Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1631/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania A. B. (dalej jako "skarżący") pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący wnioskiem z 4 czerwca 2018 r. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na: leki przeciwbólowe, artykuły spożywcze, opłaty za energię elektryczną, za użytkowanie lokalu w bloku wielomieszkaniowym, okulary optyczne, opłatę na działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na konto SM "[...]", odzież, środki czystości, pościel, elementy wyposażenia kuchni, materiały biurowe, komputer do celów biurowych i poszukiwanie zatrudnienia, drukarkę do celów biurowych, środki na opłacenie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych i ubezpieczenia od skutków wypadków, pokrycie kosztów wizyt stomatologicznych, neurologa i okulisty, paliwo do samochodu, naprawę samochodu, na opłatę zastępstwa procesowego w sprawach przeciwko prezydentowi miasta, środki na dojazd i powrót z miejsca wykonywania umów-zleceń, dojazd do siedziby urzędu pracy oraz do lekarza pierwszego kontaktu, opłatę badań lekarskich zawodowych w wysokości [...] zł, opłacenie kursu zawodowego w wysokości [...] zł, zakup odzieży służącej do realizacji zleceń, zakup materiałów i usług do odświeżania i remontu mieszkania, przystosowanie łazienki i mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej ruchowo, opłacenie usług osoby wspierającej w zakresie dźwigania zakupów ze sklepu do mieszkania, w zakresie czytania i pisania dokumentacji urzędowej i zawodowej, zakup usług kosmetycznych typu fryzjer, zakup elementów wyposażenia mieszkania: stołu, krzesła, łóżka, zakup elementów ograniczających nasłonecznienie mieszkania typu: zasłony, rolety, żaluzje, zakup elementów usprawniających wentylację mieszkania, opłatę przeglądu technicznego (rejestracyjnego) pojazdu używanego do celów służbowych, zakup materiałów eksploatacyjnych typu filtry, oleje do pojazdu używanego do celów służbowych, zakup okularów optycznych używanych podczas jazdy nocą, zakup opon do pojazdu używanego do celów służbowych, zakup biletów wstępu do jednostek kulturalno-oświatowych, zakup usług szkoleniowych, egzaminów zawodowych, dojazd do ZUS, urzędu skarbowego i siedziby spółdzielni mieszkaniowej, zakup szczepień przeciw grypie, badań typu rezonans magnetyczny, USG, RTG, przejazd do siedziby sądów w L. i W., zakup obuwia zimowego, opłatę usług dostępu do Internetu, dojazd i powrót do [...] do chirurga plastycznego, przejazd do przychodni wojskowej w L., procedowanie i egzekwowanie od Prezydenta [...] zwrotu kosztów związanych z procesem dotyczącym bezzasadnej decyzji (wniosek z 27 kwietnia 2018 r.), zakup okularów według wskazanej ceny w kosztorysie nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. w wysokości [...] zł brutto, środków na pokrycie grzywny z kosztami egzekucji i odsetkami za przejazd komunikacją miejską bez ważnego biletu do urzędu pracy w 2008 r. w wyegzekwowanej przez komornika wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada żadnych źródeł dochodu.

Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wskazane cele. Organ zauważył, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2018 r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą zaliczoną do lekkiego stopnia niepełnosprawności do [...] maja 2021 r. (od decyzji tej skarżący wniósł w dniu 24 maja 2018 r. odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności) oraz kontynuuje pracę na podstawie umów o świadczenie usług zawartych w dniach [...] i [...] czerwca 2017 r. z firmami: [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. na czas nieokreślony. Skarżący przedstawił również umowy zlecenia z Agencją [...] zawartą w dniu [...] czerwca 2018 r. W toku wywiadu ww. wskazał, że w maju 2018 r. (tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) jego dochód wyniósł [...] zł netto, tak jak i w poprzednich miesiącach, po odjęciu kosztów własnych uzyskania dochodu, jednak z pisemnych zaświadczeń trzech firm wynika, że za wykonywanie umów zlecenia w kwietniu 2018 r., w maju skarżący otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto (po odliczeniu należnego podatku, składek rentowych, emerytalnych i chorobowych). Organ zauważył, że wskazywane przez skarżącego okoliczności, że większość uzyskanego dochodu przeznaczył na naprawy samochodu i paliwo, nie podlegają uwzględnieniu przy ocenie sytuacji dochodowej, gdyż nie figurują one w zamkniętym katalogu odliczeń od dochodu, zawartym w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769), powoływanej dalej jako "u.p.s." Uzyskany przez skarżącego dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (tj. 634 zł) uprawniające do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a zatem brak było przesłanek do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Organ wskazał również, że w sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, aby przyznać skarżącemu pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji przywołano brzmienie art. 2 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i uznano, że pomoc w postaci zasiłku celowego nie może być skarżącemu przyznana na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W takiej sytuacji organ wziął pod uwagę art. 41 u.p.s. i podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tylko wydarzenie, czy okoliczność niecodzienna, które wykraczają poza codzienne zdarzenia, mogą uzasadnić przyznanie takiej pomocy. W ocenie Kolegium, sytuacja skarżącego, mimo niepełnosprawności i zwykłych trudności życia codziennego, jest stabilna, wnioskodawca dysponuje dochodem znacznie przewyższającym normatywny (ponad pięciokrotnie), współpracuje regularnie z kilkoma firmami ochroniarskimi. Nie można zatem uznać sytuacji skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający do uzyskania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W ocenie skarżącego organy błędnie ustaliły jego dochód za okres poprzedzający złożenie wniosku, który faktycznie wyniósł [...] zł. Ponadto zaskarżona decyzja posiada nieprawdziwą informację, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, co wyczerpuje znamiona przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jej zadaniem jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Uznanie administracyjne, które występuje przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej (m.in. art. 39 u.p.s.), w tym również, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., polega na tym, że organ pomocowy dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Sam zatem fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s, wynoszące w dacie wydawania kontrolowanych decyzji 634 zł - źródłem utrzymania skarżącego jest dochód uzyskiwany w związku z pracą świadczoną na rzecz różnych agencji ochrony, który w maju 2018 r., a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł [...] złotych netto (umowa zlecenie dla [...] Sp. z o.o. - wynagrodzenie w wysokości [...] netto; umowa zlecenie dla [...] Sp. z o.o. - wynagrodzenie w wysokości [...] netto; umowa zlecenie dla [...] Sp. z o.o. – wynagrodzenie w wysokości [...] zł; umowa zlecenie dla [...] Sp. z o.o. – wynagrodzenie w wysokości [...] zł; umowa zlecenie dla [...] Sp. z o.o. – wynagrodzenie w wysokości [...] zł). Niezasadne jest zatem twierdzenie skarżącego, że jego wynagrodzenie w badanym miesiącu wyniosło jedynie [...] zł. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., na wnioskowane cele.

Powyższe oznacza, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis zasiłku w nim określonego wskazują jednak, że ma on charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa w której się znalazł, a która wyraźnie odbiega od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki NSA: z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07; z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10; z 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, z 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1622/11 i I OSK 1623/11; z 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 336/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Analiza materiału dowodowego nie pozwala na uznanie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do skarżącego, bowiem jego sytuacja bytowa jest stabilna. Lista rozpatrywanych w niniejszym postępowaniu celów wsparcia zdaje się obejmować większość życiowych potrzeb skarżącego, a nie tylko te niezbędne. Jednak żadna z nich nie wynika z nadzwyczajnej sytuacji, w której znalazł się skarżący. Jest on osobą pracującą i uzyskującą w związku z tym dochód. Stwierdzić zatem należy, że już te tylko względy uzasadniały odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Wobec tego uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały natomiast wyczerpująco uzasadnione w decyzjach.

Końcowo zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom skargi, w zaskarżonej decyzji nie wskazano, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, ale że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, która to okoliczność nie była przez skarżącego kwestionowana na żadnym etapie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.