Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 40/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36, art. 65 par. 1, art. 104 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 29, art. 66 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 3 par. 2 pkt 1-4a, art. 149 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 28 pkt 1 i pkt 2, art. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie naruszenia stosunków wodnoprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. S. (dalej jako: "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w prowadzonej pod numerem [...] sprawie zmiany stanu wody na gruncie wnosząc - na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1, § 1a i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") – o:

stwierdzenie, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącą pismem z dnia 20 maja 2014 r.;

zobowiązanie organu do pojęcia w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku czynności zmierzających do rozpoznania sprawy dotyczącej zmian stanu wody na gruncie skarżącej, tj. na gruncie sąsiednim w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm. – dalej jako: "ustawa z 2017 r. – Prawo wodne");

zobowiązanie organu do stwierdzenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj.: stwierdzenia istnienia po stronie właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w G. obowiązku przeprowadzenia czynności mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i cieku wody na działkę skarżącej, ustalając termin wykonania tych czynności, z uwagi na spowodowane przez nich zmiany stanu wody na ich gruncie, co szkodliwie wpłynęło na grunt sąsiedni - grunt skarżącej;

stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej nie niższej niż 5.000 zł;

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

Jednocześnie - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej (20 kart) na okoliczność spowodowania przez właścicieli gruntu przy ul. [...] zmiany stanu wody na gruncie skarżącej oraz powstania szkody na nieruchomości skarżącej.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jest właścicielką nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], lokal numer [...] wraz z udziałem tego lokalu w nieruchomości wspólnej działki nr [...] obręb G.

Wskazała, że pismem z dnia 20 maja 2014 r. (wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną oraz kopią notatki z wizji terenowej z dnia 12 sierpnia 2012 r.), skierowanym do Prezydenta Miasta zawiadomiła o niebezpieczeństwie katastrofy budowlanej oraz zalewaniu jej budynku przez wody opadowe. Skarżąca zasugerowała w nim konieczność podjęcia przez organ działań na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, które mogło odbyć się np. poprzez skierowanie biegu wody płynącego z nieruchomości przy ul. [...] w G. w taki sposób, by nie zalewał on posesji skarżącej, położonej poniżej. W piśmie wyjaśniła, że w murze oporowym okalającym jej nieruchomość i jednocześnie odgradzającym od nieruchomości położonej przy ul. [...], pojawiły się znaczne wady spowodowane zamoknięciem. Uszkodzenia spowodowała woda opadowa przedostająca się z terenu ww. działki, co miało niewątpliwy wpływ na stan techniczny muru. Podkreślenia wymaga, że pomiędzy obiema nieruchomościami istniała i w dalszym ciągu istnieje znaczna różnica poziomu terenów.

Twierdziła, że treść pisma z dnia 20 maja 2014 r. wskazywała jednoznacznie na działania zabronione ustawą - Prawo wodne, których efektem jest zalewanie działki skarżącej, która w swojej korespondencji wyczerpująco opisała sytuację polegająca na zmianie stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Stan faktyczny opisany w 2014 r. pozostaje aktualny do dnia dzisiejszego, a znaczne masy wody pochodzące z orynnowania bloku mieszkalnego położonego na wzniesieniu przy ul. [...] odprowadzane są jednolitym, wartkim strumieniem wprost na grunt skarżącej, uniemożliwiając całkowicie bezpieczne korzystanie z terenu okalającego dom skarżącej. Wieloletnia bierność organu w tym zakresie może doprowadzić ostatecznie do katastrofy budowlanej, co zdarzało się na terenie G., biorąc pod uwagę urozmaiconą rzeźbę terenu.

W odpowiedzi na pismo z dnia 20 maja 2014 r. Prezydent Miasta - na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – dalej w skrócie: "p.b.") - przekazał sprawę do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. przyjmując, że nie jest właściwy w sprawie, której rozstrzygnięcie należy do organu nadzoru budowlanego.

Pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako: PINB) w sprawie muru oporowego. Jednocześnie pismem z tej samej daty została zawiadomiona o tym, że sprawa odprowadzania wód opadowych będzie mogła zostać rozstrzygnięta po zakończeniu postępowania w sprawie muru oporowego. Tymczasem – w ocenie skarżącej - rozstrzygnięcie o przekazaniu do rozpoznania PINB sprawy doprowadzenia muru oporowego do stanu zgodności z prawem nie uzasadniało wstrzymania się z wykonaniem obowiązków wynikających z ustawy - Prawo wodne przez Prezydenta Miasta do czasu rozstrzygnięcia postępowania przez organ budowlany.

