Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 518/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 239 ust. 1, 2,
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 904,
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2010r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty cła oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.1 Decyzją z dnia [...]. nr [...]Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. nr [...]odmawiającą D. K. zwrotu kwoty cła w wysokości 1 343 zł pobranej i zaksięgowanej wg zgłoszenia celnego nr OGL/341010/001428 z dnia 21 lutego 2007r.

1.2 W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 21 lutego 2007r. w Oddziale Celnym w K. D. K. zgłosił do procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu używany samochód osobowy marki VW JETTA o nr nadwozia 3VWST71K26M801380, rok produkcji 2006. Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane pod pozycją ewidencji SAD OGL/341010/001428/2007. W wyniku rewizji przeprowadzonej w dniu 21 lutego 2007r. stwierdzono uszkodzony (powypadkowy) samochód osobowy marki VW JETTA. Z uwagi na to, iż przedmiotowy samochód mógł stanowić odpad w rozumieniu ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001r. (Dz.U. nr 62 poz. 628 ze zm.). Naczelnik Urzędu Celnego w K. zwrócił się z prośbą do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. o wydanie opinii w tej sprawie.

1.3 W dniu 15 marca 2007r. do Urzędu Celnego wpłynęła opinia nr IK-601/109/2007 od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K., z której wynikało, iż przedmiotowy pojazd został zaliczony do odpadów kategorii Q2, w wyniku czego na przywóz do Polski wymagane jest stosowne zezwolenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w K. pismem nr 341010-OCK-4747-9/2007 z dnia 15 marca 2007r. zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie o nielegalnym międzynarodowym obrocie odpadami.

1.4 W dniu 9 lipca 2007r. do Urzędu Celnego wpłynęła decyzja nr DKR/022-47/07/mc z dnia 28 czerwca 2007r. wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nakładająca na D. K. obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego samochodu do upoważnionej stacji demontażu w celu demontażu pojazdu oraz zobowiązująca stronę do przekazania uzyskanego zaświadczenia o demontażu przedmiotowego samochodu do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

1.5 Od decyzji tej D. K. złożył odwołanie, a Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją nr [...]z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

1.6 W dniu 26 lutego 2008r. D. K. zgłosił się do Urzędu Celnego w K. w celu zapłaty należności oraz odbiór zgłoszenia celnego wraz z dokumentami. Po zapoznaniu się z adnotacją w polu J zgłoszenia celnego o ww. numerze, odmówił podpisania zgłoszenia celnego i zapłaty należności wynikających z tego zgłoszenia.

1.7 Pismem z dnia 26 marca 2008r. przesłano oryginał dokumentów oraz karty 8 JDA SAD nr OGL/341010/001428/2007 z dnia 21 lutego 2007r. celem zapoznania i powiadomienia strony o kwocie należności. W dniu 11 kwietnia 2008r. D. K. dokonał zapłaty poprzez złożenie wniosku o zaliczenie kwoty z zabezpieczenia nr PL0090500 z dnia 19 lutego 2007r. na poczet należności wynikających ze zgłoszenia celnego. Z kolei w dniu 14 kwietnia 2008r. złożył pismo, w którym zawnioskował o wydanie decyzji o dopuszczenie do obrotu przedmiotowego towaru. Jednocześnie poinformował, iż organ celny w dniu 21 lutego 2007r. (pole 54 SAD) zamieścił adnotację dotyczącą decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w dacie, kiedy decyzja ta nie była jeszcze wydana.

1.8 Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem nr [...]z dnia [...]. dokonał zmiany zapisu w polu J zgłoszenia celnego nr OGL/341010/001428 poprzez umieszenie informacji o treści: "Towar zwolniono do deklarowanej procedury celnej Kielce, dnia 2008.04.11 Zgodnie z decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nr [...]z dnia [...]. nakazano odbiorcy przekazanie odpadu w postaci uszkodzonego towaru jw. do upoważnionej stacji demontażu w celu demontażu pojazdu oraz zobowiązano stronę do przekazania uzyskanego zaświadczenia o demontażu przedmiotowego pojazdu do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska".

