Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 660/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi E. K. i F. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. K. i F. K. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 660/17

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. po rozpatrzeniu odwołania E. K. i F. K. reprezentowanych przez adw. M. D. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2016 roku, nr [...] w pkt 1 uchylił pkt 1 i pkt 2 zaskarżonej decyzji, w pkt 2 zobowiązał współwłaścicieli nieruchomości E. i F. K. do udostępnienia [...] S.A. z siedzibą w L. części nieruchomości położonej w miejscowości K., gmina [...], stanowiącej działki: nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, (KW [...]), w celu wykonania czynności związanych z konserwacją urządzeń do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej w zakresie przycięcia drzew i krzewów w sposób zapewniający swobodną przestrzeń w promieniu co najmniej 1,5 m od sieci przesyłowej na pełnej długości jej przebiegu przez ww, działki. Pas technologiczny zajęty pod wykonanie planowanych prac, zgodnie z załącznikiem graficznym, wynosi 3 m szerokości i [...] m długości, co stanowi powierzchnię [...]m2 w stosunku do działki [...] oraz 3 m szerokości i [...] m długości, co stanowi powierzchnię. [...] m2 w stosunku do działki [...], w pkt 3 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

W odwołaniu E. K. i F. K. reprezentowani przez adw. M. D. stwierdzili, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem:

- prawa materialnego, tj. art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej współwłaścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności określonych w tym artykule, - przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art, 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w sposób należyty i wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem zobowiązania właściciela nieruchomości do jej udostępnienia w celu dokonania czynności związanej z konserwacją sieci energetycznej w zakresie przycięcia drzew i krzewów. Organ wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił przepis art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 124 b ust. 1 u.g.n. starosta może zobowiązać właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w przypadku, gdy dotyczy to urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w ust. 1, które nie stanowią części składowej gruntu, a więc tylko takich urządzeń, które są objęte hipotezą art. 49 § 1 Kodeksu Cywilnego, tj. stanowiących część składową przedsiębiorstwa. Dotyczy to zatem urządzeń o charakterze sieciowym.

Organ odwoławczy zauważył, że z materiału dowodowego w sprawie wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na wniosek firmy [...] Spółki z o.o. w sprawie wydania na podstawie art. 124 b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji zobowiązującej E. i F. K. do udostępnienia nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości K., gm. [...], oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność E. i F. K. (K.W Nr [...]), w celu wykonania czynności służących do konserwacji urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej w zakresie przycięcia drzew i krzewów w sposób zapewniający swobodną przestrzeń w promieniu co najmniej 1,5 m od sieci przesyłowej na pełnej długości jej przebiegu przez ww. działki (zawiadomienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 roku, Nr [...]).

