Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2000/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1268/16 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2017 r., II SA/Wa 1268/16 oddalił skargę K. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, a przedłożona przez kandydata rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Stąd też kwestie te nie były przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu.

W zakresie kompetencji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania, określonego przepisami ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd przy tym wskazał, że czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej, co wynika z art. 18 ust. 2 ustawy. Poszczególne uchwały głosowane są oddzielnie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 18a ustawy o stopniach naukowych ..., osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego od uchwały Rady Wydziału może wnieść odwołanie do Centralnej Komisji, za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Zaś zgodnie z art. 29 tej ustawy, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że jeżeli ta ustawa zawiera szczególną regulację (lex specialis), to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów k.p.a. Inaczej mówiąc, postępowanie w sprawach stopni i tytułu naukowego jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów k.p.a., z odrębnościami wynikającymi z przepisów procesowych zamieszczonych w ustawie o stopniach naukowych (...). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2012 r., I OSK 2052/11 "postępowanie w sprawach o nadanie stopnia lub tytułu naukowego ma charakter szczególny, który wynika ze specyfiki tego rodzaju postępowań, gdyż cechuje je znaczna odrębność w stosunku do postępowań prowadzonych jedynie na podstawie przepisów k.p.a. Instytucję postępowania habilitacyjnego normuje art. 18a powołanej ustawy. Wskazuje on m.in., że postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, skierowany wraz z autoreferatem do Centralnej Komisji (ust. 1). Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego wskazuje we wniosku jednostkę organizacyjną posiadającą uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego, wybraną do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji (ust. 2). W przypadku gdy rada jednostki organizacyjnej wskazanej przez wnioskodawcę w trybie ust. 1 i 2 nie wyrazi zgody na przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego, postępowanie prowadzi jednostka organizacyjna posiadająca uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego wyznaczona przez Centralną Komisję (ust. 3).

Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Komisja składa się z: 1) czterech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym przewodniczącego i dwóch recenzentów, wyznaczonych przez Centralną Komisję spoza jednostki, o której mowa w ust. 2 lub 3; 2) trzech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym sekretarza i recenzenta, wyznaczonych przez jednostkę, o której mowa w ust. 2 lub 3 (ust. 5). W terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11). Biorąc pod uwagę, że Sąd nie jest uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki, w sprawie niniejszej dokonano oceny, czy zachowane zostały reguły proceduralne.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 powołanej ustawy Centralna Komisja, po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostce organizacyjnej. Centralna Komisja ma kompetencje ograniczone do kontroli, a nie merytorycznego orzekania w sprawie. Kontrola ta sprowadza się do kontroli prawidłowości czynności prawnych, których wadliwość powoduje uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie. Z tego względu powołani przez Centralną Komisję recenzenci mają za zadanie ocenę legalności postępowania przed Radą Wydziału. Samo postępowanie przed Centralną Komisją do czasu podjęcia uchwały ma charakter niejawny a zapadające w jego toku uchwały są podejmowane w tajnym głosowaniu. Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Ponadto decyzje Centralnej Komisji są decyzjami organu kolegialnego.

Zgodnie z orzecznictwem NSA w postępowaniu przed Centralną Komisją postępowanie dowodowe ogranicza się do uzyskania recenzji oraz stanowisk sekcji; a art. 75 § 1 k.p.a. (jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy) nie ma zastosowania w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego (wyrok z 27 października 2006 r., I OSK 192/06); charakter postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją nie jest identyczny jak w przypadku postępowania odwoławczego od decyzji organu administracji publicznej prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki postępowania w sprawie nadawania stopni i tytułów naukowych. Komisja, poza oceną legalności zaskarżonej uchwały Rady Wydziału, przeprowadza własne postępowanie, co wynika wprost z art. 35 ustawy, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, że również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio (wyrok z 20 kwietnia 2007 r., I OSK 1661/06).

