Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 420/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-10-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2011r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W postępowaniu wszczętym ze skargi A. S. (dalej jako: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 22 maja 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2011r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając urzędowy formularz, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.].

W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić wymaganych wpisów od 34 skarg wniesionych do Sądu, gdyż nie posiada zgromadzonych na ten cel środków, a także ze względu na prowadzoną przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu egzekucję zaległości z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, tj. zajęcia w kwocie 383.071,80 zł wraz z odsetkami. Jako dodatkowy argument przemawiający za niemożnością uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie wskazał na wymagalność kosztów sądowych w 72 innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, dotyczących podatku akcyzowego i opłaty paliwowej. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku w formie gotówkowej umożliwiającego mu poniesienie kosztów postępowania, a bieżące niewielkie dochody zostały skonsumowane. Wskazał, iż w ramach gospodarstwa domowego, w którym pozostaje wspólnie z żoną i córką, uzyskiwane są miesięczne dochody brutto w wysokości 2.290 zł (w tym skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 690 zł oraz jego córki ze stosunku pracy w kwocie 1.600 zł) oraz, że majątek gospodarstwa domowego obejmuje dom mieszkalny o powierzchni 200 m² i nieruchomość rolną o powierzchni 6 ha.

W załączeniu do wniosku pełnomocnik przekazał uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię zawiadomienia Dyrektora Izby Celnej w Opolu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A i wkładu oszczędnościowego z dnia 16 grudnia 2014 r. na kwotę 368.811,90 zł (kwota należności głównej wraz z odsetkami).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik wskazał dodatkowo, że posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna nie przynosi żadnych przychodów, że poza prowadzoną działalnością gospodarczą nie posiada innych źródeł dochodów, które umożliwiłyby mu pokrycie wydatków ponoszonych w jego gospodarstwie domowym, że zarówno on sam jak i córka nie posiadają żadnych lokat bankowych oraz, że córka nie przyczynia się do zaspokojenia potrzeb wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazano również, że Dyrektor Izby Celnej w Opolu dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego w A na kwotę 404.479,92 zł, a także zajęcia ruchomości na kwotę 381.343,95 zł oraz, że na dzień sporządzenia niniejszego pisma, tj. 21 sierpnia 2015 r., wyegzekwowano kwotę 16.657,71 zł. W piśmie tym pełnomocnik zawarł także informację na temat miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania całej rodziny, w tym niepracującej żony, stanowiących kwotę 5.790 zł, a dotyczących: zakupu żywności (ok. 2.000 zł), utrzymania domu mieszkalnego (opiewających na kwotę 1.628 zł, w tym kosztów zakupu środków czystości, gazu, opału, zużycia wody i odprowadzenia ścieków, odpadów komunalnych, energii elektrycznej, mediów, podatku od nieruchomości) oraz innych wydatków tj. zakupu lekarstw, ubrań, paliwa do samochodów, odzieży, ubezpieczenia na życie w łącznej wysokości 2.162 zł. Wraz z wymienionym pismem pełnomocnik przedłożył uwierzytelnione za zgodność z oryginałem kopie następujących dokumentów: faktur dotyczących zakupu artykułów spożywczych, energii elektrycznej, zużytej wody, odprowadzenia ścieków, gospodarowania odpadami, dowodów wpłaty dobrowolnego ubezpieczenia na życie skarżącego i jego żony, dowodu zapłaty za dostarczone usługi telekomunikacyjne, zeznania o wysokości dochodów (PIT 36L) osiągniętych przez skarżącego w 2014 r., zeznania o wysokości dochodów (PIT-37) osiągniętych przez córkę skarżącego w 2014 r. wraz załącznikiem PIT-11 do zeznania podatkowego za ten okres, deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od lutego do czerwca 2015 r., protokołu zajęcia ruchomości, wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego córki.

Postanowieniem z dnia 4 września 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z tym uzasadnieniem, że zapłata przez niego kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie jak i w innych zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza jego możliwości finansowych. Skarżący posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Z kolei z przedłożonych dokumentów nie wynika, że prowadzona egzekucja pieniężna uniemożliwia skarżącemu partycypowanie w kosztach postępowania sądowego.

