Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1383/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 7 i art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art, 62 ust. 3 , art. 62 ust. 1 pkt 4 i art. 61 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. K. i M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 lipca 2012 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących R. K. i M. K. kwotę 774,00 zł (siedemset siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. , w związku z koniecznością ustalenia możliwości bezpiecznego użytkowania budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe oraz budynku gospodarczego, nakazał M.K. i R.K. - współwłaścicielom budynku mieszkalnego nr [...] oraz budynku gospodarczego w miejscowości W. gm. G. , działka nr [...] - przeprowadzenie kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego obiektów budowlanych - budynku mieszkalnego w zakresie budowlanym wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe i przyłączem oraz budynku gospodarczego. Ponadto organ I instancji zażądał przedstawienia ekspertyzy (2 egz. dla każdego obiektu) stanu technicznego wskazanych obiektów budowlanych uwzględniającej geotechniczne warunki posadowienia budynków i zbiornika w zakresie stabilności, nośności podłoża gruntowego obiektu wraz ze stabilnością otoczenia gruntowego obiektu oraz określeniem zakresu niezbędnych robót jakie należy wykonać w celu zabezpieczenia budynków i zbiornika przed jego uszkodzeniem lub zniszczeniem albo doprowadzenia budynków i zbiornika do właściwego stanu technicznego z wykazaniem związku przyczynowo-skutkowego niewłaściwości stanu technicznego obiektów ze zbiornikiem i przyłączem spowodowanych ulewnymi deszczami szczególnie w maju i czerwcu 2010 roku lub innymi określonymi przyczynami. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 62 ust. 3 w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1b i 4 oraz art. 80 ust. 2, pkt. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 k.p.a. Pouczono, że ekspertyza powinna być przedstawiona niezwłocznie, nie później niż do 2 miesięcy od dnia otrzymania tej decyzji (czas technicznie uzasadniony). Ponadto z uwagi na bezpieczeństwo ludzi i mienia, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 k.p.a.

Od decyzji tej odwołali się R.K. i M.K. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości. Decyzji tej zarzucili:

1) brak prawidłowego oznaczenia adresu zamieszkania stron,

2) brak przeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego obiektów budowlanych w jakimkolwiek zakresie, a w szczególności w zakresie ustalenia stanu technicznego nieruchomości budynkowej oznaczonej nr [...],

3) naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy i treść wydanej decyzji, a to art. 62 ust. 3 w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1b i 4 prawa budowlanego - poprzez zastosowanie go w sytuacji, gdy organ administracyjny nie ustalił w ogóle stanu technicznego budynku, a warunkiem sine qua non stosowania tegoż przepisu jest ustalenie istnienia "nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego",

4) naruszenie prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy i treść wydanej decyzji, a to art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] lipca 2012 r. znak[...], nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej żądania przedłożenia ekspertyzy i terminu jej dostarczenia i w tym zakresie zażądał przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego obiektów budowlanych - budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe i przyłączem oraz budynku gospodarczego, wskazując, że ekspertyza winna być sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, a ponadto winna uwzględniać geotechniczne warunki posadowienia budynków i zbiornika w zakresie stabilności, nośności podłoża gruntowego obiektu wraz ze stabilnością otoczenia gruntowego obiektu, jeżeli osoba sporządzająca ekspertyzę stwierdzi, że ustalenia w tym zakresie są niezbędne dla oceny możliwości bezpiecznego użytkowania obiektów budowlanych oraz doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego oraz określać zakres niezbędnych robót jakie należy wykonać w celu zabezpieczenia budynków i zbiornika przed ich uszkodzeniem lub zniszczeniem albo doprowadzenia budynków i zbiornika do właściwego stanu technicznego z wykazaniem związku przyczynowo-skutkowego niewłaściwości stanu technicznego obiektów ze zbiornikiem i przyłączeni spowodowanych ulewnymi deszczami szczególnie w maju i czerwcu 2010 roku lub innymi określonymi przyczynami. W pozostałej części utrzymano decyzję w mocy.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie stanowi dokumentacja zebrana w toku postępowania administracyjnego PINB w W. prowadzonego pod sygnaturą akt: [...], związanego z "ujawnieniem szeregu zagrożonych budynków w W. gmina G. w związku z ulewnymi opadami deszczu".

