Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 550/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w[...] z dnia [...]marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w[...]z dnia [...]listopada 2013 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z [...] listopada 2013 r. Przedmiotem decyzji była odmowa przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi przepisy § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") w związku z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 23 grudnia 2006 r.). Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd" lub "WSA w Warszawie") prawomocnym wyrokiem z 27 lutego 2013 r. (VIII SA/Wa 972/12) decyzji Dyrektora ARiMR z [...] kwietnia 2011 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika ARiMR z [...] grudnia 2010 r.

2. Stan faktyczny.

2.1. Spółka złożyła [...] maja 2010 r. wniosek transferowy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. w związku z przejęciem od spółek cywilnych [...] i [...] zobowiązań rolnośrodowiskowych. Do wniosku, prezes zarządu skarżącej (P. M.) dołączył między innymi oświadczenie z [...] maja 2010 r.

o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dodał, że w stosunku do przekazujących podmiotów toczą się postępowania przed organem odwoławczym w przedmiocie płatności za lata 2007 – 2009. We wniosku zadeklarowano działki rolne oznaczone nr: [...], położone w województwie [...], powiat o., gmina P. w miejscowości K. W.. Odpowiadając na wezwanie organu, do wniosku załączono również stosowne umowy przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych od ww. podmiotów.

Decyzją z [...] grudnia 2010 r., utrzymaną w mocy przez Dyrektora ARiMR, Kierownik ARiMR odmówił Spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wyrokiem z 27 lutego 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 972/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień odnośnie faktycznego użytkowania gruntów zgłoszonych w jej wniosku. W odpowiedzi skarżąca złożyła wyjaśnienia, powołując się na poglądy prawne zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie (VIII SA/Wa 142/13).

Decyzją z [...] listopada 2013 r. Kierownik ARiMR odmówił Spółce wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. Przyjął, że P. M., w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, sztucznie podzielił gospodarstwo, stwarzając warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności. Zarówno skarżąca, jak i spółki przekazujące, nie były posiadaczami gospodarstwa rolnego (działek rolnych, o których mowa we wniosku). Posiadaczem był P. M.. Tym samym nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

2.2. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, P. M. działający w imieniu skarżącej, postawił zarzuty dotyczące wadliwych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, w wyniku błędnej, arbitralnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz na skutek pominięcia wniosków dowodowych Spółki. Zdaniem strony odwołującej się, brak było podstaw do wniosku, że Spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, zaś P. M. dokonał sztucznego jego podziału.

2.3. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy powołał się na przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego i ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427). Powołując się na ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazał, że zarówno spółka cywilna [...], jak i [...] s. c. (organ błędnie wskazał sp. z o. o.), były osobowo powiązane ze sobą oraz innymi spółkami, w których P. M. lub jego syn D.M. byli wspólnikami lub pełnili znaczące funkcje we władzach spółek. Łączna liczba spółek, które w 2009 roku ubiegały się o przyznanie płatności

w ramach programu rolnośrodowiskowego, ONW i płatności obszarowych wynosiła 60. Wskazując na poglądy prawne zaprezentowane w wyroku NSA z 19 grudnia 2012 r. (sygn. akt II GSK 1832/11) organ odwoławczy stwierdził, że zawiązywanie wielu spółek cywilnych i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może być uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników. Powiązania osobowe i kapitałowe oraz trwające zmiany ustrojowe w poszczególnych podmiotach należących do P. M. dają podstawy do wniosku, że przekazujące spółki cywilne oraz skarżąca [...] sp. z o. o. w 2009 r. były powiązane ze sobą poprzez osoby P. M.

i D. M., którzy byli wspólnikami tych spółek lub spółek je tworzących. Osoby te pełniły w 60 spółkach także funkcje prezesów zarządów, prokurentów czy też pełnomocników. Organizacyjne te spółki nie wykazywały odrębności i samodzielności,

a poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były

w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.. On też jest osobą podejmującą kluczowe dla podmiotów gospodarczych decyzje np. zatrudnianie pracowników, zlecanie prac, udzielanie wyjaśnień w imieniu spółek, zawieranie umów dzierżawy

