Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 363/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skarg P. G., S. G., P. R., G. K. i G. M. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża węgla brunatnego oddala skargi


UZASADNIENIE

P. (dalej też jako "strony") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Środowiska (dalej też jako "organ" lub "Minister") z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Minister Środowiska utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża węgla brunatnego.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U z 2017 r. poz. 1257 – dalej też jako "k.p.a.").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] października 2014 r. P. sp. z o.o. (dalej "spółka", "Wnioskodawca") zwróciła się do Ministra o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]", który został zatwierdzony przez ten organ decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], jako spełniający wymogi prawne.

Pismem z dnia 2 stycznia 2015 r. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że został pozbawiony udziału w postępowaniu, w którym przysługuje mu przymiot strony. Z analogicznymi wnioskami 5 stycznia 2015 r. wystąpiły G. oraz G., a pismami z 7 stycznia 2015 r. P. i S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], Minister Środowiska umorzył postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na którą to decyzję strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2016 roku sygn. akt VI SA/Wa 1578/15 Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznanie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiło rażące naruszenie prawa z uwagi na weryfikację w postępowaniu administracyjnym decyzji ostatecznej.

Jednocześnie Sąd zaznaczył, że aby istotny błąd organu nie miał negatywnego wpływu na sytuację prawną skarżących, organ - w duchu wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa i uczciwego procedowania - przed ponownym orzekaniem w tej sprawie winien wezwać skarżących w celu wyjaśnienia charakteru prawnego złożonych przez nich wniosków (czy ewentualnie nie stanowią wniosków o wznowienie postepowania).

W odpowiedzi na wezwania organu skarżący wyjaśnili, że ich pisma zatytułowane "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], Minister Środowiska wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]".

Następnie decyzją z dnia [...] października 2016 roku nr [...] Minister Środowiska odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2014 roku zatwierdzającej Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]".

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ wskazał, że jednostka samorządu terytorialnego może być stroną na takich samych zasadach jak każda inna osoba prawna lub fizyczna. Zatem aby skutecznie domagać się zapewnienia przez organ administracji publicznej udziału w postępowaniu administracyjnym, podmiot tym zainteresowany musi wykazać się interesem prawnym wynikającym z przepisów prawa materialnego. Tymczasem wnioskodawcy nie wskazali przepisu prawa materialnego, z którego wywodzą swój interes prawny a uzasadniając wniosek o przyznanie im przymiotu strony powołują się na bliżej niesprecyzowane obowiązki i zadania wynikające z różnych ustaw. Zdaniem organu zatwierdzenie dokumentacji geologicznej oraz dodatków do niej nie oznacza automatycznego rozpoczęcia wydobycia kopaliny z tego złoża. Organ uznał zatem, że możliwość eksploatacji ww. złoża w przyszłości oraz związane z tym kwestie wskazują, że wnioskodawcy posiadają wyłącznie interes faktyczny a nie prawny.

Po rozpoznaniu wniosku stron o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Środowiska utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2016 roku nr [...]. Organ nie zgodził z zarzutem, że naruszył art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie są stronami w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]". Organ zaznaczył, że skarżący upatrują swój interes prawny w art. 95 i art. 96 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2016 poz. 1131, dalej też jako "p.g.g."), stanowiącymi, że w przypadku udokumentowania złóż kopalin oraz zatwierdzenia przez organ administracji geologicznej dokumentacji geologicznej, gminy mają obowiązek ujawnienia złóż w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego gminy. Jednakże, w ocenie organu, art. 95 p.g.g. nie może stanowić podstawy do wywodzenia interesu prawnego przez jednostki samorządu terytorialnego w sprawie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]". Z przesłanek władztwa planistycznego nie wynika bowiem interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 3 p.g.g. złoża węgla brunatnego bez względu na miejsce ich występowania są objęte własnością górniczą, przysługującą wyłącznie Skarbowi Państwa. Zatwierdzona dokumentacja geologiczna złoża węgla brunatnego dotyczy zatem własności górniczej pozostającej w gestii Skarbu Państwa, nie odnosi się do gruntu, ani związanego z nim prawa własności lub użytkowania wieczystego. Ponadto zatwierdzenie dokumentacji geologicznej stanowi potwierdzenie wyników przeprowadzonych badań, a nie odnosi się do praw i obowiązków innych podmiotów. Nie zawiera bowiem władczych rozstrzygnięć w zakresie ich praw i obowiązków jako właścicieli gruntów znajdujących się w obrębie złoża węgla brunatnego "[...]". Organ podkreślił, że ewentualna możliwość eksploatacji w przyszłości spornego złoża ma charakter hipotetyczny a postępowanie administracyjne o wydanie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej. W toku postępowania o udzielnie koncesji organ administracji ponownie ustali krąg stron postępowania, mając na uwadze przepisy prawa. W związku z tym ewentualne przyznanie przymiotu strony skarżącym w postępowaniu koncesyjnym pozostaje bez związku z przyznaniem przymiotu strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej. Reasumując, organ uznał, że postępowanie o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" wpływa jedynie na interes prawny P. Sp. z o.o. Wskazana decyzja nie wpływa na interesy skarżących, nie przyznaje im jakichkolwiek uprawnień oraz ich nie dotyczy. Zatem za zasadną uznał odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na brak przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ organ wydający decyzję zatwierdzającą Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" prawidłowo ustalił krąg stron postępowania. Ponadto odnosząc się do pozostałych zarzutów przedstawionych przez skarżących, organ zauważył, że dotyczą one wyłącznie decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. zatwierdzającej Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]". Natomiast w wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania organ uznał, że nie istnieją podstawy do uchylenia dotychczasowej decyzji, co jednocześnie wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy.

