Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 476/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4, art. 52
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi A. K., K. M., E. P., C.S., P. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... 2015 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki części budowli; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę ...,- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia ... 2015 r. znak: ... Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB), po rozpatrzeniu odwołania A. K., K. M., C. S., P. S. i E. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej: PINB) z dnia ... 2014 r. znak ... nakazującej A. K., K. M., E. P., C. S. i P. S. rozbiórkę części ścieżki spacerowo-rowerowej pomiędzy ulicami K. i R. w S., na terenie działek o nr ewid. ..., obręb S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 26 marca 2012 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę działek o nr. ewid. ... oraz ..., położonych w obrębie ulic K. i R. w S., w wyniku której ustalili, iż na terenie tym zlokalizowana jest asfaltowa ścieżka spacerowo-rowerowa, obramowana krawężnikami betonowymi, o szerokości 3,0 m. Obecna podczas kontroli G. S. oświadczyła, iż ścieżkę wykonała Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. (dalej: SM) ok. 1998 r. bez wiedzy i zgody właścicieli działek. Z kolei według przedstawicieli Urzędu Miasta i Gminy S. (dalej: UMiG) ścieżka nie była wykonana przez UMiG, tym samym Gmina S. nie była jej inwestorem. Pełnomocnik właścicieli działek - adw. A. M., oświadczyła, iż " inwestorem głównym przedmiotowej ścieżki była Gmina S. a inwestorem zastępczym była ww. Spółdzielnia Mieszkaniowa ".

Następnie PINB uzyskał od Starostwa Powiatowego w P. informację, iż w zasobach archiwalnych organu nie odnaleziono żadnych dokumentów, dotyczących zgłoszeń lub pozwoleń na budowę dla przedmiotowej nieruchomości, dotyczących ścieżki rowerowej.

W dniu 20 kwietnia 2012 r. M. P. - przedstawicielka SM, zeznała przed PINB, iż SM była inwestorem zastępczym podrealizacji inwestycji, której dotyczy przedmiot postępowania" w zakresie określonym w przedłożonej umowie nr ... z dnia ... 1987 r. oraz nr ... z dnia ... 1987 r. Ponadto poinformowała, iż nie posiada wiedzy, kto finansował wykonanie ścieżki rowerowej, jednakże były to inwestycje publiczne, których głównym inwestorem była Gmina S.. Następnie B. M. - przedstawiciel UMiG zeznał, iż Gmina S. "nie była inwestorem wykonanego zadania, tym samym nie uczestniczyła w procesie budowlanym i projektowym", a ponadto wskazał, że uzyskał informacje od firmy, która była wykonawcą ścieżki, iż faktury wystawione były na SM, natomiast Gmina nie zawarła żadnej umowy na realizację ścieżki. Dodał, że nie odnalazł w archiwum UMiG żadnych dokumentów, związanych z tą inwestycją, co - w jego ocenie - potwierdza powyższe twierdzenia.

W. K. - przedstawiciel A. sp. z o.o. sp.k. zeznał zaś, iż inwestorem ścieżki rowerowej była SM, a prace wykonywane były na podstawie dokumentacji otrzymanej od SM, inspektorem nadzoru budowlanego z ramienia Spółdzielni była zaś R. L.. Podał też, że roboty wykonywane były przez A. sp. z o.o. sp.k. pod jego nadzorem jako kierownika budowy.

Postanowieniem z dnia ... 2012 r. znak: ..., wydanym na podstawie art. 48 ust, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej: p.b. PINB nakazał: 1) wstrzymać roboty budowlane, polegające na budowie ścieżki rowerowej; 2) przedstawić - w terminie 30 dni: a) ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (zaświadczenie Burmistrza S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), b) 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, c) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Następnie decyzją z dnia ... 2012 r. znak: ..., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 p.b. PINB nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej w S. rozbiórkę ścieżki rowerowej, położonej w obrębie ulic K. oraz R. w S., na działkach o nr. ewid. ... oraz ....

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółdzielnia.

