Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 755/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K.S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz art. 104 ust. 3, art. 61 ust. 3, art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876; dalej jako u.p.s.):

1. zobowiązał K.S. do zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę, tytułem opłaty za pobyt C.R. w Domu Pomocy Społecznej w łącznej wysokości 23.839,27 złotych, w tym:

a) za okres od 16 sierpnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. w kwocie 7.459,18 złotych - ustalonych w drodze ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...],

b) za okres od dnia 1 lutego 2018 r. do 31 maja 2019 r. w kwocie 13.793,76 złotych - zmienionych w drodze ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...],

c) za okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 2.586,33 złotych - zmienionych w drodze ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...];

2. rozłożył kwotę 23.839,27 złotych na 10 rat, w tym 9 rat po 2.383,92 złotych i 1 ratę w wysokości 2.383,99 złotych. Spłata rat począwszy od grudnia 2020 r. w terminie do 25-go każdego miesiąca;

3. wskazał, że należność określoną powyżej należy wpłacać na rachunek bankowy;

4. odmówił uwzględnienia wniosku K.S. dotyczącego odstąpienia w całości od żądania zwrotu wydatków, o których mowa w punkcie 1.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że K.S. jest córką C.R., przebywającego od dnia 16 sierpnia 2017 r. w Domu Pomocy Społecznej. Opłata za pobyt w DPS wnoszona przez mieszkańca nie pokrywa całej kwoty kosztu utrzymania w DPS. Organ powołał treść art. 62 ust. 2 u.p.s. i wyjaśnił, że strona należy do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS i wskazał na wydane w tym przedmiocie ostateczne decyzje z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]. W związku z niewywiązywaniem się przez stronę z nałożonego obowiązku organ w dniu 4 czerwca 2019 r. zawiadomił ją o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę za okres od dnia 16 sierpnia 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. w łącznej kwocie 21.252,94 zł. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] organ zobowiązał stronę do zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę za pobyt C.R. w DPS za wskazany wyżej okres w podanej kwocie. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 10/20, uchylił powyższe decyzje z uwagi na pominięcie przez organy obu instancji obowiązku zbadania okoliczności, o których mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie zwrotu opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę za okres do dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. w łącznej kwocie 2.586,33 zł. W dniu [...] marca 2020 r. organ wydał decyzję [...] zobowiązującą stronę do wniesienia opłaty w wyżej wymienionej kwocie. Decyzja ta została uchylona przez SKO (decyzja z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...]), a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie organ wskazał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji miał na względzie zalecenia zawarte w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 marca 2020 r. oraz w decyzji SKO z dnia [...] lipca 2020 r. i przy ich uwzględnieniu przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia sytuacji dochodowej, rodzinnej i majątkowej strony.

Organ podał, że pismem z dnia [...] lipca 2020 r. zawiadomił stronę o wszczęciu

z urzędu postępowania w sprawie zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę za okres dnia 16 sierpnia 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. w łącznej kwocie 21.252,94 zł w związku z niewywiązywaniem się strony z obowiązku ponoszenia opłaty. W piśmie tym wyjaśnił przebieg postępowania i wezwał do dostarczenia dokumentów o dochodach, wyjaśniając przy tym pojęcie dochodu z odwołaniem się do treści art. 8 u.p.s. i jego znaczenia w sprawie.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. strona wyjaśniła, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia od żądania zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez gminę i wniosła o:

1. zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia opłaty zastępczej - odstąpienie w całości od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę,

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów,

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. organ wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, celem ustalenia informacji o pobieraniu przez stronę świadczeń określonych przepisami ustaw o pomocy społecznej, o świadczeniach rodzinnych, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz o pomocy państwa

w wychowaniu dzieci oraz przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi MOPS poinformował, że strona nie pobiera żadnych ze wskazanych świadczeń

i przesłał wywiad środowiskowy z dnia [...] września 2020 r.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ ocenił sytuację rodzinną, dochodową i majątkową strony. Ustalił, że strona korzysta do 2022 r. z urlopu wychowawczego, nie pracuje, nie uzyskuje przychodów, nie pobiera zasiłków, utrzymuje się z pomocy finansowej najbliższej rodziny, na dziecko nie otrzymuje żadnych środków. Strona pozostaje w związku małżeńskim. Między małżonkami ustanowiony jest ustrój rozdzielności majątkowej. Małżonkowie nie zamieszkują wspólnie. Strona wskazała, że nie jest aktywna zawodowo ze względu na fakt, że musiałaby ponosić koszty utrzymania ojca w DPS.

