Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 600/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 30 maja 2012 r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 8 lipca 2009 r. J. H. wniósł o umorzenie w całości lub w części zadłużenia wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu otrzymanej refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych ze środków Funduszu Pracy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia 6 listopada 2009 r., odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010r. sygn. akt III SA/Gd 43/10 uchylił obie powyższe decyzje. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy nie wykazały inicjatywy w zakresie gromadzenia dowodów, w szczególności w zakresie ustalenia sytuacji materialnej strony na dzień złożenia wniosku o umorzenie. Sąd podkreślił, że decyzja podejmowana w sprawie winna zawierać ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej strony. W uzasadnieniu decyzji organy powinny odnieść się do każdej przesłanki określonej w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W dniu 28 grudnia 2010r. Starosta S. wydał decyzję o odmowie umorzenia przedmiotowego zadłużenia, która została uchylona decyzją Wojewody z dnia 26 stycznia 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 28 czerwca 2011 r. Starosta S. odmówił umorzenia zadłużenia. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 76 ust. 7 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia środków na podjęcie działalności gospodarczej oraz form zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 20 marca 2009 r. Urząd Pracy zawarł z J. H. umowę nr [...] w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego. Z uwagi na naruszenie postanowień tej umowy Urząd Pracy wypowiedział umowę. J. H. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zadłużenia w całości lub znacznej części, uzasadniając go wypadkiem samochodowym, co wiązało się z pobytem w szpitalu, niewielkimi dochodami rodziny wystarczającymi jedynie na wydatki związane z eksploatacją zajmowanego mieszkania i związanych z tym obciążeń. Organ wskazał, że wynikająca z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy możliwość umorzenia należności jest uznaniowa, choć nie oznacza to dowolności. Organ wydając decyzję musi mieć też na uwadze fakt, że chodzi o należność publicznoprawną i ważyć i interes dłużnika, i Skarbu Państwa.

Zdaniem organu, strona nie wykazała zaistnienia jakiejkolwiek przesłanki z przywołanego przepisu, uzasadniającej umorzenie zadłużenia z tytułu otrzymanej refundacji. Strona posiada stałe źródło dochodu z tytułu działalności rolniczej. Dochód miesięczny dwuosobowej rodziny wynosi około 1.000 zł, co daje wysokość dochodu na osobę w rodzinie powyżej kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy socjalnej. J. H. i jego żona nie pracują, ale też nie zarejestrowali się jako osoby bezrobotne. Nadto wnioskodawca jest właścicielem samochodu o wartości około 4.000 zł., który został zakupiony już w czasie, kiedy wnioskował o umorzenie zadłużenia. Wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów czy zaświadczeń dotyczących stanu jego zdrowia, a zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. Nie zaistniała także przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż strona otrzymuje stałe dochody oraz posiada majątek dający możliwość spłaty zadłużenia. Nie wystąpiła również przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Kwoty zadłużenia z tytułu umów refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym. W myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dochody z działalności gospodarczej podlegają egzekucji w zakresie określonym w przepisach k.p.c. Przepisy k.p.c. określają również, jaka część świadczenia może być potrącona tak, aby nie pozbawiać dłużnika niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy wynika, że strona ma zaległość w KRUS na kwotę około 2.000 zł, którą reguluje w miarę posiadanych środków. Raty kredytów (miesięcznie około 1.000 zł.) są regulowane terminowo. Rodzina strony nie korzysta z pomocy społecznej w zakresie dodatków mieszkaniowych lub innych zasiłków. Organ wskazał, że nie zachodzi też przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 3 w/w ustawy. Nie zachodzi też przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy – strona ma dochody z działalności rolniczej, z których może być prowadzona egzekucja i brak podstaw do uznania, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sytuacja materialna i rodzinna umożliwia stronie spłatę zadłużenia. Negatywną przesłanką w zakresie umorzenia należności był również fakt, iż strona sprzedała ruchomości zakupione ze środków Fundusz Pracy, ale otrzymane środki przeznaczyła na realizację innych zobowiązań.

