Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 287/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 125 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej oraz przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: "Dyrektor") decyzją z [...] r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Kierownika") z [...] r. nr [...] i stwierdził, że decyzja Kierownika nr [...] z [...]r., która nie podlega uchyleniu ze względu na to, iż od dnia jej doręczenia stronie upłynął okres dłuższy niż 5 lat, została wydana z naruszeniem prawa.

Organ ustalił, że Kierownik decyzją nr [...] z [...] r. przyznał B.S.-G. na 2013 r. jednolitą płatność obszarową do powierzchni 1,94 ha w kwocie 1.610,78 zł. Od przedmiotowej decyzji strona nie złożyła odwołania i stała się ona ostateczna z dniem 31 stycznia 2014 r. Postanowieniem nr 0243-0000003549/19 z 14 stycznia 2019 r. Kierownik wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. B.S.-G. złożyła wyjaśnienia dotyczące użytkowania działki ewidencyjnej nr 384/2. Przedłożyła też decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, umowę dzierżawy gruntu z 15 kwietnia 2001 r. zawartą pomiędzy nią a D.S. oraz zaświadczenie Urzędu Gminy S. o zmianach we własności gospodarstwa rolnego. Wyjaśnienia złożył też D.S. (współwłaściciel spornej działki). Przesłuchano świadków: W.R., A.K. i T.F..

Na podstawie powyższego Kierownik stwierdził, że B.S.-G. w 2013 r. nie była faktycznym użytkownikiem ww. działki, w tym nie podejmowała żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych, nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie, nie decydowała o wyborze uprawianych roślin, wykonywanych zabiegach agrotechnicznych oraz zbiorze upraw.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, Kierownik decyzją nr [...] z [...] r. uchylił decyzję nr [...] z [....] r., odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 747,27 zł. Decyzją nr [...] z [...] r. Dyrektor uchylił decyzję Kierownika i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku postępowania wyjaśniającego Kierownik zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o udostępnienie odpisu dokumentów znajdujących się w aktach spawy I Na 11/18 oraz I Ns 219/18. Do dnia wydania decyzji Dyrektora Sąd Rejonowy w S. nie udzielił odpowiedzi na przedmiotowe pismo.

Kierownik przesłuchał T.S., D. S., P. S., A. S., J. S. oraz D.S..

Następnie decyzją nr [....] z [...] r. Kierownik uchylił decyzję dotychczasową, odmówił przyznania B.S.-G. przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2013 i nałożył sankcję z tytułu tej płatności w kwocie 747,27 zł.

W odwołaniu strona zarzuciła bezpodstawne wznowienie postępowania administracyjnego, procedowanie na podstawie materiału dowodowego adekwatnego na dzień wydania decyzji, a nie na rok 2013, pominięcie istotnej okoliczności jakim było porozumienie z nieżyjącym L.s. w przedmiocie korzystania z nieruchomości, pominięcie kwestii spraw toczących się przez Sądem Rejonowym w S. o sygn. akt I Ns 219/4/ i I Ns 11/18 o dział spadku i zasiedzenie, zaniechanie oględzin.

Dyrektor przywołał przepisy, które mają zastosowanie w sprawie, tj. ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), dalej ,,ustawa o płatnościach" i rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r., poz. 302), oraz przepisy unijne. Wyjaśnił, że nową okolicznością faktyczną nieznaną Kierownikowi w dniu wydania decyzji ostatecznej było to, że w roku 2013 strona nie użytkowała działki nr 384/2 zgłoszonej do płatności. Ustalono, że zaszły przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji z 30 listopada 2013 r. nie był w posiadaniu informacji, że część gruntów zgłoszonych przez B.S.-G.w 2013 r. do płatności nie była przez nią użytkowana rolniczo, co nie uprawniało jej do przyznania płatności w pełnej wysokości. Informację tą organ pozyskał dopiero 13 listopada

2018 r.

