Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1298/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 44, art. 107 par. 3, art. 64 par. 4, art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 123 par. 1, art. 124
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 76 ust. 1 , 2 pkt 2,
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2010r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku aktywizacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] uznał T.K. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. przyznając prawo do zasiłku od dnia [...] r.

Dnia [...] r. tenże Starosta orzekł o utracie przez T.K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] r. w związku z podjęciem pracy.

W dniu [...] r. Starosta [...] na wniosek T.K. przyznał mu dodatek aktywizacyjny od dnia[...] r. do dnia

[...]r. w wys. [...] zł brutto miesięcznie w związku z podjęciem zatrudnienia z własnej inicjatywy (uzyskaniem aktu mianowania na asesora sądowego).

Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] wznowił postępowania w sprawie uznania T.K. za osobę bezrobotną

i przyznania prawa do zasiłku a następnie, decyzją z dnia [...] r. uchylił własną:

- decyzję z dnia [...] r. o uznaniu T.K. za osobę bezrobotną,

- decyzję z dnia [...]r. o utracie statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku z dniem [...]

- decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego.

Wojewoda rozstrzygnięciem z dnia [...] r. uchylił w całości powyższą decyzję Starosty z dnia [...] r. przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie orzekając w sprawie Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., orzekając w trybie wznowienia postępowania, uchylił własne orzeczenia

z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, orzeczenie z dnia [...] r. o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz decyzję z [...] r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego jednocześnie rozstrzygając o odmowie przyznania T.K. statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r.

Powyższa decyzja Starosty z dnia [...] r. została utrzymana

w mocy przez Wojewodę w dniu [...] r.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek zaskarżenia przez T.K. w/w decyzji Wojewody , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 564/06, uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. wskazując organom na szereg uchybień natury procesowej jakie miały miejsce w postępowaniu wznowieniowym.

W wykonaniu wytycznych Sądu Starosta [...] ponownie wydał [...] r. postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania obejmując nim decyzje związane z przyznaniem a następnie utratą statusu i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz przyznaniem prawa do dodatku aktywizacyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151

§ 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Starosta decyzją z dnia

[...] r., uchylił własną:

- decyzję z dnia [...] r. o uznaniu T.K za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] r.

- decyzję z dnia [...] r. o utracie przez T.K. statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku z dniem [...] r. z uwagi na podjęcie zatrudnienia,

- decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego od dnia

[...]r.,i orzekł o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r. i o odmowie przyznania prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia

[...] r.

Wymieniona wyżej decyzja została następnie utrzymania w mocy przez Wojewodę w dniu [...] r., zaś skarga wniesiona przez T.K na powyższe orzeczenie Wojewody została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1147/07.

W dniu [...] r., powołując się na art. 76 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) Starosta orzekł o zwrocie przez T.K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] r. do dnia [...]r. w kwocie [...] zł oraz dodatku aktywizacyjnego za okres od dnia [...] r.

w kwocie [...] zł, które ogółem dały kwotę brutto[...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść ar. 76 ust. 1-3 i ust. 5 ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz na wyrok WSA w Szczecinie

z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 1147/07, w wyniku którego prawomocna stała się decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania i odmowie T.K. przyznania statusu osoby bezrobotnej. Zatem pobrane prze T.K. świadczenia z tytułu bezrobocia stanowią świadczenia nienależnie pobrane, co uzasadniało żądanie ich zwrotu za okres od [...]r.

Od decyzji tej T.K. złożył odwołanie wskazując na naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania oraz art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Według odwołującego się, nie wystąpiły okoliczności warunkujące obowiązek zwrotu pobranych świadczeń zaś objęte przedmiotem decyzji roszczenie uległo przedawnieniu, ponieważ od dnia wypłaty świadczeń upłynęło blisko [...] lat. T.K. podniósł, że decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia zaś pełnomocnik, któremu doręczono decyzję, nie ma umocowania do działania w niniejszej sprawie. Tym samym odwołujący się został pozbawiony efektywnej możliwości zapoznania się z decyzją oraz uzyskał jedynie zdawkowe informacje na tema treści decyzji.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 10 ust. 7pkt 2 oraz

