Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1625/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto Ł. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miasto Ł. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., w części stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie udziału w wysokości 3/8 w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji.

M. G. pismem z 3 października 2016 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę L. udziału w wysokości 3/8 prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2017 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. w części stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie udziału w wysokości 3/8 w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Miasto L. wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że komunalizacja na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa komunalizacyjna), dotyczy jedynie mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy te pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące m.in. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej.

Minister wskazał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że w postanowieniu z [...] lipca 1986 r., [...], Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że Skarb Państwa na podstawie przedawnienia (zasiedzenia) jest właścicielem 2/8 części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. Hip. Nr [...], rep. Hip. Nr [...]. Postanowieniem Sądu Powiatowego [...] z [...] czerwca 1960 r., [...], stwierdzone zostało, że Skarb Państwa na podstawie przedawnienia (zasiedzenia) jest właścicielem 6/8 części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotowa nieruchomość jest majątkiem opuszczonym i jest w posiadaniu Skarbu Państwa od 1945 r., a poprzedni właściciele są nieznani z miejsca pobytu względnie nie roszczą sobie pretensji i nie płacą podatków z tej nieruchomości od 1945 r.

Prawomocnym postanowieniem z [...] maja 2011 r., [...], Sąd Rejonowy [...] zmienił prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego [...] z [...] czerwca 1960 r., [...], w ten sposób, że: po pierwsze - stwierdził, że Skarb Państwa na podstawie przedawnienia (zasiedzenia) jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...], rep. hip. nr [...] obecnie uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] w zakresie udziałów wynoszących 3/8 części we współwłasności nieruchomości należących do M. S., P. S. i Z. z P. v. Z. v. Z.; i – po drugie – oddalił wniosek w części stwierdzenia, że Skarb Państwa na podstawie przedawnienia (zasiedzenia) jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...], rep. hip. Nr [...] obecnie uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] w zakresie udziałów wynoszących 3/8 części we współwłasności nieruchomości należących do C. G., C. z O. G. i M. G.

Skarb Państwa nie był zatem właścicielem nieruchomości, o której mowa w decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., w wysokości 3/8 udziału w prawie jej własności należących wcześniej do C. G., C. z O. G. i M. G. Co więcej, powyższe oznacza, że przedmiotowa nieruchomość we wskazanej powyżej części stanowi własność osób fizycznych. Decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., w części wskazanej powyżej, w sposób rażący naruszyła art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, co z kolei uznać należy za wypełnienie przesłanki zobowiązującej do stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ zaznaczył, że przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy uwzględnił również treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13. W niniejszej sprawie stwierdzona została nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., gdyż Gmina Miasto L. w istocie nie stała się właścicielem w udziale wynoszącym 3/8 prawa własności spornej nieruchomości, bowiem zmiana prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego [...] z [...] czerwca 1960 r., [...], spowodowała przywrócenie prawa własności w tej części osobie prywatnej. Organ zaznaczył, że Gmina jest podmiotem publicznym i jej interes nie może mieć pierwszeństwa przed interesem obywatela. Intencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. była ochrona obywatela. Jednocześnie organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

Gmina Miasto L. wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2017 r. Wskazała na jej niezgodności z prawem, tj. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że jeżeli Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13, stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - to brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. Zgodnie bowiem z tym wyrokiem, wskazany przepis traci moc w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Skoro decyzja Wojewody [...] o komunalizacji ww. części nieruchomości została podjęta [...] grudnia 1992 r. i biorąc pod uwagę ponad 10-letni okres czasu do dnia wydania decyzji nadzorczej, tj. do [...] kwietnia 2017 r., występuje uzasadniona wątpliwość, czy w tym dniu możliwe jest stwierdzenie jej nieważności, biorąc pod uwagę fakt, iż z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., brak jest podstawy prawnej do podjęcia takich działań. Skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji – to nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji podjętej [...] grudnia 1992 r. Tym bardziej, że gmina Miasto L. nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowości dotyczące przejęcia rzeczonego mienia na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże z powodów innych, niż zarzuty w niej podniesione (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rażące naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej jest w niniejszej sprawie oczywiste, zważywszy na bezsporną okoliczność zmiany postanowienia Sądu Powiatowego [...] z [...] czerwca 1960 r., [...] – postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] maja 2011 r., [...] – w wyniku czego oddalony został wniosek w części dotyczącej stwierdzenia, że Skarb Państwa na podstawie przedawnienia (zasiedzenia) jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...], rep. hip. Nr [...] obecnie uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] w zakresie udziałów wynoszących 3/8 części we współwłasności nieruchomości należących do C. G., C. z O. G. i M. G. Orzeczenie powyższe przesądza, że Skarb Państwa nie był w dniu komunalizacji z mocy prawa (27 maja 1990 r.) właścicielem przedmiotowej nieruchomości w udziale 3/8. Z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej wynika natomiast, że mieniem właściwych gmin staje się z mocy prawa jedynie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Potwierdzenie w decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. nabycia przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności całej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w tym udziału w wysokości 3/8, odbyło się zatem w tej części z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, gdyż wprost naruszało ten przepis (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Organ nadzoru bez należytej uwagi ustalił natomiast i ocenił okoliczności wynikające z akt tej sprawy, w kontekście art. 156 § 2 k.p.a., a więc skutków prawnych, jakie wywołała decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. Z art. 156 § 2 k.p.a. wynika bowiem, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wówczas organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 2 k.p.a.).