Decyzją z dnia 12 lipca 2016 r. PINB w G. nałożył na następców współwłaścicieli budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] obowiązek sporządzenia i przedstawienia w PINB projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w zakresie zagospodarowania terenu działki nr [...] obr. [...], uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, z uwzględnieniem muru oporowego na granicy z działką przy ul. K. [...] i [...], zawierającego oznaczenie dotyczące stanu technicznego muru oporowego oraz zakres ewentualnych robót niezbędnych do wykonania, w celu doprowadzenia muru oporowego do zgodności z prawem. Decyzja ta jednak wskutek wniesienia odwołania przez aktualnych współwłaścicieli budynku przy ul. [...] została uchylona decyzją z dnia 13 czerwca 2018 r. (nr [...]) [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Powyższe wskazuje, że organy nadzoru budowlanego rozpoznają sprawę w zakresie własnych kompetencji, tj. wyłącznie w zakresie muru oporowego, na podstawie ustawy - Prawo budowlane.

Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 11 października 2018 r. złożyła ponaglenie spowodowane bezczynnością Prezydenta Miasta, który pismem z dnia 23 października 2018 r., ustosunkował się do ponaglenia, nie stwierdzając pozostawania w bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż w ocenie organu skarżąca wystąpiła z wnioskiem dotyczącym niebezpieczeństwa katastrofy budowlanej związanej ze złym stanem muru oporowego. Twierdzenie to stanowiło jednak wypaczenie treści, jaka została przekazana organowi pismem z dnia 20 maja 2014 r., gdyż pismo to zawierało opis sytuacji wraz z powołaniem się na konieczność zastosowania przepisów Prawa wodnego oraz rozporządzenia w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżąca więc zasadnie powołała się na wyłączność kompetencji Prezydenta Miasta w zakresie spowodowanych przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływają na jej nieruchomość i słusznie wskazała podstawę prawną dla podjęcia interwencji, bowiem nie ograniczyła się do wskazania nieprawidłowości w stanie technicznym muru, lecz zwróciła się o podjęcie czynności, mających na celu zaprzestanie kierowania strumienia wody z nieruchomości położonej powyżej jej działki. Nawet sam tytuł pisma z dnia 20 maja 2014 r. ("dot. niebezpieczeństwa katastrofy budowlanej wskutek zalewania budynku przez wody opadowe pochodzące z działki sąsiedniej") oznacza, że skarżąca traktując w sposób opisowy o sytuacji zaistniałej na jej gruncie, jako źródło problemu wskazała kierowanie wód opadowych w sposób sprzeczny z ustawą - Prawo wodne. Treść zatem pisma z dnia 20 maja 2014 r. wskazuje na to, że skarżąca nie ograniczyła się jedynie do wniosku o stwierdzenie czy obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, zgodnie z ustawą - Prawo budowlane, lecz poruszyła w nim też kwestię zmiany stanu wody na sąsiadującym gruncie położonym na wzniesieniu terenu, nad działką skarżącej.

Wskazała, że procedura określona w art. 29 ustawy z 2001 r. - Prawo wodne jest niezależna od procedur prawnobudowlanych, dlatego Prezydent Miasta winien był na podstawie art. 234 ustawy z 2017 r. - Prawo wodne (w poprzednim brzmieniu ustawy art. 29 ust. 3 ustawy z 2001 r. – Prawo wodne) w drodze decyzji podjąć czynności mające na celu zaprzestanie czynności podejmowanych wbrew ustawie, powodujących zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co szkodliwie wpływało na grunt skarżącej.

Przekazanie sprawy w całości PINB stanowiło daleko posunięte uproszczenie problemu, wskutek czego do dnia dzisiejszego nie został rozwiązany problem odprowadzania wód opadowych. Jednocześnie skarżąca została wprowadzona w błąd, ponieważ pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. została zawiadomiona o tym, że sprawa odprowadzania wód opadowych będzie mogła zostać rozstrzygnięta dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie muru oporowego, co nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Przekazując zaś do rozpoznania wg właściwości sprawę dotyczącą obiektu budowlanego (której istnienia skarżąca nie przeczy), organ zignorował całkowicie sprawę administracyjną, która w danym układzie powinna być rozstrzygnięta, a do czego nigdy nie doszło.