Decyzja Kierownika nr [...] z [...] r. została skutecznie doręczona 17 stycznia 2014 r., co oznacza, że w związku z art. 146 § 1 K.p.a. decyzja rozstrzygająca w zakresie merytorycznym winna zostać wydana ze względu na przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. do 17 stycznia 2019 r. Decyzja nr 0243-2020-000002581 została wydana 28 lutego 2020 r. i skutecznie doręczona stronie w dniu 4 marca 2020 r., zatem termin pięcioletni wskazany w art. 146 § 1 K.p.a. został przekroczony, co oznacza, że ze względu na przedmiotową przesłankę wznowienia, nie jest możliwe uchylenie decyzji dotychczasowej (po wznowieniu postępowania) przez organy. Zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Dyrektor wyjaśnił, że płatności mogą być przyznane tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Posiadanie działki ocenia się na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, zatem dokonanie (bądź jego zlecenie) jednorazowego zabiegu agrotechnicznego nie prowadzi do uznania określonego podmiotu za posiadacza. Posiadanie wyraża się w możliwości nieograniczonego korzystania z gruntu w każdym czasie, w tym w pełnej swobodzie decydowania o sposobie jego wykorzystania oraz dokonywania zabiegów agrotechnicznych. Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

B.S.-G. nie była użytkownikiem spornej działki nr 384/2. Zeznania świadków wskazują jednoznacznie, że faktycznym użytkownikiem ww. działki byli w roku 2013 państwo S.. Zarzuty strony koncentrują się głównie wokół sporu o własność nieruchomości tj. budynków mieszkalnych zajętych przez rodzinę S. oraz opłacania podatku rolnego i sprawy zasiedzenia. Natomiast jak strona sama przyznała w treści odwołania, jej rola w kwestii użytkowania spornej działki polegała na "kontroli utrzymania sadu" i w jej ocenie przy użytkowaniu działki, na której znajduje się sad, nie ma potrzeby organizacji pracy czy decydowania o rodzaju upraw. Zgodnie z zeznaniem D.S. L. S. obrabiał pole w zamian za utrzymanie działki w dobrej kulturze rolnej. Obecnie użytkownikiem jest T. S., bowiem tam mieszka, a po śmierci L.S. w 2016 roku nic tam z matką nie robił.

Organ nie dał wiary twierdzeniom, że to B.S.-G. była faktycznym użytkownikiem spornej działki w 2013 r. Sprawa o zasiedzenie nieruchomości, z których korzysta obecnie T. S. wraz z dziećmi pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Kierownik zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o udostępnienie odpisu akt, jednak nie uzyskał odpowiedzi. Dokumenty w tej sprawie przedstawiła natomiast B.S.-G..

Organ wyjaśnił, że powierzchnia zadeklarowana do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 wynosiła 1,94 ha, powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wynosi 1,04 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną w toku postępowania wynosi 0,90 ha, co stanowi 86,54% powierzchni stwierdzonej. Stawka jednolitej płatności obszarowej na rok 2013 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada

2014 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1334) wynosi 830,30 zł. Wysokość kary administracyjnej powinna wynosić zatem 747,27 zł (0,90 ha x 830,30 zł). Podjęte ustalenia powinny powodować odmowę przyznania B.S.-G. jednolitej płatności obszarowej na rok 2013. Dyrektor stwierdził, że Kierownik prawidłowo ustalił, iż B.S.-G. nie użytkowała rolniczo działki nr 384/2 w roku 2013. Na dzień wydania zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika było prawidłowe w przedmiocie okresu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a., jednak 17 stycznia 2020 r. upłynął okres 5 lat od dnia doręczenia B.S.-G. decyzji nr [...]. Wobec tego, Dyrektor uchylił decyzję nr [...] w całości i stwierdził, że decyzja Kierownika nr [..] z [....] r. została wydana z naruszeniem prawa ze względu na to, że organ pierwszej instancji przyznał stronie płatności bezpośrednie pomimo tego, że nie była ona faktycznym użytkownikiem działki nr 384/2. Powyższe narusza art. 7 ust. 1 ustawy oraz art. 58 Rozporządzenia Nr 1122/2009, ponieważ w przedmiotowej sprawie płatność bezpośrednie na rok 2013 powinny zostać B.S.-G. odmówione i powinna na stronę zostać nałożona sankcja w kwocie 747,27 zł. Ze względu na upływ 5 lat od doręczenia decyzji nr [...] z [..] r. przyznającej płatność nie jest możliwe jej uchylenie przez organy, wobec tego decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym.

