Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) Sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z. P. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Z. P. wnioskiem z [...] września 2011r. zwrócił się do Ministra Finansów o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku przedstawił następujące zdarzenie przyszłe:

Skarżący, będący dla celów podatkowych polskim rezydentem, jest udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce (dalej zwana: "Spółka I") i posiada 540 jej udziałów, co stanowi 20% udziałów w kapitale zakładowym. Oprócz Skarżącego udziały w ww. spółce mają jeszcze 3 wspólnicy, których udziały w kapitale zakładowym wynoszą odpowiednio 37% (999 udziałów), 29% (783 udziałów) i 14% (378 udziałów). Wszystkie udziały mają równą wartość nominalną.

Udziały jednego z udziałowców Spółki I, zgodnie z umową tej spółki, będą uprzywilejowane w zakresie prawa głosu (dalej zwany: "Udziałowcem uprzywilejowanym"). Uprzywilejowanie dotyczące prawa głosu (2 głosy na 1 udział). W konsekwencji Udziałowiec uprzywilejowany dysponować będzie bezwzględną większością praw głosu w Spółce I.

Skarżący wspólnie z pozostałymi udziałowcami Spółki I, w tym z Udziałowcem uprzywilejowanym, zamierzają wnieść tytułem wkładu niepieniężnego (aportu) należące do nich udziały w Spółce I do innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę w Polsce (dalej zwana: "Spółką II"). Udziały wszystkich udziałowców zostaną wniesione jednocześnie - w tym samym dniu i w tym samym akcie notarialnym.

Wartość udziałów w Spółce I zostanie wyceniona według ich wartości rynkowej. Skarżący i pozostali udziałowcy Spółki I, w tym Udziałowiec uprzywilejowany, w zamian za udziały w Spółce I otrzymają udziały w podwyższonym kapitale zakładowym Spółki II (wymiana udziałów). Kapitał zakładowy Spółki II zostanie podwyższony o wartość rynkową udziałów w Spółce I.

W rezultacie Spółka II uzyska 100% praw głosu w Spółce I, gdyż Udziałowiec uprzywilejowany wniesie udziały, które dają Spółce II bezwzględną większość praw głosu w Spółce I przy jednoczesnym wniesieniu do Spółki II udziałów w Spółce I przez pozostałych udziałowców, które zwiększą ilość udziałów w Spółce I do 100 %. Zarówno Skarżący, jak i Udziałowiec uprzywilejowany oraz Spółka I i II biorące udział w transakcji wymiany udziałów podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów.

Wskazując na powyższe Skarżący zapytał: czy powstanie u niego przychód do opodatkowania w związku z wniesieniem aportem udziałów Spółki I do Spółki II?

W ocenie Skarżącego należy przecząco odpowiedzieć na powyższe pytanie. Z brzmienia art. 24 ust. 8a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2010r. Nr 51, poz. 307 ze zm., dalej zwana: "u.p.d.o.f."), który ma zastosowanie w zdarzeniu przyszłym, wprost wynika, iż zakłada on możliwość dokonania transakcji między jedną spółką i wieloma udziałowcami (akcjonariuszami). Świadczy o tym posłużenie się liczbą mnogą w ww. przepisie oraz brak wymogów, co do ilości udziałów (akcji) wnoszonych przez poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy). Istotny jest końcowy efekt transakcji - uzyskanie bezwzględnej większości praw głosu przez spółkę, która nabędzie w wyniku transakcji udziały (akcje) albo zwiększenie ilości udziałów (akcji) w tej spółce.

Po pierwsze wskutek wymiany udziałów w Spółce I, należących do udziałowca uprzywilejowanego w zamian za udziały w Spółce II, Spółka II uzyska bezwzględną większość praw głosu w Spółce I, gdyż udziały udziałowca uprzywilejowanego są uprzywilejowane, co do prawa głosu w liczbie, która pozwala mu na dysponowanie bezwzględną większością praw głosu na walnym zgromadzeniu udziałowców Spółki I. Po drugie w wyniku wymiany udziałów w Spółce I, należących do Skarżącego w zamian za udziały w Spółce II, Spółka II, otrzyma łącznie od wszystkich wspólników 100 % udziałów w Spółce I.