z Agencją Nieruchomości Rolnych. Dodatkowo Dyrektor ARiMR zauważył, że jak wynika z bilansów, skarżąca nie wykazywała aktywów trwałych. Czyli nie posiadała własnych środków produkcji. Za istotne uznał także podawanie w większości przypadków tych samych adresów spółek, czy kont bankowych należących do P.M. bądź jego syna. Powyższe okoliczności wskazują w ocenie organu odwoławczego, że skarżąca jest organizacyjne i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. lub grupę osób (R. M. i D. M.). Łączna powierzchnia gruntów deklarowanych przez 60 spółek związanych z P. M., jego synem D. lub byłą żoną R. w roku 2009 wynosiła [...] ha, co w przypadku uwzględnienia wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności oznaczałoby uzyskanie szacunkowej kwoty 3,5 mln zł. Zawiązywanie przez P. M., jego syna D., a w niektórych przypadkach także przez byłą żonę R. M., wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, a w konsekwencji omijanie modulacji i uzyskiwanie znacząco większej kwoty wsparcia, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich jakim jest zrównoważony rozwój tych obszarów. Organ odwoławczy uznał P. M. lub (i) współdziałającą z nim grupę osób (byłą żonę i syna) jako jednego rolnika, zaś wszystkie spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tą grupę osób jako jedno gospodarstwo rolne. Podejmowane przez nich działania uznał zaś za sprzeczne z art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006. Złożenie przez Spółkę odrębnego wniosku o przyznanie płatności uznał zatem jako zmierzające de facto do uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Za pozbawione wpływu na wynik sprawy uznał nadto przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów.

3.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] kwietnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Występując o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, postawiła zarzuty związane z wadliwym ustalaniem stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym brak staranności przy zbieraniu dowodów i dowolną ocenę materiału dowodowego. Autor skargi wskazał na bezpodstawne pominięcie wniosków dowodowych Spółki i zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2007. Zakwestionował argumentację organów.

3.2. Obszernie uzasadniając skargę jej autor podniósł, że bezzasadnie odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów, w tym nie dokonano analizy zmian kapitałowych w spółkach. Bezzasadnie organy wysnuły zatem wniosek, że to P.M., a nie skarżąca, jest posiadaczem spornych gruntów. Decyzje oparto na błędnej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE 1975/2006. W świetle dokonanej przez ETS w wyroku z dnia 12 września 2013 r. (C - 434/12) wykładni artykułu 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE 65/2011, stanowisko organów nie zasługuje na aprobatę, a sposób prowadzenia postępowania jest wadliwy w stopniu wymagającym uchylenia skarżonych decyzji. Dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 konieczne jest bowiem kumulatywne zaistnienie 2 okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (punkty 29-31 wyroku). Co do elementu obiektywnego przez cele realizowane przez te uregulowania należy rozumieć odpowiednie zapisy określone w rozporządzeniu nr 1698/2005. Samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala sama w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32-38 wyroku). Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (pkt 41-43).

Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie działalność wnioskodawcy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie jest kluczowe o tyle, że wyklucza zastosowanie omawianego art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji. Tym bardziej, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowych prawo unijne nie przewiduje ani degresywności ani modulacji płatności.

3.3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie i wystąpił o jej oddalenie.

3.4. W piśmie procesowym z [...] października 2014 r., które wpłynęło do Sądu 2 dni przed terminem rozprawy, skarżąca podtrzymała zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji, prostując i rozszerzając skargę. Zdaniem autora pisma, organy bezprawnie prowadziły jedno postępowanie z 2 wniosków transferowych Spółki. Naruszyły także art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "u.p.p.s.a."), gdyż nie zostały wykonane zalecenia Sądu wynikające z wydanego w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku z 27 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 972/12. Spółka wystąpiła do Sądu

z wnioskiem o przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma kopii dokumentów.

3.5. W trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącej. Nie dopatrzył się bowiem wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 106 § 3 u.p.p.s.a.

3.6. Dyrektor ARiMR pismem z [...] października 2014 r. krytycznie odniósł się do zarzutów skarżącej i związanej z nimi argumentacji.

3.7. pismem z [...] października 2014 r. Spółka podtrzymała swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

4.1. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania Spółce płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009. Zdaniem organów, zarówno skarżąca, jak i spółki przekazujące, nie były posiadaczami działek rolnych, o których mowa we wniosku. Posiadaczem tych działek był (jest) P. M., który działając samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami w sposób sztuczny podzielił gospodarstwo rolne w celu osiągnięcia nienależnych korzyści z dopłat rolnych. Spółka została utworzona w celu uzyskania wyższych dopłat, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006. Należało zatem odmówić skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.

4.2. Zgodnie z ww. przepisem, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozporządzenie nie definiuje pojęcia "sztucznych" warunków, ale kwestia wykładni tego pojęcia była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE" lub "ETS") we wskazanym w skardze wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Wyrok ten dotyczy wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, które zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006, jednak treści obu tych przepisów są tożsame. Rozporządzenia te obejmują przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW, Dz. U. L 277, s.1). Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 (odpowiednio art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (tj. ogółu obiektywnych okoliczności,

z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia podmiotów wykorzystywanych do osiągnięcia korzyści sprzecznych

z celami wsparcia, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, który powinien zostać wskazany w sposób jednoznaczny, ale i podmiotów utworzonych (wykorzystywanych) do uzyskania większych od należnych korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

4.3. Organy przyjęły, że celem przedmiotowej płatności jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, a także zbierają plony i utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Chodzi tu więc o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Skoro posiadaczem przedmiotowych działek rolnych był w 2009 r. (jest) P. M., który działając samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami w sposób sztuczny podzielił gospodarstwo rolne w celu osiągnięcia nienależnych korzyści z dopłat rolnych, to należało odmówić skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.