W ocenie skarżącej w opisanej sytuacji, brak podjęcia jakichkolwiek działań w sprawie odprowadzania wód i zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, o czym organ powziął wiadomość już w momencie otrzymania pisma skarżącej z dnia 20 maja 2014 r. doprowadził do stanu, że nie można zaprzeczyć, iż przekroczenie obowiązków jest znaczne. Okres nieomal pięcioletniej bezczynności i pozostawania biernym na gwałtowne i grożące życiu i zdrowiu mieszkańców nieruchomości zmiany stanu wód jest równoznaczny z rażącym opóźnieniem w podejmowanych przez organ czynnościach. Działanie organu polegające na przekazaniu sprawy według właściwości bez jednoczesnego rozpoznania sprawy administracyjnej podlegającej wyłącznej kompetencji Prezydenta Miasta, jest w sposób oczywisty pozbawiony jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Skarżąca wnosząc - na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. - o przyznanie od Prezydenta Miasta sumy pieniężnej nie niższej niż 5.000 zł wskazała na fakt naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji oraz nieefektywność działania administracji, która w sposób naganny doprowadziła skarżącą do przekonania, że rozstrzygnięcie w przedmiocie warunków technicznych muru odgradzającego posesje, jest warunkiem podjęcia działań w przedmiocie kierowania wodami opadowymi. Niedopuszczalna i jednocześnie nie zasługująca na uwzględnienie jest również wieloletnia bierność organu oraz zaniechanie podjęcia działań nawet w sytuacji osobistego stawiennictwa skarżącej, już po rozpoznaniu ponaglenia przez organ.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że nie pozostaje w bezczynności.

W szczególności wskazał, że skarżąca pismem z dnia 20 maja 2014 r. wystąpiła z wnioskiem dotyczącym niebezpieczeństwa katastrofy budowlanej związanej ze złym stanem muru oporowego zlokalizowanego na granicy działki nr [...] przy ul. [...] oraz działek sąsiednich nr [...] i [...] położonych przy ul. [...][...] i [...] w G. Jako przyczynę wskazała spływ na mur oporowy wód opadowych z posesji przy ul. [...] związany ze znaczną różnicą w rzędnej terenu pomiędzy posesjami oraz niewłaściwy sposób ukształtowania terenu przy tym murze i wadliwe jego wykonanie. Jako dowód jego wadliwego wykonawstwa dołączyła do wniosku notatkę z wizji terenowej nr [...], sporządzoną w sierpniu 2012 r. przez potencjalnego wykonawcę prac remontowych, w której wskazano, że bezpośrednią przyczyną uszkodzenia muru były: brak drenażu przy murze oporowym, brak izolacji poziomej muru, brak kapinosu pod daszkiem muru oraz zbyt lekki rodzaj hydroizolacji pionowej zastosowanej przy budowie muru.

Organ po analizie wniosku i załączonych zdjęć uznał, że wniosek dotyczy niewłaściwego i niezgodnego ze sztuką zaprojektowania i wykonania odprowadzenia wód opadowych z terenu posesji [...] oraz muru oporowego wykonanego na granicy posesji. Przyjął bowiem, że zgodnie z odnośnymi przepisami prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 2b, pkt 9, ust. 2 i art. 6 p.b. oraz § 28 i 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie), to na właścicielu budynku spoczywa obowiązek przejmowania czy też odprowadzania wód pochodzących z powierzchni budynku i związanych z nim urządzeń w taki sposób, aby nie przedostawały się one (nie były kierowane) na teren sąsiedniej nieruchomości, bez zgody jej właściciela lub zarządcy. Obowiązek odpowiedniego postępowania z wodami istnieje na każdym etapie funkcjonowania obiektu, tj. na etapie projektowania, budowy i użytkowania obiektu.

Organ wskazał, że za zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z 2001 r. - Prawo wodne (obecnie art. 234 ustawy z 2017 r. - Prawo wodne) nie mogą być uznane zmiany będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych (legalnego zagospodarowania terenu), gdyż w takim bowiem zakresie sprawa ma charakter sprawy rozpatrywanej przez organy właściwe zgodnie z prawem budowlanym (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12.06.2013 r., sygn. akt II SA/Gl 23/13).

