Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1824/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c ust. 1, 22a ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 708 ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), po rozpatrzeniu wniosku T. K. (dalej strona, skarżąca, wnioskodawczyni), odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24 a ustawy zaopatrzeniowej.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

T. K. wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r., wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy

z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku przedstawiła szczegółowo przebieg całej służby. Wnioskodawczyni wskazała, że w dniu [...] czerwca 1985 r. została przyjęta na stanowisko referenta Wydziału Paszportów Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], gdzie wykonywała prace pomocnicze m. in. rejestrowała nowe wnioski i zakładała akta paszportowe. Ww. dodała, że z uwagi na ciążę często przebywała na zwolnieniach lekarskich. Jak strona zaznaczyła we wniosku, nigdy nie przeszła przeszkolenia podstawowego, czy specjalistycznego w Służbie Bezpieczeństwa.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca została zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej w [...] w dniu [...] lutego 2011 r. i ma ustalone prawo

do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma z dnia [...] marca 2011 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczącego informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 5 lat i 2 miesiące

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 25 lata, 8 miesięcy i 25 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pani T. K. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki

w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. ([...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Pani T. K. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że była funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawczyni wynika, że w trakcie służby ww. miała podwyższone uposażenie, była awansowana na stanowisku służbowym i w stopniu służbowym, otrzymywała nagrody pieniężne. Odnotowano również pozytywne opinie służbowe. Ponadto wskazać należy, że wnioskodawczyni została wyróżniona Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant" oraz Medalem Brązowym "Za Długoletnią Służbę". W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych. Poinformowano jednocześnie o braku dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia byłego funkcjonariusza.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wskazał między innymi, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przy rozstrzyganiu spraw

z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest

art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wyjaśnił, że przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają charakter nieostry. W dalszej części uzasadnienia przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być oceniana każdorazowo

w sposób indywidualny. Winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r. przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały,

tj.; doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".

Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej wskazać należy, że w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, spełnienia tego warunku postrzegać należy przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat i 2 miesięcy. Całkowity okres służby strony wynosi 25 lat, 8 miesięcy i 25 dni, zatem strona pełniła ponad 20 % całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Organ wskazał, że okres ponad 5 lat pozostawania w Służbie Bezpieczeństwa nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Powyższe potwierdza również wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez wyżej wymienioną służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawczyni, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Organ wyjaśnił, że jak wynika z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu -Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowiącego Informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 5 lat i 2 miesiące. Wnioskodawczyni poinformowała we wniosku, że ze względu na stan ciąży wymiar jej służby był krótszy, aniżeli wskazuje na to dokumentacja. Strona poinformowała, że de facto służyła od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] listopada 1985 r., w tym przebywała także na zwolnieniach lekarskich, natomiast po urodzeniu dzieci udzielono jej urlopu wychowawczego. Zainteresowana nadmieniła, że jej służba była krótkotrwała i trwała około 5 miesięcy. Wskazać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie podziela argumentacji strony, co do krótkotrwałości jej służby. Na wstępie wskazać należy, że wnioskodawczyni przystąpiła do służby w Wydziale Paszportowym Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Szczecinie i została de facto wdrożona do zadań stricte związanych za Służbą Bezpieczeństwa, poznając jednocześnie charakterystykę ww. formacji.

Podkreślenia wymaga, że zainteresowana nie podjęła niezwłocznego działania mającego na celu usunięcia jej z etatu Służby Bezpieczeństwa i kontynuowała pracę w charakterze funkcjonariusza. Zatem pozostając na etacie, była częścią ww. formacji i czerpała określone, wymierne korzyści. Należy także podkreślić, że zainteresowana w okresie urlopu wychowawczego na własny wniosek, bądź wniosek przełożonych w każdej chwili mogła wrócić do realizacji obowiązków służbowych w Służbie Bezpieczeństwa, w tym także po zakończeniu urlopu wychowawczego.

Organ wyjaśnił, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej z uwagi na fakt błędnych jej zdaniem zapisów dotyczących przebiegów służby, jak i dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Panią T. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. przy jednoczesnym podkreśleniu, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Organ podkreślił, że świadczenie emerytalne wypłacane Pani T. K. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).

Reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organ stwierdził, że

w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zobowiązania w wyroku Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji uznającej jej uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości, wynikającej z art. 15c, 22a, i 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że zdaniem organu okres służby na rzecz totalitarnego państwa, między dniem [...] czerwca 1985 r. a [...] lipca 1990 r. wynosi 5 lat i 2 miesiące. Okres ten podano w ocenie skarżącej, bez wgłębiania się w akta sprawy i bez poddania ich dogłębnej analizie, co powinno być wymagane i stosowane przy wydawaniu decyzji mającej wpływ na życie skarżącej jak i jej rodziny. Skarżąca [...] listopada 1985 r. urodziła dwóch synów /bliźniaki/, u jednego z nich stwierdzono dziecięce porażenie mózgowe. Informacje o terminie porodu i raporty odnośnie urlopu wychowawczego znajdują się w aktach osobowych skarżącej. Ponadto do Ministra z IPN- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wpłynęło pismo, w którym zaznaczono fakt przebywania na urlopie wychowawczym od [...] lipca 1986 r. do [...] lipca 1990 r. Czy okres urlopu wychowawczego, w tym opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem jest służbą w rozumieniu służby na rzecz totalitarnego państwa? Czy mechaniczne potraktowanie zapisów, bez wnikania w ich treść można uznać za sprawiedliwe społecznie i prawidłową analizę dokumentów?

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz.U. z 2016 r. poz. 2270), jest dopuszczalna

na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r., nie zaś decyzja Dyrektora ZER MSW

o ponownym ustaleniu wysokości emerytury oraz o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie

z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne

i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia

w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia nie są kwestionowane przez stronę.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym

z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z [...] marca 2017 r.

nr [...] wynika, że T. K. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 5 lat, 2 miesięcy .

Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowe. Definiując pojęcie krótkotrwałości służby Minister posłużył się słownikiem wyrazów bliskoznacznych wskazując na synonimy wyrazu "krótkotrwały", które również stanowią pojęcia nieostre. Wskazać w tym miejscu należy, że wyraz "krótkotrwały" jest wyrazem złożonym, pierwsza część wyrazu wskazuje na jakość i czas tego co doprecyzowuje druga część tego wyrazu.

W niniejszej sprawie skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat, 2 miesięcy, a całkowity okres służby strony wynosił 25 lat, 8 miesiące i 25 dni, zatem strona pełniła przez 20% całego okresu służby służbę na rzecz totalitarnego państwa. W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca kwestionowała długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Wypada dodać, na co zwróciła uwagę skarżąca, a co znalazło swoje odzwierciedlenie w skardze, że wymiar służby na rzecz totalitarnego państwa powinien być ustalony z uwzględnieniem okresów przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim a następnie urlopie macierzyńskim i wychowawczym łącznie, czego Minister nie wziął pod uwagę przy ustalaniu okresu pełnienia tej służby przez skarżącą.

W wypadku uwzględnienia przez organ powyższego okresu zwolnień lekarskich w czasie ciąży oraz urlopu macierzyńskiego skarżącej i urlopu wychowawczego okres służby na rzecz totalitarnego państwa uległby zmniejszeniu licząc od dnia [...] listopada 1985 r. Skarżąca powołała się również na pismo IPN –Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, które wpłynęło do Ministra, gdzie zaznaczono fakt przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym od [...] lipca 1986 r. do [...] lipca 1990 r.

W ocenie Sądu, okres służby na rzecz totalitarnego państwa winien być oceniany zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby.

Zdaniem Sądu nie może ulegać wątpliwości, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej znajduje wyłączne zastosowanie w stosunku do osób "pełniących" służbę enumeratywnie wymienionych w art. 13 b ustawy zaopatrzeniowej cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach, od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. Oznacza to, że istotnym dla stosowania powyższej regulacji staje się ustalenie, czy wnioskodawca rzeczywiście pełnił służbę. Już tylko ich literalna wykładnia prowadzi do wniosku, że skoro jest w nich mowa o "służbie" a nadto o służbie "pełnionej", to należy mieć na względzie faktyczną służbę, określoną zakresem zadań i obowiązków w ramach danej instytucji czy formacji.

Trafnie organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie.

Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Organ nie ustosunkowując się do faktu przebywania skarżącej na urlopie macierzyńskim i wychowawczym, a także na zwolnieniu lekarskim, co niewątpliwie związane było z nieobecnością w miejscu służby, a w konsekwencji nie wykonywaniem zadań służbowych, nie mógł w ocenie Sądu prawidłowo ocenić kryterium krótkotrwałości służby

Zasadny tym samym okazał się zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. W opinii organu strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność służby T. K. Przywołując więc stanowisko organu

w zakresie definicji "rzetelnego wykonywania obowiązków" należy uznać, że obowiązki służbowe przez skarżącą były realizowane na najwyższym poziomie. Zaznaczenia wymaga, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien ustosunkować się do faktu przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim oraz faktu przebywania na urlopie macierzyńskim i wychowawczym, a następnie ustalić prawidłowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302

ze zm.), orzekł jak w wyroku.