1.9 W dniu 27 października 2009r. wpłynął wniosek o zwrot należności celnych i podatkowych złożony przez D. K.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż przedmiotowy pojazd został przekazany do stacji demontażu zgodnie z decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nr [...]z dnia [...]. Do przedmiotowego wniosku zostało załączone "Zaświadczenie o demontażu pojazdu" nr TK/12/103/2009 z dnia 16 października 2009r.

1.10 Pismem nr 341000-UEK/PCR-480-7/10/AW z dnia 19 marca 2010r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. poinformował stronę, iż nie jest właściwy w sprawie rozpatrzenia podania z dnia 27 października 2009r. w części dotyczącej zwrotu należności przywozowych w postaci podatku od towarów i usług określonych w zgłoszeniu celnym. Po przeprowadzonym postępowaniu Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją nr [...]z dnia [...]. odmówił zaś zwrotu kwoty cła w wysokości 1 343 zł pobranej i zaksięgowanej wg zgłoszenia celnego nr OGL/341010/001428 z dnia 21 lutego 2007r.

1.11 Dyrektor Izby Celnej w K. wyjaśnił, że przepisy prawa celnego obejmującego zasady i tryb udzielenia zwrotu należności celnych zawarte są w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19.10.1992r. ze zm., Dz.Urz. UE, Polskie wyd. specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 307) oraz w przepisach wykonawczych tj. Rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 2454/93 z dn. 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993r. ze zm., Dz.Urz. UE, Polskie wyd. specjalne, rozdz. 2, t. 6, str. 3). W związku z tym organ zacytował treść art. 236, art. 238 i 239 WKC. Ze względu na ust.2 art. 239 WKC stwierdził, iż D. K. złożył przedmiotowy wniosek 18 miesięcy po tym jak został poinformowany o kwocie należności celnych przywozowych, przy czym nie wskazał powodów uzasadniających zwłokę. Powyższe narusza postanowienia tegoż artykułu, który stanowi, że należności są zwracane lub umarzane z powodów określonych w ust.1 na pisemny wniosek dłużnika złożony we właściwym urzędzie celnym w terminie dwunastu miesięcy, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Jednakże organy celne mogą w należycie uzasadnionych, wyjątkowych przypadkach, zezwolić na przedłużenie tego terminu. Wniosek o zwrot należności złożony przez stronę w dniu 27 października 2009r. nie zawiera żadnych argumentów, które mogłyby organowi celnemu dać możliwość zezwolenia na przedłużenie terminu do złożenia wniosku o zwrot należności.

1.12 Odnosząc się do wniosku strony zawartego w odwołaniu od decyzji [...] z dnia [...]., dotyczącym prośby o zezwolenie na przedłużenie terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnej oraz pisma z dnia 18 czerwca 2010r. popierającego ten wniosek organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. We wnioskach tych strona wskazuje, iż uchybienie terminowi spowodowane było zawiłością procedur celno-administracyjnych związanych z postępowaniem dotyczącym sprowadzonego samochodu i brak przygotowania prawniczego, które zdaniem strony było istotną przeszkodą w dotrzymaniu obowiązujących terminów. Zdaniem organu, okoliczności te nie uprawdopodobniają braku winy strony w uchybieniu terminu. A zatem brak jest przesłanek do zwrotu należności przywozowych określonych w zgłoszeniu celnym.