Kodeks spółek handlowych umożliwia uprzywilejowanie udziału w sp. z o.o., m.in. w zakresie prawa głosu. Warunkiem skuteczności takiego uprzywilejowania jest określenie tego uprawnienia w umowie spółki. Wniesienie więc przez niego wkładu niepieniężnego do Spółki II będzie neutralne podatkowo - nie powstanie przychód i nie zostanie rozpoznany żaden koszt uzyskania przychodu.

2. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z [...] listopada 2011r. uznał ww. stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu, po przytoczeniu treści art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 9 i art. 17 ust. 1a u.p.d.o.f., wskazał, że z analizy tych przepisów wynika, iż jeżeli aport wniesiony do spółki kapitałowej w postaci składnika majątku niestanowiącego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (wkład niepieniężny), następuje w warunkach, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., u wnoszącego taki wkład powstanie przychód kwalifikowany do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych. Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny.

Z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wynika, że efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy sytuacji, gdy wspólnik spółki wniesie udziały (akcje) do spółki, a podmiot z nabytymi udziałami (akcjami) otrzyma, bądź zwiększy bezwzględną większość praw głosu w spółce, do której udziały (akcje) wniesiono. W art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. odwołano się do "podmiotów uczestniczących w transakcji", a nie do "podmiotów uczestniczących w tych transakcjach", zaś to, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje u konkretnego podatnika zawierającego transakcję wskazuje, iż przy ocenie zastosowania ww. przepisu i spełnienia warunków zwolnień, bierze się pod uwagę sytuację indywidualną strony realizującej transakcję.

Jeżeli więc w wyniku nabycia od danego udziałowca (akcjonariusza) posiadanych udziałów (akcji) innej spółki spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosów w tej innej spółce, albo w wyniku nabycia od danego udziałowca (akcjonariusza) posiadanych udziałów (akcji) innej spółki spółka nabywająca mająca już uprzednio bezwzględną większość praw głosu w tej innej spółce, zwiększa ilość posiadanych w niej udziałów (akcji), w takim przypadku - przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w ww. przepisach ustawy - znajdzie zastosowanie wyłączenie z przychodów, o którym jest mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że zbycie udziałów posiadanych przez Skarżącego Spółki I na rzecz Spółki II, nie zapewni spółce nabywającej udziały bezwzględnej większości praw głosów, jeżeli analogicznych transakcji nie dokonają inni udziałowcy Spółki I, w tym udziałowiec uprzywilejowany. Nie można więc uznać, że transakcja realizowana między Skarżącym a Spółką II spełnia warunki z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. W konsekwencji, wskutek otrzymania udziałów Spółki II wydanych w zamian za zbycie udziałów w Spółce I, Skarżący uzyska przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., w wysokości wartości nominalnej objętych udziałów Spółki II.

3. Minister Finansów, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skierowane przez Skarżącego, stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, ze względu na naruszenie art. 24 ust. 8a pkt 1 u.p.d.o.f. przez nie uznanie za prawidłowe stanowiska Skarżącego, iż opisana wymiana udziałów nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Skarżący powtórzył argumenty zawarte we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, podkreślając, że opisana transakcja wypełnia znamiona tzw. wymiany udziałów, przewidzianej w art. 24 ust. 8a pkt 1 u.p.d.o.f., i jej przeprowadzenie nie będzie skutkowało po stronie Skarżącego powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ww. przepis nie nakłada żadnych wymogów, co do ilości udziałów wnoszonych przez udziałowców. Istotny jest jedynie końcowy efekt transakcji, czyli uzyskanie bezwzględnej większości praw głosu przez spółkę, która nabędzie udziały albo zwiększenie ilości udziałów.