WWINB decyzją z dnia ... 2012 r. znak ... uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia ... 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji zwrócił się do Rady Miejskiej w S. i uzyskał kopię uchwał budżetowych Gminy S. obejmujących rok 1998 oraz przesłuchał W. K. - przedstawiciela A. sp. z o.o., który zeznał, iż był kierownikiem robót budowlanych związanych z budową ścieżki rowerowej, a dokumentację otrzymywał od SM, która - według jego wiedzy - była inwestorem. PINB uzyskał też informację od Wojewody Wielkopolskiego, iż w latach 1996-2001 SM uzyskała z budżetu państwa refundację środków własnych wydatkowanych na realizację infrastruktury technicznej na podstawie powoływanych umów, przy czym inwestycje objęte refundacją realizowane były w latach 1998-2000. Ponadto w dniu 3 czerwca 2013 r. zeznania złożyli M. P., R. L. i A. T.. M. P., będąca pracownikiem SM, zeznała, iż według jej wiedzy, Spółdzielnia była inwestorem zastępczym, natomiast inwestorem głównym był UMiG, a ścieżka prawdopodobnie była finansowana ze środków publicznych. R. L. zeznała, iż była inspektorem nadzoru inwestorskiego z ramienia Spółdzielni, Spółdzielnia była inwestorem zastępczym, natomiast inwestorem głównym był UMiG S.. Natomiast A. T. - Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy S. zeznał, iż Gmina S. nie wydatkowała żadnych środków na budowę ścieżki rowerowej i nie ubiegała się o pozyskanie takich środków, a przedmiotowy teren nie był objęty umowami w planach realizacyjnych jednostek osiedlowych. Zeznał też, iż w czasie prowadzenia rozmów z właścicielami nieruchomości był przekonany, że inwestorem ścieżki była Gmina, jednak rozmów zaprzestano "po uświadomieniu że nie była to inwestycja gminna". A. T. nie pamiętał, czy właściciele nieruchomości, na których znajduje się ścieżka, wnioskowali o ustalenie lub zmianę przeznaczenia nieruchomości. Następnie w kolejnych pismach M. P. i R. L. wskazały, iż według dokumentów będących w posiadaniu Spółdzielni, ścieżka wykonana została w 2000 r. W. K. wskazał, iż ścieżka rowerowa zrealizowana została w 2000 r. przez Spółdzielnię, a A. T. wskazał, iż wie jedynie, że ścieżka realizowana była latach 1998-2000.

PINB postanowieniem z dnia ... 2013 r. znak ..., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., nakazał Miastu i Gminie S.: 1) wstrzymać roboty budowlane, polegające na budowie ścieżki rowerowej, położonej a działkach o nr. ewid. ... i ...; 2) przedstawić - w terminie 30 dni - a) ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (zaświadczenie Burmistrza S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), b) 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, c) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Następnie, postanowieniem z dnia ... 2014 r. znak ...), wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., PINB nakazał A. K., K. M., E. P., C. S., P. S. i Staroście P.: 1) wstrzymać roboty budowlane, polegające na budowie ścieżki rowerowo-spacerowej pomiędzy ulicami K. i R. w S., położonej na działkach nr ..., ... i ...; 2) przedstawić - w terminie 30 dni: a) zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie części ścieżki zlokalizowanej na działce o nr. ewid. ..., b) ostateczną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla ścieżki spacerowo-rowerowej pomiędzy ulicami Kornicą i R. w S., na działkach o nr. ewid. ..., ... i ... z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - w zakresie części ścieżki zlokalizowanej na działce o nr. ewid. ... i ..., 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W rezultacie niewykonania obowiązków wynikających z powyższego postanowienia PINB wydał dwie decyzje częściowe:

1) z dnia ... 2014 r. znak ... nakazującą Staroście P. rozbiórkę części ścieżki spacerowo-rowerowej pomiędzy ulicami K. i R. w S. na terenie działki nr ..., obręb S. oraz

2) z dnia ... 2014 r. znak ... nakazująca A. K., K. M., E. P., C. S. i P. S., rozbiórkę części ścieżki spacerowo- rowerowej pomiędzy ulicami K. i R. w S. na terenie działek nr ..., obręb S.; od której odwołanie - rozpatrywane w niniejszym postępowaniu odwoławczym - wnieśli A. K., K. M., E. P., C. S. i P. S., pismem z dnia 1... 2014 r., z zachowaniem ustawowego terminu.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję WWINB powołał przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej: p.b. i stwierdził, że przedmiotowa ścieżka, stanowiąca budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., nie została objęta ww. wyłączeniem, w związku z czym - jak prawidłowo stwierdził PINB - do jej budowy konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Jak ustalono w toku postępowania I instancji, na wykonanie przedmiotowej ścieżki rowerowej nie uzyskano pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy wskazał, że wyjaśnienia wymaga kwestia ustalenia kto były inwestorem przedmiotowej ścieżki. Podał przy tym, że ponownie rozpoznając sprawę PINB stwierdził, iż inwestorem głównym była Gmina S., a Spółdzielnia jedynie tzw. inwestorem zastępczym. WWINB podzielił to stanowisko. Zaznaczył, że wynika to z:

- umowy nr ... z dnia ... 1987 r. zawartej między UMiG a SM, w której zapisano m.in., iż zamawiający (UMiG) zleca SM zadania koordynacyjne w zakresie modernizacji budynków mieszkalnych i usługowych oraz przygotowanie i modernizację ogólnomiejskiej infrastruktury technicznej na terenie miasta S., w tym ,,układu komunikacji kołowej, szynowej i pieszej"; a także, iż zamawiający, w granicach zasady współdziałania, podejmuje działania niezbędne dla zapewnienia terminowej i prawidłowej realizacji harmonogramu, włącznie z wydawaniem potrzebnych decyzji;

- z umowy nr ... z dnia ... 1987 r., w której wskazano, iż zamawiający (tj. UMiG) zleca SM zastępstwo inwestorskie w zakresie S. - P. na komunikacie osiedlowa;

- z pisma z dnia 15 marca 2013 r. (..., w którym Wojewoda Wielkopolski poinformował, iż "(...) w latach 1996-2011 SM uzyskała z budżetu państwa refundację środków własnych wydatkowanych na realizację infrastruktury technicznej na podstawie ww. umów, w tym również na roboty drogowe, a inwestycje objęte tą refundacją były realizowane w latach 1989-200 na podstawie umów: Nr ... z dnia ... 1987 r. oraz Nr ... z dnia ... 1987 r. zawartych przez SM z UMiG (...)";

- z pisma z dnia 27 czerwca 2001 r. (...), w którym Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Departament Gospodarki Mieszkaniowej, wskazał, iż ścieżka rowerowa, jako element komunikacyjno-rekreacyjny, stanowi element drogi publicznej, natomiast cel umów na realizację infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu, zawartych przez Spółdzielnię w 1987 r., w postaci kompleksowej realizacji osiedli mieszkaniowych, musiał obejmować wszystkie elementy infrastruktury technicznej i socjalnej.

Reasumując WWINB uznał, że brak jest podstaw do twierdzenia, by ww. umowy nie obejmowały wykonania przedmiotowej ścieżki, tym bardziej, że potwierdzają to zeznania świadków - M. P. - pracownika SM, R. L. – inspektora nadzoru inwestorskiego z ramienia SM jako inwestora zastępczego, P. B. - członka Zarządu SM, a także z wyjaśnienia samej SM zawarte w piśmie z dnia 21 października 2005 r. i protokół badania dokumentów i ewidencji Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z postępowania kontrolnego w sprawie prawidłowości obciążania budżetu państwa przez wojewodów kwotami z tytułu refundacji gminom wydatkowanych środków własnych na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed 27 maja 1990 r., w tym inwestycji obejmującej przedmiotową ścieżkę. Organ II instancji dodał, że z akt sprawy wynika też, że Gmina S. prowadziła negocjacje z prywatnymi właścicielami działek w sprawie wykupu gruntu, na którym zlokalizowana jest część przedmiotowej ścieżki, lecz zakończyły się one niepowodzeniem ze względu na cenę. WWINB nie dał natomiast wiary twierdzeniom A. T. - ówczesnego Wiceburmistrza S., który twierdzi, iż odstąpił od negocjacji po tym jak zorientował się, że Gmina nie była inwestorem przedmiotowej ścieżki. Stanowisko takie Gmina prezentuje również w postępowaniu cywilnym, lecz jest ono sprzeczne z całym pozostałym materiałem dowodowym, w tym w szczególności: 1) z protokołem z dnia 8 marca 2010 r.,, w którym wskazano: "Pan Burmistrz poinformował, że brak jest środków w budżecie na wykup przedmiotowej nieruchomości", 2) protokołem z dnia 7 grudnia 2005 r. akt organu I instancji, 3) z zeznaniami R. L., złożonymi przed SO, zgodnie z którymi A. T. doglądał budowy ścieżki z ramienia Gminy. Ponadto, z korespondencji wewnętrznej UMiG (pismo z dnia 20 września 2008 r.) również wynika, iż wykup nieruchomości przekraczał dostępne wówczas środki finansowe, a mimo to, Gmina dokonywała systematycznego koszenia trawy oraz uprzątania śmieci. WWINB zaznaczył, że jednocześnie żaden inny dowód nie potwierdził prawdziwości twierdzeń A. T.. Prawdziwości tej nie dowodzą zeznania kierownika budowy - W. K. z dnia 25 marca 2013 r. Jego zeznania z dnia ... 2012 r., jako przeprowadzone z naruszeniem art. 79 k.p.a., nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Z kolei zeznania przed SO z dnia 20 grudnia 2012 r., podczas których zeznał, iż inwestorem ścieżki była SM i to od SM otrzymał dokumentację związaną z budową, nie wykluczało działania SM jedynie jako tzw. inwestora zastępczego. Również faktury VAT, w których jako nabywca wskazana została SM, nie wyklucza działania SM w tym charakterze. W związku z tym, w ocenie WWINB, argumenty A. T. zostały stworzone na potrzeby prowadzonych postępowań administracyjnego i cywilnego.

