Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 468/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...[ w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. znak:[...], utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2016r. znak: [...] , wydaną w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2015 r. sygn. akt VII SA[...]/Wa 1938/14, uchylającym decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z lipca 2014 r., znak: [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2014 r., znak: [...], które zostały wydane w sprawie skreślenia z rejestru zabytków parku w F., gmina B., wpisanego do tego rejestru decyzją Konserwatora Zabytków[...] z [...] września 1979 r., pod numerem rejestru [...], w części usytuowanej na fragmencie działki oznaczonej w ewidencji numerem[...], obręb[...] S.

W uzasadnieniu organ wskazał , że Konserwator Zabytków [...] decyzją z dnia [...]września 1979 r., wpisał do rejestru zabytków pod numerem[...] park w F., gm. B., pochodzący z końca XIX w. W sentencji decyzji zaznaczono, że "park wpisuje się w granicach oznaczonych na planie zeszytu ewidencji parku, stanowiącego załącznik do decyzji". W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że "obiekt posiada wartość jako przykład dworskiego parku krajobrazowego z końca XIX w. na[...]; park posiada wartości przyrodnicze i ekologiczne".

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. właścicielka nieruchomości A.C. wystąpiła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreślenie z rejestru części działki o numerze ew. [...] oznaczonej kolorem żółtym na załączonej mapie . W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków ww. parku jest nieważna (z uwagi na trwałą niewykonalność) i ww. decyzja nie obejmuje działki[...].

Niemniej jednak, "z ostrożności procesowej", złożyła przedmiotowy wniosek, wskazując, że "jeżeli na opisanej wyżej części działki nr ew. [...] znajdował się zabytek nieruchomy to uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej1'.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., znak:[...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił wnioskowanego skreślenia z rejestru zabytków.

A.C., wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy .

W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że "zaskarżone rozstrzygnięcie jest błędne, a ocena dokonana przez organ nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania" oraz, że "organ całkowicie swobodnie ocenił materiał dowodowy i nie podjął czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy". Wskazała na brak przeprowadzenia oględzin przedmiotowego terenu i zarzuciła Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a..

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak:[...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2014 r., znak:[...].

Na powyższą decyzję R.C. (współwłaściciel nieruchomości w F., ujawniony w księdze wieczystej nr[...]) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1938/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z [...]lipca 2014 r., znak:[...], jak i poprzedzającą ją decyzję z [...] maja 2014 r., znak:[...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w sprawie prowadzonej z wniosku z [...] marca 2014 r., zgromadzona dokumentacja nie potwierdza w sposób jednoznaczny, że przedmiotowa część działki nr ewid. [...]położna jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków decyzją z [...] września 1979 r., jako park w F. A tym samym akta administracyjne sprawy nie odzwierciedlają w sposób całościowy i rzeczywisty sytuacji opisanej w uzasadnieniu, co uniemożliwia wiarygodne rozstrzygnięcie sprawy i stanowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził przy tym, że: "Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny, poprzedzony zebraniem zupełnego (kompletnego) materiału dowodowego, może być podstawą zastosowania właściwej normy prawa materialnego i tym samym trafności merytorycznej rozstrzygnięcia".

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydając ponownie decyzję , związany był zatem treścią art. 153 p.p.s.a , według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Mając to na uwadze, organ dołączył do akt sprawy kopie szeregu dokumentów cytowanych w decyzjach Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uchylonych wyrokiem z dnia 15 maja 2015 r. oraz zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o wydanie specjalistycznej opinii, zawierającej analizę wartości zabytkowych działki nr ewid. [...] w F., w kontekście jej usytuowania oraz roli w zachowanej kompozycji przestrzennej założenia parkowego. Przedmiotowa opinia wpłynęła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu [...] grudnia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił skreślenia z rejestru zabytków parku w F., gmina B., wpisanego do tego rejestru decyzją Konserwatora Zabytków [...] z [...] września 1979 r., pod numerem[...], w części usytuowanej na fragmencie działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] obręb [...]S.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że sentencja decyzji wpisującej do rejestru zabytków park w F. jest klarowna i w pełni zrozumiała, a jego granice zostały oznaczone na planie zeszytu ewidencji parku stanowiącego załącznik do decyzji. Fakt ten w sposób jednoznaczny potwierdza także treść opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2015r. Wskazuje ona bowiem , że sporny fragment jest bez żadnych wątpliwości częścią całości założenia parkowego objętego wpisem w rejestrze zabytków.

