Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 201/98
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1999-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Materiał dowodowy, którym dysponowały organy celne wydając zaskarżoną decyzję nie dawały podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie występowały łącznie przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Takimi nowymi dowodami czy też okolicznościami faktycznymi nie może być fakt, że z części sprowadzonych przez dwóch oddzielnych importerów, po dopuszczeniu tego towaru do obrotu na polski obszar celny i dokonanej umową odsprzedaży części, zmontowano następnie samochód rejestrując go na nazwisko jednego z nich.

TEZY

Materiał dowodowy, którym dysponowały organy celne wydając zaskarżoną decyzję nie dawały podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie występowały łącznie przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Takimi nowymi dowodami czy też okolicznościami faktycznymi nie może być fakt, że z części sprowadzonych przez dwóch oddzielnych importerów, po dopuszczeniu tego towaru do obrotu na polski obszar celny i dokonanej umową odsprzedaży części, zmontowano następnie samochód rejestrując go na nazwisko jednego z nich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława A. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła od samochodu Ford Sierra - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 19 sierpnia 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

W dniu 23 czerwca 1996 r. Marzena N. zgłosiła do odprawy celnej silnik wysokoprężny (...) ze skrzynią biegów, zawieszenie przednie i tylne oraz komplet kół jezdnych do samochodu marki Ford Sierra, które Dyrektor Urzędu Celnego w Legnicy decyzją z dnia 23 czerwca 1996 r. zawartą w DOC (...) dopuścił do obrotu na. polskim obszarze celnym.

W tym samym dniu Stanisław A. zgłosił do odprawy celnej nadwozie (...), które zostało dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 23 czerwca 1996 r. zawartą w DOC (...).

Dyrektor Urzędu Celnego w L. powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa postanowieniem z dnia 30 lipca 1997 r. (...) wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzjami podając, że w wyniku powtórnej weryfikacji akt sprawy wyszło na jaw, ze dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym części samochodowe stanowiły rozmontowany pojazd samochodowy marki Ford Sierra.

Po wznowieniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia 19 sierpnia 1997 r. (...) wydana na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa uchylił decyzje zawarte w ww. dowodach celnych i wymierzył Marzenie N. i Stanisławowi A. należności celne według stawek dla samochodu osobowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Marzena N. i Stanisław A. zarzucając, że każde z nich, nie wiedząc o zamiarze drugiej strony, kupiło w Niemczech części samochodowe od których zapłacono należności celne. Dopiero po przyjeździe do Polski Stanisław A. dowiedział się, że części które sprowadziła z zagranicy Marzena N. są częściami do samochodu Ford Sierra i części te na podstawie umowy z dnia 24 czerwca 1996 r. od niej odkupił. Po zmontowaniu z tych części samochodu zarejestrował go jako składak. Obie strony odwołujące się zaprzeczyły stanowisku organu celnego, ze za granicą został zakupiony samochód i że został on rozmontowany jedynie w celu uniknięcia wyższej opłaty celnej Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił zarzutów odwołania i decyzją z dnia 23 grudnia 1997 r. (...) utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że obowiązująca w dniu zgłoszenia do odprawy celnej taryfa importowa, stanowiąca załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/ przyjęła nazewnictwo i pełne zasady interpretacji Scalonej Nomenklatury Określania i Kodowania Towarów, wprowadzonej w życie konwencją opracowaną przez Komisje Wspólnoty Europejskiej w Brukseli. Dokonując klasyfikacji towaru należy się kierować "Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej" w celu zapewnienia jednolitej interpretacji. Reguła 2/a/ "Ogólnych Reguł nomenklatury Scalonej" stanowi, że towary w stanie nie zmontowanym klasyfikuje się do pozycji obejmującej wyrób kompletny. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/, cło wymierza się według stanu towaru z dnia zgłoszenia celnego i według stawek obowiązujących w tym dniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 40 i art. 41 Prawa celnego, prawidłowe zgłoszenie przywożonego towaru do odprawy celnej spoczywa na importerze. Z akt sprawy wynika, ze sprowadzone przez importerów części pochodzą z jednego fabrycznie zmontowanego samochodu marki Ford na co wskazują numery identyfikacyjne nadwozia i numer silnika. Z części tych został następnie zmontowany samochód, który Stanisław A. zarejestrował jako składak.

Organ odwoławczy podkreślił tez, że bez znaczenia w sprawie jest czy sprowadzony samochód był w stanie rozmontowanym, czy też w stanie nie zmontowanym, istotne jest bowiem to, że przed dokonaniem odpraw celnych strona dokonała zakupu części samochodowych, z których następnie został zmontowany pojazd samochodowy.

Organ celny nie ma też obowiązku udowadniania, ze strona rozmontowała samochód, bowiem treść reguły 2/a/ używa pojęć "wyrób rozmontowany" i "wyrób nie zmontowany".

Słusznie też zdaniem organu odwoławczego jest stanowisko Dyrektora Urzędu Celnego w L. dotyczące konieczności wznowienia postępowań zakończonych pierwotnymi decyzjami o wymiarze cła od części samochodowych. Stosownie bowiem do art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa postępowanie podlega wznowieniu w razie wykrycia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów mających znaczenie w sprawie. Przyczynę wznowienia postępowania w tej sprawie stanowiło ujawnienie rzeczywistego stanu towaru w chwili dokonywania odprawy celnej. Stan ten został przez importerów zatajony, części samochodowe zostały bowiem przedstawione do odprawy odrębnie w imieniu dwóch rożnych osób.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Stanisław A. zarzucając, że przedmiotem importu było zakupione przez niego nadwozie do samochodu od którego zapłacił cło. Dopiero po dokonaniu zakupu już w Polsce pozostałych części zmontowany został samochód, co jednak nie może świadczyć, ze przedmiotem importu był samochód w stanie rozmontowanym i nie uzasadnia zastosowania wyższych stawek celnych.