Zgodnie z uzasadnieniem do ustawy nowelizującej u.p.d.o.f. z 25 listopada 2010r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U.2010 Nr 257 poz. 1726) przyjęcie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. miało na celu realizację Dyrektywy 2009/133/WE z 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego.

W uzasadnieniu do ww. ustawy stwierdzono, iż zagadnienie wymiany udziałów wprowadzone do ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74 poz. 397 ze zm.; dalej zwana: "u.p.d.p.") z dniem 1 maja 2004r. Pojawiły się jednak wątpliwości co do pełnej transpozycji Dyrektywy – w zakresie dotyczącym akcjonariusza, oraz dopuszczalnych prawem wspólnotowym ograniczeń w przyznawaniu preferencji wynikających z Dyrektywy, mających na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu obecnie istniejących regulacji do działań zmierzających do unikania opodatkowania. Ustawodawca polski w procesie implementacji uregulował skutki podatkowe transakcji wymiany udziałów jedynie po stronie udziałowca będącego podatnikiem podatku od osób prawnych. W konsekwencji inne podmioty będące akcjonariuszami nie korzystały ze zwolnienia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 Dyrektywy. Taki stan rzeczy był niezgodny z przepisami unijnymi. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej zwany: "TSUE") wynika, że regulacje dotyczące wymiany udziałów dotyczą również będących udziałowcami lub akcjonariuszami osób fizycznych (wyrok z 17 lipca 1997r. w sprawie C-28/95 Leur-Bloem oraz z 5 lipca 2007r. w sprawie C-321/05 Kofoed).

5. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Skarga jest zasadna.

2. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalszej zwana "P.p.s.a.") podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

3. U podstaw sporu w sprawie legła interpretacja art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, iż jeżeli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia:

1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo

2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce

- do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

4. Przed dokonaniem interpretacji przytoczonego przepisu należy wskazać, że art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., wprowadzono w związku z potrzebą dostosowania polskich przepisów do przepisów unijnych - Dyrektywy Rady 2009/133/WE z 19 października 2009r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (wersja ujednolicona) - (Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2009, s. 34, zwana dalej: "dyrektywą 2009/133/WE"), Dyrektywy Rady 90/435/EWG z 23 lipca 1990r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich - (Dz. Urz. UE L 225 z 20.08.1990, str. 6, Polskie wydanie specjalne rozdz. 9, t. 1 str. 147, ze zm., zwana dalej "dyrektywą 90/435/EWG"), oraz Dyrektywy Rady 2003/49/WE z 3 czerwca 2003r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz. Urz. UE L 157 z 26.06.2003, str. 49, Polskie wydanie specjalne rozdz. 9, t. 1 str. 380, ze zm., zwana dalej "dyrektywą 2003/49/WE").

W uzasadnieniu projektu rządowego do zmian w u.p.d.o.f., w części dotyczącej uzupełnienia art. 24 o ust. 8a i 8b, projektodawca wskazał, iż: zagadnienie wymiany udziałów normują przepisy dyrektywy 2009/133/WE, a odpowiednie przepisy (art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d) zostały wprowadzone do u.p.d.p. od 1 maja 2004r. Pojawiły się wątpliwości co do pełnej jego transpozycji - w zakresie dotyczącym kategorii akcjonariusza oraz dopuszczalnych prawem wspólnotowym ograniczeń w przyznawaniu preferencji wynikających z dyrektywy 2009/133/WE mających na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu obecnie istniejących regulacji do działań zmierzających do unikania opodatkowania. Ustawodawca polski, mając na uwadze zakres regulacji objętych dyrektywą 2009/133/WE, w procesie implementacji uregulował skutki podatkowe transakcji wymiany udziałów po stronie udziałowca będącego podatnikiem podatku od osób prawnych. W konsekwencji inne podmioty będące akcjonariuszami nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2009/133/WE.