WWINB wskazał też, że z uchwały Rady Narodowej Miasta i Gminy S. nr ... z dnia ... 1987 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego dzielnicy mieszkaniowej S. - P., z rysunku planu, wynika, iż działki o nr. ewid. ... i ... wchodziły w skład jednostki urbanistycznej oznaczonej symbolem G, na terenie której zaplanowano tereny komunikacji pieszej i pieszej z możliwością wjazdu. Z umowy nr ... z dnia ... 1987 r. wynika zaś, że dotyczyła ona właśnie dzielnicy S. - P. i obejmowała m.in. właśnie komunikację osiedlową. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej nr ... z dnia ... 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Pozn. Nr 4 z dnia 28 marca 1994 r,, poz. 43) teren, na którym znajduje się ścieżka, przeznaczony był pod działalność oświatową. Z uwagi jednak na wystarczające zabezpieczenie innych miejsc pod oświatę - jak wynika z uzasadnienia uchwały Rady Miejskiej w S. nr ... z dnia ... lipca 1997 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. obejmującej działkę oznaczoną numerem geodezyjnym ... położoną w S. przy ulicy G. - możliwa była zmiana przeznaczenia gruntu, której istotnie dokonano. Przedmiotowy teren został przeznaczony pod zieleń publiczną o otwartej funkcji rekreacyjnej, trudno zatem przyjąć, by nie miało to żadnego związku z planami inwestycyjnymi Gminy. Skoro zatem miał to być teren przeznaczony na inwestycje o charakterze publicznym (zieleń publiczna) z "otwartą funkcją rekreacyjną", to wynika z tego, iż teren ten miał służyć celom publicznym, które - co do zasady - realizuje przecież Gmina. Co więcej, zgodnie z uchwałą Nr ... z dnia ... 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego działkę oznaczoną nr. geodezyjnym ..., położoną w S. przy ulicy G. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 169, poz. 3188 z dnia 30 sierpnia 2010 r., ustalono przeznaczenie: 1) tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN); 2) tereny zieleni urządzonej (1ZP); 3) tereny komunikacji: a) publicznych dróg dojazdowych (1KDD, 2 KDD), b) publicznego ciągu pieszego (1KDX, 2 KDX). Za wyjątkiem terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nadal jest więc to teren o przeznaczeniu na inwestycje publiczne.

W związku z powyższym, na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, WWINB stwierdził, iż inwestorem głównym ścieżki była Gmina S., natomiast SM była jedynie tzw. inwestorem zastępczym. Podkreślono, że Prawo budowlane nie przewiduje zaś uczestnika procesu budowlanego w postaci inwestora zastępczego. Zastępstwo inwestycyjne jest zatem wyłącznie umową wiążącą inwestora głównego z innym podmiotem, na mocy której przekazywane są do wykonania pewne czynności, związane z realizacją inwestycji. W konsekwencji, inwestor zastępczy nie może być podmiotem, na który nakładane będą obowiązki w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego.