Prezes Głównego urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W postępowaniu przed Sądem uczestniczyli też na prawach stron przedstawiciele Ruchu Obrony Pokrzywdzonych Przez Urzędy Celne i Urzędy Administracji Państwowej Przedstawiciel tej organizacji zarzucił, że wznowienie postępowania dokonane zostało bezprawnie, a posługiwanie się przepisem pkt 5 art. 145 par. 1 Kpa jest nadużyciem prawa, albowiem problem "składaków" jest organom celnym znany, gdyż same zachęcały do sprowadzania z zagranicy pojazdów w stanie rozmontowanym lub niezmontowanym. Stanowisko Głównego Urzędu Ceł w odniesieniu do samochodów sprowadzanych w stanie niezmontowanym sprowadzało się do dyrektywy, aby w przypadku gdy przedmiotem obrotu są części, bez względu na. okoliczności, dokonywać odpraw zgodnie ze zgłoszeniem. Wymienieni uczestnicy postępowania przed NSA dopatrywali się w praktyce wznawiania przez organy celne postępowania w sprawach zakończonych decyzjami o dopuszczeniu od obrotu na terenie kraju sprowadzonych z zagranicy części samochodowych naruszenia konstytucyjnej zasady równości wszystkich wobec prawa i zakazu dyskryminowania z jakiejkolwiek przyczyny /art. 32 ust 1 i 2/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kodeks postępowania administracyjnego, mający na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r - Prawo celne, zastosowanie w sprawach nie uregulowanych tą ustawą, dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczna opiera na dwóch zasadniczych przesłankach : uprzednim rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpieniem przynajmniej jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 par. 1 Kpa podstaw prawnych wznowienia.

Zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa jedną z podstaw wznowienia postępowania jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Na tej podstawie możliwość nadzwyczajnej weryfikacji decyzji ostatecznej, a wznowienie postępowania należy nadzwyczajnych środków weryfikacji decyzji ostatecznych, możliwe jest zatem tylko i wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być dowodami nowo odkrytymi, lub zgłoszonymi przez stronę,

muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, co oznacza, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na skutek wystąpienia nowych okoliczności istotnych dla sprawy, które powstały po wydaniu uchylonej decyzji.

- nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję ostateczną.

Wystąpienie tych przesłanek jest badane w postępowaniu rozpoznawczym / wyjaśniającym/, które kończy się decyzja wydaną na podstawie art. 151 Kpa.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Celny uchylił decyzje dotychczasowe, którymi odprawiono sprowadzone przez Marzenę N. i Stanisława A. części samochodowe stwierdzając wystąpienie podstaw do ich uchylenia na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i wydał nowa decyzję w której dokonał nowej kwalifikacji towaru, określił jego wyższą wartość celna i nowy, wyższy wymiar cła.

W ocenie Sądu materiał dowodowy, którym dysponowały organy celne wydając zaskarżoną decyzję nie dawały podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie występowały łącznie przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Takimi nowymi dowodami czy też okolicznościami faktycznymi nie może być fakt, że z części sprowadzonych przez dwóch oddzielnych importerów, po dopuszczeniu tego towaru do obrotu na polski obszar celny i dokonanej umową odsprzedaży części, zmontowano następnie samochód rejestrując go na nazwisko jednego z nich. Wbrew stanowisku organów celnych są to okoliczności, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznych, a zatem nie spełniona została jedna z podstawowych przesłanek dających podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa.

W świetle prawa celnego - podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą jest /m.in./ osoba fizyczna dokonująca obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu. Zdaniem Sądu - zgodnie z przepisem art. 2 pkt 6 prawa celnego dopuszczalne jest uznanie dokonanego przez dwie lub więcej osób fizycznych obrotu towarowego z zagranicą jako obrotu towarowego dokonanego przez jeden zbiorowy podmiot tego obrotu, jeżeli następuje on na. wspólny rachunek i we wspólnym imieniu lub jeżeli strony godzą się na taką odprawę celną.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że organy celne miały do czynienia podczas odprawy celnej z dwoma podmiotami prawa celnego, z których każdy na własny rachunek i we własnym imieniu dokonywał obrotu towarowego z zagranicą towarami pozostającymi w jego wyłącznej dyspozycji. W rezultacie więc osoby te, każda odrębnie, uzyskały decyzje o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Jedna z nich korzystając z decyzji ostatecznej zawierającej takie orzeczenie, zbyła w obrocie krajowym, na podstawie umowy sprzedaży, drugiej z nich, sprowadzone przez siebie części samochodowe.

Fakt owej sprzedaży niewątpliwie zatem nie istniał w dniu dokonywania obrotu towarowego domniemanym samochodem osobowym, lecz nastąpił później.

Jest to okoliczność, która powstała po wydaniu decyzji ostatecznych, a zatem brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa.

Podkreślić też należy, że zaskarżona decyzja została wydana łącznie na dwa podmioty tj. Marzenę N. i Stanisława A. organy celne nie wyjaśniły jednak jaki stosunek prawny odnośnie przedmiotowego samochodu łączył te podmioty, tym samym nie wyjaśniły, czy każda z tych osób, mimo iż samochód został zarejestrowany tylko na jedna z nich, powinna być traktowana jako importer samochodu.

Z powyższych względów uznając, że zaskarżone decyzje naruszają prawo, Sąd na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.