Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 976/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 133 § 1, 183, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 27
journal: Dz.U. 1990 nr 87 poz 506
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
article: art 17 ust 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art 6b
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity
article: art 7, 8, 9, art 61 § 1 o § 2, art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 242/08 w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wójt Gminy Słupsk odmówił L. M. przyznania zasiłku stałego za okres od grudnia 2000 r. do 30 kwietnia

r. oraz świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia

r. z tytułu konieczności opieki nad dzieckiem A. M. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że stan zdrowia córki nie powoduje konieczności sprawowania nad nią opieki w zakresie uniemożliwiającym L. M. podjęcie zatrudnienia.

Po rozpoznaniu odwołania L. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, podkreślając, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła od grudnia 2000 r. dokumentów wskazujących na pogorszenie się stanu zdrowia córki, zatem rozstrzygnięcie organu I instancji jest zasadne.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2007 r. L. M. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2006 r. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zarzuciła naruszenie art. 6 w zw. z art. 104 kpa, art. 7 kpa, art. 61 § 1 i 2 w zw. z art. 10 kpa, art. 77 kpa, art. 35 § 3 w zw. z art. 36 kpa, art. 57 kpa, art. 12 kpa, art. 107 w zw. z art. 27 oraz art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. oraz art. 17, art. 24, art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nadto art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Uzasadniając decyzję Kolegium stwierdziło, że zarzuty mające stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności są bezzasadne i nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia żądania strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego wbrew obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. Decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z powołanymi w decyzjach przepisami prawa po wyjaśnieniu wszelkich wątpliwości organu I instancji co do wskazań dotyczących stanu zdrowia córki, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywatela. Nietrafny zdaniem Kolegium jest także zarzut zaniechania prowadzenia postępowania administracyjnego i uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Z pisma GOPS wynika bowiem, że organ przed wydaniem decyzji prowadził postępowanie - m. in. wyjaśniając sprawę podpisu przez jednego lekarza na opinii wydanej przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, zebraniu opinii pracownika socjalnego ośrodka. Skarżąca i jej mąż aktywnie brali udział w postępowaniu, kontaktując się bezpośrednio z kierownikiem GOPS. Kolegium nie stwierdziło również naruszenia zasady terminowości, szybkości i prostoty postępowania. Zarzut usunięcia dokumentacji medycznej po roku 2000 przez kierownika GOPS i działanie w zmowie organu I i II instancji nie są objęte postępowaniem Kolegium rozpatrującego zgodność decyzji administracyjnej z obowiązującym prawem, które to w przedmiotowej sprawie nie zostało naruszone.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy decyzję własną, podając, że nie dopatrzyło się podstaw do jej zmiany. Organ podkreślił, iż z prawidłowo wyrażonej opinii Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że A. M. nie wymaga stałej opieki matki bądź innej osoby i że obowiązki związane z opieką nad chorą córką nie stanowią istotnej przeszkody w podjęciu zatrudnienia. W aktach sprawy znajdują się również zaświadczenia lekarskie wystawione przez lekarzy Centrum Zdrowia Dziecka, ale organ I instancji, podobnie jak Kolegium nie uznał za uzasadnione zawartych w tych zaświadczeniach zapisów o konieczności osobistej opieki nad chorą córką, gdyż z oświadczenia samej L. M., złożonego podczas wywiadu środowiskowego w aktach sprawy wynika, że zakres tej opieki nie uniemożliwiał podjęcia zatrudnienia. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał zarówno organ I instancji, jak i Kolegium Odwoławcze do wydania w 2006 r. kwestionowanych obecnie rozstrzygnięć. Decyzje te nie zostały zakwestionowane w normalnym trybie, w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L. M. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa oraz interesu skarżącej i przywołała swoją dotychczasową argumentację. Skarżąca polemizowała także z ustaleniami faktycznymi dotyczącymi stanu zdrowia córki, a także ze sposobem stosowania przepisów o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium oświadczyło, że L. M. nie spełniała warunków do otrzymania zasiłku stałego, wymienionych w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, obowiązującej w latach 2000 - 2004 ani też świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan zdrowia niepełnosprawnej córki nie wymagał powstrzymania się matki od pracy zawodowej, co wynikało z treści opinii i orzeczeń wydanych przez Powiatowy i Wojewódzki Zespół Orzekania o Niepełnosprawności, jak i z oświadczeń skarżącej. Niepełnosprawna córka sama dojeżdżała do szkoły, we własnym zakresie i bez pomocy innych wykonywała czynności związane z utrzymaniem higieny osobistej.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, iż kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. wydano decyzję z rażącym naruszeniem prawa, na co wskazuje skarżąca. Sąd I instancji podkreślił, iż rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W ocenie Sądu I instancji, kontrolowane w przedmiotowej sprawie decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, zatem nie zaistniała przesłanka pozwalająca stwierdzić ich nieważność. Zarzuty podnoszone przez skarżącą są w istocie polemiką z ustaleniami faktycznymi organów administracyjnych oraz dokonaną przez nie interpretacją prawa, a argumenty strony mogłyby podlegać rozważeniu jedynie w postępowaniu zwykłym.

