Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1036/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, ust. 2, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu J. Z. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako K.p.a.), w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływana, jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], o odmowie przyznania W. L. specjalnego zasiłku celowego w miesiącu maju 2012r. z przeznaczeniem na zakup leków.

Ze zgromadzonych w toku postępowania akt administracyjnych wynika, iż na wniosek W. L. z dnia 9 maja 2012r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, w dniu 14 maja 2012r. przeprowadzony został z wnioskodawcą wywiad środowiskowy. Organ ustalił, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie własnościowe, legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.012,72 zł, w której to kwocie zawiera się dodatek pielęgnacyjny. Opłaca czynsz w wysokości 540 zł, energię 50 zł, gaz 100 zł, przy czym aktualne zadłużenie mieszkania wynosi około 12.000 zł. Strona nie uzyskała dodatku mieszkaniowego. Nadto wnioskodawca od 2007r. pozostaje w konflikcie sądowym z administracją, gdyż w 2007 roku na skutek odpowietrzenia grzejników zalane zostało mieszkanie, strona w tym czasie przebywała poza miejscem zamieszkania i w odpowiednim momencie nie zakręciła grzejników, lecz jej niedopatrzenie jak twierdzi wynikało z braku odpowiedniej informacji. W konsekwencji wnioskodawca zmuszony był zaciągnąć kredyt na remont mieszkania w wysokości 8.000 zł, który spłaca w miesięcznych ratach w wysokości 202,12 zł.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku celowego w miesiącu maju 2012r. z przeznaczeniem na zakup leków. Organ wyjaśnił, iż wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy na kwotę 477 zł, wobec czego nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku celowego. Organ podkreślił, iż wprawdzie dostrzegł przesłanki uprawniające stronę do przyznania pomocy na zasadach specjalnych z uwagi na jej niepełnosprawność, jednakże dodał, iż MOPS nie jest w stanie zrealizować wniosku strony, gdyż dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i w pierwszej kolejności ma obowiązek objąć pomocą osoby, których dochody są niższe od ustawowych kryteriów.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. L. zwrócił uwagę na swoją ciężką sytuację, na stan zdrowia wymagający stałej opieki drugiej osoby – T. F., która od 2006 roku ma notarialne pełnomocnictwo i w imieniu strony zajmuje się jej sprawami codziennymi i urzędowymi. Strona zaś opłaca koszty utrzymania pełnomocnika. Dodał, iż jest zasłużonym obywatelem miasta Ł. i gdyby nie pożyczka bankowa, niezbędna na pokrycie kasztów remontu mieszkania, to nie występowałby o pomoc, aktualnie świadczenie emerytalne nie wystarcza na pokrycie bieżących wydatków na utrzymanie mieszkania i zakup leków, których koszt wzrósł dwukrotnie.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za niezasadne i utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż dyspozycja zawarta w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 78, art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z kolei przepis art. 39 ustawy stanowi o tym, że zasiłek celowy "może zostać przyznany" – oznacza to, że jest to świadczenie nieobowiązkowe, fakultatywne. Tym samym organ pomocy społecznej może, lecz nie musi przyznać pomoc w tej formie, nawet jeżeli osoba lub rodzina kwalifikuje się do przyznania świadczenia. Zgodnie zaś z art. 41 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających odpowiednio kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego lub zasiłek okresowy, celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Analizując ustalony w sprawie stan faktyczny w świetle przywołanego unormowania prawnego, organ odwoławczy stwierdził, iż faktem powszechnie znanym jest, że ośrodki pomocy społecznej nie dysponują środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby zaspokojenie potrzeb wszystkich osób, które o tę pomoc się ubiegają. Pomoc społeczna jest przy tym instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Powołując się na wypracowane stanowisko sądów administracyjnych organ podkreślił, iż zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej, a więc nie każdej, potrzeby życiowej. Podkreślił, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń pomocy społecznej, co oznacza, iż wnioskodawca zobligowany jest w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna w postaci zasiłku może zostać przyznana. Nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy Kolegium wskazało, iż rozpatrzyło sprawę strony w kontekście przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i obowiązujących przepisów prawa, jednakże nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania tym bardziej, iż organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, w których rozstrzygał wniosek strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. L. zakwestionował prawidłowość decyzji organu odwoławczego, zarzucając mu nie uwzględnienie wielu okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie. W obszernej skardze opisał wieloaspektowy konflikt z administratorem nieruchomości, w której mieszka i wiążące się z nim trudności w kontaktach ze wspólnotą mieszkaniową, której "przestępcze działania" narażają stronę na kilkutysięczne straty. Skarżący podkreślił, iż w związku z inwalidztwem powstałym w okresie służby wojskowej objęty jest opieką Państwa na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin, zatem ma prawo oczekiwać pomocy dla siebie i swojego opiekuna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy, odmawiająca przyznania specjalnego zasiłku celowego. Przepis będący podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Dokonując analizy powyższej normy należy wskazać, iż przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się od nich, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle lepsza od innych, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności. To wyłącznie wyjątkowość zaistniałych okoliczności może uczynić zasadnym ich wniosek (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 26 stycznia 2012r.; LEX nr 1113971).

Ten szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (vide: wyrok NSA z dnia 15 listopada 2011r. w sprawie sygn.. akt I OSK 1083/11, LEX nr 1149108, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2012r., w sprawie sygn. akt III SA/Kr 401/11, LEX nr 1114175).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż sytuacja skarżącego domagającego się przyznania specjalnego zasiłku celowego w miesiącu maju 2012r. zupełnie nie wykazuje cech wyjątkowości, która wykraczałaby poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Skarżący utrzymuje się z emerytury, która przed złożeniem wniosku inicjującego niniejsze postępowanie wynosiła ponad 1.000 zł.. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe będąc osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Opłaca należności związane z mieszkaniem i zakupem żywności. Zaciągnął kredyt bankowy na remont mieszkania w związku z jego zalaniem mającym miejsce w 2007r.. Kredyt ten spłaca po około 200zł miesięcznie

Znajdowanie się przez skarżącego w ustalonych w toku postępowania warunkach bytowych, które co najmniej od kilku lat noszą wszelkie cechy trwałości nie jest okolicznością wystarczającą do tego aby uznać spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku, w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy. Nie może ulegać wątpliwości, iż wysokość dochodu skarżącego nie pozwala na jednoczesne pokrycie wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb. Zasadnie jednak organy uznały, iż nie jest to okoliczność, która samodzielnie może wskazywać na spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku. Zatem w zgodzie z prawem odmówiły skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Niespełnienie przez skarżącego przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku, pozwala pominąć ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z art. 7 K.p.a.. Skoro uznaniowy charakter owej decyzji zawarty w przepisie art. 41 ust. 1 ustawy, w słowach "organ może", pozwala organowi odmówić przyznania owego świadczenia nawet w razie spełnienia wskazanej powyżej przesłanki, to jej niespełnienie przez skarżącego czyni bezprzedmiotowym rozważania na temat tego czy wydając zaskarżoną decyzję organ miał na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

O wynagrodzeniu dla radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

LS