Na powyższą decyzję B.S.-G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnosząc o jej uchylenie zarzuciła:

- wydanie decyzji w związku z bezpodstawnym wznowieniem postępowania administracyjnego;

- procedowanie na podstawie materiału dowodowego, który może być aktualny na chwilę obecną, a nie na rok 2013;

- pominięcie istotnej okoliczności związanej z prowadzeniem spraw o dział spadku z wniosku D.S. i o zasiedzenie z wniosku T. S. przed Sądem Rejonowym w S. i braku zauważania, że fałszywy donos ma związek z prowadzeniem spraw sądowych i ma w złym świetle stawiać D.S. i jego matkę B.S. – G.;

- pominięcie okoliczności porozumienia D.S., B.S.-G. z nieżyjącym L.s. odnośnie korzystania przez współwłaścicieli z nieruchomości. Po śmierci L.S. jego żona T. S. i dzieci w celu prób wykazania zasiedzenia zaprzeczyli, jakoby L. S. czynił porozumienia z pozostałymi współwłaścicielami co do używania nieruchomości. Ich twierdzenia nie są zgodne z prawdą i zmierzają jedynie do uzyskania lepszej pozycji procesowej w sprawach o dział spadku i zasiedzenie;

- pominięcie, że T. S. i jej dzieci, jako spadkobiercy L.S. są uczestnikami postępowań I Ns 11/18 i I Ns 219/18 Sądu Rejonowego w S. o dział spadku i o zasiedzenie, gdzie w swojej obronie bezpodstawnie podnoszą te same argumenty, które przedstawili do sprawy niniejszej, chociaż nikt z rodziny S. nie opłacał podatku za przedmiotową działkę. T. S. i L. S. posiadali w roku 2013 inne nieruchomości rolne, na których sami decydowali i pracowali, stąd dołączone przez nich dokumenty w postaci faktur za zbywanie płodów rolnych, zakupu środków ochrony roślin, nakazy podatkowe dotyczą innych nieruchomości. Osoby te posiadają jedynie 1/16 część udziału w nieruchomości z tytułu spadkobrania po L. S.;

- zaniechanie oględzin nieruchomości;

- brak analizy sprawy dokonanej z wytycznymi organu wyższej instancji, który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania. Nie pojawiły się też żadne nowe dowody mające wskazywać na inny stan faktyczny niż wykazano w 2013 r. L. S., T. S. ani ich dzieci nigdy nie byli posiadaczami samoistnymi działki ewidencyjnej nr 384/2. Na chwilę obecną stan własnościowy tej nieruchomości jest taki, że D.S. jest współwłaścicielem w 15/16 części tej działki, a spadkobiercy po L.S. w 1/16 części. D.S. wydzierżawił przedmiotową nieruchomość swojej matce B.S.-G., która jako jedyna pobiera dopłaty bezpośrednie na tą nieruchomość. Po przeniesieniu większości udziałów w nieruchomości na D.S. i po śmierci M. S., D.S., B.S.-G. i L. S. wspólnie uzgodnili, że prawa właścicielskie (decydowanie o sprzedaży, obciążeniu, rozporządzeniem nieruchomością) przysługują D.S. do czasu zakończenia nauki przez dzieci L.S.. L. S. nie tylko nie był samoistnym posiadaczem tej nieruchomości, ale też sam nim się nie czuł. Z racji posiadania minimalnego udziału w nieruchomości prosił D.S. o możliwość dalszego zamieszkiwania na tej nieruchomości. Podatek rolny za działkę 384/2, wbrew ustaleniom zawartym w uzasadnieniu decyzji, opłacał D.S. w całości, a jedynie w latach 2017

i 2018 robił to w swoim udziale 15/16.

