Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 788/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par.  1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 roku przy udziale - sprawy ze skargi A Spółka z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] [...] znak: [...] z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego A Spółka z o.o. z siedzibą w K. kwotę 9 674 (dziewięć tysięcy sześćset siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] [...] na podstawie art. 88 ust. 1 i ust. 2, art. 89 ust. 1, art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień lub krzewów (Dz.U. z 2004 r., Nr 219, poz. 2229 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. z 2004 r., Nr 228, poz. 2306 ze zm.), art. 402 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) z urzędu wymierzył A Sp. z o.o. w K., administracyjną karę pieniężną w wysokości 248 061,69 zł za usunięcie bez zezwolenia wymienionych w tabeli nr 1 dwóch drzew: jesion wyniosły o obwodzie 140cm oraz wiąz pospolity o obwodzie 130cm z terenu działki nr 1/1 w K., będącej w 39/42 częściach własnością Gminy K., w 3/42 częściach własność SP.

Jak wynika z akt sprawy A złożyło wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w obrębie pasa drogowego drogi publicznej. Do wniosku załączono pisemną zgodę właścicieli nieruchomości. W dniu 4 sierpnia 2010 r. przeprowadzono oględziny kwalifikując do usunięcia dwa drzewa: wiąz pospolity o obwodzie 130cm i jesion wyniosły o obwodzie 140cm. Stan drzew opisano: wiąz pospolity jest drzewem o zasychającej koronie oraz zasychających gałęziach, na dzień dokonania wizji zasycha około 50% korony. Z kolei jesion wyniosły jest drzewem o zdrowej koronie, lecz zniekształconym pniu, co było spowodowane rozwojem drzewa w bardzo bliskiej odległości, pomimo dobrego stanu zdrowotnego jesionu wyniosłego stwierdzono, że oba drzewa należy przeznaczyć do usunięcia ze względu na ich lokalizację, a co za tym, kolizję z inwestycją – planowana budowa trasy sieci ciepłociągu, co potwierdza załączona do wniosku decyzja Starosty [...] [...] z dnia [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na przebudowę sieci cieplnej.

Uwzględniając obowiązujące przepisy ustawy przygotowano projekt zezwolenia, w którym wzięto pod uwagę zapisy zawarte w art. 86 ust. 1 pkt 5 ustawy, w oparciu o które zdecydowano o nie pobieraniu opłaty za usunięcie wiązu pospolitego ze względu na fakt, iż drzewo to ze względu na zły stan sanitarny, zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. W przypadku jesionu wyniosłego uwzględniono, iż wnioskodawca zobowiązał się do zastąpienia usuwanego drzewa innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew, a w szczególności zapisy art. 84 ust. 4 ustawy, i dlatego też w projekcie wyrażono zgodę na usuniecie drzewa po uprzednim naliczeniu opłaty i jej następnym odroczeniu. Projekt decyzji został przesłany do uzgodnienia do organu ochrony środowiska.

W dniu 26 sierpnia 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska dokonał weryfikacji powziętej telefonicznie informacji i potwierdził, że drzewa zostały usunięte. W następstwie, w postanowieniu z dnia [...] organ ochrony środowiska odmówił uzgodnienia usunięcia opisanych drzew. Wnioskodawca składając zażalenie na postanowienie z dnia [...] podkreślił, iż usunięcie drzew przed zakończeniem wszczętej procedury administracyjnej nie było planowane, a stało się koniecznością ze względu na częściowe złamanie jednego z drzew, które było uschnięte. Do zażalenia załączona została notatka służbowa z dnia 19 sierpnia 2010 r. sporządzona przez powołaną na tę okoliczność komisję, w której nie uczestniczyli przedstawiciele organów administracji publicznej, gdyż nie zostali poinformowani o stanie drzew. Postanowieniem z dnia [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] podkreślając, iż nie jest możliwe dokonanie uzgodnienia bez przedmiotu uzgodnienia, a uchylenie aktu organu I instancji wobec uchybień proceduralnych nie przyczyniłoby się do zmiany ostatecznego rozstrzygnięcia. Strona złożyła skargę na opisane postanowienie do WSA w Warszawie (w dniu 4 sierpnia 2011r. sąd oddalił skargę).

Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] odmówił wydania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew z powodu braku uzgodnienia, o którym mowa w art. 83 ust. 2a ustawy. Na skutek rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w całości argumentując, iż jak wynika z akt sprawy usunięcia drzew dokonano co najmniej w dniu 26 sierpnia 2010 r., w takim stanie rzeczy właściwy organ winien umorzyć postępowanie, sprawa z wniosku strony stała się bezprzedmiotowa. Wobec powyższego organ I instancji na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. wszczął z urzędu postępowanie dotyczące wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, jednocześnie informując stronę o oględzinach. Czynności w ramach oględzin zostały potwierdzone w protokole, uczestniczyły wszystkie strony postępowania, ustalono, iż nie budzi wątpliwości fakt, iż opisane dwa drzewa zostały usunięte bez wymaganego zezwolenia. Gatunki i obwody usuniętych drzew przyjęto zgodnie z protokołem z oględzin z dnia 4 sierpnia 2010 r. w trakcie których drzewa jeszcze rosły. Datę usunięcia drzew ustalono na podstawie notatki służbowej organu ochrony środowiska z dnia 27 sierpnia 2010r. oraz notatki służbowej pracowników strony z dnia 19 sierpnia 2010 r. Z obu notatek wynika, że drzewa usunięto między 19 sierpnia a 26 sierpnia 2010 r., ten termin przyjęto za datę usunięcia drzew.

W dniu 2 września 2011 r. organ I instancji poinformował stronę o zakończeniu postępowania i w dniu [...] wydał decyzję. Organ wskazał, iż administracyjna kara pieniężna została ustalona na mocy art. 89 ust. 1 ustawy w wysokości trzykrotnej opłaty za usuniecie drzew, w związku z rozporządzeniem Ministra środowiska z dnia 22 września 2004r. i z dnia 13 października 2004r. Dodał, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 85 ust. 6 ustawy, dlatego też wymierzona kara nie została podwyższona o 100% ponieważ teren, na którym rosły drzewa – skrzyżowanie ulic, opisany jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 85 ust. 6 ustawy opłaty za usuniecie drzew lub krzewów z terenu uzdrowisk, obszaru ochrony uzdrowiskowej, terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz terenów zieleni są o 100% wyższe od opłat ustalonych na podstawie stawek o których mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 5. W słowniczku, art. 5 ust. 21 ustawy, za tereny zieleni uznaje się również zieleń towarzyszącą ulicom. Natomiast w wyroku z dnia 11 lipca 2006 r. WSA w Bydgoszczy (sygn. akt II SA/Bd 420/06) wyraził pogląd, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym pojęcie terenów zieleni nie było rozumiane jednolicie, nie oznacza to jednak, że można rozumieć to pojęcie dowolnie i aby zachodziła możliwość uznania każdego drzewa rosnącego na terenach miejskich, jako znajdującego się na terenach zieleni. Organ podzieli pogląd SN (wyrok z dnia 30 maja 1989r., sygn. akt II ARN 13/89), że zieleń miejska nie jest sumą zieleni znajdującej się w mieście, lecz celowo ukształtowanym w planie miejscowym układem zespołów roślinności mającym do spełnienia określone funkcje.

W odwołaniu od powyższej decyzji A wniosło o uchylenie decyzji organu I instancji.

Strona uzasadniła, iż usunięcie drzew przed zakończeniem procedury administracyjnej nie było planowane, a stało się konieczne i uzasadnione w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, skutkiem czego nastąpiło częściowe złamanie jednego z drzew, które było uschnięte. Strona zwróciła uwagę, iż organ mógł wystąpić o uzyskanie uzgodnienia z organem ochrony środowiska w trybie pilnym na podstawie art. 14 § 2 k.p.a. czyli np. po przekazaniu materiałów zdjęciowych drogą elektroniczną lub przez dokonanie uzgodnienia ustnie. Oznacza to, zdaniem strony, że mogło dojść do uzgodnienia bez wizji lokalnej. Dodała, iż w trakcie oględzin złamanej części drzewa okazało się, iż korzenie obu drzew są częściowo zrośnięte, co uniemożliwiało wycięcie uszkodzonego bez naruszenia i uszkodzenia drugiego drzewa, a nawet gdyby do próby wycięcia jednego pnia doszło, to pozostała część byłaby na tyle niestabilna, że nie byłoby możliwości jej pozostawienia, co potwierdził organ.

