Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 196/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-09-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: NSA - uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę.
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1; art. 151; art. 179a; art. 183 § 1, 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1, § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu [...] września 2019 r. sprawy ze skargi J. K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zarejestrowania pojazdu na skutek skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt III SA/LU 196/18 I. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt III SA/LU 196/18; II. oddala skargę; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. K. [...] zł (czterysta siedemdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K. i P. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], uchylającą ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie zarejestrowania pojazdu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Starosta B. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zarejestrowania na nazwiska J. K. i P. K. samochodu osobowego marki [...] o nr VIN [...], rok produkcji 2010, nr rejestracyjny [...].

Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Starosta B. uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu i na podstawie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1038) oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. odmówił J. K. i P. K. zarejestrowania pojazdu oraz nakazał zwrot dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych i karty pojazdu.

W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że na wniosek J. K. i P. K. z dnia 7 listopada 2011 r. wydano pozwolenie czasowe, a następnie zarejestrowano pojazd marki [...] 3, nr VIN [...], rok produkcji 2010, wydając tablice rejestracyjne [...]. W 2016 r. prowadzone było przez Komisariat [...] w O. dochodzenie w związku z ujawnieniem w ewidencji pojazdów dwóch pojazdów marki [...] o tym samym numerze VIN. Prokuratura Rejonowa w O. umorzyła śledztwo w sprawie przerobienia oznaczeń identyfikacyjnych samochodu marki [...] zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w O., ponieważ oznaczenia okazały się oryginalne. Następnie postępowanie wyjaśniające prowadziła Prokuratura Rejonowa w B.. W toku tego postępowania ustalono, że numery identyfikacyjne samochodu marki [...] nr. rej. [...] zostały sfałszowane. W dniu wydania decyzji o rejestracji pojazdu organ nie posiadał wiedzy o przerobieniu oryginalnego numeru VIN zarejestrowanego pojazdu, a ujawnienie tego faktu stanowiło okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmowę rejestracji pojazdu.

J. K. i P. K. wnieśli odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem skarżących przyjmując, że pojazd został skradziony, co nie wynika wprost z uzasadnienia decyzji, a następnie wprowadzony do obrotu ze zmienionym numerem VIN, obaj skarżący nabyli własność przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 169 § 1 kodeksu cywilnego, gdyż działali w dobrej wierze, a pojazd został im wydany. Ponadto upłynął trzyletni okres posiadania pojazdu, co przesądza o nabyciu przez skarżących prawa własności. Tym samym nie zachodzą przesłanki uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, gdyż pojazd został zarejestrowany na osoby, które są obecnie właścicielami pojazdu. Skarżący podnieśli, że równolegle do odwołania wnoszą powództwo do Sądu Rejonowego w B. o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowego pojazdu. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie rejestracji pojazdu.

Utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zarejestrowany decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. pojazd marki [...] 3 nr. rej. [...] identyfikowany był między innymi poprzez numer identyfikacyjny VIN (numer nadwozia) - [...], który wraz z innymi danymi stanowi treść dowodu rejestracyjnego. Opinia z zakresu badań mechanoskopijnych sporządzona w Komendzie Wojewódzkiej Policji w L. wykazała, że numer identyfikacyjny VIN przedmiotowego pojazdu został zmieniony - naniesiony po uprzednim usunięciu znaków pierwotnych (fabrycznych). W wyniku przeprowadzonych badań ujawniono znaki poprzednie o treści: [...] Ponadto z opinii wynika, że tabliczka znamionowa pojazdu nie jest oryginalna, a elementy pojazdu wyprodukowano w 2008 r. Śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w B. wykazało, że pojazd o ujawnionym numerze identyfikacyjnym VIN został utracony na terenie [...] i posiadał tablice rejestracyjne o treści [...] Natomiast prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w O. śledztwo w sprawie przerobienia oznaczeń identyfikacyjnych samochodu marki [...] o identycznym numerze identyfikacyjnym VIN, zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w O. wykazało, że pojazd ten ma oznaczenia oryginalne.

