Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1104/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] lutego 2005 r. oddalające skargę J. K. na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległy podatek od towarów i usług za miesiące luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 1999 r. dokonując zajęcia świadczenia rentowego J. K. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu z dnia[...]lutego 2005 r. doręczono J. K. w dniu 21 marca 2005 r.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2005 r. J. K. wniósł skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. wskazując, że naruszył on art. 139 § 3 oraz art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej powoływana jako "Ordynacja podatkowa" poprzez bezpodstawną egzekucję należności pieniężnych w marcu i kwietniu 2005 r. z wypłacanego skarżącemu świadczenia rentowego. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ naruszył przepisy o postępowaniu egzekucyjnym, wszczynając egzekucję przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz podjął świadome działania uniemożliwiające wystąpienie z przysługującym skarżącemu odwołaniem i skargą.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił skargę wniesioną przez J. K. ze względu na jej wniesienie po upływie terminu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 54 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm) – dalej powoływana jako "u.p.e.a.", skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dniu od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Wyjaśnił, że doręczenie skarżącemu zawiadomienia o zajęciu świadczenia rentowego nastąpiło w dniu 21 marca 2005 r., zaś swoją skargę wniósł on za pośrednictwem poczty w dniu 18 kwietnia 2005 r. tj. z uchybieniem 14-dniowego terminu do jej wniesienia, który upłynął w dniu 4 kwietnia 2005 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w L. naruszenie art. 54 § 4 u.p.e.a. poprzez błędnie uznanie, że wniesiona skarga dotyczyła zajęcia renty i co za tym idzie błędnym przyjęciu początku biegu terminu do jej wniesienia Ponadto zarzucił naruszenie art. 200 § 1, 121 § 1, 191 i 192 Ordynacji podatkowej oraz opisywanie okoliczności i zdarzeń niezgodnie ze stanem faktycznym, a także nierozpoznanie istoty sprawy poprzez uchylanie się przez organ od rozpatrzenia wskazanych przez skarżącego okoliczności.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Finansów utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ II instancji odwołał się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i podzielił ustalenia poczynione przez Dyrektora Izby Skarbowej w L. Uznał, że oddalenie skargi J. K. na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a., z uwagi na jej wniesienie w uchybieniem terminu, było zasadne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 54 § 4 u.p.e.a., polegające na błędnym uznaniu daty doręczenia do wiadomości skarżącego odpisu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego za datę dokonania czynności zajęcia renty, od której liczony jest 14 dniowy termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną;

2) art. 225 w zw. z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej polegające na zaniechaniu wstrzymania z mocy prawa wykonalności decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe dłużnika, w sytuacji gdy odwołanie skarżącego nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, a decyzja do tego czasu nie została wykonana;

3) art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej polegające na uznaniu za dopuszczalne dokonanie czynności egzekucyjnych wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w sytuacji gdy możliwe jest dokonanie egzekucji zobowiązania podatkowego z majątku dłużnika;

4) art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej polegające na bezzasadnej opieszałości organu i nie załatwieniu sprawy w postępowaniu odwoławczym w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy;

5) art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa - poprzez nie udzielanie informacji i wyjaśnień, nie zapoznanie z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, nieuzasadnioną, rażącą opieszałość w załatwianiu sprawy i kilkumiesięczne uchybienie terminu rozpatrzenie odwołania;

6) art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na nie zapoznaniu skarżącego ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i materiałami oraz uniemożliwieniu wypowiedzenia się w sprawie przed zakończeniem postępowania wyjaśniającego.

W związku ze wskazanymi naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego i podatkowego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że uprawnienia sądów administracyjnych polegają na kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, a nie na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy administracyjnej. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –(Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; - dalej " P.p.s.a.") w przypadku uwzględnienia skargi Sąd w zależności od okoliczności decyzję (postanowienie) uchyla, stwierdza jej nieważność lub stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza oddala skargę (art. 151 P.p.s.a.).

Sąd w postępowaniu ze skargi na orzeczenie administracyjne nie ma uprawnień do nakazania organowi dokonania zwrotu wyegzekwowanej należności, dlatego w tej części żądanie skarżącego uwzględnione nie mogłoby być nawet w przypadku uwzględnienia skargi.

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, to jest materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania rozpatrując sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres jego rozstrzygnięcia wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 P.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem ( art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie prawa nie narusza.

Przysługująca zobowiązanemu, wierzycielowi niebędącemu organem egzekucyjnym, podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku instytucja skargi na czynności egzekucyjne zawarta w art. 54 § 1-6 u.p.e.a. obwarowana jest terminem do jej wniesienia, po upływie, którego skarga podlega oddaleniu bez merytorycznego rozpoznawania podniesionych zarzutów.

Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, chyba że przepisy ustawy egzekucyjnej stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W przypadku takim jak w rozpoznawanej sprawie ustawa nie przewiduje innego terminu do wniesienia skargi egzekucyjnej. Jak wynika z art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. ustawodawca za czynności egzekucyjnej rozumie wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Definicja środka egzekucyjnego zawarta jest w art. 1a pkt 12 cytowanej ustawy i rozumie się przez to pojęcie m.in. egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (lit. a) tiret trzecie w/w przepisu). Momentem dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej będzie zatem data dokonania czynności faktycznych związanych z zastosowaniem określonego środka egzekucyjnego. Zważywszy, że moment dokonania czynności egzekucyjnej nie zawsze jest jednocześnie dniem, w którym zobowiązany dowiedział się o czynności egzekucyjnej (taka sytuacja może wystąpić w przypadku dokonywania zajęcia majątku zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności) przyjmuje się, mając na uwadze słuszny interes zobowiązanego, że upływ tego terminu liczy się od dnia powiadomienia zobowiązanego o dokonanym zajęciu.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż prawidłowe jest stanowisko organów nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym dotyczące przekroczenia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Jak wynika bowiem z akt sprawy (k. – nr 5 - podpisane przez skarżącego potwierdzenie odbioru) zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego zobowiązanego doręczone zostało w dniu 21 marca 2005r. Ta data jest zatem datą, od której biegnie termin do wniesienia skargi. Skargę na czynności egzekucyjne zobowiązany wniósł dopiero w dniu 18 kwietnia 2005r. (data stempla pocztowego). Oznacza to, że strona wniosła skargę 28 dnia od daty otrzymania zawiadomienia o zajęciu świadczenia rentowego. Nie zachowała zatem terminu określonego w art. 54 § 4 u.p.e.a.

Twierdzenia skarżącego, że termin ten należy liczyć od daty przekazania przez organ rentowy zajętego świadczenia nie znajdują potwierdzenia w przepisach prawa. Przekazywanie zajętego świadczenia przez dłużnika zajętej wierzytelności nie jest bowiem równoznaczne z dokonaniem czynności egzekucyjnej przez organ egzekucyjny. W przypadku zajęcia wierzytelności, w której świadczenia jak w przypadku należności rentowych dokonywane są okresowo organ egzekucyjny dokonuje jednorazowej czynności zajęcia wierzytelności, a dłużnik tej wierzytelności przekazuje organowi egzekucyjnemu świadczenia w dacie każdorazowej wymagalności świadczenia okresowego. Wynika to z art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a., który stanowi, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu.

Wobec niezachowania terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne podniesione przez skarżącego okoliczności wskazujące na nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego nie podlegają rozpoznaniu. Tym samym Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu naruszenia art. 225 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 120 i art. 121, art. 139 § 3 i art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie stanowią one podstawy do uwzględnienia skargi. Po pierwsze - w postępowaniu egzekucyjnym nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, ponieważ jak wynika z art. 18 u.p.e.a. "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po drugie - nawet gdyby wskazane przepisy Ordynacji podatkowej przetransponować na odpowiadające im przepisy Kodeksu postępowania Administracyjnego, to także nie stanowią one zdaniem Sądu podstawy do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłoby orzeczenie o innej treści. Jak trafnie twierdzi się w doktrynie, w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000, str. 305-306). Stąd też regułą jest, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o komentowany przepis następuje wtedy, gdy naruszono przepisy procesowe, a uchybienie im mogło w sposób istotny oddziaływać na treść decyzji lub postanowienia. W sytuacji, gdy z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, iż skarżący nie dochował terminu określonego w art. 54 § 4 u.p.e.a. wskazane naruszenia procedury nie mogły mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia. Skarga na czynności egzekucyjne w takim przypadku podlega bowiem zawsze oddaleniu.

Za nieskuteczny należało uznać również zarzut naruszenia art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej, które miało polegać na uznaniu za dopuszczalne dokonanie czynności egzekucyjnych wynikających z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w sytuacji gdy możliwe jest dokonanie egzekucji zobowiązania podatkowego z majątku dłużnika. Zarzut ten dotyczy bowiem postępowania o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na osobę trzecią. Wykracza zatem poza granice sprawy w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Sąd stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, dlatego okoliczności podniesione w tym zarzucie nie mogły być badane przez Sąd w niniejszym postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.