Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 102/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 23
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skarg: U S, J S, S K, A J, A K, K G, K K, P K, W K i M L na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części tj. w punkcie VI, IX i X; II. w pozostałym zakresie oddala skargi U S, J S, K G, K K, P K, W K i M L; III. oddala w całości skargi S K, A J i A K; IV. zasądza od Ministra Rozwoju solidarnie na rzecz K K, P K i W K kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 11a ust. 1, 11f i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity Dz. U z 2008 r. Nr 193 poz. 1194 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1474 ze zm. - dalej jako specustawa drogowa), po rozpatrzeniu wniosku Miasta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: budowa drogi wojewódzkiej nr [...] w ciągu ulic [...] na odcinku: [....] - Etap I (od ul. [...] do skrzyżowania ulic [...]) - kategoria obiektów budowlanych XXV, XXVI, XXVIII.

Organ wskazał numery ewidencyjne działek, na których usytuowany został obiekt (w nawiasach podane zostały numery działek po podziale; drukiem pogrubionym numery działek przeznaczone pod inwestycję):

- [...]

obręb [...] - dz. nr: [...];

- [...]

obręb [...] - dz. nr: [...],

obręb [...] - dz. nr: [...],

obręb [...] - dz. nr: [...],

- [...]

obręb [...] dz. nr [...],

obręb [...] dz. nr [...],

obręb [...] dz. nr: [...],

obręb [...] dz. nr: [...].

Wojewoda zatwierdził także na potrzeby powyższej inwestycji podział nieruchomości w tym m.in. działek:

- z obrębu [...] nr ew. [...] (po podziale [...] i [...]) oraz [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiących własność K.G., [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiącej własność K.K., [...] (po podziale [...] i [...]), [...] (po podziale [...] i [...]),[...] (po podziale [...] i [...]) stanowiących współwłasność K.K., P.K. oraz W. K., [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiącej własność M.L. i D.L.,

- z obrębu [...] działki nr ew. [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiącą własność K. S., [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiącą własność K.S. oraz J.S. oraz [...] (po podziale [...] i [...]) stanowiącą współwłasność J.N. i K. S.

Organ I instancji wskazał też działki, które w całości przeszły pod inwestycję i wyjaśnił, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości - art. 12 ust. 3 specustawy drogowej.

Nadto ustalił obowiązek dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu oraz przebudowy dróg innych kategorii i zezwolił na wykonanie powyższego obowiązku na konkretnych nieruchomościach. Jednocześnie wskazał, iż działki przeznaczone pod przebudowę urządzeń infrastruktury technicznej, nie wchodzą w skład projektowanego pasa drogowego, jednakże przedmiotową decyzją ograniczył na rzecz inwestora sposób korzystania z tych nieruchomości.

Orzeczono także o obowiązku przebudowy sieci uzbrojenia terenu, dróg innych kategorii i czasowe ograniczenie.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał miedzy innymi, iż budowana droga wojewódzka nr [...] (ciąg ulic [...]) posiada ponadlokalną funkcję. Stanowi element [...] i jest jednym z ważniejszych wjazdów do miasta w tym rejonie. Droga ta stanowi kontynuację [...] (droga klasy GP), którą zrealizowano do węzła [...], a obecnie trwa budowa węzła [...] do ul. [...], czyli do granicy z przedmiotową inwestycją.

Pilna potrzeba realizacji inwestycji wynika również z awaryjnego stanu wiaduktów i złych warunków ruchu, które są spowodowane wyczerpaniem przepustowości na odcinku ul. [...] oraz w rejonie skrzyżowania ul. [...] z ul. [...]. Jej parametry są dalece niewystarczające dla obecnego ruchu, a wykonane prognozy wskazują dalszy znaczący jego wzrost. Ponadto postępujące zagęszczenie zabudowy i rozbudowa infrastruktury m.in. na terenach przyległych do odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] przebiegającego między miejscowościami M., Z. oraz Z. już obecnie spowodowało na tyle istotny wzrost ruchu, że zagraża to paraliżem komunikacyjnym.

Szybką realizację inwestycji uzasadniają także wyniki raportu o oddziaływaniu na środowisko, który stanowił załącznik do materiałów w oparciu o które Prezydent Miasta [...] wydał decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi publicznej o nawierzchni utwardzonej, tj. modernizacji ciągu ulicy [...] - [...], na odcinku od węzła [...] do granicy miasta w W. [...]. Wynika z nich, że w chwili obecnej normy dotyczące klimatu akustycznego w otoczeniu drogi są w znacznym stopniu przekroczone. Doprowadzenie ich do poziomu określonego za dopuszczalny możliwe jest jedynie przez realizację planowanej obecnie inwestycji.

II.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (którego następcą prawnym jest obecnie Minister Rozwoju) decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań: S.K., K.K., P.K., W.K., U.S., J.S., J.N., M.P., T.P., K. G. oraz M.L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej jako k.p.a.):

I. Uchylił zapis znajdujący się na stronie 1 zaskarżonej decyzji wiersze od 26 do 31 zawierający numery ewidencyjne działek usytuowania obiektu - drogi - [...] oraz zapis znajdujący się na stronie 2 zaskarżonej decyzji wiersze od 1 do 9 zawierający numery ewidencyjne działek usytuowania obiektu - drogi - [...] i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowych zapisów: obręb [...] - dz. nr: [...] oraz obręb [...], dz. nr: [...].

II. Uchylił tabelę znajdującą się na stronach od 2 do 5 zaskarżonej decyzji, określającej nieruchomości, podlegające podziałowi i orzekł w to miejsce poprzez ustalenie nowej tabeli przedstawiającej nieruchomości podlegające podziałowi.

III. Uchylił załącznik nr 1 tj. mapę zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości stanowiącą integralną część zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim dotyczy on podziału działek nr [...] oraz nr [...] i zatwierdził w to miejsce załącznik 1a tj. mapę zawierającą projekt podziału działki nr [...] i załącznik 1b, tj. mapę zawierająca projekt podziału działki [...], stanowiące integralna część decyzji.

IV. Zmienił załącznik nr 2, stanowiący integralną część zaskarżonej decyzji Wojewody [...], arkusz 1 części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu, tom 2/05 przebudowa sieci wodociągowej, tom 2.07.01 przebudowa urządzeń elektroenergetycznych, tom 2: projekt architektoniczno-budowlany 08 przebudowa urządzeń telekomunikacyjnych tom 2/09 przebudowa i zabezpieczenie kanalizacji sanitarnej, w zakresie w jakim dotyczy on działek nr [...] oraz nr [...], obręb [...], w ten sposób, że zatwierdził, jako integralną część ww. załącznika:

- nowy załącznik nr 2a, stanowiący arkusz 1 części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu,

- nowy załącznik nr 2ab, stanowiący tom 2/05 Przebudowa sieci wodociągowej, 2/05/01 budowa przyłącza wodociągowego do działki nr [...],

- nowy załącznik nr 2ac, stanowiący tom 2: projekt architektoniczno-budowlany 07. Energetyka przyłącze energetyczne do posesji na działce nr [...], obręb [...],

- nowy załącznik nr 2ad, stanowiący tom 2: projekt architektoniczno-budowlany 08. Przebudowa urządzeń telekomunikacyjnych przyłącze telekomunikacyjne do posesji na działce nr [...], obręb [...],

- nowy załącznik nr 2ae, stanowiący tom 2/09/01 przebudowa i zabezpieczenie kanalizacji sanitarnej, budowa przyłącza kanalizacyjnego do działki nr [...], obręb [...], w zakresie w jakim dotyczą one działek nr [...] oraz [...], obręb [...].

V. Zmienił załącznik nr 2 stanowiący integralną część zaskarżonej decyzji Wojewody [...], w zakresie, w jakim dotyczy on działek nr [...], obręb [...], w ten sposób, że zatwierdził jako integralną część ww. Załącznika nowy załącznik nr 2b, zawierający projekt budowlany rozwiązania zamiennego obsługi komunikacyjnej obszaru ograniczonego ulicami [...], w zakresie ww. działek z wyłączeniem działek nr [...] oraz [...], obręb [...].

VI. Uchylił tabelę nr 2 "Lokalizacja i wysokość ekranów posadowionych na gruncie" znajdującą się na stronach od 8 do 9 tomu 2: projekt architektoniczno-budowlany 11. Ochrona akustyczna i orzekł w to miejsce, poprzez zatwierdzenie nowej tabeli przedstawiającej lokalizację i wysokość ekranów akustycznych posadowionych na gruncie, stanowiącej załącznik nr 2c decyzji.

VII. Zmienił zapis znajdujący się na stronie 8 zaskarżonej decyzji w pkt 81 tabeli określającej działki w całości wchodzące pod inwestycję, dotyczący działki nr [...], obręb [...], poprzez jego wykreślenie.

VIII. Uchylił zapis znajdujący się w pkt 4 na stronie 15 zaskarżonej decyzji i orzekł w to miejsce, poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowego zapisu o treści: "Linie rozgraniczające teren inwestycji przedstawiono linią ciągłą koloru zielonego na arkuszu 1 i 2 mapy stanowiącej część rysunkową projektu zagospodarowania terenu, stanowiącego załącznik nr 2 zaskarżonej decyzji oraz na arkuszu 1 mapy stanowiącej część rysunkową projektu zagospodarowania terenu, stanowiącej załącznik nr 2a niniejszej decyzji oraz na mapie stanowiącej część rysunkową projektu zagospodarowania terenu projektu budowlanego rozwiązania zamiennego obsługi komunikacyjnej obszaru ograniczonego ulicami [...], stanowiącego załącznik nr 2b niniejszej decyzji.