Organ nie dał wiary twierdzeniom strony, że ta prowadzi gospodarstwo domowe tylko z małoletnią córką, wskazując na rozbieżności w składanych wyjaśnieniach co do kwestii alimentów, pobierania przez ojca świadczenia wychowawczego, otrzymywanego wsparcia finansowego. Organ odniósł się również do zagadnienia rozdzielności majątkowej i wyjaśnił, że panujący między małżonkami ustrój majątkowy nie ma znaczenia dla wykonywania obowiązków małżeńskich, odnosząc się także do zaspokajania potrzeb założonej rodziny. Uzasadniając stanowisko kwestionujące nieprowadzenie przez stronę wspólnego gospodarstwa domowego wraz z mężem, organ przedstawił okoliczności związane z doręczaniem korespondencji stronie oraz adresami zameldowania i zamieszkania strony, jej matki i jej męża. Odrębne adresy meldunkowe – zdaniem organu I instancji - nie wyłączają prowadzenia przez stronę wspólnego gospodarstwa domowego nie tylko wraz z dzieckiem, ale też jej mężem.

Ponadto organ wskazał na trudność w ustaleniu sytuacji majątkowej strony, wynikającą z nieprzedkładania przez R.S. oświadczenia majątkowego. Uzasadnienie dla przyjętej sytuacji dochodowej i majątkowej strony oparto o posiadane dane wskazujące na to, że strona przebywa na urlopie wychowawczym, oświadczenia o stanie majątkowym, informacje o statusie zawodowym i zarobkowym męża strony. Organ objaśnił przyjęty przez męża strony sposób rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych. Odniósł się również do podstaw zatrudnienia strony (stosunek pracy z Uniwersytetem Medycznym oraz świadczenie usług stomatologicznych w [...]. Oceniwszy wskazane okoliczności organ przyjął, że strona od wydania pierwszej decyzji w sprawie odpłatności w 2017 r. miała możliwości finansowe by zrealizować obowiązek wynikający z art. 61 u.p.s.

Jednocześnie organ odniósł się do podnoszonego braku zgody strony na ponoszenie odpłatności za pobyt ojca w DPS. Organ podkreślił, że nieuiszczanie opłat nie wynika z sytuacji finansowej strony z powodu okoliczności od niej niezależnych, ale od podjęcia przez nią decyzji, że ta nie wróci do pracy, aby nie ponosić odpłatności.

Następnie, odnosząc się do wniosku o odstąpienie w całości od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę, organ wskazał na nieścisłości pomiędzy stanowiskiem strony a ustaleniami organu wynikającymi z dokumentów (kontakt ojca z córką, łożenie na utrzymanie strony poprzez zapłatę alimentów, przyczyny wystąpienia przez ojca strony z wnioskiem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego). Mając na uwadze sytuację strony, przy uwzględnieniu treści art. 64 i art. 64a u.p.s., organ nie znalazł podstaw dla odstąpienia od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę.

Ponadto organ przyjął, że nie można potraktować jako przesłankę z art. 104 ust. 4 u.p.s. trudnych relacji łączących stronę z ojcem, ponieważ zobowiązanie strony do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS wynika z faktu, że należy ona do kręgu osób obowiązanych do alimentacji. Nie można potraktować jako przesłankę z art. 104 ust. 4 u.p.s. trudnej sytuacji finansowej, w której znalazła się strona i jej rodzina nie z własnej winy, w związku z niefortunnym zbiegiem okoliczności, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, skoro strona sama podaje, że dopóki będzie zobowiązana do ponoszenia odpłatności, to nie podejmie zatrudnienia.

Organ przedstawił również znaczenie kosztów odpłatności ponoszonych zastępczo przez Gminę w jej budżecie. Wskazał także na znaczenie zwrotów "można zwolnić" oraz "w przypadkach szczególnie uzasadnionych".

