Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 209/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 38
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Teza: Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.p.s. świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że co do zasady wszczęcie postępowania przez organ i wydanie decyzji w przedmiocie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej wymaga wystąpienia przez osobę zainteresowaną z wnioskiem o jego przyznanie. Wniosek taki wyznacza przedmiot sprawy oraz datę jego złożenia oraz granice orzekania przez organ administracyjny. Ze względu na ustalanie kryterium dochodowego na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. data złożenia wniosku jest o tyle istotna, bo warunkuje jaki dochód (dochód z jakiego miesiąca) jest brany pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Prawidłowość ustalenia wysokości dochodu osoby w powiązaniu z datą złożenia wniosku jest elementem formalnym, który determinuje kolejne działania podejmowane przez organ pomocy społecznej względem osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia.

TEZY

Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.p.s. świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że co do zasady wszczęcie postępowania przez organ i wydanie decyzji w przedmiocie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej wymaga wystąpienia przez osobę zainteresowaną z wnioskiem o jego przyznanie. Wniosek taki wyznacza przedmiot sprawy oraz datę jego złożenia oraz granice orzekania przez organ administracyjny. Ze względu na ustalanie kryterium dochodowego na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. data złożenia wniosku jest o tyle istotna, bo warunkuje jaki dochód (dochód z jakiego miesiąca) jest brany pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Prawidłowość ustalenia wysokości dochodu osoby w powiązaniu z datą złożenia wniosku jest elementem formalnym, który determinuje kolejne działania podejmowane przez organ pomocy społecznej względem osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. O. i K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania K. J. i P. O. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] października 2020 r. K. J. zwróciła się z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o jakąkolwiek pomoc finansową, powołując się na swoją trudną sytuację.

