Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 533/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia del. WSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Po 611/04 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] ustalającej zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz A. N. kwotę 150,00 (słownie: sto pięćdziesiąt) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. I SA/Po 611/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...], mocą której organ odwoławczy, w pierwszej kolejności uchylił decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 1999 r. oraz odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] ustalającej zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za 1999 rok.

W uzasadnieniu Sąd w szczegółowy sposób przedstawił genezę oraz przebieg postępowania w sprawie.

W tym zakresie Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Poznania wznowił na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i art. 243 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkową (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; w skrócie O.p.) postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru A. N. łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonego w decyzji z dnia [...]

W wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Poznania uchylił decyzję z dnia [...] wskazując w uzasadnieniu, że zobowiązanie pieniężne za 1999 r. uchylono w związku z tym, iż jeden ze współwłaścicieli nieruchomości przy ul. W. w Poznaniu posiada status zakładu pracy chronionej.

Następnie w dniu [...] Prezydent Miasta Poznania wydał decyzję ustalającą podatnikowi zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości za 1999 r. nieruchomości w kwocie 9.929,00 zł. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] została jednak następnie uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt I SA/Po 3086/00).

W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Poznaniu z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości za 1999 r. w kwocie 9.929,00 zł. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania Prezydent Miasta Poznaniu wydał w dniu [...] decyzję, na podstawie której umorzył postępowanie w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego za 1999 r. wznowionego postanowieniem z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, że postępowanie zostało wznowione w związku z okolicznością posiadania statusu zakładu pracy chronionej przez jednego ze współwłaścicieli. W ocenie organu podatkowego nie jest to jednak okoliczność, która ma wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. Zwolnienie z podatku od nieruchomości przysługujące zakładowi pracy chronionej na podstawie ustawy z dnia [...] o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 160, poz. 1082), w dalszej części zwanej ustawą o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, ma bowiem charakter zwolnienia podmiotowego, co oznacza, iż taki zakład jest zwolniony z płacenia podatku, ale obowiązek jego zapłacenia w całości niezmiennie spoczywa na pozostałych współwłaścicielach nieruchomości, którzy nie posiadają statusu zakładu pracy chronionej. Tym samym, jeżeli nie zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienia postępowania prowadzenie postępowania w sprawie, która już została rozstrzygnięta ostateczną decyzją nie jest zasadne.

A. N. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 208 O.p. i art. 31 ustawy o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Zdaniem skarżącego organ podatkowy I instancji zobowiązany był do wydania merytorycznej decyzji w sprawie podatku, jako że powinna być ona konsekwencją wcześniejszej decyzji o wznowieniu postępowania. Decyzja ta zatem, w ocenie skarżącego, powinna zawierać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, czyli zawierać wysokość podatku od nieruchomości za 1999 r., przy uwzględnieniu okoliczności zwolnienia części nieruchomości od podatku. Zwolnienie dotyczące zakładu pracy chronionej powinno mieć bowiem bezpośrednie przełożenie na wysokość kwoty podatku przypadającej na współwłaścicieli nieruchomości, ponieważ w ocenie skarżącego podatek od nieruchomości winien być zapłacony jedynie od tej powierzchni nieruchomości, która nie jest zajmowana przez zakład pracy chronionej.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w dniu [...] wydało decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję i odmawiającą uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Poznaniu z dnia [...] ustalającej zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za rok 1999 w kwocie 10.831,60 zł. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że uchylenie decyzji z dnia [...] nie wynika z uwzględnienia zarzutów odwołania, ale z konieczności wynikającej z treści ww. wyroku NSA z dnia z dnia 17 maja 2002 r., w którym w jednoznaczny sposób wskazano, że postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości nie stało się bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił jednocześnie konieczność ustosunkowania się organu odwoławczego do przedmiotu określonego rozstrzygnięciem organu I instancji, samodzielnie nie przesądzając sposobu naliczenia podatku w sytuacji zajmowania części nieruchomości przez zakład pracy chronionej. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podniosło, że w sprawie brak jest podstaw do ustalenia innej, niż ustalona w decyzji Prezydenta Miasta Poznaniu z dnia [...] wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 10.831,60 zł. Nie dostrzegając zatem przesłanek do wznowienia postępowania, organ odwoławczy, działając w myśl art. 243 § 2 O.p. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. N. wnosząc o uchylenie ww. decyzji z dnia [...] podniósł zarzut naruszenia art. 31 ustawy o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 i art. 245 O.p.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 245 O.p., powołując się na wyrok NSA z dnia 17 maja 2002 r., skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie miał podstaw do oceny postępowania na etapie jego wznowienia, co oznacza że ocena zasadności wznowienia jest bezprzedmiotowa. Pomimo tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało ponownego zbadania przesłanek wznowienia postępowania, podczas gdy w ocenie skarżącego było ono uprawnione wyłącznie do wydania takiej decyzji, w której albo utrzymałoby zaskarżoną decyzję w mocy albo uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja, naruszając art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 zawiera wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zdaniem skarżącego decyzja jedynie w sposób ogólnikowy, bez należytej analizy prawnej odnosi się do zarzutów skarżącego, odwołując się do uzasadnień poprzednich decyzji, równie lakonicznych. W zakresie zarzutu naruszenia art. 31 ustawy o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, skarżący ponownie podkreślił, że podatek od nieruchomości za w 1999 r. powinien być płacony wyłącznie od powierzchni niezajmowanej przez zakład pracy chronionej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty podniesione w skardze za bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że w niniejszej sprawie organy podatkowe nie naruszyły wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 17 maja 2002 r., sygn. akt I SA/Po 3086/00, a także wynikających z art. 245 oraz 210 § l pkt 6 i § 4 O.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu naprawiło błąd organu pierwszej instancji, gdyż w przypadku braku przesłanek do wznowienia postępowania oraz, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy - wydaje się po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej - decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej, a nie umarza się postępowanie.