J. H. odwołał się od tej decyzji twierdząc, że nie posiada środków utrzymania, które pozwalałyby mu na uregulowanie należności, a ponadto uległ wypadkowi samochodowemu. Dochodzenie przedmiotowych należności pozbawi jego rodzinę niezbędnych środków do życia.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 16 sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 434/11 Sąd uchylił decyzję organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy nie dokonały prawidłowej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia zadłużenia. Organy ogólnikowo wskazują na fakt, że prowadzenie egzekucji z uwzględnieniem jej ograniczeń nie pozbawiłoby strony niezbędnych środków utrzymania.

Ograniczenia egzekucji normowane są przepisami art. 829 - 839 k.p.c.

Pojęcie "niezbędne środki utrzymania", użyte w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy ma szerszy zakres niż ograniczenia egzekucji. Organy nie wskazały zresztą, z których to przepisów dotyczących ograniczenia egzekucji wywiodły swe przekonanie, że dochodzenie należności nie pozbawiłoby skarżącego niezbędnych środków utrzymania. Aby można było wykluczyć istnienie przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy należałoby - w ocenie Sądu - przynajmniej w sposób przybliżony dokonać porównania wysokości całej należności z wartością majątku skarżącego, z którego można zaspokoić dochodzoną należność, jego miesięcznymi dochodami i koniecznymi wydatkami, posiłkując się w razie potrzeby porównaniem poczynionych ustaleń z wnioskami płynącymi z treści przepisów dotyczących ograniczeń egzekucji.

Dopiero wówczas można byłoby dokonać oceny, czy została spełniona, czy też nie, przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy. Przy ocenie spełnienia przesłanki z omawianego przepisu nie można kierować się przekonaniem np. o działaniu dłużnika na szkodę wierzyciela, jak uczynił to organ, bowiem prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje brać pod uwagę jedynie kwestie majątkowe.

Rację mają organy twierdząc, że to skarżący, w którego interesie jest wykazanie okoliczności mających wpływ na ocenę jego kondycji finansowej, powinien przedstawić dokumenty związane ze stanem zdrowia jego, jego żony i ewentualnie kosztami leczenia. Organy administracji nie mają w istocie rzeczy możliwości zgromadzenia we własnym zakresie dokumentów czy danych dotyczących przebiegu leczenia czy ponoszonych z tego tytułu wydatków. Organ pierwszej instancji niezasadnie jednak powołał się na treść art. 6 k.c., bowiem przepis ten w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania. Ponadto organy, choć stwierdziły, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących w/w kwestii, nie żądały od skarżącego ich przedstawienia.

Co najmniej przedwcześnie organy obu instancji doszły do przekonania, że w przypadku skarżącego nie występuje przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy, to jest możliwość pozbawienia skarżącego lub jego żony niezbędnych środków utrzymania na skutek dochodzenia przedmiotowych należności. Z treści uchwały nr [...] Powiatowej Rady Zatrudnienia w S. z dnia 14 czerwca 2011r., znajdującej się w aktach administracyjnych wynika jednak, że wniosek J. H. Rada zaopiniowała pozytywnie (§ 2), a negatywnie zaopiniowała częściowo wniosek innej osoby, której dotyczył § 1 tej samej uchwały. Oczywiście opinia powiatowej rady zatrudnienia nie jest dla organów wiążąca, jednak gdy organ wskazuje, że była ona negatywna, mimo że w rzeczywistości była pozytywna można mieć wątpliwości, czy rozstrzygnięcie organu miałoby taką samą treść, gdyby błędnie nie przyjął, że Rada wniosek skarżącego zaopiniowała negatywnie.