Następnie w dniu [...] listopada 2020 r. wniosek o pomoc w postaci zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy tj. listopada, grudzień i styczeń złożył P. O. Ponadto w dniu [...] listopada 2020 r. wniosek o zasiłek okresowy na okres trzech miesięcy tj. listopad, grudzień i styczeń złożyła K. J.. W dniu [...] listopada 2020 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy drogą telefoniczną, z uwagi na wskazania zawarte w art. 15o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów organ I instancji ustalił, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwojgiem dzieci, zamieszkując w wynajętym mieszkaniu, za które ponoszą opłaty w wysokości 2.200 zł (t.j. czynsz, media – 1.900,00 zł, odstępne - 300,00 zł). Wnioskodawcy są zarejestrowani w Powiatowy Urzędzie Pracy w S. bez prawa do zasiłku, nie zgłaszają problemów zdrowotnych, a K. J. jest w ciąży. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowiła pomoc rodziców w wysokości 2.300 zł, zasiłki na dzieci pobierane w Niemczech "Kindergeld" w wysokości 402 EUR, alimenty z urzędu MIA w wysokości 220 EUR i łącznie dochód wyniósł 5.058,44 zł. Organ przeliczył dochód wskazany walucie obcej, według średniego kursu euro w Narodowym Banku Polskim na dzień wydania decyzji. Kurs wyniósł za 1 euro - 4,4348 zł, a więc 622 EUR x 4,4348 zł = 2758,45 zł. Następnie organ wskazał, że występują okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 4 oraz pkt 8 ustawy, tj. potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności i bezrobocie. Organ pierwszej instancji zacytował art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej odnośnie okoliczności przyznania zasiłku okresowego stwierdzając, że wnioskodawcy nie spełniają warunku dochodowego, gdyż ustalony dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej. Powyższe skutkowało wydaniem w dniu [...] grudnia 2020 r. decyzji odmawiającej przyznania skarżącym pomocy w formie zasiłków okresowych.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K. J. i P. O.. W odwołaniu nie zgodzili się z rozstrzygnięciem organu I instancji wyjaśniając, że po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i otrzymaniu informacji o zakończeniu postępowania w przedmiotowej sprawie złożyli stosowne wyjaśnienia w piśmie z dnia 2 grudnia 2020 r. ale w ich ocenie wyjaśnienia te nie zostały uwzględnione przez organ pomocy społecznej. Odwołujący się chcieli wycofać wniosek z [...] października 2020 r., aby organ wyliczył dochód z października 2020 r. gdyż w ich ocenie w tymże miesiącu spełniali wymóg dochodowy. We wrześniu 2020 r. były uwzględnione jeszcze częściowo pieniądze z Niemiec, które K. J. otrzymała, ale była to ostatnia transza tych środków, gdyż skarżąca wymeldowała siebie i córki z terenu Niemiec i zameldowały się w Polsce. Poza tym odwołujący wyjaśnili, iż pomoc udzielona przez rodziców P. O. stanowiła pomoc jednorazową, a środki zostały przekazane na konto właściciela, u którego wynajmują mieszkanie, a nie przekazane im osobiście w sierpniu 2020 r. W ocenie odwołujących ich wyjaśnienia złożone w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. powinny zostać uwzględnione, a wnioskowane zasiłki przyznane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ II instancji cytując przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm., dalej u.p.s.) oraz sposób wyliczenia dochodu przez organ I instancji wskazał, że odwołujący się zwrócili się o pomoc społeczną pierwszym wnioskiem z dnia [...] października 2020 r., następnie precyzując swoje żądanie wnieśli następne w dniach [...] listopada 2020 r. dwa wnioski o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia. K. J. i P. O. razem zamieszkują i gospodarują, a więc w rozumieniu ustawy tworzą czteroosobową rodzinę (dwie osoby dorosłe i dwoje dzieci K. J.). Kryterium dochodowe, o którym mowa art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w przypadku tejże rodziny wynosi 2.112 zł (4 osoby x 528 zł). Odwołujący powrócili z zagranicy (Niemiec) i są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Ustalony dochód tej rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. z września 2020 r. wyniósł 5.096,51 zł, na który składała się (pomoc rodziny w wysokości 2.300 zł, alimenty na jedno dziecko w kwocie 989,12 zł oraz zasiłki Kindergeld wypłacone przez niemiecki organ pomocowy w sumie 1.807,39 zł), a więc przekroczył kryterium dochodowe wskazane w ustawie o 2.984,51 zł. W takiej sytuacji wnioskowana pomoc w postaci zasiłku okresowego nie mogła zostać przyznana.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji uznał je za niezasadne, gdyż wyjaśnienia składane pracownikowi podczas wywiadu środowiskowego mają normalną wartość dowodową i po ich złożeniu nie mogą być dowolnie modyfikowane i dopasowywane bez jakichkolwiek innych dowodów obalających twierdzenia zawarte w wywiadzie. Według oświadczenia wnioskodawców zawartego w wywiadzie, otrzymują regularną pomoc od rodziny w wysokości 2.300 zł, a także alimenty na jedno z dzieci w wysokości 989,12 zł. Organ przyjął także, że pomoc społeczna jest instytucją, która jest uruchamiana, gdy wnioskujący spełniają wymogi zawarte w ustawie, a w tym przypadku nie został spełniony wymóg posiadania dochodu niższego niż ustawowe kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Końcowo organ odwoławczy podniósł, iż ustawodawca nie definiuje przychodu, nie łączy go z działalnością zarobkową, wręcz przeciwnie - traktuje go bardzo szeroko niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu różne przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód, w tym pomoc rodziny.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyli K. J. i P. O., wnioskując o przyznanie zasiłków okresowych i zasiłków celowych (rozpoznanych pod sygn. akt II SA/Bk 208/21). W uzasadnieniu skargi wskazali, że organy obu instancji błędnie ustaliły kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, powołując się przy tym na wyrok NSA w sprawie sygn. akt I OSK 567/19).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, bowiem podstawą nie kierowania sprawy na rozprawę i skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020 r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a.").

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm., dalej u.p.s.) oraz ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej k.p.a.). Zasady ogólne wskazanej ustawy wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam sprostać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Podkreślić też należy, że decyzje wydawane w ww. zakresie mają charakter uznaniowy, co nie oznacza, że mogą być dowolne.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy podkreślić, że Sąd uwzględnił wniesioną skargę, jednakże tylko w części kierował się zarzutami sformułowanymi przez skarżących w zakresie wyliczenia dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. Uwzględnienie skargi wynikło również z dostrzeżenia naruszeń o charakterze procesowym, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenie społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Spełnienie natomiast kryterium dochodowego ustala się na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 3 u.p.s.

Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonych decyzji w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na złożone przez skarżących wnioski. Skarżąca K. J. zwróciła się z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w dniu [...] października 2020 r. o jakąkolwiek pomoc finansową, a następnie w dniu [...] listopada 2020 r. sprecyzowała swój wniosek, wnosząc o zasiłek okresowy na trzy miesiące tj. listopad, grudzień i styczeń (k. 155,156 akt admin.) oraz o przyznanie zasiłku celowego (sprawa sygn. akt II SA/Bk 208/21). Wnioski z dnia [...] listopada 2020 r. złożone przez skarżącą należało potraktować jako uzupełnienie, sprecyzowanie wniosku złożonego w dniu [...] października 2020 r., co zostało przez organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowane. Nieprawidłowo natomiast została przyjęta data złożenia wniosku przez skarżącego P. O., gdyż złożył on wnioski jedynie w dniu 5 listopada 2020 r. tj.: wniosek o zasiłek okresowy na trzy miesiące tj. listopad, grudzień i styczeń (k. 153 akt admin.) i wniosek o pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia (k. 152 akt admin., sprawa sygn. akt II SA/Bk 208/21.).

Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.p.s. świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że co do zasady wszczęcie postępowania przez organ i wydanie decyzji w przedmiocie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej wymaga wystąpienia przez osobę zainteresowaną z wnioskiem o jego przyznanie. Wniosek taki wyznacza przedmiot sprawy oraz datę jego złożenia oraz granice orzekania przez organ administracyjny. Ze względu na ustalanie kryterium dochodowego na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. data złożenia wniosku jest o tyle istotna, bo warunkuje jaki dochód (dochód z jakiego miesiąca) jest brany pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Prawidłowość ustalenia wysokości dochodu osoby w powiązaniu z datą złożenia wniosku jest elementem formalnym, który determinuje kolejne działania podejmowane przez organ pomocy społecznej względem osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia.

Zgromadzony materiał dowodowy, w tym pierwotny wniosek z dnia 30 października 2020 r. nie dają podstawy do przyjęcia, że złożył go również P. O. Nie został on przez niego podpisany, czy też wskazany jako adresat wniosku. Również treść wniosku wskazuje, że skarżąca wnosi go wyłącznie w swoim imieniu. Okoliczność ta ma natomiast pierwszoplanową rolę w sprawie niniejszej, bowiem wskazuje z którego miesiąca dochody, należy wziąć pod uwagę przy wyliczaniu kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania wnioskowanego zasiłku dla skarżącego. Stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Prawidłowość ustalenia wysokości dochodu w powiązaniu z datą złożenia wniosku jest elementem niezbędnym i mającym wpływ na rozpoznanie wniosku. Powyższa uwaga jest o tyle istotna, że sygnalizowane przez organy przekroczenie kryterium dochodowego skarżących, którzy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (okoliczność ta jest niekwestionowana przez skarżących) powinno być analizowane oddzielnie w stosunku do wniosków złożonych przez skarżących, nawet jeżeli prowadzą razem gospodarstwo domowe i te same dochody będą stanowiły podstawę ustalenia sumy miesięcznych przychodów, ale za różne miesiące.

W przypadku skarżącej K. J. sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, będą zatem stanowiły dochody albo z miesiąca września 2020 r. (wniosek złożony [...] października 2020 r.) albo z miesiąca października 2020 r. (o ile organ uzna, że doszło do utraty dochodu). Natomiast w przypadku skarżącego P. O. sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, będą zatem stanowiły dochody albo z miesiąca października 2020 r. (wniosek złożony [...] listopada 2020 r.) albo z miesiąca listopada 2020 r. (o ile organ uzna, że doszło do utraty dochodu). Sytuacja dochodowa skarżących musi zatem być ustalona przez organ osobno w stosunku do każdego z nich, bowiem i daty złożenia wniosków były różne.