Organ podniósł, że zastosowanie rozwiązań z art. 104 ust. 4 u.p.s. może mieć miejsce tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają zobowiązanego niskie dochody nieprzekraczające kryteriów ustawowych (art. 96 ust. 2 u.p.s.).

Mając na uwadze całokształt okoliczności oraz obowiązujący stan prawny organ nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi, o którą wniosła strona. Brak relacji z ojcem, pozostawanie bez pracy oraz stan ciąży nie stanowią w ocenie organu podstawy do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Relacje rodzinne

w przypadku dotyczącym zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez gminę nie są przesłankami do zastosowania ulgi. Pozostawanie bez pracy jest w przypadku strony jej celowym działaniem. Strona wielokrotnie podkreślała, że nie będzie wnosić opłaty.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. K.S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 4 u.p.s. przez błędną wykładnię użytego w nim pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków" przez uznanie, iż odnoszą się one jedynie do przypadków związanych z sytuacją dochodową, rodzinną lub majątkową, a relacje łączące odwołującą z ojcem, tj. nieprawidłowe relacje i brak więzi z wyżej wymienionym nie mają żadnego znaczenia i nie uzasadniają odstąpienia przez organ od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego pojęcia powinna prowadzić do wniosku, że trudna sytuacja życiowa czy trudne relacje rodzinne stanowią szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu tych wydatków;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 4 u.p.s. przez dowolne i błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji rodzinnej strony i zaoferowanego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że takie podstawy istnieją;

3. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie w trybie art. 104 ust. 4 u.p.s., przez zaniechanie dopuszczenia

i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zawnioskowanych świadków,

a w konsekwencji nie ustalenie wszelkich okoliczności związanych

z nieprawidłowymi relacjami odwołującej z ojcem.

Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i odstąpienie od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę

w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] – działając na podstawie m. in. art. 104 ust. 1-4, art. 61 ust. 3, art. 96 ust. 1 pkt 3 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski poczynione przez organ I instancji. Kolegium powołało treść art. 61 ust. 3, art. 96 ust. 1

i art. 104 ust. 1-4 u.p.s. i uznało, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż

w okolicznościach sprawy strona jest obowiązana do zwrotu wydatków tymczasowo wniesionych przez Gminę tytułem opłaty za pobyt C.R. w DPS w łącznej kwocie 23.839,27 zł. W ocenie SKO organ I instancji podjął wszelkie działania służące ustaleniu stanu faktycznego, szczegółowo przedstawił przebieg postępowania w sprawie, wyliczył zgromadzone dokumenty, ustalił sytuację rodzinną, dochodową i majątkową strony.

Organ podkreślił, że strona w toku postępowania wyjaśniającego składała odmienne wyjaśnienia związane z jej sytuacją rodzinną, gdzie raz oświadcza, że wysokość alimentów na dziecko jest w trakcie ustalania (marzec 2018 r.), kolejny raz wskazuje, że nie wystąpiła o zasądzenie alimentów, mąż pobiera świadczenie wychowawcze na dziecko i kupuje niezbędne artykuły (wrzesień 2020 r.), zaś

z zaświadczenia MOPS z [...] listopada 2020 r. wynika, że mąż strony nie pobiera żadnych świadczeń i zasiłków na dziecko. Innym razem strona oświadcza, że utrzymuje się z pomocy finansowej najbliższej rodziny a na dziecko nie otrzymuje żadnych środków (wrzesień 2019 r.), by następnym razem wyjaśniać, że utrzymuje się z pomocy najbliżej rodziny, tj. matki i męża (kwiecień 2020 r.), aż wreszcie strona podaje, że pomoc otrzymuje od matki, z którą zamieszkuje, jak też ewentualnie od męża (wrzesień 2020 r.). Strona w żaden logiczny sposób nie wyjaśniła sposobu utrzymywania siebie

i dziecka, zasad prowadzenia odrębnego gospodarstwa przy wspólnym zamieszkiwaniu z matką, a jedynie oględnie powoływała się na ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej.

Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że panujący między stroną a jej mężem ustrój rozdzielności majątkowej pozostaje bez znaczenia w sprawie, gdyż nie wyklucza on prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Na podstawie całokształtu sprawy i ustalonych okoliczności prawidłowym zatem było stwierdzenie, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe nie tylko z córką, ale również

z mężem. Strona w żaden logiczny sposób nie wyjaśniła rozbieżności w ustalonych adresach i odbierania korespondencji do niej kierowanej przez matkę, co jest o tyle zaskakujące, że strona korzysta z urlopu wychowawczego i nie pracując nie powinna mieć trudności z osobistym odbieraniem kierowanej do niej korespondencji. Ponieważ strona nie ma orzeczonego rozwodu lub co najmniej separacji, nie posiada ustalonych alimentów, a przy tym nie uzyskuje aktualnie dochodów, zasadnym jest przyjęcie, że strona pozostając wraz z córką na utrzymaniu męża prowadzi wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe. Znajduje to potwierdzenie w założeniu, że cechą wspólnego gospodarowania jest pozostawanie na utrzymaniu, które w niniejszej sprawie aktualizuje się w sytuacji strony utrzymywanej przez jej męża. W efekcie organ

I instancji prawidłowo przyjął, że strona tworzy rodzinę wspólnie z mężem i córką, odnosząc następnie swoje ustalenia do treści art. 6 pkt 14 u.p.s.

Według Kolegium, w braku szczegółowych wyjaśnień strony i jej męża, zasadnym było odniesienie się do już posiadanych danych dotyczących sytuacji dochodowej i majątkowej strony. Organ I instancji nie tylko prawidłowo przedstawił treść oświadczeń dotyczących majątku strony odnośnie posiadanych nieruchomości, ruchomości i zgromadzonych środków pieniężnych, ale również dokonał oceny stanu majątkowego, który wraz z przebiegiem postępowania miał ulec znacznemu uszczupleniu. Kolegium podzieliło wyrażony przez organ I instancji pogląd, że strona

i jej rodzina muszą z czegoś żyć, tym bardziej że posiadane przez stronę i jej męża wykształcenie, doświadczenie zawodowe i dochody osiągane w ostatnich latach wyraźnie wskazują, że strona od lat żyje na wysokim poziomie i trudno uwierzyć, że przypadkowo w momencie wszczęcia postępowań przez organ I instancji sukcesywnie

i znacząco spadły dochody strony i jej męża oraz zmniejszał się posiadany przez te osoby majątek. Kolegium zgodziło się także z argumentacją organu I instancji odnoszącą się do ustalenia przychodów uzyskiwanych przez stronę i jej męża. W ocenie Kolegium organ I instancji doszedł do prawidłowego przekonania, że strona od wydania pierwszej decyzji w sprawie odpłatności w 2017 r. miała możliwości finansowe, by realizować obowiązek wynikający z art. 61 u.p.s., jednak świadomie i celowo tego nie robiła. Z pism i oświadczeń strony wynika, że nie wyraża ona zgody na ponoszenie odpłatności i nigdy nie zamierza płacić. W takiej sytuacji wnoszenie opłat zastępczych przez gminę było koniecznym. Jednocześnie organ przyjął, że strona od samego początku nie miała zamiaru regulować należności wynikających z pobytu jej ojca, do których ponoszenia jest obowiązana. Powyższe uzasadniania ocena sytuacji rodziny

i wnioski pracownika socjalnego zawarte w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2020 r., w którym strona wskazała, że nie jest aktywna zawodowo z uwagi na sytuację, iż musiałaby ponosić koszty utrzymania ojca w DPS.

Kolegium podzieliło również argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, gdzie wyjaśniono, że zasadą jest ponoszenie opłat za pobyt pensjonariuszy w domach pomocy społecznej a jeżeli dochody ich nie pozwalają na całościowe pokrycie należności obowiązek taki spoczywa na małżonku a następnie na zstępnych przed wstępnymi. Organ I instancji właściwie przy tym podniósł, że gmina,

z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, jest zobowiązana dopłacać różnicę między wpłatami mieszkańca, zstępnych oraz wstępnych a kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, jednak obowiązek ten aktualizuje się dopiero wtedy, gdy wskazane wyżej osoby nie są w stanie pokryć pełnego kosztu utrzymania mieszkańca w trybie i na zasadach wynikających z ustawy. W sytuacji niewnoszenia opłat przez osoby obowiązane, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Kolegium zwróciło uwagę na art. 104 ust. 4 u.p.s., który stanowi, że

