Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 582/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, art. 77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 200, art. 205 par.1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92a ust.1 i ust.7 pkt 1, lp.9,2 załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: par.6 ust.6 pkt 3, poz.6.1.1. lit.c załącznika nr 1a
journal: Dz.U. 2019 poz 2141
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz skarżącego I. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. W dniu 18 czerwca 2021 r. na drodze krajowej S3 MOP Kunowo miała miejsce kontrola drogowa autobusu marki [...] o nr rej. [...] Kontrolowanym pojazdem kierował L. K., wykonujący krajowy transport drogowy osób w imieniu I. N. prowadzącego działalność gospodarczą (dalej "Skarżący" lub "Strona"). Podczas kontroli stanu technicznego pojazdu w przypadku podwozia i innych elementów przymocowanych do podwozia usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczną zgodnie z lp. 6.1.1 c2 zał. nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, co stanowi o naruszeniu zawartym pod lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne. Przebieg i wyniki kontroli zostały zawarte w protokole kontroli drogowej oraz protokole drogowej kontroli technicznej.

W konsekwencji stwierdzonych naruszeń, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr r. nr [...] Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej "Organ I instancji") nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł.

2. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji wskazując, że kontrolujący niewłaściwie zakwalifikował charakter usterki oraz rodzaj elementu na którym stwierdzono ognisko korozji. W związku z tym decyzji tej zarzucił naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 5 ust. 5-7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz art. 77 § 1 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

3. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej "u.t.d."), art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej "p.r.d."), § 5 i § 6 w związku z lp. 6.1.1 c2 zał. nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2141- dalej "rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego") oraz lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że podczas kontroli stanu technicznego pojazdu marki Bova o nr rej. [...] stwierdzono korozję elementu przymocowanego do podwozia po lewej stronie autokaru przy komorze silnika tj. niewystarczającą wytrzymałość części podwozia i elementów przymocowanych do podwozia, co stanowi usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczną zgodnie z lp. 6.1.1 c2 zał. nr 1 rozporządzenia. Naruszenie w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd zawarte jest w lp. 9.2 do zał. 3 utd.

Powyższe naruszenie zostało wskazane w protokole drogowej kontroli technicznej nr [...] w pkt 8 Wykaz kontrolny Pozycje kontrolowane ppkt 6 podwozie i elementy przymocowane do podwozia jako usterki poważne lub niebezpieczne. Jednocześnie w pkt 9 Wyniki kontroli zaznaczono: wykryto usterki poważne lub niebezpieczne oraz zakazano lub ograniczono używanie pojazdu z powodu usterek zagrażających bezpieczeństwu.

Zdaniem Organu odwoławczego, protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia 18 czerwca 2021r. oraz protokół drogowej kontroli technicznej nr [...] z dnia 18 czerwca 2021 r. stanowią istotne dowody w przedmiotowej sprawie. Przy czym protokół kontroli drogowej został podpisany przez kierowcę bez uwag.

Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt: II GSK 89/08 protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zatem korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika treści dokumentu urzędowego. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.

Dalej Organ II instancji podkreślił, że według art. 66 ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Tymczasem bezspornym jest, że stwierdzoną usterkę, polegającą na korozji elementu przymocowanego do podwozia po lewej stronie autokaru przy komorze silnika tj. niewystarczającą wytrzymałość części podwozia i elementów przymocowanych do podwozia, należało uznać za zagrażającą bezpieczeństwu osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu. Zasadne zatem było więc wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie określone w lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d..