Centralna Komisja ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w zakresie stopni naukowych. Szczególny przedmiot tego postępowania powoduje, że nie można stosować art. 7, art. 79 § 1 i § 2, art. 81 k.p.a. do rozpoznania spraw w tym postępowaniu (wyrok z 26 maja 2007 r., I OSK 145/07).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 tej ustawy, uchwały, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18 ust. 2, są podejmowane w głosowaniu tajnym. Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Komisja składa się z: 1) czterech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym przewodniczącego i dwóch recenzentów wyznaczonych przez Centralną Komisję spoza jednostki, o której mowa w ust. 2 lub 3 2) trzech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym sekretarza i recenzenta, wyznaczonych przez jednostkę o której mowa w ust. 2 lub 3 (ust. 5). Centralna Komisja w dniu powołania przekazuje jej dokumenty, o których mowa w ust. 1 (ust. 6). W terminie nie dłuższym niż 6 tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają, czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem członkowie komisji habilitacyjnej w głosowaniu jawnym podejmują uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 8). Głosowanie, o którym mowa w ust. 8, na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, przeprowadza się w trybie tajnym (ust. 9). W szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowę o jego osiągnięciach naukowych (ust. 10).

Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11). Z kolei zgodnie z art. 20 omawianej ustawy, uchwały, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, są podejmowane w głosowaniu tajnym i zapadają bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania (ust. 1).

Ponadto kwestie dotyczące postępowania habilitacyjnego zostały uszczegółowione w Rozdziale 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 3 października 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2014 r. poz. 1383). Uregulowania w zakresie postępowań habilitacyjnych zawiera również Statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, stanowiący załącznik do Zarządzenia Nr 47 Prezesa Rady Ministrów z 4 czerwca 2012 r. w sprawie zatwierdzenia Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zawiera przede wszystkim zarzuty natury proceduralnej. Z akt wynika, że po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Wydziału, której dotyczy odwołanie: za uchyleniem zaskarżonej uchwały – 0 głosów, przeciw – 39 głosów, wstrzymujących się – 0 głosów.

W aktach sprawy brak jest odrębnej uchwały Rady Wydziału Filozoficznego UJ o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego (art. 18a ust. 11 ustawy). Jak wynika bowiem z akt Rada ta nie sformułowała oddzielnie "Uchwały Rady Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie o nienadaniu K. K. stopnia doktora habilitowanego". Uchwała ta jednak została zawarta w wyciągu z protokołu spisanego na II zwyczajnym posiedzeniu RW Filozoficznego UJ [...] listopada 2013 r. (poz. 11 w dostarczonej dokumentacji – s. 15 akt adm.). Ponadto, skarżąca została poinformowana o tym pismem z 26 listopada 2013 r. Niezależnie od tego otrzymała 11 grudnia 2013 r. ww. uchwałę (na jej prośbę) wraz z 3 recenzjami, wyciągiem z protokołu Rady Wydziału, zapis dyskusji komisji habilitacyjnej, uchwałę komisji habilitacyjnej wraz z konkluzją i uzasadnieniem. Pismem zaś z 21 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła w terminie odwołanie od podjętej uchwały. Wprawdzie sama uchwała nie zawiera odrębnego uzasadnienia jednakże art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych ..., jedynie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia doktora. Pozwala to na stwierdzenie, że kryteria oceny uzasadnienia decyzji, są mniej rygorystyczne w porównaniu z regulacjami zawartymi w tym Kodeksie. Ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji wynikające z odpowiedniego stosowania art. 107 § 3 k.p.a. nie stanowi zatem naruszenia prawa.

Uwzględniając te uwagi Sąd stwierdził, że procedura rozpoznania odwołania złożonego przez skarżącą została zachowana, a zgłoszone przez nią zarzuty rozpoznane. Ze statutu Centralnej Komisji wynika, że organ Komisji w postaci Sekcji Stałej prowadzi postępowanie opiniodawcze w sprawach nadawania stopni naukowych i tytułu naukowego. W stanie faktycznym tej sprawy powołani w tym postępowaniu recenzenci, w sporządzonych opiniach przychylili się w całości do negatywnego stanowiska Rady Wydziału Filozoficznego UJ, oceniając odwołanie jako bezzasadne. Ogólny dorobek naukowy kandydatki został przez nich oceniony jako niewystarczający do uzyskania stopnia dr. habilitowanego.