Do wniosku załączono umowę nr [...] zawartą w dniu [...].07.2015 pomiędzy [...] S.A z siedzibą w L. a firmą [...] Sp. z o.o. na dokonanie wycinki i podcinki drzew i krzewów, podrostów przy liniach napowietrznych 15 kV, na terenie Rejonu Energetycznego w O. Wskazano, że właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na udostępnienie nieruchomości, w celu wykonania prac polegających na przycięciu drzew i krzewów przy linii energetycznej zlokalizowanej na ich nieruchomości, co wynika ze stanowiska pełnomocnika E. i F. K. adw. M. D., przedstawionego w trakcie prowadzonego postępowania, m.in. na rozprawach administracyjnych przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2016 roku i w dniu [...] lutego 2016, jak również w piśmie z dnia [...] lutego 2016 roku. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2016 roku wnioskodawca-firma [...] Spółka z o. o. oświadczył, że podjął telefoniczne negocjacje z pełnomocnikiem właścicieli nieruchomości, które jednak nie przyniosły żadnych rezultatów. Poinformował jednocześnie, że żądanie właścicieli nieruchomości odnośnie przeprowadzania negocjacji przez umocowanych pracowników [...] nie jest możliwe ze względu na umowę zobowiązującą wnioskodawcę do przeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych do wykonania przycinki drzew w celu konserwacji linii. Pełnomocnik właścicieli, podtrzymał wyrażone wcześniej stanowisko i przedłożył kserokopię dwóch zdjęć, z których według pełnomocnika wynika, iż nie ma konieczności dokonania podcinki drzew znajdujących się na przedmiotowych działkach, w związku z czym wniósł o przeprowadzenie oględzin na gruncie. Wnioskodawca natomiast oznajmił, iż skłonny jest wyłącznie do podcinki drzew, a nie ich całkowitego usunięcia oraz do zapłaty jednorazowego odszkodowania za wykonane prace, w wysokości ustalonej z właścicielami. W związku z powyższym Starosta wyznaczył ponownie termin rozprawy administracyjnej, dając czas na przeprowadzenie dodatkowych negocjacji oraz poinformowanie o ich toku i zakończeniu. Ponadto Starosta [...] wezwał pełnomocników firmy [...] Spółka z o. o. L. S. oraz M. G. o przedłożenie do akt postępowania pełnomocnictw, udzielonych przez [...] S.A z siedzibą w L., jako właściciela urządzeń infrastruktury technicznej podlegających pracom konserwacyjnym, gdyż uznał, że załączona do akt sprawy umowa nr [...] z dnia [...].07.2015 r. zawarta pomiędzy [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w L. a [...] Sp. z o.o. nie może być traktowana jako pełnomocnictwo udzielone przez [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w L. do jej reprezentowania w niniejszym postępowaniu.

Pismem z dnia [...].05.2016 roku adw. M. G. sprecyzował wniosek, wskazując, iż wnioskodawcą w niniejszym postępowaniu jest [...] S.A załączając pełnomocnictwo Nr [...] z dnia [...] maja 2016 roku udzielone mu przez [...] S.A do zastępowania spółki w postępowaniach administracyjnych w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia [...].06.2016 roku Starosta [...] ponownie zawiadomił uczestników postępowania na podstawie art. 89 § 1 i 2 K.p.a. o rozprawie administracyjnej wraz z wizją lokalną w dniu [...].06.2016 roku na nieruchomości składającej się z działek oznaczonych nr [...] położonej obrębie K., będącej własnością E. i F. K. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono, iż na działkach nr [...] zarówno pod linią elektroenergetyczną, jak i w bezpośrednim jej sąsiedztwie brak jest drzew. Na działce nr [...] rosną sosny sięgające konarami na odległość około 2 m od najbliższego przewodu linii, których wiek określono na około 8 lat, zaś na działce nr [...] rosną brzozy sięgające konarami na odległość około 3 m od S. i, których wiek określono na około 5 lat.

Pismem z dnia [...].08.2016 roku [...] S.A. zmodyfikowało wniosek, zwracając się z prośbą o zobowiązanie właścicieli nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...] oraz nr [...] w celu wykonania ww. prac zwianych z wycinka drzew i krzewów pod linią energetyczną.

Jak stwierdził Starosta [...] w zaskarżonej decyzji wniosek [...] S.A. po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w postępowaniu oraz wobec braku porozumienia stron, jest uzasadniony w świetle art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzono, że wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia części nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] oraz [...] położonych w gminie [...], obręb [...], będących współwłasnością Pana K. F. oraz żony Pani K. E. podyktowane jest interesem społecznym wyrażającym się koniecznością zapewnienia ciągłego dostępu do energii elektrycznej mieszkańcom regionu, poprzez wykonanie prac związanych z konserwacją linii energetycznej, tj. prac związanych z przycięciem drzew i krzewów w sposób zapewniający swobodną przestrzeń w promieniu co najmniej 1,5 m od sieci przesyłowej na pełnej długości jej przebiegu przez ww. działki oraz uzyskanie wymaganych odległości konarów drzew od linii zgodnie z normą [...] - Linie napowietrzne. Przedmiotowe prace konserwacyjne mają na celu ochronę zdrowia i życia ludzkiego oraz zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Bezpośredni kontakt roślinności z linią energetyczną może powodować iskrzenie, a w konsekwencji także pożar, skutkiem czego może być zarówno bezpośrednie zagrożenie mienia i osób znajdujących się w pobliżu, jak również przerwa w dostawie prądu dla odbiorców obsługiwanych przez przedmiotową sieć przesyłową. Stwierdzono również, że w związku z modyfikacją wniosku przez [...] S.A., postępowanie dotyczące działek nr [...] oraz nr [...] położonych w gminie [...], obręb [...], będących współwłasnością E. i F. K., odrębną decyzją zostało umorzone jako bezprzedmiotowe zgodnie art. 105 § 1 K.p.a.

Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie analiza zebranych materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że zostały spełnione łącznie wymienione wyżej przesłanki warunkujące możliwość zastosowania ograniczenia wynikającego z art. 124b u.g.n. Organ wskazał, że przepis art. 124 b u.g.n stanowi proceduralną alternatywę wobec przepisu art. 124 ust. 6 u.g.n., bowiem stanowi podstawę wydania decyzji zobowiązującej podmioty praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń infrastruktury technicznej znajdujących się na tej nieruchomości niezależnie od tego, czy urządzenia te wybudowane zostały w ramach zajęcia nieruchomości na podstawie uprzedniej decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Organ wyjaśnił, że wydanie decyzji w oparciu o art. 124b winno zostać poprzedzone próbami uzyskania zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na jej udostępnienie, a czynności te powinny zostać udokumentowane i dopiero ich bezskuteczność upoważnia do złożenia wniosku o wydanie omawianej decyzji. Zarówno zgoda jak i jej brak muszą być wyrażone przez właściwy podmiot w sposób jasny i niebudzący wątpliwości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt SA/Wa 1110/12). Przepis art. 124b u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia w tym zakresie rokowań w celu uzyskania zgody, jednak w praktyce w wielu wypadkach dochodzi do wymiany korespondencji, która w istocie będzie stanowić rokowania (komentarz do art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, G. M., publ. w LEX), Brak zgody będzie oznaczać milczenie lub stawianie warunków, których przedsiębiorca nie będzie chciał spełnić. Brak zgody nie może być jednak przez organy orzekające w jakikolwiek sposób dorozumiany lub domniemany, a w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości kwestia ta winna zostać przez organ wyjaśniona.

Organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania, właściciele nieruchomości działając przez pełnomocnika, w sposób jednoznaczny wyrazili stanowisko w sprawie braku zgody na udostępnienie nieruchomości w celu dokonania czynności związanych z wycinką i podcinką drzew i krzewów pod linia energetyczną. Zauważył, że faktem jest, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w niniejszej sprawie na wniosek firmy [...] spółka z o.o. nie badając jej uprawnień do występowania w sprawie zobowiązania właścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu dokonania konserwacji urządzeń energetycznych. Jednak w trakcie prowadzonego postępowania wniosek został doprecyzowany przez [...] S.A z siedzibą w L.

Organ odwoławczy stwierdził, że [...] S.A. jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. z 2001 r" Nr 122. poz. 1320 ze zm.). Potwierdza to fakt ujęcia Spółki, w wydanym na podstawie powyższej ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U z 2010 r. Nr 98 poz. 1314 zm.). Wobec wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie linii elektroenergetycznych jest szczególnie istotne, z uwagi na ich kluczowe znaczenie dla działania organów państwa oraz całej gospodarki, budowanie nowych linii elektroenergetycznych. Znalazło to odzwierciedlenie w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którą przez infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalne obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywatel, oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje między innymi system zaopatrzenia w energię. Właściciele obiektów, o których mowa powyżej, mocą art. 6 ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym zobowiązani są do ich szczególnej ochrony przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do jej pełnego odtworzenia. Z kolei przez ochronę zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia neutralizacji, skutków oraz szybkiego odtwarzania tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń.