Analiza zastosowanych w projekcie budowlanym rozwiązań wykracza poza zakres zmian stanu wody na gruncie, a organem właściwym do rozpoznania czy obiekty służące do odprowadzania wód opadowych na posesji [...] i mur oporowy na granicy obu posesji wykonano zgodnie z zasadami określonymi w prawie budowlanym oraz do określenia jakie działania należy podjąć w celu zapobieżenia katastrofie budowlanej, jest organ działający w oparciu o przepisy prawa budowlanego, tj. właściwy miejscowo inspektor nadzoru budowlanego, w którego kompetencji jest - w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia – nakazanie, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku (art. 66 ust. 1 p.b.). Organ ten może także zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, o czym stanowi art. 66 ust. 2 p.b.

W okolicznościach sprawy organ uznał się za niewłaściwy i przekazał wniosek skarżącej z dnia 20 maja 2014 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G., który decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. umorzył sprawę. Decyzję tę uchylił [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. w dniu 4 lutego 2015 r. wskazując w uzasadnieniu, że organ I instancji powinien wyjaśnić jaki wpływ na przepływ wód opadowych ma sposób zagospodarowania przedmiotowej działki (czy teren działki jest w stanie przejąć całą ilość wód opadowych odprowadzanych na jej teren poprzez przeprowadzenie stosownych obliczeń oraz czy istniejąca studnia chłonna jest w stanie przejąć całość wprowadzanych do niej wód opadowych, a także ustalić czy w trakcie dokonywania przez inwestora ukształtowania działki przy ul. [...] nie doszło do naruszenia przepisów § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. W decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zawarto jakichkolwiek ustaleń potwierdzających pogląd PINB, że jest on niewłaściwy do rozpoznania sprawy. Prezydent Miasta zaznaczył przy tym, że nie dysponuje informacjami, na jakim etapie znajduje się obecnie sprawa rozpatrywana przez PINB.

Organ podkreślił także, że w sprawie [...] skarżąca złożyła ponaglenie, przekazane do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które postanowieniem z dnia 11 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) wskazało, że Prezydent Miasta nie dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości w sprawie z wniosku skarżącej z dnia 20 maja 2014 r. o wszczęcie postępowania w sprawie kierowania spływu wód opadowych na działkę sąsiednią, przyjmując, że postępowanie zostało zakończone poprzez dokonanie materialno-technicznej czynności przekazania wniosku skarżącej do PINB, który od daty przekazania wniosku stał się organem właściwym do rozpatrzenia sprawy.

Na koniec organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 234 pkt 5 ustawy z 2017 r. - Prawo wodne, postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Skarżąca dowiedziała się o szkodliwym oddziaływaniu na jej grunt w roku 2012 r., co oznacza, że wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na nieruchomości przy ul. [...] w oparciu o przepisy ustawy z 2017 r. - Prawo wodne, nie jest aktualnie możliwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący poprzedzili wniesienie niniejszej skargi ponagleniem, które zostało rozpoznane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2018 r. (nr [...]) wskazującym, że Prezydent Miasta nie dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania w sprawie z wniosku T. S. z dnia 20 maja 2014 r. o wszczęcie postępowania w sprawie kierowania spływu wód opadowych na działkę sąsiednią. Wobec powyższego przyjąć należy, że formalne przesłanki do wniesienia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta w prowadzonej pod numerem [...] sprawie zmiany stanu wody na gruncie, zostały spełnione.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1/ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2/ zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3/ stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze należy wyjaśnić, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ - w przewidzianym przepisami terminie - nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. aktów administracyjnych. Jeżeli bowiem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu. Inaczej mówiąc, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18, LEX nr 2641292 oraz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16, LEX nr 2538112). Celem skargi na bezczynność jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, LEX nr 2649579).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącej – nie można zarzucić Prezydentowi Miasta, że pozostaje w stanie bezczynności w odniesieniu do rozpoznania wniesionego przez skarżącą pisma z dnia 20 maja 2014 r. dotyczącego "niebezpieczeństawa katastrofy budowlanej wskutek zalewania budynku przez wody opadowe pochodzące z działki sąsiedniej" i wniosku o podjęcie w tej kwestii przez organ interwencji.

Sąd pragnie podkreślić, że przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność organu jest ocena stanu faktycznego sprawy pod kątem stwierdzenia czy organ procedując w danej sprawie załatwił tę sprawę w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych czy też w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., czyli czy w tym znaczeniu dopuścił się bezczynności. Przez "załatwienie sprawy" należy rozumieć rozstrzygnięcie sprawy decyzją administracyjną, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej (zob. art. 104 § 1 k.p.a.), dlatego jako "załatwienie sprawy" może zostać potraktowane także wydanie postanowienia, którego przedmiotem jest wstępna ocena skierowanego do organu żądania (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 1993 r., sygn. akt SAB/Wr 47/92, LEX nr 26093).