L. S. był pracownikiem na działce zgodnie z umową zawartą z D.S. w zamian za korzystanie z części budynku mieszkalnego

i budynków gospodarczych. W roku 1999 L. S. poważnie zachorował, w związku z tym D.S. pozwolił mu zostać na nieruchomości. Ze względu na ciężką sytuację L.S. D.S. opłacał podatek gruntowy w całości, w związku z zawartą umową ustną, w której były uzgodnienia takie, że L. S. będzie opiekował się działką, będzie wykonywał niezbędne prace oraz będzie z niej korzystał, natomiast B.S.-G., jako dzierżawca, miała nadzorować zgodność wykonywanych prac i informować właściciela. Ponieważ skarżąca jest osobą wiekową, nie mogła wykonywać wszelkich prac. L. S.

i jego żona mieli wiedzę o korzystaniu z dopłat, ponieważ na swoje działki występowali o dopłaty i je otrzymywali. Na sporną działkę nie występowali o dopłaty. Takie były uzgodnienia w umowie ustnej zawartej pomiędzy D.S. a L.s..

L. S. przestrzegał umowy do swojej śmierci. Po jego śmierci w

2016 r. D.S. nie zawierał żadnej umowy z T. S., a dotychczasowy stan faktyczny utrzymuje się. Niezrozumiałym jest, że organ nie uwzględnił umowy oraz oświadczenia D.S. w piśmie z 8 marca

2019 r., w którym podał on szczegóły umowy. B.S.-G. jako dzierżawca dbała o zachowanie rolniczego charakteru nieruchomości także poprzez dokonywanie kontroli i przekazywanie właścicielowi D.S. informacji o stanie działki. Dopłata należy się za należyte utrzymanie gruntu rolnego. Organ pierwszej instancji nie zobowiązał T. S. do złożenia odpowiednich dokumentów wykazujących kto pobierał pożytki z nieruchomości. Przedłożone przez nią dokumenty dotyczą posiadanego odrębnego gospodarstwa użytkowanego przez L. i T. S..

B.S.-G. miała decydujący wpływ na wykorzystywanie nieruchomości rolnej. Skoro na działce znajduje się sad, to nie ma potrzeby aby co roku decydować o rodzaju upraw. Rola skarżącej sprowadzała się głównie do kontroli utrzymania sadu i wykonywania stosownych prac oraz informowania D.S. o stanie działki. Przedstawione przez T. S. dokumenty w postaci faktur za zbywanie płodów rolnych, zakupu środków ochrony roślin, nakazy podatkowe dotyczą innych nieruchomości, które posiadali małżonkowie T. i L. S.. W żadnym zakresie nie wykazano, że dokumenty te dotyczyć mają przedmiotowej działki.

Ponieważ Sąd Rejonowy w S. prowadzi postępowanie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, gdzie rozstrzygał będzie kto i w jakim czasie użytkował działkę zasadne jest zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak

i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora z 25 czerwca 2020 r. uchylająca decyzję Kierownika z 28 lutego 2020 r. w całości i stwierdzająca, że decyzja Kierownika z 30 listopada 2013 r., nie podlega uchyleniu ze względu na to, że od dnia jej doręczenia stronie upłynął okres dłuższy niż 5 lat, została wydana z naruszeniem prawa.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna i nie zachodzi konieczność usunięcia z obrotu tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarówno z powodów podniesionych w skardze, jak i z innych, które Sąd wziął pod uwagę działając z urzędu (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Sprawa toczyła się w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący przedstawił przyczyny wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika z [...] r. o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej płatności do gruntów rolnych na rok 2013. Wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, co nastąpiło w dniu 14 stycznia