Następnie WWINB powołał art. 48 ust 1 p.b. i wskazał, że warunkiem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu powstałego w drodze tzw. samowoli budowlanej, jest brak możliwości jego zalegalizowania. Dlatego też PINB wydał postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. z dnia ... 2014 r. zobowiązujące do przedłożenia wskazanych w nim dokumentów, wyznaczając termin 30 dni od daty doręczenia tegoż postanowienia. Pomimo upływu terminu, żaden z podmiotów zobowiązanych postanowieniem nie przedłożył wymaganych dokumentów, nie zwrócił się o przedłużenie terminu ani też nie wykazał, by podjął jakiekolwiek działania w celu ich zgromadzenia. W związku z tym WWINB stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że zastosowanie znajduje art. 48 ust. 1 i 4 p.b. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 4 p.b. niewywiązanie się przez zobowiązanego z obowiązków, nałożonych w postanowieniu z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego (bez względu na przyczyny), obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że działki, na których wykonano ścieżkę nie należą do inwestora, lecz do osób prywatnych (działki nr ...) oraz do Skarbu Państwa (działka nr ...), w imieniu i na rzecz którego działa Starosta Poznański. Wskazał przy tym na wątpliwości co do tego, na kogo nakładać obowiązek rozbiórki w sytuacji, gdy inwestor robót oraz właściciel nieruchomości to różne osoby/podmioty. Różna jest bowiem interpretacja art. 52 p.b., zgodnie z którym "inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". W oparciu treść tego przepisu pojawiały się dwie odmienne koncepcje. Według jednej z nich, nieuzasadnione jest nakładanie obowiązków na właściciela niebędącego inwestorem, przy czym nałożenie obowiązku na inwestora nieposiadającego tytułu prawnego do obiektu budowlanego nie czyni decyzji niewykonalną. Organ II instancji stwierdził, że w ostatnim czasie, coraz częściej dopuszczalność nałożenia nakazu na inwestora sądy administracyjne obwarowują dodatkowym tytułem posiadania przez niego tytułu prawnego do obiektu budowlanego/nieruchomości. WWINB uznał za trafny pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązkami takimi powinien być obciążony inwestor, jednakże warunkiem jest by posiadał on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. W pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego jest obciążany inwestor mający tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący trwały zarząd. Nie można bowiem orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu ponieważ kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art 52 p.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. W związku z tym, w ocenie WWINB, organ I instancji prawidłowo nałożył obowiązki na właścicieli działek, gdyż inwestor - Gmina S. nie może aktualnie wykazać się tytułem prawnym, który umożliwiałby wykonanie nałożonych obowiązków. Natomiast problematyka kosztów, które niesie ze sobą obowiązek rozbiórki, może być przedmiotem roszczeń właścicieli wobec inwestora, które to roszczenia mogą być dochodzone jedynie na drodze cywilnej.

Skargę na powyższą decyzję WWINB z dnia ... 2015 r. wnieśli A. K., K. M., E. P., C. S. i P. S., reprezentowani przez adw. A. M., zarzucając organowi odwoławczemu:

- naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 52 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b., poprzez nałożenie na skarżących obowiązku rozbiórki części ścieżki spacerowo-rowerowej, mimo iż przedmiotowa ścieżka została wybudowana bez wiedzy skarżących, jako wynik samowoli budowlanej i bezprawnego działania Gminy S. oraz

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób niewątpliwie godzący w słuszny interes skarżących, przejawiający się przede wszystkim w fakcie obarczenia ich odpowiedzialnością za bezprawne działania Gminy S., w związku z dokonaną samowolą budowlaną na nieruchomości, stanowiącej współwłasność skarżących, podczas gdy realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia odbyła się bez zgody i wiedzy współwłaścicieli działek.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia ... 2014 r., a także zasądzenie od WWINB na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Podnieśli, iż jakkolwiek w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono prawidłowo, że przedmiotowa inwestycja była aktem samowoli budowlanej, a jej sprawcą była Gmina S., to WWINB błędnie zobligował skarżących do dokonania rozbiórki niniejszej budowli, w części znajdującej się na działkach nr .... Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 52 w zw. z art. 48 p.b., zasadę prawdy obiektywnej i zasadę pogłębiania zaufania zawarte w k.p.a. i jako taka nie może się ostać. Wskazali, iż jakkolwiek przepis art. 52 p.b. wylicza w sposób alternatywny podmioty, do których można skierować decyzję administracyjną, nakazującą adresatowi na własny koszt dokonania rozbiórki obiektu budowlanego, jednak intencją ustawodawcy nie była możliwość nieuzasadnionego scedowania odpowiedzialności na konkretną osobę za bezprawne działania innego podmiotu. Odmienne stanowisko niewątpliwie godziłoby w poczucie sprawiedliwości społecznej, którą kieruje się prawodawca w procesie legislacyjnym. Organy orzekające nie wzięły pod rozwagę faktu, iż wybudowanie asfaltowej ścieżki spacerowo-rowerowej, odbyło się bez zgody i wiedzy współwłaścicieli przedmiotowych działek, na której została zrealizowana inwestycja. Gmina S. prowadziła negocjacje z właścicielami działek, na których znajduje się część inwestycji i zakończyły się one niepowodzeniem. Mimo to Gmina S. podjęła się budowy ścieżki spacerowo-rowerowej, wiedząc, iż będzie to miało charakter samowoli budowlanej. W rezultacie zdaniem skarżących zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie mogą się ostać, bowiem w sposób rażący godzą w interes skarżących, którzy na żadnym etapie nie uczestniczyli w realizacji tejże inwestycji, a co więcej, ścieżkę wybudowano bez ich wiedzy i woli. Skarżący podali, że bezspornym jest, że od 2005r. przedmiotowymi nieruchomościami faktycznie włada Gmina S. Na posiadanie ww. nieruchomości przez Gminę S. składała się wola i zamiar posiadania wyrażony, w sposób świadomy i skonkretyzowany, zarówno przez podjęcie uchwały Rady Gminy S. nr ... z dnia ... 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego działko ..., jak i przez zlecenie prac polegających na wybudowaniu ścieżki spacerowo-rowerowej. Ponadto z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że proces budowlany był monitorowany przez 1. zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy S. - A. T.. który wielokrotnie osobiście wizytował plac budowy. W późniejszym czasie Gmina S. podjęła działania zmierzające do posadowienia oświetlenia na ww. działkach wzdłuż zlokalizowanej ścieżki.

