Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 314/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art, 7,8, 77 § 1 i 3, art. 80, 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M.M. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W okresie od [...] sierpnia 2017r. do [...] września 2017r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę przedsiębiorstwa M.M. znajdującego się w [...]. Kontrola dotyczyła dostępu do rynku transportu drogowego, przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców za okres 12 miesięcy przed dniem kontroli, przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz regulacji z zakresu wykonywanych przewozów.

W wyniku kontroli, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na przepis art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.; dalej jako u.t.d.), nałożył na M.M. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za stwierdzone naruszenia, polegające na:

- niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie,

- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz o każde następne rozpoczęte 30 minut,

- skróceniu dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz o każdą następną rozpoczętą godzinę,

- skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny oraz o każdą następną rozpoczętą godzinę,

- nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi,

- nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień,

- naruszeniu obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę,

- naruszeniu obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego - za każdy pojazd.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji i nałożył na M.M. karę pieniężną w wysokości 15000 zł. Jako podstawę decyzji organ wskazał art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b, art. 92c u.t.d., Ip. 1.4, lp. 5.2, Ip. 5.3, lp. 5.4, Ip. 6.2.1, Ip. 6.3.7, lp. 6.3.11, lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 4, art. 6, art. 7, art. 10 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006; dalej jako rozporządzenie 561/2006), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (Dz. UE L60 z 28.02.2014 r.; dalej jako "rozporządzenie 165/2014").

Organ odwoławczy w następujący sposób rozstrzygnął o poszczególnych naruszeniach:

1) odnośnie stwierdzenia przez organ I instancji naruszenia polegającego na niezgłoszeniu na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych o których mowa w art. 7a i art. 8 w wymaganym terminie – stwierdził, że nałożenie kary w wysokości 800 zł było niezasadne. GITD uwzględnił wyjaśnienia skarżącego, iż przekazanie pojazdu nastąpiło w dniu [...] lipca 2017 r. zgodnie z załączonym protokołem, a nie w dniu wystawienia faktury VAT, przez co zawiadomienie organu licencyjnego nastąpiło z zachowaniem wymaganego 28-dniowego terminu;

2) odnośnie naruszeń polegających na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz o każde następne rozpoczęte 30 minut (lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył łączną karę pieniężną za wszystkie stwierdzone przypadki naruszenia w wysokości 1600 zł (kierowca M.T. w dniu [...].03.2017 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 24 minuty – kara 150 zł, kierowca M.T. w dniu [...].03.2017 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 2 godziny – kara 750 zł, kierowca A.G. w dniu [...].06.2017 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 15 minut – kara 550 zł; kierowca Z.D. w dniu [...].06.2017 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 25 minut – kara 150 zł);

3) odnośnie naruszeń polegających na skróceniu dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę (lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył łączną karę pieniężną w wysokości 800 zł (kierowca A.G. w dniu [...].02.2017 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 1 minutę – kara 300 zł; kierowca A.G. w dniu [...].03.2017 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 38 minut – kara 100 zł; kierowca A.G. w dniu [...].04.2017 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 19 minut – kara 300 zł; kierowca K.Z. w dniu [...].06.2017 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 50 minut – kara 100 zł);

4) odnośnie naruszenia polegającego na skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę (lp. 5.4. załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył karę pieniężną w wysokości 750 zł (kierowca A.G. w okresie rozliczeniowym od [...].05.2017r. do [...].05.2017r. skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 7 godzin i 50 minut);

5) odnośnie naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego tub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył karę w wysokości 5000 zł (pojazdami o nr rej. [...] we wskazanych okresach wykonywane były przewozy drogowe, które nie zostały zarejestrowane za pomocą urządzenia rejestrującego tj. bez karty kierowcy. GITD nie uwzględnił wyjaśnień strony w zakresie tych uchybień, gdyż przedsiębiorca nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających wykonywanie przewozów, które nie podlegają obowiązkowi rejestracji. W wyjaśnieniach powoływał się bądź to na jazdy testowe po naprawie, bądź na wykonywanie przewozów w ramach działalności rolniczej. Brak podstaw do uwzględnienia tych dowodów wynikał z ich sprzeczności);

6) odnośnie naruszenia polegającego na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień (lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył łączną karę w wysokości 21500 zł (kierowca K.Z. nie okazał danych za 14 dni – kara 7000 zł; kierowca M.T. nie okazał danych za 29 dni – kara 14500 zł);

7) odnośnie naruszenia obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę (lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył karę w wysokości 4500 zł (9 kierowców);

8) odnośnie naruszenia obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego – za każdy pojazd (lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d.) – nałożył karę w wysokości 1500 zł (3 pojazdy).

