Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 524/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania K. K. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - uchylił w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej ilości uzyskanych punktów i ustalił, że skarżąca uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 189 punktów (pkt 1 decyzji) oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę (pkt 2 decyzji).

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca K. K. w dniu [...] lipca 2006r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w/w Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 188 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. W uchwale organ pouczył stronę o prawie wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości.

Uchwała Komisji Egzaminacyjnej została doręczona skarżącej w dniu 10 sierpnia 2006 r. (vide: dowód w postaci potwierdzenia odbioru przesyłki listowej poleconej - w aktach administracyjnych).

W dniu 28 sierpnia 2006 r. (data pisma, oraz data prezentaty Sekretariatu Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.) skarżąca K. K. wniosła odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości. W odwołaniu skarżąca zarzuciła, iż niektóre pytania testu egzaminacyjnego zostały zbudowane niepoprawnie bądź nielogicznie, co powoduje, że na niektóre pytania można wybrać z podanych odpowiedzi więcej niż jedną prawidłową. Skarżąca wskazała w konsekwencji, iż z uwagi na powyższe uchybienia powinna otrzymać w wyniku powtórnej weryfikacji testu egzaminacyjnego dodatkowe punkty, które pozwoliłyby uzyskać pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2006 r. W uzasadnieniu skarżąca szczegółowo przedstawiła swoje zarzuty dotyczące pytań nr: 38, 56, 58, 71, 76, 112, 155, 191, 198, 202, 209, 224 i 249.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] - uchylił w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w części dotyczącej ilości uzyskanych punktów i ustalił, że skarżąca uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 189 punktów (pkt 1 decyzji) oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz.U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister uznał ponadto, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została - jak wskazał organ - zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przechodząc do merytorycznej oceny Minister Sprawiedliwości w ramach swojej decyzji dokonał analizy zarzutów skarżącej dotyczących poszczególnych pytań testowych podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2006 r. W konsekwencji organ uznał, iż zarzuty strony skarżącej są bezzasadne. Minister ustosunkował się szczegółowo do podniesionych przez skarżącego argumentów i zarzutów dotyczących pytań nr: 38, 56, 58, 71, 76, 112, 155, 191, 198, 202, 209, 224 i 249. W uzasadnieniu organ wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i odniósł się do poglądów doktryny oraz judykatury. Biorąc pod uwagę przedstawione stanowisko organ uznał, iż niezasadny jest wniosek skarżącej dotyczący przyznania jej po jednym punkcie za odpowiedzi udzielone na w/w pytania testowe. W tej sytuacji organ uznał, iż prawidłowo ustalono wynik egzaminu skarżącej na 189 punktów, co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, że wynik egzaminu konkursowego jest negatywny.

W dniu 12 stycznia 2007 r. K. K. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...]. Wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowska, strona zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 331 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - poprzez sformułowanie pytania nr 202 dotyczącego postępowania egzekucyjnego w administracji wbrew zakresowi przedmiotowemu konkursu na aplikację radcowską w 2006 r.;

- art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - poprzez błędne przyjęcie, iż udzielone przez skarżącą odpowiedzi na pytania nr: 38, 56, 58, 71, 76, 112, 155, 191, 198, 202, 209, 224 i 249 egzaminu konkursowego są nieprawidłowe i jednoczesne przyjęcie, że zostały one przygotowane zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe, przedstawione w odwołaniu - zarzuty dotyczące w/w pytań testowych, przedstawiając szczegółowo argumenty mające uzasadniać prawidłowość udzielonych przez nią odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie ustosunkował się zarówno do zarzutów dotyczących poszczególnych pytań testowych, jak również zarzutów proceduralnych podniesionych przez stronę skarżącą.

W przesłanym do Sądu piśmie z dnia 20 kwietnia 2007 r. Minister Sprawiedliwości poinformował o wyjaśnieniach organu I instancji odnośnie kwestii daty wniesienia przez skarżącą K. K. odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. W załączonym przez Ministra piśmie z dnia 12 kwietnia 2007 r. Przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej wyjaśniła, iż w/w odwołanie wpłynęło do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. i zostało zarejestrowane w dniu 28 sierpnia 2006 r. Z wyjaśnień tych wynikało dodatkowo, że jeżeli do odwołania nie dołączono koperty z pieczęcią urzędu pocztowego, w którym przesyłka została nadana, to należy uznać, iż odwołanie zostało doręczone przez stronę skarżącą osobiście, albo przez osobę upoważnioną przez nią.