Sąd administracyjny w ramach swej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, a przedłożona przez nią rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Nadto nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących m. in. podstawę wydania uchwały przez Radę Wydziału. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej, dlatego zarzuty w tym zakresie uznać należało za chybione. Przepisy ustawy o stopniach naukowych (...) nie stwarzają stronie możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji. Negatywne oceny recenzentów nie mogą więc zostać zaprzeczone jej wyjaśnieniami. Z tego powodu, krytyczne oceny recenzji i polemika ze stwierdzeniami w nich zawartymi, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. wyjaśniono, że treść uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji może budzić niejednokrotnie pewien niedosyt strony, ale należy mieć na uwadze, że decyzja tego organu jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym, zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie to musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż decyzja ta jest pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. W ocenie Sądu, w toku postępowania przed Radą Wydziału nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie skarżącej nadania stopnia naukowego dr. hab. Podjęta uchwała jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną decyzję o sposobie załatwienia sprawy. Samo zaś merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogła zostać wyrażona tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji w II instancji przez organ, w którym zasiadała podlegająca wyłączeniu z mocy tego przepisu, prof. dr hab. A. K. Jak wynika bowiem z analizy akt sprawy A. K. nie brała udziału w wydaniu decyzji Centralnej Komisji.

Wskazano też ponownie, iż szczególny tryb postępowania przed Centralną Komisją określony w art. 21 ustawy powoduje, że nie znajduje w nim zastosowania art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. W postępowaniu nie doszło też do naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie w jakim miały one zastosowanie w tym przedmiocie i dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła K. K., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1 oraz art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że doręczenie skarżącej wyciągu z Protokołu Rady Wydziału Filozoficznego UJ z [...] listopada 2013 r. odpowiada wymogowi doręczenia skarżącej uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem i wskazanie przez Sąd, iż "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia naukowego oznacza, że "kryteria oceny uzasadnienia decyzji są mniej rygorystyczne w porównaniu z regulacjami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego", w sytuacji gdy prawidłowym byłoby przyjęcie przez Sąd, że doręczenie skarżącej wyciągu z Protokołu Rady Wydziału z [...] listopada 2013 r. nie jest doręczeniem skarżącej uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem, które powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadzie przekonywania;

2) art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1 oraz art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z art. 39 k.p.a., art. 109 k.p.a. i art. 110 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że doręczenie skarżącej wyciągu z Protokołu Rady Wydziału Filozoficznego UJ z [...] listopada 2013 r. odpowiada wymogowi doręczenia skarżącej uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby przyjęcie, że uchwała o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego nie została skutecznie doręczona skarżącej, a skutkiem tego nie weszła ona do obrotu prawnego, co winno skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania skarżącej od tej uchwały, nie zaś wydaniem decyzji z [...] stycznia 2016 r. przez Centralną Komisję;

