Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 665/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 626/17 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. 3060 (trzy tysiące sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 626/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] lutego 2016 r., w punkcie drugim, zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że [...] listopada 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w K. ustalili, że w lokalu [...] w O., przy ul. S. [...], należącym do M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. S., znajdują się dwa urządzenia o nazwie: Hot Slot (bez numeru) oraz Hot Spot Platin (bez numeru), przypominające swoim wyglądem automaty, na których urządza się gry. W drodze eksperymentu funkcjonariusze przeprowadzili gry kontrolne na stwierdzonych automatach i potwierdzili, że gry te są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, urządzanymi dodatkowo z naruszeniem przepisów tej ustawy. Obecny podczas kontroli T. S. okazał umowę najmu powierzchni użytkowej z [...] listopada 2014 r. zawartą pomiędzy kontrolowanym – M. S. a dysponentem automatów – A. Spółką z o.o. w P. Przedmiotem umowy był najem 3 m2 powierzchni lokalu z przeznaczeniem na zainstalowanie i eksploatację ww. urządzeń.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył M. S. karę pieniężną 24000 zł z tytułu urządzania gier na ww. automatach, poza kasynem gry.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 2 ust. 3-5, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2019 r. o grach hazardowych (tekst jedn. z 2016 r. poz. 471; dalej: u.g.h.).

M. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że organy, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: o.p.), nie wyjaśnił w dostateczny sposób, czy skarżący faktycznie może być uznany – w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. – za urządzającego gry na skontrolowanych w sprawie automatach. Czyniąc bowiem ustalenia faktyczne w powyższym zakresie organ ograniczył się do analizy treści umowy, jaka wiązała skarżącego ze spółką A. Sp. z o.o. (umowa najmu powierzchni z [...] listopada 2014 r.). Zdaniem WSA, w świetle ustalonego przez organy stanu faktycznego brak jest wykazania roli skarżącego w urządzaniu gier na automatach. Przede wszystkim, jak ocenił Sąd, nie sposób stwierdzić, opierając się na samej tylko treści umowy najmu powierzchni, że czynności skarżącego faktycznie nie ograniczały się wyłącznie do udostępnienia powierzchni lokalu. Organ w błędny sposób przyjął, że samo zawarcie umowy najmu powierzchni jest równoznaczne z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry. Informacje zawarte w umowie Sąd I instancji uznał za niewystarczające do takiego stwierdzenia.

WSA wskazując, że konsekwencją tego, że organ nie wyjaśnił w toku postępowania, jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu, całkowitą niewiadomą staje się sposób organizacji w realiach kontrolowanej sprawy urządzania gier na stwierdzonych automatach. W tej sytuacji za przedwczesną WSA uznał ocenę zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez jego zastosowanie do podmiotu, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji nakazał organowi uwzględnienie wyrażonej w uzasadnieniu oceny prawnej i wynikających z niej wskazań co do dalszego postępowania. W szczególności Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu, gdzie były wstawione rzeczone automaty i na jakich zasadach odbywał się dostęp do nich, a także kto, w jaki sposób i na czyją rzecz zajmował się ich obsługą.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, wskazując, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art.141 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, mimo że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego, a postępowanie prowadzone przez organy nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji nieuwzględnienie przez Sąd I instancji przy rozpatrywaniu sprawy i zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p., przez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej oceny przeprowadzanego w sprawie postępowania dowodowego, a w rezultacie błędne dokonanie sądowoadministracyjnej weryfikacji ustalonego stanu faktycznego poprzez wadliwe uznanie, że organy wbrew obowiązkom wynikającym z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. nie wyjaśniły w dostateczny sposób, czy skarżący faktycznie może być uznany - w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. - za urządzającego gry na skontrolowanych w sprawie automatach, podczas gdy do takiego uchybienia nie doszło, bowiem organy przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami procesowymi, a w szczególności zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 o.p., bowiem na podstawie zebranych dowodów, tj. umowy najmu powierzchni z [...] listopada 2014 r. zawartej pomiędzy skarżącym a spółką A., protokołu kontroli z [...] listopada 2014 r. oraz protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka z [...] czerwca 2015 r. uzasadnionym jest stanowisko, że skarżący w okresie objętym kontrolą był podmiotem urządzający gry na automatach poza kasynem gry, tym samym dokonane przez organy ustalenia znajdowały odzwierciedlenie w zgromadzonym zgodnie z art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. materiale dowodowym, a ocena tego materiału dowodowego nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów zakreślonych przez przepis art. 191 o.p.