IX. Uchylił w sentencji zaskarżonej decyzji zapis na stronie 17 w pkt 7:

"Należy uwzględnić wszelkie warunki i normy wynikające z obowiązującego prawa budowlanego, ze szczególnym uwzględnieniem art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.)" i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowego zapisu: "Inwestycję zaprojektowano stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.) w sposób zapewniający poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Inwestor zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu ustanowienie na rzecz J.N. i U. S. służebności gruntowej na działkach nr [...] oraz nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki o nr ew. [...]), będącej we władaniu Z. w W., z uwagi na konieczność zapewnienia działce o nr ew. [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]), stanowiącej współwłasność J.N. i U. S., dostępu do drogi publicznej".

Ponadto inwestor zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu udostępnienie oraz możliwość korzystania, zgodnie z przeznaczeniem, ze zbiornika bezodpływowego, znajdującego się na działce nr [...] (po podziale działka nr [...]), na rzecz Pana K.K., Pani W.K. oraz Pana P.K.

X. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

(ogólna zgodność inwestycji)

W uzasadnieniu Minister wskazał, że przed złożeniem wniosku inwestor, zgodnie z art. 11b ust. 1 specustawy drogowej, uzyskał opinie właściwych miejscowo organów oraz przedłożył wszystkie wymagane dokumenty.

Decyzja Wojewody w części określonej w pkt I rozstrzygnięcia Ministra nie odpowiada jednak prawu, gdyż obejmuje swoim zakresem działkę o nr [...], obręb [...] która to nieruchomość nie została objęta decyzją środowiskową.

(odstąpienie od budowy drogi nowoprojektowanej)

W wyniku uwzględnienia zarzutów K., W. i P. K. inwestor, zmodyfikował przebieg inwestycji. Na podstawie uzyskanych dokumentów Minister orzekł zatem o uchyleniu w części decyzji organu I instancji w zakresie zezwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] oraz [...]. W związku z powyższym organ odwoławczy zatwierdził załącznik nr 2b, stanowiący projekt budowlany rozwiązania zamiennego obsługi komunikacyjnej obszaru ograniczonego ulicami [...] (w odpowiednim zakresie i obrębach) oraz zatwierdził nowe linie rozgraniczające teren inwestycji wraz z niezbędnymi opracowaniami mapowymi.

(bezpośredni zjazd z ulicy [...] w drogę [...] oraz dostęp do mediów)

Odnosząc się do zarzutów państwa K. oraz innych Skarżących dotyczących bezpośredniego wjazdu na ich nieruchomości z ulicy [...] organ stwierdził, że zgodnie ze stanowiskiem inwestora oraz biorąc pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. nr 43 poz. 430 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 124 ze zm. - dalej jako rozporządzenie) zaprojektowanie takiego zjazdu jest niemożliwe. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, na drodze klasy G należy ograniczyć liczbę i częstość zjazdów przez zapewnienie dojazdu z innych dróg niższych klas. Przyjmując, iż projektowana droga ma klasę GP, stwierdzić należy, iż taki zjazd w miejscu proponowanym stałby w sprzeczności z ww. przepisem. Podkreślić także należy, iż nieruchomości skarżących są skomunikowane z drogami publicznymi - ul. [...] oraz z drogą [...], posiadającą funkcję zbierająco-rozprowadzającą ruch lokalny.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących pozbawienia nieruchomości należących do Skarżących mediów organ zauważył, iż w projekcie budowlanym, zatwierdzonym zarówno zaskarżoną decyzją Wojewody jak i w projekcie zamiennym zatwierdzonym decyzją Ministra, nie wprowadza się żadnych zmian dotyczących dostępności do ww. mediów na działkach Skarżących. Ponadto w pkt IX niniejszej decyzji organ odwoławczy zobowiązał inwestora do zapewnienia dostępu oraz możliwości korzystania ze zbiornika bezodpływowego na działce nr [...] (po podziale nr [...]) na rzecz Skarżących.

(budowa ekranu nr [...])

Odnosząc się do sprzeciwu wobec budowy ekranów akustycznych lub ich zmiany z ekranów pełnych na przezroczyste Minister stwierdził, że budowa ekranów akustycznych w obszarze nieruchomości należących do Skarżących została przewidziana w decyzji środowiskowej, która stanowi, iż ekrany te powinny zostać zaprojektowane jako ekrany pochłaniające, czyli zgodnie z informacjami uzyskanymi od inwestora (m.in. pismo z dnia 6 czerwca 2011 r.), jak i od organu, który wydał decyzję środowiskową (pismo Prezydenta [...] z dnia 16 stycznia 2012 r.), ekrany nieprzezroczyste, które ze względu na swoje właściwości są najbardziej odpowiednie do niwelowania hałasu emitowanego z drogi. Ekrany takie charakteryzują się wysoką sprawnością akustyczną, zapewniającą zatrzymywanie części fali akustycznej docierającej do powierzchni ekranu. Natomiast zastosowanie ekranów przezroczystych, które mają właściwości odbijające, wiązałoby się z ryzykiem obniżenia skuteczności planowanych zabezpieczeń akustycznych i możliwości wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu, w tym w stosunku do nieruchomości położonych po przeciwległej stronie drogi.

(likwidacja szamba i parkingu)

Odnosząc się do zarzutów M.L. dotyczących braku dostępu do kanalizacji oraz likwidacji parkingu na działce nr [...], obręb [...] Minister stwierdził, że w projekcie budowlanym, tom 2/09 Przebudowa i zabezpieczenie kanalizacji sanitarnej, zatwierdzonym zaskarżoną decyzją likwidacji uległ zbiornik bezodpływowy leżący na działce nr [...], a w to miejsce została zaprojektowana studnia rewizyjna [...] oraz przyłącze kanalizacyjne podłączone do budynku usytuowanego na działce nr [...].

Odnosząc się natomiast do kwestii likwidacji parkingu organ zauważył, że dla obsługi komunikacyjnej nieruchomości tego Skarżącego została zaprojektowana dwukierunkowa ulica klasy D zakończona placem do zawracania, na której dopuszczone jest zatrzymywanie i postój pojazdów, natomiast nie jest możliwa zmiana zamierzenia inwestycyjnego w rejonie nieruchomości należącej do skarżącego, ze względu na niezbędną ilość terenu potrzebnego do realizacji przedmiotowej inwestycji, co wynika ze stanowiska inwestora przedstawionego m.in. w piśmie z dnia 23 września 2011 r.

Skarżący ma zapewniony dojazd do swojej nieruchomości poprzez zjazd (oznaczony jako [...]) z drogi nr [...], przeznaczonej do obsługi ruchu lokalnego, natomiast proponowany wyjazd z drogi [...] na ul. [...] jest sprzeczny z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, co wyjaśnił inwestor w piśmie z 23 września 2011 r.

(dostęp działki nr [...] do mediów oraz ekran [...])

Uwzględniając zarzuty U. i J. S. dotyczące nie zaprojektowania mediów do działki nr [...] a także zarzuty dotyczące długości ekranu akustycznego [...] na działkach nr [...], organ odwoławczy zatwierdził załącznik nr 2a stanowiący arkusz 1 części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu, a także załącznik nr 2ab, stanowiący tom 2/05 Przebudowa sieci wodociągowej 2/05/01 budowa przyłącza wodociągowego do działki nr [...], załącznik nr 2ac, stanowiący tom 2: projekt architektoniczno-budowlany 07. Energetyka przyłącze energetyczne do posesji na działce nr [...], obręb [...], załącznik nr 2ad, stanowiący tom 2: projekt architektoniczno-budowlany 08 Przebudowa urządzeń telekomunikacyjnych przyłącze telekomunikacyjne do posesji na działce nr [...] obręb [...], a także załącznik nr 2ae, stanowiący tom 2/09/01 przebudowa i zabezpieczenie kanalizacji sanitarnej, budowa przyłącza kanalizacyjnego do działki nr [...], obręb [...], w zakresie w jakim dotyczą one działek nr [...] oraz [...], obręb [...] oraz zatwierdził, w miejsce uchylonej tabeli nr 2 "Lokalizacja i wysokość ekranów posadowionych na gruncie" znajdującej się na stronach od 8 do 9 tomu 2: projekt architektoniczno-budowlany 11. Ochrona akustyczna, załącznik nr 2c, przedstawiający lokalizację i wysokość ekranów akustycznych posadowionych na gruncie, gdzie zmodyfikowano długość ekranu akustycznego [...] do długości w km [...], zgodnie z zapisami decyzji środowiskowej.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego braku zaprojektowania mediów do działek nr [...] oraz [...] organ wyjaśnił, że w niniejszej decyzji uwzględnił część zarzutów skarżących dotyczących doprowadzenia przyłączy wodnych, kanalizacyjnych, energetycznych oraz telekomunikacyjnych do działki nr [...]. Stwierdził także, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż działka nr [...] wyposażona była w ww. przyłącza. Natomiast działka nr [...], zdaniem organu odwoławczego nie była wyposażona w żadne przyłącza, natomiast fakt istnienia podziemnej sieci uzbrojenia terenu nie może być podstawą do żądania zaprojektowania przyłączy do takiej sieci.

