Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1102/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 7 i art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 3a
journal: Dz.U. 1984 nr 5 poz 24
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 290/14 w sprawie ze skargi P.G. – redaktora naczelnego Dziennika "[..]" na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od P.G. – redaktora naczelnego Dziennika "[..]" na rzecz Polskiego Związku Łowieckiego kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 290/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi P.G. na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 września 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że pismem z 8 września 2014 r. K.M., dziennikarz dziennika "Ł.", powołując się na art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j. Dz. U. z 1984 r., nr 5, poz. 24 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.p.p.) wystąpił do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu (dalej Z.O. PZŁ) o udzielenie informacji dotyczącej ostatniego przeprowadzonego w okręgu, kursu dla nowo wstępujących do P.Z.Ł., poprzez podanie wszystkich tytułów kosztów i ich wysokości przyjętych w kalkulacji dla wyliczenia sumarycznego kosztu kursu pokrywanego przez jego uczestników z podaniem dat odbywania kursu, liczby jego uczestników i ile zobowiązany był zapłacić każdy z nich.

Pismem z dnia 15 września 2014 r. Zarząd Okręgowy zwrócił się do redakcji Dziennika Myśliwych "Ł." z zapytaniem dotyczącym osoby występującej z opisanym powyżej wnioskiem, żądając nadesłania stosownego upoważnienia.

W skardze z dnia 9 października 2014 r. P.G. – [...] "Ł." (zwany dalej stroną lub skarżącym) zarzucił Zarządowi Okręgowemu bezczynność polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej na opisany powyżej wniosek, czym naruszono art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j: Dz. U. z 2014 r., poz. 782, zwanej dalej w skrócie ustawa) w zw. z art. 3a u.p.p.

Strona skarżąca podkreśliła, że działalność PZŁ obejmuje także ustalanie wysokości opłat za szkolenia i egzaminowanie na uprawnienia do wykonywania polowania z uwzględnieniem przy tym poniesionych kosztów. Zatem informacja dotycząca ustawowych zadań Związku realizowanych w imieniu państwa, o którą wnioskował skarżący – w jego ocenie – spełnia kryteria do uznania jej za informację publiczną.

Strona podkreśliła, że do dnia wniesienia skargi informacja nie została udzielona, ani organ nie wykonał żadnej czynności w sprawie, o której mowa w przepisach o udostępnieniu informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o nakazanie organowi udzielenia informacji w żądanym zakresie w ciągu czternastu dni oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Z.O. P.Z.Ł. wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a, ewentualnie o oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że stosownie do art. 3a u.p.p.) – w zakresie prawa dostępu do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie wniosek pochodzi od prasy – dziennika "Ł.". K.M. powoływał się w nim na upoważnienie redaktora naczelnego, wniosek ten posiada znak i nagłówek dziennika "Ł.", wnioskodawca oświadczył, że jest dziennikarzem tego dziennika, wskazał jego dane teleadresowe, a jako podstawę prawną podał art. 4 ust. 1 u.p.p. Z tej racji zdaniem Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że z wnioskiem o udzielenie informacji K,M, występował w imieniu własnym, a nie jako dziennikarz dziennika "Ł.".

Sąd I instancji zauważył ponadto, że osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia w tym zakresie jak osoba działająca na podstawie ustawy z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a co za tym idzie stosuje się w przypadku takiej osoby zapisy ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Lublinie z dnia 23 października 2012 r., II SA/Lu 372/12, Lex nr 1234349, w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2013 r., II SA/Bk 230/13, Lex nr 1328565).

W związku z powyższym, adresat wniosku powinien dokonać oceny przedmiotu żądania skarżącego, co pozwoli na dokonanie kontroli, czy organ pozostaje bezczynny w zakresie dostępu do informacji publicznej, tzn. nie udziela informacji wskazanej w konkretny sposób we wniosku strony, czy też rzecz dotyczy informacji nie mających publicznego charakteru.

Ustawodawca zobowiązał Polski Związek Łowiecki do realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. W art. 34 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2013 r., poz. 1226 ze zm.), określono zadania Związku m. in.:

1) prowadzenie gospodarki łowieckiej;

2) troska o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych zwierząt dziko żyjących;

3) pielęgnowanie historycznych wartości kultury materialnej i duchowej łowiectwa;

4) ustalanie kierunków i zasad rozwoju łowiectwa, zasad selekcji populacyjnej i osobniczej zwierząt łownych;

5) czuwanie nad przestrzeganiem przez członków Polskiego Związku Łowieckiego prawa, zasad etyki, obyczajów i tradycji łowieckich;

6) prowadzenie dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego;

7) organizowanie szkolenia w zakresie prawidłowego łowiectwa i strzelectwa myśliwskiego;

8) prowadzenie i popieranie działalności wydawniczej i wystawienniczej o tematyce łowieckiej;

9) współpraca z pokrewnymi organizacjami zagranicznymi;

10) wspieranie i prowadzenie prac naukowych w zakresie gospodarowania zwierzyną;

11) prowadzenie i popieranie hodowli użytkowych psów myśliwskich i ptaków łowczych;

12) realizacja innych zadań zleconych przez ministra właściwego do spraw środowiska.