Po zapoznaniu się z treścią decyzji A.C., wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ wydał zaskarżoną decyzję .

W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie dokonane zostało na podstawie szeregu dowodów, a w szczególności w oparciu o:

-Ewidencję Parku w F., sporządzoną w 1976 r.;

-Decyzję Konserwatora Zabytków[...] z dnia [...] września 1979 r. w sprawie wpisania do rejestru zabytków parku w F.;

-Opinię specjalistyczną Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w W. (obecnie Narodowy Instytut Dziedzictwa) dotyczącą skreślenia z rejestru zabytków parku w F., gm. B. z dnia [...] lipca 2009 r. wraz z protokołem oględzin i materiałem zdjęciowym, wykonaną na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

-Opracowanie p.t. Park dworski w F. (nr ew. działek[...],[...]z obrębu[...] - F.

-Analizę porównawczą archiwalnych materiałów kartograficznych i opisowych ze stanem obecnym parku.

-Charakterystykę stanu zachowania, sporządzoną na zlecenie p. R.C., przez mgr inż. M.K. w listopadzie 2009 r.;

-Protokół z oględzin parku w F., sporządzony w dniu [...] grudnia 2013 r. przez pracowników Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w W.;

-Opinię specjalistyczną w sprawie skreślenia z rejestru zabytków działki nr ew. [...]wchodzącej w skład parku w F., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] września 1979 r., pod nr[...], Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] listopada 2015 r., wraz z protokołem oględzin i materiałem zdjęciowym, wykonaną na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

Po ponownej analizie całego materiału dowodowego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że w omawianej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie części działki nr [...] położonej w F. z rejestru zabytków. Natomiast argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego terenu, zostały dostatecznie wyjaśnione w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. i zachowały swoją aktualność.

Organ uzasadnił , że park krajobrazowy w F., powstał pod koniec XIX w. Układ komunikacyjny w gwiaździstej formie, tworzyły linie dróg odchodzące promieniście z centralnego placu. W części północno-zachodniej znajdował się sad, natomiast na południu mieściły się zabudowania oraz ogrody użytkowe. W okresie dwudziestolecia międzywojennego kompozycja przestrzenna uległa przekształceniu w park o nieregularnym układzie kompozycyjnym, z wydłużonym stawem ozdobnym w północno-wschodniej części oraz małym, śródpolnym stawem przy północnej granicy. W latach późniejszych układ ten ulegał kolejnym przekształceniom, aż ostatecznie wykształcił się system cieków wodnych złożony z ww. wydłużonego stawu po stronie północno-wschodniej, połączonego z niewielkim stawem w narożu północno-wschodnim, a także stawu w północno-zachodnim narożniku parku oraz kanału łączącego te stawy oraz ciągnącego się wzdłuż niego wału ziemnego, który jednocześnie stanowił naturalną granicę parku od północy. W takiej formie kompozycja parkowa przetrwała do 2 poł. XX w., kiedy to park w F. został objęty ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Organ podkreślił, że w ewidencji parkowej z 1976 r. jednoznacznie stwierdzono, że istniejący w północno-wschodniej części parku staw o mocno wydłużonym kształcie "w północno-wschodniej części połączony był rowem z drugim, mniejszym od niego stawem (położonym bardziej na północ). Jeden i drugi staw włączony był kompozycyjnie w układ parku przy pomocy szeregu alejek spacerowych, które biegły wzdłuż ich brzegów." Wyjaśnił, że wnioskowany do skreślenia z rejestru zabytków fragment działki nr [...] stanowi część terenu wskazanego w cytowanym wyżej fragmencie Ewidencji parku w F. Na działce nr [...] znajduje się bowiem część opisanego tu mniejszego stawu. Ponadto, zgromadzona w aktach sprawy archiwalna dokumentacja kartograficzna przedstawia różne fazy rozwoju założenia parkowego w F. Zestawienie tych planów z aktualnym podziałem geodezyjnym nieruchomości jednoznacznie dowodzi, iż działka nr ewid. [...] znajduje się przy północno-wschodnim krańcu założenia, w miejscu, w którym drzewostan naturalnie otacza nabrzeże stawu, wyznaczając jednocześnie granicę parku o nieregularnym kształcie. W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że ww. działka ewidencyjna jest częścią parku krajobrazowego w F.