w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Zastosowanie któregokolwiek

z wymienionych w przywołanym przepisie rozwiązań może mieć miejsce tylko

w szczególnie uzasadnionych przypadkach - i to wtedy, gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Kolegium podzieliło wyrażoną w tym kontekście argumentację organu I instancji, uzupełniająco wskazując, że nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem",

o którym mowa w tym przepisie. W niniejszej sprawie – zdaniem Kolegium - nie może być mowy o trudnej sytuacji bytowej strony. Takiej kwalifikacji nie uzasadnia przeprowadzone w sprawie postępowanie, ani też nie pozwalają jej przyjąć oświadczenia i stanowiska zgłaszane przez samą stronę. Ustawodawca wskazał jako przykład przypadku szczególnie uzasadnionego sytuację, gdy żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Okolicznością taką może być również trudna sytuacja życiowa lub rodzinna zobowiązanego. W ocenie Kolegium w okolicznościach niniejszej sprawy nie występują podstawy dla przyjęcia, że można zastosować art. 104 ust. 4 u.p.s.

Zdaniem Kolegium relacje rodzinne nie wpływają na ocenę zasadności żądania przez gminę zwrotu zastępczo wniesionych opłat, gdyż brak relacji z ojcem podnoszony przez stronę zarówno w toku postępowania, jak też wyłaniający się

z odwołania są jednostronną prezentacją stanowiska, bez uwypuklenia wszystkich aspektów kontaktów strony z jej ojcem przebywającym w DPS. Ocena o jednostronnym prezentowaniu relacji z ojcem wynika m.in. z odniesienia się do dokumentów, w których strona sama wskazuje, że ojciec czasem dzwonił i rozmawiała z nim, to matka najprawdopodobniej stanowiła źródło ograniczenia kontaktów ojca ze stroną (zmiana numeru telefonu). Organ podkreślił ponadto, że ojciec strony nie został wcześniej pozbawiony praw rodzicielskich. Także kwestia uiszczania alimentów i określenia ich wysokości nie pozwalają przyjąć w pełni stanowiska strony. Występujący w 2007 r.

o uchylenie obowiązku alimentacyjnego ojciec strony wskazał, że to ona po ukończeniu 18 roku życia zerwała z nim kontakt, jednakże jeżeli nadal występuje zasadność utrzymania obowiązku alimentacyjnego, to ma być on utrzymany.

Według Kolegium w okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że sytuacja majątkowa i dochodowa strony miałaby uzasadniać zwolnienie jej z obowiązku zwrotu poniesionych przez gminę wydatków. Nie tylko należy przyjąć, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoim mężem, ale trzeba mieć też na uwadze, że strona nie podejmuje zatrudnienia tylko dlatego, żeby nie być obowiązaną do ponoszenia kosztów związanych z pobytem ojca w DPS. Pozostawanie bez pracy jest celowym działaniem strony, skierowanym na wykazanie niskich dochodów. Także stan ciąży sam z siebie nie stanowi przesłanki zwolnienia strony z obowiązku zwrotu wydatków. Stan ciąży nie powoduje u strony dalszych trudności, które mogłyby być brane pod uwagę w niniejszej sprawie. Strona już w 2017 r. wiedziała o orzeczonym obowiązku wnoszenia opłat za pobyt ojca w DPS i tego nie czyniła. Nie można zatem stanu ciąży z etapu niniejszego postępowania odnosić do zaległości, które powstały z uwagi na niewykonywanie decyzji w sprawie ustalenia odpłatności.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. K.S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

1. niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie w trybie art. 104 ust. 4 u.p.s., przez zaniechanie dopuszczenia

i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zawnioskowanych przez skarżącą świadków a w konsekwencji nie ustalenie wszelkich okoliczności związanych

z nieprawidłowymi relacjami odwołującej z ojcem i ustaleniu, iż w przypadku skarżącej nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu opłaty za pobyt jej ojca w DPS wniesionej zastępczo przez gminę;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.; art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 4 u.p.s., przez dowolne i błędne przyjęcie, że:

a) brak relacji z ojcem podnoszony przez stronę zarówno w toku postępowania jak też wyłaniający się z odwołania jest jednostronną prezentacją stanowiska, bez uwypuklenia wszystkich aspektów kontaktów strony z jej ojcem przebywającym w DPS;

b) to matka skarżącej najprawdopodobniej stanowiła źródło ograniczenia kontaktów skarżącej z ojcem;

c) ojciec skarżącej nie został pozbawiony wcześniej praw rodzicielskich;

d) to skarżąca zerwała kontakt z ojcem, co miało wynikać z treści pozwu C.R. o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego;

a w konsekwencji, że brak jest podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę za pobyt ojca w DPS, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji rodzinnej skarżącej i zaoferowanego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że takie podstawy istnieją ze względu na fakt, iż to ojciec był sprawcą przemocy skutkującej ucieczką skarżącej oraz jej matki

z miejsca zamieszkania i zerwaniem jakichkolwiek kontaktów z C.R.;

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 4 u.p.s., przez dowolne i błędne przyjęcie, że skarżąca celowo uchyla się od uiszczania opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od żądania zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez gminę w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. skarżąca podtrzymała skargę, podkreślając, iż organy nie chcą się pochylić nad tym, iż je ojciec był psychopatą, że rodzina uciekła przed nim, że uznał swoje ojcostwo dopiero, gdy miała trzy lata. Wskazała, iż nie może zrozumieć sytuacji, kiedy organy sprawdzają jak się przedstawia jej sytuacja materialna i rodzinna, a nie pochylają się nad tym jakie były jej relacje

z ojcem. Doszło do sytuacji, iż skończywszy studia na kierunku stomatologia, siedzi w domu i myśli, że będzie musiała płacić za ojca, a organy uznają to za normalną sytuację. Skarżąca wskazała również, iż ojciec odgrażał się jej mamie na apelu szklonym, że obleje ją kwasem solnym. Zaznaczyła, iż jej ojciec już nie żyje. Ponadto wskazała na niekonsekwencje organu w zakresie tego, iż rozłożono świadczenie na raty, zaznaczając, iż zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, a nie zachodzą takie jeśli chodzi o odstąpienie od zwrotu. Skarżąca podniosła również, iż Państwo próbuje ją ukarać za to, jakie miała dzieciństwo, zwracając uwagę, że była w chwili wydawania decyzji II instancji w ciąży. Natomiast jej zdaniem rozłożenie na raty miało na celu niedoprowadzenie do przedawnienia dochodzonej kwoty. Dodała również,

iż gdyby przesłuchano ją choć raz, to być może ktoś pochyliłby się nad jej sytuacją. Skarżąca podniosła także, że w NSA wskazano jej, iż dopiero na etapie dochodzenia zwrotu przez gminę należności za pobyt ojca w DPS można powoływać się na relację

z ojcem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy zobowiązującą K.S. do zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę, tytułem opłaty za pobyt C.R. w DPS w łącznej wysokości 23.839,27 zł za okres od 16 sierpnia do 31 sierpnia 2019 r., rozkładającą powyższą kwotę 23.839,27 zł na 10 rat oraz odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącej dotyczącego odstąpienia w całości od żądania zwrotu wydatków. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 61 ust. 3, art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s. Zgodnie z tym pierwszym przepisem w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Wysokość wydatków podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 103 ust. 3 u.p.s.) Zgodnie natomiast

z art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych

w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności,

o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w stosunku do skarżącej – na podstawie powołanych art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 u.p.s. - zobowiązującej ją do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę za pobyt jej ojca C.R. w DPS, w związku z niewywiązywanie się z obowiązku ich pokrywania zgodnie z ostatecznymi decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]. Niesporna była również wysokość tych wydatków, wynikająca z powyższych decyzji.

