Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 303/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu wniosku T. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...]., znak: [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie [...]zł odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z jego uzasadnienia wynika, że ww. decyzję doręczono skarżącemu w dniu 17 sierpnia 2016 r., zaś odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 2 grudnia 2016 r. (wpłynęło do organu w dniu 6 grudnia 2016 r.), a więc z 92 - dniowym uchybieniem wymaganego terminu.

Skarżący argumentował, że przyczyną uchybienia terminu była niezdolność do pracy jego pełnomocnika powstała po wykonanym zabiegu operacyjnym rekonstrukcji więzadła stawu kolanowego oraz, że niedyspozycja trwała w okresie od 11 lipca 2016 r. do 2 stycznia 2017 r., co zostało potwierdzone kartą informacyjną z leczenia szpitalnego oraz zaświadczeniami lekarskimi. Zdaniem pełnomocnika wyżej wskazana okoliczność uniemożliwiła złożenie odwołania w ustawowym terminie, a uchybienie terminu nie powstało z winy strony jak i jej pełnomocnika.

Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, dodając, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję doręczono w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 17 sierpnia 2016 r., a więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 31 sierpnia 2016 r. W orzeczeniach sądów administracyjnych rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony, po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] stwierdził, że odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...]., znak: [...] zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

W kontekście powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie w tym przedmiocie należy wnieść wciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, a w raz z nim należy dopełnić czynności, dla której był określony dany termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).

Dalej organ odwoławczy podał, że w pierwszej kolejności należy uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, co oznacza, że powinien on powołać się na dowody lub okoliczności, które przekonująco będą wskazywać na to, że nie ponosi on winy za niedotrzymanie terminu. Kryterium braku winy, jako warunku uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem strony, która występuje z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu jest wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy, który dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności.

Odnosząc się do wskazanego powodu niezłożenia odwołania w terminie, a mianowicie, że pełnomocnik skarżącego w dniach od 11 do 15 lipca 2016 r. przebywał w szpitalu po wykonanym zabiegu ortopedycznym oraz załączonych na tę okoliczność dowodów: karty informacyjnej leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskiego nr [...], z którego wynika, że pełnomocnik nie może stawić się na wezwania dotyczące spraw sądowych w dniach 11 lipca – 31 sierpnia 2016 r. z powodu choroby, zaświadczeń (4 sztuki) zawierających informacje, że pacjent jest w trakcie leczenia i rehabilitacji i jest niezdolny do pracy do dnia 2 stycznia 2017 r., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że te okoliczności nie mogły stanowić podstawy do skutecznego domagania się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bowiem wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wskazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności postępowania w terminie, a takich okoliczności pełnomocnik skarżącego nie przedstawił. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że jest on radcą prawnym prowadzącym kancelarię. Ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 29 października 2015 r. wynika, że skarżący udzielając pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy, jednocześnie przewidział możliwość udzielenia substytucji do działania w jego imieniu przez innych prawników, co oznacza, że w sprawie nie wykazano, iż pełnomocnik nie mógł skorzystać z pomocy (substytucji) innych osób w celu złożenia odwołania.

Podkreślając przy tym, że w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie, w którym wyznaczył 7 dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego (doręczone w dniu 22 czerwca 2016 r.), organ II instancji stwierdził, że w związku z tym profesjonalny pełnomocnik miał świadomość, że prowadzone postępowanie zastanie niebawem zakończone wydaniem decyzji, a zatem winien był podjąć takie kroki, które niespodziewane przeszkody przezwyciężą, by tym samym nie powodować ujemnych następstw po stronie osób reprezentowanych, a skoro tego nie uczynił, niewątpliwie dopuścił się winy w uchybieniu terminu.

Dodatkowo podkreślono, że pomimo stwierdzonej w zaświadczeniach lekarskich niezdolności do pracy do dnia 2 stycznia 2017r., pełnomocnik skarżącego w dniu 25 listopada 2016 r. przebywał w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej w L. w celu zapoznania się z aktami postępowania kontrolnego i wykonania fotokopii dokumentów (adnotacja inspektora kontroli skarbowej z dnia 25 listopada 2016 r.). Ponadto w piśmie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 19 grudnia 2016 r., znak: [...] zawarto informację, że w trakcie dwóch postępowań kontrolnych prowadzonych wobec S. sp. z o.o., gdzie pełnomocnikiem był również T. F. stwierdzono, że wysyłana korespondencja na adres: Kancelaria Radcy Prawnego T. F., [...] L., ul. [...] była osobiście odbierana przez niego, tj.:

- w dniu 15 września 2016 r. odebrał zawiadomienie o miejscu i terminie przesłuchania świadka,

- w dniu 6 października 2016 r. odebrał zawiadomienie oraz postanowienie z dnia [...] września 2016 r.

W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, wskazane okoliczności dotyczące uchybienia terminu nie mają charakteru obiektywnego, a więc niezależnego od woli wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie nie przedstawiono organowi żadnych dowodów, że dołożono należytej staranności, aby wywiązać się z ustawowego terminu, a zatem jego uchybienie jest nieusprawiedliwione.