Fakty ustalone w śledztwie wskazują, że na wniosek skarżących zarejestrowany został pojazd posiadający wadę prawną. Dołączone do wniosku o rejestrację pojazdu dokumenty zawierały bowiem oznaczenie identyfikacyjne niezgodne z faktycznym numerem identyfikacyjnym pojazdu. Oznaczenia nieodpowiadające stanowi faktycznemu wskazane zostały w dowodzie własności pojazdu – umowie kupna-sprzedaży zawartej w Budapeszcie w dniu 29 października 2011 r., karcie pojazdu, dowodzie rejestracyjnym, zaświadczeniu o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu oraz oświadczeniu dotyczącym tablic rejestracyjnych złożonym przez wnioskodawców. Numer VIN jest kluczowym elementem identyfikującym pojazd, a we wszystkich tych dokumentach podany został numer nieodpowiadąjący faktycznemu numerowi VIN pojazdu. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, ale także zgodności ze stanem faktycznym. W sytuacji, gdy dokument podaje fakty sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy, powinien być traktowany jako dokument sfałszowany. Fałsz dowodu, w oparciu o który orzekał organ administracji, stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnym zatem było wznowienie postępowania w sprawie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu.

Organ odwoławczy podniósł, że z przepisów art. 72 ust. 1 i 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wynika, iż organ dokonuje rejestracji pojazdu na podstawie przedłożonych przez właściciela pojazdu dokumentów. Podstawą zarejestrowania pojazdu nie mogą być dokumenty, które stwierdzają fakty niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, a więc fałszywe w znaczeniu materialnym. Nie mogą więc one wskazywać danych indentyfikacyjnych pojazdu - numeru VIN, który nie jest zgodny z oryginalnym numerem VIN pojazdu objętego wnioskiem o rejestrację. W złożonych wraz z wnioskiem o rejestrację dokumentach podano nieprawdziwe dane dotyczące numeru VIN. W postępowaniu karnym potwierdzono fakt przerobienia tego numeru i fakt ten nie budzi wątpliwości. Nie jest dopuszczalna rejestracja pojazdu w sytuacji posiadania przez organ rejestrujący jednoznacznych dowodów nieautentyczności cech identyfikujących pojazd, co w okolicznościach sprawy dotyczyło numeru VIN i tabliczki znamionowej. W tej sytuacji uzasadnione było wznowienie postępowania i na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. oraz orzeczenie o odmowie rejestracji pojazdu. Konsekwencją uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy jego rejestracji jest nakaz zwrotu dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych oraz karty pojazdu, wydanych w związku z zarejestrowaniem pojazdu.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że pojazd zgłoszony do zarejestrowania powinien być przedmiotem uregulowanego prawa własności. Ze względu zaś na okoliczności ujawnione w postępowaniu złożona wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu umowa kupna-sprzedaży nie może być uznana za dokument potwierdzający prawo własności pojazdu. W istniejącym stanie faktycznym i prawnym skarżący pozostają niewątpliwie posiadaczami przedmiotowego pojazdu, ale nie dysponują dowodem jego własności. Kolegium zauważyło, że potwierdza to treść odwołania skarżących, w którym wskazano na równoległe wniesienie przez skarżących powództwa do Sądu Rejonowego w B. o ustalenie nabycia własności pojazdu. Natomiast organy administracji nie są uprawnione do oceny, czy doszło do nabycia własności rzeczy ruchomej na podstawie przepisów art. 169 § 1 lub 169 § 2 k.c. Ocena ta należy do sądu powszechnego.

J. K. i P. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że powołane przepisy dotyczą właściciela pojazdu. Zakładając, chociaż nie wynika to wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że samochód został skradziony, a następnie ze zmienionym numerem VIN został wprowadzony do obrotu prawnego, uznać w ocenie skarżących należy, iż nabyli oni własność pojazdu na podstawie art. 169 § 1 k.c., gdyż działali w dobrej wierze, zaś pojazd został im wydany. Gdyby nawet stosować do omawianego przypadku przepis art. 169 § 2 k.c., to upływ trzyletniego okresu posiadania pojazdu także przesądza o nabyciu przez skarżących prawa własności pojazdu. W tych okolicznościach nie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji o zarejestrowaniu samochodu, gdyż został on zarejestrowany na osoby, które obecnie są jego właścicielami.

Skarżący zakwestionowali stanowisko organu, iż pojazd ma wadę prawną ze względu na okoliczność przerobienia numeru VIN. Podnieśli, że skoro został ustalony prawidłowy nr VIN [...], to nie ma przeszkód do ujawnienia prawidłowego numeru VIN w dowodzie rejestracyjnym.