1.13 Dalej organ wskazał na art. 899 RWKC, zawierający normy prawne dotyczące możliwości (tiret pierwszy) i zakazu dokonania zwrotu lub umorzenia należność celnych na wniosek zainteresowanego (tiret drugi). Analizując w pierwszej kolejności tiret drugie art. 899 RWKC organ wskazał, iż nie zwraca się należności celnych przywozowych jeżeli wniosek jest uzasadniony powodami odpowiadającymi jednej z okoliczności określonych w art. 904 RWKC. Do okoliczności wskazanych w art. 904 RWKC należą m.in. zniszczenie towarów zgłoszonych do procedury celnej określającej obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych po dokonaniu przez organy celne ich zwolnienia, niezależnie z jakich powodów nastąpiło, z wyjątkiem przypadków wyraźnie określonych prawodawstwem wspólnotowym. Wniosek dotyczący zwrotu należności celnych przywozowych został jedynie uzasadniony tym, iż przedmiotowy towar został zniszczony, na co strona przedstawiła stosowne zaświadczenie. Towar stanowiący przedmiot zgłoszenia celnego nr OGL/341010/001428/2007 został zwolniony w dniu 11 kwietnia 2008r. do procedury celnej określającej obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych (procedura dopuszczenia do swobodnego obrotu), po czym został zniszczony w dniu 16 października 2009r. Zniszczenie towaru nastąpiło zatem po dniu zwolnienia towaru przez organ celny.

2.1 Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniósł D. K.. Wnosząc o uchylenie decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 121 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.928 z późn. zm.) w zw. z art. 73 ust.1 f ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) oraz błędną wykładnię art. 236 WKC, art. 239 ust. 2 oraz 899 ust.2 RWKC. Skarżący zarzucił też obrazę przepisów postępowania poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne.

2.2 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zapłata kwoty prawnie nienależnej w rozumieniu art.236 WKC determinowana była wyłącznie informacjami i wyjaśnieniami urzędników administracji celnej. Ponadto wbrew twierdzeniu organu, naruszenie terminu do złożenia wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych nie było to działaniem wynikającym ze świadomych działań i ewidentnych zaniedbań skarżącego. Kilkakrotne przedłużanie terminu do załatwienia sprawy przyczyniło się zaś do zwiększenia zawiłości postępowania, co przy braku przygotowania prawniczego w tym zakresie oraz lakoniczności wyjaśnień organu administracji celnej uzasadnia twierdzenie, że doszło do błędnej wykładni art. 239 ust.2. Z kolei całość postępowania organów administracji, naruszajęcego art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, doprowadziła do naruszenia terminu do złożenia ww. wniosku.

2.3 Dalej skarżący zarzucił, że błędnym było wskazanie przez Dyrekotra Izby Celnej w K., że brak możliwości dokonania zwrotu należności celnych determinowany był po stronie organu tym, że jedynym powodem przedstawienia wniosku o zwrot należności celnych było zniszczenie towarów zgłoszonych do procedury celnej określającej obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych (art. 904 ust.1 lit. b RWKC). W ocenie organu dyskwalifikowało to skarżącego jako uprawnionego do zwrotu należności celnych, w rzeczywistości zaś skarżący składał wniosek o zwrot należności celnych motywując to brakiem znajomości procedur celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

3.3 Nie jest sporem w niniejszej sprawie, że pismem z dnia 26 marca 2008r. znak: 341010-OCK-4747-5/08 Naczelnik Urzędu Celnego w K. przesłał D. K. powiadomienie o kwocie należności celnych przywozowych. Przesyłkę tą dłużnik odebrał w dniu 2 kwietnia 2008r. Z kolei wniosek o zwrot należności celnych D. K. złożył w dniu 27 października 2009r., co wprost wynika z akt sprawy. W tych okolicznościach sprawy organ celny odmówił zwrotu należności celnych, powołując się na treść art. 239 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1), dalej: WKC. Organ uznał bowiem, że skarżący złożył wniosek 18 miesięcy po tym, jak poinformowano go o kwocie należności celnych przywozowych. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny prawidłowości zastosowania powołanego przepisu.

3.4 W art. 239 ust. 1 WKC wskazano sytuacje, w których należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu. Natomiast ust. 2 stanowi, że należności są zwracane lub umarzane z powodów określonych w ust. 1 na pisemny wniosek dłużnika, złożony we właściwym urzędzie celnym w terminie dwunastu miesięcy, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Jednakże organy celne mogą w należycie uzasadnionych, wyjątkowych przypadkach zezwolić na przekroczenie tego terminu.