PINB w W. w związku ze zgłoszeniem Wójta Gminy G. przeprowadził w dniu 20 maja 2010 r. oględziny budynków zlokalizowanych na aktywnym osuwisku w miejscowości W. Wśród skontrolowanych obiektów znalazł się również przedmiotowy budynek mieszkalny, stanowiący własność M. i R.K. . W protokole oględzin stwierdzono "w odległości około 2 m od budynku tąpnięcie gruntu".

W dniu 21 maja 2010 r. PINB w W. wydał, w trybie art. 66 i 68 u.p.b., decyzję znak: [...] którą "w związku z ujawnieniem szeregu zagrożonych budynków w W. gmina G. w związku z ulewnymi opadami deszczu na podstawie art. 66 i 68 PB(...) oraz art. 108 KPA(...) wstrzymuje w trybie natychmiastowym użytkowanie zagrożonych obiektów - pękaniem gruntu do czasu usunięcia niewłaściwości ich stanu technicznego i zagrożeniem osuwającym oraz pękającym gruntem lub rozbiórki obiektów nie nadających się do remontu. Zobowiązuje właścicieli obiektów do zabezpieczenia obiektów przed dostępem osób niepowołanych i ich zabezpieczenia pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia i przedłożeniu oświadczenia osoby uprawnionej o wykonaniu zabezpieczeń w terminie do 1 miesiąca". Decyzja ta została skierowana m.in. do M. i R.K. . Po rozpatrzeniu odwołań od tej decyzji MWINB w K. wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję znak: [...] , którą uchylił skarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty. Wśród zobowiązanych tą decyzją znaleźli się również M. i R.K. . WINB nakazał im w myśl art. 68 pkt 1 u.p.b. wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalnego położonego w miejscowości [...] oraz w myśl art. 68 pkt 3 u.p.b. zobowiązał ich do "umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania przedmiotowego budynku" oraz do "wykonania doraźnych zabezpieczeń i usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w przedmiotowym budynku w terminie 3 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji".

Ponadto w aktach sprawy znalazły się dwie karty dokumentacyjne osuwiska nr [...] sporządzone przez doc. dr inż. A.W. i mgr inż. I.L. z Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowy Instytut Badawczy Oddział [...]z dnia 16 czerwca 2010 r. oraz z dnia 5 lipca 2010 r.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że przedmiotem postępowania jest stan techniczny budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe oraz budynku gospodarczego, położonych na działce nr [...] obr. [...] w W. . Z analizy akt organu I instancji wynika, iż obiekty te znajdują się w bliskiej odległości osuwiska. W ocenie organu I instancji stało się to przyczyną ich nieprawidłowego stanu technicznego, mogącego zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Powyższe zostało udokumentowane wymienionymi wyżej: protokołem oględzin i kartami osuwiskowymi.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 62 ust. 1 pkt 4, art. 61 pkt 2 i art. 62 ust. 3 prawa budowlanego i w świetle tych przepisów uznał, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. PINB w W. wykazał w wystarczający sposób, iż przedmiotowy obiekt znajduje się w stanie mogącym spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. W pkt 17 "Uwagi o możliwości zabezpieczenia oraz dodatkowe informacje" tak karty osuwiskowej z dnia 16 czerwca 2010 r., jak i karty z dnia 5 lipca 2010 r. znajdują się zapisy, które mogłyby wskazywać na to, iż budynek mieszkalny i budynek gospodarczy znajdują się w strefie zagrożenia, związanej z osuwiskiem. W ocenie WINB w K. określony w karcie osuwiskowej stan faktyczny prowadzi do wniosku, iż stan techniczny tak budynku mieszkalnego, jak i gospodarczego może spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Co prawda z karty osuwiskowej wynika, iż na dzień 5 lipca 2010 r. osuwisko nie zagraża budynkowi mieszkalnemu, jednakże dalszych z zapisów wynika, iż takie zagrożenie wystąpić może, cyt.: "Nie można z cała pewnością wykluczyć dalszego przesuwania się skarpy głównej w kierunku budynku mieszkalnego (nr [...] ". Odnośnie budynku gospodarczego autor opracowania sugeruje natomiast wyłączenie z użytkowania. W związku z po zasadnym jest nałożenie na Państwa R. i M.K. obowiązku przeprowadzenia kontroli stanu technicznego obiektów budowlanych - budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe oraz przyłączem oraz budynku gospodarczego. Zasadnym jest również żądanie od R. i M.K. przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego wraz z zbiornikiem na nieczystości ciekłe oraz przyłączami.