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez uznanie, że organ z uchybieniem art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. nie wyjaśnił, w jaki sposób - o ile w ogóle - skarżący uczestniczył urządzaniu gier na automatach, tym samym wadliwie ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie stwarzał podstaw do zastosowania wobec skarżącego sankcji administracyjnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., podczas gdy na tle go w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie umowy najmu powierzchni z [...] listopada 2014 r. zawartej pomiędzy skarżącym a spółką A., protokołu kontroli oraz protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka z [...] czerwca 2015 r. uzasadnionym jest twierdzenie, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2, art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie jako dowodu w sprawie protokołu kontroli oraz protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, a tym samym zaniechanie zbadania całokształtu sprawy;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że czyniąc ustalenia faktyczne organ ograniczył się do analizy treści umowy, jaka wiązała skarżącego ze spółką A., tj. umowy najmu powierzchni, co o znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podczas gdy dokonane przez organy ustalenia znajdowały odzwierciedlenie w zgromadzonym zgodnie z art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. materiale dowodowym, obejmującym m.in. protokół kontroli oraz protokół przesłuchania skarżącego w erze świadka;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że organ przyjął, że zawarcie umowy najmu powierzchni jest równoznaczne z urządzaniem gier na automatach kasynem gry, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podczas zawarcie umowy najmu powierzchni dopiero w powiązaniu z innymi dowodami zebranymi w sprawie wskazywało na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry przez skarżącego;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania, w szczególności przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do roli skarżącego przy urządzaniu gier na automatach, ustalając zwłaszcza jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu, gdzie były wstawione rzeczone automaty i na jakich zasadach odbywał się dostęp do nich, a także kto, w jaki sposób i na czyją rzecz zajmował się ich obsługą, w sytuacji gdy ww. okoliczności albo pozostają bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia, albo zostały dostatecznie wyjaśnione w toku prowadzonego przez organy stępowania;

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że czynności skarżącego sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu z jednoczesnym kazaniem konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia roli skarżącego przy urządzaniu gier na rzeczonych automatach;

9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. wskutek rozważania przez Sąd I instancji kwestii, które nie mają istotnego znaczenia w sprawie, co znalazło wyraz w wadliwych wskazaniach co do dalszego postępowania poprzez uznanie, że organ nie wyjaśnił w toku postępowania, jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu, w konsekwencji powyższego uchybienia całkowitą niewiadomą staje się sposób organizacji w realiach kontrolowanej sprawy urządzania gier na przedmiotowych automatach, w sytuacji gdy ot a sporu powinna dotyczyć faktów istotnych z punktu widzenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., co wskazuje, że nie jest istotne ustalenie, jakiego typu działalność prowadzona była w skontrolowanym lokalu przez skarżącego, skoro obowiązujący na dzień przeprowadzonej kontroli przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowił, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry i nie zawierał żadnego dodatkowego warunkowania co do miejsca, w którym gry są urządzane, jak i co do charakteru prowadzonej w miejscu działalności przez właściciela lokalu;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego postępowania, tj.:

art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a konsekwencji art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich niezastosowanie w sprawie wynikające z uznania, że organy ustaliły stan faktyczny sprawy bez zachowania wymogów wynikających z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., podczas gdy ustalony w sprawie stan faktyczny uprawniał do dokonania jego subsumcji pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Wobec powyższych zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie procesowym z 11 grudnia 2018 r. skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z 17 marca 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z treści zarzutów skargi kasacyjnej - postawionych w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa postępowania - wynika, że jej autor przede wszystkim zmierza do zakwestionowania oceny Sądu I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji - odnosząc się do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, a także w konsekwencji ich subsumcji - wadliwie ocenił uznanie skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry jako przedwczesne - wobec braków postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu kasacyjnego, organy wykazały bowiem w sposób wystarczający aktywną postawę skarżącego podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w lokalu, co pozwalało na uznanie go co najmniej za współurządzającego te gry.

O ile wykładnia pojęcia "urządzający gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 u.g.h., w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, nie była kwestionowana w skardze kasacyjnej, to skrótowe jej przedstawienie jest celowe z punktu widzenia określenia istotnych prawnie ustaleń faktycznych sprawy.

I tak, Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmował, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (zob.: wyrok z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16, tak też wyrok z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16, CBOSA).

Jak zatem przyjęto w orzecznictwie, przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w sprawie, należy przyjąć szeroki zakres definicji podmiotu urządzającego gry. Samo urządzanie gier hazardowych to z kolei ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Nie tylko zatem podmiot koordynujący i organizujący działalność w zakresie gier hazardowych może być uznany za urządzającego w rozumieniu wskazanego przepisu prawa materialnego. Określenie to obejmuje bowiem również podmioty, które w inny sposób działają celem umożliwienia funkcjonowania działalności hazardowej.

W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, dotyczącego konieczności wykazania, jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu, kto jeszcze umożliwiał dostęp do automatów i zajmował się ich obsługą.

Należy podzielić stanowisko organu, że wobec niespornej i przedstawionej wyżej wykładni pojęcia urządzającego gry, przytoczone okoliczności, co do których Sąd I instancji zarzucił braki postępowania dowodowego, należy uznać albo za nieistotne z punktu widzenia zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. wobec skarżącego (jaką działalność skarżący prowadził w skontrolowanym lokalu) - oczywiście pod warunkiem, że z uwagi na inne relewantne, niewadliwie ustalone, podejmowane przez niego czynności, uprawnione jest uznanie go za urządzającego gry - albo też za wykazane w sposób dostateczny.

Zdaniem Sądu kasacyjnego, należy uznać, że na etapie administracyjnym prawidłowo dokonano w sprawie niezbędnych ustaleń faktycznych oraz zastosowano przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czynności skarżącego, których wykonywanie organ przypisał skarżącemu na podstawie zebranego materiału dowodowego świadczą o jego aktywności w działalności polegającej na organizowaniu gier hazardowych.

Sąd I instancji zarzucił organom, że jedyną i oczywiście niewystarczającą podstawę ustalenia przez nie, że skarżący urządzał gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowiła analizy treści umowy, jaka wiązała skarżącego ze spółką A.. Uwzględniając jednolitą obecnie już linię orzeczniczą w tego rodzaju sprawach, z której wynika obowiązek organów celnych dokładnego wyjaśnienia udziału podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy "urządzającego gry na automacie" w tego rodzaju przedsięwzięciach, NSA uznał jednak, że organy w niniejszej sprawie obowiązkowi temu sprostały i słusznie uznały, że zachowanie skarżącego świadczy o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automacie znajdującym się w jego lokalu.

Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie uszły uwadze organom w postępowaniu administracyjnym takie okoliczności jak: wskazany w samej umowie cel jej zawarcia, czy stwarzanie przez skarżącego warunków zapewniających funkcjonowanie urządzeń.