Dyrektywa 2009/133/WE nie definiuje pojęcia "akcjonariusz". Przepisy obowiązujące w większości państw członkowskich UE (np. Francja, Irlandia, Szwecja, Finlandia, Węgry, Portugalia) obejmują przywilejami wynikającymi z dyrektywy także podatników będących osobami fizycznymi. W orzecznictwie TSUE też brak jest jednoznacznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Niemniej jednak TSUE orzekał w sprawach związanych z dyrektywą 2009/133/WE (uprzednio dyrektywa 90/434/EWG), w których stroną postępowania była osoba fizyczna (wyroki: C-28/95 z 17 lipca 1997 w sprawie Leur-Bloem; C-321/05 z 5 lipca 2007r. w sprawie Kofoed).

W uzasadnieniu zmian do u.p.d.o.f. powołano się na wyrok WSA w Warszawie z 27 października 2009r. sygn. akt III SA/Wa 603/09, w którym Sąd uznał, że "przepis art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2009/133/WE jest bezwarunkowy i dostatecznie precyzyjny, albowiem jednoznacznie nakazuje wyłączenie spod opodatkowania wskazanych w nim czynności (także wymiany udziałów/akcji) wobec akcjonariuszy, nie czyniąc przy tym rozróżnienia na akcjonariuszy będących osobami prawnymi (...) i akcjonariuszy - osób fizycznych". Projektodawca podniósł także, że powstała konieczność wprowadzenia do u.p.d.o.f. regulacji odnoszących się do wymiany udziałów, analogicznych do tych zawartych w zmienianej u.p.d.p.

Stosowną regulację w tym względzie zawarto w art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. Do projektu ustawy dodano załącznik nr 1 określający formy prawne podmiotów, które zawarte są w załączniku I część A dyrektywy 2009/133/WE, a do których przepisy o wymianie udziałów znajdują zastosowanie. Wskazano, że wprowadzenie zaproponowanych zmian zapewni wewnętrzną spójność polskiego systemu podatku dochodowego i zrealizuje założenia dyrektywy 2009/133/WE.

Zacytowane wyżej obszerne fragmenty uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej u.p.d.o.f. potwierdzają, że celem wprowadzenia przepisów dotyczących sposobu opodatkowania transakcji wymiany udziałów (akcji) było: po pierwsze dostosowanie polskich przepisów do przepisów ww. Dyrektyw, po drugie wprowadzenie analogicznych przepisów w obu ustawach dotyczących podatków dochodowych.

5. Sąd przytacza też treść preambuły Dyrektywy 2009/133/WE, uznając że wskazuje ona, jak dokonywać wykładni polskich przepisów. Zgodnie z pkt 2 preambuły łączenia, podziały, podziały przez wydzielenie, wnoszenie aktywów, wymiana udziałów dotyczące spółek różnych państw członkowskich mogą być niezbędne w celu stworzenia we Wspólnocie warunków właściwych dla rynku wewnętrznego i w celu zapewnienia w ten sposób skutecznego funkcjonowania takiego rynku wewnętrznego. Takie czynności nie powinny być hamowane przez ograniczenia, niekorzystne warunki lub zniekształcenia wynikające w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. W tym celu niezbędne jest w odniesieniu do takich czynności zapewnienie reguł podatkowych, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymagań rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność i poprawić ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym.

Na podkreślenie zasługuje także, że w myśl pkt 5 Preambuły wspólny system podatkowy powinien zapobiegać nakładaniu podatku w związku z łączeniem, podziałami, podziałami przez wydzielenie, wnoszeniem aktywów lub wymianą udziałów, chroniąc jednocześnie interesy finansowe państwa członkowskiego właściwego dla spółki przekazującej lub nabywanej.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt e) Dyrektywy 2009/133/WE, wymiana udziałów oznacza czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowane na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych.