Jednocześnie Minister podkreślił, że organ konserwatorski podejmując decyzję o prawnej ochronie przedmiotowego parku był świadom jego złego stanu zachowania. Poświadczają to informacje zawarte w powołanej wyżej ewidencji parkowej, sporządzonej w 1976 r., a zatem na trzy lata przed wydaniem decyzji o wpisie. Należy w związku z tym podkreślić, że Konserwator Zabytków [...] wpisując park krajobrazowy w F. do rejestru zabytków (w tym teren oznaczony dziś jako działka ewidencyjna nr[...]) uznał, że obiekt ten posiada bezsporne wartości historyczne, naukowe i artystyczne.

Minister ocenił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w stosunku do omawianej nieruchomości nie zachodzą przesłanki umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków. Park krajobrazowy w F., którego integralną częścią jest wnioskowany do skreślenia z rejestru zabytków fragment działki nr[...], pomimo złego stanu zachowania nie utracił wartości historycznych, artystycznych i naukowych, dla których został wpisany do rejestru zabytków. Tym samym, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie zachodzi przesłanka wskazująca na konieczność skreślenia omawianego obiektu z rejestru zabytków. Podkreślił, że przedmiot ochrony konserwatorskiej jakim jest zabytek sztuki ogrodowej ma specyficzny charakter. Wyjaśnił, że w przypadku założenia parkowego, stopień zachowania oryginalnych nasadzeń nie jest czynnikiem decydującym o jego wartości. Istotny w przypadku zabytków sztuki ogrodowej jest przede wszystkim stopień zachowania formy, czyli w omawianej sprawie - oryginalny i czytelny sposób ukształtowania przestrzeni parkowej i jej wpływ na kształt otaczającego krajobrazu. Opieka nad zabytkiem, w którym dominuje roślinność, polega m.in. na jej pielęgnacji a także na zastępowaniu pokoleń drzew kończących żywot - nowymi, w związku z powyższym ocena oryginalności substancji zabytkowej winna być dokonywana w oparciu o inne kryteria niż dzieje się to w przypadku zabytków nieruchomych takich jak budynki i dzieła architektury. Organ podkreślił, że przeprowadzenie rewaloryzacji przedmiotowego parku jest trudne, niemniej jednak możliwe do wykonania. Istotne jest także, aby nie zniszczyć integralności całego założenia, poprzez wykreślanie z rejestru zabytków jego fragmentów. Poszczególne części parku krajobrazowego, nawet o niewielkiej powierzchni, są niezwykle istotne w kontekście odbioru artystycznego (krajobrazowego) całości założenia. Pozbawienie nawet małego fragmentu parku ochrony konserwatorskiej, a w konsekwencji umożliwienie dowolnego jego zagospodarowania, doprowadzić może do uszczuplenia wartości zabytkowych całego zabytku. W związku z powyższym należy podkreślić, że omawiany fragment działki ewidencyjnej o nr [...] posiada przede wszystkim walor artystyczny jako czynnik kształtujący krajobraz miejscowości oraz walor historyczny, jako świadectwo istnienia założenia parkowego w F., a także walor typologiczny, jako dokument historii kultury materialnej regionu. Do chwili obecnej wartości te zostały zachowane. Prowadzi to do wniosku, iż okoliczności faktyczne wskazane w materiale dowodowym nie wypełniają przesłanki ustawowej do uznania, że ww. fragment działki ewidencyjnej można skreślić z rejestru zabytków.

Dodatkowo Minister wskazał, że organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć wszelkie kroki prawne, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w celu zachowania zabytku w zasobie dziedzictwa narodowego. Oznacza to, iż w przypadku braku wystąpienia ustawowych przesłanek do skreślenia zabytku z rejestru, nie można rozpatrywać sprawy w sposób, który w konsekwencji prowadziłby do rozbiórki obiektu, bowiem stoi to w sprzeczności z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Podkreślił ponadto , iż obiekt znajdujący się nawet w złym stanie zachowania nie może zostać skreślony jeżeli w swoim aktualnym kształcie zachowuje walory historyczne, artystyczne lub naukowe Innymi słowy jeżeli zabytek zachowuje jedną z podlegających ochronie wartości nie może zostać wykreślony z rejestru zabytków. Powyższy wniosek pośrednio znajduje również uzasadnienie w brzmieniu art. 6 pkt 1 lit. g ww. ustawy, zgodnie z którym, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące szczególnie parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni. W dalszej kolejności wskazał, że przez utratę wartości artystycznej, historycznej lub naukowej należy rozumieć jej całkowitą utratę.