Skarżący wyjaśnili nadto, że równolegle do odwołania od decyzji Starosty [...] zamierzali wnieść do Sądu Rejonowego w B. powództwo o ustalenie nabycia własności przedmiotowego pojazdu, jednakże w aktach Starosty [...], jak i w aktach postępowania Prokuratury Rejonowej w B. brak ujawnionego poprzedniego właściciela pojazdu, przeciwko któremu można byłoby wnieść powództwo w oparciu o przepis art. 169 k.c. W okolicznościach sprawy, wobec ujawnienia prawidłowego numeru VIN pojazdu i autentycznych pozostałych oznaczeń pojazdu, zachodzą wszelkie przesłanki do zarejestrowania pojazdu, lecz ze zmienionym numerem VIN. Uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. o zarejestrowaniu pojazdu nie znajduje zatem uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 23 października 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 196/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po przeprowadzeniu rozprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Pismem z dnia 6 listopada 2018 r. P. K. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 23 października 2018 r. W uzasadnieniu wniosku P. K. podniósł, że obaj skarżący byli reprezentowani przez radcę prawnego, który na bieżąco informował swoich mocodawców o przebiegu postępowania i miał być obecny również na rozprawie. W dniu 5 listopada 2018 r. skarżący dowiedzieli się, że ich pełnomocnik zmarł w dniu 10 października 2018 r., wobec czego skarżący nie byli reprezentowani na rozprawie i nie został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 października 2018 r. Do wniosku o przywrócenie terminu został dołączony wniosek, w którym P. K., działając w imieniu własnym, wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w dniu 23 października 2018 r. w sprawie III SA/Lu 196/18.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 218 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przywrócił P. K. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 października 2018 r.

Po uprawomocnieniu się powyższego postanowienia odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu P. K.

W dniu 8 kwietnia 2019 r. P. K. i J. K. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 października 2018 r., zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślili, że nabyli pojazd w 2011 r. działając w dobrej wierze i z uwagi na upływ czasu nabyli jego własność, a przez ponad 7 lat nikt nie zgłaszał żadnych praw i roszczeń do przedmiotowego pojazdu. Jednakże z uwagi na brak ujawnionego poprzedniego właściciela nie jest możliwe wniesienie powództwa o ustalenie prawa własności samochodu. W ocenie skarżących istotnym jest, ze w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę ustalono prawidłowy nr VIN pojazdu, co umożliwia ujawnienie prawidłowego numeru w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Skarżący podkreślili, że dotyczące rejestracji pojazdu przepisy art. 72 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właściciela pojazdu, a w przedmiotowej sprawie należy uznać, iż skarżący z uwagi na upływ czasu stali się właścicielamisamochodu. Daje to podstawę do ujawnienia prawidłowego numeru VIN pojazdu w dowodzie rejestracyjnym, w związku z czym nie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. o zarejestrowaniu pojazdu.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił, jako niedopuszczalną, skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego J. K., który nie zgłaszał wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, jak i sam wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 października 2018 r. złożył w imieniu własnym wyłącznie skarżący P. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie treścią art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przy czym przesłanki te są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie. Wystarczające jest zatem, aby wystąpiła jedna z dwóch wskazanych przesłanek. Zastosowanie autokontroli prowadzi zarazem do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji, który na mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej.

Dokonując autokontroli na mocy art. 179a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie niniejszej zaistniała pierwsza z wymienionych w tym przepisie przesłanek uchylenia zaskarżonego wyroku w postaci nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika, że o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wyznaczonym na dzień [...] października 2018 r., w którym to dniu zapadł zaskarżony wyrok, został zawiadomiony pełnomocnik skarżących – radca prawny T. P.. Zawiadomienie doręczono w dniu 26 września 2018 r. Natomiast zgodnie z treścią znajdującego się w aktach sprawy skróconego odpisu aktu zgonu radca prawny T. P. zmarł w dniu 10 października 2018 r., a zatem przed dniem rozprawy. Skarżący nie byli zawiadomieni o terminie rozprawy, gdyż Sąd powziął wiedzę o śmierci ich pełnomocnika dopiero w momencie wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Skarżący nie byli też obecni na rozprawie. Tym samym doszło do sytuacji pozbawienia skarżących możności obrony ich praw. Jeżeli o terminie rozprawy, na której zapadł wyrok, został zawiadomiony pełnomocnik skarżącego, który zmarł przed dniem rozprawy, to taki stan faktyczny wyczerpuje przesłankę nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2517/15, LEX nr 2376721).

W związku z tym sprawa została skierowana na rozprawę w trybie art. 179 a p.p.s.a.

W wyniku rozpoznania sprawy na mocy art. 179a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny – ze względu na wystąpienie w sprawie nieważności postępowania – uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok z dnia 23 października 2018 r.

Natomiast po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd podtrzymuje ustalenia i stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie w dniu [...] października 2018 r. stwierdzając, że skarga wniesiona na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna nie narusza przepisów prawa.