Na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi.

G. podkreśliła między innymi, że skoro zatwierdzona dokumentacja wpływa bezpośrednio na sposób wykonywania własności, to nie można uznać, że nie odnosi się do gruntu. Zgodnie z treścią art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Natomiast zgodnie z treścią art. 143 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez społeczno- gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Zatwierdzona dokumentacja geologiczna wyznacza właśnie społeczno- gospodarcze przeznaczenie prawa. W interesie gminy - zarówno jako właściciela gruntu, ale także jako podmiotu zobowiązanego do realizacji uprawnień i obowiązków planistycznych, leży prawidłowe sporządzenie dokumentacji o tak istotnym znaczeniu. Jeżeli więc zaskarżona decyzja ingeruje w uprawnienia właścicielskie skarżącej, nie można uznać, że nie dotyczy jej interesu prawnego.

Z kolei P. podkreślili, że argumentacja organu ogranicza się jedynie do interesu prawnego, natomiast pomija obowiązek. Obowiązkiem skarżących jest tymczasem między innymi wykonywanie zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, gospodarki nieruchomościami, gospodarki wodnej, ochrony środowiska i przyrody, zapobiegania innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia i zdrowia ludzi oraz środowiska - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt. 7), 10), 12), 12), 13), 16) ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym a także zgodnie z przepisami innych ustaw szczegółowych. Oznacza to, że samorząd powiatowy a także Skarb Państwa musi podejmować działania strategiczne i długofalowe zmierzające do wykonywania powyższych zadań z uwzględnieniem działań opartych na przewidywaniach, prognozach i planach. Zatwierdzenie dokumentacji geologicznej jest pierwszym etapem, stanowiącym źródło do kolejnych etapów, zatwierdzeniem raportu i wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, udzieleniem koncesji na wydobycie a w końcu samym wydobyciem. Zadaniem Skarbu Państwa wykonywanym przez starostę jest wówczas m.in. wywłaszczenie dotychczasowych właścicieli gruntów pod teren kopalni. Samo powstanie kopalni, będzie miało nieodwracalny wpływ na gospodarkę wodną regionu, na stan środowiska, powstaną zagrożenia i degradacja środowiska, a także może dojść do wywłaszczenia i likwidacji wielu zabytków na terenie potencjalnego obszaru kopalni (m.in. pałacu w R. i C. będących własnością P.). Oznacza to, że pojęcie interesu prawnego i obowiązku, co łączy się z uzyskaniem przymiotu strony w postępowaniu, nie może dotyczyć wyłącznie w niniejszej sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej ale również dalszego postępowania koncesyjnego i środowiskowego. Tak więc nadanie przymiotu strony gminom i powiatowi gostyńskiemu jest niezbędne i oczywiste, i powinno być rozpatrywane w kategorii długofalowej a nie jednostkowej, czyli w jednym postępowaniu przymiot strony jest a w innym nie ma, gdyż te postępowania łączą się nierozerwalnie i mają wpływ na prawa i obowiązki gmin, powiatu i Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargi Minister Środowiska wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 roku, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej też jako "p.p.s.a.") zarządzono połączenie spraw ze skarg P. (sygn. akt VI SA/Wa 363/17), P. (sygn. akt VI SA/Wa 364/17), G. (sygn. akt VI SA/Wa 365/17), G. (sygn. akt VI SA/Wa 366/17) na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą akt VI SA/Wa 363/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając skargi P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2016 roku nr [...], należy uznać, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa uchylenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża węgla brunatnego, w sytuacji, w której strona, jako przesłankę wznowienia postępowania powołała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny.