Decyzja uznaniowa podlega, jak każda decyzja poddana ocenie sądu administracyjnego, kontroli zgodności z prawem. W niniejszej sprawie kontrola ta wykazała, że organy wadliwie ustaliły brak istnienia przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy oraz przyjęły (przynajmniej organ odwoławczy), że opinia powiatowej rady zatrudnienia była negatywna. W tej sytuacji doszło do naruszenia art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Błędne ustalenie stanu faktycznego mogło być przyczyną wydania decyzji niekorzystnych dla skarżącego. Sama możliwość nie uwzględnienia przez organ wniosku o umorzenie refundacji nawet w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy nie może skutkować oddaleniem skargi w niniejszej sprawie. W takim przypadku organy musiałyby inaczej uzasadnić swoje stanowisko.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta S. decyzją z dnia 30 maja 2012r. nr [...] odmówił umorzenia J. H. zadłużenia w kwocie 10 621,14zł. z odsetkami ustawowymi z tytułu udzielonej refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego. Organ ponownie stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. J. H posiada stałe źródło dochodu z tytułu działalności rolniczej. Skarżący podał, że jego dochód z gospodarstwa rolnego wynosi ok. 4000-5000zł. rocznie. Według jednakże przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie weryfikacji kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - biorąc pod uwagę posiadany przez skarżącego areał, dochód z tego źródła wynosi 848,18 zł. miesięcznie. Skarżący pobiera także dopłaty unijne w kwocie 13 474,66 zł. rocznie. Pobiera także świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad matką w kwocie 520 zł. miesięcznie. Małżonka skarżącego pobiera świadczenie chorobowe w wysokości 10 zł. stawki dziennej. Zatem dochód 2-osobowej rodziny skarżącego wynosi rocznie co najmniej 29 892,82 zł. Jest to wartość przekraczająca wartość upoważniającą do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej. Ani J. H. ani jego żona nie są zarejestrowani jako bezrobotni. Nie przedłożył także żadnych dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia, twierdząc, że nie stać go na leki i nie chodzi do lekarza. J. H. jest także właścicielem samochodu o wartości około 4 000 zł., zakupionego już wtedy, gdy miał nieuregulowane zobowiązania wobec Urzędu Pracy. Nie zaistniała zatem przesłanka określona w art. 76 ust. 7 ustawy. Także przesłanka dotycząca pozbawienia osoby, która pobrała nienależne świadczenie środków utrzymania nie występuje, gdyż dochody wnioskodawcy przekraczają kryterium przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano też, że wnioskodawca znajduje środki płatnicze na wydatki takie jak zakup nowych okularów za 430 zł. i odpłatne badania lekarskie. Dokonując tego rodzaju wydatków wnioskodawca powinien mieć na uwadze konieczność regulowania własnych zobowiązań w tym tych, które dotyczą zwrotu środków publicznych. Wnioskodawca ma zadłużenia kredytowe, które spłaca regularnie. Z dochodów z działalności rolniczej może być prowadzona egzekucja. Nie zachodzą zatem przesłanki określone art. 76 ust. 7 ustawy.

Wojewoda decyzją z dnia 6 lipca 2012r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji. Wskazano, że przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy sprowadza się do braku niezbędnych, a nie tylko niewystarczających środków utrzymania. Strona swą własną postawą pogarsza swą sytuację, gdyż zaciąga nowe kredyty w bankach. Takie działanie na niekorzyść wierzyciela nie korzysta z ochrony prawnej. W związku z tym nie zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy, pozwalające na umorzenie zadłużenia.