Skarżący wskazali też, iż pogląd organów rażąco sprzeciwia się zasadom ogólnym wyrażonym w art. 7 i art. 8 k.p.a. a orzeczenia sądów, powoływane przez te organy w ich decyzjach, nie odnoszą się do sytuacji, w których inwestor dokonał samowoli budowlane] w sposób bezprawny, tj. bez zgody właściciela nieruchomości, nic biorąc jednocześnie pod uwagę słusznego interesu stron niniejszego postępowania. Niewątpliwym jest. że obarczenie skarżących obowiązkiem dokonania rozbiórki ww. części ścieżki nie mieści się w kategorii słusznego interesu obywateli. Przedmiotowa ścieżka spacerowo-rowerowa została wybudowana wbrew woli i bez poinformowania współwłaścicieli działek, jak i w sposób bezprawny, bowiem Gmina S. nie legitymowała się żadnym tytułem prawnym, uprawniającym ją do podjęcia i zrealizowania inwestycji budowlanej. Organu orzekające nie prowadziły postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników. Obarczenie skarżących obowiązkami, które wymagają sporych nakładów finansowych, w sytuacji gdy inwestor, tj. Gmina S. we współpracy z SM wybudował obiekt budowlany służący ogółowi ludności Gminy S. nie buduje zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Organy orzekające nie zbadały w czyim posiadaniu znajduje się przedmiotowa ścieżka.

W odpowiedzi WWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że nałożenie obowiązku rozbiórki na skarżących nie stanowi nieuzasadnionego scedowania odpowiedzialności, albowiem wykonanie tego obowiązku uzależnione jest od posiadania prawa do dysponowania nieruchomością. WWINB stwierdził, że działania organów w niniejszym postępowaniu nie miały na celu ukarania skarżących, lecz doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a nałożenie obowiązku rozbiórki na podmiot nielegitymujący się prawem do nieruchomości powodowałoby albo brak możliwości jej wykonania albo wykonanie w sposób naruszający prawo. Organ zaznaczył, że wszelkie poniesione szkody (nie tylko za bezumowne korzystanie, ale i ewentualnie za koszty związane z rozbiórką) mogą skutkować roszczeniem odszkodowawczym, które dochodzone może być w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, a podniesione w niej zarzuty trafne.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia ... 2014 r. nakazującej A. K., K. M., E. P., C. S. i P. S. rozbiórkę części ścieżki spacerowo-rowerowej pomiędzy ulicami K. i R. w S. na terenie działek nr ..., obręb S..

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji były przepisy art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), dalej: p.b. Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo;

b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3p.b.).

Przepis art. 48 ust. 4 p.b. stanowi zaś, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Z brzmienia wymienionych przepisów wynika zatem, jak trafnie przyjęły organy obu instancji, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym przez organ nadzoru budowalnego obowiązków określonych w postanowienia wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., należy orzec rozbiórkę obiektu budowlanego.

Stwierdzić również należy, iż bezspornym jest, że powyższe przepisy powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Po pierwsze organy trafnie przyjęły, że przedmiotowa ścieżka spacerowo-rowerowa, zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b. jest budowlą jako rodzajem obiektu budowlanego, na budowę której na podstawie art. 28 ust. 1 p.b. wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Przepis art. 3 pkt 3 p.b. określa bowiem, że przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe (...). W myśl art. 3 pkt 3a p.b. obiekt liniowy to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Zważywszy zaś, że analogicznie do drogi charakterystycznym parametrem ścieżki spacerowo-rowerowej jest jej długość należało przyjąć, że przedmiotowa ścieżka jest obiektem liniowym, a tym samym budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b.

Po wtóre organy orzekające prawidłowo zbadały, a w wyniku tego ustaliły, że przedmiotowa ścieżka została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej. Starosta Poznański pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. poinformował PINB, że w jego zasobach archiwalnych nie odnaleziono pozwolenia na budowę przedmiotowej ścieżki, ani informacji, czy inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru jej budowy. Również inwestor nie wylegitymował się przed organami nadzoru budowlanego wymaganym pozwoleniem na budowę.