2019 r. na podstawie otrzymanych informacji oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 147 i art. 149 § 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.: W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Jednak zauważyć należy, że aby można było rozważać wystąpienie przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., muszą wyjść na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które, po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; po drugie, nie były znane organowi, który tę decyzję wydał; i po trzecie są istotne dla sprawy. Ten ostatni warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy zachodzi bezpośredni związek między nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że nową okolicznością faktyczną stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, nieznaną Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu wydania decyzji ostatecznej było to, że w roku 2013 B.S.-G. nie użytkowała działki nr 384/2 zgłoszonej do płatności. Powyższe stanowiło podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie

i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiotowym zakresie. W konsekwencji istotą sporu stała się kwestia, czy zaistniały przesłanki do odmowy przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni działki rolnej B zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr 384/2 na rok 2013 i nałożenia sankcji w wysokości 747,27 zł.

W przedmiocie zarzutu, dotyczącego bezpodstawnego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z materiału dowodowego i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z 30 listopada 2013 r. nie miał wiedzy, że skarżąca nie była w posiadaniu działki nr 384/2 na dzień 31 maja 2013 r. co nie uprawniało jej do przyznania wnioskowanej płatności. Informację tę organ pozyskał dopiero w dniu 13 listopada 2018 r. Przy czym należy podzielić stanowisko organów, że przepisy ustawy o płatnościach nie zawierają definicji posiadania. Zatem celowe jest odwołanie się do znaczenia, jakie temu pojęciu nadało prawo cywilne. W świetle art. 336 Kodeksu cywilnego dla przyjęcia posiadania rzeczy przez posiadacza wystarczające jest ustalenie faktycznego władztwa nad rzeczą, rozumianego jako sama możność władania, a więc także korzystania z rzeczy (corpus) z zamiarem władania (animus) dla siebie jak właściciel (posiadacz samoistny), bądź wola władania w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność (posiadacz zależny) – por. wyrok NSA z 10 września 2020 r.

I GSK 515/18. W każdym jednak przypadku tytułem uprawniającym do uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika gruntów, które musi być rozumiane jako faktyczne prowadzenie na określonych gruntach działalności rolniczej w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach). Ideą płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. W realiach niniejszej sprawy znaczenia nabiera stwierdzenie, znajdujące oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje jedynie kontroli czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej (por. wyrok WSA w Lublinie z 8 marca 2018 r. III SA/Lu 597/17).

Organ odwoławczy wykazał, że skarżąca nie gospodarowała samodzielnie i w sposób niezakłócony na spornych gruntach stanowiących działkę nr 384/2; nie wykonywała żadnych zabiegów agrotechnicznych i nie udowodniła, by nimi zarządzała jako dzierżawca zlecając prace innemu rolnikowi, w tym przypadku L.S.. Powołując się na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach należy podkreślić, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o płatność. W toku postępowania wznowieniowego, skarżąca w obszernych wyjaśnieniach złożonych w dniu 11 marca

2019 r. wskazywała, że jako dzierżawca działki ewidencyjnej nr 384/2 położnej w miejscowości Z., dbała o zachowanie rolniczego charakteru nieruchomości także poprzez dokonywanie kontroli i przekazywanie właścicielowi D.S. informacji o stanie działki. Uznała, że skoro na działce znajduje się sad, to nie ma potrzeby aby co roku decydować o rodzaju upraw, nie ma też potrzeby podejmowania działań organizacyjnych, gdyż w sadzie o określonej porze roku wykonuje się konkretne prace, co jest oczywistością dla ludzi znających takie prace. Byłoby niedorzeczne, żeby wymagać od skarżącej osoby ponad 80 letniej pracy fizycznej polegającej chociażby na dokonywaniu oprysków.

