Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1852/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania H. H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2012 r. nr [...] przyznającą H. H. zasiłek celowy w wysokości 100 zł na zakup żywności w miesiącu sierpniu 2012 r.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] czerwca 2012 r. H. H. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł na zakup żywności w miesiącu sierpniu 2012 r.

Decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał H. H. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 100 zł w miesiącu sierpniu 2012 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i przedstawionych dokumentów wnioskodawca spełnia warunki określone w ustawie o pomocy społecznej do uzyskania świadczenia w formie zasiłku celowego. Wskazał, że ustalając wysokość świadczenia wziął pod uwagę sytuację życiową skarżącego, jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej na pomoc w formie zasiłków celowych, a także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Jednocześnie podniósł, że wysokość miesięcznej transzy wynosi 25.000 zł, średnia liczba osób ubiegających się o tę formę wsparcia wynosi 192, a średnia wysokość zasiłku celowego wynosi 130,21 zł. Zatem z uwagi na ograniczone środki finansowe Gminy na zasiłki celowe, orzekł o przyznaniu zasiłku w wysokości 100 zł.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem H. H. złożył odwołanie, w którym zakwestionował wysokość przyznanego zasiłku celowego argumentując, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa poprzez przekroczenie uznania administracyjnego. Jednocześnie podniósł, że mając pięćdziesiąt lat, z powodu bezrobocia i choroby, nie ma środków do życia, a przyznane świadczenie nie wystarcza na utrzymanie.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2012 r. podzielając w całości jego stanowisko i argumentację. Powołując treść art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej jako: "u.p.s.", stwierdził, że ustawodawca wymaga by rodzaj, forma i rozmiar świadczenia były dostosowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Obowiązek dostosowywania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta łączy się z zasadami indywidualizacji i typizacji świadczeń. Zatem przyznanie zasiłku celowego zależy od oceny okoliczności sprawy przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Organ podniósł, że z materiału dowodowego wynika, że H. H. jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a koszty zamieszkania reguluje córka. Jest on osobą bezrobotną, chorą, nie posiada własnych dochodów i utrzymuje się z pomocy Ośrodka. Jednocześnie stwierdził, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w lipcu i sierpniu 2012 r. H. H. przyznano zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Kolegium powtórzyło ponadto argumenty organu pierwszej instancji odnoszące się do wysokości miesięcznej transzy jaką dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] oraz ilości osób ubiegających się o świadczenia. Konkludując zaś stwierdziło, że decyzja Prezydenta z [...] lipca 2012 r. jest prawidłowa i została podjęta zgodnie z przepisami prawa administracyjnego

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2012 r. H. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż została wydana z naruszeniem prawa materialnego, przez przekroczenie granic uznania administracyjnego, co sprawia, iż ma charakter dowolny oraz, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – przez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy.

Jednocześnie wniósł o udokumentowanie przez Ośrodek Pomocy Społecznej dlaczego skarżącemu przyznany został zasiłek celowy w wysokości [...] zł, a nie np [...] zł, w sytuacji gdy wnioskował on o [...] zł. Jak również o udokumentowanie wszystkich wydanych decyzji przyznających zasiłek celowy innym osobom. W ocenie skarżącego decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2012 r. podyktowana była złośliwością pracownika socjalnego, który Ośrodek Pomocy Społecznej traktuje jak prywatny folwark.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], stwierdzić należy, że decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych.

Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżący - 477 złotych.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego, przeznaczonego na zakup żywności w miesiącu sierpniu 2012 r. zostało wszczęte wnioskiem H. H. z [...] czerwca 2012 r. W tym stanie rzeczy przy ustaleniu prawa do wnioskowanego świadczenia organy w pierwszej kolejności zbadały jego sytuację finansową na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] czerwca 2012 r. w miejscu zamieszkania skarżącego, z którego wynika, że nie posiada on dochodu, utrzymuje się jedynie z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną i chorą, za którą koszty zamieszkania reguluje córka.

W związku z powyższym bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że H. H. spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do uzyskania pomocy społecznej, która została mu przyznana decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2012 r., jednakże w jego ocenie przyznana została w niesatysfakcjonującej go wysokości, gdyż wnioskował o [...] zł, a otrzymał [...] zł.

W tym miejscu wyjaśnić należy, co słusznie podniósł w swoim uzasadnieniu organ odwoławczy, że zaskarżone rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia.

Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s. Uznanie takie uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. (por. wyrok NSA z 14.03.2012 r. sygn. akt I OSK 1795/11).

Za chybiony uznać należy zarzut skarżącego dotyczący dowolności i przekroczenia granic uznaniowości w wydaniu przedmiotowej decyzji, w której jego zdaniem organ nie wyjaśnił okoliczności, którymi się kierował wydając rozstrzygnięcie. Szczególnie w sytuacji, gdy zarówno w uzasadnieniu pierwszo jak i drugoinstancyjnym organy wskazały na możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej (wysokość miesięcznej transzy wynosi 24.500 zł), podając, że średnio o zasiłek stały stara się 192 osoby, a otrzymany przez nich zasiłek średnio wynosi 130,21 zł. W świetle tych wyjaśnień zasiłek, który otrzymał skarżący (tj. [...] zł) nie odbiega od średniej wysokości przyznawanych zasiłków. Zatem organy uwzględniły zarówno sytuację życiową świadczeniobiorcy, jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków jakimi dysponował OPS w [...] na pomoc w formie zasiłków celowych, a także potrzeby innych osób starających się o tę formę wsparcia. Tym bardziej, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań osoby, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku.

Jednocześnie zważyć należy, że skarżący nie został pozbawiony jakiejkolwiek pomocy społecznej. Objęty jest stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] - korzysta z różnego rodzaju zasiłków, tj. zasiłku okresowego przyznanego od 1 do 30 czerwca 2012 r. i od 1 lipca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r. w wysokości [...]zł z tytułu bezrobocia i długotrwałej choroby, zasiłku celowego w czerwcu 2012 r. w wysokości [...] zł i lipcu 2012 r. w wysokości [...] zł na żywność.

Konkludując, w ocenie Sądu, w toku rozpoznawania wniosku skarżącego organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, nie uchybiły również normom i zasadom prawa procesowego, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając w sposób przekonujący motywy jakimi kierowały się przyznając zasiłek celowy. Nie można im zatem skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy rozstrzyganiu sprawy. Żądanie zaś przez skarżącego udostępnienia mu danych dotyczących wszystkich wydanych decyzji przyznających świadczenie z udokumentowaniem formy w jakiej pomoc ta została każdej z osób udzielona, jest o tyle nieuprawnione, że organy pomocy społecznej ustawowo zobowiązane są do ochrony dóbr osobistych osób korzystających z pomocy społecznej. Nie mogą one w szczególności podawać do publicznej wiadomości nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia – o czym stanowi art. 100 ust. 1 u.p.s.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.