Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 991/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a, 92b, 92c, 92 ust. 6, art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 25 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
article: art. 6, 7, 9, 77 par. 1,  80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8  art. 15 ust. 1, 2, 8
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędzia Ewa Kowalczyk Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] – o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na W. S..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że kontrola w siedzibie przedsiębiorcy obejmowała okres od [...] do [...] 2014 r. i dotyczyła przestrzegania regulacji dotyczących czasu pracy kierowców i norm ustawy o transporcie drogowym. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją administracyjną nałożył na stronę karę pieniężną. Podstawę faktyczną tego rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzenie naruszeń w zakresie:

1) przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy – o czas powyżej 15 minut do 30 minut, za każde następne rozpoczęte 30 minut,

2) okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy,

3) nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień,

4) braku na okazanej wykresówce przepisowych wpisów odnosnie miejsca lub daty końcowej używania wykresówki.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez brak należytej staranności przy zbieraniu materiału dowodowego, przerzucenie ciężaru dowodu na stronę poprzez twierdzenie, że to jest ona zobligowana do przekazywania i organizowania dowodów na okoliczność przewidziane w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym, a także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania, z jakich przyczyny odmówiono uwzględnienia okoliczności, na które strona się powołała.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji wyjaśnił, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wykresówek z protokołu kontroli wykazała, że kierowca prowadził pojazd od godz. 2135 w dniu 17 stycznia 2014 r. do godz. 310 w dniu 18 stycznia 2014 r. nie wykonując prawidłowej przerwy w jeździe przez 5 godzin i 30 minut. Oznacza to, że kierowca przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę. Dlatego zasadne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 350 zł za stwierdzone naruszenia określone lp. 5.2.1 i lp. 5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnośnie stwierdzonego kolejnego naruszenia organ zauważył, że analiza okazanych do kontroli wykresówek, zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, protokołu kontroli i wyjaśnień strony wykazała, że nie okazano wykresówek kierowcy za dni: 15 i 16 stycznia 2014 r., 1 i 2 lutego 2014 r., 23 lutego 2014 r. i za 3 kwietnia 2014 r. Zasadne więc okazało się nałożenie kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za stwierdzone naruszenie określone lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnośnie naruszenia polegającego na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy (za każdą wykresówkę) organ wyjaśnił, że takie przypadki miały miejsce na wykresówkach z dnia: 3 grudnia 2013 r., 12/13 stycznia 2014 r.; 17/18 stycznia 2014 r., 21 stycznia 2014 r., 22 stycznia 2014 r., 6 lutego 2014 r., 8 lutego 2014 r., 12 lutego 2014 r., 13 lutego 2014 r., 15 lutego 2014 r., 17 lutego 2014 r., 19 lutego 2014 r., 27 lutego 2014 r., 5 marca 2014 r., 6 marca 2014 r., 9 marca 2014 r., 20 marca 2014 r., 22 marca 2014 r., 27 marca 2014 r., 28 marca 2014 r., 31 marca 2014 r., 2 kwietnia 2014 r., 4 kwietnia 2014 r., 8 kwietnia 2014 r., 9 kwietnia 2014 r., 11 kwietnia 2014 r., 14 kwietnia 2014 r., 15 kwietnia 2014 r. i 27 kwietnia 2014 r., a więc w 29 przypadkach. Dlatego w świetle dowodów zasadne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8.700 zł (29 x 300 zł) za stwierdzone naruszenia określone lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Co do naruszenia polegającego na braku w okazanej wykresówce przewidzianych prawem wpisów (miejsca lub daty końcowej używania wykresówki) stwierdzono, że konsekwencją lp. 6.3.6.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym sankcjonującego karą w wysokości 50 zł naruszenie polegające na braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: miejsca lub daty końcowej zakończenia używania wykresówki, zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 50 złotych i kary pieniężnej w wysokości 150 zł za stwierdzone naruszenie określone lp. 6.3.6.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego pobrania przez organ kontrolny wykresówek organ wyjaśnił, że pobrano je w celu zabezpieczenia materiału dowodowego. Strona została pouczona o przysługującym jej prawie do przeglądania akt, robienia odpisów i kopii. Mogła więc zapoznać się z całością materiału dowodowego, w tym z wykresówkami pobranymi w toku kontroli. Ponadto zapoznała się z ujawnionymi naruszeniami po doręczeniu jej protokołu kontroli oraz została też prawidłowo zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego i poinformowana o swoich prawach.