GITD nie podzielił wyjaśnień odwołującego się o braku wpływu na naruszenia związane z nieokazaniem do kontroli danych cyfrowych, gdyż to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek podjęcia skutecznych działań i rozwiązań organizacyjnych zabezpieczających go przed utratą niezbędnych danych wymaganych przy kontroli.

Ponadto z uwagi na wskazywanie sprzecznych przyczyn nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie prędkości, przebytej drogi i aktywności kierowców, GITD nie uwzględnił wyjaśnień strony, odmawiając im wiarygodności.

Organ odwoławczy nie podzielił także twierdzeń strony o niewyjaśnieniu przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy.

GITD nie znalazł również podstaw do zastosowania w sprawie przepisów egzoneracyjnych (art. 92b oraz 92c u.t.d.).

Reasumując organ odwoławczy podał, iż łączny wymiar kary pieniężnej w sprawie wyniósł 35650 zł. Stosownie jednak do dyspozycji zawartej w art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d., suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie może przetoczyć 15000 zł, gdyż podmiot zatrudniał kierowców w liczbie średnio 7 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów art. 92 ust. 1 u.t.d., skutkującą dokonaniem niewłaściwej oceny stanu faktycznego,

2. przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania, poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części przez organ II instancji, w okolicznościach uzasadniających uchylenie decyzji i przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli wynikną w toku sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dopełnił wszelkich starań niezbędnych do eliminowania niepożądanych zachowań kierowców. Podjął współpracę z podmiotem specjalizującym się w analizie czasu pracy kierowców, na bieżąco informował oraz upominali kierowców o ewentualnych naruszeniach, organizował okresowo szkolenia dla pracowników – na co przedstawił w toku postępowania szereg dowodów. Organy obu instancji pominęły dowody na te okoliczności, stwierdzając, że kroki które podjął były niewystarczające, nie podały jednocześnie jakie środki byłyby wystarczające dla zastosowania art. 92b u.t.d. Tymczasem skarżący podjął wszelkie racjonalne kroki zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości: powiadomił organy ścigania, zatrudnił przedsiębiorstwo na bieżąco weryfikujące błędy popełniane przez kierowców, informował kierowców o popełnionych naruszeniach, okresowo prowadził rozmowy dyscyplinujące z kierowcami, a także nakładał kary porządkowe.

Według skarżącego organ nie uwzględnił jego wyjaśnień oraz niezasadnie nałożył sankcje za naruszenia w zakresie:

1. przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 24 minuty w dniu [...].03.2017 r., podczas gdy z analizy danych cyfrowych ewidentnie widać, iż kierowca omyłkowo przełączył selektor w pozycję dyspozycji i powinien zostać ukarany za nieprawidłowe operowanie grup czasowych;

2. nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, podczas gdy informacje w tym zakresie zostały przekazane organowi. Skarżący wyjaśnił, iż pojazdy były sporadycznie wykorzystywane do prac związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym, ich urządzenia rejestrujące przestawiono w tryb "out", a więc zgodnie z art. 13, pkt 1, ppkt b Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. Dodatkowo po naprawach lub w ich trakcie wykonywały jazdy testowe, a więc zgodnie z zapisami art. 3 pkt g ww. rozporządzenia były wyłączone z obowiązku rejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi opisanego przez organ. Skarżący podniósł przy tym, iż zgodnie z k.p.a. organ ma w sposób dogłębny przeanalizować całość materiału dowodowego i wszelkich dostępnych informacji w celu wydania rzetelnej oceny. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Organ jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stąd, gdy powstały wątpliwości dotyczące wyjaśnień skarżącego, obowiązkiem organu było ich wyjaśnienie, a nie nałożenie sankcji na podstawie stwierdzenia sprzeczności;

3. obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy oraz wczytywania danych urządzenia rejestrującego, podczas gdy rozporządzenie określające czas na wczytanie danych cyfrowych nie wskazuje jednoznacznie jak należy rozumieć wymagany termin odczytu. Zdaniem skarżącego okres odczytu danych karty oraz urządzenia rejestrującego winien być liczony w dniach fizycznej pracy, a nie jak sugeruje organ - dniach kalendarzowych;

4. nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy M.T. podczas przekazywania dokumentacji, jak również w trakcie postępowania administracyjnego. Skarżący złożył w tym zakresie stosowne wyjaśnienia oraz wymaganą dokumentację, w tym również protokół kontroli PIP, co nie zostało wzięte pod uwagę przy pobieraniu dokumentacji w siedzibie przedsiębiorcy. Podczas, gdy kierujący nie przedłożył karty kierowcy do odczytu w określonym terminie, został ustnie, a następnie pisemnie wezwany do jej przekazania. Jako, że nie wywiązał się z tego obowiązku, skarżący zgłosił to właściwym organom ścigania (doniesienie o popełnieniu przestępstwa w KPP). Skarżący zwrócił także uwagę na konflikt pomiędzy nim, a zwolnionym pracownikiem, o którym organ w trakcie kontroli został powiadomiony. Umowa o pracę z M.T. została rozwiązana między innymi z uwagi za fakt wykonywania pracy w charakterze kierowcy u innych pracodawców - bez zgody właściciela zakładu pracy, w którym był aktualnie zatrudniony. Powyższe ma bezpośredni wpływ na nieprzedłożenie przez kierowcę karty do odczytania. Dodatkowo działania tego pracownika (wniosek o kontrolę przedsiębiorcy oraz celowe unikanie odczytania danych z karty kierowcy), wynikają wyłącznie z jego złośliwości oraz premedytacji. O tym wszystkim organ został powiadomiony. Dlatego niezrozumiałym dla skarżącego jest brak uwzględnienia powyższego w decyzjach organów obu instancji. Sugestia, iż przedsiębiorca jest w świetle obowiązujących przepisów zobowiązany do stworzenia warunków pracy tak, aby pracownicy mogli przestrzegać przepisów dotyczących transportu drogowego jest słuszna, jednak skarżący zauważył, iż wskutek bezprawnych działań osób, wobec których bezsilne są również organy ścigania, wymaganie organu jest bezpodstawne oraz krzywdzące. Żądanie odczytu z karty kierowcy, którego nie mogła również uzyskać Policja - na wniosek strony, a następnie ukaranie przedsiębiorcy za jego brak, jest rażącą i błędną nadinterpretacją przepisów. Pracodawca, mając na względzie właściwą organizację pracy, w tym również dochowując należytej staranności przy wykonywaniu swej działalności, podczas analizy zapisów ujawnił natychmiast proceder uprawiany nielegalnie przez jednego z pracowników. Skarżący wyjaśnił także brak danych z karty K.Z., który nie przedłożył karty kierowcy do odczytu, w związku z czym został ustnie, a następnie pisemnie wezwany do przekazania jej odczytu. Wobec tego, iż kierowca samowolnie odesłał kartę do PWPW (wraz z wnioskiem o wydanie nowej), przedłożył pisemne wyjaśnienia, które zostały przekazane podczas czynności kontrolnych, niestety również w tym zakresie obie instancje nie zajęły stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano następujące przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm., dalej jako u.t.d.): art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92b, art. 93c.

W art. 4 ust. 22 h) jako obowiązki lub warunki przewozu drogowego wskazano te wynikające z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie.

Przepis art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 stanowi, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia nr 561/2006, b) rozporządzenia nr 3821/85, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie z dnia 1 lipca 1970 r., 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Za naruszenia przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń (art. 92b ust. 2 u.t.d.).