W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia skarżącej, jako dowód w sprawie nie dały podstawy do przyjęcia, że była ona posiadaczem (faktycznym użytkownikiem) działki ewidencyjnej nr 384/2 wchodzących w skład gospodarstwa w dniu 31 maja 2013 r. Z wyjaśnień skarżącej jednoznacznie wynika, że nie podejmowała ona żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydowała również o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz o zbiorze upraw. Wyjaśnienia skarżącej są niewystarczające by uznać za potwierdzony także fakt dokonywania przez stronę nakładów i czerpania ewentualnych korzyści z tej działki, które to aspekty są przejawem posiadania gruntów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w związku z art. 336 Kodeksu cywilnego. Wobec czego nie spełniła warunków do przyznania na jej rzecz jednolitej płatności obszarowej, wynikających z tego przepisu.

Powyższym wyjaśnieniom skarżącej, pozbawionym wiarygodności według oceny organów, należy przeciwstawić dowody zgromadzone w toku postępowania wznowieniowego w zakresie faktycznego użytkowania spornej działki w latach 2013-2018. W dniu 15 kwietnia 2019 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. na powyższe okoliczności przesłuchano świadków: W.R., A.K. i T.F.. Świadek W. R. potwierdził, że na działce ewidencyjnej nr 384/2, na której był sad i inspekta (skrzynie) widział jak pracował L. S. z rodziną, a obecnie pracuje najmłodszy syn L.S.. Natomiast nie posiada wiedzy, czy jest płacony podatek i przez kogo, jak również nie wie jakie są stosunki własnościowe spornej działki. Podobnie zeznała świadek A.K., że w latach 2013-2018 działka ewidencyjna nr 384/2, na której były stare drzewa i nowe nasadzenia, była użytkowana przez L. S, a obecnie użytkuje ją jego żona z dziećmi. A.K. posiada wiedzę, że właścicielem działki jest D.S., nie wie natomiast, że współwłaścicielem działki był L. S.. Świadek T. F. zeznał również, że w latach 2013-2018 na działce pracował L. S. z żoną i dziećmi, a na działce był sad i warzywa, a obecnie są młode nasadzenia. Obecnie działkę użytkuje żona L.S. z dziećmi, nie posiadał wiedzy na temat współwłasności działki ewidencyjnej nr 384/2, jak również na temat jej dzierżawy.

Z powyższych dowodów wynika, że B.S.-G. nie była użytkownikiem działki nr 384/2 w roku 201, świadkowie zgodnie potwierdzają, że faktycznym użytkownikiem w tym okresie byli L. S. i T. S.. Zeznania świadków są wewnętrznie spójne, wskazują na konkretne fakty, w tym na osoby faktycznie użytkujące sporną działkę w latach 2013-2018 i mimo braku pełnej wiedzy co do płatności podatku oraz stosunków własnościowych, nie tracą na wiarygodności. Skarżąca nie zakwestionowała treści zeznań świadków, jak wskazuje organ zostały one złożone w obecności pracowników Biura Powiatowego oraz zaprotokołowane, a B.S.-G. była obecna podczas przesłuchań świadków i nie wnosiła żadnych uwag.

Potwierdzeniem, że to L. S. i T. S., a nie B.S.-G., byli w podsiadaniu spornej działki w dacie 31 maja 2013 r., są kolejne dowody z zeznań świadków. W dniu 30 września 2019 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. przesłuchano w charakterze świadka T.S., która zeznała, że działkę nr 384/2 na której znajduje się sad jabłoniowy, przez lata uzupełniany nowymi nasadzeniami, od roku 1984 do 2016 użytkowała wraz z mężem L.s., a po jego śmierci do dnia przesłuchania użytkuje ją wraz dziećmi. Świadek kategorycznie stwierdziła, że zmarły mąż nigdy nie pracował na zlecenie

i wspólnie ponosili koszty i czerpali zyski z działki nr 384/2. W dniu 31 października 2019 r. przesłuchiwani zostali w charakterze świadków dzieci małżonków S.: D.S., P.S., A.S. i J. S., w obecności B.S.-G.. Wyżej wymienieni świadkowie zgodnie zeznali, że w latach 2013-2018 użytkownikiem działki rolnej nr 384/2 byli ich rodzice, a na dzień przesłuchania użytkownikiem jest T. S. oraz jej synowie. Wskazali na istotny fakt, że na spornej działce znajduje się sad mieszany z przewagą jabłoni i wszystkie prace agrotechniczne wykonywane są przez braci S. i ich matkę. Zaprzeczyli ponadto, aby D.S. wynajął któregoś z członków rodziny S. do pomocy przy uprawie działki nr 384/2.