3) art. 18a pkt 5 w zw. z art. 29 ustawy o stopniach naukowych, art. 84 § 1 k.p.a., art. 75 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że recenzja habilitacyjna nie musi odpowiadać rygorom opinii biegłego, tj. być przejrzysta, obiektywna, rzetelna i bezstronna oraz iż powinna być przygotowana przez osoby o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej z dziedziny naukowej skarżącej, ponadto Sąd nie zakwestionował faktu, że w przedmiotowej sprawie jedna z recenzji rehabilitacyjnych zawierała merytoryczne błędy oraz pomijała istotne aspekty w działalności naukowej i dorobku skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych stanowi: "Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem.". Zaś art. 29 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że: "W postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". W ocenie Sądu I instancji odpowiednie stosowanie k.p.a. nie oznacza stosowania "analogicznego", lecz stosowanie "mniej rygorystyczne". Należy jednak wskazać, iż doktryna prawa administracyjnego nie definiuje odpowiedniego stosowania jako stosowania "mniej rygorystycznego". W glosie do uchwały SN z 29 października 1991 r., III CZP 109/ 91 T. Żyznowski podkreślił, iż "odpowiednie" stosowanie przepisów prawa jest czynnością jednolitą o charakterze jednolitym. W literaturze wyodrębnia się trzy grupy sytuacji – w zależności od uzyskiwanego rezultatu – odpowiedniego stosowania przepisów prawa. Do pierwszej grupy należą te, w których odpowiednie stosowanie polega na stosowaniu odpowiednich przepisów bez żadnych modyfikacji. Do drugich zaliczono te, w których odpowiednie przepisy mają być stosowane z pewnymi modyfikacjami. Trzecia grupa obejmuje te przepisy, które ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, do których miały być stosowane odpowiednio, nie mogą być w ogóle stosowane. W tej sprawie wykluczyć należy trzecią konstrukcję odpowiedniego zastosowania art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie sporządzenia uzasadnienia uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Nie można bowiem przyjąć, że przepis nie może być w ogóle zastosowany z uwagi na jego bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków.

W orzecznictwie podkreśla się, iż: "Postępowanie administracyjne inaczej niż postępowanie cywilne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się z zbędne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie".

Ponadto, nie można także uznać, że przepisy k.p.a. dotyczące formy i treści uzasadnienia decyzji mogą być stosowane do uzasadnienia uchwał, o których mowa w art. 21 ust. 1 o stopniach naukowych, wprost bez żadnych modyfikacji z tej prostej przyczyny, że art. 107 § 1 i 3 k.p.a. dotyczy uzasadnienia decyzji, a nie uchwały.

Mając to na uwadze, należy opowiedzieć się za drugą koncepcją odpowiedniego stosowania w sprawie uzasadnienia uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego przepisów art. 107 § 1 i 3 k.p.a., tj. zastosowania tych przepisów z odpowiednimi modyfikacjami. "Uchwała rady wydziału powinna zawierać: oznaczenie rady wydziału, datę wydania, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego przewodniczącego organu kolegialnego. Uzasadnienie faktyczne uchwały rady wydziału powinno zawierać: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów (recenzji), na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom (recenzjom) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, natomiast uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa." Tym samym, nie można zgodzić się z Sądem I instancji, iż brak uzasadnienia uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego jest zgodny z odpowiednim stosowaniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych.

Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji. Funkcją uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.). Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 2479/94, LEX nr 27106 wywodził: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA". Takie stanowisko podzielił również Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366. Ponadto, dowody zebrane w sprawie nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji. Organ administracji, uzasadniając decyzję, może powoływać się na dowody zebrane w sprawie, jednakże nie zwalnia to go z obowiązku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska.

Także decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być uzasadniane. Obowiązek uzasadnienia dotyczy również decyzji podejmowanych przez nie w tajnym głosowaniu. Odnosząc powyższe rozważania "odpowiednio", czyli z pewnymi modyfikacjami na grunt niniejszej sprawy, konieczne jest wykazanie, że nie zawierająca w ogóle uzasadnienia uchwała o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego wpleciona w treść Protokołu Rady Wydziału nie może przekonać strony o prawidłowości rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

Nie sposób zgodzić się z Sądem, że przesłanie skarżącej 11 grudnia 2013 r. kilku dokumentów, dowodów zebranych w sprawie mogło zastąpić uzasadnienie uchwały. Organ, uzasadniając uchwałę, mógł jedynie powoływać się na dowody zebrane w sprawie, jednakże nie zwalniało go to z obowiązku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska w uzasadnieniu uchwały. Brak jest ponadto podstaw, aby uzasadniać brak uzasadnienia uchwały kolegialnością organu ją podejmującego, jak i tajnością głosowania. Naukowiec ubiegający się o nadanie stopnia doktora habilitowanego na prawo dowiedzieć się, dlaczego Rada Wydziału odmówiła mu nadania stopnia doktora habilitowanego.