Organ odwoławczy zauważył także, że konstytucyjnie gwarantowane prawo własności, jako najsilniejsze prawo do rzeczy, nie jest prawem absolutnym.

Obowiązek udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności konserwacyjnych i usuwania awarii wynika wprost z ustawy i ma charakter publicznoprawny, podlegający wymuszeniu środkami administracyjnoprawnymi. Zatem mając na względzie specyfikę uprawnień inwestora w zakresie dostępu do nieruchomości z racji wzniesionych na tej nieruchomości urządzeń infrastruktury technicznej, organ stwierdził, że właściciel nieruchomości doznaje w takim przypadku ograniczeń w zakresie dysponowania swoją własnością.

Ograniczeniem takim jest prawo wstępu podmiotu zobowiązanego do wykonania konserwacji urządzeń przesyłających energię elektryczną, w celu konserwacji oraz zapobieżenia awarii tych urządzeń. Zdaniem organu odwoławczego nie sposób negować poczynań [...] S.A. jako podmiotu zobowiązanego do wykonania wymienionych czynności, w sytuacji gdy wrastające w linię elektryczną drzewa mogą doprowadzić do zagrożenia życia, awarii sieci, jak również do przerwy w dostawach prądu.

Organ odwoławczy podniósł, że wbrew zarzutom odwołania, organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie konieczności dokonania wycinki i podcinki drzew i krzewów na nieruchomości. Konsekwencją czego [...] S.A. zmodyfikowała wniosek w zakresie zobowiązania E. i F. K. do udostępnienia działek nr [...] w celu dokonania czynności związanych z wymienionym pracami i w tym zakresie postępowanie umorzono jako bezprzedmiotowe.

Zarzuty strony ocenił jako bezzasadne i pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem planowana wycinka drzew i krzewów przez [...] S.A, przedsiębiorstwa zobowiązanego do wykonania konserwacji urządzeń przesyłających energię elektryczną wypełnia przesłankę, wynikającą z art. 124 b ust. 4 u.g.n.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie mniej jednak zaskarżoną decyzją należało uchylić w części dotyczącej pkt 1 decyzji, bowiem organ nie wskazał podmiotu, któremu nieruchomość ma być udostępniona, jak również pkt 2 decyzji w zakresie przysługiwania odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek czynności, o których mowa w pkt 1 decyzji. W związku z powyższym dokonano orzeczenia w tym zakresie, bowiem organ odwoławczy nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego i nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania ww. prac związanych z konserwacją linii energetycznej na przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek czynności, o których mowa w pkt 1 decyzji przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem nieruchomości a [...] S.A. z siedzibą w L. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, zostanie wszczęte przez starostę postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

F. K. i E. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję w pkt 2 i 3 i zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

a) art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną, wykładnię i przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej współwłaścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności określonych w cytowanym artykule (remont, konserwacja, usunięcie awarii)

II. przepisów prawa procesowego

a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego przedmiotowej sprawy,

b) art. 77 §1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób należyty i wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie, przede wszystkim zaniechanie ustalenia czynności faktycznych (remontu, konserwacji, usunięcia awarii), które [...]S.A. miałaby dokonać na elementach swojej infrastruktury, analizy treści umowy zawartej pomiędzy [...] i wnioskodawcą, z której nie wynika aby [...] prowadziło lub miało zamiar prowadzić działania konserwujące, remontowe lub usuwające awarię,