We wniesionym od ww. postanowienia sprzeciwie pełnomocnik wskazał, że w ramach prowadzonej działalności skarżący obraca niemałym kapitałem, jednakże aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne całkowicie uniemożliwia skarżącemu dysponowanie środkami uzyskanymi w ramach prowadzonej działalności. Nie ma on również możliwości dysponowania bieżącymi przychodami z działalności gospodarczej, bowiem spodziewane przelanie tych środków na konto będzie skutkowało ich automatycznym zajęciem. Dodatkowo zarzucił, że ujęty w załączonej deklaracji PIT-36L przychód osiągnięty w 2014 r. w wysokości 709.980,24 zł nie jest wielkością miarodajną do oceny możliwości finansowych strony w sytuacji, gdy faktyczny roczny (a nie miesięczny) dochód wyniósł jedynie 8.279,98 zł. Wyjaśniono ponadto, że gdyby nie dochód osiągnięty przez skarżącego w 2013 r. na poziomie 115.777,05, to w 2014 r. sytuacja skarżącego i jego rodziny byłaby trudna. Łączny dochód gospodarstwa domowego za lata 2013-2014 w rzeczywistości stanowił kwotę 129.057,03 zł (z przychodami córki skarżącego), co daje miesięczny dochód (w latach 2013-2014) rzędu 5.416,54 zł, a po przeliczeniu na trzy osoby dochód na każdą osobę w rodzinie w skali miesiąca wyniósł 1.805,51 zł. W takiej sytuacji poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet przyszłych i jedynie potencjalnych kosztów sądowych było niemożliwe, gdyż skarżący mógł przypuszczać, aż do wydania decyzji z dnia 22 maja 2015 r., że postępowania podatkowe prowadzone przeciw niemu zakończą się pomyślnie. Zdaniem pełnomocnika miarodajnym dla oceny sytuacji skarżącego winien być dochód, nie przychód, a odmienna ocena świadczy o tendencyjnym podejściu. Ponadto podniesiono, że prowadzenie egzekucji względem skarżącego, a zwłaszcza zajęcie rachunku bankowego, uniemożliwia normalne funkcjonowanie w obrocie gospodarczym i rozliczanie się z kontrahentami. Prowadzi ono bowiem do sytuacji, w której skarżący pozbawiony jest możliwości pobierania środków z zajętych rachunków, tym samym opłacenia skarg czy dokonywania przelewów. Natomiast błędny jest argument o preferencyjnym traktowaniu należności cywilnoprawnych i w istocie prowadzi on do pozbawienia skarżącego prawa do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w ww. przepisie (art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a.) strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Art. 260 p.p.s.a., (w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r., mającym wciąż zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również do sprawy niniejszej) stanowi natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu i dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, a o takie wnioskuje skarżący, może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: I FZ 429/12, LEX nr 1247073).

Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.

Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12, LEX nr 1274301). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich zapłata byłaby związana z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1486/08, LEX nr 521933).

Zaznaczyć należy, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/08, LEX nr 494324). W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1.04.2008r., sygn. akt I OZ 208/08).

Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść załączonych do niego dokumentów źródłowych jak też dalszych składanych wyjaśnień i dokumentów należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w tym wymagalnych na obecnym etapie postępowania wpisów od skargi w sprawie niniejszej jak i w pozostałych 33 sprawach w przedmiocie podatku od towarów i usług zawisłych przed tut. Sądem, w łącznej kwocie ok. 6500 zł), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z niepracującą żoną i córką osiągając z prowadzonej działalności gospodarczej miesięczny dochód w wysokości 690 zł brutto. Z kolei córka skarżącego uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.600 zł brutto, przy czym nie partycypuje w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6 ha. Miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą ok. 5.790 zł, z czego na utrzymanie domu mieszkalnego skarżący przeznacza kwotę ok. 1628 zł, na zakup żywności - ok. 2.000 zł, a pozostałe wydatki związane z zakupem odzieży roboczej, ubrań, lekarstw, paliwa do samochodów i ubezpieczenia na życie to kwoty rzędu 2.162 zł. Zarówno skarżący jak i jego córka nie posiadają lokat bankowych.

