Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1409/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 pkt 3, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska ( spr. ), Zbigniew Rausz, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kazimierza W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1400/03 w sprawie ze skargi Kazimierza D., Andrzeja J., Kazimierza W. na postanowienie Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie zezwolenia na wejście na nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. oddalił skargę Kazimierza D., Kazimierza W. i Andrzeja J. na postanowienie Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania o zezwolenie na wejście na nieruchomość.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach:

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2003 r., (...) Wojewoda P., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu zażalenia Kazimierza D., Ireny P., Kazimierza W., Andrzeja J., Haliny S. i Antoniego B. na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 1 lipca 2003 r. (...), w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania, utrzymał w mocy zaskarżony akt.

W uzasadnieniu podano, że Prezydent Miasta R. przedmiotowym postanowieniem zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na wejście na nieruchomości położone w R. dzielnica "D.", a w szczególności na: działki nr 1 i 2/2 w obr. 117 stanowiące własność Ryszarda D. i będące w użytkowaniu Kazimierza D., działkę Nr 5 w obr. 117, stanowiące własność Ireny P., działkę nr 15/1 w obr. 117, stanowiącą własność Kazimierza W., działkę Nr 6 w obr. 121, stanowiącą własność Andrzeja J., działki Nr 9 i 10 w obr. 121, stanowiące własność Haliny S., działkę Nr 26/2 w orb. 122, stanowiącą własność Zofii Sz.

Wojewoda P. stwierdził, iż zawieszenie postępowania następuje do czasu zakończenia postępowania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody R. z dnia 23 marca 1993 r. (...) ustalającej lokalizację inwestycji liniowej dla Zakładu Górnictwa Nafty i Gazu w S. Z uwagi na fakt wydania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji z dnia 29 maja 2002 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody R. z dnia 23 marca 1993 r. (...) wydanej w sprawie ustalenia dla tegoż zakładu, lokalizacji inwestycji p.t. "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu dla kopalni Gazu Ziemnego "Z." w R." oraz z uwagi na fakt utrzymania tej decyzji przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia 12 lipca 2002 r. Prezydent Miasta R. stwierdził, iż ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania i postanowieniem z dnia 1 lipca 2003 r. podjął przedmiotowe postanowienie.

Na to postanowienie zażalenie złożyli Kazimierz D., Irena P., Kazimierz W., Andrzej J., Halina S. i Antoni B. Skarżący stwierdzili m.in., iż podjęcie postępowania nie jest uzasadnione, a decyzja w tej mierze należy do sądu powszechnego stosownie do art. 88 pkt 1 prawa geologicznego i górniczego. Podane w dalszej części zażalenia zarzuty stanowiły głównie wyraz sprzeciwu wobec inwestycji, jaką jest przeprowadzenie gazociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu Kopalni Gazu Ziemnego "Z.".

Organ II instancji uznał, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wojewoda P. - przy rozpatrywaniu przedmiotowego zażalenia - ma wyłącznie kompetencje do dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie zawieszenia, tzn. zbadanie czy w świetle przepisów były podstawy prawne do podjęcia zawieszonego postępowania nie jest natomiast właściwy do wkroczenia w rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, w której zawieszono postępowanie. Dlatego też, nie ustosunkowano się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Stwierdzono natomiast, iż Prezydent Miasta R. prawidłowo ocenił przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania.

Powyższe postanowienie zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimierz D., Kazimierz W. i Andrzej J., domagając się jego "uchylenia, utrzymania w mocy zawieszonego postępowania i polecenia umorzenia postępowania przez organ I instancji". W uzasadnieniu postanowienia podniesiono jedynie argumenty kwestionujące zasadność wniosku inwestora o zezwolenie na wejście na teren działek stanowiących własność skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę powołał się na art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zgodnie z którym Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Interpretując cytowany przepis, Sąd stwierdził, iż dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego związany jest przedmiotem rozstrzygnięcia organów, bierze jednak pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa, bez względu na to, czy wskazywali na nie wnoszący skargę. Z uwagi na to, przedmiotem rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej może być jedynie postanowienie Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r., w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zezwolenia na wejście na nieruchomość. Wszelkie inne zarzuty podniesione przez skarżących w skardze, a dotyczące merytorycznej zasadności żądania inwestora domagającego się udzielenia mu zezwolenia na wejście pozostają poza sferą zainteresowania Sądu w niniejszej sprawie.

