Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 656/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40c ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 36, art. 129 ust. 2, art. 129a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. art. 4 pkt 1, 2 i 4, 48, 50 pkt 3, 51 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] października 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej R. L. kwotę 528 (pięćset dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r., na mocy której nałożono na przedsiębiorcę – R. L. karę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t dla dwóch podwójnych osi napędowych pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m.

Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] września 2010 r. w [...] na ul. [...], leżącej w ciągu drogi krajowej nr [...]. Zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...] (dźwig). Powyższy pojazd był kierowany przez Pana H. W., który wykonywał przejazd w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy: R. L. - Usługi Dźwigiem [...].

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, iż w świetle przepisów kompetencyjnych organu wydającego decyzję brak było podstaw prawnych do zatrzymania pojazdu oraz do nałożenia na stronę kary pieniężnej. Zdaniem skarżącej Inspekcja Transportu Drogowego może kontrolować jedynie pojazdy służące do przewożenia osób lub rzeczy, inspektor nie miał więc prawa zatrzymać i skontrolować dźwigu samochodowego służącego wyłącznie do świadczenia usług dźwigowych.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji skarżącej.

Wyjaśnił, iż zatrzymany do kontroli drogowej pojazd jest pojazdem specjalnym. Stosownie do treści art. 2 pkt 36 ustawy - prawo o ruchu drogowym pojazd specjalny jest to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia, w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. W rozpatrywanym przypadku przewożoną rzeczą był żuraw samochodowy zamontowany na pojeździe, przeznaczony do wykonywania specjalnej funkcji - świadczenia usług dźwigowych. Zarzut strony jakoby zatrzymany pojazd nie służył do przewozu osób lub rzeczy jest więc bezpodstawny.

Organ stwierdził, iż stosownie do treści art. 129 a ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy również do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Ponadto w art. 55 ust. 1 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym, ustawodawca wprost określa, iż Inspektor wykonując zadania, o których mowa w art. 50, ma prawo do kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego.

Natomiast stosownie do zapisów art. 56 ust. 2 w/w ustawy, inspektor ma prawo w szczególności do nakładania i pobierania kar pieniężnych zgodnie z przepisami o drogach publicznych.

Również w art. 40c ust. 1 ustawy o drogach publicznych, wskazano, iż w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2.

W myśl art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 13g ust. Ib pkt 1, powyższą karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. W tym miejscu należy zauważyć, iż ustawodawca celowo użył pojęcia "podmiot wykonujący przejazd" a nie "przewoźnik" czy też "wykonujący przejazd na potrzeby własne". Należy z tego wywnioskować, iż karę nakłada się na każdego, kto faktycznie wykonuje przejazd, niezależnie od formy prawnej przewozu.

W świetle powyższego, zdaniem organu inspektor transportu drogowego miał prawo zatrzymać pojazd do kontroli, dokonać sprawdzenia jego masy oraz nacisków osi na drogę a następnie po stwierdzeniu naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych wymierzyć karę przewidzianą w art. 13g tej ustawy.

Organ wyraził pogląd, iż jazda nienormatywnym pojazdem z tak znacznie przekroczonymi naciskami na osie oraz przekroczoną dozwoloną długością pojazdu stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W interesie innych użytkowników dróg jest niedopuszczenie do poruszania się tego typu pojazdów po drogach publicznych. Pojazdy nienormatywne powinny poruszać się po drogach publicznych po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia, w asyście pilota oraz na szczególnych zasadach (np. w nocy, z ograniczoną prędkością). Zatrzymanie pojazdu było więc w pełni uzasadnione, natomiast nałożona kara pieniężna jest nie tylko rekompensatą za zniszczoną nawierzchnię drogi, ale ma również charakter prewencyjny przed popełnianiem przez przedsiębiorcę podobnych naruszeń w przyszłości.

Zdaniem organu odwoławczego nie ma podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na zauważony przez stronę brak wskazania właściwej podstawy prawnej decyzji. Wskazana w decyzji I instancji podstawa prawna jest zdaniem organu prawidłowa. Błędny jest publikator, wskazujący na inny akt prawny. Trudno uznać jednak, iż z tego powodu strona nie mogła odnieść się w należyty sposób do treści decyzji organu I instancji. Odnalezienie treści aktu prawnego znając jego nazwę oraz datę wydania nie jest czynnością na tyle skomplikowaną, aby było to niemożliwe. Powołując się na wyrok z dnia z dnia 15 lipca 2003 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt: I SA 371/03) organ stwierdził, iż nie może być podstawą do uchylenia decyzji organu I instancji nawet okoliczność podania nieprawidłowej podstawy prawnej, gdyż podstawa taka istniała w chwili dokonywania przejazdu oraz zostały spełnione przesłanki warunkujące nałożenie kary pieniężnej na stronę.