W odniesieniu do zarzutów odwołania Organ wskazał, że postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone zarówno z poszanowaniem przepisów k.p.a., jak i prawa materialnego. Przede wszystkim Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W opinii Organu II instancji zebrany w postępowaniu materiał dowodowy w sposób wystarczający potwierdzał wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd tj. lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d. W związku z tym Organ I instancji poprawnie uznał, że powyższą okoliczność faktyczną za udowodnioną. Ponadto, uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Organ zaznaczył, że kontrolę stanu technicznego zatrzymanego autobusu przeprowadzono stosownie do obowiązujących przepisów, w tym p.r.d. oraz rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli organoleptycznej stwierdzono usterkę ustaloną podczas oględzin poddanego kontroli pojazdu tj. usterkę podwozia i elementów przymocowanych do podwozia. Zostało to opisane w protokole kontroli drogowej i protokole drogowej kontroli technicznej, potwierdza to również wykonana dokumentacja fotograficzna. Przy czym fakt błędnego, jak podnosi Strona, zakwalifikowania przez kontrolującego skorodowanego elementu jako podłużnicy, nie ma znaczenia przy stwierdzeniu usterki wymienionej w lp. 6.1.1 c2 załącznika 1 do rozporządzenia, gdyż dotyczy ona stanu podwozia lub ramy i wszystkich elementów do nich przymocowanych a nie konkretnie podłużnic. Przedłożona przez Stronę postępowania ocena techniczna pojazdu z dnia 29 czerwca 2021 r. została wykonana 11 dni po dacie kontroli, co oznacza, że nie można mieć pewności i jednoznacznie uznać, że stan techniczny pojazdu w dniu kontroli i w dniu wykonania oceny był jednakowy. Co istotne kierowca uczestniczący w kontroli, podpisał protokół kontroli drogowej bez uwag co, potwierdza fakt wystąpienia usterek stwierdzonych przez kontrolujących w dniu 18 czerwca 2021 r. i wyklucza subiektywność tych ustaleń. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że podczas kontroli wykryto usterkę niebezpieczną zagrażającą bezpieczeństwu. Z kolei Strona nie przedstawiła ani w toku postępowania ani w odwołaniu dostatecznych dowodów pozwalających obalić ustalenia Organu I instancji, a potwierdzających, że poddany kontroli pojazd był sprawny.

Organ odwoławczy stwierdził, że przed każdym przewozem przedsiębiorca winien upewnić się że pojazd, którym dysponuje nie posiada widocznych usterek technicznych. Ponadto odpowiadając na uwagi odnośnie zawarcia w decyzji Organu I instancji sformułowań odnośnie braku oznakowania pojazdu służącego do przewozu dzieci, organ odwoławczy informuje, że nie miały one wpływu na ocenę stanu technicznego pojazdu ale miały uświadomić stronie, że wykonując przewozy dzieci należy mieć pewność, że pojazd którym ten przewóz jest wykonywany jest bezpieczny dla osób nim przewożonych oraz innych uczestników ruchu drogowego a także sprawny technicznie.

3. Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podniosła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w związku z § 5 ust. 5-7 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez niewłaściwe i dokonanie oceny charakteru usterki kontrolowanego środka transportu stwierdzonej w toku kontroli drogowej,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, z pominięciem dowodów przedstawionych przez Stronę, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia.

W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji, zobowiązanie Organu II instancji do skierowania oceny stanu technicznego kwestionowanej części do biegłego w trybie art. 84 k.p.a. na podstawie fotografii sporządzonych w momencie kontroli drogowej z uwzględnieniem przedstawionej przez Stronę opinii rzeczoznawcy bądź zobowiązanie do wydania decyzji reformacyjnej z uwagi na brak konieczności odsyłania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji oraz zwrot poniesionych przez Stronę kosztów postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że w trakcie postępowania złożył szerokie wyjaśnienia na okoliczność stwierdzonej usterki argumentując, że została ona błędnie zweryfikowana, zaś kontrolujący dokonał niewłaściwej oceny rodzaju części i charakteru usterki. Ponadto Strona wskazała, iż po zakończeniu kontroli drogowej skierowała pojazd na przegląd do uprawnionego rzeczoznawcy techniki samochodowej - J. Z., który dokonał przeglądu pojazdu w dniu 29.06.2021 w zakresie objętym zarzutem organu. Zgodnie z przesłaną wcześniej do Organu ekspertyzą kontrolujący nie tylko błędnie rozpoznał rodzaj elementu, na którym obecna była korozja, ale również niewłaściwie scharakteryzował rodzaj i zakres zagrożenia jakie może poczynić określony w protokole skorodowany element konstrukcji pojazdu. Jak stwierdzono w opinii rzeczoznawcy, poddany kontroli pojazd przeszedł z wynikiem pozytywnym obowiązkowy przegląd techniczny w dniu 30.04.2021, zatem niespełna 2 miesiące przed kontrolą. Wynik szczegółowej kontroli technicznej potwierdził, iż pojazd jest w należytym stanie technicznym. Nadto rzeczoznawca wskazał, iż elementy, które miały być skorodowane, tj. podłużnica (podpory) w ogóle w tym pojeździe nie występują, gdyż nadwozie pojazdu oparte jest na konstrukcji nośnej kratownicowej, a ta nie wykazywała jakichkolwiek ubytków. Korozja stwierdzona w momencie kontroli dotyczyła wyłącznie elementu wygłuszającego kratownicy i nie miała jakiegokolwiek wpływu na wytrzymałość oraz sprawność układu jezdnego czy zawieszenia. Sam układ konstrukcyjny w oparciu o wyniki ekspertyzy nie zawierał jakiegokolwiek braku materiałowego. Opinia rzeczoznawcy jednoznacznie wyjaśnia, że zarówno rozpoznana część, która rzekomo miała być uszkodzona, jak i charakter tego uszkodzenia, było dokonane przez Organ kontroli jednoznacznie wadliwie.