Sąd zwrócił uwagę, iż jednym z głównych zarzutów skarżącej jest zarzut rozstrzygnięcia przez organy wbrew wskazaniom zawartym w prawomocnych wyrokach sądu administracyjnego. Tymczasem w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. o sygn. akt II SA/Gd 73/05, Sąd zobowiązał organy do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zmiany ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. dokonanej ustawą z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz nakazał uwzględnienie treści wskazanych przepisów powyższych ustaw, a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Podobnie w wyroku z dnia 3 kwietnia 2004 r. o sygn. akt II SA/Gd 826/01 Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 kpa poprzez oparcie się przez organy na wadliwej opinii dotyczącej stanu zdrowia córki skarżącej, nakazując błąd ten naprawić w ponownym postępowaniu. Podobne wskazówki dla organów zawiera także wskazany przez skarżącą w skardze do sądu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2001 r. o sygn. akt II SA/Gd 1326/00, kwestionujący prawidłowość opinii dotyczącej stanu zdrowia córki skarżącej. Z powyższego wynika wprost, że sądy nie przyznały skarżącej zasiłku, a jedynie zakwestionowały postępowanie dowodowe oraz nakazały uwzględnić zmianę stanu prawnego.

Sąd I instancji podzielił pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, że ani zarzuty skarżącej, ani ocena decyzji objętych granicami niniejszego postępowania nie pozwalają uznać, że decyzje te zawierają wadę prawną powodującą ich nieważność. Odnosząc się do dalszych zarzutów skarżącej zgłaszanych zarówno w skardze do sądu, jak i we wcześniejszych wnioskach, uznano, że dotyczą one naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które wedle skarżącej miały wpływ na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania spornego zasiłku i mogłyby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyby zostały stwierdzone przez sąd, w wyniku kontroli dokonanej na wniosek skarżącej w postępowaniu zwyczajnym. Przedmiotem obecnego postępowania jest ocena, czy zachodzą przesłanki nieważności decyzji, a Sąd nie dopatrując się wskazanych przesłanek, nie bada ewentualnej wadliwości postępowania z powodów innych niż pozwalające na stwierdzenie nieważności. Te same uwagi Sąd odniósł do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nie sposób uznać, aby organy administracyjne rażąco naruszyły przepisy powyższych ustaw. Co do oceny poprawności ich zastosowania i interpretacji, jak to już wyżej wspomniano, sąd nie jest w przedmiotowym postępowaniu uprawniony.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

art. 27 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. w związku z art. 61 § 2 kpa oraz art. 6b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej;

art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 61 § 2 kpa w zw. z art. 6b ustawy o rehabilitacji (...) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkującą uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zacytował przepisy, które stały się podstawą do odmowy przyznania zasiłku stałego i świadczenia rodzinnego oraz wskazał, jakie dokumenty dotyczące stanu zdrowia córki skarżącej pozostawały w dyspozycji organów administracyjnych. Pełnomocnik skarżącej zauważył, iż podstawą odmowy przyznania świadczenia stał się tylko jeden z dokumentów, natomiast w przypadku rozbieżności co do stanu zdrowia dziecka organ administracji, przed wydaniem decyzji, winien wszcząć postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, gdyż na podstawie art. 6b ustawy o rehabilitacji (...) powiatowe zespoły orzekają również na wniosek ośrodka pomocy społecznej. Obowiązek wszczęcia postępowania wynika również, w opinii autora skargi kasacyjnej, z treści art. 61 kpa. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, skoro strona w związku ze swoją trudną sytuacją finansową wykazywała tak daleką nieporadność, by sama wniosku o orzeczenie stopnia niepełnosprawności nie złożyć, należało to do obowiązków organu administracyjnego. Sąd I instancji nie zauważył naruszenia tych przepisów przez organy administracji, stąd zaskarżony wyrok obarczony jest błędem.

Powołując takie zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., aczkolwiek podkreślenia wymaga, iż w ramach tej podstawy kasacyjnej autor środka zaskarżenia podniósł również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. przepisów kpa. Abstrahując jednakże od konstrukcji sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, iż nie są one uzasadnione.

