykraczać poza formę konkretnych interesów inwestora, pomimo iż w złożonym wniosku zostało obszernie uzasadnione, dlaczego Stowarzyszenie wnosi o dopuszczenie do uczestnictwa na prawach strony do przedmiotowego postępowania przed WSA, wskazane zostały konkretne zapisy ze Statutu oraz wskazany został cel uczestnictwa - ochrona obiektywnego porządku i ochrona interesu społecznego uzasadniające dlaczego Stowarzyszenie powinno uczestniczyć w dalszym postępowaniu przed WSA. Stowarzyszenie wskazało, że udział organizacji ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego oraz wskazało, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes społeczny. W/w uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przez odmowę uczestnictwa organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnika społecznego, organizacja społeczna nie będzie miała możliwości wyrazić swojej opinii, ani zgłaszać wniosków ani uwag w przedmiotowej sprawie, a także uniemożliwione zostanie propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej, tym samym złamana zostanie prawna możliwość działania legalnej i zarejestrowanej organizacji społecznej na mocy i w ramach zarejestrowanego statutu i statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, co skutkować może osłabieniem pozycji procesowej uczestników postępowania, gdyż osłabiona może zostać kontrola sprawiedliwości i legalizmu w sytuacji, gdy już na obecnym etapie postępowania niezależnej organizacji społecznej biorącej udział w podobnych sprawach sądowych w Polsce uniemożliwia się działanie jako uczestnika na prawach strony, pomimo iż uprawnienie takie przysługuje przedmiotowej organizacji z mocy prawa

3) naruszenie art. 9 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 § 2 tej ustawy w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dokonanie błędnej zawężającej wykładni w/w przepisów, która skutkuje naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego oraz prawa do sądu i sprowadza się do interpretacji jakoby udział Stowarzyszenia w postępowaniu na mocy art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spowodowało by, że reprezentacja jednej ze stron postępowania otrzymała by większą ochronę prawną niż strona przeciwna oraz sprowadza się do odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie z uwagi na brak odniesienia celów Stowarzyszenia do interesu prawnego strony, w sytuacji, gdy przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu zarejestrowanego statutu i konkretnej statutowej działalności mającej odniesienie do interesu prawnego inwestora i prawa materialnego dotyczącego decyzji lokalizacyjnych inwestycji - elektrowni wiatrowej [...], miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w gminie C., prawa własności i ochrony praw nabytych i ma znaczenie z uwagi na interes społeczny - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przez odmowę uczestnictwa w/w organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnika społecznego, a tym samym złamane zostały zasady konstytucyjne - tj. zasady demokratycznego państwa prawnego i prawa do sądu, co będzie miało bezpośrednie przełożenie na interes prawny organizacji społecznej

4) naruszenie § 6 Statutu Stowarzyszenia [...] określającego cele Stowarzyszenia- tj.:

- pkt 20 (obecnie pkt 19) "ochrona interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi"

- pkt 22 (obecnie pkt 21) "ochrona praw interesariuszy prawa gospodarczego, handlowego, bankowego, rynków kapitałowych w szczególności małych i średnich przedsiębiorców"

- pkt 8 "propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej"

- pkt 12 "ochrona praw i wolności człowieka w szczególności prawa do sądu oraz społeczna kontrola przestrzegania zasady obiektywizmu"

- pkt 25 (obecnie pkt 24) "ochrona ładu architektonicznego, budowlanego, krajobrazowego miast oraz terenów wiejskich"

- pkt 28 (obecnie pkt 26) "ochrona praw obywateli i przedsiębiorców w postępowaniu administracyjnym"

- pkt 29 (obecnie pkt 27) "ochrona równości, walka z dyskryminacją oraz różnicowaniem praw i obowiązków obywateli"

- pkt 30 (obecnie pkt 28) "podejmowanie działań mających na celu ochronę środowiska"

- pkt 27 (obecnie pkt 25) "udział w procesach kształtowania prawa miejscowego"

w związku z § 7 w/w statutu w obecnym brzmieniu określającymi formy realizacji celów Stowarzyszenia - tj. § 7 ust. 1:

- pkt 3 "współdziałanie z organami administracji, instytucjami publicznymi, organizacjami samorządów zawodowych, organizacjami i instytucjami społecznymi lub gospodarczymi"