Wobec tak jednoznacznych dowodów w postaci zeznań wyżej wymienionych świadków, należy podzielić ocenę organów, że B.S.-G. nie była faktycznym użytkownikiem działki nr 384/2, a byli nim w roku 2013 małżonkowie S..

Powyższej oceny organów nie zmienia treść złożonych wyjaśnień oraz zeznań przez syna skarżącej D.S. i wskazywana przez niego okoliczność, że L. S. "obrabiał mi to pole w zamian za utrzymanie działki w dobrej kulturze rolnej", nie płacąc przy tym podatku. Ostatecznie jednak przesłuchany w dniu 21 stycznia 2020 r. w charakterze świadka D. S. zeznał, że nie wie do końca kto był użytkownikiem spornej działki w latach 2013-2018, stwierdzając cyt. "wydawało mi się, że mama a teraz niekoniecznie". Świadek przyznał, że miał ustną umowę z wujkiem - L.s., by uprawiał sporną działkę w zamian za utrzymanie jej w dobrej kulturze rolnej i zdał się na wiedzę i doświadczenie L.S.. Zatem świadek przyznaje fakt, że faktycznym użytkownikiem działki był L. S., przy czym nie jest przekonany jednoznacznie co do charakteru użytkowania działki przez skarżącą.

Zarzuty strony, koncentrują się głównie wokół sporu o własność nieruchomości tj. budynków mieszkalnych zajętych przez rodzinę S., opłacania podatku rolnego, spraw o zasiedzenie oraz dział spadku i zniesienie współwłasności, a które to kwestie mają drugorzędne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy. W świetle wskazanych wyżej przepisów ustawy o płatność pierwszorzędne znaczenie ma bowiem ustalenie kto faktycznie użytkował rolniczo sporną działkę w dacie 31 maja 2013 r., a nie kto był jej samoistnym posiadaczem przez wymagany przepisami Kodeksu cywilnego okres czasu uprawniający do jej zasiedzenia.

Z obszernego pod względem okoliczności faktycznych i cytowanych regulacji prawnych, uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika kompletność materiału dowodowego zgromadzonego z zachowaniem wymogów naczelnych zasad procesowych, a także prawidłowość zastosowania przepisów ustawy o płatnościach oraz przepisów unijnych. W ocenie Sądu dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zbędne jest przeprowadzanie jakichkolwiek uzupełniających dowodów, chociażby z dokumentów zawartych w aktach spraw o sygn. akt I Ns 11/18 i I Ns 219/18 Sądu Rejonowego w S.. W kontekście wymogów materialnoprawnych przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, bez znaczenia jest bowiem okoliczność toczenia się spraw sądowych dotyczących kwestii własnościowych spornej działki, stanowisk zajmowanych przez poszczególne jej strony, treści zeznań świadków, treści dowodów z dokumentów tam przedłożonych. Z powyższych względów nie jest uchybieniem organu pierwszej instancji, który gromadząc materiał dowodowy w sprawie ostatecznie odstąpił od przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w wskazanych aktach spraw Sądu Rejonowego w S..