Jednocześnie podkreślił , że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5, jednoznacznie określa sposób sprawowania opieki przez właścicieli nad zabytkiem, jako zapewnienie warunków m.in. do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie (pkt 3) oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (pkt 4). Oznacza to, że pozostawienie zabytku bez opieki a właściciel zabytku nie może uchylać się od obowiązków związanych z opieką nad zabytkami poprzez dążenie do wykreślenia go z rejestru.

Reasumując, po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków oznaczonego we wniosku Strony kolorem żółtym fragmentu działki nr ewid.[...], znajdującej się na terenie parku w F. (ob.[...]) - wpisanego do tego rejestru decyzją Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] września 1979 r. pod numerem[...]. Zatem zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]lutego 2016 r., stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. A.C. złożyła na powyższą decyzję skargę do tutejszego Sądu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...]lutego 2017 r. znak: [...] oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania zarzucając skarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie:

1. art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na brak podstaw do uznania, że działka o numerze ew.[...], a tym bardziej jej część stanowiąca przedmiot wniosku o skreślenie, stanowiła część jakiegokolwiek zabytku, zdaniem skarżącej postępowanie o skreślenie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a.

2. art. 7, art. 8, art. 77 ust. 1 k.p.a., ponieważ zdaniem skarżącej organ powinien przeprowadzić w toku postępowania oględziny przedmiotu wniosku złożonego w marcu 2014 r., skarżąca zauważyła, że organ powołał się w decyzji na oględziny sprzed daty złożenia wniosku , wykonane na potrzeby innego postępowania, i stwierdziła, że ocena przesłanek do skreślenia powinna być dokonywana według stanu na dzień wydania decyzji,

3. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów A.C. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności do argumentu, że ustalenie organu o treści : "Jak ustalono, nieruchomość nr ewid. [...] (w tym wnioskowany do skreślenia fragment) znajduje się w granicach parku krajobrazowego w F. i zlokalizowana jest częściowo w miejscu reliktu dawnego stawu, natomiast od strony północnej i wschodniej ogrodzona jest wspólnym dla całego parku ogrodzeniem" , jest zdaniem skarżącej szczególnie błędne, ponieważ wspólne ogrodzenie zostało postawione kilka lat temu przez wnioskodawców i obejmuje ono wszystkie nieruchomości wnioskodawców, w tym również takie, które nie są przedmiotem jakichkolwiek postępowań przed organem i nie mają żadnego związku z rzekomym historycznym parkiem,

4. art. 7, art. 8, art. 77 ust. 1 k.p.a., co zdaniem skarżącej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej organ nie miał podstaw do przyjęcia, że rzekomy zabytek znajduje się na fragmencie działki nr[...], oznaczonym we wniosku kolorem żółtym , ponieważ nie dysponując załącznikiem graficznym do decyzji Konserwatora Zabytków [...] z[...].09.1979 r. nie mógł ustalić, że przedmiotowa działka objęta jest ochroną konserwatorską. Zdaniem skarżącej poczynienie ustaleń na podstawie innych materiałów jest niedopuszczalne bo ochrona konserwatorska może wynikać wyłącznie z decyzji o wpisie do rejestru zabytków.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie pełnomocnik Skarżącej złożył do akt sprawy załącznik do protokołu rozprawy.

Wskazał w nim w szczególności , że wbrew treści odwołania Minister nie odniósł się do zawartego w nim zarzutu lokalizacji ogrodzenia nieruchomości stanowiącej współwłasność A.C., nie skonfrontował też opinii Instytutu Dziedzictwa Narodowego wykonanej w 2015r. , z opinią tego Instytutu wykonaną w 2009r. , a w konsekwencji pominął , że czwarty staw zlokalizowany na działce nr [...] został włączony w obszar parku już po 1933r. Zwrócił uwagę, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków dokonana w 1979r. dotyczy parku pochodzącego z końca XIX w.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W sprawie niniejszej istotnym jest , że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydając ponownie decyzję , związany był treścią art. 153 p.p.s.a , według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem Sądu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoznał ponownie sprawę wykonując zalecenia Sądu i uwzględniając zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku stanowisko .

W przedmiotowej sprawie podkreślić należy , że skreślenie danego obiektu z rejestru zabytków następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po dokonaniu przez niego oceny czy zachodzą ustawowe przesłanki do takiego działania sformułowane w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stosownie zaś do tego przepisu z rejestru zabytków skreślić można zabytek wpisany do tego rejestru, jeżeli uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Powyższy przepis stosuje się też w przypadku skreślenia części zabytku, na mocy art. 13. ust. 2 ww. ustawy.

