Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 54/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-01-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. i 2009 r. oraz styczeń, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 54/14 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 54/14 odmówił przyznania T. K. (dalej jako skarżący, strona, wnioskodawca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowienie to stało się prawomocne.

W toku postępowania skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 11.937 zł, opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.

Następnie wraz ze skargą kasacyjną skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, że z uwagi na wszczęte postępowania podatkowe i prowadzoną egzekucję zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą. Wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał bezrobotną żonę oraz dwie córki (ur. [...] r. i [...] r.). Jednocześnie wskazał, że miesięczne dochody rodziny stanowi zasiłek dla bezrobotnych małżonki oraz otrzymywane przez niego do lipca 2015 wynagrodzenie za pracę na stanowisku [...] w spółce z o.o. w łącznej kwocie 2.260 zł netto. Stan posiadanego majątku zadeklarował jak w pierwotnym wniosku.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił zmiany wskazanego na wstępie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2014 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżący nie przedstawił okoliczności faktycznych uzasadniających zmianę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia i przyznanie wnioskowanego prawa pomocy.

W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył sprzeciw, w którym podniósł, że referendarz sądowy niewłaściwie dokonał oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658).

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm).

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Ponadto wskazania wymaga, że złożony obecnie (wraz ze skargą kasacyjną) wniosek o prawo pomocy nie jest pierwszym, lecz kolejnym (drugim) wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych wniesionym w niniejszej sprawie.

Postępowanie zainicjowane pierwszym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy zostało prawomocnie rozstrzygnięte postanowieniem Sądu z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt I SA/Lu 54/14, którym odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to mimo, iż rozstrzyga wniosek, co do istoty jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, co oznacza, że znajduje do niego zastosowanie art. 165 p.p.s.a.

Przepis ten przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniając to jednak od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane.

Oznacza to, że w ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej strony Sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Zatem w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jak bowiem stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Zadanie Sądu w takim przypadku sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., o sygn. akt II FZ 768/12, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując analizy porównawczej treści wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd stwierdza, że jakkolwiek skarżący w złożonym powtórnie wniosku powołał się na nowe okoliczności faktyczne, to jednakże ich ocena wskazuje, że nie mogą one mieć wpływu na odstąpienie od wyrażonego dotychczas przez Sąd w prawomocnym postanowieniu poglądu o braku podstaw do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. W istocie skarżący nie wykazał bowiem, by jego sytuacja materialna uległa zmianie uniemożliwiającej poniesienie mu pozostałych w sprawie kosztów postępowania, ograniczających się obecnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, którego wysokość jest o połowę mniejsza niż uiszczonego przez stronę wpisu od skargi.

Mianowicie jak wynika z dołączonych do sprawy dokumentów skarżący w 2014 r. osiągnął przychód w kwocie [...]zł, natomiast jego małżonka w kwocie [...]zł (PIT-28 i PIT-36). Łącznie zatem małżonkowie w minionym roku uzyskali przychód w kwocie [...]zł.

W rezultacie trudno dać wiarę, że wnioskodawca przy tak wysokich przychodach nie poczynił stosownych oszczędności i, że obecnie nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, iż suma należnych obecnie wpisów od wniesionych w trzech postępowaniach (I SA/Lu 52-54/14) skarg kasacyjnych wynosi 10.722 zł. Ponadto jak wynika z akt sprawy posiadanie tak znacznych przychodów pozwoliło skarżącemu nie tylko wygospodarować środki na opłacenie wpisów od wniesionych skarg sądowych w tych sprawach w łącznej kwocie 21.443 zł lecz również na pokrycie należności zawodowego pełnomocnika. W rezultacie trudno dać wiarę, że wnioskodawca nie posiada środków tytułem zabezpieczenia pozostałych kosztów postępowania.

Również analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki nie potwierdza twierdzeń skarżącego o braku odpowiednich środków pieniężnych. Dla przykładu można wskazać, że w dniu 3 sierpnia 2015 r. stan środków na koncie małżonki skarżącego wynosił [...] zł. Również z rachunku bankowego skarżącego wynika, że mimo deklarowanego bezrobocie i braku środków otrzymywał wielokrotnie znaczne sumy środków pieniężnych od kontrahentów oraz małżonki.

Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia wnioskodawcy o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które obecnie ograniczają się do uiszczenia wpisów od wniesionych skarg kasacyjnych w wysokości o połowę niższej niż uiszczone dotychczas koszty sądowe.

Bez znaczenie przy tym jest, że na chwilę obecną skarżący oraz jego małżonka posiadają status osoby bezrobotnej. Wskazane środki z całą bowiem pewnością pozwoliły na poczynienie oszczędności na pokrycie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, strona powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów.

Biorąc zatem pod uwagę wyżej wskazane okoliczności, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem nie przedstawił on nowych istotnych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji materialnej i rodzinnej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.