W zakresie tej oceny wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy wydaną po wznowienia postępowania decyzję o uchyleniu w całości decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu oraz o odmowie rejestracji tego pojazdu.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Jako podstawę wznowieniową w zaskarżonej decyzji wskazano art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Fałsz dowodu, o którym mowa w powyższym przepisie, może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywym dokumentem jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana. Dla spełnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne jest także, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.

Zasadą jest również, że sfałszowanie dowodu powinno być uprzednio stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Wyjątek od powyższej reguły przewiduje art. 145 § 2 k.p.a., stosownie do którego, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć zaistnienie stanu, który jest określany jako brak wątpliwości co do tego, że dowód został sfałszowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 2675/13). Okoliczność ta ustalana jest w postępowaniu administracyjnym przy zastosowaniu przepisów o postępowaniu dowodowym, w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Oczywistość sfałszowania dowodu dotyczy zatem przypadków, gdy z prostego zestawienia dowodu ze stanem faktycznym wynika, że dowód został sfałszowany. O ile więc organ, na podstawie swobodnej oceny, do której uprawnia go art. 80 k.p.a., ustali okoliczność sfałszowania dowodu w oparciu o dowody zebrane zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., uprawniony jest do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a.

Jeśli chodzi o przesłankę niezbędności wznowienia postępowania dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, w doktrynie podkreśla się, że pojęcie "interes społeczny" jest pojęciem niedookreślonym, które podlega skonkretyzowaniu w procesie stosowania prawa.

W orzecznictwie wskazuje się także, iż zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych, stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonowałaby fałsz dowodu, nadając jego właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego osoby posługujące się takim dowodem uchodziłyby za prawowitych właścicieli pojazdu, co nie byłoby prawdą. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Naruszenie tej zasady może również godzić w interesy osób trzecich. Pozostawienie zatem w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważną szkodę dla tak rozumianego interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 418/06). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 134/10, organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów i współpracują z organami innych państw - w tym Unii Europejskiej - by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów niedopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego. Organy administracji zobowiązane do działania w ramach prawa, nie mogą opierać rozstrzygnięć na sfałszowanych dokumentach. Takie działanie godziłoby w istotę państwa prawa.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy zasadnie przyjęły, że zachodziły podstawy do przyjęcia sfałszowania dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Opinia z zakresu badań mechanoskopijnych sporządzona w dniu 17 października 2017 r. w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji w L. dowodzi bowiem w sposób jednoznaczny, że nr VIN [...] na przedmiotowym pojeździe został naniesiony po wcześniejszym usunięciu znaków pierwotnych i jednocześnie ujawniono na pojeździe pierwotny – prawdziwy nr VIN [...] Ponadto z opinii wynika, że tabliczka znamionowa pojazdu nie jest oryginalna, a elementy pojazdu wyprodukowano w 2008 r., mimo, że rok produkcji pojazdu to rok 2010. W konsekwencji uznać należało, że w dokumentach dołączonych do wniosku o rejestrację pojazdu, to jest w zawartej w dniu 29 października 2011 r. w Budapeszcie umowie kupna-sprzedaży, w karcie pojazdu, dowodzie rejestracyjnym, zaświadczeniu o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu oraz oświadczeniu dotyczącym tablic rejestracyjnych, nr VIN – stanowiący podstawowy element identyfikujący pojazd – został wpisany niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym.

Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się zatwierdzone przez Prokuraturę Rejonową w B. postanowienie z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt [...], umarzające śledztwo w sprawie przerobienia znaku identyfikacyjnego VIN samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...], to jest o czyn z art. 306 k.k., wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na dokonane w toku prowadzonego postępowania w oparciu o wyżej opisaną opinię ustalenia, iż przedmiotowy pojazd ma przerobiony nr VIN, zaś prawidłowy nr VIN to nr [...] oraz, że elementy pojazdu zostały wyprodukowane w 2008 r., jak również, że tabliczka znamionowa pojazdu nie jest oryginalna. Ponadto wskazano, że jak wynika z dalszych ustaleń w ramach prowadzonego postępowania, pojazd został utracony na terenie Austrii i posiadał tablice rejestracyjne o treści [...]