Istota sporu koncentrowała się wokół kwestii czy w odniesieniu do skarżącej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s. – może stanowić podstawę do odstąpienie od żądania zwrotu powyższych wydatków. Przy czym analiza akt administracyjnych, w tym pism, wywiadu środowiskowego oraz wniosków dowodowych, a także wyraźnego stanowiska w tym względzie wyrażonego w treści skargi, wskazują jednoznacznie, że okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej nie były podstawą jej żądania odstąpienia od zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę za pobyt jej ojca w DPS. Powyższe żądanie uzasadniała traumatycznymi przeżyciami z dzieciństwa związanymi z ojcem, które w jej ocenie wypełniają przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 104 ust. 4 u.p.s.

W ocenie Sądu o ile organ I instancji zajął w tej kwestii stanowcze stanowisko wskazując, że nie można potraktować jako przesłankę z art. 104 ust. 4 u.p.s. trudnych relacji łączących stronę z ojcem, ponieważ zobowiązanie strony do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS wynika z faktu, że należy ona do kręgu osób obowiązanych do alimentacji, to analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala ustalić, czy organ odwoławczy pojęcie szczególnie uzasadniony przypadek, użyte w tym przepisie interpretuje w taki sposób, iż mieszczą się w nim również tramautyczne relacje zobowiązanej do ponoszenia opłat z osobą przebywającą w DPS. Z jednej bowiem strony organ podziela argumentację prawną zwartą w decyzji organu I instancji, z drugiej jednak strony wdaje się w ocenę tych relacji zwracając uwagę na jednostronną prezentację stanowiska skarżącej w tym względnie, nieuwypuklającą wszystkich aspektów stosunku łączącego ją z ojcem. Co więcej Kolegium wskazało, iż to najprawdopodobniej matka stanowiła źródło ograniczenia jej kontaktów z ojcem

i w związku z tym wywiodło, że relacje te nie wpływają na ocenę zasadności żądania przez Gminę zwrotu zastępczo wniesionych opłat. Te ostatnie rozważania wskazywać mogą zatem, iż organ odwoławczy dopuścił co do zasady uczynienie tych relacji podstawą do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków, a jedynie ich charakter nie wskazuje, iż w kontrolowanej sprawie mieliśmy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Tak też stanowisko organu odwoławczego odczytała strona, która - w przeciwieństwie do odwołania - nie sformułowała już zarzutu naruszenia art. 104 ust. 4 u.p.s. przez błędną wykładnię zawartego w nim sformułowania szczególnie uzasadniony przypadek. Jeśli więc istotnie takie było stanowisko organu odwoławczego to niezrozumiałe jest nie odniesienie się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę skarżącą na etapie postępowania przed organem I instancji i zarzutu zawartego w tym zakresie w pkt 3 odwołania

i poprzestanie na ocenie tych relacji na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, które w dużej mierze mają charakter spekulatywny. Niewątpliwie więc – zdaniem Sądu – uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie niespójne, zawiera niedające się wyjaśnić sprzeczności, co nie pozwala na jej kontrolę. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony,

a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Wspomniana sprzeczność uzasadnienia jest nie tylko wadą formalną decyzji, ale i świadectwem wady samego procesu decyzyjnego. Z wadliwym uzasadnieniem stanowiącym uchybienie natury procesowej mającym istotny wpływ na wynik sprawy mamy do czynienia wtedy, gdy sposób sporządzenia uzasadnienia czyni wynik sprawy niezrozumiałym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Sąd nie jest władny zastąpić organów administracji w dokonaniu ustaleń, analiz i ocen, gdyż ustrojową rolą sądu administracyjnego nie jest rozpoznawanie i rozstrzyganie ("załatwianie" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) spraw administracyjnych, lecz – jak wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) – kontrola działalności administracji publicznej, i to zasadniczo tylko pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie

w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji,

a w szczególności prowadzenie brakujących ustaleń, analiz, tudzież przedstawianie

"w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r., IV SA/Po 973/15). Kontrola sądowoadministracyjna nie może zastępować organu, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie badanie legalności działań bądź zaniechań organu (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., II OSK 1419/17). Zwłaszcza nie jest rolą sądu administracyjnego poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, którymi kierował się organ wydając dane rozstrzygnięcie. Motywy te muszą wynikać wprost z decyzji i jego uzasadnienia, spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 września 2017 r., II SA/Go 401/17). Zaniechanie przez organ administracji uzasadnienia swej decyzji w sposób przekonywujący, wewnętrznie spójny, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i art. 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa - wadliwością tej decyzji jako naruszającą dyspozycję art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67, wyrok WSA Warszawie z dnia 17 lutego 2010 r. , VIII SA/Wa 672/09). W ocenie Sądu organ błędnie zaakceptował również rozstrzygnięcie organu