Doręczenie skarżącej wyciągu z Protokołu Rady Wydziału Filozoficznego UJ z [...] listopada 2013 r. nie jest tym samym, co doręczenie uchwały wraz z uzasadnieniem. Uchwała taka wraz z uzasadnieniem nie została nigdy doręczona skarżącej, zatem uchwała ta nie weszła nigdy do obrotu prawnego, a skutkiem tego brak było możliwości skutecznego wniesienia odwołania od tej uchwały, a następnie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego odwołania, co w niniejszej sprawie jednak nastąpiło, a co więcej nieprawidłowości w tym zakresie nie dopatrzył się Sąd I instancji. Centralna Komisja działając jako organ odwoławczy, po otrzymaniu odwołania powinna była przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie, czy nie zachodzą powody skutkujące niedopuszczalnością odwołania.

Odwołanie przysługuje od decyzji. Jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona. Oznacza to, że decyzja administracyjna, to jest akt administracyjny zawierający określone elementy, dopóki nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem niewywierającym żadnych skutków dla strony. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim z 19 maja 2016 r., I SA/Go 7/16: "Decyzja administracyjna rozpoczyna bowiem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydal.". W literaturze i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami k.p.a. wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (por. powołany wyrok WSA z Gorzowa Wielkopolskiego).

W przedmiotowej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia powinno być ustalenie, czy w ogóle możliwe było załatwienie sprawy zainicjowanej odwołaniem skarżącej, w tym w szczególności niezbędnym było ustalenie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa, miało miejsce skutecznie doręczenie zaskarżonej uchwały, które wywołuje wprowadzenie do obrotu prawnego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków strony. W analogicznej sprawie, WSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Centralnej Komisji wydanej po rozpatrzeniu odwołania od niedoręczonej uchwały Rady Wydziału. W wyroku z 21 grudnia 2016 r., II SA/Wa 1122/16 sąd wskazał: "Wprawdzie przed dniem (...) października 2011 r. ustawodawca za wystarczające uznawał "powiadomienie o treści uchwały" (jeżeli była ona odmowna), jednakże od dnia (...) października 2011 r., na mocy art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 z późn. zm.) przepisowi art. 21 nadano nowe brzmienie, co uszło uwadze Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów." Ten sam sąd wskazuje dalej: "Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, pomimo, iż uchwała Rady Wydziału nie została doręczona osobie ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, a zatem nie otworzył się termin do wniesienia odwołania, odwołanie to rozpatrzyła. Z uwagi na to, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego nie dysponowała ani uchwałą, ani uzasadnieniem stanowiska Rady Wydziału (nie stanowi takiego uzasadnienia informacja o zapoznaniu się z recenzjami i protokołem z posiedzenia Komisji Habilitacyjnej, którą przedstawił Dziekan Wydziału), nie można stwierdzić, aby to postępowanie habilitacyjne zakończone decyzją CK odpowiadało wymogom prawa."

Skarżąca kasacyjnie podkreśla, że stosownie do art. 18a pkt 5 ustawy o stopniach naukowych komisja habilitacyjna powinna składać się z członków o uznanej renomie naukowej oraz co ważne z dziedziny naukowej habilitanta, co nie miało miejsca. W tej sprawie specjaliści powinni być z XVIII wieku i przełomu XVIII/XIX historia idei (historia i filozofia), a nie specjaliści ze starożytności, średniowiecza, czy XX wieku. Członkowie komisji habilitacyjnej nie byli specjalistami z epoki Oświecenia.