Natomiast art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, że warunkiem wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, jest wykazanie zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiających i egzekwujących od osób wykonujących transport w imieniu na rzecz przedsiębiorcy, przepisów prawa. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest bowiem takie zapewnienie organizacji pracy, aby wykonujący w jego imieniu i na jego rzecz pracownicy mogli przestrzegać obowiązujących przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało, czy organ w sposób prawidłowy odmówił zastosowania powyższych przepisów, ze względu na przedstawione przez skarżącego okoliczności i dowody potwierdzające fakt wprowadzania w jego przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów. Mianowicie skarżący powoływał się na to, że podjął współpracę z podmiotem specjalizującym się w analizie czasu pracy kierowców, organizował okresowo szkolenia dla pracowników, na bieżąco informował kierowców o popełnionych naruszeniach oraz upominał ich i nakładał kary porządkowe, a także powiadomił organy ścigania. Przede wszystkim jednak skarżący powoływał się na okoliczności związane z osobami dwóch konkretnych kierowców: M.T., który jeszcze przed kontrolą przestał być jego pracownikiem i z którym pozostaje w konflikcie, a przejawem tego konfliktu było nieudostępnienie przez kierowcę karty kierowcy, oraz K.Z., który odesłał kartę kierowcy do Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych, co spowodowało brak możliwości odczytania karty przez pracodawcę. Skarżący powoływał się na następujące zdarzenia, które miały miejsce przed powiadomieniem go o zamiarze wszczęcia kontroli (zawiadomienie z [...] lipca 2017 r. doręczone 27 lipca 2018 r.), a które zdaniem skarżącego świadczą, że podjął on wszystkie możliwe działania w celu uzyskania dostępu do kart tych dwóch kierowców, a mianowicie: [...] lutego 2017 r. skarżący nałożył na pracownika M.T. karę nagany z powodu rażącego naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego oraz obowiązków pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowcy; 10 kwietnia 2017 r. skarżący wystosował do W.T. wezwanie do przedłożenia danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy za okres zatrudnienia; [...] kwietnia 2017 r. wystawiono świadectwo pracy M.T.; 24 kwietnia 2017 r. skarżący ponownie wystosował do W.T. wezwanie do przedłożenia danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy; 26 czerwca 2017 r. skarżący wezwał K.Z. do przedłożenia danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy; [...] czerwca 2017 r. KPP wydała postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie o czyn z art. 276 kk polegający na ukrywaniu przez pracownika M.T. dokumentacji w postaci karty kierowcy oraz dokumentów przewozowych; 1 lipca 2017 r. K.Z. złożył oświadczenie o wysłaniu karty kierowcy do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, karta ta została zniszczona.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do powyższych okoliczności. Organ ograniczył się wyłącznie do obszernego zacytowania orzecznictwa dotyczącego stosowania przepisów art. 92b oraz 92c u.t.d. oraz do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania tych przepisów. Tym samym organ całkowicie pominął wyjaśnienia strony, nie wskazując czy kwestionuje okoliczności podawane przez skarżącego, czy też w ocenie organu okoliczności te nie mają znaczenia dla zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność przewoźnika.

Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na weryfikację poprawności stanowiska organu. W szczególności dotyczy to zarzutu nieokazania podczas kontroli danych z kart kierowców M.T. i K.Z. (kary 14500 zł i 7000 zł). Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 165/2014 o stosowaniu urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym to kierowca jest posiadaczem karty kierowcy. Jeżeli zatem kierowca mimo wezwań pracodawcy odmawia udostępnienia tej karty, a pracodawca podejmuje wszelkie możliwe działania w celu uzyskania dostępu do danych z tej karty, łącznie z zawiadomieniem Policji, to organ winien wyjaśnić dlaczego w takich okolicznościach uznaje, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 92c u.t.d.

Jak słusznie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., II GSK 1525/15 obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym jest również wyjaśnienie, czy zachodzą podstawy do zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz. Przeprowadzenie czynności w postępowaniu wyjaśniającym w omawianym zakresie jest konieczne, gdyż w przeciwnym wypadku nie będzie podstaw do uznania, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została wydana po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), na podstawie materiału dowodowego, który został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony (art. 77 § 1 k.p.a.). W sytuacji gdy strona wnosi o przeprowadzenie dowodu, który jej zdaniem pozwoli na ustalenie, że istniały podstawy wyłączenia jej odpowiedzialności, to odmowa uwzględnienia wniosku strony, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że strona skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności zwalniających ją od odpowiedzialności stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a.

Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca podjęła działania mające na celu ochronę jej interesów i powołała się na konkretne fakty, które miały wykazać zaistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialności przewoźnika, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to powinnością organu było przeprowadzenie stosownych dowodów i ich ocena.

To, że ciężar udowodnienia określonego faktu (w tym wypadku wystąpienia okoliczności egzonerycznych czy przesłanek eskulpacyjnych) spoczywa na stronie, nie oznacza, że organ został zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodne z ustalonymi w k.p.a. regułami, a zwłaszcza z powołaną zasadą prawdy materialnej. Organ prowadzący postępowanie ma bowiem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w taki sposób, aby doszło do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany do dokonania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego oraz do uzasadnienia w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. stanowiska wyrażonego w decyzji. Za dowolne należy uznać takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym, tak jak w tej sprawie. Zarzut dowolności w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykluczają jedynie ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego w rozpoznawanej sprawie zabrakło (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2016 r., II GSK 2556/14).

Skoro zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniała wątpliwość czy nieokazanie podczas kontroli danych z kart kierowców wynika z celowego działania kierowców, na które skarżący nie miał wpływu, to organ powinien wyjaśnić tę okoliczność, w razie potrzeby uzupełniając materiał dowodowy, np. o zeznania tych kierowców, a nie mógł pominąć zupełnie tej okoliczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając przedmiotową sprawę dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 3, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w postaci opłaty w wysokości 450 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do wyjaśnianie, czy w świetle podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z celowym działaniem kierowców, z których z jednym skarżący pozostaje w konflikcie po rozwiązaniu stosunku pracy oraz wobec podjętych w związku z tym przez skarżącego działań, zachodziła możliwość zwolnienia go z odpowiedzialności za działania osób, którymi się posługiwał w wykonywaniu działalności.

Nieuzasadnione okazały się natomiast zarzuty skargi dotyczące braku zasadności nałożenia sankcji za naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Należy zgodzić się z organem, że przedsiębiorca nie przedstawił w tym zakresie wiarygodnych dowodów, które potwierdzałyby wykonywanie przewozów nie podlegających obowiązkowi rejestracji. Przedstawione kopie faktur nie pozwalają jednoznacznie potwierdzić wykonywania usługi naprawy konkretnego pojazdu, brak jest na nich informacji pozwalających na identyfikację serwisowanych pojazdów. Wprawdzie skarżący przedstawił fakturę z dnia [...] marca 2017 r. za wykonaną usługę warsztatową i oświadczył, że w dniu [...] marca 2017 r. pojazd o nr rej [...] wykonywał przejazd w ramach usuwania awarii, to jednak w odwołaniu wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r. pojazd o nr rejestracyjnym [...] wykorzystywany był do prac związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie nie są więc jednoznaczne.

Co do zarzutu skargi dotyczącego braku zasadności nałożenia sankcji za naruszenia polegające na obowiązku wczytania danych z karty kierowcy oraz z urządzenia rejestrującego (lp. 6.3.11 i 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d.), a dokładniej zakwestionowania przez skarżącego przyjętego przez organ czasu na wczytanie danych, to trzeba zauważyć, że wbrew twierdzeniom strony organ w żaden sposób nie zasugerował liczenia tego okresu w dniach kalendarzowych. W obu usankcjonowanych przez organ przypadkach za podstawę obliczania czasu dla dokonania wczytania danych przyjęto dni zarejestrowanej aktywności, uwzględniając, że okresami składającymi się z dni niezarejestrowanej działalności są te okresy, gdzie nie można przedsiębiorstwu przypisać ustawowego obowiązku rejestrowania działalności kierowcy, czyli dni w których kierowca nie prowadzi pojazdu i jednocześnie nie podlega obowiązkowi odpoczynku.

Nietrafny był także zarzut braku zasadności nałożenia sankcji za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu (lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.). Skarżący nie może usprawiedliwiać stwierdzonych nieprawidłowości błędnym operowaniem przez kierowcę selektorem. Selektor stanowi jeden z głównych przyrządów jakimi operuje kierowca zatrudniony w przedsiębiorstwie transportowym w czasie wykonywania pracy i w związku z tym przedsiębiorca transportowy powinien był dołożyć wszelkiej staranności by kierowcy zostali prawidłowo przeszkoleni z jego obsługi.