Sąd kasacyjny, rozważając zasadność zarzutów organu dotyczących prowadzenia przez niego postępowania dowodowego w zakresie wykazania przesłanek uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach, skonfrontował ustalenia faktyczne organów z zebranym materiałem dowodowym oraz oceną dokonaną przez Sąd I instancji i uznał, że istotnie, jak podniósł organ, na mocy umowy - nazwanej umową najmu powierzchni użytkowej - skarżący nie tylko udostępnił spółce dysponującej automatami powierzchnię lokalu w jednoznacznie wskazanym celu, tj. na zainstalowanie i eksploatację urządzeń, ale też umożliwiał funkcjonowanie procederu eksploatacji tych urządzeń.

W tym zakresie trafnie organ zwrócił uwagę na zeznania skarżącego, który przyznał, że jego pracownica w sprawie automatów kontaktowała się serwisantami w przypadku kłopotów technicznych z urządzeniami, polegających np. na niewypłacaniu wygranej. Natomiast okoliczności, na których brak ustalenia zwrócił uwagę WSA, tj. ustalenie ról innych osób mających obsługiwać automaty, mogły być istotne, jednak przede wszystkim dla ustalenia ewentualnej odpowiedzialności także tej innej osoby. Nie miały one wpływu na ustalenie odpowiedzialności administracyjnej skarżącego.

W świetle umownych postanowień, których analizę przeprowadzono w postępowaniu administracyjnym - nie budzi wątpliwości, że skarżący - podpisując umowę - godził się wprost na prowadzenie na wynajętej powierzchni działalności gospodarczej z urządzeń do gier. Na mocy § 3 umowy najmu, zarówno zobowiązał się do udostępnienia urządzenia klientom, jak i do informowania spółki A. o uszkodzeniu automatów, ich awariach oraz włamaniach. Powyższe, w szczególności w kontekście zeznań świadka, jednoznacznie świadczy o tym, że w lokalu, w którym umiejscowiono automaty, był on osobą sprawującą pieczę nad tymi automatami, chociażby za pośrednictwem swoich pracowników.

Wszystkie powyższe okoliczności świadczą o tym, że istniały powody do oceny, że rola skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy najmu i polegała na współudziale w prowadzeniu wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego.

W tej sytuacji należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym organ nie uchybił przepisom postępowania wyjaśniającego określonym w ustawie Ordynacja podatkowa. Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia w tym zakresie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z artykułami: 122, 187 § 1 i 191 o.p. - mającymi odpowiednie zastosowanie w sprawie na mocy art. 8 u.g.h. - podważają skutecznie zakwestionowanie przez WSA poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń, co do uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie - jak wynika z jej akt - oraz treść uzasadnień kontrolowanych decyzji nie popierają twierdzeń, że regułom postępowania uchybiono.

Tym samym, wbrew stanowisku Sądu I instancji, organy miały podstawy - w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - do uznania skarżącego za urządzającego grę w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., pobierającego zyski z tej działalności. Nieuzasadnione było zatem twierdzenie Sądu I instancji o konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Nietrafne było w konsekwencji rozstrzygnięcie Sądu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. a zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną - gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez Sąd I instancji kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje przy tym pogląd, że uchylenie - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - zaskarżonego orzeczenia (w całości lub w części) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy zachodzą wskazania co do ponownego postępowania sądowoadministracyjnego przed tym sądem.

W świetle przestawionych wyżej wywodów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie, stąd skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Za nieusprawiedliwiony należało bowiem uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 6 ust. 4 u.g.h. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, w punkcie 2 wskazał, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten - jak podkreślono w przywołanej uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego - jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. A zatem, w omawianym stanie prawnym, podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest bowiem zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach.

Trzeba mieć zatem na względnie, że po pierwsze, uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a., a po drugie, kwestia prawidłowości ustaleń co do tego, że skarżący był urządzającym gry - w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. - była już przedmiotem omówienia i rozważania w tym zakresie znajdują zastosowanie także na etapie rozpoznania skargi.

Na koniec - odnosząc się do zarzutu 4) skargi - trzeba dodać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12 stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie skargi kasacyjnej, który to organ nie był reprezentowany przez pełnomocnika w pierwszej instancji (2700 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 360 zł.