6. Sąd podnosi również, że przepisów Dyrektywy 2009/133/WE nie można stosować wprost do opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego, z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 1 Dyrektywę 2009/133/WE stosuje się w odniesieniu do wymiany udziałów, w które zaangażowane są spółki z co najmniej dwóch państw członkowskich, a wniosek, na podstawie którego wydana została zaskarżona interpretacja tego rodzaju sytuacji nie dotyczy, gdyż obie spółki mają siedzibę na terenie Polski.

Skoro jednak przepis dotyczący zasad opodatkowania wymiany udziałów w u.p.d.o.f. został wprowadzony w ramach implementacji ww. Dyrektywy oraz innych przepisów unijnych i co do zasady miał dotyczyć transakcji z udziałem innego podmiotu z kraju członkowskiego nie może powodować dyskryminacji stron analogicznych transakcji mających siedzibę w kraju, za uzasadnione należy przyjąć, iż zasady określone w przepisach Dyrektyw, w tym wynikające z ich preambuł powinny mieć również zastosowanie do transakcji krajowych.

7. W związku z tym Sądu uznaje zatem za zasadny pogląd Skarżącego, iż transakcja, do której odnoszą się ww. przepisy Dyrektywy, nie może być dzielona na czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców/akcjonariuszy posiadanych udziałów/akcji na spółkę kapitałową. Należy ją ocenić jako transakcję całościową zawiązania spółki lub transakcję podwyższenia jej kapitału zakładowego. Wynik tej właśnie transakcji dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą (Spółka II) i przesądza o zastosowaniu zwolnienia podatkowego w odniesieniu do udziałowców/akcjonariuszy, w związku z objęciem przez nich udziałów/akcji ww. spółki.

Zasadnie również Skarżący zwrócił uwagę, że przepis Dyrektywy 2009/133/WE przewiduje, że w zamian za uzyskanie większości praw głosu spółka nabywająca wydaje udziały "akcjonariuszom", nie jednemu tylko "akcjonariuszowi".

Zarówno przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, jak i treść art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. gwarantują neutralność podatkową, co ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego przez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni ww. przepisów należy więc mieć na uwadze te cele przyświecające ich wprowadzeniu. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele, przez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" – przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., nie mających znaczenia w sprawie.

Z przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wynika więc symetria praw udziałowców tej innej spółki i spółki nabywającej udziały. Jeżeli spółka nabywająca uzyskuje w związku z dokonaniem transakcji ten przywilej podatkowy (niezaliczanie do przychodu wymienionych wartości), z takiego samego przywileju korzysta druga strona transakcji, czyli udziałowiec innej spółki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 26 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Sz 906/11).

Zgodnie z wykładnią językową, art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przepis ten uzależnia wyłączenie z opodatkowania udziałowca biorącego udział w transakcji wymiany udziałów od warunku nabycia bezwzględnej większości praw głosu przez spółkę, do której wnoszone są udziały lub akcje. Przepis ten nie przewiduje jednak konieczności wniesienia takiego większościowego pakietu przez jedną osobę. W analizowanym przepisie ustawodawca używa liczby mnogiej, wyłączając z opodatkowania wartość udziałów przekazanych wszystkim biorącym udział w czynności udziałowcom spółki kapitałowej, której udziały/akcje są wnoszone do kapitału spółki nabywającej.

8. W ocenie Sądu spostrzeżenie zawarte w zaskarżonej interpretacji, iż w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. mowa jest o podmiotach uczestniczących w transakcji, a nie o podmiotach uczestniczących w transakcjach - poza tym, że jest zgodne z treścią ww. przepisu - niczego nie wnosi do sprawy.