art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że T.K. udowodniono świadome wprowadzenie w błąd urzędu pracy poprzez składanie nieprawdziwych oświadczeń w dniu rejestracji, tj. w dniu [...]r., co potwierdzać ma wyrok WSA w Szczecinie z dnia [...] r. Zatem pobrany zasiłek dla bezrobotnych oraz dodatek aktywizacyjny w opisanym przez organ I instancji okresie są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy. O obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia strona została pouczona w dniu rejestracji.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda przytoczył treść art. 76 ust. 3 i 5 w/w ustawy wraz z brzmieniem art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego. Powołując się na powyższe regulacje prawne organ doszedł do wniosku, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednakże wniesienie pozwu do sądu przez stronę w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] r. nastąpiło w okresie biegu przedawnienia i wywołało skutek jego przerwania. Natomiast po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie ono na nowo, zgodnie z art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 kc. W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło zatem przedawnienie.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji osobie, która nie jest pełnomocnikiem strony organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż [...]. T.K. udzielił pełnomocnictwa procesowego współmałżonce – K.K., a ponieważ decyzja dot. zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest konsekwencją decyzji w sprawie odmowy uznania strony za osobę bezrobotną

z dniem [...] r., można przyjąć, iż organ I instancji uznał powyższe pełnomocnictwo za nadal aktualne. ponadto, z treści odwołania wynika również, iż strona zapoznana się z zaskarżoną decyzją.

Wojewoda za zasadny uznał zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10

§ 1 kpa, jednakże analiza materiału dowodowego doprowadziła go do wniosku, iż uchybienie to nie mogło skutkować uchyleniem decyzji, gdyż nie miałoby wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że przed wydaniem decyzji II instancyjnej stosowne zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów doręczył na adres strony w trybie art. 44 kpa.

T.K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja została wydana bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz z naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa).

Zdaniem skarżącego, sam fakt wydania decyzji w przedmiocie odmowy przyznania mu statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. oraz odmowy przyznania prawa do dodatku aktywizacyjnego od [...] nie determinuje jeszcze konieczności zwrotu tych świadczeń. Świadczenie bowiem

z tego tytułu jest nienależnie pobranej jeśli wypłacono je na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie warunkuje obowiązku zwrotu świadczeń od wydania decyzji w przedmiocie odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz odmowy przyznania prawa do dodatku aktywizacyjnego. Literalny zapis tego przepisu wskazuje jaką okoliczność organ winien zbadać aby ustalić czy ów obowiązek się aktualizuje. Organy obu instancji okoliczności tych nie zbadały. Skarżący stwierdził, że Wojewoda dokonał "swoistej wykładni" wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] r., podając iż skarżącemu "udowodniono świadomie wprowadzenie w błąd urzędu pracy poprzez składania nieprawdziwych oświadczeń w dniu rejestracji, tj.

w dniu [...]." T.K. zauważył, że takie sformułowanie jest kontrfaktyczne już choćby z tej przyczyny, iż dzień [...] r. jest dniem wolnym od pracy. Tym samym tego dnia skarżący nie mógł wprowadzić w błąd "urzędu pracy" albowiem tego dnia instytucja ta byłą zamknięta.

T.K. podkreślił, że nie zawiadamiając PUP o prowadzeniu zajęć dydaktycznych w okresie od [...] r. do [...] r. nie naruszył dyspozycji żadnego z przepisów prawa, bowiem nie miał takiego obowiązku, skoro druk informacyjny, podpisany w dniu [...] r., zawierał jedynie pouczenie o konieczności zawiadomienia PUP o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Aby zatem obowiązek taki się aktualizował strona musiałaby uzyskać wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem w okresie od [...] r. nie otrzymał on żadnego wynagrodzenia i otrzymać takiego nie miał. Stąd też wnioskując,

a contrario przyjąć należy, że w przypadku czynności nieodpłatnych obowiązek taki się nie zaktualizował.