WINB podkreślił, że przepis art. 62 ust. 3 u.p.b. nie reguluje ilości egzemplarzy ekspertyzy, które winna przedłożyć strona, dlatego też w ocenie organu odwoławczego żądanie przez PINB w W. dwóch egzemplarzy ekspertyzy nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Przepis art. 62 ust. 3 u.p.b. nie określa również terminu, w którym należy przedłożyć ekspertyzę, zatem orzeczenie o terminie w rozstrzygnięciu wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 prawa budowlanego nie znajduje podstawy prawnej. Wobec powyższego, tj. ze względu na wskazanie zbyt szerokiego zakresu ekspertyzy, żądanie dwóch egzemplarzy ekspertyzy oraz orzeczenia co do terminu przełożenia ekspertyzy organ odwoławczy zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji w tej części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego nieprawidłowego oznaczenia adresu skarżących WINB wyjaśnił, iż na obecnym etapie sprawy problem ten został wyeliminowany. Zgodnie z zaleceniami WINB w K. zawartymi w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] zaskarżona decyzja PINB została ponownie prawidłowo doręczona stronom postępowania, a uwierzytelniona kopia skarżonej decyzji została doręczona na adres pełnomocnika stron.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.K. i R.K. , domagając się stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz decyzji organu i instancji, albowiem w sposób rażący naruszają one art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ organy obu instancji wydały decyzje bez podstawy prawnej (art. 62 ust. 3 prawa budowlanego to przepis o charakterze procesowym) oraz z rażącym naruszeniem prawa (decyzje zostały wydane bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego). Ponadto zdaniem skarżących decyzje te naruszają art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ obarczone są wadą trwałej niewykonalności prawnej.

W sytuacji jeżeli Sąd nie doszuka się wady nieważności powyższych decyzji, skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji obu instancji ze względu na naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowym decyzjom zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 pkt 2, art. 62 ust. 1 pkt 1b i 4, art. 80 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 i ust. 2 prawa budowlanego poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy organy administracyjne nie ustaliły w ogóle stanu technicznego budynku mieszkalnego, zbiornika na nieczystości ciekłe oraz budynku gospodarczego, a wymogiem stawianym przez powyższe przepisy jest uprzednie jest ustalenie istnienia niebezpieczeństwa użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 62 ust. 3 prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu niniejszego przepisu jako normy materialnoprawnej, stanowiącej podstawę prawną wydania decyzji zastosowaniu powyższej normy w sytuacji, gdy organy administracyjne nie ustaliły w ogóle stanu technicznego budynku mieszkalnego, zbiornika na nieczystości ciekłe oraz budynku gospodarczego, a warunkiem sine qua non stosowania tegoż przepisu jest ustalenie istnienia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a także na braku oceny in concreto zasadności zastosowania przedmiotowego przepisu, przerzucającego na stronę ciężar poniesienia wydatków związanych z wykonaniem żądanej ekspertyzy, podczas gdy przepis ten jest uznaniowy i nie wymusza nakładania tego obowiązku na strony

- przepisów kodeksu postępowania administracyjnego:

a) art. 7 poprzez odstąpienie od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenia słusznego interesu obywateli

b) art. 8 poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz usiłowanie przerzucenia odpowiedzialności za nadzór nad bezpieczeństwem na jednostki, a także nakładanie ciężarów finansowych na obywateli bez uprawnionych podstaw

c) art. 11 poprzez poprzestanie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji na ogólnikach i niewystarczające wyjaśnienie wziętych pod uwagę przesłanek

d) art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 poprzez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, szczątkowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodów koniecznych do wyjaśnienia sprawy (w szczególności zmierzających do ustalenia istnienia niebezpieczeństwa użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska oraz istnienia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska) oraz oparcie decyzji na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego

e) art. 80 poprzez uznanie okoliczności wymaganych przez przepisy Prawa budowlanego za udowodnione w sytuacji, kiedy praktycznie nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe

f) art. 85 § 1 i § 2 poprzez nieprzeprowadzenie ani przez organ l instancji, ani przez organ II instancji oględzin przedmiotowych obiektów.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując - w myśl powołanych wyżej przepisów - kontroli działalności organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia. Nie wyjaśniono bowiem w sposób dostateczny stanu faktycznego, a poczynione ustalenia nie dawały podstaw do nałożenia na skarżących obowiązków przeprowadzenia kontroli i sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr[...] w miejscowości W. gm. G.