W ocenie Skarżącego brak rozróżnienia konstrukcji nośnej (podłużnicy) i konstrukcji ochronnej (obudowy do kratownicy) prowadzi do konkluzji, że albo kontrolujący nie miał wystarczających możliwości technicznych do właściwego przebadania pojazdu, albo nie był merytorycznie przygotowany do właściwej oceny stanu technicznej kontrolowanego środka transportu. Niezależnie od przyczyn powyższego stanu rzeczy procedura oceny stanu technicznego nie była wykonana w sposób prawidłowy. W ustosunkowaniu do argumentu Organu oddawczego wskazującego na fakt, iż do kontroli rzeczoznawczej doszło 11 dni po kontroli drogowej, Skarżący wywiódł, że organ administracji publicznej rozstrzygający niniejszą sprawę przez 10 miesięcy (mimo ustawowego terminu 2 miesięcy) powinien wiedzieć, iż organizacja pracy rzeczoznawcy nie jest zależna od strony postępowania. Strona zgłaszając pojazd do badania przez rzeczoznawcę otrzymała najbliższy możliwy termin na 11 dni po kontroli - nie miała możliwości tego terminu przyspieszyć w taki sposób, aby było to "zadowalające" dla Organu. Poza tym Organ nie przedstawił żadnego kontrargumentu pozwalającego na obalenie przedstawionej do materiału dowodowego opinii biegłego. Natomiast wielokrotnie podkreślał, iż "protokół urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, nie dostrzegając, że rzeczony protokół zawiera wzmiankę o korozji podłużnicy, który to element w kontrolowanym autobusie w ogóle nie występuje (autobus ma konstrukcję kratownicową a nie podłużnicową). Poza tym sam fakt skorodowania części osłony kratownicy nie ma najmniejszego wpływu na wytrzymałość elementu nośnego ergo nie może być podstawą uznania, iż w toku kontroli pojazd posiadał usterkę kwalifikowaną jako niebezpieczną. Analiza treści decyzji wskazuje niezbicie, iż Organ nie ma pojęcia o tym, jak nazywał się skorodowany element udokumentowany na fotografii i do czego służył. Organ bowiem wskazuje ogólnie na usterkę elementu przymocowanego do podwozia i na tej podstawie wyciąga wnioski, iż usterka ta zagrażała bezpieczeństwu ruchu drogowego, choć kontrolowany środek transportu zawiera setki elementów przymocowanych do podwozia i wagę ich korozji nie sposób zrównać (czym innym jest korozja elementu nośnego np. silnika, a czym innym skorodowanie osłony wyciszającej). W ocenie Skarżącego, również okoliczność, że kierowca w chwili kontroli nie zakwestionował zarzutu dotyczącego stanu technicznego środka transportu nie może mieć w jakiegokolwiek istotnego znaczenia, skoro nie posiada on uprawnień diagnosty samochodowego, a także stosownego wykształcenia pozwalającego na samodzielną ocenę stanu technicznego pojazdu.

4. W odpowiedzi na skargę Organ II wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za nieuzasadnione.

5. W dniu 19 lipca 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo Skarżącego, w którym podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna

6. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także

- z mocy art. 135 p.p.s.a. – decyzji Organu I instancji według powyższych kryteriów wykazała, że akty te nie odpowiadają prawu.

7. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. utrzymującą w mocy decyzję Z. Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Na mocy art. 92a ust, 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

W myśl lp. 9.2 załącznika nr 3 u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych).

W świetle zatem lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. karę pieniężną tam określoną można nałożyć tylko wówczas, gdy stwierdzona usterka układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia kwalifikuje się jako niebezpieczną, a więc – zgodnie z § 6 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego – taką, która powoduje bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.

W załączniku nr 1a do ww. rozporządzenia określono sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody badania jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tego badania. Poz. 6.1.1. lit. c omawianego załącznika odnosi się do podwozia lub ramy i elementów do nich przymocowanych (6.1 Podwozie lub rama i elementy do nich przymocowane, 6.1.1. Stan, kontrola organoleptyczna).W pozycji tej określono, że nadmierna "korozja mająca wpływ na sztywność konstrukcji" jest kwalifikowana jako usterka poważna, natomiast "niewystarczająca wytrzymałość części" jako usterka niebezpieczna.