- pkt 4 "przedstawianie właściwym organom postulatów i opinii w sprawach związanych z celami oraz z działalnością Stowarzyszenia i jego członków"

- pkt 7 "występowanie w sądach jako przedstawicieli społeczny na gruncie odpowiednich przepisów"

- pkt 9 "Stowarzyszenie jako organizacja społeczna działa w interesie publicznym podejmując działania przed organami administracji publicznej i sądami"

w zw. z § 7 ust. 3 w/w statutu, który stanowi, że "Stowarzyszenie działa w interesie społecznym kierując się dobrem ogółu i interesem publicznym, bez względu na fakt, czy osoby mogące być zainteresowane wynikiem postępowania są członkami Stowarzyszenia"

poprzez błędną wykładnię w/w postanowień i zapisów statutu i ich błędną interpretację, polegającą na tym, że WSA w Gdańsku stwierdził, iż przedmiotowa sprawa nie dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia i Stowarzyszenie w swym statucie nie przewiduje działalności, która dotyczyłaby interesów prawnych innych osób, a tym samym nie jest organizacją, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 w/w ustawy - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oczywista błędna wykładnia w/w zapisów statutu z jednoczesnym naruszeniem art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 cyt. ustawy uniemożliwia de facto branie udziału organizacji społecznej na prawach strony

5) naruszenie § 7 ust. 2 pkt 7 i pkt 9 Statutu Stowarzyszenia określającego cele Stowarzyszenia (t.j. z dnia 27 czerwca 2015) poprzez jego błędną wykładnię jakoby w/w przewidziane sposoby działania Stowarzyszenia nie obejmowały udziału organizacji w postępowaniu przed sądem administracyjnym - co jest w oczywistej sprzeczności z brzmieniem wyżej wskazanych zapisów i regulacji Statutu § 7 ust. 2 pkt 7 i 9.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło również Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., zarzucając mu naruszenie:

1) art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na tym, że skład orzekający WSA w Gdańsku błędnie uznał, iż wymogi wynikające z w/w przepisów nie ziściły się w odniesieniu do Stowarzyszenia - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprzez odmowę uczestnictwa organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnika społecznego, a także uniemożliwione zostanie propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej w toku przedmiotowego postępowania sądowo - administracyjnego mającego znaczenie dla interesu ogólno - społecznego, a przede wszystkim dla interesu prawnego i faktycznego inwestorom w odnawialne źródła energii w podobnych stanach faktycznych, a także w sytuacji, gdy Stowarzyszenie bierze udział w podobnych sprawach sądowych i brało udział w pracach legislacyjnych nad pakietem odnawialnych źródeł energii,

2) art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ich błędną wykładnię, polegającą na tym, że skład orzekający WSA w Gdańsku uznał, że działania organizacji społecznej nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego, a Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miałby wykraczać poza formę konkretnych interesów inwestora, a tym samym nie jest organizacją, o której mowa w art. 25 § 4 w/w ustawy. W/w uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprzez odmowę uczestnictwa organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnik społecznego, organizacja społeczna nie będzie miała możliwości wyrazić swojej opinii, ani zgłaszać wniosków ani uwag w przedmiotowej sprawie, a także uniemożliwione zostanie propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej.

3) art. 9 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o Stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1393 ze zm.) w zw. z art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dokonanie błędnej zawężającej wykładni w/w przepisów, która skutkuje naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego oraz prawa do sądu i sprowadza się do interpretacji jakoby udział Stowarzyszenia w postępowaniu na mocy art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 powołanej ustawy spowodowałoby by, że reprezentacja jednej ze stron postępowania otrzymała by większą ochronę prawną niż strona przeciwna oraz sprowadza się do odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie z uwagi na brak odniesienia celów Stowarzyszenia do interesu prawnego strony, w sytuacji, gdy przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu zarejestrowanego statutu i konkretnej statutowej działalności mającej odniesienie do interesu prawnego inwestora i prawa materialnego dotyczącego decyzji lokalizacyjnych inwestycji - elektrowni wiatrowej [...], miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w gminie C., prawa własności i ochrony praw nabytych i ma znaczenie z uwagi na interes społeczny - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprzez odmowę uczestnictwa w/w organizacji społecznej w dalszym postępowaniu uniemożliwiony zostanie udział czynnika społecznego, a tym samym złamane zostały zasady konstytucyjne - tj. zasady demokratycznego państwa prawnego i prawa do sądu, co będzie miało bezpośrednie przełożenie na interes prawny organizacji społecznej. Tym samym złamana zostanie prawna możliwość działania legalnej i zarejestrowanej organizacji społecznej na mocy i w ramach zarejestrowanego statutu i statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, czym skutkować może osłabienie pozycji procesowej uczestników postępowania, gdyż osłabiona może zostać kontrola sprawiedliwości i legalizmu w sytuacji, gdy już na obecnym etapie postępowania niezależnej organizacji społecznej biorącej udział w podobnych sprawach sądowych w Polsce uniemożliwia się działanie jako uczestnik na prawach strony, pomimo, że uprawnienie takie przysługuje przedmiotowej organizacji z mocy prawa i z jasnych zapisów statutu