Jak natomiast wynika z przedłożonych dokumentów tj. kserokopii zeznań podatkowych skarżącego, PIT-36L oraz PIT/B za 2014r., skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 709.980,24 zł, poniósł koszty jego uzyskania w kwocie 701.700,26 zł uzyskując przy tym dochód w wysokości 8.279,98 zł. Taki stan dochodów, w kontekście wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Op 45/15 – 118/15 został już oceniony przez tut. Sąd w ww. sprawach. Stwierdzono tam – i w tej sprawie ocenę tę należy podzielić - że stosunkowo niski dochód wykazany w zeznaniu podatkowym za 2014r., przy wysokich kosztach jego uzyskania (701.200,26 zł) nie przesądza, że strona nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Zatem pomijanie wielkości obrotów/przychodów, jak chce tego skarżący, i dokonywanie oceny jego sytuacji materialnej wyłącznie przez pryzmat dochodu ustalonego na użytek podatku dochodowego, jest niezasadne. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, to przychody obrazują jego zdolność finansową. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08), strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. W niniejszej sprawie o skali prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej świadczą informacje zawarte w deklaracjach VAT – 7 za okres od lutego do czerwca 2015 r., z których wynika, że skarżący, pomimo prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, dokonał w tym czasie zakupu towarów i usług na łączną kwotę 195.144 zł, przy czym sprzedaż w tym okresie wyniosła kwotę 255.136 zł. W samym miesiącu czerwcu 2015 r. skarżący pozyskał środki w wysokości 57.116 zł. Oznacza to, że osiąga niewątpliwie obroty (i dokonuje zakupów), które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności. Pomimo wskazanych we wniosku obciążeń tj. zajęć egzekucyjnych, w dalszym ciągu kontynuuje działalność gospodarczą. Samo natomiast zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż w dalszym ciągu może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą.

Prowadząc tę działalność skarżący należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zostały zminimalizowane, czy też w ogóle wyeliminowane (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 19.05.2014r., sygn. akt I SA/Wr 1630/13). Istotniejsze jest zatem to, że skarżący wciąż uzyskuje przychody z prowadzonej działalności i kształtują się one na znacznym poziomie.

Powyższe przeczy podnoszonym przez pełnomocnika skarżącego twierdzeniom, że prowadzone postępowanie egzekucyjne, w toku którego organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, uniemożliwiło skarżącemu funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, bieżące regulowanie płatności, prowadzenie działalności gospodarczej, czy choćby pobieranie z zajętych kont środków finansowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że zastosowane wobec skarżącego środki egzekucyjne do chwili obecnej nie uniemożliwiły prowadzenia działalności gospodarczej i ponoszenia wskazanych wyżej wydatków oraz uzyskiwania przychodu. Skarżący pomimo dokonanych zajęć egzekucyjnych obraca znacznymi środkami finansowymi tj. dokonuje regularnych zakupów towarów i usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pogorszeniu nie uległa również sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego. Do wniosków powyższych prowadzi analiza operacji dokonywanych na rachunkach bankowych, z której wynika, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka dokonują regularnych wypłat z kont, nie wskazując ich dalszego przeznaczenia. Fakt ten nie pozostaje obojętny dla rozpoznania niniejszego wniosku.

Podkreślić należy, że przy ocenie zasadności wniosku strony w niniejszej sprawie (jak też w pozostałych 33 sprawach zawisłych przed tut. Sądem w przedmiocie podatku od towarów i usług) należało posłużyć się również informacjami obrazującymi sytuację materialną i stan dochodów skarżącego w innych sprawach, jakie zawisły przed tut. Sądem ze skarg strony na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Opolu w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym i w opłacie paliwowej (sygn. akt od I SA/Op 45/15 do I SA/Op 118/15), a w których również oceniano zasadność wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z dokumentów źródłowych, które skarżący przedłożył do tamtych spraw, a które Sąd uwzględnił z urzędu tj. z wyciągów bankowych wynika, że w ostatnich trzech miesiącach z rachunku bankowego w B regularnie pobierane były środki finansowe na kwoty od 1000 zł do 25.000 zł. Również analiza wyciągu z rachunku bankowego w C wykazuje regularne wpływy jak i wypłaty z tego rachunku. Taka sama sytuacja miała miejsce także we wcześniejszych miesiącach 2015 r. Jak bowiem ustalono w ww. sprawach w przedmiocie podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, skarżący, mimo zajęć egzekucyjnych rachunku bankowego od grudnia 2014 r., dokonywał (a także jego małżonka) wypłat znacznych kwot zarówno w grudniu 2014 r. jak i w styczniu 2015 r. (kwoty od 1.000 zł do 20.000 zł). Na tle powyższego w orzecznictwie wskazuje się, że bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych pozostaje prowadzenie postępowania egzekucyjnego względem strony, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2014r, sygn. akt: II FZ 1589/14). Dokonywane przez kontrahentów skarżącego wpłaty niewątpliwie świadczą o tym, że skarżący pomimo wskazanych utrudnień kontynuuje działalność gospodarczą realizując zawarte kontrakty.