4.4. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak,

w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, tj. przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a.

5.1. W ocenie Sądu, organy dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. w szczególności art. 153 u.p.p.s.a., art. 8, art. 11, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa, a także art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniły bowiem, z jakich względów pomijają rozważania i wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku Sądu z 27 lutego 2013 r. (VIII SA/Wa 972/12), który został wydany w niniejszej sprawie. Bezpodstawnie odmówiły skarżącej przeprowadzenia dowodów, które w jej ocenie potwierdzają posiadanie gruntów rolnych przez Spółkę i gospodarowanie na tych gruntach. Uzasadnienie uchylonych decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Organy nie ustaliły w szczególności, kto stworzył jakoby sztuczne warunki gospodarowania. Raz wskazują na P. M., a innym razem na P. M. i inne osoby (grupę), w tym R.M. oraz D. M.. Nie przedstawiają gospodarstwa rolnego, które zostało rzekomo sztucznie podzielone, a także osób, które posiadały tytuł prawny do gruntów wchodzących w jego skład. Nie wskazują kiedy nastąpił rzekomo sztuczny podział gospodarstwa rolnego. Nie przedstawiają historii tworzenia i funkcjonowania w obrocie gospodarczym skarżącej i spółek przekazujących. Nie wyciągają należytych wniosków faktycznych i prawnych w powiązaniu z cytowanymi w decyzjach przepisami.

5.2. W świetle wyroku TSUE z 12 września 2013 r. (C – 434/12 Słynczewa siła EOOD), dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta sytemu wsparcia wymaga zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności,

z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty. Dowód ten wymaga także wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań UE poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Obowiązek prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego spoczywa zaś na organach administracyjnych, a ocena prawidłowości ich działań należy do sądu krajowego. Zamiaru osiągnięcia przez dany podmiot korzyści sprzecznych z celami wsparcia nie sposób ustalić należycie, jeżeli organ odmawia wnioskodawcy przeprowadzenia stosownych dowodów.

5.3. Akta sprawy nie zawierają materiału dowodowego, którego ocena uzasadniałaby zasadność wniosku, że ktoś (P. M. samodzielnie lub z innymi osobami) stworzył sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W aktach sprawy brak jest dowodów, które pozwalałyby dokonać Sądowi kontroli legalności decyzji, z uwzględnieniem procesu myślowego osób, które brały udział w ich wydawaniu. W szczególności brak jest dowodów świadczących o tym, że P. M. samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami, był posiadaczem jednego gospodarstwa rolnego, które następnie podzielił

w celu osiągania korzyści finansowych w sposób sprzeczny z celami wsparcia, w tym wsparcia rolnośrodowiskowego.

5.4. Zdaniem Sądu, jeżeli organy odmawiają wnioskodawcy prawa do płatności rolnych z uwagi na jego udział w tworzeniu sztucznych warunków gospodarowania celem osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia, to ciężar wykazania okoliczności faktycznych i prawnych potwierdzających zasadność takiego wniosku spoczywa na organach. Obowiązkiem organów jest wówczas przeprowadzenie dowodów wskazywanych przez podmiot ubiegający się o płatność lub wskazanie przyczyn odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Szczególnie wówczas, gdy dopiero po 4 latach prowadzenia postępowania organy dostrzegły okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiły podstawę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W realiach niniejszej sprawy organy nie tylko bezpodstawnie odmówiły skarżącej przeprowadzenia stosownych dowodów (Dyrektor ARiMR nie wykazał trafności tego działania), to odstąpiły od obowiązku ustalenia we własnym zakresie okoliczności, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustaliły okoliczności towarzyszących uzyskaniu tytułu prawnego przez daną osobę do poszczególnych działek rolnych (prawo własności, dzierżawa). Jeżeli stawiany jest zarzut stworzenia "sztucznych warunków", to należy ustalić, kto takie warunki stworzył i w jakim celu. Należy także ustalić okoliczności towarzyszące tworzeniu poszczególnych podmiotów, które zdaniem organów były wykorzystywane do tworzenia "sztucznych warunków", przykładowo więzi natury prawnej, ekonomicznej i personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w daną inwestycję. Organy powołują się na posiadane informacje, ale nie wskazują ich źródła i nie przedstawiają weryfikowalnych dowodów potwierdzających zgodność z rzeczywistością tych informacji. Ustalenia faktyczne dokonane w sprawie powinny zaś wynikać z dowodów, które znajdują się w jej aktach. Szczególnie w tego rodzaju sprawach, w których to organ, celem zastosowania powoływanych przepisów prawa materialnego, winien wykazać trafność swoich wniosków (ustaleń faktycznych).