Strona wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów art. 129a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 125 poz. 874 z 2007 roku ze zmianami) w związku z art. 48 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. 125 poz. 874 z 2007 roku ze zmianami),

rażące naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez porzucenie obowiązku zgromadzenia pełnego, obiektywnego i rzetelnego materiału dowodowego w sprawie,

nadanie materiałom zgromadzonym wbrew postanowieniom art. 75 § 1 Kpa przymiotu legalnego dowodu,

akceptację podejmowania przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego działań o charakterze pozaustawowym.

W konsekwencji powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Strona podniosła, iż priorytetowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy działanie organu kontrolnego w niniejszej sprawie nosi przejaw legalności w rozumieniu wyżej przytoczonych norm prawnych. W jej ocenie, funkcjonariusz podejmując kontrolę wobec pojazdu nie wykonującego transportu drogowego (art. 4 pkt 1 i 2 utd) oraz przewozu na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 utd), przekroczył uprawnienia przysługujące z art. 48 utd, a zatem działał w sposób nielegalny. Skutkiem jest zebranie materiału dowodowego z obrazą art. 75 § 1 Kpa.

Jak wynika z treści art. 129a ustawy z dnia 20 czerwca 1998 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 108 poz. 908 z 2005 roku z późniejszymi zmianami) - kontrola ruchu drogowego należy do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w stosunku wyłącznie do kierujących pojazdami, wykonującymi transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. 125 poz. 874 z 2007 roku z późniejszymi zmianami, zwana dalej utd) za transport drogowy uważa się krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:

każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,

działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy,'

Definicja transportu drogowego określona jest w art. 4 pkt 1 i 2 utd, w myśl której jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (...). Z kolei w myśl art. 4 pkt 4 utd za przewóz na potrzeby własne uważa się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;

Skarżąca zarzuciła ponadto, iż organ przywołał w decyzji wzajemnie wykluczające się argumenty, co po raz kolejny dowodzi wątpliwej linii interpretacyjnej organu zawartej w skarżonej decyzji. Mianowicie - na stronie 4 decyzji organ zawarł informację, iż "przewożoną rzeczą na pojeździe był żuraw samochodowy, przewożony do wykonywania specjalnej funkcji - świadczenia usług dźwigowych. Zarzut strony jakoby zatrzymany pojazd nie służył do przewozu osób i rzeczy jest więc bezpodstawny". Zdaniem strony, argumentacja organu w powyższym zakresie jest absurdalna, gdyż mogłaby służyć udowodnieniu, iż każdym pojazdem przewozi się rzeczy, ponieważ na podwoziu znajduje się przewożone nadwozie. Podkreśliła, że dźwig zamontowany na pojeździe nie jest "rzeczą" jak wskazał organ, tylko integralną, komplementarną i nieodłączną częścią pojazdu wykonującego zadania specjalne. Nie można tym pojazdem przewozić jakiegokolwiek ładunku czy osób, ponieważ nie jest on do tego przystosowany. Powoływanie się na uprawnienia inspektorów określone w ustawie o drogach publicznych z pominięciem ich praw i obowiązków określonych w. art. 48 utd jest niedopuszczalne, gdyż powoduje ominięcie zagadnienia generalnych uprawnień formacji ITD i celu jej utworzenia. Przeprowadzona kontrola hołduje zasadzie "celu uświęcającego środki", czyli pomimo wątpliwej podstawie prawnej przeprowadzonej kontroli nadrzędny cel w postaci "ochrony przed degradacją dróg" usprawiedliwia działania kontrolerów. kontrolowany dźwig [...] nie wykonywał transportu drogowego ani też przewozu na potrzeby własne, ponieważ czynność ta nie była możliwa do zrealizowania z uwagi na konstrukcję pojazdu. W skarżonej decyzji organ pominął istotny dla rozstrzygnięcia fakt, iż pojazd nie posiadał ładowni (co wykluczało możliwość uznania za przewóz drogowy), zaś w pkt D) okazanego dowodu rejestracyjnego widniała informacja: samochód specjalny - żuraw samochodowy. Zgodnie z art. 2 pkt 36 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za pojazd specjalny uważa się pojazd samochodowy lub przyczepę przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Zatem powyższe normy prawne bezspornie dowodzą, iż dźwig będący przedmiotem kontroli nie wykonywał przewozu drogowego, zatem w oparciu o art. 129a ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie podlega pod działania kontrolne inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Do tożsamych wniosków można dojść po analizie odpowiednich przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jak wynika z treści art. 48 utd, inspekcja TD została powołana do kontroli przestrzegania przepisów w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi, z wyjątkiem pojazdów, o których mowa w art. 3. Z kolei w myśl art. 50 utd do zadań inspekcji należy kontrola:

dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne oraz przestrzegania warunków w nich określonych;

dokumentów przewozowych związanych z wykonywaniem transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne, o których mowa w art. 1;

ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa wart. 1, na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a w tym stanu technicznego pojazdów;

przestrzegania przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy;

przestrzegania szczegółowych zasad i warunków transportu zwierząt;

przestrzegania zasad i warunków dotyczących przewozu drogowego towarów niebezpiecznych;

wprowadzonych do obrotu ciśnieniowych urządzeń transportowych pod względem zgodności z wymaganiami technicznymi, dokumentacją techniczną i prawidłowością ich oznakowania w zakresie określonym w ustawie z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671, z późn. zm.);

kontrola rodzaju używanego paliwa przez pobranie próbek paliwa ze zbiornika pojazdu mechanicznego.

Zatem żaden przepis prawa materialnego nie daje uprawnień inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego do kontrolowania pojazdów nie wykonujących przewozu drogowego. Uznać należy bezspornie, iż kontrolujący podjął działania o charakterze pozaustawowym, nielegalne, co w konsekwencji powinno skutkować uznaniem całego postępowania za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa. Teza ta znajduje również potwierdzenie w przepisach art. 77 § 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 155 poz. 1095 z 2007 roku), zgodnie z którym dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.

Orzecznictwo i doktryna również nie dopuszczają gromadzenia dowodów w sposób nielegalny, niezależnie od celu jaki prześwięcał tym działaniom oraz charakteru skutków z nich wynikających. Jak przykładowo wynika z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2008 roku (sygnatura akt IV Sa/Po 561/2007) dokonując ustaleń faktycznych organ powinien uwzględnić, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej co prowadzi do stwierdzenia, iż udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić jedynie za pomocą wszelkich legalnych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie podzielając argumentacji przedstawionej przez skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpatrując sprawę pod kątem powyższych regulacji, Sąd doszedł do przekonania o słuszności argumentacji podnoszonej w skardze.

Kwestią prawną podlegającą rozstrzygnięciu w ramach postępowania sądowoadministracyjnego był podnoszony przez stronę brak po jej stronie przesłanki niezbędnej dla nałożenia kary z tytułu przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach. Mianowicie – twierdziła ona, iż nie wykonywała i nie wykonuje przewozu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Strona wykonywała usługi pojazdem specjalnym – dźwigiem samochodowym. Z uwagi na fakt, iż dźwig jest integralną częścią pojazdu, z którym jest trwale związany, nie można uznać go za przedmiot przewozu osób ani rzeczy, o którym mowa w art. 4 u.t.d. (art. 4 pkt 1 i 2 utd). Przejazd nie stanowił także przewozu na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 utd),

Zdaniem skarżącej Inspekcja Transportu Drogowego może kontrolować jedynie pojazdy służące do przewożenia osób lub rzeczy, inspektor nie miał więc prawa zatrzymać i skontrolować dźwigu samochodowego służącego wyłącznie do świadczenia usług dźwigowych.

Organ natomiast wyraził pogląd, zgodnie z którym w rozpatrywanym przypadku przewożoną rzeczą był żuraw samochodowy. Organ wywiódł to z treści art. 2 pkt 36 ustawy - prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym pojazd specjalny jest to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia, przy czym w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

Sąd na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i po dokonaniu analizy prawnej prezentowanej przez strony argumentacji doszedł do wniosku o zasadności poglądu prawnego skarżącej.

Należy na wstępie wskazać na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt: II GSK 995/09, z którego wywodami koreluje stanowisko skarżącej. Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela poglądy NSA zawarte w powyższym wyroku.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, iż z przepisu art. 48 ustawy o transporcie drogowym wynika zakres kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego w zakresie ustawowo przyznanego prawa kontroli.

Ustawa o transporcie drogowym w art. 50 wymienia szczegółowo zadania Inspekcji, a w art. 51 ust. 2 stanowi, że organy Inspekcji wskazane w art. 51 ust. 1 wykonują zadania Inspekcji zgodnie z kompetencjami określonymi w ustawie (o transporcie drogowym) i przepisach odrębnych.

Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając treść art. 20 k.p.a. - według którego "Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania" - kompetencji organów Inspekcji Transportu Drogowego do rozstrzygania spraw indywidualnych w formie decyzji poszukiwać należy w przepisach prawa materialnego - regulujących zakres działania tych organów.

Art. 56 ustawy o transporcie drogowym w pkt 1 i 2 uprawnia inspektorów Inspekcji do nakładania i pobierania kar zgodnie z przepisami ustawy (o transporcie drogowym) oraz zgodnie z przepisami o drogach publicznych.

Materia rozpoznawanej sprawy uzasadnia sięgnięcie do regulacji ustawy o drogach publicznych. Art. 40 c ust. 1 tej ustawy stanowi: "W przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13 g ust. 2".

Treść przytoczonego przepisu pozwala wywieść, że skoro uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych (stosownie do art. 13 g ust. 1 - w drodze decyzji administracyjnej) przysługuje w razie stwierdzenia wskazanych naruszeń to znaczy, iż uprawnienie to zależy od wyniku przeprowadzonej kontroli. Tym samym uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych jest związane z uprawnieniem do kontroli pojazdu. Uznać zatem należy, że uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych przysługuje organom Inspekcji Transportu Drogowego tylko wówczas, gdy jednocześnie były one właściwe do przeprowadzenia kontroli.

Wskazany wyżej przepis art. 40 c ustawy o drogach publicznych wyraźnie nawiązuje do przepisów o ruchu drogowym. Ponadto art. 50 ustawy o transporcie drogowym, wymieniając wśród zadań Inspekcji kontrolę ruchu drogowego (art. 50 pkt 3) jednoznacznie stanowi, że chodzi o kontrolę ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa w art. 1, tzn. krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego.

Ustawa o transporcie drogowym transport drogowy definiuje jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy określonymi pojazdami samochodowymi (v. art. 4 pkt 1-3), niezarobkowy przewóz drogowy jako przewóz na potrzeby własne (v. art. 4 pkt 4 - 6) a przewóz drogowy jako każdą podróż odbywaną po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy (v. art. 4 pkt 6 a w związku z art. 4 powołanego tam rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i rady z 15 marca 2006 r.).

Dodatkowo przepis art. 50 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym wskazuje, że kontrola ruchu drogowego w przedstawionym wyżej zakresie dokonywana jest na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z zawartego w ww. dziale V ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 129 a wynika wprawdzie, że inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego przysługują uprawnienia Policji, określone w art. 129 ust. 2, w tym sprawdzanie m.in. wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. Podkreślenia wymaga jednak, że przywołany art. 129 a ustawy stanowi jednocześnie, iż przysługujące inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego uprawnienie kontroli ruchu drogowego odnosi się wyłącznie do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Pozwala to stwierdzić, że zakres uprawnień kontrolnych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego - wskazanych art. 50 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym i dookreślonych art. 129 a ustawy Prawo o ruchu drogowym - podlega ograniczeniu do wykonujących transport, o którym mowa w art. 1 ustawy o transporcie drogowym. Kontrolowane przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego mogą być zatem tylko pojazdy, którymi wykonywany jest transport drogowy (krajowy, międzynarodowy) czy niezarobkowy przewóz (krajowy, międzynarodowy) – w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

Należy w tym miejscu wskazać na treść wpisów do dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu. Zestawienie dwóch rubryk: rodzaj pojazdu – samochód specjalny oraz przeznaczenie – żuraw samochodowy - przekonuje, iż brak jest podstaw do zasadnego twierdzenia o dwóch odrębnych pojęciach – samochodu i przewożonego nim żurawia. Przeciwnie – dokument urzędowy, jakim jest dowód rejestracyjny pozwala przyjąć, iż mamy do czynienia z pojazdem specjalnym, którego przeznaczenie zostało określone jako "żuraw samochodowy" a zatem nie ulega wątpliwości, że urządzenie dźwigowe ("żuraw") jest integralną częścią pojazdu. Pojazd nie wykonywał zatem transportu drogowego rzeczy, wbrew poglądowi organów administracyjnych obydwu instancji.

W tym stanie rzeczy - w ocenie Sądu błędne jest stanowisko organu, zgodnie z którym karze podlega każdy, kto wykonuje przejazd przy przekroczonych dopuszczalnych naciskach na osie, niezależnie od formy prawnej przewozu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.