Ponadto, jedna z recenzji wydana w jej sprawie habilitacyjnej nie ma w żadnym razie wartości opinii biegłego. Każda recenzja powinna być obiektywna rzetelna, przejrzysta i bezstronna. Powinna być przygotowana przez osoby o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej oraz co istotne z dziedziny naukowej habilitanta. Recenzja zawierająca merytoryczne błędy oraz pomijająca istotne aspekty działalności i dorobku naukowego habilitanta nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia Rady Wydziału, nie korzysta bowiem z waloru opinii biegłego, pomimo iż art. 84 § 1 k.p.a. powinien być stosowany odpowiednio, czyli z odpowiednimi modyfikacjami. NSA w wyroku z 26 kwietnia 2006 r., I OSK 1364/05 wskazał: "Z art. 84 § 1 kpa, wynika że biegłego lub biegłych organ może powołać, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Ma on z założenia pomóc organowi administracyjnemu w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, przy czym stanowisko jego nie jest wiążące dla organu, lecz stanowi jeden z dowodów w toku postępowania". "Jeśli zatem, jak słusznie twierdzi strona, recenzent powoływany w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego pełni rolę eksperta i specjalisty, to błędny jest wniosek, że nie może być traktowany jako biegły w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Recenzja jest opinią specjalisty z danej dziedziny lub pokrewnej, którą zajmuje się kandydat do tytułu naukowego i jako taka, niewątpliwie musi podlegać wszechstronnej ocenie przy podejmowaniu uchwały."

Także w wyroku z 23 marca 2007 r., I OSK 2030/06, wywodził: "Nie jest to jednak jednoznaczne – wbrew temu co twierdzi Centralna Komisja – z dokonaniem przez Sąd oceny opinii recenzentów powołanych przez Centralną Komisję i podważeniem zawartych w nich negatywnych ocen rozprawy habilitacyjnej dr T. S. Sąd bowiem mając na uwadze, że wzmiankowana rozprawa habilitacyjna dotyczyła specyficznej subdyscypliny pedagogiki specjalnej – tyflopedagogiki doszedł do przekonania, że ocena tej rozprawy dokonana w postępowaniu przed Centralną Komisją w aspekcie spełnienia wymagań wynikających z postanowień cyt. art. 15 ust. 1 ustawy mogła być niepełna, skoro żaden z recenzentów powołanych przez Centralną Komisję nie specjalizował się w tej subdyscyplinie."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1 oraz art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że doręczenie skarżącej wyciągu z Protokołu Rady Wydziału Filozoficznego UJ z [...] listopada 2013 r. odpowiada wymogowi doręczenia uchwały o odmowie nadania jej stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem i wskazanie przez Sąd, iż "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia naukowego oznacza, że "kryteria oceny uzasadnienia decyzji są mniej rygorystyczne w porównaniu z regulacjami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego" nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie nie budzi niczyich wątpliwości okoliczność, że Rada Wydziału Filozoficznego UJ nie sformułowała "Uchwały Rady Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie o nienadaniu K. K. stopnia doktora habilitowanego" w postaci odrębnego pisma, a jedynie treść tej uchwały (decyzji administracyjnej) zawarto w protokole z posiedzenia Rady Wydziału. Pamiętać jednak należy, że zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zatem uznać należało, że doręczenie skarżącej uchwały Rady Wydziału Filozoficznego UJ o odmowie nadania jej stopnia doktora habilitowanego w formie wyciągu z protokołu spisanego na II zwyczajnym posiedzeniu RW Filozoficznego UJ [...] listopada 2013 r. (zob. – poz. 11 w dostarczonej dokumentacji – s. 15 akt adm.) spełnia wymagania określone w przytoczonym art. 109 § 1 k.p.a. Wziąwszy pod uwagę fakt, że skarżącej doręczono materiał dowodowy zebrany w jej sprawie (3 recenzje, zapis dyskusji komisji habilitacyjnej, a także uchwałę komisji habilitacyjnej wraz z konkluzją i uzasadnieniem), uznać należało (wziąwszy pod uwagę odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w tym zakresie), że nie ograniczono prawa strony do zaskarżenia tej decyzji w drodze odwołania. Ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni Naukowych i Tytułu nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników tajnego głosowania zaś nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, które ponadto stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie i tylko odpowiednio (art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych ...). Stanowisko to od lat jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie NSA – por. np. wyrok z 7 października 1999 r., I SA 813/99 i podziela je również skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie.