Wyjaśnienia skarżących opisane w ich pismach z dnia 26 stycznia i 10 lutego 2012 r. dotyczące faktu istnienia skrzynki prądowej oraz przyłączy do działki nr [...] nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

(dostęp działki nr [...] do drogi publicznej)

W zakresie dostępu działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) do drogi publicznej w pkt IX decyzji Minister zobowiązał inwestora do zapewnienia takiego dostępu poprzez podjęcie działań zmierzających do ustanowienia odpowiedniej służebności gruntowej, która umożliwi dostęp do drogi publicznej dla działki nr [...]. Miało to nastąpić poprzez ustanowienie służebności gruntowej na działkach nr [...] oraz nr [...], umożliwiającej dostęp do drogi publicznej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

(sieć monitoringu)

Minister pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. wezwał inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego o projekt sieci monitoringu, co inwestor uczynił przesyłając brakujący dokument przy piśmie z dnia 1 lutego 2012 r. i co stanowi o uczynieniu zadość wymaganiu określonemu w pkt 3.7 decyzji środowiskowej.

(nieaktualna numeracja działki [...] i [...])

Organ nie uwzględnił zarzutu dotyczącego nieaktualnego stanu prawnego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz [...], a także zarzutu naruszenia art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nie naniesienie zmian wynikających z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1977 r., w zakresie zgłaszania właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków bowiem uznał, iż obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów. Wskazał także, że na dzień złożenia wniosku przez inwestora, w ewidencji gruntów i budynków figurowały działki o nr [...] oraz [...]. Zgodnie z tym wnioskiem obie działki zostały w części wskazane pod inwestycję i z racji tego sporządzono dla tych nieruchomości projekty podziału, które zostały zatwierdzone zaskarżoną decyzją zaś inwestor wniósł o rozstrzygnięcie postępowania odwoławczego w oparciu o dokumentację pozostającą w dyspozycji organu.

(nieaktualna mapa)

Odnosząc się do zarzutu nieaktualności kopii mapy zasadniczej sporządzonej dla projektu zagospodarowania terenu i związanego z tym naruszenia art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego i § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu projektu budowlanego Minister wskazał, że projekt zagospodarowania terenu, będący częścią projektu budowlanego, stanowiącego załącznik nr 2 do zaskarżonej decyzji, został oklauzulowany przez uprawnionego geodetę, który potwierdził zgodność kopii mapy stanowiącej projekt zagospodarowania terenu z oryginałem mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 dla celów projektowych, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], której oryginał organ odwoławczy uzyskał od inwestora, w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wszelkie zastrzeżenia skarżących co do czynności podjętych przez osobę poświadczającą zgodność z oryginałem ww. mapy nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania.

(ogólna zgodność zamierzenia inwestycyjnego z decyzją środowiskową)

Zdaniem Ministra Skarżący tkwią w błędnym przekonaniu, że z materiałów dołączonych do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, jak i z raportu oddziaływania na środowisko wynika, że linie rozgraniczające teren inwestycji opisane w tych dokumentach obejmują mniejszą część należących do nich nieruchomości, niż jest to przewidziane w zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazują, iż w wyniku zmian wprowadzonych przez inwestora już po wydaniu rozstrzygnięcia środowiskowego poszerzeniu uległa cała inwestycja i w związku z tym należało wystąpić o nową decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, obejmującą te zmiany. Skarżący wskazują też, iż o nieadekwatności obu ww. rozstrzygnięć stanowi określenie zawarte w decyzji środowiskowej, dotyczące przebudowy a nie budowy ulicy [...].

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ określa rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko, w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W dyspozycji ww. przepisu nie znajduje się wymóg określania w takiej decyzji dokładnego przebiegu inwestycji, czy też wyznaczania linii rozgraniczających teren przedsięwzięcia podlegającego ocenie organu środowiskowego, w tym dokładne określanie, jakiej części danej nieruchomości inwestycja dotyczy. Jak wynika z treści art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska, przedmiotem rozstrzygnięcia tej decyzji jest zbadanie wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu. Jak zostało to wskazane przez inwestora (Zarząd Dróg Miejskich, którego zadania związane z inwestycjami przejął Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych na mocy uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r.), we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oraz w dokumentach stanowiących załączniki do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej (mapie ewidencyjnej określającej przebieg inwestycji) przedmiotem tej inwestycji jest modernizacja ciągu ulic [...] od węzła [...] do granicy miasta, polegająca na rozbudowie tej drogi. O zakwalifikowaniu tej inwestycji jako rozbudowy, a nie przebudowy, co sugerują Skarżący, świadczy bezsprzecznie fakt, iż w charakterystyce przedsięwzięcia, stanowiącej integralną część decyzji środowiskowej mowa jest o 4 jezdniach dwupasmowych (dwie jezdnie główne dla ruchu tranzytowego oraz dwie jezdnie zbierająco-rozprowadzające ruch lokalny) oraz drogach dojazdowych, wiaduktach nad torami kolejowymi w ciągu ulic [...] i [...], murach oporowych i przepustach, jako obiektach nowoprojektowanych. W konsekwencji nie można stwierdzić, iż podnoszona przez Skarżących różnica pomiędzy zajętością należących do nich nieruchomości, opisana w materiałach będących podstawą do wydania decyzji środowiskowej, a zajętością tego terenu określoną w zaskarżonej decyzji w istocie występuje, chociażby ze względu na fakt sporządzenia obu dokumentów w różnych skalach. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał się za organ niewłaściwy do badania zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia środowiskowego oraz materiałów będących podstawą do jego podjęcia. Natomiast fakt zapoznania się przez organ odwoławczy z tą dokumentacją wynika z konieczności podjęcia wszelkich działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, co jest urzeczywistnieniem zasad wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. Wbrew twierdzeniom odwołań, przedstawiona w nich kopia fragmentu mapy opisana jako "załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach", wedle dokumentów zgromadzonych w toku niniejszego postępowania nie jest załącznikiem do decyzji środowiskowej. Załącznikiem do tej decyzji jest jedynie charakterystyka planowanego przedsięwzięcia.

Zarzut skarżących opisany w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 r., dotyczący lokalizacji drogi dojazdowej [...] na działce nr [...] bez wymaganej prawem decyzji środowiskowej, jest w ocenie organu całkowicie bezzasadny. Jak wynika bowiem z dokumentacji zebranej w sprawie, w tym w szczególności z raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, budowa tej drogi została przewidziana, co uwidocznione jest na załącznikach do tego raportu, przedstawiających oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na klimat akustyczny (przykładowo zał. 3B arkusz 1). Dodać także należy, że raport ten był przedmiotem oceny dokonanej przez Prezydenta [...] przy wydawaniu decyzji środowiskowej, co jednoznacznie stwierdzone jest w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia (str. 8 decyzji środowiskowej). Należy więc uznać, iż przedmiotem określenia środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia był też teren, na którym zlokalizowana została droga [...].

(przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu - przejęcie w całości nieruchomości S. K.)

Odnosząc się do zarzutów S.K. Minister stwierdził, iż nieruchomość do niego należąca jest niezbędna dla celów realizacji inwestycji, ponieważ z analizy akustycznej przeprowadzonej w toku postępowania o wydanie decyzji środowiskowej wynikało, iż poziom hałasu mierzonego na elewacji budynku, nawet po zastosowaniu ekranów akustycznych będzie przekroczony i w związku z tym inwestor zdecydował się objąć inwestycją całą nieruchomość skarżącego. Ponadto, raport oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko przewidywał rozbiórkę budynku znajdującego się na działce skarżącego. Nadto zgodnie z zatwierdzonym zaskarżoną decyzją projektem budowlanym, na działce skarżącego zaprojektowany został chodnik, będący częścią drogi, a także przewidziano przebudowę telekomunikacji kablowej.

III.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli:

1. B. S. i J.Ł. (sygn. akt VII SA/Wa 896/12). Współwłaściciele działki nr ew. [...] z obrębu [...], którzy zakwestionowali pkt VII decyzji Ministra w zakresie wyłączenia działki nr ew. [...] spod nieruchomości objętych inwestycją pomimo rozpoczęcia na niej robót budowlanych na skutek nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Postępowanie ze skarg wskazanych osób zostało prawomocnie umorzone postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 377/15.

2. S.K. (sygn. akt VII SA/Wa 900/12) - właściciel dz. ewid. [...], zarzucając, iż powyższa działka nie była objęta decyzją środowiskową Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2008 r. co narusza art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy drogowej. Nadto skarżący zarzucił organom naruszenie art. 10 k.p.a. bowiem został pozbawiony możliwości wglądu do dokumentów z uwagi na zbyt krótki termin wyznaczony przez organ na dokonanie tej czynności.

3. K.G. (sygn. akt VII SA/Wa 897/12) - właścicielka dz. ew. [...] i [...] która zakwestionowała przebieg inwestycji, jej zgodność z decyzją środowiskową, budowę ekranu akustycznego i pozbawienie dojazdu wprost z ul. [...].

4. K., P. i W. K. (sygn. akt VII SA/Wa 852/12) - właściciele działek [...], którzy zakwestionowali przebieg inwestycji, jej zgodność z decyzją środowiskową, budowę ekranu akustycznego i pozbawienie dojazdu wprost z ul. [...].

