Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1428/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1428/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2009r., sprawy ze skargi S. B., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 14 lipca 2008r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007 roku Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku S. B. z dnia [...] marca 2008 roku odmówił umorzenia należności na:

- ubezpieczenia społeczne za okres od maja 1999r. do grudnia 1999r. oraz za okres od marca 2000r. do grudnia 2000r. w łącznej kwocie 14.816,38 zł, w tym z tytułu: składek w kwocie 5.673,38 zł, odsetek liczonych na dzień 3 marca 2008r. w kwocie 9.143,00 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 1999r. do grudnia 1999r. oraz za okres od marca 2000r. do grudnia 2000r. w łącznej kwocie 3.708,00 zł, w tym z tytułu: składek w kwocie 1.415,00 zł, odsetek liczonych na dzień [...] marca 2008r. w kwocie 2.293,00 zł;

- Fundusz Pracy za okres od maja 1999r. do grudnia 1999r. oraz za okres od marca 2000r. do grudnia 2000r. w łącznej kwocie 1.194,00 zł, w tym z tytułu: składek w kwocie 456,00 zł, odsetek liczonych na dzień 3 marca 2008r. w kwocie 738,00 zł.

Organ wskazał w uzasadnieniu przywołując okoliczności faktyczne i podstawy prawne, na których oparł rozstrzygnięcie, iż wobec wnioskodawcy prowadzone było przymusowe dochodzenie zobowiązań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego , które zostało zawieszone, z uwagi na udzielenie układu ratalnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Stwierdzenia takiego nie dokonał również komornik sądowy. Ponadto w ocenie organu nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Nie zostały w ocenie organu spełnione przesłanki do umorzenia z art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nie zaistniały również okoliczności wymienione w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Strona nie wykazała poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, nie udokumentowano też okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę płatnika lub najbliższych członków rodziny oraz konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania przedłożono dokumenty potwierdzające zły stan zdrowia płatnika, jednakże, w ocenie organu schorzenia te nie pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodów, co potwierdza fakt zatrudnienia i osiągania wynagrodzenie w wysokości 1.200 zł brutto. Natomiast małżonka płatnika jest zatrudniona z wynagrodzeniem 1366,79 zł brutto, co w związku z ponoszeniem kosztów utrzymania jednego dziecka nie uzasadnia braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny.

S. B. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 14 lipca 2008r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007 roku Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ocena przesłanek do umorzenia została dokonana przez organ I instancji w sposób prawidłowy. Prezes ZUS podzielił ustalenia organu I instancji, że w sprawie nie udokumentowano poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, co uzasadniałoby umorzenie należności. Nie wykazano również okoliczności uzasadniających umorzenie ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym idzie konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Biorąc zaś pod uwagę osiągane dochody Prezes ZUS podał, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka pozbawienia zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. B. wskazując, że w dniu [...] lipca 2008r. uległ wypadkowi samochodowemu w wyniku którego doznał złamania żuchwy, z czym związany był jego miesięczny pobyt w szpitalu. Skarżący podał także, iż wynagrodzenie uzyskiwane przez jego małżonkę uległo zmniejszeniu.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2009r. skarżący wskazał, że obecnie jest bezrobotny i stara się o przyznanie renty.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] października 2008r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odpowiadają przepisom prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy czyni zadość wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy, dokonały jego oceny oraz uzasadniły motywy rozstrzygnięcia.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3. W art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie tam zawarte jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3, organ pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek, co skutkować musi odmową udzielenia tej ulgi. W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności. Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia, a jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego udzielił skarżącemu układu ratalnego, co doprowadziło do zawieszenia postępowania w sprawie przymusowego dochodzenia zobowiązań. Nadto brak jest postanowienia Komornika Sądowego stwierdzającego brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Natomiast w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Również i w powyższym przypadku ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi.

Natomiast przy braku wykazania przez zobowiązanego przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1-3 w/w rozporządzenia organ pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek, co skutkować musi odmową udzielenia tej ulgi. W ocenie Sądu taka sytuacja miała również miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie wykazał zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w przepisach rozporządzenia. Skarżący uzyskiwał stałe dochody, a nie zostało przy tym wykazane, iż skarżący jako kierowca-mechanik, czy też jego żona nie mogą podjąć dodatkowych zajęć zarobkowych. Ponadto na ich utrzymaniu pozostaje jedynie 9-letnia córka, a nie wykazano, by koszty utrzymania przewyższały ich możliwości zarobkowe. Ponadto w ocenie Sądu okoliczności w postaci miesięcznego pobytu na leczeniu szpitalnym oraz utraty pracy, które wystąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mogą przesądzać o zaistnieniu podstawy do umorzenia przedmiotowych należności, ponieważ skarżący nie wykazał, aby z powodu ciężkiego stanu zdrowia utracił możliwości zarobkowe.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.