Dodać należy, że zajęta w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena prawna nie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem zajętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 21 grudnia 2016 r., II SA/Wa 1122/16. W tamtej bowiem sprawie nie doręczono stronie uchwał, a jedynie zapoznano ją z recenzjami i protokołem z posiedzenia Komisji Habilitacyjnej, co w niniejszej sprawie – jak wykazano wyżej – nie miało miejsca.

W konsekwencji za błędny należało uznać również zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej numerem 2). Skoro skarżącej kasacyjnie uchwała Rady Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie o nienadaniu jej stopnia doktora habilitowanego została doręczona, to weszła ona do obrotu prawnego (art. 110 § 1 k.p.a.) i prawidłowo uznał Sąd I instancji, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji się otworzył.

Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 18a pkt 5 w zw. z art. 29 ustawy o stopniach naukowych, art. 84 § 1 k.p.a., art. 75 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że recenzja habilitacyjna nie musi odpowiadać rygorom opinii biegłego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu przed Centralną Komisją postępowanie dowodowe ogranicza się do uzyskania recenzji oraz stanowisk sekcji; a art. 75 § 1 k.p.a. (jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy) nie ma zastosowania w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego (wyrok z 27 października 2006 r., I OSK 192/06). Z kolei instytucja recenzenta w postępowaniu w sprawach stopni naukowych i tytułu naukowego została odrębnie uregulowana w przepisach ustawy o stopniach naukowych i z tego względu nie ma do niej zastosowania art. 84 k.p.a. (art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych ...). I dlatego skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z 26 kwietnia 2006 r., I OSK 1364/05.

Wreszcie nie można było podzielić zarzutu naruszenia art. 18a pkt 5 ustawy o stopniach naukowych ..., zgodnie z którym komisja habilitacyjna powinna składać się z członków o uznanej renomie naukowej oraz z dziedziny naukowej habilitanta. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie wszyscy recenzenci byli historykami, a więc reprezentowali dziedzinę naukową habilitantki. Skoro Centralna Komisja podjęła uchwałę zgodną z recenzjami i opiniami powołanych w toku postępowania recenzentów, to należy stwierdzić, że oceniła ona całokształt materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a. To, że ta ocena, zdaniem skarżącej kasacyjnie, była błędnie umotywowana i niesłuszna, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Habilitant może bowiem prowadzić polemikę z oceną jego dorobku naukowego wyrażoną w recenzjach sporządzonych przez powołanych do tego recenzentów tylko w toku postępowania przed organem I instancji oraz w odwołaniu od decyzji odmawiającej nadania stopnia naukowego. Natomiast uzupełniające postępowanie dowodowe przed Centralną Komisją (art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych) zamyka już habilitantowi możliwość toczenia dalszej dyskusji na temat wydanych recenzji, albowiem jak to wielokrotnie podkreślano w toku postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w tej sprawie, sądy administracyjne nie są właściwe do oceny polemiki, jaką habilitant prowadzi z recenzentami. Jak to celnie wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 1996 r. (III ARN 86/95, OSNP 1996/21/315): "Ktokolwiek poddaje się jakimkolwiek recenzjom (...) musi się zawsze liczyć z tym, że może spotkać się również z recenzjami, których w najgłębszym przekonaniu nie będzie w stanie osobiście zaakceptować. Nikt bowiem nie przyjmuje chętnie otwartej dyskwalifikacji własnych umiejętności, talentu czy wiedzy." Z tymi skutkami musi też liczyć się osoba, która swój dorobek naukowy poddaje ocenie komisji habilitacyjnej, a następnie Centralnej Komisji.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.