5. A.K. i A. J. (sygn. akt VII SA/Wa 898 i 899/12), którzy nie są właścicielami nieruchomości pozostających w obszarze oddziaływania inwestycji, jednakże wnieśli o rozpatrzenie sprawy dostępu działek do drogi publicznej, montażu ekranów akustycznych na odcinku ul. [...], które będą miały negatywny wpływ na prowadzoną działalność gospodarczą, zapewnienia przyłączy mediów do działek.

6. M.L. (sygn. akt VII SA/Wa 851/12), współwłaściciel działki nr [...] który zakwestionował bezprawne jego zdaniem pozbawienie go parkingu przy ul. [...], wadliwość decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, brak dostępu swojej nieruchomości do drogi publicznej (ul. [...]) jak i zaprojektowanie ekranów akustycznych.

7. U. i J. S. (sygn. akt VII SA/Wa 1030/12) współwłaściciele działek nr [...], którzy wnieśli o stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa o którym mowa w art. 156 k.p.a. Zaskarżonej decyzji zarzucili kwalifikowane naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a. a nadto art. 11 ust. 1 pkt 3, 8, 9 specustawy drogowej poprzez brak mapy podziałowej odzwierciedlającej faktyczny stan prawny nieruchomości, brak pozytywnej opinii konserwatorskiej, brak pozytywnej opinii zarządcy infrastruktury kolejowej, brak pozwolenia wodnoprawnego, brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla przyjętego rozwiązania drogowego.

Nadto zarzucili naruszenia przepisów Prawa budowlanego tj. art. 5 ust 1 pkt 1 w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji wiaduktów [...] oraz schodów z wiaduktu [...] w odległości niezgodnej z przepisami, art. 5 ust 1 pkt 7 poprzez brak ochrony obiektów wpisanych do rejestru zabytków, art. 5 ust 1 pkt 9 poprzez niezapewnienie dostępu do drogi publicznej, art. 32 ust 1 pkt 1 i 2 w zakresie braku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na rozbiórkę wiaduktów [...], art. 35 ust 1 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego i art. 39 ust. 2 i 3 tej ustawy poprzez brak zgody Generalnego Konserwatora Zabytków na rozbiórkę obiektu wpisanego do rejestru zabytków.

IV.

W odpowiedzi na powyższe skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r. połączono sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

V.

Wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 851/12 tutejszy Sąd

I. uchylił pkt I zaskarżonej decyzji w części dotyczącej orzeczenia o nowym zapisie usytuowania obiektu - drogi - [...] w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] (po podziale [...]) oraz działki [...] z obrębu [...];

II. uchylił pkt II zaskarżonej decyzji w części ustalającej nową tabelę przedstawiającą nieruchomości podlegające podziałowi w zakresie działki o numerze ewidencyjnym [...] (po podziale [...]);

III. w pozostałym zakresie skargi oddalił;

IV. stwierdził, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt I i II wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

V. orzekł o kosztach postępowania należnych od Ministra na rzecz U. i J. S. w kwocie 500 zł.

Sąd uznał za uzasadniony zarzut skargi U. i J. S. dotyczący nieuwzględnienia przez organ odwoławczy zmiany stanu prawnego działek objętych inwestycją o nr ew. [...] oraz [...] (po podziale [...] i [...]) i dokonania w decyzji podziału działek nieistniejących co stanowi naruszenia art. 11d ust 1 pkt 3 w związku z art. 12 ust 1 i 3 specustawy drogowej.

O ile rację ma organ odwoławczy, iż na dzień złożenia wniosku przez inwestora w ewidencji gruntów i budynków figurowały działki o nr [...] oraz [...] i zgodnie z tym wnioskiem obie działki zostały w części wskazane pod inwestycję i z racji tego sporządzono dla tych nieruchomości projekty podziału, o tyle obowiązkiem organu odwoławczego było uwzględnienie tych zmian w rozstrzygnięciu nawet przy odmiennym stanowisku inwestora.

Jak wynika z wykazu zmian danych w ewidencji gruntów przyjętych na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1999 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 z 2000r., poz.1088 ze zm.), do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 października 2011 r., działka o nr ew. [...] z obrębu [...] została podzielona na działki o nr ew. [...] o pow. 0,0013 ha oraz działkę [...] o pow.0,0069 ha.

W dniu 1 grudnia 2011 r. do tegoż zasobu przyjęto również wykaz zmian, na podstawie którego dokonany został podział działki ew. nr [...] z obrębu [...] na działki ew. nr [...] o pow. 0,0686 ha oraz działkę ew. [...] o pow. 0,0998ha.

Tymczasem organ odwoławczy posiadając wiedzę o zmianie stanu prawnego tych działek dokonał w pkt I decyzji orzeczenia o nowym zapisie usytuowania obiektu (drogi) w zakresie nieistniejących działek ew. [...] (po podziale [...] i [...]) oraz działki nr ew. [...], a w pkt II decyzji ustalił nową tabelę przedstawiającą nieruchomości podlegające podziałowi obejmującą działkę [...] (po podziale [...] i [...]). Tym samym usankcjonował fikcyjny stan faktyczny i prawny, który nie będzie możliwym do ujawnienia w ewidencji gruntów oraz księdze wieczystej, wobec nieistnienia działki nr ew. [...] z naruszeniem normy art. 12 ust 3 specustawy drogowej.

W pozostałym zakresie Sąd oddalił wszystkie wniesione skargi.

VI.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 339/13 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne K., P. i W. K. oraz J. i U. S. w efekcie czego uchylił zaskarżony wyrok w pkt III i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu przede wszystkim wskazał, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), poprzez przedstawienie w części stanowiska w formie ogólnikowej aprobaty rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji oraz niewystarczające rozpoznanie zarzutów zawartych w skargach, bądź ich całkowite pominięcie.

Zdaniem NSA w kwestii lokalizacji pełnych ekranów akustycznych WSA wyszedł z błędnego założenia co do zakresu związania organu orzekającego treścią decyzji środowiskowej. Mimo że według ustawy Prawo ochrony środowiska, jak też ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 86) - decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający m.in. decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, to nie oznacza to, że to związanie ma charakter bezwzględny. Należy bowiem przyjąć, że organ samodzielnie ocenia zgodność inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, nie ograniczając się wyłącznie do ustaleń decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Mieć należy na uwadze, że organ ochrony środowiska ustala konkretne rozwiązania techniczne lub technologiczne opierając się na dokumentacji, która w toku konkretyzacji inwestycji może ulec modyfikacjom. Brak możliwości określenia wszystkich czynników determinujących rozwiązania projektowe sprawia, że nie należy zakładać bezwzględnego związania organu właściwego w sprawach budowlanych ustaleniami decyzji środowiskowej.

WSA niewłaściwie zatem przyjął, że kwestia negatywnego wpływu rozstrzygnięcia w zakresie lokalizacji i rodzaju ekranów akustycznych na działalność gospodarczą prowadzoną przez Skarżących sprowadza się tylko do roszczeń cywilnoprawnych, a tym samym nie podlegała ocenie organów, jak też kontroli sądowej.

Rzeczą WSA było zbadanie w kontekście całości materiału dokumentacyjnego, czy przyjęte w decyzji postanowienia w przedmiocie ekranów akustycznych w sposób właściwy realizują wskazania decyzji środowiskowej oraz czy podjęte zostały po należytym rozważeniu interesu Skarżących. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji prowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i zawarł ustalenia tego dotyczące w uzasadnieniu decyzji. Z kolei organ odwoławczy uwzględniając częściowo odwołania zmienił decyzję, zatwierdzając nową tabelę przedstawiającą lokalizację i wysokość ekranów akustycznych. WSA nie mógł zatem nie odnieść się merytorycznie do zarzutów Skarżących, którzy konsekwentnie w skardze domagali się zweryfikowania przyjętych rozwiązań w zaskarżonej decyzji pod kątem dopuszczalności zmiany lokalizacji ekranów bądź zastosowania ekranów przezroczystych.

Sąd pierwszej instancji powinien był skonfrontować kwestionowaną treść zaskarżonej decyzji z warunkami decyzji środowiskowej, uwzględniając to, że w decyzji z [...] lutego 2008 r. określając wymagania dotyczące ochrony środowiska wskazano na potrzebę nie tylko wykonania ekranów akustycznych, ale też na potrzebę zastosowania technologii gwarantującej powstanie tzw. "cichych" nawierzchni przebudowywanej drogi oraz potrzebę nasadzenia zieleni izolacyjnej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej na odcinkach, na których nie są przewidziane ekrany akustyczne (pkt 3.3, 3.4, 3.5. 3.6 decyzji).

W rezultacie zasadność zastosowania ekranów określonego rodzaju w sąsiedztwie nieruchomości Skarżących oceniana być musi w kontekście całości rozwiązań wynikających z wymogów ochrony środowiska.

Stanowisko WSA wyrażone w zaskarżonym wyroku nie jest zdaniem NSA spójne, bowiem z jednej strony zaakceptowano zaskarżoną decyzję zawierającą przecież zmianę postanowień w zakresie lokalizacji i długości ekranów akustycznych, a z drugiej strony wykluczono jakiekolwiek odstępstwa od warunków decyzji środowiskowej, nie analizując przy tym, czy rzeczywiście przyjęte rozwiązania są adekwatne do treści decyzji z [...] lutego 2008 r.