Ze znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] maja 2011 r., [...], wynika m. in., że w 1994 r. (a więc po dacie wydania kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji) Gmina L. sprzedała dwa lokale(nr [...] i nr [...]) położone na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w [...], wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste odpowiedniego udziału w gruncie. Następnie jest również informacja o obrocie innymi lokalami (nr [...] i nr [...]) wraz z przysługującym im użytkowaniem wieczystym do gruntu. Gdyby rzeczywiście zdarzenia takie miały miejsce, czego organ nadzoru nie ustalał i nie analizował, to zauważyć należy, że użytkowanie wieczyste może być ustanowione tylko na nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (art. 232 § 1 k.c.). Nie może więc istnieć na nieruchomości będącej współwłasnością osób fizycznych, do czego prowadziłoby stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. w powyższym zakresie (udział 3/8). "Na mocy art. 232 k.c. niedopuszczalnym jest przyjęcie założenia, że w miejsce dotychczasowego właściciela - Skarbu Państwa wszedł nowy właściciel, czyli osoba prawna [w tym wypadku osoba fizyczna], niebędąca jednostką samorządu terytorialnego, a jej prawo własności nadal pozostaje ograniczone przez użytkowanie wieczyste, należące do osoby trzeciej" (zob. wyrok SA w Katowicach z 13 kwietnia 2010 r., I ACa 9/10, LEX nr 1120385).

Ustanowienie użytkowania wieczystego w związku ze zbyciem odrębnej własności lokali musiałoby zatem oznaczać, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) współużytkowanie wieczyste uniemożliwia przywrócenie współwłasności gruntu osobom fizycznym. "Zasada wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.) obejmuje także prawo użytkowania wieczystego. (...) Nieruchomość może zmienić swój status prawny w określonym czasie, a wadliwe postępowanie Skarbu Państwa prowadzące do zmiany tego statusu (w postaci przejęcia nieruchomości m.in. w wyniku nacjonalizacji), nie może pozbawiać użytkownika wieczystego ochrony prawnej nawet wobec właściciela gruntu" (zob. wyrok SN z 8 września 2011 r., III CSK 159/09, LEX nr 1068053). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 28 września 1995 r., III CZP 127/95, podkreślił także, że "... tylko grunty Skarbu Państwa i gminy mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste, co wyklucza sytuację, w której współużytkowanie wieczyste obejmowałoby grunt należący niepodzielnie do gminy i do osoby fizycznej. Przedstawiony pogląd znajduje uzasadnienie w gramatycznej oraz funkcjonalnej wykładni art. 232 § 1 k.c." (OSNC 1996/1/12).

Jeżeli natomiast chodzi o zarzut podniesiony w skardze, to w ocenie sądu nie jest on trafny. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13 (OTK-A 2015/5/62) orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to wyrok zakresowy, orzekający o pominięciu prawodawczym, czyli taki, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie. Nie kwestionując, co do zasady, że stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z wartości konstytucyjnych, sąd w niniejszym składzie uważa, że brakującej części normy w art. 156 § 2 k.p.a. nie można zrekonstruować w taki sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy. Innymi słowy, nie może uczynić tego za ustawodawcę sąd ani organ, gdyż mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom konstytucyjnym, w tym np. zasadzie równości, czy sprawiedliwości społecznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł bowiem w konkretnych okolicznościach, w zupełnie innej sprawie, gdzie chodziło o ochronę praw (ekspektatywy) nabytych przez byłych właścicieli gruntów warszawskich, na skutek przywrócenia im w drodze aktu administracyjnego terminu do złożenia wniosku o uzyskanie ekwiwalentu za utraconą własność (dzięki czemu ów ekwiwalent uzyskali), w sytuacji, gdzie ów akt administracyjny był wadliwy, ale funkcjonował w obrocie prawnym wiele lat i korzystając z domniemania zgodności z prawem pozwolił na uzyskanie prawa podmiotowego przez byłych właścicieli. Nie można tego porównać do sytuacji występującej w niniejszej sprawie.