Sąd podkreślił, że wydana wobec skarżącego decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia 1 lutego 1999 r., na skutek niewniesienia odwołania przez współwłaścicieli objętej opodatkowaniem nieruchomości, stała się ostateczna. Zgodnie z wyrażoną w art. 128 O.p. zasadą trwałości decyzji ostatecznych, mogą być one weryfikowane tylko wyjątkowo. Instytucja wznowienia postępowania stanowi natomiast jeden z dozwolonych prawem nadzwyczajnych środków umożliwiających zaskarżenie decyzji ostatecznej, ale tylko i wyłączenie wtedy, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O.p. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie wskazała na istnienie istotnych naruszeń procedury podatkowej podczas wydawania przez Prezydenta Miasta Poznania decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1999 r. Ustawowej przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej w ww. trybie nie może stanowić sam spór, co do interpretacji materialnego prawa podatkowego (zasadności zwolnienia od opodatkowania części powierzchni zajmowanej przez zakład pracy chronionej).

A. N. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wnioskując o uchylenie ww. rozstrzygnięcia, strona skarżąca zarzuciła obrazę prawa procesowego, tj. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niezastosowanie oraz błędne przyjęcie, że w sytuacji, w której organ podatkowy powziął informację o posiadanym przez jednego przez współwłaścicieli nieruchomości, już po wydaniu decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości, nie stanowi nowej okoliczności w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

W uzasadnieniu podkreślono, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił uchylenia niekorzystnej dla skarżącego decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] błędnie przyjmując, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. tj. okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Natomiast w chwili wydania decyzji z dnia [...] organowi podatkowemu I instancji nie była znana mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia o wysokości należnego podatku od nieruchomości okoliczność, że jeden ze współwłaścicieli uzyskał status zakładu pracy chronionej, co zwalnia zarówno jego jak i część nieruchomości z ww. podatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie sporządziło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w skrócie zwanej w dalszej części p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzuciła naruszenie prawa procesowego, powołując art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. Zm.), w skrócie zwanej w dalszej części uzasadnienia O.p. Należy jednak zauważyć, że adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. Wymienienie przepisów naruszonych przez organ administracyjny nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna, ani inny akt administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 80/04, publ. ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 12; także wyrok NSA z dnia 31 maja 2004 r., sygn. akt FSK 103/04, publ. POP 2005, nr 3 poz. 57).

Autor skargo kasacyjnej formułując zarzut naruszenia prawa procesowego, nie powołał zaś żadnego przepisu cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

Rozważając zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy zwrócić uwagę, że jest to przepis regulujący postępowanie administracyjne. Tymczasem art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli więc skarga kasacyjna stanowi środek zaskarżenia orzeczenia sądowego, a nie decyzji administracyjnej, to również podstawa tej skargi odnosi się do postępowania, które doprowadziło do wydania wspomnianego orzeczenia. Reguły tego postępowania zostały określone w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W art. 183 § 2 p.p.s.a. wymieniono przyczyny nieważności postępowania, których wspólnym mianownikiem jest związek z postępowaniem sądowym. Wynika to z ich brzmienia, gdyż wyrażenia takie jak: droga sądowa, zdolność sądowa i procesowa, postępowanie przed sądem administracyjnym, skład sądu, nie mogą odnosić się do postępowania administracyjnego. Nie sposób przyjąć, że wyraz "postępowanie" ma w art. 174 pkt 2 inne znaczenie niż w art. 183 § 2. Wskazana regulacja potwierdza, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego i postępowanie, które doprowadziło do jego wydania, a nie decyzja bądź też inny przejaw aktywności organu administracji publicznej.

Powyższe uzasadnia ponadto ustrojowa i proceduralna pozycja Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z art. 3 § 2 ustawy z 25 sierpnia 2005 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że Sąd kasacyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przez nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych. Jest to - biorąc pod uwagę zapisy ustawowe - podstawowa dziedzina jego aktywności.

Na marginesie wypada zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał już wcześniej, iż naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa kasacji dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej (wyrok z 23 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1659/04, niepubl.). Sąd ten zwracał także uwagę, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji i do niego powinny odnosić się zarzuty kasacyjne (wyrok z 5 maja 2005 r., FSK 1691/04, niepubl.).

Po dokonaniu analizy skargi kasacyjnej, można jednoznacznie stwierdzić, że ani w części wstępnej, ani w treści jej uzasadnienia nie powołano żadnego przepisu ustawy p.p.s.a.. Tym samym nie można przyjąć, że skarga kasacyjna została oparta na podstawie zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skoro zaś zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie zachodziły), to brak wskazania właściwej podstawy tej skargi uniemożliwia Sądowi ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w jej uzasadnieniu.

Zbieżne z zaprezentowanym powyżej uzasadnieniem poglądy, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł w wyrokach z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 166/05, dostępny w bazie LEX nr 194422, oraz z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 104/05, publ. OSP 2007/1/7.

Podsumowując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny może jedynie ograniczyć się do stwierdzenia, że zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie był zasadny, gdyż przepis ten nie mieści się w pojęciu prawa materialnego ani też nie reguluje trybu postępowania sądowego.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Ponadto w pkt 2 sentencji orzeczono o zwrocie nadpłaconego wpisu. Zgodnie bowiem z § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowień lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego (...), bez względu na przedmiot sprawy pobiera się w wysokości 200 zł. W myśl § 3 cytowanego rozporządzenia wpis od skargi kasacyjnej (...) wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. W związku z powyższym koniecznym było zarządzenie zwrotu nadpłaconego ponad 100 zł wpisu wniesionego przez skarżącego do kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.