Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 660/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 47, art. 58 par. 1 i 2, art. 124
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Jan Grzęda, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 591/12 w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 9 października 2012 r., I SA/Gd 591/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 16 marca 2012 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny) będący jednocześnie wierzycielem - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. C. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15 grudnia 2011 r. Jako podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego wierzyciel powołał orzeczenie z 4 października 2011 r.

W dniu 23 listopada 2011 r. naczelnik urzędu skarbowego wydał postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z 4 października 2011 r.

Postanowieniem z 17 stycznia 2012 r. naczelnik urzędu skarbowego - działając na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1964 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15 grudnia 2011 r., w związku z nieuprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do ich wniesienia. Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy strona wraz z wniesieniem zarzutów składa wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia, to należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć ten wniosek i jeżeli w wydanym postanowieniu odmówiono przywrócenia terminu, to zbędnym jest wydawanie odrębnego postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z 16 marca 2012 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie dyrektora izby skarbowej, skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek wymienionych w art. 58 K.p.a., tj. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Nie można uznać za słuszne okoliczności wskazywane przez pełnomocnika, że zobowiązany pierwszą informację o wystawieniu tytułu wykonawczego powziął w dniu 30 grudnia 2011 r., (z treści dwóch zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego) oraz że zobowiązany nie wiedział do dnia 2 lutego 2011 r., iż organ egzekucyjny przyjmuje, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 15 grudnia 2011 r., bowiem poborca skarbowy w dniu 15 grudnia 2011 r., podjął czynności celem doręczenia zobowiązanemu - odpisu tytułu wykonawczego pod adresem jego zamieszkania, jednak skarżący odmówił jego przyjęcia. Organ wskazał, że skuteczność doręczenia ww. tytułu znajduje oparcie w art. 47 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. nr 30 poz. 168, ze zm.; dalej jako: "K.p.a.").

Zdaniem dyrektora izby skarbowej odmowa przyjęcia pisma rodzi takie same konsekwencje prawne, jak jego doręczenie, bowiem negatywne stanowisko adresata w przedmiocie przyjęcia pisma nie może udaremnić prawnego jego doręczenia oraz wstrzymywać całego biegu postępowania. w konsekwencji, w sytuacji, gdy wykonane zostaną czynności wymienione w art. 47 § 1 K.p.a. doręczenie staje się skuteczne w dacie samej odmowy przyjęcia pisma - co wyraźnie wynika z art. 47 § 2 tejże ustawy. Wobec powyższego opisane we wniosku okoliczności nie mogły być uznane za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania na podstawie tytułu wykonawczego.

3. W skardze do WSA w Gdańsku na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 u.p.e.a.; art. 47 § 1 i 2, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a.; art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

4. WSA w Gdańsku nie stwierdzając naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. Poz. 270, dalej jako: " P.p.s.a.").

Zdaniem sądu w dniu odmowy przyjęcia przez skarżącego odpisu tytułu wykonawczego nr [...], tj. w dniu 15 grudnia 2011 r., uznać należy prawną skuteczność doręczenia zobowiązanemu odpisu tego tytułu wykonawczego. W konsekwencji strona skarżąca nie może uchylać się od skutków prawnych odmowy przyjęcia odpisu tytułu wykonawczego w dniu 15 grudnia 2011 r., twierdząc, że o jego treści powzięła wiadomość dopiero z treści zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu zarzuty strony skarżącej nie mogły być uznane za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucyjnego. Zważywszy, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie należy uznać, że w niniejszej sprawie one nie wystąpiły.

Sąd uznał, iż brak było możliwości przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15 grudnia 2011 r.

W ocenie sądu, zasadnie dyrektor izby skarbowej stwierdził, iż wobec braku spełnienia przez skarżącego łącznie wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 u.p.e.a., prawidłowo odmówiono przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W świetle tego za nieuzasadnione także sąd uznał twierdzenie skarżącego co do niespełnienia przez zaskarżone postanowienie wymogów określonych w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. Zaskarżone postanowienia, zawierają wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego wymienione w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organy administracji bezzasadnie odmówiły skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15.12.2011 r.,

2. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 i § 2, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 26 § 5 i art. 32 i art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 34 § 1, § 4, § 5 w zw. z art. 33 punkty 2, 3, 6, 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organy obydwu instancji błędnie ustaliły, iż zobowiązany w dniu 15.12.2011 r. odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego nr [...] i że rozpoczął bieg termin do wniesienia zarzutów,