Przy rozpatrywaniu sprawy należy uwzględnić to, że w sferze uprawnień jednostek istnieją ograniczenia wynikające z unormowań szczególnych, stanowiących podstawę prawną decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Nie zwalnia to jednak organów administracji od przestrzegania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. nakazu uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ustanowione w specustawie drogowej szczególne zasady przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie wyłączają definitywnie możliwości ważenia interesu publicznego oraz indywidualnego interesu właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Każdorazowo organ administracji w razie kolizji interesów powinien dochodzić do takich rozwiązań, które pozwolą zachować właściwą proporcję pomiędzy realizacją celu publicznego a zakresem ograniczenia słusznego interesu jednostkowego.

Odnośnie do sporu dotyczącego likwidacji bezpośredniego zjazdu z ul. [...] do nieruchomości Skarżących (państwo K.) NSA wskazał, że w przypadku dróg klas GP i G przepisy prawa wprowadzają ograniczenia w stosowaniu zjazdów podyktowane koniecznością zapewnienia wymaganego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jednak i w tym zakresie analiza rozwiązań przyjętych w decyzji nie była wystarczająca. Wobec podnoszonych przez Skarżących konkretnych uwag co do zapewnienia zjazdów do innych nieruchomości należało ocenić, czy organ odwoławczy dostatecznie wnikliwie rozważył warunki obsługi komunikacyjnej nieruchomości Skarżących.

WSA powinien również w sposób konkretny wypowiedzieć się co do kwalifikacji drogi, mając na uwadze znaczące różnice w warunkach technicznych dróg klasy GP, G, i wreszcie klasy Z (na którą wskazują Skarżący). Zarówno w decyzji organu odwoławczego, jak i w uzasadnieniu wyroku zawarto ustalenia co do drogi klasy G oraz klasy GP, co sprawia, że argumentacja w tym zakresie nie jest wystarczająco przekonująca.

W ramach zarzutów dotyczących naruszenia art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. zasadnie zdaniem NSA podniesiono, że WSA w żaden sposób nie odniósł się do problemu zapewnienia mediów do nieruchomości stanowiącej ich własność, w sytuacji gdy zgłoszone przez nich żądania były rozstrzygane przez organ odwoławczy.

W odniesieniu do nieruchomości, której współwłaścicielem jest Skarżąca U.S. sporna stała się kwestia dostępu do drogi publicznej. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekł, że inwestor zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu ustanowienie na rzecz J.N. i U.S. służebności gruntowej na oznaczonych działkach będących we władaniu Zarządu Dróg Miejskich w [...], z uwagi na konieczność zapewnienia działce nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]) dostępu do drogi publicznej.

Odwołując się do piśmiennictwa NSA zwrócił uwagę, że uzyskiwanie przez podmioty publicznoprawne praw własności do nieruchomości lub ich części ujętych w pasie drogowym drogi publicznej wyznaczonym w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanowi niewątpliwie o wywłaszczeniu tego prawa od dotychczasowego podmiotu, któremu prawo to przysługiwało. Zaznaczono przy tym, że o ile na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie dokonywane jest w drodze decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, to według regulacji specustawy przejęcie własności nieruchomości nie jest przedmiotem orzekania, lecz skutkiem prawnym decyzji, przypisanym bezpośrednio przez ustawodawcę.

W ocenie NSA prawidłowa interpretacja przepisów prawa pozwala przyjąć, że dopuszczalne jest zawarcie w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej rozstrzygnięcia o ustanowieniu służebności drogowej w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom objętym podziałem, dokonywanym w celu nabycia oznaczonych nieruchomości pod drogi. Pewne odmienności odnoszące się do decyzji wydawanych na podstawie obu ustaw nie mają istotnego znaczenia skoro w istocie w ich następstwie dochodzi do wywłaszczenia w rozumieniu konstytucyjnym (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP).

Właściwa ochrona interesu podmiotów, które tracą prawo własności do nieruchomości przejętych pod drogi wymaga, aby w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej zawarte były postanowienia o ustanowieniu służebności drogowej, zgodnie z art. 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. - dalej jako u.g.n.) w związku z art. 23 specustawy drogowej.

Niewątpliwie w stanie faktycznym tej sprawy występuje sytuacja, której uregulowanie powinno się odbyć poprzez orzeczenie o ustanowieniu służebności drogowej, a nie tylko zobowiązanie inwestora do podjęcia działań mających na celu ustanowienie służebności drogowej. Wskazać trzeba, że rozwiązanie przyjęte w decyzji organu odwoławczego nie zapewnia wykonania we właściwym czasie obowiązku nałożonego na inwestora i nie gwarantuje stronom środków prawnych skutecznie chroniących ich interes prawny.

Nadto, art. 11f ust. 1 specustawy drogowej stanowiący o treści decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera otwarty katalog obligatoryjnych elementów decyzji, wskazując jakie "w szczególności" rozstrzygnięcia powinny być w niej zawarte. W aspekcie tego unormowania nie ma przeszkód, aby w wymienionej decyzji zawrzeć postanowienie w przedmiocie służebności gruntowej (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1245/12, ONSAiWSA 2013/4/68).

NSA zwrócił także uwagę, że Skarżący wykazywali, że zakres inwestycji w stosunku do pierwotnych koncepcji poszerzono, a projekt budowlany wykroczył poza ustalenia decyzji środowiskowej. W szczególności podnoszone było, że o nieadekwatności rozstrzygnięć obu decyzji świadczy różne określenie inwestycji, mianowicie w decyzji środowiskowej wskazano na "przebudowę" drogi publicznej, natomiast decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca zezwolenia na realizację inwestycji dotyczy "budowy" drogi. Do tej kwestii organ odwoławczy odniósł się szeroko w uzasadnieniu decyzji, tymczasem Sąd nie zweryfikował tego w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany w aktach administracyjnych. Za niewystarczające uznać odwołanie się przez WSA do treści art. 72 ust. 2 ustawy ocenowej oraz stwierdzenie, że rozwiązania zamienne przyjęte w zakresie obsługi komunikacyjnej oznaczonego obszaru nie spowodowały zmian uwarunkowań określonych w decyzji środowiskowej. W decyzji organu I instancji zawarto tabelę szczegółowo przedstawiającą zapisy decyzji środowiskowej i sposób ich realizacji w projekcie budowlanym oraz wskazano, że nie zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

Za nietrafny NSA uznał natomiast zarzut U. i J. S. dotyczący oceny WSA, że w zakresie przysługującej Skarżącym legitymacji procesowej nie mogli oni skutecznie podnosić zarzutów niepozostających w związku z nieruchomościami stanowiącymi ich własność. W przypadku inwestycji liniowych, w tym drogowych, zakres chronionego interesu prawnego stron jest zasadniczo determinowany tym, na ile przedmiotowa inwestycja oddziałuje na ich prawa rzeczowe wynikające zwłaszcza z własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Nie ma to jednak wpływu na zakres przeprowadzanej przez Sąd z urzędu kontroli legalności zaskarżonego aktu, dokonywanej według wskazań art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tych względów uwzględnieniu podlegał ten zarzut kasacyjny, w którym podniesiono, że WSA powinien był ocenić, czy organ przed wydaniem decyzji dokonał w sposób właściwy sprawdzenia wniosku zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., w zakresie zgodności projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska oraz kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień i pozwoleń. Natomiast w zakresie dotyczącym art. 35 ust. 1 pkt 2 zastrzec należy, że organ administracyjny nie jest uprawniony do badania zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi. Rozróżnienia wymaga bowiem badanie kompletności projektu budowlanego od oceny, czy zgodne są z przepisami prawa rozwiązania przyjęte w projekcie budowlanym. W konsekwencji tylko w takich granicach mieścić się może kontrola decyzji dokonywana w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co musi być uwzględnione przez Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

VII.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 377/15 oddalił wszystkie wniesione skargi.

VIII.