3.5 Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, pisemny wniosek o zwrot lub umorzenie należności celnych winien być złożony we właściwym urzędzie celnym w terminie 12 miesięcy od powiadomienia dłużnika o tych należnościach. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, datą powiadomienia o zarejestrowaniu kwoty wynikającej z długu celnego była data doręczenia dłużnikowi powiadomienia o kwocie należności, tj. 2 kwietnia 2008r. Wynika z tego jednoznacznie, że dwunastomiesięczny termin do złożenia wniosku w sprawie zwrotu należności celnych, na postawie art. 239 ust.2 WKC upłynął w dniu 2 kwietnia 2009r. Tymczasem wniosek o zwrot należności celnych skarżący złożył dopiero w dniu 27 października 2009r. Oznacza to, że wniosek ten złożył ponad osiemnaście miesięcy po powiadomieniu o kwocie należności celnych, jak słusznie zauważył organ.

3.6 Okoliczności, że wniosek został złożony po upływie dwunastomiesięcznego terminu, D. K. nie kwestionował. W związku z powyższym złożył wniosek o zezwolenie na przekroczenie tego terminu, wskazując, że uchybienie terminowi spowodowane było zawiłością procedur celno-administracyjnych oraz brakiem przygotowania prawniczego. Należy wyjaśnić, że gdy przepis przewiduje możliwość lub obowiązek działania organów na podstawie wniosku strony, to do niej należy wykazanie okoliczności, od których przepis uzależnia pozytywne jego rozpatrzenie. Przepis art. 239 ust. 2 WKC daje organom możliwość zezwolenia na przekroczenie tego terminu w wyjątkowych przypadkach należycie uzasadnionych. D. K. obowiązany był zatem we wniosku wskazać te wyjątkowe okoliczności i jednocześnie należycie je uzasadnić. Słusznie przy tym wyjaśnił Dyrektor Izby Celnej w K., że chodzi tu o wykazanie sytuacji, kiedy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodzić się też należy z organem, że wskazywana przez skarżącego zawiłość procedur i brak znajomości prawa nie stanowi wyjątkowego przypadku, o którym mowa w rzeczonym przepisie. Logicznym jest, że jeśli strona chce skorzystać z uprawnień wynikających z przepisów prawa, to prawo to znać powinna, albo skorzystać w tym zakresie z porad profesjonalnego pełnomocnika, co skarżący uczynił dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W toku postępowania D. K. pouczany był przez organy celne o prawach i obowiązkach mu przysługujących, co również czyni okoliczności powoływane przez skarżącego bezzasadnymi.

Należy z całą stanowczością stwierdzić, że brak znajomości przepisów prawa aktu opublikowanego w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie może przesądzać o okoliczności wyłączającej odpowiedzialność skarżącego w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnych.

3.7 Ze względu na złożenie wniosku o zwrot należności celnych z przekroczeniem dwunastu miesięcy, i stwierdzenie braku podstaw do zezwolenia na przekroczenie tego terminu, uzasadnionym była odmowa zwrotu kwoty cła, na podstawie tylko i wyłącznie przepisu art. 239 ust. 2 WKC. Zbędnym było w tej sytuacji przechodzenie przez organ do następnego etapu i badanie przesłanek z art. 904 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego WKC

(Dz. U. UE.L.1993.253.1). Jeśli wniosek o zwrot należności celnych nie mógł odnieść skutku ze względów formalnych, to tym bardziej nie powinien być już rozpatrywany merytorycznie. Uchybienie to należy uznać jednak za mało istotne, wydaje się bowiem, że zamiarem Dyrektora Izby Celnej w K. było wskazanie stronie, że nawet gdyby zezwolono na przekroczenie terminu, to i tak wniosek nie mógłby odnieść skutku, z powodów wskazanych w art. 904 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93. Uchybienie to nie miało zatem wpływu na treść rozstrzygnięcia organu.

3.8 Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.