c) art. 107§3 k.p.a. poprzez sporządzenie zaskarżonej decyzji z naruszeniem dyrektywy wynikającej z cytowanego artykułu, odnoszącej się do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie zachodzą okoliczności, wynikające z zastosowanej podstawy prawnej, do tego, aby zobowiązać właściciela nieruchomości do jej udostępnienia. Nie ziściła się bowiem przesłanka dotycząca celu udostępnienia nieruchomości. [...] S.A. nie wykazała, aby konieczne było przeprowadzenie konserwacji, remontu czy usunięcie awarii urządzeń infrastruktury technicznej czy sieciowej jej przedsiębiorstwa. Jedynymi działaniami, które zostały wskazane we wniosku oraz w obu zaskarżonych decyzjach, są przycięcie drzew i krzewów, a to nie są przecież działania polegające na konserwacji, remoncie lub usunięciu awarii urządzeń stanowiących cześć przedsiębiorstwa. Zatem należy wskazać, że stanowisko organu I i II Instancji stanowi jawną, bezprawną ingerencję w prawo własności strony skarżącej, która to ingerencja nie wynika z ustawy.

W związku z powyższym należy podnieść, że rozważania organu II Instancji na temat regulacji ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym są bezprzedmiotowe, albowiem strona skarżąca nie kwestionuje istoty urządzeń i instalacji ważnych dla bezpieczeństwa państwa. Strona skarżąca kwestionuje to, że czynności, które mają być wykonane na nieruchomościach Państwa K.:

1. są wymierzone w ich prawo własności (drzewa i krzewy)

2. nie są związane z remontem, konserwacją, usunięciem awarii infrastruktury [...] S.A.

3. nie wpłyną w żaden sposób na polepszenie bezpieczeństwa obywateli, albowiem bezpieczeństwo to nie jest w jakikolwiek sposób zagrożone

Z załączonej do akt sprawy umowy zawartej przez wnioskodawcę i [...] S.A. nie wynika aby istniały okoliczności uzasadniające prowadzenie czynności związanych z remontem, konserwacją czy też usunięciem awarii elementów infrastruktury energetycznej. Można w tym miejscu zacytować §1 umowy nr [...], z którego wynika, że przedmiotem tej umowy jest wycinka i podcinka drzew, gałęzi i podrostów'. Co więcej również zamówienie publiczne, w wyniku którego został wyłoniony wykonawca, dotyczyło "Wykonania wycinek i podcinek drzew i krzewów w pobliżu linii elektroenergetycznych na obszarze [...] S.A. Oddział W. w podziale na 11 części." A zatem z żadnego dokumentu przedłożonego do niniejszej sprawy przez wnioskodawcę, jak również z jego oświadczeń, nie wynika jakoby zachodziły jakiekolwiek okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 124 b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podkreślono, że decyzja wydawana na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy udostępnienia nieruchomości a nie wykonywania jakichkolwiek czynności faktycznych w stosunku do tej nieruchomości (lub drzew i krzewów). Oznacza to, że żadna czynność faktyczna nie może być wykonana w odniesieniu do tej nieruchomości. Nieruchomość jest wykorzystywana w sposób instrumentalny, a więc jako narzędzie do wykonania remontu, konserwacji czy usunięcia awarii. Dokonując wykładni językowej terminu "udostępnienie", który jest kluczowym zwrotem użytym w cytowanym artykule, wskazano, że oznacza on ułatwić kontakt z czymś lub umożliwić korzystanie z czegoś. A zatem treścią zaskarżonej decyzji co najwyżej powinno być nakazanie uczestnikom umożliwienie wejścia na ich nieruchomości w celu wykonania czynności remontu, konserwacji lub usunięcia awarii infrastruktury elektroenergetycznej, a nie w celu wycięcia lub przycięcia drzew. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może dotyczyć podejmowania określonych w komentowanym artykule czynności, jednak wyłącznie w odniesieniu do tych ciągów, przewodów i urządzeń, które nie należą do części składowych nieruchomości Chodzi (u o te elementy, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 k.c,), co powinno być wykazane dokumentami, np. spis inwentarza, dokumenty techniczne. [P. Czechowski, ibidem].

Organ I Instancji zaniechał ustalenia jakie czynności mają być wykonywane w stosunku do infrastruktury elektroenergetycznej.