W tym miejscu wypada zwrócić uwagę, iż rozpoznawana przez Sąd I instancji sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie istnienia bądź braku przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ wszczynając postępowanie w sprawie nieważności decyzji ostatecznej uruchamia to postępowanie w nowej sprawie, nie orzeka natomiast co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia, również Sąd I instancji nie może prowadzić postępowania zmierzającego do skontrolowania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej, a jedynie winien ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa. Konsekwencją powyższego musi być stwierdzenie, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mogą być rozważane jedynie w zakresie, czy zachodzi przesłanka nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, iż odmówiono L. M. przyznania zasiłku stałego w okresie obowiązywania art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), a następnie świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) w oparciu o opinię Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, z której wynikało, że córka skarżącej nie wymaga stałej opieki, podczas gdy według oświadczenia lekarzy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie taka opieka była konieczna. Ponadto w opinii pełnomocnika strony skarżącej organ administracji publicznej zobowiązany był do wystąpienia o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej, a zaniechanie w tym zakresie stanowi naruszenie art. 6b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz art. 61 kpa.

Punktem wyjścia dla rozważań w przedmiocie tak sformułowanych zarzutów musi być analiza przepisów art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

I tak, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w roku 2000, zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym (...), a dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie zaś z ust. 2b tegoż artykułu w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, kierownik ośrodka pomocy społecznej miał prawo wystąpić do powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności w celu uzyskania opinii w sprawie.

Jak wynika z akt sprawy, A. M. została zaliczona przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] września 1998 r. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe. Kierując się natomiast dyspozycją przepisu art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Słupsku wystąpił o wydanie stosownej opinii. Z uzyskanej opinii Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku wynikało, iż stan zdrowia A. M. nie powodował konieczności sprawowania stałej opieki, polegającej na bezpośredniej i osobistej pielęgnacji.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż organ administracji w sposób znajdujący odzwierciedlenie w przepisach prawa oparł się na opinii Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku, odmawiając mocy wiążącej opinii lekarzy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

Ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.Nr 154, poz. 1792) treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej została zmieniona w ten sposób, iż ustawodawca wprowadził wymóg legitymowania się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analogiczny wymóg legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami wprowadzony został na gruncie obowiązującego od 1 maja 2004 r. art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W świetle powyższych przepisów uprawnione jest twierdzenie, iż skoro A. M. nie posiadała orzeczenia o niepełnosprawności, w którym zawarte zostały powyższe wskazania, brak było podstaw do przyznania zasiłku stałego, a następnie świadczenia pielęgnacyjnego dla jej rodzica.

Reasumując tę część rozważań, uznać należy, iż nie ulega wątpliwości, że działanie organów administracji publicznej, polegające na odmowie przyznania żądanych świadczeń, w sytuacji gdy brak było wydanych przez uprawniony podmiot wskazań co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji nie narusza w sposób rażący wskazanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej ani art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Nie sposób przy tym również uznać, iż to na organie administracji spoczywał obowiązek występowania do właściwego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności o uzyskanie orzeczenia wymaganej treści, a niewystąpienie rozpatrywać należy w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Otóż, przepis art. 6b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wprowadzony wspomnianą już wcześniej ustawą nowelizującą z dnia 17 grudnia 2001r., stwarzał podstawy do działania przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności na wniosek ośrodka pomocy społecznej. Z treści tego przepisu nie sposób jednak wywieść obowiązku występowania przez ośrodek pomocy społecznej o weryfikację orzeczeń, które przedstawia osoba ubiegająca się o świadczenie i na której wniosek zostało już wszczęte postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Istnienie takiego obowiązku nie może być również wywodzone, jak to czyni pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną, z przepisów art. 61 § 1 i § 2 kpa. Przepisy te dopuszczają na zasadzie wyjątku możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy załatwienie sprawy odbywa się na wniosek strony, ze względu na szczególnie ważny interes strony. Ustawodawca stworzył organowi administracji publicznej możliwość działania z urzędu, jednak szczególnego podkreślenia wymaga fakt, iż dotyczy to wyłącznie działania w granicach właściwości tegoż organu. Czym innym jest bowiem możliwość działania rozumianego jako możliwość podejmowania określonej czynności (jak np. w przypadku, o którym mowa w art. 6b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), czym innym zaś wszczęcie postępowania z urzędu (jak przewiduje to np. art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Wskazywana przez autora skargi kasacyjnej nieporadność życiowa skarżącej stanowić zaś może kwestię, podlegającą rozważaniu jedynie w kontekście przepisów art. 7, art. 8 czy art. 9 kpa i to wyłącznie w postępowaniu zwykłym, nie zaś nieważnościowym.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż zagadnienie związane ze środkami dowodowymi w postaci zaświadczeń, opinii i orzeczeń lekarskich dotyczą sfery faktycznej rozpoznawanej sprawy, ustalenia z nich wynikające nie mogą być zatem zwalczane przy zastosowaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jeśli natomiast autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie stanu faktycznego i nie wykazał, iż córka strony legitymowała się właściwym orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z wymaganymi wskazaniami (wcześniej opinią), ocenie podlega jedynie prawidłowość zastosowania prawa materialnego w przyjętym przez Sąd I instancji stanie faktycznym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, albowiem wynagrodzenie to nie stanowi kosztów postępowania. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną ze środków Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny według zasad określonych wart. 258-261 p.p.s.a.