Powyższe oznacza, że przy rejestracji pojazdu posłużono się fałszywymi danymi. Jak trafnie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokument podający okoliczności sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym należy traktować jak dokument sfałszowany. Okoliczność ta w niniejszej sprawie została wyjaśniona w sposób, który nie budzi wątpliwości i jednocześnie ustalona przez właściwy organ w toku prowadzonego śledztwa. Pomimo niewykrycia sprawcy przestępstwa, wyżej wymienione postanowienie o umorzeniu śledztwa dowodzi niezgodności autentycznego numeru VIN z numerem figurującym w dokumentach przedłożonych do rejestracji. Dokumenty dotyczące pojazdu nie zawierały też informacji, że samochód przedstawiony do rejestracji w Polsce zawiera elementy składowe wyprodukowane na dwa lata wcześniej, niż podany rok produkcji pojazdu. Również w umowie sprzedaży takich informacji nie zawarto. Wskazana w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. fałszywość sprowadza się zaś nie tylko do stricte fałszerstwa, lecz również może dotyczyć treści, jaką zawiera konkretny dowód (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2018 r., II SA/Sz 694/18). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Uznać także należy, że w stanie faktycznym sprawy sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem właściwego organu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06, postanowienie prokuratora umarzające śledztwo (w tym przypadku na skutek niewykrycia sprawcy) ma moc orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu. Tego rodzaju postanowienie jest decyzją procesową, stwierdzającą fakt popełnienia przestępstwa.

Wskazane wyżej postanowienie z dnia 30 października 2017 r. o umorzeniu śledztwa potwierdza fakt dokonania przestępstwa sfałszowania dowodu opisanego w art. 306 k.k. Przepis ten kwalifikuje jako czyn zabroniony usuwanie, podrabianie lub przerabianie znaku identyfikacyjnego. Sam fakt umorzenia śledztwa nie może w tym przypadku decydować o odmówieniu postanowieniu cech orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Dokonanie czynu zabronionego w postaci fałszerstwa dowodu jest w tym przypadku niewątpliwe, brak jest tylko możliwości wykrycia sprawcy tego czynu.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że wystąpiła podstawa wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

W myśl przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (aktualnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 z późn. zm.) rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5 (art. 73 ust. 1 ). Jednym z podstawowych warunków rejestracji pojazdu jest przedstawienie dowodu jego własności (art. 72 ust. 1 pkt 1).

Z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1038 późn. zm.) wynika, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza m.in. dowód własności pojazdu. Nieprzedłożenie właściwych dokumentów powoduje odmowę rejestracji pojazdu.

Przedłożenie dokumentu nabycia pojazdu poświadczającego nieprawdę i podrobionego nie spełnia tego kryterium.

Podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu obowiązany jest przedstawić dowód własności pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, że nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., I OSK 910/13). Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu nie mogą zatem budzić wątpliwości, muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, ale także zgodności ze stanem faktycznym.

W rozpoznawanej sprawie organy bezspornie ustaliły oczywistość sfałszowania dokumentów przedłożonych wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu, w których występuje przerobiony nr VIN pojazdu oznaczony jako [...], podczas gdy rzeczywistym numerem VIN pojazdu był nr [...]

Wobec tego organy prawidłowo uznały, że w badanej sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa w postaci sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Załączone do wniosku o rejestrację dokumenty, jako nieprawdziwe, nie mogły stanowić podstawy rejestracji pojazdu. Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że po wznowieniu postępowania należało uchylić jako wadliwą pierwotną decyzję w sprawie rejestracji (z 25 listopada 2011 r.) oraz odmówić zarejestrowania pojazdu.

Za bezzasadne należało również uznać zarzuty skarżących naruszenia przez organy przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wskutek nieuwzględnienia argumentacji skarżących dotyczącej nabycia własności pojazdu w okolicznościach przewidzianych w art. 169 k.c. Organ rejestrujący nie posiada bowiem uprawnień do dokonywania ustaleń w zakresie prawa własności i nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności związanych z nabyciem pojazdu.

Nie zachodziły również podstawy do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji i ujawnienia w dowodzie rejestracyjnym pojazdu prawidłowego numeru VIN, na co wskazywali skarżący w uzasadnieniu skargi. Wymagane przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy dokumenty przedstawiane w celu rejestracji pojazdu muszą bowiem pozostawać w zgodzie z danymi identyfikacyjnymi pojazdu.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ drugiej instancji dokonał ponownej merytorycznej oceny sprawy, analizując wszystkie jej istotne elementy, a także odniósł się do podnoszonych przez skarżących kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko. Z przyczyn omówionych wyżej zaskarżona decyzja pozostaje także w zgodzie z przepisami prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 179a p.p.s.a. Na koszty te składa się: [...] zł wpisu od skargi kasacyjnej, [...] zł opłaty od pełnomocnictwa oraz [...] zł stanowiące 75 % stawki minimalnej za sporządzenie skargi kasacyjnej, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).