Pomimo tego, strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów na poparcie swoich tez. Jeżeli chodzi o argumentację dotyczącą naruszeń określonych lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczącym dni 1 i 2 lutego 2014 r., przedstawione przez stronę zaświadczenie rzeczywiście stanowi dowód na okoliczność przeprowadzenia naprawy pojazdu. Nie jest to jednak dowód na okoliczność w postaci zmiany licznika. Strona nie dołączyła żadnej dokumentacji wydanej przez dokonujący naprawy warsztat, które wskazywałyby na przestawienie licznika kilometrów, w dodatku o dużą liczbę kilometrów.

Odnośnie naruszeń określonych w lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ stwierdził, że argumentacja strony nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w materiale dowodowym. Strona twierdziła, że różnice w ilości przejechanych kilometrów wynikały z wykonywania w tym czasie przez kierowcę przewozów wyłączonych spod stosowania przepisów Rozporządzenia nr 561/2006. Jednakże strona nie posiadała zgłoszonych do licencji pojazdów o łącznej masie całkowitej (dmc) poniżej 3,5 tony i nie przedstawiła żadnych dowodów na tę okoliczność, ograniczając się do deklaracji, że takie dowody posiada.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a., zaś argumentacja strony również w zakresie zarzutów naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niezbadanie okoliczności określonych w art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym – nie zasługiwała na uwzględnienie. Obowiązek określenia okoliczności wskazanych w tych przepisach spoczywa bowiem na stronie. Podczas prowadzonego postępowania nie przedstawiała ona żadnej dokumentacji dotyczącej organizacji zadań przewozowych, które świadczyłyby o tym, że zadania były wykonywane w sposób, który pozwalał zapewnić przestrzeganie przepisów czasu pracy.

Nadto wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za dane naruszenie jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. Taryfikator w sposób ścisły określa wysokość kary za dane naruszenie. W konsekwencji stwierdzenie naruszenia przez inspektora transportu drogowego zawsze skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w odpowiedniej wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca W. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, to jest:

1) art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez nieodniesienie się w sposób prawidłowy do zgłoszonych w sprawie dowodów i twierdzeń skarżącej, brak dołożenia należytej staranności przy zbieraniu materiału dowodowego i przerzucenie ciężaru dowodu na stronę, poprzez twierdzenie, iż to ona jest zobligowana do przekazywania i organizowania dowodów na okoliczność określone w art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym, przez co organ nie rozpatrzył z urzędu czy takie okoliczności w sprawie zachodzą; nadto do naruszenia wspomnianych przepisów doszło także poprzez brak uwzględnienia wyjaśnień strony;

2) art. 10 k.p.a., poprzez zabranie stronie wszystkich wykresówek oraz ich niezwrócenie po zakończonej kontroli, przez co miała ona ograniczone prawo do obrony swoich praw zwłaszcza, iż organ nie wykazał na jakiej podstawie zatrzymał materiał w postaci wykresówek, a z uwagi na odległość siedziby strony od miejsca siedziby organu, osobiste zapoznanie się z materiałem dowodowym było niemożliwe lub nad wyraz obciążające;

3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania z jakich przyczyn odmówiono uwzględnienia okoliczności, na które skarżąca się powoływała;

4) art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich niezastosowanie.

Według skarżącej nie była ona w stanie zweryfikować wskazanych przez kontrolujących naruszeń z uwagi na fakt, że po zakończonej kontroli organ nie zwrócił jej oryginałów wykresówek oraz innych dokumentów. To inspektorzy winni sporządzić sobie stosowne kopie i potwierdzić je za zgodność z oryginałem, a już na pewno zwrócić je po zakończonej kontroli. Miało to istotne znaczenie i wpływ na wynik sprawy oraz ograniczyło prawo udziału strony w sposób czynny w postępowaniu.