Na rozprawie przed Sądem strony podtrzymały swoje stanowiska. Dodatkowo pełnomocnik organu stwierdził, że w sprawie odwołań od uchwał Komisji Egzaminacyjnych w sprawie wyników egzaminów konkursowych na aplikacje stosuje się przepisy k.p.a., co oznacza, iż termin odwołania od przedmiotowych uchwał wynosi 14 dni, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga K. K. zasługuje na uwzględnienie, niemniej z zupełnie innych powodów, aniżeli wskazane przez stronę skarżącą.

Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości rażąco naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 2 oraz art. 16 § 1 k.p.a.

Na wstępie należy stwierdzić, iż z przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wynika, iż komisję egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołaną na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych uznać należy za organ, któremu zostało zlecone wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu. Ustalenie wyniku egzaminu następuje poprzez wydanie uchwały. Uchwała ta ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, albowiem jest aktem o charakterze indywidualnym, władczym i jednostronnym, pozwalającym postępowanie konkursowe traktować, jako indywidualną sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. O indywidualnym charakterze sprawy (ustalenie wyniku egzaminu) świadczy, iż dotyczy ona imiennie wymienionego podmiotu (skarżącego) oraz jego konkretnych praw (od ustalonego wyniku egzaminu zależy jego pozycja jako osoby mającej prawo ubiegania się o wpis na listę aplikantów). Przedmiotowa uchwała zawiera także wszystkie niezbędne składniki decyzji.

Należy uznać także, iż postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wpis na listę aplikantów radcowskich wymaga złożenia oddzielnego wniosku i podjęcia uchwały w tym zakresie przez okręgową izbę radców prawnych (art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Pozytywny wynik egzaminu konkursowego jest tylko jedną z przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich. W tej sytuacji postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego, odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Mając powyższe na względzie przyjąć należy - zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - iż odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu za taką wykładnią wspomnianego odwołania może wskazywać treść przepisu art. 331 ust. 2 cytowanej ustawy, w myśl którego Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji egzaminacyjnej. Sformułowanie "organ wyższego stopnia", zawarte w powołanym wyżej przepisie, po pierwsze nadaje komisji egzaminacyjnej przymiot organu administracji publicznej pierwszej instancji, a po drugie wyraźnie nawiązuje do treści art. 127 § 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwy do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia.

W konsekwencji należy w pełni podzielić stanowisko organu wyrażone na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r., iż w sprawie odwołań od uchwał Komisji Egzaminacyjnych wydanych w przedmiocie ustalenia wyników egzaminów konkursowych na aplikację radcowską stosuje się przepisy k.p.a., co oznacza, iż termin odwołania od przedmiotowych uchwał wynosi 14 dni, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a.

Z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. została doręczona skarżącej K. K. w dniu 10 sierpnia 2006 r. Dowodem tego jest znajdujące się w aktach administracyjnych potwierdzenie odbioru przesyłki listowej poleconej.

W tej sytuacji uznać trzeba, iż czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od w/w uchwały upłynął w dniu 24 sierpnia 2006 r.

Zdaniem Sądu z akt administracyjnych niniejszej sprawy (vide: data pisma skarżącej oraz data prezentaty Sekretariatu Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.), a także z wyjaśnień organu I instancji (vide: pismo Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej z dnia 12 kwietnia 2007 r.) wynika jednoznacznie, iż skarżąca K. K. wniosła odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości dopiero w dniu 28 sierpnia 2006 r., a więc po terminie. Dodać należy, iż skarżąca nie negowała na rozprawie faktu wniesienia środka zaskarżenia w powyższej dacie.

W tej sytuacji uznać trzeba, iż skoro strona skarżąca złożyła odwołanie od rozstrzygnięcia organu I instancji po terminie ustawowym do jego wniesienia, nie składając jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, to Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy - nie mógł rozpatrzeć tego odwołania i wydać merytorycznej decyzji.

Zdaniem Sądu warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym przyjmuje się, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. (tak m.in. /w:/ uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4; podobnie: NSA /w:/ wyroku z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99, nie publik.).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego poniesionych przez stronę skarżącą, Sąd orzekł w oparciu o dyspozycję przepisu art. 200 p.p.s.a.