Tymczasem z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika wyłącznie, że chodzi o podcinkę lub wycinkę drzew należących do uczestników.

Organ I Instancji nie odniósł się w ogóle do wyjaśnienia znaczenia terminów użytych w cytowanym artykule, jak również nie podjął nawet próby na czym ma polegać udostępnienie nieruchomości, jaki jest przedmiot czynności oraz jakie są prawa i obowiązki w tym zakresie wnioskodawcy. Dodatkowo Organ I Instancji zaniechał także ustalenia czy urządzenia posadowione na gruncie uczestników są własnością [...] S.A. lub jaki ten podmiot ma tytuł prawny do tych urządzeń (słupy energetyczne, linia energetyczna). Ponadto żadne z tych okoliczności, które wynikają z cytowanego przepisu, nie zostały przez Organ I Instancji przeniesione na grunt stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż przedstawiono w skardze. Decyzja Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzja Starosty [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 124 lit. b ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie tej regulacji i zobowiązanie podmiotów uprawnionych do udostępnienia nieruchomości są następujące okoliczności, które muszą być spełnione kumulatywnie:

1. wystąpienie konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń,

2. brak zgody właściciela, użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości na takie udostępnienie.

Analiza zebranych w sprawie materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że nie została spełniona jedna z wymienionych przesłanek warunkujących możliwość wszczęcia przez organ administracji, w trybie art. 124 lit. b ustawy o gospodarce nieruchomościami postępowania administracyjnego.

Należy zauważyć, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że właściciele nieruchomości w sposób jednoznaczny wyrazili stanowisko w sprawie braku zgody na udostępnienie nieruchomości. Nie ma wątpliwości, że właściciele nieruchomości kwestionowali od początku postępowania zasadność wydania decyzji w przedmiocie udostępnienia nieruchomości, a więc ograniczenia ich prawa własności. Nie oznacza to jednak, że nie wyraziliby dobrowolnie zgody na udostępnienie nieruchomości, gdyby właściwy podmiot podjął z nimi w tej sprawie negocjacje. Materiał dowodowy wskazuje, że organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek nieuprawnionego podmiotu bez badania przesłanki czy została wyrażona zgoda przez właścicieli nieruchomości. Organ oparł się na twierdzeniu wniosku, które zawierało informację o braku możliwości uzyskania zgody, jednak nie wezwał do uzupełnienia wniosku o dowody dokumentujące podjęcie prób uzyskania zgody. Brak zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości musi zostać ustalony przez organ w sposób niebudzący wątpliwości, bowiem od tej przesłanki zależy prawidłowość wszczęcia, a następnie prowadzenia postępowania. Wyjaśnienie tej kwestii należy do obowiązków organu i jak słusznie zauważył organ odwoławczy, choć stanowisko to nie jest spójne z materiałem dowodowym, brak zgody nie może być domniemywany.

Przepis art. 124 b ustawy nie wskazuje na konieczność przeprowadzenia rokowań przed wystąpieniem z wnioskiem o wszczęcie postępowania, jednak wymóg braku zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości powoduje, po stronie zainteresowanego udostępnieniem nieruchomości podmiotu, obowiązek wystąpienia o jej udzielenie, a następnie dowiedzenia tej okoliczności przy inicjowaniu postępowania. Oznacza to w istocie wymóg co najmniej skontaktowania się z właścicielem nieruchomości, złożenia oferty i wymiany stanowisk, a więc zrealizowania elementów rokowań.