4) § 6 pkt 7, 8, 12, 20, 22, 25, 27, 28, 29, 30 statutu określającego cele Stowarzyszenia - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu WSA w Gdańsku jakoby działania Stowarzyszenia nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego i służą partykularnym interesom samej organizacji i jej członków (tekst statutu w poprzednim brzmieniu załączony był do wniosku), a statut w obecnym brzmieniu załączony jest do niniejszego zażalenia - tj. naruszenie § 6 statutu:

- pkt 7 (obecnie pkt 7) - propagowanie idei społeczeństwa obywatelskiego

- pkt 8 (obecnie pkt 8) - propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej

- pkt 12 - ochrona praw i wolności człowieka w szczególności prawa do sądu oraz społeczna kontrola przestrzegania zasady obiektywizmu

- pkt 20 (obecnie pkt 19) - ochrona interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi

- pkt 22 (obecnie pkt 21) - ochrona praw interesariuszy prawa gospodarczego, handlowego, bankowego, rynków kapitałowych w szczególności małych i średnich przedsiębiorców

- pkt 25 (obecnie 24) - ochrona ładu architektonicznego, budowlanego, krajobrazowego miast oraz terenów wiejskich

- pkt 27 (obecnie pkt 25) - udział w procesach kształtowania prawa miejscowego

- pkt 28 (obecnie pkt 26) - ochrona praw obywateli i przedsiębiorców w postępowaniu administracyjnym

- pkt 29 (obecnie pkt 27) - ochrona równości, walka z dyskryminacją oraz różnicowaniem praw i obowiązków obywateli

- pkt 30 (obecnie pkt 28) - podejmowanie działań mających na celu ochronę środowiska

- co mogło mieć istotny wpływ ma wynik sprawy, gdyż oczywista błędna wykładnia w/w zapisów statutu z jednoczesnym naruszeniem art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uniemożliwia de facto branie udziału organizacji społecznej na prawach strony w toku postępowania sądowoadministracyjnego

5) naruszenie § 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 statutu w poprzednim oraz w obecnym brzmieniu, określającymi formy realizacji celów Stowarzyszenia - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oczywista błędna wykładnia w/w zapisów statutu z jednoczesnym naruszeniem art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uniemożliwia de facto branie udziału organizacji społecznej na prawach strony w toku postępowania sądowoadministracyjnego

6) art. 73 § 1, 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędne zastosowanie - w sytuacji, gdy awizo (zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej) ani powtórne awizo (zawiadomienie) o terminie posiedzenia Sądu wyznaczonego na 15 czerwca 2016 r. nie zostało sporządzone i nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej Stowarzyszenia, ani na drzwiach lokalu, a także w sytuacji, gdy r. pr. G. K. na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. poinformował Sąd, iż będąc w telefonicznym kontakcie w dniu przed rozprawą z Prezesem Stowarzyszenia - Panem T. B., Stowarzyszenie nie otrzymało żadnego zawiadomienia o mającym się odbyć posiedzeniu sądu i Stowarzyszenie nie może być należycie reprezentowane - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Stowarzyszenie nie mogło ustnie na posiedzeniu uzasadnić wniosku dlaczego udział w przedmiotowym postępowaniu jest niezbędny dla interesu społecznego i nie mogło zwrócić uwagi Sądu na nowe brzmienie statutu, złożonego w KRS.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

Odpowiedź na zażalenie Stowarzyszenia złożył skarżący, domagając się oddalenia zażalenia oraz zasądzenia od organizacji społecznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostało oparte na wystąpieniu przesłanki - sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Zakres działania w przepisach prawa wiąże się z wyznaczeniem przedmiotowym działania. Nie oznacza to jednak, że dopuszczalne jest ograniczenie rozpoznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym do prostego zestawienia zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej.