Skarżąca nie posiadała ona żadnych kopii, na podstawie których byłaby w stanie zweryfikować stawiane jej zarzuty zawarte w protokole kontroli, a także w trakcie postępowania. Okoliczność tę potęguje fakt, że siedziba kontrolujących oddalona jest od miejsca siedziby przedsiębiorcy o kilkaset kilometrów, z uwagi na co zapoznanie się z taką ilością materiału dowodowego naraziłoby skarżącą na sporą szkodę. Dlatego organ winien zwrócić jej stosowne dokumenty, stanowią one bowiem własność przedsiębiorcy.

Dodatkowo skarżąca wskazała na okoliczności, które jej zdaniem wyłączają winę przedsiębiorcy za powstałe naruszenia. Zarzuciła, że organ nie rozpatrzył każdorazowo przy poszczególnych naruszeniach i wyjaśnieniach, czy można zastosować przepisy art. 92b lub 92c ustawy o transporcie drogowym. Ograniczył się jedynie do tych twierdzeń w końcowej części uzasadnienia, odnoszących się do całości decyzji, nie rozpatrując jednak dlaczego w danym przypadku nie można było ich uwzględnić na podstawie wyjaśnień i dokumentów dostarczonych odnośnie poszczególnych naruszeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły krajowe akty normatywne, to jest przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414, z późn. zm.; dalej jako "u.t.d."), ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1155 z późn. zm.) oraz akty prawa unijnego, m.in. rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85.

Wskazane przepisy obejmują m.in. zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego, w tym zasady dotyczące dostępu do zawodu przewoźnika drogowego i dostępu do rynku przewozów drogowych. Określają też zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego, jako organu uprawnionego do kontroli przewozów drogowych w rozumieniu przepisów ustawy oraz normy dotyczące nadzoru i kontroli nad podmiotami wykonującymi przewóz drogowy, kierowcami lub innymi podmiotami wykonującymi inne czynności związane z tym przewozem. Określają też odpowiedzialność czterech grup podmiotów, a mianowicie: podmiotów wykonujących przewóz drogowy – w tym w szczególności przewoźników drogowych i podmiotów wykonujących przewozy drogowe na potrzeby własne, podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym, osób zarządzających transportem, kierowców – za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w wyniku kontroli.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych.

Według zaś art. 92 ust. 6 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Przepis art. 92a u.t.d. reguluje zatem odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy), jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, która ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie względem podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto pojazd samochodowy prowadził.

Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika, wskazuje na zastosowanie zasady i reguł postępowania przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów, o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który organ ma – w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej służy przewidziana w art. 73 ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., szeroko ujęta możliwość badania dokumentów i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.

Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania należy stwierdzić, że stan faktyczny kontrolowanej sprawy został ustalony prawidłowo, a okoliczności zdarzeń i ustalone fakty nie budzą wątpliwości.

L. W. Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W. S. karę pieniężną w wysokości [...] zł, odwołując się jednocześnie do załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, wyszczególniającego enumeratywnie według liczb porządkowych (lp.) konkretne rodzaje naruszeń określające jednocześnie wysokość grzywny z tego tytułu:

1) lp. 5.2.1 – przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut;

2) Ip. 5.2.2 – przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy za każde następne rozpoczęte 30 minut;

3) lp. 6.3.6.4. – brak w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: miejsca lub daty końcowej używania wykresówki;

4) lp. 6.3.7. – nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu;

5) lp. 6.3.8. – okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy.

Sankcje administracyjne odnośnie przedsiębiorcy w świetle uregulowań ustawy mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania istniejących nakazów i zakazów.

Organy administracji ustalają jedynie to, czy doszło, czy też nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od jego winy, czy też dobrej lub złej woli, ponieważ wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych ustawą obowiązków. Dlatego też – co do zasady – bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy, albowiem ustawa stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Ustawodawca przewidział jednakże możliwość obalenie tego domniemania.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. "a" lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Według zaś art. 92b ust. 2 u.t.d., za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.

