Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2286/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie  zwolnienia od  uiszczenia części wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1  pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: 1) przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżący P. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że obecnie jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.680 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Powołał się na liczne zajęcia komornicze spowodowane likwidacją spółki, z której wyprowadzono majątek. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada rachunku bankowego. Środki uzyskane ze sprzedaży działek zostały zainwestowane w spółkę, która obecnie jest w likwidacji. Skarżący przedstawił odcinki płacowe, dokumenty w sprawie zajęć komorniczych, dokumenty obrazujące wydatki.

Postanowieniem z dnia referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pismem z dnia 14 października Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaskarżonemu Postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na uznaniu, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie, a w konsekwencji naruszenie art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż Referendarz sądowy nie wskazał co uzasadnia sformułowanie przez niego stwierdzenia, że wątpliwość budzi fakt niskiego w stosunku do zajmowanego stanowiska wynagrodzenia Skarżącego. Skarżący podniósł, iż doświadczenie życiowe, a zwłaszcza praktyka obrotu gospodarczego w małych i średnich firmach wskazuje, że samo zajmowanie określonego stanowiska czy też sprawowania określonej funkcji nie wiąże się z wysokim wynagrodzeniem tak jak to ma miejsce w dużych przedsiębiorstwach lub też spółkach giełdowych. Właściciele małych i średnich firm mają tendencje do wynagradzania za efekt z równoczesnym ustalaniem wynagrodzenia na minimalnym poziomie w sytuacji gdy sytuacja majątkowa spółki to uzasadnia. W przypadku Skarżącego, zarządza on spółką, która prowadzi wprawdzie działalność deweloperską, ale równocześnie osiąga minimalny zysk netto lub ponosi wysoką stratę z działalności. Tak było w latach 2011, 2012 i również w 2013 roku. Nienajlepsze wyniki finansowe spółki są efektem nie do końca trafionej inwestycji w Biskupcu niedaleko Olsztyna zrealizowanej w 2009 i 2010 roku, w której to w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, lokale mieszkalne są sprzedawane w niewielkich ilościach rocznie, po bardzo niskich cenach. W tej sytuacji od 2011 roku wynagrodzenie Skarżącego zostało ustalone na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę i wobec ciągłych trudności finansowych spółki w kolejnych latach nie uległo ono zmianie do dnia dzisiejszego. Skarżący przedstawił również do wniosku o przyznanie prawa pomocy zeznania roczne w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 i 2013 rok, które potwierdzają, że oświadczenie Skarżącego odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów jest prawdziwe. Zdaniem Skarżącego wobec faktu, iż zeznania te nie zostały zakwestionowane w drodze żadnego postępowania kontrolnego, sprawdzającego jak i karnego, to również i Referendarz sądowy nie ma żadnej podstawy prawnej aby kwestionować wysokość dochodów Skarżącego. Skarżący wskazał, iż nie wykazywał żadnych wydatków jakie ponosi na utrzymanie dzieci, których ma trójkę, gdyż większość wydatków pokrywa matka dzieci, z którą Skarżący ma ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Skarżący ponosi drobne wydatki dotyczące nabycia codziennej żywności dla siebie oraz częściowo również dla dzieci. Według Skarżącego brak wykazania niniejszych wydatków nie ma w przedmiotowej sprawie żadnego znaczenia, bo nie wykazując ich Skarżący nie obniża swojej zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Brak możliwości poniesienia kosztów sądowych wynika z dość niskich zarobków skarżącego, który ze swoich dochodów jest w stanie pokryć bieżące wydatki miesięczne na swoje utrzymanie i dodatkowo oszczędza maksymalnie kwotę około 100- 200 zł miesięcznie, stąd też jednorazowa zapłata kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie przekracza możliwości finansowe Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.

Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł.

Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 500 zł.

Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Jest zatrudniony na umowę o pracę, uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie. Przedstawione przez Skarżącego odcinki płacowe oraz zeznanie PIT za 2013 r. potwierdzają stosunkowo jego niewielki dochód. Skarżący ponosi przy tym wydatki związane ze swoim utrzymaniem, w tym opłaty związane z mediami, energią elektryczną. Skarżący posiada zadłużenie z tytułu egzekucji komorniczej na rzecz: S. sp. z o.o. ponad 19.000 zł, [...] ponad 922.000 zł, G.L.. ponad 47.000 zł, I. M. ponad 45.000 zł oraz P. spółka z o.o. z siedzibą w W. ponad 143.000 zł.

Sąd przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, wziął również pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04).

W świetle powyższego zasadnym było przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi powyżej 500 zł. Sąd uznał bowiem, że zapłacenie całej wysokości wpisu sądowego 2000 zł, w sytuacji posiadanego przez Skarżącego zadłużenia oraz stosunkowo niskich dochodów, nie będzie możliwe.

Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.