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Skarżący wskazał bowiem, że on i pozostali udziałowcy Spółki I przeniosą jej udziały do Spółki II jednocześnie, tj. w tym samym dniu i w tym samym akcie notarialnym. Będzie to zatem jedna transakcja. W jednym i tym samym momencie Spółka II w wyniku tej transakcji uzyska 100% praw głosu w Spółce I (Spółka II uzyska bezwzględną większość praw głosu w Spółce I). Ta okoliczność - zdaniem Sądu - wypełnia omawianą przesłankę z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

9. Trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem organu podatkowego, iż co do zasady podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są osoby fizyczne, postrzegane jako odrębne od siebie podmioty, oraz że w świetle przepisów u.p.d.o.f. sytuację prawnopodatkową każdego podatnika ocenia się indywidualnie. Zasadne jest również stanowisko Ministra Finansów, iż przypadek wyłączenia przychodów z tytułu wymiany udziałów należy rozpatrywać odrębnie z punktu widzenia każdego z udziałowców wnoszących udziały, ponieważ podatnikiem podatku dochodowego jest odrębnie każdy udziałowiec, a nie ich grupa.

Za nieuprawniony i wadliwy uznać jednak należy przedstawiony przez Ministra Finansów pogląd, iż zasady u.p.d.o.f. sprzeciwiają się uwzględnieniu przy ustalaniu przychodów danej osoby fizycznej okoliczności dotyczących innych udziałowców.

W ocenie Sądu takie stanowisko jest sprzeczne z ogólnymi zasadami określonymi w Dyrektywie 2009/133/WE, a tym samym celem dostosowania polskich przepisów do przepisów unijnych.

Zgodnie z art. 12 ust. 4d u.p.d.p., jeżeli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

Analiza powyższego przepisu wskazuje, iż obecna unormowanie mówi o "udziałowcach (akcjonariuszach) zbywających udziały spółki kapitałowej". Uznać zatem należy, iż na tle ww. przepisu ze zwolnienia może skorzystać grupa udziałowców (akcjonariuszy), którzy wniosą udziały (akcje) dające spółce nabywającej większość praw głosu. Obecnie udziałowcy (akcjonariusze) mniejszościowi mogą skorzystać ze zwolnienia, jeżeli będą współdziałać w grupie, która łącznie posiada większość praw głosów. Należy więc przyjąć, że ustawodawca, dokonując implementacji Dyrektywy 2009/133/WE do u.p.d.o.f. nie wziął pod uwagę kwestii związanej z opodatkowaniem transakcji jako całości i zastosowaniem wyłączenia w ramach postulatu neutralności z punktu widzenia konkurencji.

Na podkreślenie zasługuje to, iż w ustawach dotyczących podatków dochodowych znalazł się analogiczny przepis dotyczący skutków opodatkowania wymiany udziałów. Jednakże w u.p.d.o.f. ustawodawca sformułował art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f w sposób nieprecyzyjny i w istocie nieodzwierciedlający celu określonego w Dyrektywie 2009/133/WE. Ustawodawca wyraźnie wymaga na gruncie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., aby oceniać skutki podatkowe wymiany udziałów w odniesieniu do danego (konkretnego) podatnika, odwołując się do sytuacji innych udziałowców i spółki nabywającej.

Przed zastosowaniem omawianego wyłączenia należy bowiem zawsze ustalić czy podmioty biorące udział w wymianie pochodzą z krajów UE, jaką liczbą głosów w spółce nabywającej mają inni udziałowcy, którzy wnieśli udziały do tej spółki lub zrobią to w przyszłości (nie jest bowiem możliwe ustalenie większości głosów w spółce nie znając liczby głosów posiadanych przez innych udziałowców), czy też ile głosów spółka nabywająca uzyskała lub uzyska wskutek nabycia udziałów/akcji od innych udziałowców.

10. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny stanowiska Skarżącego zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu.

11. Sąd, mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.

Orzeczenie z punktu drugiego ma uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153), strona skarżąca była reprezentowana przez doradcę podatkowego, a wpis był wpisem stałym (punkt trzeci sentencji).