Wątpliwości Sądu budzi również twierdzenie skarżącego o oświadczonych miesięcznych dochodach rodziny na poziomie 2.290 zł miesięcznie. Prowadzi ono do wniosku, że skarżący nie wykazuje dla potrzeb przyznania prawa pomocy rzeczywistej sytuacji życiowej i majątkowej. Porównując bowiem skalę uzyskiwanych dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów ponoszonych przez rodzinę skarżącego (przy uwzględnieniu twierdzenia skarżącego, że znaczące dochody uzyskane w 2013 r. zostały spożytkowane w latach 2013-2014) przyjąć należy, iż nie jest możliwym pokrycie choćby połowy z nich, skoro – zgodnie z oświadczeniem strony - córka skarżącego nie partycypowała w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Tymczasem, jak już wcześniej wskazano, na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia sytuacji materialnej w taki sposób, aby nie powstały wątpliwości co do wiarygodności złożonych oświadczeń. W konsekwencji uznać należy, iż oświadczenia składane przez stronę w ww. postępowaniu wpadkowym nie posiadają znamion dokładności, o której mowa jest w art. 252 p.p.s.a.

Należy również zauważyć, że skarżący oświadczył, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej. Co prawda pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że nieruchomość rolna nie przynosi dochodu, jednak - zgodnie z poglądami przyjętymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd podziela, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m.in. postanowienie z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt: FZ 454/04, niepublikowane). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego też względu majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów sądowych. To od wnioskodawcy bowiem zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym, i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów.

Posiadając bowiem nieruchomość rolną, skarżący mógłby rozporządzać nią w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej czy choćby ją wydzierżawić. Niewykorzystywanie natomiast posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Końcowo należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego możliwości płatnicze - w aspekcie przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - były również przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z rozpoznawaniem zażaleń skarżącego na postanowienia tut. Sądu w tym samym przedmiocie wydane w wymienionych już wyżej sprawach o sygn. akt I SA/Op 45-118/15, przy czym ocena ta odnoszona była do bardzo zbliżonej sytuacji faktycznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia strony na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, wskutek czego skarżący w tamtych 73 sprawach uiścił należne wpisy. W szczególności podkreślono w tych orzeczeniach sądu drugiej instancji, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń ( na przykład postanowienie z dnia 15 lipca 2015r. sygn.akt I GZ 463/15) . W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 28), gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Zaaprobowano przy tym wyrażoną także w tamtych postanowieniach WSA w Opolu ocenę, że wysokość dochodów osiąganych przez rodzinę skarżącego stoi w sprzeczności z deklarowaną wysokością wydatków (5.790 zł) a sama wysokość kwot pobieranych z kont bankowych nie może być uznana za nieznaczną. Ustalony w tamtych postępowaniach fakt zawieszenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu dowodzi natomiast, że pomimo pozostawienia w mocy, w związku z tym zawieszeniem, dokonanych już czynności egzekucyjnych (zajęcie rachunku bankowego w A i zajęcie ruchomości) organ egzekucyjny nowych czynności podejmować już nie może, w tym zajęć później otwartych rachunków bankowych. Zauważyć w związku z tym należy, że na dzień 21 sierpnia 2015 r. wyegzekwowano jedynie kwotę 16.657,71 zł.

Akcentowane zatem okoliczności, takie jak występowanie skarżącego w kilkudziesięciu procesach sądowych i prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, w konfrontacji z brakiem jednoznacznego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i płatniczej oraz skutkami na przyszłość zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mogły stać się podstawą uwzględnienia wniosku. Ponownie bowiem trzeba podkreślić, że rozmiary prowadzonej nadal przez skarżącego działalności wskazują, że posiada on dostateczne środki na poniesienie wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów.

Mając zatem na uwadze wyżej przytoczoną argumentację dotyczącą aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.