Podstawą prawną nałożonych w zaskarżonej decyzji obowiązków był art. 62 ust. 3 prawa budowlanego. Przepis ten przewiduje nałożenie wymienionych obowiązków "w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska".

W świetle omawianego przepisu do nałożenia obowiązków, o których mowa, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze - stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, a po drugie - stwierdzenie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, wynikającego z nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego.

W ocenie Sądu powołane w zaskarżonej decyzji dowody (protokół oględzin z dnia 20 maja 2010 r. oraz karty osuwiskowe) nie dają podstaw do ustalenia, że powyższe przesłanki w niniejszej sprawie zostały spełnione. W szczególności nie wyjaśniono w sposób dostateczny, czy przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Oględziny zostały przeprowadzone tylko na zewnątrz budynków, a co do budynku mieszkalnego nr [...] stanowiącego własność R. i M.K. stwierdzono jedynie, że znajduje się on w odległości ok. 2 metrów od tąpnięcia gruntu. W karcie osuwiskowej z dnia 16 czerwca 2010 r. stwierdzono bezpośrednie zagrożenie tylko budynków mieszkalnych nr [...] i [...] , jednocześnie stwierdzając, że "na obecnym etapie rozwoju osuwisko nie zagraża budynkom znajdującym się powyżej skarpy głównej. Nie można z całą pewnością wykluczyć dalszego przesuwania się skarpy głównej w kierunku budynku nr [...] (...) Budynek mieszkalny nr [...] (...) powinien zostać rozebrany (...) na pozostałej części osuwiska nie stwierdzona aktualnie występujących zagrożeń". Z kolei w karcie osuwiskowej z dnia 5 lipca 2010 r. stwierdzono, że "W zachodniej części osuwiska występują osuwiska błotne. W wyniku tych ruchów budynki, dwa mieszkalne i jeden gospodarczy ([...]) znalazły się w strefie bezpośredniego zagrożenia - ponad skarpami osuwiska". W dalszej części tego dokumentu zapisano: "W górnej, aktywnej części osuwiska, poniżej (8 - 10 m) domu mieszkalnego [...] mają miejsce świeże osunięcia. Na obecnym etapie rozwoju osuwisko nie zagraża budynkowi mieszkalnemu, budynek gospodarczy powinien zostać wyłączony z użytkowania. Nie można z całą pewnością wykluczyć dalszego osuwania się skarpy głównej w kierunku budynku mieszkalnego nr [...]".

Ani z powyższych zapisów, ani też z pozostałej części kart osuwiskowych nie wynika, że budynek mieszkalny nr [...] bądź też budynek gospodarczy należący do skarżących jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Wniosek taki w żaden sposób nie wynika również z oględzin. Fakt, że budynek znajduje się w pobliżu osuwiska nie implikuje jeszcze przyjęcia, że stan techniczny tego budynku jest nieodpowiedni. Nie można więc uznać za prawidłowe zawartego w zaskarżonej decyzji wnioskowania, że położenie obiektów budowlanych w bliskiej odległości osuwiska "stało się to przyczyną ich nieprawidłowego stanu technicznego, mogącego zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska".

Ustawa Prawo budowlane nie definiuje określenia "stan techniczny budynku", mimo, że posługuje się w nim w wielu przepisach (art. 5 ust. 2, art. 62, art. 64, art. 65, art. 66 ust. 1, art. 81c ust. 2). W piśmiennictwie wskazuje się, że "organ nadzoru może uznać za nieodpowiedni stan techniczny wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów" (Robert Dziwiński, Paweł Ziemski, Komentarz do art. 66 ustawy - Prawo budowlane - komentarze elektroniczne LEX). Chodzi w szczególności o niezgodność z przepisami techniczno - budowlanymi, wymienionymi w art. 7 ust. 1 prawa budowlanego.

Bez wątpienia określenie stanu technicznego budynku wymaga przynajmniej dokonania jego dokładnych oględzin z zewnątrz i od wewnątrz, zaś do ustalenia, że stan techniczny takiego budynku jest nieodpowiedni konieczne jest wskazanie konkretnych nieprawidłowości związanych z naruszeniem przepisów techniczno - budowlanych.