6. W rozpoznawanej sprawie Organy obu instancji zgodnie uznały, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszania, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, jednakże w ocenie Sądu stanowisko to jest nieuprawione, gdyż nie wyjaśniono w sposób należyty istotnych dla sprawy okoliczności.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 18 czerwca 2021 r. inspektor transportu drogowego przeprowadził kontrolę autobusu, którym wykonywany był w imieniu Skarżącego krajowy przewóz osób (młodzieży do lat 18-stu). Z dokonanych czynności sporządzono protokół drogowej kontroli technicznej oraz protokół kontroli drogowej do którego załączono fotografie i nagranie video. W szczegółowym opisie protokołu kontroli drogowej wskazano, że podczas oględzin pojazdu ujawniono przy komorze silnika poważne skorodowanie podpory (podłużnice) silnika, którego cześć odpadła po dotknięciu przez kierowcę śrubokrętem, w związku z czym kontrolujący uznał, że pojazd posiada usterkę niebezpieczną, o której mowa w lp. 6.1.1. lit. c załącznika do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, tj.: Podwozie lub rama i elementy do nich przymocowane – nadmierna korozja mająca wpływ na sztywność konstrukcji nie wystarczająca wytrzymałość części. Wskazano, że powyższe stanowi o naruszeniu poz. 9.2 rozporządzenia nr 3 do u.t.d. Natomiast w protokole drogowej kontroli technicznej zaznaczono, że stwierdzono poważne lub niebezpieczne usterki podwozia i elementów przymocowanych do podwozia, natomiast w uwagach odnotowano "6.1.1 c.2 Podwozie lub rama i elementy do nich przymocowane – stan niewystarczająca wytrzymałość części".

Organy w oparciu o powyższe dowody przyjęły za wykazaną okoliczność, że przewóz drogowy wykonywany był pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszania, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne. Przy czym Organ I instancji wskazał, że świetle zebranego materiału dowodowego usterka podwozia była ewidentna. Z kolei Organ odwoławczy uznając, że podczas kontroli wykryto usterkę niebezpieczną, zagrażającą bezpieczeństwu, dodał, że Strona nie przedstawiła ani w toku postepowania ani w odwołaniu dostatecznych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poddany kontroli pojazd był sprawy.

7. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że stan techniczny pojazdów użytkowych, bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Dlatego pojazdy poruszające się po drogach publicznych muszą być utrzymywane w stanie zdatności do ruchu drogowego, a pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Drogowe kontrole techniczne są więc kluczowym elementem niezbędnym do osiągnięcia trwałego wysokiego poziomu zdatności pojazdów użytkowych do ruchu drogowego, a nieodpowiedni stan techniczny pojazdu podlega sankcjonowaniu. Stąd ustalenia dokonane w trakcie kontroli powinny znaleźć odzwierciedlenie w protokole.

Jak trafnie wskazał Organ Odwoławczy protokół, który stanowi dokument urzędowy, i jak przyjmuje się w orzecznictwie, korzysta z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy dowodowej oraz domniemania ustaleń w nich zawartych. Nie wyłącza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (art. 76 § 3 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić.

8. W toku postępowania administracyjnego jak i w skardze Skarżący odnosząc się do ustaleń kontroli konsekwentnie podnosił, że pojazd nie posiada podłużnicy, lecz zbudowany jest z kratownicy, a korozja dotyczyła jej elementu wygłuszającego, co oznacza, że usterka ta nie stanowiła zagrożenia dla bezpieczeństwa i wytrzymałości konstrukcji pojazdu. Na powyższe Skarżący zwrócił uwagę już w piśmie z dnia 29 czerwca 2021 r., do którego to załączył ocenę techniczną pojazdu sporządzoną przez rzeczoznawcę P. Z. z dnia 29 czerwca 2021 r.

Z opinii tej wynika, że elementy konstrukcji nośnej pojazdu wykonane są z kształtowników, a nadwozie nie posiadała podłużnic. Elementy blachy, osłaniające kształtowniki konstrukcji nadwozia, wypełnione materiałem wygłuszającym, wykonane są ze stalowej blachy, co mogło być błędnie ocenione jako podłużnice. Po odsłonięciu osłony lewej strony lewej kratownicy (pokrytej korozją nalotową) i zdemontowaniu osłony dolnej silnika nie stwierdzono braku materiału konstrukcyjnego, ani korozji postępującej zagrażającej bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Jednocześnie nadmieniono, że autobus uzyskał pozytywną ocenę techniczną podczas badania okresowego na stacji kontroli pojazdów.

Zdaniem Sądu, przedłożona opinia poddaje w wątpliwość prawidłowość ocen kontrolującego, a tym samym opartych na tych ocenach ustaleń Organu.