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 20 maja 2014 r. skarżąca, wskazując na naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.w. z 2001 r.") oraz § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm. – dalej: "rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r."), zwróciła się do Prezydenta Miasta z wnioskiem o "podjęcie interwencji z urzędu" w sprawie niebezpieczeństawa katastrofy budowlanej związanej z zalewaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] (na której znajduje się mieszkanie skarżącej) przez wody opadowe pochodzące z działki sąsiedniej położonej przy ul. [...]. Wyjaśniła przy tym m.in., że po roku użytkowania mieszkania zaczęły pojawiać się liczne usterki w postaci pęknięć muru oporowego odgradzającego posesję skarżącej od posesji sąsiedniej, usytuowanej powyżej, co powoduje, że wody opadowe z części budynku położonego przy ul. [...] odprowadzane są bezpośrednio rynną na teren tej posesji, a następnie są kierowane na posesję skarżącej, powodując ogromny napór na ww. mur oporowy i powodując tym samym niebezpieczeństwo jego zawalenia i osunięcia mas ziemi oraz czyniąc z jej posesji "zbiornik retencyjny". Wnioskodawczyni zaznaczyła przy tym, że zasadne w tej sytuacji winno być wyjaśnienie, czy zaistniała sytuacja to efekt zaniedbań na etapie przygotowania inwestycji przy ul. [...] czy niezgodna z prawem jej realizacja i dopuszczenie jej do użytkowania.

Mając na uwadze treść ww. pisma Prezydent Miasta, powołując się na art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – dalej w skrócie: "p.b."), postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r. (nr [...]) przekazał wniosek skarżącej z dnia 20 maja 2014 r. do rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. zgodnie z właściwością.

Działanie takie – w ocenie Sądu – należy uznać za w pełni uzasadnione i wystarczające w realiach niniejszej sprawy, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że nie sposób przypisać w niniejszej sprawie Prezydentowi Miasta zarzutu pozostawania w stanie bezczynności w "załatwieniu sprawy" zainicjowanej żądaniem skarżącej zawartym w piśmie z dnia 20 maja 2014 r. Prawidłowość działania organu potwierdza stanowisko organów nadzoru budowlanego, a w szczególności stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażone w decyzji z dnia 4 lutego 2015 r. (nr [...]) uchylającej pierwszoinstancyjną decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. W decyzji tej organ odwoławczy nadzoru budowlanego stwierdził, że pomimo tego, iż z wizji przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 6 listopada 2014 r. wynika, że dodatkowy odcinek rury spustowej kierujący wody opadowe z części dachu budynku przy ul. [...] bezpośrednio na teren działki przy ul. [...] w G. został usunięty, a ponadto stwierdzono, iż wody opadowe z dachu budynku przy ul. [...] odprowadzone są dwoma rurami spustowymi, z których jedna połączona jest ze studzienką chłonną a druga kieruje wody opadowe na teren nieutwardzony na tej samej działce, to jednak te ustalenia organu pozostają niewystarczające wobec faktu występowania nieprawidłowości w przepływie wód opadowych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Organ odwoławczy podkreślił, że fakt istnienia muru oporowego na granicy przedmiotowych posesji ma znaczenie dla przepływu (spływu) wód opadowych i w tym celu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie jego legalności, okoliczności powstania (tj. w związku z realizacją której inwestycji – przy ul. [...] czy ul. [...] – został wybudowany i na której z ww. nieruchomości) oraz stanu technicznego tego muru w kontekście jego wpływu na przepływ wód opadowych pomiędzy spornymi nieruchomościami. Jednocześnie organ odwoławczy zalecił także przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie wpływu sposobu zagospodarowania działki przy ul. [...] na zjawisko przepływu (spływu) wód na nieruchomość przy ul. [...]. Organ wskazał, że skoro podczas wizji w dniu 6 listopada 2014 r. stwierdzono, że "dodatkowy odcinek rury spustowej kierujący wody opadowe z części dachu budynku przy ul. [...] bezpośrednio na teren działki przy ul. [...] w G. został usunięty", to jednak wyjaśnienia wymaga kwestia, czy pomimo zlikwidowania tego odcinka rury spustowej teren działki przy ul. [...] jest w stanie przyjąć całą ilość wód opadowych odprowadzoną na własny teren. W tym celu pomocnym winno okazać się wykonanie normowych obliczeń co do ilości spływu wód na przedmiotowej działce oraz możliwości jej absorpcji. Bezspornym jest bowiem fakt, że na skutek zabudowy działki przy ul. [...] budynkiem, z terenu naturalnie absorbującego wody wyłączona została powierzchnia pod zabudowę. Organ odwoławczy wskazał również, że skoro w trakcie wizji w dniu 6 listopada 2014 r. ustalono, iż "wody opadowe z dachu budynku przy ul. [...] w G. odprowadzone są dwoma rurami spustowymi, z których jedna połączona jest ze studzienką chłonną a druga kieruje wody opadowe na teren nieutwardzony na tej samej działce", to zalecane obliczenia winny odnosić się zarówno do ilości wody opadowej z terenu działki, jak i z budynku, celem ustalenia czy retencja zaabsorbuje całą trafiająca na teren nieruchomości wodę opadową w granicach terenu działki. Z tego powodu wyjaśnienia wymagać będzie także kwestia, czy istniejąca studnia chłonna jest w stanie przyjąć całość wpadającej do niej wody, bowiem w zależności od rodzaju gruntu na dnie ustalenia wymaga jaka powinna być głęboka. Organ wskazał, że niezależnie od powyższego winno zostać ustalone, czy istnieje możliwość podłączenia instalacji odprowadzającej wody z działki przy ul. [...] do miejskiej kanalizacji deszczowej, a także winna zostać wyjaśniona kwestia ukształtowania terenu i zagospodarowania działki przy ul. [...], gdyż ma ona niewątpliwie wpływ na ustalenie kierunku spływu wód opadowych i ustalenie kierunku retencji. W powyższym zakresie organ nadzoru budowlanego winien także rozważyć, czy w trakcie dokonywania przez inwestora ukształtowania terenu działki doszło do naruszenia przepisów § 28 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także poddać ocenie dokumenty dotyczące pozwolenia na użytkowanie przedmiotowych obiektów.