Prawidłowo też organy orzekające uznały, że na budowę tegoż obiektu budowlanego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Przepis art. 28 ust. 1 p.b. określa bowiem, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei przepisy art.. 29-31 p.b. wśród wyjątków, dla których nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, nie wymieniają obiektów budowlanych tego rodzaju.

W ocenie Sądu organy I i II instancji w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego trafnie też ustaliły, kto był inwestorem przedmiotowej ścieżki spacerowo-rowerowej i kiedy ona powstała.

Odnośnie okresu, w którym zrealizowano inwestycję PINB w pierwszej kolejności ustalił na podstawie zeznań świadka W. K. – przedstawiciela firmy A. sp. z o.o. sp.k., która to firma była wykonawcą robót, a W. K. był kierownikiem budowy, że inspektorem nadzoru budowlanego z ramienia Spółdzielni Mieszkaniowej w S. była R. L.. Oboje świadkowie zeznali, że roboty zostały wykonane w 2000 r. Zeznania te znalazły potwierdzenie w piśmie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 marca 2013 r., w którym organ ten wskazał, że w latach 1996-2001 Spółdzielnia Mieszkaniowa uzyskała z budżetu państwa refundację środków własnych wydatkowanych na realizację infrastruktury technicznej na podstawie umów, przy czym inwestycje objęte refundacją realizowane były w latach 1998-2000. Również świadek M. P. – pracownik SM podała w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r., że ścieżka została wybudowana w 2000r.

Sąd podziela też stanowisko i ustalenia organów I i II instancji co do określenia podmiotu, który był inwestorem przedmiotowej ścieżki na działkach nr ... pomiędzy ulicami K. i R. w S.. Organy orzekające zebrały w tym zakresie w sposób wyczerpujący dowody i wykazały, że inwestorem była Gmina S., a Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. występowała jedynie w charakterze inwestora zastępczego, który za Gminę realizował inwestycję. Wskazać należy, iż przemawiają za tym, jak wykazał to WWINB:

- umowa nr ... z dnia ... 1987 r. zawarta między UMiG a SM, w której zapisano m.in., iż UMiG zleca SM zadania koordynacyjne w zakresie modernizacji budynków mieszkalnych i usługowych oraz przygotowanie i modernizację ogólnomiejskiej infrastruktury technicznej na terenie miasta S., w tym ,,układu komunikacji kołowej, szynowej i pieszej"; a także, iż zamawiający, w granicach zasady współdziałania, podejmuje działania niezbędne dla zapewnienia terminowej i prawidłowej realizacji harmonogramu, włącznie z wydawaniem potrzebnych decyzji;

- umowa nr ... z dnia ... 1987 r., w której wskazano, iż UMiG zleca SM zastępstwo inwestorskie w zakresie S. - P. na komunikacie osiedlowa;

- pismo z dnia 15 marca 2013 r. (..., w którym Wojewoda Wielkopolski poinformował, iż "(...) w latach 1996-2011 SM uzyskała z budżetu państwa refundację środków własnych wydatkowanych na realizację infrastruktury technicznej na podstawie ww. umów, w tym również na roboty drogowe, a inwestycje objęte tą refundacją były realizowane w latach 1989-200 na podstawie umów: Nr ... z dnia ... 1987 r. oraz Nr ... z dnia ... 1987 r. zawartych przez SM z UMiG (...)";

- pismo z dnia 27 czerwca 2001 r. (...), w którym Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Departament Gospodarki Mieszkaniowej, wskazał, iż ścieżka rowerowa, jako element komunikacyjno-rekreacyjny, stanowi element drogi publicznej, natomiast cel umów na realizację infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu, zawartych przez Spółdzielnię w 1987 r., w postaci kompleksowej realizacji osiedli mieszkaniowych, musiał obejmować wszystkie elementy infrastruktury technicznej i socjalnej;

- zeznania świadków M. P.- pracownika SM, R. L. – inspektora nadzoru inwestorskiego z ramienia SM jako inwestora zastępczego, P. B. - członka Zarządu SM,

- wyjaśnienia SM zawarte w piśmie z dnia 21 października 2005 r.

- protokół badania dokumentów i ewidencji Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z postępowania kontrolnego w sprawie prawidłowości obciążania budżetu państwa przez wojewodów kwotami z tytułu refundacji gminom wydatkowanych środków własnych na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed 27 maja 1990 r., w tym inwestycji obejmującej przedmiotową ścieżkę.