Na skutek skarg kasacyjnych K., P. i W. K. oraz U. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1145/18 uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Zdaniem NSA w skardze kasacyjnej państwa K. nie wykazano, czy zatwierdzone zaskarżoną decyzją rozwiązania projektowe mogą stanowić podstawę do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z decyzją środowiskową. Nie wystarczy bowiem w tym zakresie gołosłowne argumentowanie, że doszło do istotnych zmian przedmiotowej inwestycji w takim zakresie, że koniecznym była zmiana decyzji środowiskowej. W sprawie należy uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA sygn. akt II OSK 339/13. Argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej dotyczy dróg dojazdowych do nieruchomości ww. skarżących. Jednak wskazywane zmiany projektowe jedynie rezygnowały z określonych rozwiązań, które były przedmiotem oceny w decyzji środowiskowej, a zatem mieściły się w jej zakresie. Niewątpliwie taka zmiana powoduje, że ruch samochodowy będzie przebiegał w inny sposób, co nie oznacza, że będzie powodował inne oddziaływanie na środowisko skoro projektowany ostatecznie ciąg komunikacyjny będzie zasadniczo stanowił obsługę dla tego samego terenu, w tym stanowił o zapewnieniu dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości K., P. i W.K. Ponadto tego rodzaju argumentacja zasadniczo nie ma wpływu na zlokalizowanie ekranów akustycznych na wysokości nieruchomości skarżących. W ten bowiem sposób skarżący próbują podważyć legalność zaplanowanych na wysokości ich nieruchomości nieprzeźroczystych ekranów akustycznych. Ich lokalizacja w tym miejscu odpowiada bowiem wymogom decyzji środowiskowej, która na tym kilometrażu drogi ustala środowiskowe uwarunkowania w postaci pochłaniających ekranów akustycznych. NSA zastrzegł jednak, że decyzja środowiskowa nie przesądza o lokalizacji inwestycji, ustala jedynie uwarunkowania środowiskowe. Jeżeli w tym zakresie strona postępowania twierdzi, że rozwiązania projektowe nie będą gwarantowały takiej ochrony środowiska jaką przewiduje decyzja środowiskowa, to powinna wykazać, iż określone standardy nie zostaną dotrzymane. W tej zaś sprawie skarżący jedynie twierdzą, że rozwiązania projektowe nie odpowiadają decyzji środowiskowej, bo zmienią "klimat akustyczny". Taka argumentacja nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że skutecznie wykazano, iż przyjęte rozwiązania projektowe nie będą zapewniały dotrzymania wymagań środowiskowych wynikających z decyzji środowiskowej. Ponadto argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie jest nieprzekonująca, ponieważ z jednej strony skarżący domagają się zastąpienia ekranów akustycznych nieprzeźroczystych - przeźroczystymi, z drugiej zaś - domagają się budowy zjazdu z dróg o klasie GP lub G bezpośrednio do ich nieruchomości, w sytuacji gdy projekt budowlany gwarantuje ich nieruchomościom dostęp do drogi publicznej. Ponadto nie wiadomo w oparciu o jakie kryteria twierdzą, że projektowana droga o klasie GP lub G na wysokości ich nieruchomości nie uzyska takich parametrów, co miałoby stanowić uzasadnienie do budowy kolejnego zjazdu - wiodącego bezpośrednio do ich nieruchomości. W tym bowiem zakresie przywołane w skardze kasacyjnej przepisy techniczne przewidują określone zagęszczenie zjazdów z dróg o określonych klasach. Stanowią zatem podstawę do ograniczenia ilości zjazdów (§ 9 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia). Dlatego strona skarżąca powinna wykazać, że likwidacja dotychczasowego zjazdu narusza prawo. Poza tym w tej sprawie trudno mówić o likwidacji zjazdu od strony ulicy [...], skoro Skarżący od tej strony drogi mają zapewniony dostęp dla swojej nieruchomości za pomocą drogi o innej klasie niż GP lub G. W skardze kasacyjnej nie wykazano też, aby w sprawie miał zastosowanie § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia skoro przedmiotowa inwestycja dotyczy budowy drogi, a nie jej przebudowy lub remontu. Nie wykazano też w jaki sposób projekt budowlany narusza § 125 ww. rozporządzenia w odniesieniu do placu do zawracania. Argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie jest nieprecyzyjna, ponieważ posługuje się stwierdzeniem, że projektowanie "rozwiązania komunikacyjne nie uwzględniają tego aspektu". Ze skargi kasacyjnej nie wynika zatem jak konkretnie projekt budowlany narusza § 125 - jej argumentacja nie odnosi się do treści tego przepisu. Nie wykazano aby plac do zawracania nie spełniał warunków technicznych, tj. w zakresie stosownych wymiarów bądź co do promienia skrętu.

Niemniej jednak w skardze kasacyjnej trafnie zdaniem NSA podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył interesów Skarżących w kontekście prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Nie wystarczy bowiem w tym zakresie, jak uczynił to Sąd, wskazać, że wynikająca z tego problematyka związana jest z roszczeniem cywilnoprawnym, które w razie sporu strona może dochodzić przed sądem powszechnym. W wyroku o sygn. akt II OSK 339/13 NSA w tym zakresie wypowiedział wiążącą w okolicznościach tej sprawy ocenę prawną, zgodnie z którą przepisy specustawy drogowej "nie wyłączają definitywnie możliwości ważenia interesu publicznego oraz indywidualnego interesu właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Każdorazowo organ administracji w razie kolizji interesów powinien dochodzić do takich rozwiązań, które pozwolą zachować właściwą proporcję pomiędzy realizacją celu publicznego, a zakresem ograniczenia słusznego interesu jednostkowego". Formułując stosowną ocenę Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić zatem zasadę proporcjonalności, która odgrywa istotną rolę jeśli chodzi o sprawy, w których dochodzi do władczej ingerencji organów władzy publicznej w prawo własności.

Wydając zaskarżony wyrok WSA nie dostrzegł tego aspektu (brak stosownego uzasadnienia), jak i nie odniósł się do argumentacji Skarżących dotyczącej kwalifikacji drogi klasy "Z", co musiało skutkować uwzględnieniem ww. zarzutów skargi kasacyjnej w omawianym zakresie. Z punktu widzenia interesu prawnego Skarżących wynikającego z prawa własności nieruchomości, a więc w tym wykonywanej tam działalności gospodarczej mają znaczenie warunki zapewnienia odpowiedniej obsługi komunikacyjnej, jak i kwestia istnienia ekranów akustycznych, które to elementy mogą mieć wpływ na prowadzoną na nieruchomościach Skarżących działalność gospodarczą. Dlatego problematyka w tym zakresie wymaga pogłębionej analizy w zakresie rozważenia czy przyjęte rozwiązania projektowe nie naruszają zasady proporcjonalność, która w tej sprawie wymaga oceny z punktu widzenia indywidualnego interesu Skarżących, z drugiej zaś - interesu publicznego, w tym ochrony środowiska. Dlatego nie wystarczy wskazanie jakie mogą być zamontowane w określonym miejscu ekrany akustyczne oraz ogólne stwierdzenie, że zostały zaprojektowane na wszystkich odcinkach w sąsiedztwie zabudowy podlegającej ochronie akustycznej. Nie wynika z tej oceny o jakich konkretnie terenach zabudowy mowa i jakiej konkretnie ochronie akustycznej tereny te podlegają. Ponadto wymagane jest uwzględnienie jakich i czyich interesów te ekrany akustyczne mają dotyczyć.

Zdaniem NSA ocena Sądu pierwszej instancji pomija argumentację skarżących dotyczącą zapewnienia przyłączy mediów do nieruchomości skarżących, co już na wcześniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wytknął NSA. WSA naruszył zatem art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie pominięcia rozpoznania zarzutów skargi dotyczących zapewnienia przyłączy mediów do nieruchomości należących do Skarżących oraz braku zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niezbędnych rozważań co do kwalifikacji drogi o klasie Z.

NSA wskazał, że odnośnie do możliwości ustanowienia służebności w okolicznościach tej sprawy wypowiedział się wcześniej tylko w odniesieniu do ustanowienia służebności drogowej. Swoją oceną nie objął innego rodzaju służebności lub ustalenia obowiązku budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń zapobiegających np. niedogodnościom, co miałoby gwarantować Skarżącej U. S. dostęp jej nieruchomościom do energii elektrycznej. Poza tym tego rodzaju zarzuty zostały przez Skarżącą sformułowane dopiero w skardze kasacyjnej i nie wykazała ona, jakie konkretnie rozwiązania projektowe naruszają jej interesy prawne i których nieruchomości dotyczy ten problem prawny.

NSA przyznał natomiast rację U.S. co do tego, że WSA w zakresie możliwości zastosowania art. 120 u.g.n. w zw. z art. 23 specustawy drogowej orzekł sprzecznie ze wskazaniami zawartymi w wyroku o sygn. akt II OSK 339/13. Sąd kasacyjny orzekając ponownie w sprawie stwierdził, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd (por. wyroki NSA z 28 marca 2017 r. II OSK 1959/15; z 5 lutego 2015 r. I OSK 1225/13; z 25 lipca 2012 r. II OSK 1245/12; z 18 grudnia 2009 r. I OSK 339/09) który wskazuje, że skoro na podstawie przepisów specustawy drogowej można dokonywać podziałów nieruchomości, to braku uregulowania w tej ustawie możliwości ustanawiania służebności gruntowych nie można traktować jako przeszkody do ustanawiania tego rodzaju służebności w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jak bowiem wynika z treści art. 23 tej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (pt. "Nabywanie nieruchomości pod drogi", dotyczący m.in. art. 12, regulujący podział nieruchomości) stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie odwołuje się do "odpowiedniego stosowania" przepisów wskazanej ustawy, lecz wprost stanowi o stosowaniu przepisów innej ustawy jeżeli danej kwestii nie reguluje specustawa drogowa. Oczywiście jest to o tyle uzasadniony pogląd o ile dotyczy nieruchomości powstałych po podziale nieruchomości, które przed tym podziałem miały zapewniony dostęp do drogi publicznej. W innym wypadku nie można by doszukać się naruszenia interesu prawnego Skarżącej. W tej zaś sprawie nie wykazano, aby nieruchomości Skarżącej przed jej podziałem nie miały zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Nie wykluczone zatem aby w oparciu o art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w treści decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w ramach wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, organ zawarł stosowne rozstrzygnięcie o ustanowieniu służebności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego zapewnienie dostępu do drogi publicznej mieści się w ogólnym pojęciu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Co do podnoszonej kwestii związania organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę decyzją środowiskową wskazano, że niewątpliwie ustalenia tej decyzji są wiążące, co nie oznacza, że organ wydający pozwolenie nie może samodzielnie ocenić zasadności przyjętego w projekcie rozwiązania projektowego. Jak argumentował NSA to, że związanie decyzją środowiskową nie ma charakteru bezwzględnego uprawnia do przyjęcia poglądu, zgodnie z którym organ samodzielnie ocenia zgodność inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, nie ograniczając się wyłącznie do ustaleń decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Omawiane zagadnienie wiąże się z oceną jaki powinien być zakres postępowania wyjaśniającego w związku z wiążącą decyzją środowiskową. Na określone braki w tym zakresie wskazywał NSA w ww. wyroku, do których to wskazań nie zastosował się Sąd pierwszej instancji. Po pierwsze, chodzi o to aby w sprawie została poddana ocenie kwestia uzasadnionych interesów osób trzecich, co jak wskazywano już wyżej, wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, a czego nie uwzględnił WSA. Po drugie, jeżeli kwestionowano w sprawie określone odmienności rozwiązań projektowych w stosunku do treści decyzji środowiskowej i organ w tym zakresie dokonał stosownej oceny, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji była ocena prawidłowości stanowiska organów w tym przedmiocie co do braku konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po raz kolejny rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

IX.