Mając powyższe na uwadze, a w szczególności mając na uwadze treść żądania zawartego w piśmie z dnia 20 maja 2014 r., jak również przedmiot i zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego w niniejszej sprawie w ramach postępowania przed organami nadzoru budowlanego, należy podzielić stanowisko Prezydenta Miasta, że organem właściwym i kompetentnym do rozpoznania ww. żądania, tj. podjęcia z urzędu interwencji w sprawie naruszeń przepisów prawa wodnego i budowlanego grożących katastrofą budowlaną, był organ nadzoru budowlanego, w którego zakresie działania pozostawała kontrola legalności - a więc również zgodności z przepisami prawa wodnego - projektowania, realizacji i użytkowania obiektu budowlanego (np. budynku lub budowli wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem) oraz przypisana temu organowi kompetencja do podjęcia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości określonych w przepisach środków prawnych. Z tego powodu istotnie, za organ właściwy do rozpoznania czy obiekty służące do odprowadzania wód opadowych na posesji przy ul. [...] oraz mur oporowy wybudowany na granicy obu ww. posesji wykonano zgodnie z zasadami określonymi w prawie budowlanym oraz do wskazania, jakie w związku z tym działania należy podjąć w celu zapobieżenia katastrofie budowlanej, należało uznać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G., w którego kompetencji pozostawało - w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia – nakazanie, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku lub też zakazanie użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 ust. 1 i ust. 2 p.b.).

Powyższe oznacza, że Prezydent Miasta nie pozostaje w bezczynności, gdyż pismo skarżącej z dnia 20 maja 2014 r. zawierające żądanie podjęcia z urzędu interwencji w sprawie groźby katastrofy budowlanej na skutek zalewania nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] przez wody opadowe pochodzące z działki sąsiedniej położonej przy ul. [...], zostało w przepisanym w prawie trybie przekazane organowi nadzoru budowlanego do rozpoznania zgodnie z właściwością, a działania podjęte przez ten organ – w granicach przyznanych mu prawem kompetencji – dawały gwarancję pełnego rozpoznania żądania skarżącej i przedsięwzięcia środków prawnych mających na celu zapobieżenie przepływowi (spływowi) wód opadowych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami.

Z tego powodu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.