Za uznaniem jako mającej charakter działalności publicznoprawnej Polskiego Związku Łowieckiego przemawia także konieczność odbycia, przez osoby ubiegające się o uprawnienia do polowania, szkolenia prowadzonego przez Związek (art. 42 ust. 4 -7 ustawy Prawo łowieckie).

Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie zastosowanie miały – na mocy art. 3a Prawa prasowego – przepisy ustawy o informacji publicznej. Z.O. P.Z.Ł. wnioskowanej informacji nie udzielił. Z tej racji Sąd I instancji stwierdził bezczynność, ponieważ do dnia orzekania w niniejszej sprawie organ w żaden sposób nie załatwił wniosku skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z.O. P.Z.Ł. w Wałbrzychu, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego tj.

1) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art, 149 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy Z.O. P.Z.Ł. nie można było zarzucić bezczynności;

2) art. 50 P.p.s.a. Polegające na przyjęciu, iż P.G.-[...]przysługuje interes prawny we wniesieniu skargi.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1994 r. Prawo prasowe, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Z.O. P.Z.Ł. był zobowiązany do udostępnienia informacji prasie na skutek wniosku z dnia 1 sierpnia 2014 r. w sytuacji braku potwierdzenia statusu wnioskodawcy;

2) art. 7 pkt 2 ust. 5 oraz art. 11 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

3) art. 3a ustawy Prawo prasowe poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wniosek obejmuje informację publiczną.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na trafność podniesionego w niej zarzutu naruszenia art. Art. 141 § 4 P.p.s.a., 149 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a.

Na wstępie należy stwierdzić, że, do zastosowania przez sąd administracyjny art. 149 § 1 P.p.s.a. – tj. zobowiązania Zarządu do załatwienia wniosku konieczne jest ustalenie przez ten sąd, czy skarżony podmiot dopuścił się bezczynności lub przewlekłego działania w sprawie. W niniejszej sprawie zależne było to od stwierdzenia, że skarżony Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego mimo ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej na wniosek dziennikarza pozostawał w bezczynności w tym zakresie.

Analizując wskazaną kwestię Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym po pierwsze uznał, że w materii przedmiotowej sprawy nie było podstaw do stosowania przez skarżony podmiot przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądane informacje nie podlegały udostępnieniu w jej trybie.

We wniosku z dnia 8 września 2014r. jako jego podstawa wskazany został art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Ustawa ta przewiduje dwa tryby udzielania prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy uregulowany w art. 31, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udzielenie lub odmowa powinny nastąpić w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa.

Odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 ustawy Prawo prasowe i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w ustawie o dostępie do informacji publicznej i ustanawia autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielania prasie informacji.

Stosownie do powołanego przepisu przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności.

W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy.

Odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych.

Prasa to w myśl art. 7 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo prasowe publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską.

Dziennikarzem natomiast jest w myśl art. 7 ust. 2 pkt. 5 ustawy osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo prasowe dziennikarz jest uprawniony do uzyskiwania informacji w zakresie, o którym mowa w art. 4. Aby zatem wniosek mógł zostać rozpoznany w trybie przepisów ustawy Prawo prasowe konieczne jest wykazanie, że wniosek pochodzi od prasy w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt. 1. Wnioskodawca powinien stosownym dokumentem wykazać, że jest dziennikarzem. Za udokumentowanie tego faktu nie można uznać złożenia wniosku na papierze firmowym z logo i nagłówkiem dziennika "Ł." jak i powoływanie się na upoważnienie redaktora naczelnego, które nie zostało złożone.

Konieczność udokumentowania działania w imieniu prasy istnieje również wtedy, gdy wniosek dotyczy udzielenia prasie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie K.M. wystąpił do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu z wnioskiem o udzielenie informacji w trybie przepisów ustawy Prawo prasowe, powołując się na fakt bycia dziennikarzem dziennika " Ł." i na upoważnienie redaktora naczelnego dziennika, w żaden sposób nie udokumentował jednak swoich twierdzeń. Uprawnione zatem było działanie organu wzywające go do nadesłania upoważnienia. Brak odpowiedzi uniemożliwił Zarządowi Okręgowemu weryfikację wniosku, pod kątem czy istotnie pochodzi od prasy.

Trzeba podkreślić, że przyjęcie poglądu przeciwnego, mogłoby prowadzić do nadużywania prawa, poprzez powoływanie się osób nie będących dziennikarzami na szczególne uprawnienia przyznane prasie.

W tej sytuacji braki wniosku o udzielenie informacji w trybie ustawy Prawo prasowe, które nie zostały konwalidowane mimo stosownego wezwania, wykluczały możliwość uznania, że Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Wałbrzychu pozostaje bezczynny w załatwieniu wniosku.

Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 203 pkt. 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

-----------------------

8