Skargi U. i J.S., K. G., K., P., W.K. oraz M.L. są częściowo zasadne, w pozostałym zaś zakresie podlegają oddaleniu.

Skargi S.K., A.J. i A.K. są w całości bezzasadne.

Na wstępie niniejszych rozważań Sąd zwraca uwagę na przepisy art. 153, art. 170 oraz art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z nich, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W myśl drugiej z przytoczonych regulacji, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei przepis art. 190 p.p.s.a., mający szczególne znaczenie w tej konkretnie sprawie wskazuje, iż sąd, któremu sprawa została przekazana (na skutek uchylenia jego uprzedniego rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym), związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (...).

Należy zatem zauważyć, iż ukształtowane na tle tych trzech norm prawnych orzecznictwo sądowe wskazuje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, przyszłe postępowanie administracyjne oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji.

Wskazane związanie orzeczeniem sądowym oznacza, że nie można w nowych postępowaniach formułować ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba że istnieją ku temu wyraźne podstawy (np. przywołana zmiana prawa, która nie była brana pod uwagę przez Sąd). Sądy administracyjne, jak również organy i inne podmioty, zobowiązane są więc podporządkować się tym wiążącym rozstrzygnięciom w pełnym zakresie i uwzględnić stanowisko w nich wyrażone. Ratio legis wskazanych rozwiązań polega zatem na gwarancji zachowania spójności i logiki działania organów państwowych i sądów, zapobiegając w swej istocie funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie wymiaru sprawiedliwości (wzajemnie sprzecznych).

W niniejszej sprawie tutejszy Sąd jest na mocy art. 190 p.p.s.a. związany dwoma prawomocnymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanymi w sprawach o sygn. akt II OSK 339/13 i II OSK 1145/18 i sformułowanymi w nich wytycznymi.

X.

(skargi A. J., A. K. i S. K.)

Oceniając skargę A.J. i A. K., którzy nie wnosili odwołania od decyzji Wojewody [...] Sąd zauważa, że osoby te nie legitymują się interesem prawnym, który umożliwiałby im kwestionowanie w postępowaniu sądowym zaskarżonej decyzji Ministra. Z tej przyczyny ich skargi zostały oddalone jako oczywiście bezzasadne.

W myśl art. 50 p.p.s.a. składając skargę skarżący musi mieć w tym interes prawny rozumiany jako związek pomiędzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków (wynikających z przepisów prawa) a zaskarżonym aktem lub czynnością. Ewentualnie prawo złożenia skargi może gwarantować wprost przepis prawa ustanawiając po stronie konkretnego podmiotu uprawnienie do wniesienia skargi, bez względu na współistnienie w takim przypadku przesłanki indywidualnego interesu prawnego (por. np. art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma "roszczenie" o przyznanie określonego uprawnienia lub zwolnienie z określonego obowiązku. Skargę może więc wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową uprawniającą go do skutecznego zainicjowania kontroli sądowoadministracyjnej. Skarga do sądu administracyjnego może dotyczyć przy tym tylko własnej sprawy administracyjnej, co ma istotne znacznie w sytuacji tzw. inwestycji liniowych, przebiegających przez szereg nieruchomości. W takim przypadku właściciel lub zarządca nieruchomości znajdującej się na pewnym odcinku tego rodzaju inwestycji i w obszarze jej oddziaływania nie może skutecznie kwestionować tego zamierzenia w odniesieniu do przebiegu w innej części, nie dotyczącej jego indywidualnego interesu prawnego.

W konsekwencji wskazać trzeba, że w przypadku niewykazania legitymacji skargowej sąd administracyjny skargę oddala, jako pochodzącą od osoby, która nie posiada uprawnienia do zainicjowania skutecznej kontroli merytorycznej sprawy.

Mając to na względzie wyjaśnić trzeba, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, aby planowana inwestycja drogowa objęta decyzjami Wojewody i Ministra obejmowała jakąkolwiek nieruchomość, której właścicielami, użytkownikami wieczystymi, bądź zarządzającymi byliby A.J. lub A.K. Skargi tych osób nie wskazują na istnienie po ich stronie interesu prawnego i wbrew wymaganiom prawa oraz ukształtowanej w orzecznictwie powinności osoby te powyższej przesłanki nie udowodniły czy choćby uprawdopodobniły.

Z tych powodów ich skargi podlegały oddaleniu.

Z kolei skarga S.K. podlegała oddaleniu z uwagi na jej merytoryczną bezzasadność. Wskazany Skarżący podnosi zarzuty dotyczące przejęcia na potrzeby inwestycji w całości jego działki o nr ewid. [...]. Należy zatem wskazać, że inwestor działkę tę wymienił jako objętą inwestycją wskazując na potrzebę ochrony przed hałasem, która wynika z decyzji środowiskowej z dnia [...] lutego 2008 r. Nieruchomość tego Skarżącego, zgodnie z wyjaśnieniami inwestora (por. np. pismo z dnia 6 czerwca 2011 r.), jest niezbędna dla celów realizacji inwestycji ponieważ z analizy akustycznej przeprowadzonej w toku postępowania o wydanie decyzji środowiskowej wynikało, że poziom hałasu mierzonego na elewacji istniejącego na niej budynku, nawet po zastosowaniu ekranów akustycznych będzie przekroczony. Brak możliwości zapewnienia skutecznej ochrony, nawet przy zastosowaniu najbardziej pochłaniających fale dźwiękowe ekranów akustycznych, stanowiła zatem uzasadnioną podstawę do twierdzenia o potrzebie objęcia tej właśnie nieruchomości w całości zakresem inwestycji. Z raportu oddziaływania inwestycji na środowisko wynika ponadto, że przewidziano w nim rozbiórkę budynku znajdującego się na tej działce. Nadto, zgodnie z projektem budowlanym, na spornej działce zaprojektowany został chodnik, będący częścią drogi, a także przewidziano przebudowę telekomunikacyjnej sieci kablowej.

Z tych względów Sąd uznaje wyjaśnienia inwestora oraz stanowisko organów za uzasadnione.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia przez Ministra art. 10 k.p.a. W dniu 1 lutego 2012 r. organ zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań do dnia 17 lutego 2012 r. S.K. odebrał to pismo w dniu 14 lutego 2012 r. jednakże z przysługującego mu uprawnienia w ogóle nie skorzystał. Nie wykazał nadto, aby naruszenie art. 10 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. nie podał jakie ewentualnie nowe dowody lub okoliczności mógłby powołać, gdyby miał możliwość przejrzenia akt administracyjnych. Nie uczynił tego również w skardze oraz w postępowaniu sądowym. Mając to na uwadze należy podkreślić, że zarzut odnoszący się do naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść skutek wtedy, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (tak np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 546/16 czy też wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1750/15). Podkreślić nadto należy, że to na stronie stawiającej tego rodzaju zarzut spoczywa ciężar wykazania związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (tak tutejszy Sąd w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1367/16).

W powyższej sytuacji skarga S.K. również nie mogła zostać uwzględniona.

XI.

(dostęp działki o nr ewid. [...] do drogi publicznej)

W obu obszernie zacytowanych w części historycznej niniejszego uzasadnieniach wyrokach NSA wskazano, że podział działki nr [...] na działki [...] (przejęta pod inwestycję) oraz [...] (pozostała przy poprzednich właścicielach - obecnie U.S.) jaki dokonany został decyzją [...] wywołał skutek wywłaszczenia z prawa własności jakie przysługiwało dotychczasowym podmiotom. Różnica w sposobie odjęcia własności jaka niewątpliwie istnieje na tle ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. konstytutywny skutek decyzji o wywłaszczeniu i wynikające z tego dalsze konsekwencje w sferze własności) oraz specustawy drogowej (tu wywłaszczenie jest skutkiem prawnym decyzji zezwalającej na budowę drogi) nie zmienia tego, że w decyzji [...] możliwe jest zastosowanie instrumentów prawnych gwarantujących dotychczasowemu właścicielowi adekwatne prawa, jak miałoby to miejsce w przypadku trybu wywłaszczenia przewidzianego w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Sąd jest zobowiązany zastosować się do wytycznych wyrażonych w obu przywołanych wyrokach NSA i sformułowanych w nich ocenach w zakresie możliwości zastosowania art. 120 u.g.n. w zw. z art. 23 specustawy drogowej. Skoro więc - jak wskazał dwukrotnie NSA - na podstawie przepisów specustawy drogowej można dokonywać podziałów nieruchomości, to braku uregulowania w tej ustawie możliwości ustanawiania służebności gruntowych nie można traktować jako przeszkody do ustanawiania tego rodzaju służebności w decyzji [...] na mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy zatem podzielić pogląd (wynikający z powołanego przez NSA orzecznictwa), że z art. 23 specustawy drogowej wynika, że w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie odwołuje się zatem do "odpowiedniego stosowania" przepisów u.g.n., lecz wprost stanowi o stosowaniu przepisów tej ustawy jeżeli specustawa określonej kwestii nie reguluje. Niewątpliwie należy przyjąć (w braku wykazania dowodu przeciwnego), że działka [...] przed jej podziałem na cele budowy drogi miała zapewniony dostęp do drogi publicznej. Nie jest więc wykluczone aby na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w treści decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w ramach wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, organ zawarł stosowne rozstrzygnięcie o ustanowieniu służebności. Takie rozstrzygnięcie korespondowałoby przy tym z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. nakazującym poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, w czym bez wątpienia mieści się zapewnienie dostępu do drogi publicznej.