6. Zauważyć należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy płatności, o które ubiega się osoba prawna (podmiot prawa handlowego – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością). Słusznie zauważa skarżąca, że jest ona odrębnymi podmiotem posiadającym osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków", organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu i jego powiązań z podmiotem, który rzekomo stworzył te sztuczne warunki celem uzyskania nieuprawnionych korzyści. Tych ustaleń organy nie dokonały w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić, kiedy i przez kogo skarżąca została utworzona, czy Spółka prowadziła w 2009 r. samodzielnie działalność rolniczą

i mogła być uznana za producenta rolnego w rozumieniu § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z uwzględnieniem działań i woli osób ją reprezentujących. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego.

Odnośnie rachunku bankowego Spółki organy także nie przedstawiły dowodów potwierdzających zasadność ich wniosków, które stanowiły podstawę do odmówienia Spółce płatności rolnośrodowiskowych na 2009 r.

7. Przepisy o płatnościach, zarówno bezpośrednich, jak i rolnośrodowiskowych, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki celem ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (władanie gruntami rolnymi). Posiadanie występuje nadto przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) i psychicznego elementu (animus rem sibi habendi), rozumianego jako zamiar władania rzeczą (gruntami rolnymi) dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania z rzeczy. Zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się zaś w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych, czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej (osoby prawnej), konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko

do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji z obiektywnymi okolicznościami.

Wykazanie po stronie podmiotu występującego o płatności (beneficjenta) braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności. Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1975/2006. Tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Przy interpretacji tego przepisu pomocny może być wyrok TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD. Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jednak poglądy w nim wyrażone znajdują zastosowanie w postępowaniach prowadzonych

z uwzględnieniem art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

8. Zarzuty skargi natury procesowej Sąd uznał za zasadne w części, o której mowa wyżej. Za przedwczesne Sąd uznał zaś odnoszenie się w sposób wiążący

do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Warto jednak zauważyć, że także w orzecznictwie krajowym wskazywana jest możliwość odmowy przyznania płatności rolnych podmiotom, które stworzyły sztuczne warunki lub były

do tego wykorzystywane, celem uzyskania płatności (korzyści) sprzecznych z celami wsparcia (zob. wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2014 r. (VIII SA/Wa 1026/13) oraz powołane w nim wyroki WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r., III SA/Wr 778/13 oraz III SA/Wr 62/14; wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), jeżeli organy przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne i ustaliły okoliczności faktycznego niezbędne do prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego. Skarżąca nie wskazała wpływu bliżej nieokreślonych uchybień procesowych organów na wynik sprawy. W szczególności brak jest w jej pismach wskazania wpływu na wynik niniejszej sprawy rzekomego uchybienia dotyczącego wydania jednej decyzji po rozpoznaniu 2 wniosków transferowych dotyczących płatności rolnośrodowiskowych na 2009 r. Zarzuty skargi w tym zakresie Sąd uznał za chybione. Wydanie jednej decyzji dla podmiotu (Spółki) ubiegającego się o przyznanie tej samej płatności na ten sam rok w oparciu o 2 wnioski transferowe, bez formalnego połączenia postępowań zainicjowanych tymi wnioskami, nie stanowi bowiem w realiach niniejszej sprawy naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

9. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu i ustalić w pierwszej kolejności, które przepisy prawa materialnego mogą mieć zastosowanie w sprawie, a następnie przeprowadzić postępowanie w celu dokonania ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie tych przepisów. Obowiązany będzie także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób spójny i logiczny, z uwzględnieniem realiów danej sprawy. Okoliczności faktyczne ustalone przez organy powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym danej sprawy, ze wskazaniem numeru strony (karty), jeżeli organy opierają swoje rozstrzygnięcie na znacznej ilości dowodów uzyskanych w trakcie innych postępowań. Z akt sprawy powinno także wynikać, które dowody przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie, które dowody złożyła strona skarżąca, a także które dowody zostały uzyskane w trakcie innych postępowań. Wszystkie dowody powinny być czytelne.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 u.p.p.s.a. (pkt 2). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Do zwróconych kosztów Sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu stałego od skargi, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (razem 457 zł, jak w punkcie trzecim sentencji wyroku).