W ocenie sądu I instancji zaskarżone postanowienie Wojewody P., nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Podstawę zawieszenia przedmiotowego postępowania stanowił art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Przepis ten przewiduje konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Za zagadnienie wstępne w przedmiotowej sprawie uznano konieczność rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosku, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody R. z dnia 23 marca 1993 r. ustalającej lokalizację inwestycji liniowej dla Zakładu Górnictwa Nafty i Gazu w S. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia 12 lipca 2002 r. Decyzja ostateczna musi być uznana za wykonalną, stąd też stanowisko organów obu instancji, że ustały - w świetle brzmienia art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa - przesłanki do zawieszenia postępowania, jest w pełni uzasadnione. Sytuacja taka uzasadnia podjęcie zawieszonego postępowania w trybie przepisu art. 97 par. 2 Kpa, przewidującego podjęcie zawieszonego postępowania, kiedy ustąpią przyczyny uzasadniające jego zawieszenie.

Takiego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie zmienił fakt, że przedmiotowa decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem przesądza o tym kwestia ostateczność tej decyzji. Ewentualne uwzględnienie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i "skasowanie" decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa będzie podstawą do złożenia przez skarżących ponownego wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na wejście na nieruchomości położone w R., dzielnica "D.".

Zarzuty skarżących dotyczące merytorycznej zasadności wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na wejście w na przedmiotowe nieruchomości nie mogą być - w ocenie sądu - rozpatrywane w niniejszym postępowaniu.

Kazimierz D., Andrzej J., Kazimierz W. złożyli skargę kasacyjną na powyższy wyrok, wnosząc o:

1. stwierdzenie nieważności zaskarżonego wyroku z mocy art. 183 par. 2 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z dnia 14 listopada 2001 r. (...) o oddaleniu wniosku o roszczenie ustanowienia służebności gruntowych, identycznych jak określono w żądanym pozwoleniu administracyjnym o wejście na grunt skarżących i ze względu na podobne rozstrzygnięcie, co do właściwości rzeczowej sądu z mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 grudnia 1998 r. I Aca 452/98 - OSA 1999 nr 2 poz. 10 i umorzenie postępowania w sprawie;

2. względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia 1 lipca 2003 r. i postanowienia Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wobec zbędności rozpoznania sprawy ze względu na właściwość rzeczową Sądu Powszechnego, a to z mocy naruszenia przez decydentów art. 105 i 138 par. 1 pkt 2 Kpa, a nadto art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ o obowiązku wstrzymania podjęcia postępowania;

3. Względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

4. nadto zasądzenie kosztów za obie instancje i obciążenie nimi strony przeciwnej na zasadzie art. 88, art. 97 par. 3 i art. 99 Prawa geologiczno-górniczego w związku z art. 51, art. 214 par. 2 i art. 241 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy ustaleniu wspólnej opłaty kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, po raz kolejny podkreślili konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2004 r. Kazimierz D. i Andrzej J. - po odrzuceniu wniesionej przez nich skargi kasacyjnej - poparli skargę kasacyjną Kazimierza W., wnosząc o jej uwzględnienie, jednocześnie zarzucając nieważność postępowania przed sądem I instancji, wynikającą z faktu, iż sprawa została już prawomocnie osądzona i przesądzona co do właściwości rzeczowej sądu powszechnego.

O uwzględnienie wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej wnieśli także: Ryszard D., Antoni B. i Irena P.