W ocenie skarżącego, wyartykułowane w zaskarżonej decyzji żądanie Starosty uległo przedawnieniu, bowiem art. 76 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy stanowi, że roszczenia PUP ulegają przedawnieniu

z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Mają na uwadze fakty, iż od dnia wypłaty tych świadczeń minęło blisko [...] lat żądanie ich zwrotu jest spóźnione w całości. W sprawie nie może znaleźć zastosowania regulacja przepisu art. 123 k.c. Według T.K., postępowanie prowadzone przed Wojewodą oraz przez WSA w Szczecinie nie przerwało biegu terminu przedawnienia, gdy nie było ono przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. W jego toku nikt nie badał zasadności roszczenia PUP jak i ustalenia jego wysokości. Nadto, postępowanie to w żaden sposób nie zmierzało do zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

Ponadto, przedmiotem postępowania nie było "roszczenie" o którym mowa

w art. 123 kc jak i art. 76 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Przez pojęcie roszczenia rozumie się bowiem prawo podmiotowe, którego treścią jest uprawnienie do żądania od oznaczonej osoby zachowania się w określony sposób. Tym samym wydane w toku postępowania decyzje administracyjne nie dały podstawy do tego, aby organ I instancji żądał określonego zachowania.

Niezależnie od powyższych uwag T.K. zauważył, że nawet

w przypadku uznania, że postępowania administracyjne i jego przedmiot był zbliżony do powództwa o ustalenie roszczenia, wybór takiej drogi niesie za sobą dla wierzyciela ryzyko uznania, że nie nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia (tak B. Kordasiewicz (w: System Prawa Prywatnego, t. 2, s. 600 wraz z cytowaną tam literaturą i orzecznictwem). Skarżący stwierdził, że nic nie stało na przeszkodzie aby żądanie zwrotu od niego rzekomo nienależnego świadczenia zawarte było

w decyzjach o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r. oraz odmowie przyznania mu prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...].

Jako argumenty przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów procesowych T.K. wskazał dodatkowo na następujące przyczyny.

Decyzja organu I instancji nie wskazuje skarżącego jako jej adresata, w jej prawym górnym roku widnieje bowiem nazwisko i imię rzekomego pełnomocnika skarżącego, który w postępowaniu prowadzonym przez Starostę pod

sygn. [...], osoba wskazana przez organ jako pełnomocnik, nie miała umocowania do działania w tej sprawie. Tym samym, według skarżącego, nie miał on efektywnej możliwości zapoznania się z decyzją, która została zaadresowana do osoby trzeciej i tym samym został pozbawiony możliwości aktywnego działania i obrony swych praw.

Następnie T.K. podał, że uzyskując od rzekomego pełnomocnika jedynie zdawkowe informacje na temat zaskarżonej decyzji, stwierdził, że Starosta naruszył art. 107 § 3 kpa. Ustalając stan faktyczny Starosta i Wojewoda dokonały wybiórczej i powierzchownej oceny materiału dowodowego. Argumenty te powołane zostały już w odwołaniu, jednak Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do tych zarzutów, ograniczając się jedynie do przywołania przepisów kc i uznając arbitralnie, w zasadzie bez jakiegokolwiek uzasadnienia, iż strona nie ma racji.

Uzasadnienie decyzji nie zawiera również należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem treści wszystkich przepisów prawa wskazanych części dyspozytywnej decyzji.

T.K. oświadczył, że nie może zrozumieć dlaczego organ

II instancji podtrzymał decyzją zobowiązującą go do zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego, którego nigdy nie otrzymał.

Według skarżącego, nawet przy przyjęciu, że przytoczone uchybienia natury procesowej nie są rażącym naruszeniem prawa, to uchybienia te naruszają prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności

z prawem – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Podstawą materialnoprawną wydania kwestionowanej decyzji stanowił art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), określanej

w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz

z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Według ustawowej definicji zawartej w art. 76 ust. 2, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się, m.in. (pkt 2), świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

W tym miejscu należy zauważyć, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie było ustalenie zasadności pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku aktywizacyjnego. Kwestie te zostały ostatecznie przesądzone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 1147/07. Oddalając skargę T.K. na decyzję Wojewody z dnia

[...] r., Sąd podzielił stanowisko organów, że skarżący od dnia

[...] r. świadczył "inną pracę zarobkową" o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a pomimo to w dniu [...] r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna i uzyskał prawo do zasiłku, co dawało podstawę do uchylenia decyzji dotychczasowych na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej, zasiłku dla bezrobotnych i dodatku aktywizacyjnego. W/w wyrok stał się prawomocny. Dlatego próba podważania ustaleń w tym zakresie i dalsze wywody skarżącego, iż nie naruszył on dyspozycji żadnego z przepisów prawa związanego z obowiązkiem informowania Powiatowego Urzędu Pracy o podjęciu lub wykonywaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem nie uzyskał w spornym okresie wynagrodzenia

z tytułu stosunku pracy lub innej pracy zarobkowej, jest zarówno spóźniona jak

i niezasadna na obecnym etapie sprawy.