Zdaniem strony wobec stanu drzewa na podstawie art. 82 ust. 1 a znowelizowanej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, uprawniona była do usunięcia drzew, gdyż przepis ten przewiduje możliwość usunięcia nadłamanych, obumarłych gałęzi, jak i gałęzi wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi.

Strona zarzuciła naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej wprost z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem strony wątpliwości nasuwa zastosowanie kary w sytuacji, gdy w sporządzonym projekcie decyzji uwzględniono wniosek strony i zezwolono na usuniecie drzew, stwierdzając zagrożenie dla ruchu drogowego, które zmaterializowało się po silnej nawałnicy. Zmieniające się w trakcie trwania postępowania przepisy, długotrwałość procedury oraz warunki atmosferyczne zaowocowały podjęciem przez stronę działań zmierzających do usunięcia zagrożenia życia i zdrowia oraz bezpieczeństwa w ruchu drogowym, za takie działanie nałożono na stronę karę co w jej ocenie narusza zasadę subsydiarności a także art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy. Strona zwróciła uwagę, iż zaniechanie działania w postaci usunięcia drzewa, w przypadku upadku drzewa skutkujące utratą zdrowia lub życia przypadkowego przechodnia mogłoby zostać uznane za niedopełnienie obowiązku przez stronę.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 88 ust.1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 23 października 2009 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2010 (MP nr 69, poz. 894) uchyliło decyzję organu I instancji w całości i wymierzyło A Sp. z o.o. w K., karę pieniężną za usuniecie bez zezwolenia dwóch drzew – jesion wyniosły i wiąz pospolity – w wysokości 245 604,20zł.

Organ odwoławczy podkreślił, iż jak wynika z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. W ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych wskazał, iż postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary za nielegalne usunięcie drzew jest odrębnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na wycięcie drzew. Oznacza to, iż w toku kontroli legalności decyzji nakładającej karę nie mają znaczenia ewentualne uchybienia w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, tym bardziej w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie dotyczące uzgodnienia takiego zezwolenia. A skoro tak, za pozbawione znaczenia prawnego uznać należy zarzuty odwołania dotyczące rzekomej przewlekłości postępowania o wydanie zezwolenia, jak i zastosowania instytucji współdziałania organów, także naruszenia praw strony do udziału w oględzinach przeprowadzonych przez organ współdziałający.