W ocenie organu rozstrzygające również znaczenie w niniejszej sprawie mają unormowania art. 1 ust.1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis, zgodnie z którymi nie dotyczy ono podmiotów gospodarczych znajdujących się w trudnej sytuacji. Niewątpliwie umorzenie i rozłożenie na raty analizowanej należności stanowi pomoc de minimis, czyli pomoc osobnej kategorii pomocy publicznej. Jest to wsparcie w niewielkich rozmiarach, które nie może powodować naruszenia podstawowych zasad traktatowych ( tzw. progu odczuwalności), czyli nie zakłóca konkurencji na rynku. O taką natomiast pomoc nie może ubiegać się ze względu na swoją sytuację strona, gdyż wskazane rozporządzenie wyłącza jego stosowanie w stosunku do osób pozostających w trudnej sytuacji. W konsekwencji tego stanu rzeczy brak jest unormowań prawnych umożliwiających pozytywne załatwienie wniosku strony. Rozporządzenie jest aktem wiążącym w całości i jest bezpośrednio stosowane w każdym państwie członkowskim. Oznacza to, że akty te stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności transpozycyjnych i wywierają skutki bezpośrednie w stosunku do jednostek.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Wojewody wniósł J. H., domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wydanie jej z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. U. UEL nr 379, poz. 5) poprzez uznanie, że przepis art. 76 ust. 7 nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie jako, że wnioskodawca jest podmiotem gospodarczym w trudnej sytuacji zaś umorzenie stanowi pomoc de minimis, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Skarżący podniósł, że podstawę umorzenia należności upatruje w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W toku postępowania wskazywał, że doznał wypadku samochodowego, co wiązało się z pobytem w szpitalu. Dodatkowo jego żona ma kłopoty zdrowotne związane ze schorzeniem kręgosłupa. Organ drugiej instancji okoliczności tych nie kwestionował, jednak nie ocenił, jaki ma to wpływ na możliwości zarobkowe oraz możliwości spłaty zadłużenia z tytułu refundacji. Obecnie skarżący nie posiada stałego źródła dochodów, natomiast posiadane gospodarstwo rolne nie zapewnia utrzymania rodziny w niezbędnym zakresie. Dopłaty bezpośrednie dają kwotę 561,45 zł na osobę miesięcznie. Oznacza to, że dochody rodziny są niewielkie i wystarczają jedynie na wydatki związane z eksploatacją zajmowanego mieszkania. Stwierdził, że nie jest w stanie dokonać spłaty zadłużenia bez wpływu na utrzymanie rodziny, a dochodzenie należności pozbawi jego i jego rodzinę środków do życia. Wskazał również, że organ odwoławczy pominął kwestię istniejącego zadłużenia w KRUS i bankach, które dodatkowo obciąża domowy budżet.

W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie ocenił, czy uzyskiwane przez jego rodzinę dochody, w kontekście ponoszonych wydatków, pozwalają na spłatę pobranego świadczenia. Organ administracji publicznej orzekający w sprawie nie dokonał prawidłowej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów wnioskodawcy, możliwości zarobkowych, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej i porównania go z podstawowymi potrzebami.

Niezasadnie również zdaniem skarżącego organ II instancji uznał, że przepis art. 76 ust. 7 w/w ustawy z zw. z art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. U. UEL nr 379, poz.5) nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie jako, że wnioskodawca jest podmiotem gospodarczym w trudnej sytuacji, zaś umorzenie stanowi pomoc de minimis. Przede wszystkim skarżący wyjaśnił, iż nie jest już przedsiębiorcą i w/w regulacja dot. pomocy publicznej nie powinna mieć do niego zastosowania. Ponadto zdaniem skarżącego umorzenie wnioskowanej kwoty nie jest wcale pomocą publiczną. Organ II instancji winien dokładnie sprawdzić czy udzielenie ulgi stanowić będzie pomoc publiczną. W razie stwierdzenia, że ulga nie będzie taką pomocą, można jej udzielić bez stosowania dalszych procedur dopuszczających udzielenie pomocy publicznej, wyłącznie na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Organ winien to rozstrzygnąć mając na uwadze art. 87 postanowienia traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przepis art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) zwanej dalej ustawą stanowi, że Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organy przeprowadziły szereg czynności dowodowych, które nie doprowadziły ich jednak do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na brak podstaw, by dla określania rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, istotnej z punktu widzenia przesłanek umorzenia zadłużenia brać pod uwagę swego rodzaju fikcję dochodu z 1 ha przeliczeniowego przyjmowaną dla potrzeb ustalania świadczeń z pomocy społecznej na podstawie art. 9 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Do tego rodzaju wyliczeń nie upoważnia organu zatrudnienia żaden przepis ustawy. Przeciwnie art.76 ust. 7 ustawy każe organowi ocenić rzeczywiste środki utrzymania, jakimi dysponuje osoba ubiegająca się o częściowe lub całkowite umorzenie zobowiązań.