Analiza akt sprawy niniejszej prowadzi , w sposób nie budzący wątpliwości Sądu , do wniosku, że działka nr ew. [...], stanowiąca przedmiot postępowania , stanowi integralny element zabytkowego parku w F. , tworząc wspólnie z jego pozostałą częścią , podlegające ochronie prawnej założenie parkowe. Powyższe zaś oznacza, że skarga podlega oddaleniu.

Przede wszystkim Sąd zaznacza, że podziela i aprobuje ustalenia i oceny dokonane przez organy obu instancji uznając je za prawidłowe i wyczerpujące.

W szczególności uznać bezsprzecznie należy, z powołaniem się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2016r. syg. II OSK 202/15 , że w dacie dokonywania wpisu omawianego parku do rejestru zabytków , decyzji z dnia [...] września 1979r. towarzyszył załącznik graficzny obrazujący jego przedmiot. Granice obszaru wpisanego do rejestru obrazuje załącznik graficzny w postaci zeszytu ewidencji parku , w tym plansza 2.

Tym samym organy administracji rozpoznając tą sprawę w zakresie objęcia działki nr [...] ochroną konserwatorską były zarówno uprawnione jak i zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego i poczynienia wszelkich ustaleń faktycznych w oparciu o powszechnie obowiązujące reguły dowodowe.

Mając to na uwadze Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgromadził w aktach sprawy dokumenty szczegółowo przez niego opisane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji , a ponadto posiłkował się opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa Narodowego , wykonaną na jego zlecenie dniu [...] listopada 2015r.

Ocena całokształtu wskazanego materiału dowodowego, potwierdza, w ocenie Sądu , w całej rozciągłości , że organ w sposób w pełni uprawniony ustalił, że sporny fragment działki nr [...] jest bez żadnych wątpliwości częścią całości założenia parkowego objętego wpisem w rejestrze zabytków oraz , że nie zaistniały przesłanki do jego wykreślenia z rejestru.

Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania wskazanej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Narodowego , jako przygotowanej przez zespół specjalistów , znawców przedmiotu materii będącej przedmiotem postępowania, niezaangażowanych w przedmiot sporu.

Wskazana opinia w odniesieniu do zasadniczej kwestii ustalenia granic objęcia ochroną konserwatorską działki [...] wskazuje jednoznacznie , że kompozycja przestrzenna parku w porównaniu z chwilą jego założenia uległa zmianie, " zyskując m.in. wydłużony staw ozdobny w północno-wschodniej części oraz mały, śródpolny staw przy północnej granicy. Kolejne przekształcenia kompozycyjne doprowadziły do wykształcenia się układu cieków wodnych złożonych z ww. wydłużonego stawu po stronie północno-wschodniej, połączonego z niewielkim stawem w narożu północno-wschodnim, a także stawu w północno-zachodnim narożniku parku oraz kanału łączącego te stawy oraz ciągnącego się wzdłuż niego wału ziemnego, który jednocześnie stanowił naturalną granicę parku od północy. Zaznaczono, że w takiej formie kompozycja parkowa przetrwała do 2 poł. XX w., kiedy to park w F. został objęty ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Ustalono zatem, że działka o numerze ewid. [...] (w tym jej fragment wnioskowany do skreślenia) znajduje się w granicach parku krajobrazowego w F. i zlokalizowana jest częściowo w miejscu reliktu dawnego stawu i stanowi integralną część zachowanego układu kompozycji przestrzennej parku. Podkreślono, że usytuowanie zarówno ww. małego stawu jak i dużego stawu w części centralnej parku (na działce[...]) wynika z konceptu planistycznego projektanta przestrzeni parkowej i w bezpośredni sposób decyduje o utrzymanym do czasów współczesnych charakterze parku w F., a "zachowane w sposób czytelny wzajemne zależności pomiędzy poszczególnymi elementami układu kompozycyjnego parku jednoznacznie przesądzają o istotnej roli, jaką odgrywa przedmiotowa nieruchomość na tle całego założenia, będąc fragmentem, który nie funkcjonuje samodzielnie niezależnie, lecz stanowi element większej całości".

Wskazane ustalenia i oceny zawarte w opinii implikują, wniosek , że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu kontrolowanej obecnie decyzji trafnie przyjął , że objęty wnioskiem Skarżącej o skreślenie z rejestru zabytków fragment parku w F., usytuowany na działce nr ewid.[...], stanowi integralną część tego parku , związany jest z jego kompozycją w północno-wschodnim narożu zaś "mały staw i jego najbliższe sąsiedztwo są bardzo wyróżniającym i charakterystycznym komponentem całości ".