Obecne brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne. TK orzekając w wyroku z 12 maja 2015 r., że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu – nie przesądził, że czas ten (wymagany okres prekluzyjny) powinien być taki sam, jak w przypadku przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., czyli 10 lat (zob. pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Jest to zrozumiałe, jeśli się zważy, jaką rolę w obecnym systemie prawnym pełni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przy braku ustawy reprywatyzacyjnej, czego Trybunał miał zapewne świadomość, skoro oprócz upływu czasu – jak w innych przypadkach zastosowania negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji – posłużył się też innym kryterium (nabycia prawa). W ocenie sądu choćby z tego powodu nie jest możliwe stosowanie bezpośredniej analogi do przypadków, kiedy przepis uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 10 lat, niezależnie od tego, że stosowanie analogii jako metody wykładni prawa w prawie administracyjnym jest samo w sobie zagadnieniem kontrowersyjnym.

Znaczny upływ czasu jest więc nie tylko pojęciem niedookreślonym, niemożliwym do rekonstrukcji w oparciu o jednolite i uniwersalne kryterium, umocowane wprost w Konstytucji, ale również nie jest kryterium jedynym. Z powodu szczególnej roli, jaką w katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji pełni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (o czym była mowa wyżej), nie jest wykluczone, że upływ czasu w takiej sytuacji będzie pełnił rolę tylko jednego z determinantów negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast fakt, że "decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy" nie musi być jedynym dopełnieniem ewentualnej negatywnej przesłanki stworzonej przez ustawodawcę w wykonaniu wyroku TK, zważywszy, że ta druga okoliczność wskazana przez Trybunał osadzona jest mocno w okolicznościach konkretnej sprawy, co TK podkreślił w pkt 10.6 uzasadnienia wyroku. W tym samym fragmencie uzasadnienia TK wyraźnie wyartykułował, że "Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy."

Z powyższych powodów, w ocenie sądu, sam fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13, nie kreuje negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o art. 156 § 2 k.p.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy wyrok TK nie jest odczytywany w jednolity sposób. Część orzeczeń stoi na stanowisku, że dowodzi on większego niż dotychczas przyjmowano w orzecznictwie znaczenia zasady stabilności stosunków administracyjnych i pewności obrotu prawnego (pewności prawa). I choć pojęcie znacznego upływu czasu nie zostało zdefiniowane, to należy je każdorazowo oceniać w realiach danej sprawy (zob. np. wyrok NSA z 7.04.2016 r., I OSK 2463/14; wyrok NSA z 13.04.2016 r., I OSK 1550/14). Inna linia orzecznicza stoi jednak na stanowisku, że wyrok TK nie dokonał zmiany normatywnej art. 156 § 2 k.p.a., a uczynić to może jedynie ustawodawca, którego w tej roli nie może zastąpić sąd (zob. np. wyrok NSA z 16.03.2016 r., I OSK 2230/15; wyrok NSA z 30.03.2016 r., I OSK 2486/15). Oczywiście jest to jedynie ogólne streszczenie poglądów wypowiadanych w powołanych orzeczeniach NSA. Tym niemniej, sąd w obecnym składzie, zważywszy na własne argumenty wskazane wyżej, przychyla się do tej drugiej linii orzeczniczej, która wyrokowi TK nie przyznaje charakteru zmiany normatywnej i uznaje, że powinien tego dokonać ustawodawca.

Mając jednakże na uwadze, że organ nadzoru z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., nienależycie ustalił i ocenił materiał dowodowy w zakresie skutków prawnych, jakie wywołała decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r., sąd uchylił zaskarżone decyzje nadzorcze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone wyżej i ponownie oceni, czy decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1992 r. wywołała, czy też nie, nieodwracalne skutki prawne.