PGNiG S.A. w W. Oddział Zakład Górnictwa Naftowego i Gazu w S., w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżących na rzecz strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona przeciwna podkreśliła, iż art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakłada na organ obowiązek wstrzymania z urzędu wykonania decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego, natomiast nie stanowi podstawy do wstrzymania z urzędu postanowień wydanych w trakcie prowadzonego postępowania, bowiem postanowienia nie rozstrzygają o przedmiocie sprawy, tym samym zarzut kasacji w tym zakresie jest również bezpodstawny.

Ponadto, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje podstaw prawnych do umorzenia przez sąd administracyjny postępowania administracyjnego rozpatrywanego w wyniku wniesionej skargi /art. 145 par. 1 i nast. cyt. ustawy/, tym samym wnioskowanie przez skarżących o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzających go rozstrzygnięć organów administracji, nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.

Stosownie do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie zaś z art. 183 par. 1 powołanej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w par. 2 tego przepisu.

W niniejszej natomiast sprawie, skarżący - wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego wyroku, względnie o jego uchylenie wraz z postanowieniem Prezydenta Miasta R. z dnia 1 lipca 2003 r. i postanowieniem Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r. - powołał się na art. 183 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "wobec prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z dnia 14 listopada 2001 r. (...) o oddaleniu wniosku o roszczenie ustanowienia służebności gruntowych, identycznych jak określono w żądanym postanowieniu administracyjnym o wejście na grunt skarżących".

Na przedstawioną wyżej nieważność postępowania przed Sądem I instancji, powołali się ponadto Kazimierz D. i Andrzej J. w piśmie z dnia 31 sierpnia 2004 r., w którym stwierdzono, że sprawa została już prawomocnie osądzona i przesądzona, co do właściwości sądu powszechnego.

Jednakże zarzut ten, tj. zarzut nieważności postępowania, należy uznać za chybiony. Zgodnie bowiem z treścią powoływanego art. 183 par. 1 pkt 3 wymienionej ustawy, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym, albo jeżeli sprawa ta została już prawomocnie osądzona.

Podczas gdy powoływane przez Kazimierza W. postanowienie z dnia 14 listopada 2001 r., zostało wydane przez sąd powszechny, tj. Sąd Rejonowy w R. Zaś przedmiotem wskazanego orzeczenia był wniosek Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. w W. o ustanowienie drogi koniecznej przez nieruchomości uczestników postępowania, w tym Kazimierza W.

Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania przed Sądem Administracyjnym I i II instancji, jest postanowienie Wojewody P. z dnia 28 sierpnia 2003 r. (...), utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 1 lipca 2003 r. o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wejście na nieruchomości położone w R.

Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, iż przedmiotowa sprawa, tj. sprawa podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie wydania decyzji zezwalającej na wejście na określone nieruchomości, została już przesądzona orzeczeniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 14 listopada 2001 r., oddalającym wniosek Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Są to bowiem dwie odrębne sprawy, rozpoznawane w odmiennych trybach i przed różnymi sądami, tj. powszechnym i administracyjnym, które ponadto nie warunkują wzajemnie wyników ich rozstrzygnięcia.

Fakt, iż zarówno postanowienie Sądu Rejonowego w R., jak i zaskarżone orzeczenie Wojewody P. obejmują te same nieruchomości, nie przesądza jeszcze, że jest to jedna sprawa dwukrotnie rozpoznawana.

Należy ponadto podkreślić, iż wskazywany przez skarżącego art. 183 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mówi o wcześniej wszczętym, czy też zakończonym postępowaniu wyłącznie przed sądami administracyjnymi i nie obejmuje spraw rozpoznawanych przez sądy powszechne, na co powołano się w skardze kasacyjnej.

Pozostałe podniesione przez Kazimierza W. zarzuty, tj. "naruszenia przez decydentów art. 105 i art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa" również nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie dotyczą bezpośrednio zaskarżonego wyroku - który podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem zgodności z prawem - a wskazują wyłącznie na naruszenia wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przez organy administracyjne I i II instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.