Sąd administracyjny rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie powinien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania - tj. zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę ma więc prawo, niezależnie od postanowień statutu organizacji, badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej. Nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego tylko powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Niezależnie od tego, dokonując oceny występowania przesłanki celu statutowego, Sąd nie powinien w sposób rozszerzający interpretować treści konkretnych przepisów wskazanych w statucie. Stosownie do art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zakres statutowej działalności organizacji społecznej musi podlegać odpowiedniej konkretyzacji, umożliwiającej ocenę związku rozpoznawanej sprawy z tą działalnością. Nie może budzić wątpliwości, że określona w statucie organizacji społecznej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony.

Podniesione we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu cele Stowarzyszenia ( takie jak: "propagowanie idei społeczeństwa obywatelskiego", "propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej", "ochrona praw i wolności człowieka oraz społeczna kontrola przestrzegania zasady obiektywizmu") nie mogą być potraktowane jako skonkretyzowanie zakresu statutowej działalności, które pozwalałoby na rozważenie zasadności dopuszczenia Stowarzyszenia do przedmiotowego postępowania. Powołanie się na cel statutowy - "ochronę interesów przedsiębiorców, w szczególności interesów przedsiębiorców będących osobami fizycznymi" nie zostało w żaden sposób powiązane z możliwymi sposobami realizacji powyższego celu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, które stanowiłoby o zabezpieczeniu wartości obiektywnego porządku prawnego i wykraczałoby poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu (inwestora). Należy wskazać, że w sformułowanym przez Stowarzyszenie stanowisku w sprawie (przedstawionemu wraz z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu) nie zostały podniesione jakiekolwiek argumenty, które ilustrowałyby pogląd Stowarzyszenia na przedmiotową sprawę w odniesieniu do jego celów statutowych (np. w powiązaniu z deklarowaną działalnością Stowarzyszenia polegającą na ochronie środowiska). Zarówno uzasadnienie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jak i zaprezentowane stanowisko w sprawie, nie pozwalają na przyjęcie, że udział Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zapewni kontrolę społeczną nad jego przebiegiem. Na tle każdej ze spraw sądowoadministracyjnych musi być jasne, czy udział organizacji w postępowaniu prowadzi do realizacji określonych celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów. Uzasadnione wątpliwości w tym zakresie budzą twierdzenia Stowarzyszenia o złośliwym zaskarżaniu przez stronę skarżącą wydanych w granicach sprawy decyzji administracyjnych.

Powyższe argumenty wskazują, że odmowa dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. była zasadna, zaś zarzuty naruszenia art. 33 § 2, art. 25 § 4 w zw. z art. 9 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym Stowarzyszenia, które nie wykazało przesłanek uzasadniających jego udział w tym postępowaniu, nie stanowi naruszenia powołanych w zażaleniu zasad konstytucyjnych. Niewystarczające skonkretyzowanie celów statutowych Stowarzyszenia oraz brak jakiegokolwiek odniesienia ich do przedmiotu niniejszego postępowania nie pozwala na uznanie, iż Sąd I instancji pominął lub niewłaściwe zinterpretował powołane w zażaleniu postanowienia statutu organizacji społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji postanowień statutu Stowarzyszenia w brzmieniu aktualnym na dzień wnoszenia zażalenia w oczywisty sposób nie mogą odnieść skutku. Te postanowienia statutu nie były bowiem przedmiotem rozważań Sądu I instancji i nie mogły zostać przez niego naruszone. Nie pozostawia wątpliwości, że dla sądu wiążące powinny być postanowienia statutu z chwili składania przez organizację społeczną wniosku o jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 73 § 1, 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika, że przesyłka skierowana na adres Stowarzyszenia, zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, awizowana została w dniu 4 maja 2016 r., powtórnie awizowana w dniu 12 maja 2016 r., zaś jej zwrot, jako niepodjętej w terminie, nastąpił w dniu 20 maja 2016 r. W aktach sprawy widnieje również zarządzenie z dnia 18 maja 2016 r. którym uznano w/w przesyłkę za doręczoną. Stowarzyszenie nie przedstawiło skutecznej argumentacji, która pozwalałyby na zakwestionowanie powyższych ustaleń.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 w/w ustawy, te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.