Na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia stanu technicznego obiektu budowlanego przed wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o art. 62 ust. 3 prawa budowlanego zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez skarżących wyroku z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. IV SA 167/97 (LEX nr 47197): "By dokonać oceny czy stan, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, występuje należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem dokonania konkretnych ustaleń zarówno co do rodzaju obiektu budowlanego, jego stanu technicznego, ewentualnych zagrożeń wynikających z tego stanu - i dopiero po wnikliwej ocenie dokonanej w aspekcie wskazanych przepisów prawnych podjąć stosowne decyzje tymi przepisami przewidziane tj. przeprowadzenie kontroli bądź wykonanie ekspertyzy".

W niniejszej sprawie powyższe obowiązki nie zostały wypełnione ani przez organ I instancji, ani przez organ odwoławczy. Słusznie też zwracają uwagę skarżący, że pomiędzy wydaniem decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. a rozpoznaniem odwołania upłynęły niemal dwa lata, a mimo to organ II instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. celem ustalenia aktualnego na dzień orzekania stanu faktycznego. O ile bowiem czynności podejmowane przez organ I instancji wskazują na działanie pod presją czasu w sytuacji uaktywnienia się osuwiska (co jednak nie usprawiedliwia braku ustaleń faktycznych), to wydanie rozstrzygnięcia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego po upływie 22 miesięcy bez uaktualnienia stanu faktycznego nie zasługuje na aprobatę - tym bardziej, że stan zagrożenia, o którym mowa w art. 62 ust. 3 prawa budowlanego ze swej istoty szybko się dezaktualizuje.

Warto również w tym miejscu przypomnieć, że powołane w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia dotyczące między innymi przedmiotowej nieruchomości, a wydane na podstawie art. 66 i 68 prawa budowlanego dotyczące wyłączenia z użytkowania budynków mieszkalnych znajdujących się w pobliżu przedmiotowego osuwiska (decyzja PINB w W. z dnia [...] maja 2010 r. i decyzja WINB w K. z dnia 12 lipca 2010 r.) były również częściowo przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. II SA/Kr 1037/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów I i II instancji wskazując na braki w materiale dowodowym, który był niepełny i nie pozwalał na ustalenie stanu faktycznego obiektu budowlanego będącego przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego.

W zaskarżonej decyzji oraz w poprzedzającej jej decyzji organu I instancji obok art. 62 ust. 3 prawa budowlanego powołano się również na art. 62 ust. 1 pkt 4 i art. 61 pkt 2 tej ustawy. Adresatem tych przepisów jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego i to bezpośrednio na te podmioty ustawa nakłada obowiązek dokonywania kontroli "w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury". Powołane przepisy nie dają podstaw do wydania decyzji administracyjnych konkretyzujących owe obowiązki, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. II SA/Op 155/10 (LEX nr 674322) stwierdzając: "Naruszenie przepisu art. 61 p.b. nie może stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji administracyjnej, gdyż określa on bezpośrednio obowiązki wynikające z przepisów ustawy. Podstawę nałożenia w drodze decyzji obowiązków usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego bądź też użytkowania obiektu budowlanego stanowić może jedynie przepis art. 66 p.b.". Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 1996 r., sygn. IV SA 1104/95 (Prok. i Pr.-wkł. 1997/5/52, LEX nr 28809). Oznacza to, że decyzji zobowiązującej do dokonania kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego nie można było oprzeć na art. 61 ani na art. 62 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego.

Reasumując należy wskazać, że organy obu instancji nie wypełniły obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem nie ustaliły stanu technicznego dwóch budynków (mieszkalnego i gospodarczego) znajdujących się na działce nr [...][ w miejscowości W. Gm G. . W konsekwencji nieprawidłowo zastosowano art. 63 ust. 2 prawa budowlanego, bowiem w okolicznościach sprawy nałożenie obowiązków, o których mowa w tym przepisie było przedwczesne. Brak ustaleń dotyczących stanu technicznego obu wymienionych budynków wykluczał przyjęcie, że ewentualne zagrożenie "życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska" (którego istnienie również nie zostało w sposób dostateczny wykazane) ma związek ze stanem technicznym budynków - tym bardziej, że z kart osuwiskowych wynika, że takie zagrożenie wynikało raczej z uaktywnienia się osuwiska.

W ponownym postępowaniu organy nadzoru budowlanego powinny przede wszystkim ustalić aktualny stan techniczny budynków znajdujących się na działkach skarżących i w zależności od tych ustaleń podjąć odpowiednie czynności przewidziane w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane. Na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe poczynienie bardziej szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 152 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.