W niniejszej sprawie organ uznał, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie miała miejsca, gdyż w toku postępowania o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" interesem prawnym legitymował się jedynie wnioskodawca, tj. P. Sp. z o.o.

Wobec powyższego rozważania na temat zasadności skarg należy ograniczyć wyłącznie do rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 k.p.a., a zatem, czy skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]".

Warto bowiem zauważyć, że postępowanie wznowieniowe z przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest prowadzone zarówno co do tego, czy wnioskodawca jest stroną z punktu widzenia materialno-prawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tegoż przepisu. Jeżeli bowiem okaże się, że wnioskodawca nie jest stroną (nie ma w sprawie interesu prawno-materialnego), to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie faktycznie podstawa wznowienia, wymagana do przejścia przez organ wznowieniowy do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ustalenie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 k.p.a., pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydania postanowienia o wznowieniu, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 773/09).

Samo pojęcie "interes prawny", użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (p. m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, NSA przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem NSA od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również: /w:/ wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie /w:/ wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

Brak zatem ustalenia bezpośredniego lub realnego związku między normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że uzasadnione okolicznościami faktycznymi zastosowanie tej normy prawa, może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu, oznacza brak interesu prawnego i statusu strony tego podmiotu w postępowaniu administracyjnym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że brak jest w przedmiotowej sprawie przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby dla skarżących, czyli P. interes prawny w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia przez Ministra Środowiska Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]", wszczętym na wniosek P. sp. z o. o.

Odnosząc się do argumentacji G. odnośnie konieczności stwierdzenia nieważności ww. decyzji z uwagi na okoliczność, że ingerowała ona bezpośrednio w prawo własności skarżącej gminy, podkreślić należy, że zatwierdzenie przez Ministra Środowiska ww. dokumentacji geologicznej, nie wywołuje bezpośredniego i realnego wpływu na sytuację prawną w zakresie znajdujących się w jej gestii nieruchomości.

Z brzmienia art. 10 ust. 1 p.g.g. wynika, że m.in. złoża węgla brunatnego bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą. W świetle ust. 5, prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa. Zatwierdzona zatem dokumentacja geologiczna złoża węgla brunatnego dotyczy własności geologicznej pozostającej w gestii Skarbu Państwa, nie dotyczy natomiast gruntów należących do jakiejkolwiek jednostki samorządu terytorialnego. Jak wynika natomiast z art. 89 ust. 1 i ust. 2 p.g.g., dokumentację geologiczną złoża kopaliny sporządza się w celu określenia jego granic, zasobów geologicznych, warunków występowania oraz określenia możliwości wydobycia kopaliny ze złoża. Dokumentacja geologiczna złoża kopaliny określa w szczególności:

1) rodzaj, ilość i jakość kopaliny, w tym przez przedstawienie informacji dotyczących kopalin towarzyszących i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych oraz występujących w złożu substancji szkodliwych dla środowiska, oraz kategorię rozpoznania złoża;

2) położenie złoża, jego budowę geologiczną, formę i granice;

3) elementy środowiska otaczającego złoże;

4) hydrogeologiczne i inne geologiczno-górnicze warunki występowania złoża;

5) stan zagospodarowania powierzchni w rejonie udokumentowanego złoża;

6) graniczne wartości parametrów definiujących złoże i jego granice.

Z treści przytoczonych przepisów, określających merytoryczną zawartość dokumentacji geologicznej wynika, że zawiera ona, najogólniej rzecz ujmując, dokładny opis kopaliny i jej środowiskowego otoczenia. Samo zatem jej sporządzenie, a następnie zatwierdzenie przez Ministra Środowiska, na podstawie art. 93 ust. 2 p.g.g., nie kreuje praw i obowiązków podmiotów. Podobnie nie kreuje praw i obowiązków podmiotów, obowiązek sporządzenia nowej dokumentacji dla części złoża, dla którego jest już wykonana dokumentacja geologiczna (art. 89 ust. 5 p.g.g.).

