Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 274/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 60, art. 61
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. ustalił odpłatność skarżącego J.S. za pobyt córki M. S. w Domu Pomocy Społecznej w K. w wysokości:

od 16.07.2018r. do 30.09.2018r. 1491,71 zł. miesięcznie

od 1.10.2018r. do 28.02.2019r. w wysokości 1290,71 zł. miesięcznie

od 1.03.2019r. w wysokości 1386,60 zł. miesięcznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją organu I instancji z dnia [...] r. zmienioną decyzją z dnia [...] r. M. S. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w K. dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, poza kolejnością. Jest mieszkanką tego Domu od [...] r. Koszt pobytu mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w K. wynosi 3.933,79 zł., przy czym M. S. ponosi odpłatność w wysokości 70 % swojego dochodu tj. 783,59 zł.

Następnie organ odwoławczy przytoczył podjętą w dniu 11.06.2018 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałę składu 7 sędziów, o sygn. akt I OPS 7/17 (dostępne w CBOSA), według której "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej".

Organ podniósł, że w uzasadnieniu powoływanej wyżej uchwały z 11.06.2018 r. NSA stwierdził, iż dokonując wykładni przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty należy mieć również na uwadze, aby przyjęte rozwiązania realizowały podstawową zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w dniu 4.10.2019 r. wszedł w życie przepis art. 61 ust. 2d do 2f oraz ust. 3, z których wynika, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 7 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1690) do postępowań o ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 59 i art. 61 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Organ odwoławczy stwierdził, że biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i powołane przepisy organ I instancji w prawidłowej wysokości ustalił opłatę strony za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej. Dodał, że fakt, iż strona nie wyraża zgody na pobyt córki w tym Domu, nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji, skarżący zarzucił, że organ zastosował błędną wykładnię cytowanych w decyzji przepisów. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że jego córka podjęła samodzielnie decyzję o pobycie w DPS. Podniósł, że w domu rodzinnym ma swoje miejsce i nie ma żadnego problemu, aby w nim przebywała. Zarzucił, że błędna jest interpretacja przepisów, według której rodzice mogą być zobowiązani do ponoszenia kosztów, w sytuacji gdy jest to samodzielna decyzja osoby, która jest w ośrodku. Dodał, że nie jest w stanie ponieść tej opłaty, gdyż ma na utrzymaniu inne niepełnosprawne dziecko, a jego żona nie żyje.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu odpłatności skarżącego za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. 2019 r. poz.1507 z późn.zm.).

Zgodnie zaś z art. 60 ust. 1, 2 i 4 tej ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3.

Natomiast według art. 61 ust. 1 wskazanej ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Przepis art. 61 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą; 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2. – a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; - b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W związku z treścią cytowanych wyżej przepisów prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że członkowie rodziny w pierwszej kolejności ponoszą odpłatność za pobyt członka rodziny w DPS na podstawie zawartej z gminą umowy, bądź na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej.

Natomiast z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący nie zobowiązał się w drodze umowy do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Według zaś art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Uwzględniając zatem powyższe ustalenia i treść cytowanych przepisów stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie wysokość opłaty skarżącego za pobyt córki w domu pomocy społecznej, została określona w prawidłowej wysokości.

Ponadto podkreślenia wymagało, że obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Jak bowiem stwierdził NSA w uzasadnieniu uchwały z 11.06.2018 r. - ustawodawca zdecydował, iż powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku, pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej (uchwała NSA z 11.06.2018 r. sygn. akt I OPS 7/17).

W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga jest bezzasadna, gdyż decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego.

Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Zarzuty skargi były zatem bezpodstawne. Nie zasługiwała również na uwzględnienie argumentacja skargi sprowadzająca się do tego, że córka skarżącego podjęła samodzielnie decyzję o pobycie w DPS. Wbrew błędnemu rozumowaniu skarżącego, okoliczność ta nie miała wpływu na zaistnienie i zakres obowiązku ponoszenia wymienionej opłaty.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.