Oceniając przez ten pryzmat zachowanie skarżącego w dniu rejestracji się

w Powiatowym Urzędzie Pracy przez pryzmat przytoczonej wyżej definicji nienależnie pobranego świadczenia (art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy), prawidłowo przyjęły organy obu instancji, że otrzymane przez skarżącego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku aktywizacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi. Zostały one bowiem przyznane w skutek nie poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy przez T.K., w momencie rejestracji się

w nim jako bezrobotny, o wykonywaniu pracy zarobkowej w Policealnym Studium Zarządzania "[...]". Podpisując zatem w dniu [...] r. oświadczenie, iż jest osobą nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej (karta 3 akt administracyjnych organu I instancji), podał dane niezgodne z rzeczywistością.

Potwierdzenie uprawnień do świadczeń pieniężnych przewidzianych przepisami ustawy znajduje odzwierciedlenie poprzez wydanie przez organ decyzji administracyjnej. Dlatego również pozbawienie tego prawa winno nastąpić w formie decyzji.

W doktrynie i orzecznictwie sadów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenie jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt

II SA/Gd 711/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt

IV SA/Po 903/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt

IV SA/Po 673/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt

I SA/Wa 331/05). Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby do sytuacji w której w istniałaby decyzja potwierdzająca prawo strony do danego świadczenia i jednocześnie decyzja uznająca to świadczenie za nienależne. W takiej sytuacje przepisy, w zależności od konkretnej materii sprawy

i momentu ujawnienia się nowej okoliczności faktycznej, mogą przewidywać możliwość zmiany decyzji, jej uchylenia na mocy przepisu szczególnego, a jeżeli nieznana organowi okoliczność istniała już w momencie wydawania decyzji kształtującej konkretne uprawnienie, stanowić podstawę np. do wzruszenia prawomocnej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uznającej, że strona nie spełniania przesłanek przyznania prawa do świadczenia, prawidłowym jest przeprowadzenie postępowania w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia z określeniem okresu, za jaki zwrot ma nastąpić oraz wskazaniem kwoty zwrotu (por. Z. Mańk, Ustawa

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Krajowy Urząd Pracy, Warszawa 1997, s. 306). W postępowaniu tym bada się natomiast, m.in. wystąpienie podstaw do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, bowiem mogą się zdarzyć sytuacje

w których dane świadczenia wypłacono a nastąpiło to z winy organu je przyznającego.

Nie można zgodzić się z zaprezentowanym w skardze stanowiskiem, iż sformułowanie żądania zwrotu nienależnego świadczenia możliwe było w decyzjach o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej od dnia

[...] r. oraz odmowie przyznania mu prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...]

Z przedstawionych wyżej argumentacji, wskazującej na konieczność zachowania określonego trybu procesowego dochodzenia przez uprawnionego starostę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wynika, że czynności związane ze wzruszeniem prawomocnych decyzji przyznających stronie określony status

i świadczenia bezpośrednio wiążą się i poprzedzają wydanie decyzji orzekającej

o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.

Art. 76 ust. 3 ustawy stanowi, że roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów

i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu

z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Przy czym, stosownie do art. 76 ust. 5 ustawy,

w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia.

Wedle art. 123 § 1 kc, bieg przedawnienia przerywa się:

1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,

3) przez wszczęcie mediacji.

Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych okolicznościach może w ogóle wykluczać ich stosowanie. W ocenie Sądu, odpowiednie przeniesienie zasad przewidzianych w art. 123 kc, nie może nastąpić bez uwzględnienia specyfiki postępowania administracyjnego, w toku którego organ ma prawo dochodzić należności od osób, które pobrały nienależne świadczenie.