Natomiast w myśl art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie wskazanych przepisów powinna być wykazana przez przedsiębiorstwo transportowe, w rozumienia definicji legalnej, przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Daltego to nie organ, lecz przedsiębiorstwo transportowe winno udowodnić, aktywnie przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którymi prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy.

W aspekcie dowodowym przedsiębiorca powołujący się na przepisy wyłączające odpowiedzialność administracyjną na podstawie ustawy o transporcie drogowym powinien udowodnić zaistnienie okoliczności wskazanych w tych przepisach, a mianowicie to, że nie miał wpływu lub nie mógł przewidzieć naruszenia przepisów ustawy. Natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08).

Odnosząc powyższe zasady do niewadliwych ustaleń faktycznych niniejszej sprawy należy zauważyć, że wszelkie okoliczności wyłączające odpowiedzialność wraz z wnioskami dowodowymi powinny zostać przez skarżącą wskazane w toku postępowania administracyjnego. W takim przypadku powstaje bowiem obciążający powołującego się na te okoliczności obowiązek przedstawienia dowodów.

W celu uzyskania korzystnego dla przedsiębiorcy rozstrzygnięcia w zakresie wyłączenia odpowiedzialności, winien on – jak wyżej wyjaśniono – odpowiednimi środkami dowodowymi normatywne okoliczności wyłączające odpowiedzialność wykazać. Aby jednak mógł to uczynić – przedsiębiorcę poucza się o treści m.in. przepisów art. 50, 55, 72 i 73 u.t.d. oraz art. 84c ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które informują o prawach i obowiązkach kontrolowanego. Takie pouczenie zawarto w imiennym upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli, które doręczono przedsiębiorcy w dniu kontroli. W omawianym przypadku nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie powołanych przepisów.

Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za naruszenia kierowców odnoszące się do reguł czasu pracy. Takimi okolicznościami, co do zasady, nie może być naprawa pojazdu (podnoszenie kabiny), czy pospiech kierowcy wynikający z konieczności dalszej realizacji zlecenia, albo też błędnie wpisane przez kierowcę dane.

Z racji swej pozycji prawnej przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi, poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń, właściwych środków dyscyplinujących. Nie można przy tym wykluczyć, że w konkretnych przypadkach mimo dochowania przez przedsiębiorcę wszelkich aktów staranności dojść może do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podkreślenia jednak wymaga, że w takim przypadku to na podmiocie wykonującym transport drogowy spoczywa ciężar wykazania zaistnienia zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł on przewidzieć.

Dlatego dla prawidłowej wykładni i stosowania powołanych wyżej przepisów art. 92b oraz 92c u.t.d., konieczne jest ich łączne odczytywanie. Zawarta w tych przepisach treść normatywna prowadzi do wniosku, że dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których wskazany podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka.

Oczekiwane od przedsiębiorcy standardy zachowania mieszczą się w granicach zachowania spodziewanego od przedsiębiorcy jako profesjonalisty, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego lub wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne. W orzecznictwie podnosi się ponadto, że regulacje ustawowe zmierzają generalnie do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się przede wszystkim w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonywanie ciążących na pracownikach obowiązków. Chodzi o zorganizowanie takich rozwiązań w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, które będą odpowiednio dyscyplinować osoby wykonujące transport na rzecz przewoźnika. Ma on też prawo do wystąpienia przeciwko pracownikowi z ewentualnym roszczeniem regresowym o naprawienie wyrządzonej szkody w postaci nałożonej kary administracyjnej (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2006 r., sygn. VI SA/Wa 1447/06 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008/2/30).

W kontrolowanej sprawie organy obydwu instancji nie dopatrzyły się przesłanek zastosowania powołanych regulacji, co w ustalonych niewadliwie okolicznościach faktycznych tej sprawy było prawidłowe.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w świetle obowiązujących przepisów prawa zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego (tachografu). Przepis art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o czasie pracy kierowców, nakazuje pracodawcy prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców w różnych formach i przechowywać ją przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Ustawa o czasie pracy kierowców odsyła w zakresie rejestracji norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku do rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE z 2006 r. Nr L 102, s. 1), które z kolei w zakresie urządzeń rejestrujących odsyła do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE z 1985 r. Nr L 370, s. 8 ze zm.).