I instancji dotyczące rozłożenia na raty. Zwrócić bowiem należy, iż organ pomocy społecznej udziela ulg przewidzianych w art. 104 ust. 4 u.p.s. na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej. W kontrolowanej sprawie pracownik socjalny nie składał żadnych wniosków w tym zakresie, natomiast skarżąca złożyła wniosek od odstąpienie od żądania zwrotu wydatków w całości. Wniosek inicjujący postępowanie wyznacza jednocześnie jego ramy, zakreślając również jego przedmiot. To treść zgłoszonego żądania określa rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania,

a także wyznacza właściwą normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie relewantna dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji jest zaś tym żądaniem związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza. Organ administracji publicznej nie może zmieniać przedmiotu postępowania. Jedynie pośrednio przez udzielenie informacji prawnej, zgodnie z zasadą ogólną udzielania informacji faktycznych i prawnych (art. 9 k.p.a.), wpływa na dokonanie przez stronę zmiany przedmiotu żądania. Wymaga to zawsze jednak czynności procesowej strony, co do której obowiązują wszystkie wymagania odnośnie treści i formy. Wyłącza to przyjęcie domniemania czynności strony zmiany treści żądania (por. B. Adamiak (w), System Prawa Administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, Tom 9, pod. red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2014 r., s. 149, wyrok NSA

z 30 maja 2019 r., II OSK 1003/19). Stąd również w odniesieniu do ulg przewidzianych

w art. 104 ust. 4 u.p.s. ma zastosowanie zasada rozporządzalności przez jednostkę swoim prawem, co powoduje, iż warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie tych ulg jest wniosek strony. Stąd też gdy strona występuje o odstąpienie od zwrotu wydatków wystarczające jest jedynie pouczenie o możliwości skorzystania

z pozostałych ulg, a nie orzekanie o nich z urzędu (por. wyroki: NSA z 8 marca 2013 r.,

I OSK 1659/12, WSA we Wrocławiu z 28 marca 2012 r, IV SA/Wr 765/11, WSA

w Gorzowie Wlkp. z 17 października 2019 r., II SA/Go 412/19, wydane na tle podobnej instytucji przewidzianej w ustawie o świadczeniach rodzinnych). Przeciwko działaniu

z urzędu w tym zakresie przemawia nie tylko wyraźna treść przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s., ale również niekorzystne konsekwencje dla strony takiego rozstrzygnięcia

w sferze przedawnienia wynikające z art. 104 ust. 6 u.p.s. W związku z tym Sąd uznał, iż z naruszeniem art. 104 ust. 4 u.p.s. organy orzekły o rozłożeniu na raty należności bez wniosku strony lub pracownika socjalnego. Natomiast kwestie związane z tym jakimi motywami skarżąca się kierowała nie uiszczając należności nie maja istotnego znaczenia z punktu widzenia przesłanek od odstąpienia od zwrotu wydatków. Udzielając ulgi ocenia się bowiem aktualną sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu. Również okoliczność pozostawania skarżącej w ciąży nie mogła mieć decydującego znaczenia przy zastosowaniu art. 104 ust. 4 u.p.s., jeśli jednocześnie nie przemawiała za tym jej sytuacja materialna, a ta przecież nie stanowiła okoliczności, na którą strona skarżącą się powoływała w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisu prawa materialnego tj. art. 104 ust. 4 u.p.s., co odpowiednio mogło oraz miało wpływ na wynik postępowania, a w konsekwencji uzasadniało – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). – uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie związany oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, w szczególności obowiązany będzie dokonać jednoznacznej wykładani przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. w zakresie sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek", a następnie wypowiedzieć się co do zgłoszonych wniosków dowodowych przez stronę skarżącą. Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania, które sprowadzają się do wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.

z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

-----------------------

#

2