Rzeczą organu jest zatem ustalenie rzeczywistych, choćby przybliżonych dochodów skarżącego z posiadanego gospodarstwa. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że środki utrzymania osoby wykonującej pracę na gospodarstwie rolnym pochodzą z działalności produkcyjnej, która wymaga nakładów (np. nawozy, materiał nasienny, paliwo do maszyn). Zatem rzeczywisty dochód z gospodarstwa rolnego pozwalający na utrzymanie się jego właściciela musi być szacowany przy uwzględnieniu niezbędnych nakładów. Pominięcie tego elementu prowadzić może do sytuacji, w której rolnik ureguluje obciążające go zobowiązania w danym roku, przeznaczając na to cały uzyskany dochód, a w kolejnym roku, nie mogąc kontynuować produkcji nie będzie w stanie zapewnić sobie środków utrzymania. Oceniając także kwestię kredytów zaciągniętych przez skarżącego powinien organ administracji rozważyć także i to, czy kredyty te nie są przeznaczane na potrzeby bieżącej produkcji w gospodarstwie rolnym, czyli nie służą dostarczaniu niezbędnych środków utrzymania skarżącemu i jego rodzinie.

Organy rozpatrujące sprawę powinny także mieć na względzie, że art. 76 ust. 7 ustawy przewiduje nie tylko całkowite lecz i częściowe umorzenie zadłużenia. W każdym przypadku, stwierdzając, że brak jest podstaw do całkowitego umorzenia zobowiązania, rzeczą organów jest rozważenie zasadności umorzenia częściowego – adekwatnego do sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stwierdzenie, że część zobowiązania skarżącego do zwrotu dofinansowania może być spłacona bez pozbawienia jego rodziny środków utrzymania nie determinuje jeszcze odmowy umorzenia w całości. Rozważenia wymagać będzie to, czy sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia częściowego umorzenia należności na przykład w zakresie części należności głównej, odsetek lub ich części.

Powtórzyć należy stanowisko wyrażone już w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 5 sierpnia 2009r. sygn. akt III SA/Gd 307/09 (Internetowa Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym organy administracji - stosując przepis art. 76 ust. 7 ustawy winny mieć na uwadze, że pomoc przedsiębiorcy tworzącemu miejsca pracy dla bezrobotnych nie powinna, w przypadku niepowodzenia prowadzonej działalności, przeradzać się w instrument czyniący z beneficjenta tej pomocy klienta instytucji pomocy społecznej. Przywołany przepis daje organom zatrudnienia możliwość uwzględnienia interesu publicznego polegającego nie tylko na tym, by Skarb Państwa uzyskał należne mu należności, ale i na tym, by przedsiębiorca mógł w racjonalnym terminie należności te spłacić - nie tracąc możliwości utrzymania siebie i swej rodziny z dochodów uzyskiwanych z wykonywanej pracy zarobkowej.

Należy także podkreślić, że przepisy prawa wspólnotowego nie uniemożliwiają organom zastosowania art. 76 ust. 7 ustawy w stosunku do skarżącego. Przepis art.1 lit. h rozporządzenia powołanego w zaskarżonej decyzji wyklucza zastosowanie rozporządzenia do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji, co nie oznacza bynajmniej, że sprzeczne z jakimkolwiek przepisem prawa wspólnotowego jest zastosowanie art. 76 ust. 7 ustawy wobec rolnika nie mającego środków na utrzymanie. Tego rodzaju pomoc podobnie jak świadczenia z pomocy społecznej mają charakter socjalny i zgodnie z powołanym przez organ przepisem nie podlegają wymogom formalnym przewidzianym rozporządzeniem. Nie jest bowiem celem rozporządzenia wykluczenie możliwości udzielenia pomocy socjalnej osobie potrzebującej przez władzę publiczną, a jedynie zapobieżenie naruszaniu zasad konkurencji. Z takim zaś zjawiskiem niewątpliwie nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w kontekście przesłanki z art. 76 ust. 7 pklt 2 ustawy - możliwości pozbawienia dłużnika środków utrzymania .

Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organy obu instancji nie dokonały wystarczających, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., ustaleń faktycznych, które dawałyby podstawę do przyjęcia twierdzeń, z powołaniem na które wydano oba orzeczenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów administracji obu instancji.

Rozpatrując sprawę organy administracji powinny rozstrzygnąć wniosek skarżącego, przy uwzględnieniu całości przedstawionej powyżej oceny prawnej.