Tym samym Sąd w pełni akceptuje stanowisko organu wyrażone w jego decyzji, że wnioskowana do skreślenia z rejestru zabytków część nieruchomości nie zmieniła swojej roli i funkcji w zabytkowej kompozycji parku, nie uległa przekształceniu, które miałyby istotny wpływ na jej formę (ukształtowanie terenu) oraz znaczenie jako części północnej granicy ww. parku, a jej ochrona leży w interesie społecznym, rozumianym jako potrzeba utrzymania spójności kompozycyjnej i integralności terytorialnej zabytkowego założenia parkowego w F.

W odniesieniu do zarzutu skargi, że organ nie odniósł się do uwagi Skarżącej, że ustalenie organu , iż " nieruchomość nr ewid. [...](w tym wnioskowany do skreślenia fragment) znajduje się w granicach parku krajobrazowego w F. i zlokalizowana jest częściowo w miejscu reliktu dawnego stawu, natomiast od strony północnej i wschodniej ogrodzona jest wspólnym dla całego parku ogrodzeniem" , jest zdaniem Skarżącej szczególnie błędne, ponieważ wspólne ogrodzenie zostało postawione kilka lat temu przez wnioskodawców i obejmuje ono wszystkie nieruchomości wnioskodawców, w tym również takie, które nie są przedmiotem jakichkolwiek postępowań przed organem i nie mają żadnego związku z rzekomym historycznym parkiem, Sąd stoi na stanowisku, że powyższe nie wpływa na prawidłowość dokonanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Z akt sprawy wynika bowiem , że Skarżąca wraz z mężem są właścicielami terenu o powierzchni przekraczającej gabaryty omawianego parku krajobrazowego. Fakt ten nie był nigdy kwestionowany , a umiejscowienie fragmentu będącego przedmiotem sporu przy północno-wschodnim krańcu założenia na obrzeżach, nie pozostawia wątpliwości co do jego lokalizacji.

Brak jest także podstaw do uznania , że prowadząc postępowanie Minister naruszył art. 7, art. 8, art. 77 ust. 1 k.p.a., ponieważ nie dysponując załącznikiem graficznym do decyzji Konserwatora Zabytków [...] z[...].09.1979 r. nie mógł ustalić, że przedmiotowa działka objęta jest ochroną konserwatorską. Stanowisko w tej kwestii Sąd przedstawił we wcześniejszej części uzasadnienia.

Na uwzględnienie nie zasługują także, w ocenie Sądu, argumenty zawarte w załączniku do protokołu rozprawy.

Oprócz rozważań przedstawionych wyżej zaznaczyć należy, że faktem jest, iż Minister kultury i Dziedzictwa Narodowego nie odniósł się w treści uzasadnienia swojej decyzji , do tego fragmentu opinii Instytutu Dziedzictwa Narodowego wykonanej w 2015r. , która zawiera informację, że czwarty staw zlokalizowany na działce nr [...] został włączony w obszar parku już po 1933r.

Okoliczność ta nie ma jednakże, zdaniem Sądu wpływu na prawidłowość dokonanego w sprawie rozstrzygnięcia. W żadnej części uzasadnienia organ nie wskazywał na niezmienność przedmiotu wpisu do rejestru zabytków. Przeciwnie podkreślał, że zachowana kartograficzna dokumentacja archiwalna potwierdza i przedstawia różne fazy rozwoju założenia parkowego , a zatem także istniejących w jego obrębie stosunków wodnych. Minister wyjaśniał również, że w przeciwieństwie do zabytków budowlanych założenia przyrodnicze podlegają widocznym przekształceniom , a o zachowaniu prawem chronionych walorów decyduje stopień zachowania formy , czyli oryginalny i czytelny sposób ukształtowania przestrzeni parkowej i jej wpływ na kształt otaczającego krajobrazu. Zasadniczym zaś pozostaje fakt, że nawet jeśli włączenie spornego fragmentu działki nr [...] , do pozostałej części założenia parkowego nastąpiło w 1933r. to i tak zostało objęte wpisem dokonanym w 1979r.

Mając te okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji wydały zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Sądu organy zebrały w sprawie niezbędny materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oraz logicznej oceny , co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia , które spełnia wymogi zakreślone treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na wskazane okoliczności , Sąd, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.