Zgodnie z art. 15 ust. 2 wyżej wskazanego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy chyba, że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 8 tego rozporządzenia, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB.

Kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. Nie mogą używać wykresówki przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona (maksymalnie 24 godziny). Początkiem stosowania wykresówki jest moment, w którym kierowca przejmuje pojazd. Przy zdaniu pojazdu następuje wyjęcie wykresówki.

Z zestawienia powołanych przepisów wynika, że w każdym 24-godzinnym okresie od przejęcia pojazdu, na wykresówce muszą być zaznaczone nie tylko okresy prowadzenia pojazdu, ale również wszystkie inne okresy wymienione w art. 15 rozporządzenia Rady nr 3821/85. Jest to niezbędne z uwagi na konieczność zapewnienia kontroli, m.in. dziennego okresu odpoczynku kierowcy.

Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, to wszystkie inne okresy pracy, okres dyspozycyjności oraz przerwy w pracy i okresy dziennego odpoczynku nanoszone są na wykresówkę ręcznie, automatycznie lub w inny sposób, czytelnie i bez zabrudzenia wykresówki.

Powołany przepis art. 15 ust. 2 określa zasadniczy dla rejestracji czasu pracy kierowców obowiązek, polegający na stosowaniu wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Oznacza to, że w każdym 24-godzinnym okresie od przejęcia pojazdu na wykresówce muszą być zaznaczone nie tylko okresy prowadzenia, ale również inne okresy aktywności, w tym odpoczynku dziennego.

Jeśli użytkowanie tarczy ma miejsce podczas wykonywania przejazdu lub kiedy kierowca ma możliwość wykorzystania urządzenia kontrolno-pomiarowego do rejestracji na wykresówce zapisów reprezentujących jego aktywność, dla zadośćuczynienia przepisom prawa kierowca obsługuje w odpowiedni sposób manipulatory umieszczone na tachografie. W przypadku, gdy następuje wyjęcie tarczy z urządzenia (na przykład w związku z zakończeniem czynności kierowania pojazdem), kierowca zobowiązany jest swoją aktywność przedstawić w formie wpisu na rewersie wykresówki.

W opisanych okolicznościach faktycznych – w ocenie Sądu – organy Inspekcji Transportu Drogowego trafnie uznały, że zaistniał brak danych na wykresówkach dotyczących aktywności kierowcy w okresach szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, co stało się podstawą do wymierzenie kary w wysokości określonej według lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Inspektor Transportu Drogowego jako właściwy organ wydaną decyzję uzasadnił w konsekwencji w sposób bardzo obszerny i dokładny. Opisał starannie i szczegółowo wszystkie stwierdzone naruszenia oraz podał prawidłową podstawę prawną wysokości nałożonych kar pieniężnych.

Nie były trafne zarzuty skarżącej natury procesowej.

Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ w ramach powierzonych obowiązków jest obowiązany do działania zgodnie z literą prawa, a więc prawem obowiązującym. Natomiast w myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. W myśl art. 9 k.p.a., organ jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ udziela stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby strony oraz pozostali uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, z zachowaniem powyższych zasad, organ działając w granicach powierzonych obowiązków, w sposób wyczerpujący dokonał czynności odnośnie należytego zebrania i oceny materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które sporządzone zostało w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając, że skarżąca nie udowodniła istnienia jakichkolwiek przesłanek określonych w ustawie o transporcie drogowym, które pomimo stwierdzonych naruszeń mogłyby zwolnić ją z odpowiedzialności za te naruszenia, należało w konsekwencji stwierdzić, iż nałożenie na nią kary pieniężnej było uzasadnione. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym należało przyjąć, że w kontrolowanym postępowaniu nie doszło do naruszenia przez organy żadnego ze wskazanych w skardze przepisów, ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), o czym orzekł w sentencji wyroku.