Należy podkreślić, że twierdzenie zawarte we wniosku o braku zgody właścicieli nie zostało poparte żadnymi dowodami, nawet w postaci pisma kierowanego do właścicieli nieruchomości. Co więcej podmiot, który złożył wniosek nie był upoważniony do jego złożenia, bowiem reprezentował wyłącznie podmiot będący zleceniobiorcą w zakresie usługi wycinki drzew i gałęzi zleconej przez [...] S.A. (właściciela przewodów), który to podmiot następnie podtrzymał wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji. Tak więc wnioskodawca z całą pewnością nie zadbał o to, by dochowane były standardy pozyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, skoro nie wystąpił do właścicieli nieruchomości z żadną informacją, ani ofertą, nie zadbał też o udzielenie przedstawicielowi swojego wykonawcy stosownego pełnomocnictwa do prowadzenia rozmów. Należy wskazać, że prawdziwość twierdzenia wniosku o wystąpieniu z jakąkolwiek informacją do właścicieli przez przedstawiciela spółki [...] sp. z o.o. podważa okoliczność, iż autor wniosku wystąpił o wszczęcie postępowania w odniesieniu do działek na których nie rosły żadne drzewa. Oznacza to, że wniosek o udostępnienie nieruchomości składany był na zasadzie wygody z lekceważeniem wymogów ustawowych i uprawnienia właścicieli. Tymczasem wszczęcie tego rodzaju postępowania powinno stanowić ostateczność, a rolą organu jest zadbanie o to, by ograniczanie prawa własności znajdujące uzasadnienie ustawowe nie odbywało się z przekroczeniem wyznaczonych granic.

Nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie organu odwoławczego o jednoznacznym braku zgody właścicieli, skoro z pisma pełnomocnika uczestników postępowania z dnia [...] lutego 2016 r. wynika, że jakiekolwiek rozmowy w sprawie udostępnienia nieruchomości jak też w zakresie odszkodowania uczestnicy gotowi są prowadzić z prawidłowo umocowanymi pracownikami zakładu energetycznego. Protokół rozprawy z dnia [...] lutego 2016 r. wskazuje, iż uczestnicy wyrażają wolę rozmowy z właścicielami linii energetycznej, a także że wyznaczono termin do dnia [...] marca 2016 r. na przeprowadzenie dodatkowych negocjacji. Jednocześnie od marca 2016 r. do maja 2016 r. organ dopiero wyjaśniał kto powinien występować w postępowaniu jako wnioskodawca, co zapewne uniemożliwiało prowadzenie ewentualnych rozmów z właściwym podmiotem, który powinien uzyskać zgodę właścicieli. W zgromadzonym materiale brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że rozmowy były prowadzone i nie przyniosły rezultatu, a zatem organ nie zadbał o wyjaśnienie nawet w toku postępowania czy przesłanka braku zgody właścicieli została spełniona.

W ocenie sądu nie może być wątpliwości co do tego, że właściciele nieruchomości nie mieli żadnego powodu, by prowadzić rozmowy dotyczące udostępnienia ich nieruchomości podmiotowi trzeciemu, który miał realizować usługę na rzecz zainteresowanego dostępem do nieruchomości właściciela przewodów energetycznych. Nawet gdyby twierdzenie tego nieuprawnionego podmiotu, choć w żaden sposób nieudokumentowane o próbie uzyskania zgody okazało się prawdziwe, to wobec braku umocowania do działania w takim zakresie, należałoby uznać, że działania o uzyskanie zgody nie zostały podjęte.

Mając powyższe na uwadze należy ocenić, że przed wszczęciem postępowania wnioskodawca ([...] S.A.) nie podjęła działań w celu uzyskania zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości, a w toku postępowania także nie wykazała, że nie było możliwe uzyskanie tej zgody.

Wszczęcie zatem przedmiotowego postępowania administracyjnego nastąpiło z naruszeniem art. 124 lit. b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wydanie w trybie art. 124 lit. b powołanej ustawy decyzji musi bowiem zostać poprzedzone próbami uzyskania zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania określonych prac, a czynności te muszą zostać udokumentowane i dopiero ich bezskuteczność upoważnia do złożenia wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji i wszczęcie właściwego postępowania administracyjnego.