Ponadto należy wskazać, że fakt, iż inwestorem była Gmina S. potwierdza podana przez organ II instancji okoliczność, że Gmina prowadziła negocjacje z prywatnymi właścicielami działek w sprawie wykupu gruntu, na którym zlokalizowana jest część przedmiotowej ścieżki, lecz zakończyły się one niepowodzeniem ze względu na cenę.

Rację przy tym ma organ odwoławczy, że zastępstwo inwestycyjne Spółdzielni Mieszkaniowej w S. ma wyłącznie charakter cywilnoprawny i stanowi wyłącznie umowę wiążącą inwestora głównego z innym podmiotem, na mocy której przekazywane są do wykonania pewne czynności, związane z realizacją inwestycji. W konsekwencji, inwestor zastępczy nie może być podmiotem, na który nakładane będą obowiązki w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego.

W związku z powyższym Sąd, reasumując dotychczasowe rozważania, pragnie stwierdzić, że ze względu na niewykonanie obowiązków określonych w postanowieniu PINB z dnia ... 2014 r., zasadnym było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowej budowli. Sąd nie podzielił jednak stanowiska organów orzekających, iż adresatem tej decyzji o nakazie rozbiórki powinni być skarżący jako właściciele nieruchomości, na której zrealizowano inwestycję, w sytuacji, gdy inwestorem jest kto inny – Gmina S. i nie występują przeszkody z nałożeniem na nią tego nakazu.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Znany jest Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie spór w judykaturze co do tego, czy nakaz dokonania czynności, o których mowa m.in. w art. 48 p.b. kierować do właściciela nieruchomości, który nie był inwestorem obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, czy może do inwestora, który nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością.

I tak w wyroku z dnia 15 maja 2012 r. sygn.. akt II OSK 338/11 (publ. Lex nr 1219135) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis art. 52 p.b. wskazuje, że obowiązki nakazane w decyzjach wymienionych przepisami art. 48, 49b, 50a i 51 p.b. mają wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności obowiązkami takimi powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem, że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Z kolei w wyroku z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08 (lex nr 552842) stwierdził, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. W szczególności będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia spornej nieruchomości. Również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych nie można mówić o jednolitości. W wyroku z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1046/07 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości, który nie był w żadnym stadium inwestorem, byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby go na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby także nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związanie z wykonaniem rozbiórki. Inaczej stwierdził zaś choćby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 82/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), podając, że nie można orzec nakazu rozbiórki, adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu, ponieważ kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 p.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Zaznaczyć przy tym należy, iż w okolicznościach ostatnio powołanej sprawy skarżąca nie była inwestorem spornych obiektów, natomiast jest ich aktualnym właścicielem, będąc właścicielem działki gruntu, na której są usytuowane. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1746/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), oddalając skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Gdańsku.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko strony skarżącej, iż w sytuacji, gdy inwestor – Gmina S. wybudowała przedmiotową ścieżkę na działkach do niej nienależących, bez wiedzy i zgody właścicieli, to adresatem nakazu rozbiórki powinien zostać sprawca samowoli, tym bardziej, że właściciele nieruchomości objętej inwestycją nie sprzeciwiają się rozbiórce, a jedynie kwestionują uczynienie ich zobowiązanymi do jej wykonania. W ocenie Sądu gdy inwestor nie posiada w dacie orzekania przez organ tytułu do nieruchomości na cele budowlane wskazanie podmiotu zobowiązanego powinno uwzględniać wolę właściciela co do tego, czy chce i zezwala, by inwestor – sprawca samowoli – dokonał czynności. W takiej sytuacji wola właścicieli, gdy sprawcą jest inny podmiot, powinna mieć znaczenie w zakresie wskazania podmiotu zobowiązanego (vide: M. Wincenciak, komentarz do art. 52 p.b., źródło: Lex Omega, stan prawny na 1.03.2014). Trzeba przy tym pamiętać, że w takim przypadku skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do właściciela nieruchomości, zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty właściciela nieruchomości gruntowej (A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, LexisNexis, W-wa 2012, s. 502).

Reasumując, w ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy dokonały błędnej wykładni przepisu art. 52 p.b. i skierowały obowiązek rozbiórki przedmiotowej budowli do skarżących, będących właścicielami nieruchomości, na której budowla się znajduje, lecz niebędących sprawcami samowoli (inwestorami). Naruszenie to, co oczywiste, miało wpływ na wynik sprawy i dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I. wyroku).

Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zobowiązany jest w świetle art. 153 p.p.s.a. do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 757 zł (tj. 500 zł tytułem uiszczonego wpisu, 240 zł – tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł – tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) [pkt II. wyroku].