3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na skutek nieuwzględnienia przez sąd pierwszej instancji z urzędu, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku zaniechał umorzenia postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 15.12.2011 r. mimo że było ono bezprzedmiotowe, gdyż ww. tytuł wykonawczy nie został skutecznie doręczony,

4. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż organy obydwu instancji nieprawidłowo uzasadniły swoje postanowienia,

5. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1, § 2, art. 47 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku z 09.10.2012 r., w którym sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością poprzez akceptację ustaleń organów obydwu instancji, iż skarżący w dniu 15.12.2011 r. odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego nr [...] i że rozpoczął bieg termin do wniesienia zarzutów.

6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną dyrektor izby skarbowej wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Istota skargi kasacyjnej, w której autor sformułował zarzuty naruszenia prawa procesowego na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., sprowadza się do zakwestionowania zaakceptowanego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego w zakresie odmowy przyjęcia przez skarżącego w dniu 15.12.2011 r. tytułu wykonawczego nr [...] i wypływających z tego skutków.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych w punktach 1-3 stwierdzić należało brak podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącego jakoby tytuł wykonawczy nr [...] z 15.12.2011 r. nie został skutecznie doręczony.

Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli:

- uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

- wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,

- wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin byt wyznaczony.

Z treści przywołanego powyżej art. 58 K.p.a. wynika, że organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu bada czy zostały spełnione wszystkie przesłanki łącznie wskazane w art. 58 K.p.a. Jeśli wnioskodawca nie uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to wykluczone jest przywrócenie terminu przez organ rozpatrujący wniosek.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy NSA podkreśla, że z analizy akt sprawy wynika, że poborca skarbowy (tj. pracownik organu egzekucyjnego) w dniu 15 grudnia 2011 r., podjął czynności celem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z 15 grudnia 2011 r., pod adresem jego zamieszkania ([...]). Jak wynika z treści adnotacji dokonanych przez poborcę skarbowego w treści przedmiotowego tytułu wykonawczego M. C. odmówił przyjęcia odpisu tego tytułu wykonawczego. Powyższą okoliczność potwierdzają sporządzony przez doręczającego pracownika organu egzekucyjnego raport poborcy skarbowego oraz notatka służbowa z 15 grudnia 2011 r.

W świetle art. 47 § 1 K.p.a. jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawie ma treść art. 47 § 2 K.p.a., zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w art. 47§ 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Przenosząc powyższe uwagi na płaszczyznę rozpoznawanej sprawy NSA stwierdza, że wobec odmowy przyjęcia przesyłki przez skarżącego w dniu 15 grudnia 2011 r., pismo zostało zasadnie uznane za doręczone w tej dacie stosownie do art. 47 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W zaistniałym w rozpatrywanej sprawie stanie faktycznym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie przywrócenia terminu znajdowało zatem podstawę w przepisach prawa, tj. art. art. 58 § 1 w związku z art. 47 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Odmowa przyjęcia przez M. C. pisma nie uchylała skutków prawnych w przedmiocie doręczenia wynikających z art. 47 § 2 K.p.a. Z uwagi na powyższe NSA stwierdza, że zasadnie przyjął dyrektor izby skarbowej skuteczność doręczenia skarżącemu w dniu 15 grudnia 2011 r. przedmiotowego tytuły wykonawczego, co prawidłowo w swoim wyroku zaaprobował sąd pierwszej instancji. W konsekwencji niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w punktach 2 i 3 opierające się stwierdzeniu, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął ustalenia organów obydwu instancji, iż zobowiązany w dniu 15.12.2011 r. odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego nr [...].

Zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. jest także chybiony. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą nie mogły być uznane za uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Słusznie sąd pierwszej instancji podkreślił, że przywrócenie terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie a takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Prawidłowo zatem zaaprobował sąd pierwszej instancji odmowę przywrócenia terminu w niniejszej sprawie z uwagi na niespełnienie przesłanek, o których mowa w art. 58 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezpodstawny także zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. jak i zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1, § 2, art. 47 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak i związane z nimi zarzuty nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Odmienna ocena okoliczności faktycznych sprawy prezentowana przez skarżącego nie mogła bowiem usprawiedliwiać rzekomych uchybień w zakresie wymogów stawianych uzasadnieniom organów czy sądów przez art. 124 K.p.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a., tym bardziej, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na jakiekolwiek konkretne braki kontrolowanych rozstrzygnięć.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).