Sytuacja podmiotu występującego z określonym roszczeniem na gruncie procedury cywilnej jest zgoła odmienna od sytuacji powiatowego urzędu pracy w zakresie odzyskania świadczeń nienależnie pobranych. W postępowaniu cywilnym za czynność bezpośrednio związaną z dochodzeniem roszczenia może być uznane złożenie pozwu z wyartykułowanym w nim roszczeniem, bez względu na wynik sprawy.

W postępowaniu administracyjnym powiatowy urząd pracy przed wydaniem decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, a nawet przed wszczęciem postępowania w tym zakresie, musi wzruszyć i w prawie przewidzianym trybie wyeliminować decyzję przyznającą prawo do danego świadczenia. Co więcej rozstrzygnięcie w tym przedmiocie winno mieć przymiot ostatecznego. Przy tym

w postępowaniu tym obowiązują określone reguły procesowe, takie jak np. zasada dwuinstancyjności postępowania, dająca prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy

i z poszanowaniem wszystkich uprawnień stron, obejmujących, m.in. składanie różnego rodzaju wniosków dowodowych.

Okoliczności i warunki umożliwiające powiatowemu urzędowi pracy do formalnego określenia (decyzją) wysokości nienależnie pobranego świadczenia są zatem zgoła odmienne od tych, które mogą skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia w procedurze cywilnej. Przyjęcie zatem tezy, że czynnością bezpośrednio zmierzającą do odzyskania nienależnie pobranych świadczeń jest jedynie wszczęcie postępowania lub wydanie decyzji orzekającej

o obowiązku zwrotu tych świadczeń stawiałoby powiatowy urząd pracy w sytuacji daleko gorszej od sytuacji wierzyciela w postępowaniu cywilnym, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek argumentów do wyprowadzania na korzyść osób, które pobrały nienależnie świadczenie, tak sprzyjającej im wykładni, którą jednocześnie stałaby

w sprzeczności z interesem społecznym, reprezentowany przez powiatowy urząd pracy, w odzyskaniu nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy.

Uprawnione zatem staje się stwierdzenie, że odpowiednio stosując rozwiązania związane z przedawnieniem roszczeń zawarte w art. 123 § 1 kc, za czynność bezpośrednio związaną z odzyskanie przez powiatowy urząd pracy nienależnie pobranych świadczeń, można uznać wszczęcie postępowania

w przedmiocie wznowienia postępowania przyznającego status i prawo do zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatek aktywizacyjny. To z kolei oznacza, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący przedawnienia się roszczenia powiatowego urzędu pracy określonego w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...].

Ustosunkowując się do zarzutu nie wskazania w decyzji organu I instancji T.K. jako jej adresata a jedynie nazwiska i imienia "rzekomego" pełnomocnika Sąd uznał, że zarzut zaadresowania przesyłki zawierającej decyzję do K.K. i wskazania jej jako pełnomocnika strony w samej decyzji jest zasadny. Nie można bowiem przyjąć, jak zrobił to również Wojewoda, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego małżonce K.K. w dniu

[...] r. złożone w "niniejszej sprawie", w toku postępowania wznowieniowego związanego z przyznaniem statusu osoby bezrobotnej, prawa do zasiłku oraz dodatku aktywizacyjnego rozciągało się na kolejne postępowanie prowadzone w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd nie podzielił jednak zarzutu skargi dotyczącego braku określenia w decyzji organu

I instancji jej adresata. O ile pewnym niedostatkiem sentencji rozstrzygnięcia jest brak podania imienia i nazwiska strony, o tyle z nierozerwalnie z sentencją związanego i zgodnego treściowo uzasadnienia wynika, że osobą obowiązaną do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest T.K., który został

w decyzji wskazany również jako jej jedyny adresat. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję organu I instancji skarżący odebrał osobiście, co niezrozumiałym czyni zarzut pozbawienia go "efektywnej możliwości zapoznania się z decyzją" i "możliwości aktywnego działania i obrony swych praw" oraz twierdzenie, iż uzyskał "od rzekomego pełnomocnika jedynie zdawkowe informacje na temat zaskarżonej decyzji".

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z powyższym, na podstawie

art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.