Przechodząc do meritum organ podkreślił, wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych, iż z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy jednoznacznie wynika obowiązek nałożenia kary administracyjnej w przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym wymierzeniem kary niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Karę wymierza się podmiotowi, który dopuścił się usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. A skoro tak, bez znaczenia pozostają argumenty strony, iż działanie jej było społecznie użyteczne. Powtórzywszy, niekwestionowany przez stronę, stan faktyczny organ wywiódł, iż nie ma wątpliwości co do sprawstwa. Niezbędne było natomiast wydanie orzeczenia reformacyjnego, gdyż zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy, karę o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzew. Z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 23 października 2009 r. w sprawie stawek opłat za usuniecie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2010 wynika, że stawka za 1 cm obwodu pnia drzewa liczonego na wysokości 130cm w przypadku jesionu wyniosłego o obwodzie 140cm wynosi 81,95zł, podobnie jak w przypadku wiązu o obwodzie 130cm. Reasumując Kolegium przyjęło wartość niższą niż organ I instancji, który zastosował stawkę z daty orzekania (82,77zł), a nie z daty wycięcia drzewa. Tymczasem na konieczność uwzględnienia przy wymiarze kary stawek z daty wycięcia wskazuje judykatura.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyło A Sp. z o.o. w K. zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 k.p.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania, zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na postępowanie przez Trybunałem Konstytucyjnym w zakresie dotyczącym podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając strona podtrzymała argumenty odwołania dodając, iż organ odwoławczy nie odniósł się do naruszenia postanowień Konstytucji. Strona zwróciła uwagę, iż została powołana do realizacji zadań własnych Gminy K. i uiszczenie tak wysokiej kary będzie stanowić znaczące obciążenie i spowoduje konieczność rezygnacji z części planowanych na ten rok i następne zadań z zakresu infrastruktury wodociągowo - kanalizacyjno – ciepłowniczej. Skarżąca Spółka zaznaczyła, iż zgodnie z ustawą o gospodarce komunalnej nie działa w celu osiągnięcia zysku, lecz w szczególności realizuje zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokojenie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Skutkuje to brakiem środków finansowych na pokrycie kary.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 25 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym, zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu wskazano, iż w Trybunale Konstytucyjnym została złożona skarga konstytucyjna o zbadanie zgodności art. 88 w związku z art. 85 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 431 ust. 3, art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP. Sprawa została opatrzona sygnaturą SK 6/12.

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie wobec ustalenia, iż Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn.akt SK 6/12 w dniu 1 lipca 2014 r. wydał orzeczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, niemniej jednak z uwagi na inne niż podnoszone w skardze zarzuty i argumenty.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Przypomnieć trzeba, iż kontroli legalności w ramach postępowania sądowego poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], mocą której stronie skarżącej wymierzono administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia dwóch drzew. Podstawę materialnoprawną wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowią przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy. I co istotne z uwagi na niniejsze rozstrzygnięcie, wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn.akt SK 6/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazano, że przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

W myśl art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, co też w cytowanym wyroku uczynił. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W postępowaniu administracyjnym, w odniesieniu do decyzji administracyjnych podstawa taka zawarta jest w art. 145a k.p.a.

W konsekwencji takiego orzeczenia wyrok sądu rozpoznającego skargę, nie może opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja, w której na skutek wydania orzeczenia opartego o prawo niezgodne z Konstytucją, postępowanie sądowe niemal natychmiast po jego zakończeniu mogłoby zostać wznowione. Takie postępowanie nie byłoby zrozumiałe i kłóciłoby się z nakazem sprawiedliwego, rzetelnego rozpoznania sprawy i udzielenia należnej każdemu efektywnej ochrony prawnej. Z tego powodu do uwzględnienia stwierdzonej przesłanki wznowienia zobowiązany jest sąd administracyjny, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn.akt IV SA/Gl 363/09 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

I wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. orzekł, iż przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału, to jednak sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności tych przepisów powoduje, iż zaskarżone decyzje są wadliwe. Zdaniem sądu, odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanych przepisów, nie wpływa na ocenę, że organ orzekał na podstawie przepisu sprzecznego z normą konstytucyjną a tym samym orzeczenie to jest wadliwe. Nie można bowiem do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (vide. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 lipca 2014 r., sygn.akt II SA/Kr 739/14 -http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, iż sądy administracyjne stoją na stanowisku, że w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją normy prawnej i jednocześnie działając na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji odroczył utratę jej mocy obowiązującej, sądy w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, mają kompetencje do odmowy zastosowania takiej normy niezależnie od tego, że przepis, który był przedmiotem wyroku Trybunału, formalnie pozostaje elementem systemu prawa (vide: wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn.akt I OSK 1178/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastosowanie bowiem przez Trybunał Konstytucyjny tzw. klauzuli odraczającej nie modyfikuje podstawowego skutku prawnego wyroku, polegającego na obaleniu domniemania konstytucyjności normy prawnej. Odroczenie odnosi się wyłącznie do utraty mocy obowiązującej przepisu, natomiast nie do obalenia domniemania konstytucyjności normy prawnej, która była przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Ten ostatni skutek następuje w dniu ogłoszenia orzeczenia. Przy kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanych przy zastosowaniu przepisu prawa, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, sąd administracyjny zawsze jest związany treścią orzeczenia Trybunału. Art. 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowi wprost, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn.akt I OPS 9/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), użyte przez ustawodawcę określenie "moc powszechnie obowiązująca" przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie kręgu adresatów, którzy powinni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia (implementacji). W takiej sytuacji po stronie sądów istnieje obowiązek oceny, na tle okoliczności konkretnej sprawy, czy konieczność ochrony wartości konstytucyjnych (między innymi zasad wynikających z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, a także wolności i praw człowieka i obywatela) przemawia za zastosowaniem, czy za odmową zastosowania przepisu, którego domniemanie konstytucyjności zostało obalone. Ustawa zasadnicza w przypadkach wydania aktu w oparciu o niekonstytucyjny przepis przewidziała możliwość stosowania takich środków proceduralnych, które pozwalają zrealizować zasadę stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. W przepisie art. 190 ust. 4 Konstytucja RP stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Podobnie w wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn.akt I OSK 2296/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) czytamy, "jeżeli Trybunał stwierdził niekonstytucyjność normy prawnej i jednocześnie, działając na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, odroczył utratę jej mocy obowiązującej, to sądy administracyjne – w zależności od okoliczności konkretnej sprawy – mają kompetencję do odmowy zastosowania takiej normy, niezależnie od tego, że przepis, który był przedmiotem wyroku Trybunału, formalnie pozostaje elementem systemu prawa. Określenie bowiem innego terminu utraty mocy obowiązującej normy uznanej za niekonstytucyjną nie modyfikuje bowiem podstawowego skutku prawnego wyroku, polegającego na obaleniu domniemania konstytucyjności takiej normy. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, odroczenie odnosi się wyłącznie do utraty mocy obowiązującej przepisu prawnego, natomiast nie odnosi się do obalenia domniemania konstytucyjności normy prawnej, która była przedmiotem kontroli Trybunału. Ten ostatni skutek następuje zaś – jak już powiedziano – w dniu ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W takiej sytuacji po stronie sądów istnieje obowiązek dokonania oceny, na tle okoliczności konkretnej sprawy, czy konieczność ochrony wartości konstytucyjnych (w szczególności zasad wynikających z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, a także wolności lub praw człowieka i obywatela) przemawia za zastosowaniem, czy też za odmową zastosowania w danej sprawie przepisu, którego domniemanie konstytucyjności zostało obalone. Należy nadmienić, że w świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie przez Trybunał o niezgodności z Konstytucją RP przepisu, który był podstawą prawną (elementem podstawy prawnej) decyzji administracyjnej wydanej po wejściu w życie ustawy zasadniczej, umożliwia wzruszenie takiej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją. W takiej sytuacji uzasadnione jest odstąpienie od reguły ogólnej międzyczasowego prawa administracyjnego, tj. zasady tempus regit actum, która stanowi, że legalność decyzji administracyjnej powinna być badana na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania. Zmiana w stanie prawnym wynikająca z orzeczenia TK uzasadnia konieczność przełamania zasady tempus regit actum i w konsekwencji rodzi potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem niekonstytucyjnej regulacji – mimo że regulacja taka była objęta domniemaniem konstytucyjności w dniu wydania decyzji."

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości sądu, iż orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu z Konstytucją stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145a § 1 k.p.a. A ponieważ w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego, strona nie może jednak uruchomić trybu wznowienia postępowania administracyjnego w terminie określonym w art. 145a § 2 k.p.a., to z tego powodu do uwzględnienia stwierdzonej przesłanki wznowienia zobowiązany jest sąd administracyjny, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który obliguje sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego.

Przypomnieć należy, iż w omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy, przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Oznacza to, iż ponownie prowadząc postępowanie organ administracji publicznej obowiązany będzie dążyć do szczegółowego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących usunięciu bez zezwolenia drzew z uwzględnieniem wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonych decyzji postanowiono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn.: Dz.U z 2013 r., poz. 490).

LS