W skardze do Sądu, pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności:

• art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 §1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego i logicznego wyjaśnienia okoliczności sprawy i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na przypuszczeniach,

• art. 162 §1 Ordynacji podatkowej poprzez nie przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, pomimo udowodnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, jak również bez winy jego pełnomocnika.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik ponownie powołał się na pobyt w szpitalu w dniach od 11 lipca do 15 lipca 2016 r., dodając, że z treści karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika bezpośrednio, iż przez okres 6 tygodni zalecono mu bezwzględny zakaz obciążania operowanej kończyny, co bezpośrednio stanowi o niemożliwości poruszania się w tym okresie. Skoro zatem zaskarżona decyzja została wysłana na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 1 sierpnia 2016r., natomiast uznana za doręczoną z dniem 18 sierpnia 2016r., to oczywistym jest, iż w tym wczesnym okresie pełnomocnik miał całkowity zakaz obciążania operowanej kończyny. Bez znaczenia zatem są argumenty organu, iż miesiąc później, czy też dwa miesiące, w datach wskazach w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pełnomocnik odebrał osobiście inną korespondencję, bowiem w tych datach upłynął okres wskazany w zaleceniach lekarza wypisującego.

Pełnomocnik podnosił, że wczesny okres pooperacyjny uniemożliwiał mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy, w tym również poszukiwanie substytuta w celu skorzystania z pomocy w przeprowadzeniu niniejszej sprawy, a nadto, że nie miał żadnej wiedzy o próbie doręczenia decyzji organu, bowiem w dacie jej doręczenia przebywał na zwolnieniu lekarskim, a skoro tak, to w jakim celu miałby poszukiwać ewentualnej osoby substytuta.

Z tej racji – w jego ocenie – argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jako pozbawione przymiotu logicznego myślenia, winny zostać odrzucone w całości.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie, odwołał się do swojej dotychczasowej argumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Skarżący winien uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych okolicznościach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego do dokonania danej czynności.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że w postępowaniu z zakresu przywrócenia terminu do dokonania czynności, obowiązek wykazania braku winy (ciężar dowodu) spoczywa na wnoszącym wniosek, a nie na organie podatkowym. To strona powinna wskazać na okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu i nie przerzucać tego ciężaru na organy podatkowe. Na stronie spoczywa ciężar wykazania w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika.

W judykaturze akcentuje się, że w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, przyjmuje się, iż są one zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 200/10, CBOSA).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd stoi na stanowisku, że zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, co w konsekwencji prowadzi do całkowitej akceptacji rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Skarżący argumentował, że przyczyną uchybienia terminu była niezdolność do pracy jego pełnomocnika powstała po wykonanym zabiegu operacyjnym rekonstrukcji więzadła stawu kolanowego i przebywaniu w związku z tym w szpitalu w dniach od 11 do 15 lipca 2016 r. Wskazano, że niedyspozycja trwała w okresie od 11 lipca 2016 r. do 2 stycznia 2017 r., co zostało potwierdzone kartą informacyjną z leczenia szpitalnego oraz zaświadczeniami lekarskimi.

Z zaświadczenia lekarskiego nr [...] wynika, że pełnomocnik nie może stawić się na wezwania dotyczące spraw sądowych w dniach 11 lipca – 31 sierpnia 2016 r. z powodu choroby, zaś z zaświadczeń (4 sztuki), że pacjent jest w trakcie leczenia i rehabilitacji i jest niezdolny do pracy do dnia 2 stycznia 2017 r. Zdaniem pełnomocnika wyżej wskazana okoliczność uniemożliwiła złożenie odwołania w ustawowym terminie, a uchybienie terminu nie powstało z winy strony jak i jego samego.

Sąd powyższej argumentacji nie podziela.

Trafnie bowiem wywodzi organ odwoławczy, że przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w dochowaniu omawianej czynności procesowej wniesienia odwołania.

W sytuacji, gdy radca prawny, jako profesjonalny pełnomocnik podczas dłuższej swojej nieobecności w kancelarii nie zapewnia dla ochrony interesów swoich klientów właściwej organizacji pracy kancelarii (w tym odbioru pism), dopuszcza się – zdaniem Sądu – niedbalstwa.

Z dokumentacji lekarskiej wynika niezbicie, że pełnomocnik skarżącego musiał mieć pełne rozeznanie co do tego, że po przebytym zabiegu ortopedycznym będzie znacznie ograniczony w swojej działalności. Stąd też kierując się najwyższym miernikiem staranności winien zabezpieczyć obsługę prawną swoich klientów, w tym także i skarżącego poprzez ustanowienie substytuta, co umożliwiało mu udzielone pełnomocnictwo.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika doręczono w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 17 sierpnia 2016 r., a więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 31 sierpnia 2016 r.

Fakt dokonania doręczenia w rozumieniu art. 150 Ordynacji podatkowej i jego skutki prawne (fikcja doręczenia) wiążą się z brakiem faktycznego doręczenia pisma adresatowi, co jednak nie stanowi przesłanki domagania się przywrócenia terminu do dokonania czynności związanej z tak doręczonym pismem. Dopiero wykazanie (uprawdopodobnienie), że w czasie tym i okresie wyznaczonym do dokonania danej czynności zaistniały (inne niż wymienione w art. 150 Ordynacji podatkowej) okoliczności uprawdopodabniające, że uchybienie tak ustalonemu terminowi nastąpiło bez winy podatnika skutkuje obowiązkiem organu do jego przywrócenia, natomiast sam fakt zastosowania ww. przepisu nie jest przesłanką skutkującą wypełnieniem dyspozycji art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej wywody, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.).