Z tych też względów, w ocenie Sądu, jednostka samorządu terytorialnego nie może upatrywać interesu prawnego w ramach powyższego postępowania administracyjnego w samym prawie własności. Dokumentacja geologiczna spornego złoża węgla brunatnego, jak i decyzja ją zatwierdzająca nie wpływa w żaden bezpośredni sposób na powyższe prawo własności skarżących do gruntów położonych nad tym złożem. Wprawdzie - należy stwierdzić, iż teoretycznie przepisy regulujące stosunki cywilno-prawne mogą być podstawą uznania danego podmiotu za stronę w postępowaniu administracyjnym (vide: np. /w:/ wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97, czy też wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego interes prawny nie jest jednak kategorią abstrakcyjną, gdyż pojęcie interesu prawnego rozumiane winno być jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Nie można w niniejszej sprawie obiektywnie stwierdzić, że decyzja organu, będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności złożonego przez skarżące jednostki samorządu terytorialnego, dotyczy sfery ich praw i obowiązków. Zgodzić się natomiast należy bowiem ze stanowiskiem organu, że ewentualna możliwość eksploatacji w przyszłości spornego złoża ma charakter hipotetyczny, samo zatwierdzenie bowiem dokumentacji geologicznej nie oznacza automatycznego rozpoczęcia wydobycia tego złoża.

Powtórzyć należy w związku z tym, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie danemu podmiotowi przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tego podmiotu i musi być realny. Brak bezpośredniości i realności wpływu sprawy na sferę prawną podmiotu nie pozwala na uznanie jej za stronę, a przewidywany i hipotetyczny wpław danego rozstrzygnięcia na sytuacje prawną podmiotu, może być jedynie źródłem interesu faktycznego, nie wystarczającego do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.

Ponadto w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem P. sp. z o. o. o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" nie dokonywano żadnego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków skarżących jednostek samorządu terytorialnego. Zatem decyzja kończąca takie postępowanie nie mogła skutkować bezpośrednim wpływem na sytuację prawną skarżących w tym zakresie.

Okoliczności tej nie zmieniają przywołane w skargach jednostek samorządu terytorialnego na poparcie swego interesu prawnego obowiązki odnoście wykonywania zadań publicznych w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, gospodarki nieruchomościami, gospodarki wodnej, ochrony środowiska i przyrody, zapobiegania innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

Zasadnie zauważył bowiem organ, że postępowanie zmierzające do wydobywania kopaliny ze złóż jest postępowaniem wieloetapowym. Zatwierdzenie dokumentacji geologicznej oraz dodatków do niej nie oznacza automatycznego rozpoczęcia wydobycia kopaliny z tego złoża. W konsekwencji na etapie postępowania o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" stroną jest wyłącznie wnioskodawca (P.Sp. z o.o.), gdyż postępowanie to wpływa wyłącznie na jego interes prawny. Na tym etapie nie wpływa ono na interesy stron skarżących, w szczególności nie kreuje po ich stronie jakichkolwiek uprawnień oraz obowiązków. Można o nich mówić ewentualnie na dalszym etapie, a więc odrębnego postępowania o wydanie koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża, w którym to postępowaniu organ ponownie ustali krąg stron postępowania, mając na uwadze przepisy prawa. Jednakże ewentualne przyznanie przymiotu strony skarżącym na etapie postępowania koncesyjnego nie stanowi podstawy, z której skarżący mogą wywodzić swój interes prawny w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacje geologicznej.

Faktem jest przy tym, że organ przesłał skarżącym kopie decyzji zatwierdzającej Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]". Jednakże wynikający z art. 94 ust. 1 pkt 1 p.g.g., obowiązek przesyłania kopii decyzji dotyczących dokumentacji geologicznych, o których mowa w art. 88 ust. 2 pkt 1-3, organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego, których terytoriów dotyczy dokumentacja geologiczna, nie stanowi źródła interesu prawnego po ich stronie i nie czyni z nich strony przedmiotowego postępowania administracyjnego. Obowiązek ten dotyczy przesyłania kopii decyzji właściwym organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego, a nie doręczenia decyzji stronie. Obowiązek ten koresponduje natomiast z wynikającą z art. 95 p.g.g., koniecznością ujawnienia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego gminy, złóż kopalin, w celu ich ochrony, w przypadku ich udokumentowania i zatwierdzenia przez właściwy organ administracji geologicznej. Również i ten przepis (art. 95 op.g.g.), w ocenie Sądu, nie może stanowić podstawy prawnej interesu prawnego skarżących w niniejszej sprawie, gdyż nie wpływa on na sferę ich praw i obowiązków.

Prawidłowo więc Minister Środowiska, działając na podstawie przepisu art.

art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża węgla brunatnego.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.