Wynik niniejszej sprawy, nie jest zdeterminowany wynikiem spraw o dział spadku i zniesienie współwłasności z wniosku D.S. i o zasiedzenie z wniosku T. S. toczonych przed Sądem Rejonowym w S. o sygn. akt I Ns 11/18 i I Ns 219/18. Z samego tytułu własności nieruchomości czy sporu o własność przedmiotowej działki nie ma podstaw do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por. wyrok NSA z 22 listopada 2019 r. I OSK 877/18). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdza takiej zależności o czym była mowa wyżej i dlatego brak jest przesłanki do zawieszenia postępowania zgodnie z wnioskiem strony.

Ocena Dyrektora, wobec powyższego jest prawidłowa bo co do istoty taka sama jak Kierownika, że w przedmiotowej sprawie odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożenie sankcji w wysokości 747,27 zł – byłaby uzasadniona w świetle ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych.

Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez skarżącą jako użytkowana rolniczo nastąpiła przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 i przedstawia się następująco. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,94 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 1,04 ha. Wskazując na art. 58 Rozporządzenia Nr 1122/2009, organ prawidłowo wyjaśnił, że wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną w toku postępowania wynosi 0,90 ha, co stanowi 86,54% powierzchni stwierdzonej. Stawka jednolitej płatności obszarowej na rok 2013 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1334) wynosi 830,30 zł. Z uwagi na powyższe należałoby odmówić B.S.-G. przyznania płatności do jednolitej płatności obszarowej i nałożyć na stronę karę administracyjnej w wysokości 747,27 zł (0,90 ha x 830,30 zł), a to z uwagi na naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy płatnościach oraz art. 58 Rozporządzenia Nr 1122/2009.

Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że postanowienie o wznowieniu postępowania, wydawane na podstawie art. 149 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia organ bada, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazana jako podstawa wznowienia, a następnie bada istotę sprawy, mając na względzie obowiązujące przepisy, w tym regulujące instytucję wznowienia postępowania. Zatem zakres rozpoznania sprawy, zależał również od tego, czy w sprawie istniały przeszkody z art. 146 § 1 K.p.a. do uchylenia decyzji. W sytuacji wystąpienia takiej przeszkody, zakres rozpoznania sprawy określał art. 151 § 2 K.p.a. Pełne badanie "istoty sprawy" ma natomiast miejsce wówczas, gdy organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151

§ 1 pkt 2 K.p.a.), albo gdy odmawia uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu, że w jego ocenie, w wyniku ponownego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 K.p.a.). Podstawą rozstrzygnięcia jest wówczas stwierdzony fakt naruszenia prawa przy wydaniu kwestionowanej decyzji oraz wskazana przyczyna uniemożliwiająca uchylenie tej decyzji (por. wyroki NSA z 14 marca 2017 r., II OSK 1783/15 oraz z 19 czerwca 2020 r., II OSK 239/20).

Sąd prawidłowo ocenia prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne i wskazuje, że podstawowe znaczenie miał fakt, iż wystąpiła okoliczność o której stanowi art. 146 § 1 K.p.a. Początek biegu wskazanego tam 5-letniego terminu liczył się od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie czyli od 17 stycznia 2014 r. (data przekazania środków na rachunek bankowy strony). Stwierdzenie upływu 5-letniego terminu z dniem 17 stycznia 2019 r., o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., skutkowało bezwzględnym zakazem uchylenia decyzji ostatecznej z 30 listopada 2013 r. Nie miały znaczenia okoliczności, które spowodowały, że sprawy nie udało się merytorycznie zakończyć przed upływem wskazanego wyżej terminu przedawnienia.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd ocenił, że brak faktycznego użytkowania działki nr ewidencyjny 384/2 w dacie 31 maja 2013 r. przez stronę, stanowił iż decyzja z 30 listopada 2013 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale jednocześnie, wobec upływu pięcioletniego terminu od dnia doręczenia tej decyzji skarżącej, nie mogła być ona uchylona - zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 § 2 K.p.a., organ odwoławczy słusznie ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie mogło dojść do jej uchylenia. W konsekwencji zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 146 § 1 i art. 151 § 2 K.p.a., odpowiada prawu.

Dlatego mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie

art. 151 P.p.s.a.