W ocenie sądu nie ma racji strona skarżąca kwestionując, że przepis art. 124b nie stanowi podstawy do nakazania udostępnienia nieruchomości w celu wycinki lub przycięcia gałęzi drzew jako czynności niezwiązanych z konserwacją istniejących na nieruchomości przewodów lub urządzeń. Skarżący stanowisko swoje opierają na tym, że określony w w/w przepisie tryb udostępniania nieruchomości dotyczy działań związanych bezpośrednio z samymi urządzeniami lub przewodami, które nie stanowią części składowych nieruchomości, a przecież decyzja w przedmiotowej sprawie dotyczy działań, które mają objąć drzewa stanowiące część składową nieruchomości, a nie same przewody energetyczne.

Słusznie jednak zauważają skarżący, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do istoty zgłaszanych przez nich zastrzeżeń, stwierdzając, a nie wyjaśniając iż planowane czynności są czynnościami związanymi z konserwacją przewodów, skupiając uwagę na wyjaśnieniu powagi zadań przedsiębiorcy energetycznego i konieczności podejmowania czynności związanych z konserwacją. Oznacza to, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 kpa, jednak nie mogło mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem sądu zarówno wykładnia językowa, jak też celowościowa przepisu art. 124b pozwala na stwierdzenie, że użyte w nim pojęcie czynności związanych z konserwacją przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości jest pojęciem szerszym, aniżeli pojęcie czynności konserwacji bezpośrednio samych urządzeń na co wskazuje użyte sformułowanie czynności związane z konserwacją, nie zaś czynności konserwacji urządzeń i przewodów.

Czynności konserwacyjne to działania, zabiegi podejmowane w celu utrzymania urządzeń i przewodów w dobrym stanie, a więc z natury rzeczy powinny być podejmowane w trakcie eksploatacji urządzeń w sposób cykliczny, bo tylko wówczas możliwe jest zapobieżenie uszkodzeniu urządzeń i wywołanego tym uszkodzeniem przestoju lub awarii. Są to więc zabiegi poprzedzające czynności związane z remontem urządzeń czy usuwaniem awarii, polegające na podejmowaniu drobnych działań zapobiegawczych, definiowaniu zagrożeń i potrzeb remontowych.

W sytuacji więc, gdy pod przewodami energetycznymi rosną drzewa, czynnościami związanymi z konserwacją tych przewodów, będą zabiegi dotyczące również tych drzew i ich gałęzi, których nadmierny przyrost, może doprowadzić do uszkodzenia przewodów, a więc ich awarii. Ustawodawca uwzględnił we wskazanym przepisie między innymi taką sytuację, w której prowadzenie zabiegów związanych z konserwacją urządzeń i przewodów nie stanowiących części składowych nieruchomości może prowadzić do powstania szkody w składnikach majątku właścicieli tej nieruchomości (art. 124b ust. 4 w/w ustawy). Za takim szerokim rozumieniem pojęcia czynności związanych z konserwacją przemawiają względy celowościowe, bowiem nie ma wątpliwości, że w sytuacji gdy nastąpi uszkodzenie przewodów przez gałęzie drzew, a więc dojdzie do awarii, udostępnienie nieruchomości w tym trybie w celu jej usunięcia będzie możliwe, choć także będzie związane z zabiegami dotyczącymi m.in. drzew. Nie ma więc powodu, by wykluczyć zabiegi dotyczące drzew z zakresu czynności związanych z konserwacją, skoro mają zapobiec awarii przy której i tak będą konieczne, ale koszty jej usunięcia ekonomiczne i społeczne znacznie większe.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń dotyczących wystąpienia przesłanek z art. 124 lit. b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a więc nie wyjaśniły dokładnie sprawy i nie zebrały oraz nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.

W tej sytuacji decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1, art. 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku, powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą przede wszystkim bezspornie ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 124 lit. b ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego. Konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniała potrzebę wyeliminowania z obrotu także decyzji organu I instancji w celu zapewnienia realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.