Zauważyć należy, że opinia została opracowana przez biegłego sądowego, a więc osobę, która posiada wiedzę specjalistyczną w zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego. Przy czym biegły dysponował wydrukiem otrzymanego od producenta autobusu fabrycznego szkieletu konstrukcji nośnej tego pojazdu, a oględziny przeprowadził metodą organoleptyczną, przy użyciu narzędzi warsztatowych, po odsłonięciu konstrukcji nośnej. Posiadał zatem sposobność lepszej oceny stanu pojazdu, niż funkcjonariusz inspekcji, który sprawdzenia pojazdu dokonał naocznie na miejscu kontroli.

Co prawda ocena techniczna została dokonana przez rzeczoznawcę po upływie 11 dni od daty kontroli, jednakże zbyt daleko idący jest wniosek Organu, jakoby powyższe nie pozwalało na przyjęcie, iż stan techniczny pojazdu z dnia kontroli i z dnia wykonania oceny był jednakowy zwłaszcza, że nie wykazano, aby skorodowany element został wymieniony. Poza tym jak wynika z wyjaśnień Skarżącego taki najbliższy termin otrzymał od rzeczoznawcy umawiając się na wizytę. Wyjaśnienia te nie budzą zastrzeżeń, gdyż doświadczenie życiowe wskazuje, że to rzeczoznawca wyznacza dzień badania, który niejednokrotnie jest odległy w czasie. Poza tym zgodzić należy się ze Skarżącym, iż argument kwestionujący termin wykonania badania, w sytuacji gdy Organ odwoławczy przekroczył maksymalne terminy załatwienia sprawy, a całe postępowanie było prowadzone ponad dziesięć miesięcy, jest nie stosowny. Co istotne w okresie tym, poza czynnością techniczną wygenerowania dokumentu historii pojazdu, żaden z Organów nie podjął jakichkolwiek kroków mających na celu zweryfikowanie wątpliwości jakie ujawniły się na skutek przedłożonej opinii. W konsekwencji powyższego zaniechania, w aktach sprawy poza protokołami z kontroli i materiałem fotograficznym i video obrazującym korozję pojazdu, która miała w ocenie Organów posiadać charakter usterki niebezpiecznej, nie ma innych dowodów potwierdzających tę okoliczność a dotychczas zebrane dowody - zdaniem Sądu- nie pozwalają na takie ustalenie.

9. Nie bez znaczenia jest tu także fakt, że pojazd przeszedł badania techniczne dnia 30 kwietnia 2021 r., a więc niespełna dwa miesiące przed kontrolą drogową, uzyskując wynik pozytywny ze wskazaniem badania ważne do 30 października 2021 r. Kolejne dodatkowe badanie, które przeprowadzono w związku z uzasadnionym przypuszczeniem zagrożenia bezpieczeństwa, w dniu 21 czerwca 2021 r. (a więc 3 dni po kontroli drogowej), również otrzymało wynik pozytywny. Podniesiony przez Organ I instancji fakt, że w obydwóch przypadkach badanie wykonała ta sama stacja kontroli pojazdów nie może dyskwalifikować wiarygodności tych badań. Mało bowiem prawdopodobne jest, aby diagnosta badając pojazd związku z ujawnionym w toku kontroli drogowej zagrożeniem, poświadczał nieprawdę ryzykując swoją reputację i możliwość utraty prawa do wykonywania zawodu.

10. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, bowiem zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) – (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1319/20 LEX nr 3105855). Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. Obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność karno-administracyjną. (por. wyrok WSA z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1369/20, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych).

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, że niedostatecznie wyjaśniono okoliczności faktyczne sprawy, a zatem podjęte przez Organy rozstrzygnięcie (nałożenie administracyjnej kary pieniężnej) przypisujące Skarżącemu dopuszczenie się omawianego naruszenia, uznać należy za przedwczesne. Istotne w sprawie jest należyte i bezsporne wykazanie za pomocą wszelkich dowodów, że na skutek ujawnionej w toku kontroli korozji pojazdu, zachodziły uzasadnione i przewidziane prawem podstawy do nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej, jaka określona jest w lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d. Tymczasem Organy temu nie sprostały w realiach sprawy, co stanowi o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji.

11. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni wskazania wyrażone w uzasadnieniu i jeżeli będzie dysponował taką możliwością uzupełni materiał dowodowy w niezbędnym zakresie. Natomiast w przypadku braku takiej możliwości umorzy postępowanie w sprawie.

12. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji. Natomiast o zwrocie kosztów postępowania, orzekł stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.