W tych okolicznościach organ I instancji musi ponownie przeanalizować dochody skarżących, za te miesiące, które będą podlegały uwzględnieniu zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. i jednoznacznie przy tym ustalić, czy pomoc rodziny na opłacenie opłat za mieszkanie w wysokości 2.300 zł była jednorazowa, czy też jest przyznawana co miesiąc oraz ustalić do kiedy skarżąca pobierała zasiłki Kindergeld wypłacone przez niemiecki organ pomocowy (są to dwie podstawowe okoliczności podnoszone w odwołaniu). Okoliczności te bowiem będą miały istotne znaczenie przy ustalaniu czy doszło do utraty dochodu, a zatem również, za który miesiąc dochód ma być brany pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14.02.2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 567/19 "za dochód utracony należałoby uznać taki dochód, który istniał w miesiącu poprzedzającym złożenie podania, a nie istnieje w miesiącu, w którym wnioskuje się o pomoc. Definicja z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uznaje przychód nie należy za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony skarżącej (LEX nr 2791302).

Co do zasady bowiem należy podzielić pogląd przedstawiony przez organy obu instancji, że kwota uiszczona tytułem czynszu, nawet jeśli była wpłacona bezpośrednio na konto wynajmującego, stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., bowiem jest przysporzeniem majątkowym, zwiększającym stan majątkowy rodziny skarżących, bez względu na tytułu i źródło jego pozyskania. Uzyskanie tego dochodu wiązało się z polepszenie sytuacji finansowej danej rodziny (podobnie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 30.01.2020 r. sygn. akt II SA/Łd 770/19, LEX nr 2798935).

Mając powyższe na uwadze zaznaczyć należy, że dopiero prawidłowo dokonane ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz ustalenie dochodu, przy uwzględnieniu daty złożenia wniosków przez skarżących, będzie skutkowało prawidłowym ustaleniem, czy kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku okresowego z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. jest przekroczone i czy w stosunku do każdego ze skarżących (nie można bowiem wykluczyć i takiej sytuacji).

Zaakcentować przy tym należy, że za prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej odpowiada organ prowadzący postępowanie. Stanowisko takie wynika z treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie to nie oznacza, że we wszystkich sprawach obowiązki w zakresie postępowania dowodowego spoczywają na organie, ponieważ we wszystkich tych postępowaniach, w których strona jest dysponentem jakichś informacji, obowiązana jest je udostępnić organowi celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Do obowiązku organu należy jedynie zobligowanie strony prowadzonego postępowania do udostępnienia takich informacji, dokumentów czy innych dowodów potwierdzających twierdzenia prezentowane przez stronę prowadzonego postępowania. Przywołane tu obowiązki spoczywające na stronie występują w szczególności w sprawach, w których strona domaga się od organu administracji przyznania jakiegoś uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie takich uprawnień, a mianowicie zasiłków okresowych, zatem to oni winni w ramach prowadzonego postępowania przedstawić organowi wszelką niezbędną dokumentację ilustrującą ich sytuację osobistą i życiową oraz mającą znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia. Uchybienia w tym zakresie strona w zasadzie kierować może pod własnym adresem, a nie organu administracji, który dopełnił ciążących na nim obowiązków i przeprowadził prawem przewidziany wywiad środowiskowy. Powyższe uwagi nie oznaczają jednakże, że organy administracji publicznej przy podejmowaniu kwestionowanej decyzji nie dopuściły się naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie wniesionej skargi, w zakresie przedstawionym powyżej.

W świetle powyższego Sąd przyjął, że organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s.. w zakresie daty złożenia wniosku przez skarżącego P. O., czym naruszyły prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a także art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponadto nie do końca została wyjaśniona kwestia uzyskiwanych dochodów oraz ich utraty. Rozpatrując ponownie sprawę, organ powinien wydać decyzję uwzględniając wyżej przedstawioną wykładnię przepisów prawa oraz prawidłowe ustalenie dochodu stron skarżących, biorąc pod uwagę daty złożenia wniosków.