W tej sytuacji Sąd orzekł o uchyleniu punktu IX decyzji, w którym organ odwoławczy nie rozstrzygnął o ustanowieniu służebności gruntowej a jedynie zobowiązał Inwestora do podjęcia działań w tym zakresie. Zgodnie z wyrokami NSA, samo zobowiązanie Inwestora jest niewystarczające i organ winien podjąć działania, w wyniku których dojdzie do ustanowienia odpowiedniej służebność dla działki nr [...] poprzez np. działki o nr ewid. [...] i [...] lub w inny sposób, byleby prawnie i faktycznie skuteczny. Wpływu na powyższe rozstrzygnięcie nie ma również okoliczność, że Skarżąca U.S. może korzystać ze swojej nieruchomości i ma zapewniony do niej faktyczny dostęp (vide stanowisko J.S. wyrażone na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r.). Sens obu rozstrzygnięć NSA polega na tym, że kwestia ta powinna zostać zagwarantowana prawnie a nie jedynie faktycznie. Dokonana przez Sąd przed wydaniem wyroku analiza księgi wieczystej nr [...] dotyczącej nieruchomości o nr ewid. [...] wskazuje, że nie została ustanowiona żadna stosowna służebność.

Uchylenie w całości punktu IX (z uwagi na jego opisową i nie dającą się ściśle wyodrębnić strukturę) nie oznacza jednak, że Sąd zakwestionował również korzystny dla Skarżących - państwo K., zapis decyzji zobowiązujący inwestora do podjęcia działań mających na celu udostępnienie oraz możliwość korzystania zgodnie z przeznaczeniem, ze zbiornika bezodpływowego znajdującego się na działce nr [...] (po podziale działka nr [...]). Orzekając ponownie organ będzie jednak uprawniony do oceny aktualnego stanu zapewnienia dostępu tych Skarżących do wskazanych mediów i w razie potrzeby stosownego ukształtowania rozstrzygnięcia w tym zakresie (por. sieć uzbrojenia terenu dostępną m.in. poprzez https://mapy.geoportal.gov.pl).

XII.

(zgodność przyjętego zakresu inwestycji z decyzją środowiskową)

Sąd nie podziela zarzutów wszystkich skarg (wyartykułowanych tak w nich wprost jak i pośrednio w szeregu pism procesowych), co do wykroczenia przez projektujących inwestycję poza upoważnienie jakie wynikało z decyzji środowiskowej i w istocie zaprojektowanie drogi w sposób naruszający decyzję środowiskową (a więc w wariancie szerszym niż dopuszczony), co wymagało uzyskania kolejnej decyzji środowiskowej na tego rodzaju przedsięwzięcie na etapie uzyskiwania zintegrowanego pozwolenia budowlanego - decyzji [...]. Szczególne zastrzeżenia w tej kwestii zgłaszali państwo U. i J. S. podnosząc m.in. że przebieg i zakres inwestycji oceniony w decyzji środowiskowej został rozszerzony w decyzji [...], zwłaszcza jeżeli chodzi o jej przebieg wzdłuż ich nieruchomości (linie rozgraniczające teren inwestycji przyjęte w postępowaniu środowiskowym nie są tymi samymi liniami jakie przyjęto w decyzji budowlanej). Istotnym argumentem w ocenie Skarżących jest także odmienne określenie inwestycji zawarte w decyzji środowiskowej i [...], dotyczące przebudowy a nie budowy ulicy [...].

W kontekście powyższego należy przede wszystkim podzielić argumentację organu, który przywołał zastosowany na etapie postępowania środowiskowego art. 56 Prawa ochrony środowiska zgodnie z którym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ określa rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko, w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Słusznie wskazuje się więc w zaskarżonej decyzji, że w dyspozycji powołanego przepisu nie znajduje się wymóg określania w decyzji środowiskowej precyzyjnego przebiegu inwestycji, czy też wyznaczania linii rozgraniczających teren przedsięwzięcia podlegającego ocenie organu środowiskowego, w tym dokładne określenie, jakiej części danej nieruchomości inwestycja dotyczy. Oczywiście nie może to oznaczać i w rzeczywistości nie oznacza, że inwestycja może zostać zaprojektowana całkowicie odmiennie niż jej lokalizacja przewidziana w decyzji środowiskowej. Jednakże pewne różnice, nie naruszające istoty przeprowadzonej oceny na środowisko, a wynikające zwłaszcza z doprecyzowania na etapie projektowym przebiegu inwestycji, określonych rozwiązań technicznych, czy wreszcie szczegółowości skali dobranych map stosowanych w postępowaniu środowiskowym i budowlanym (odpowiednio skala 1:2500 i skala 1:500), są dopuszczalne i nie stanowią o naruszeniu w postępowaniu budowlanym postanowień decyzji środowiskowej.

Mając to na względzie Sąd zauważa ponadto, że zarówno we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej jak i w dokumentach stanowiących załączniki do niego (mapie ewidencyjnej określającej przebieg inwestycji, raporcie oddziaływania na środowisko) przedmiotem zamierzenia inwestycyjnego uczyniono modernizację ciągu ulic [...] od węzła [...] do granicy miasta, polegającą na rozbudowie tej drogi. Sąd nie ma wątpliwości, że określenie inwestycji w decyzji środowiskowej (przebudowa drogi) i w decyzji [...] (budowa drogi), nie może być widziane jako sprzeczność, która wskazuje, że co innego oceniano na etapie środowiskowym a co innego zatwierdzono na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji [...]. Bez względu na przyjęte w decyzji środowiskowej i decyzji [...] nazewnictwo co do przedmiotu inwestycji (modernizacja, budowa czy przebudowa drogi) należy wskazać, że o istocie zamierzenia budowlanego oraz spójności ocenionych rozwiązań decyzji środowiskowej i [...] świadczy niezaprzeczalnie to, że w charakterystyce przedsięwzięcia, stanowiącej integralną część decyzji środowiskowej i raportu mowa jest o 4 jezdniach dwupasmowych (dwie jezdnie główne dla ruchu tranzytowego oraz dwie jezdnie zbierająco-rozprowadzające ruch lokalny) oraz drogach dojazdowych, wiaduktach nad torami kolejowymi w ciągu ulic [...] i [...], murach oporowych i przepustach, jako obiektach nowoprojektowanych. Odpowiada to dokładnie temu, co zostało przewidziane w ramach projektu budowlanego. Wskazywane przez skarżących U. i J. S. różnice pomiędzy zajętością należących do nich nieruchomości (w decyzji środowiskowej i decyzji [...]), nie mogą przesądzać o tym, że co innego było przedmiotem analizy w ramach postępowania środowiskowego a co innego ostatecznie zaprojektowano i oceniono w postępowaniu budowlanym. Skarżący nie uwzględniają chociażby podnoszonej przez organ kwestii sporządzenia obu dokumentów (map) w różnych skalach. Nadto, porównanie załączników mapowych z raportu oddziaływania na środowisko (por. np. k. 109 raportu - załącznik 3A) i odpowiedniej mapy projektu budowlanego (zał. 2b do decyzji Ministra, Tom 1 projekt zagospodarowania terenu, Arkusz 1.1z) wskazuje, że przyjęte linie rozgraniczające inwestycji (w ramach postępowania środowiskowego jak i postępowania [...]) są w przypadku inwestycji na wysokości nieruchomości Skarżących tożsame. Dotyczy to również zaprojektowanej drogi [...] mającej obsługiwać nieruchomości tych Skarżących. Już z raportu oddziaływania na środowisko wynika, że została ona przewidziana do realizacji (vide przytoczony załącznik dotyczący klimatu akustycznego).

W kontekście powyższego, w szczególności z uwagi na opis przedsięwzięcia inwestycyjnego jakie oceniano wydając decyzję środowiskową, jej przebieg i charakterystyczne elementy, należy uznać, że przedmiotem określenia środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia była inwestycja w kształcie, jaki przyjęto ostatecznie w decyzji Ministra, a więc uwzględniający również teren drogi nr [...], obsługującej nieruchomości Skarżących.

XIII.

(skarga M. L.)

W ocenie Sądu Minister słusznie uznał za niezasadne te zarzuty skargi M. L., które kwestionują niezapewnienie mu dostępu do kanalizacji oraz likwidację parkingu na działce nr [...] z obrębu [...] (numeracja przed podziałem). Sąd podziela w szczególności argumentację organu, że z projektu budowlanego (tom 2/09 Przebudowa i zabezpieczenie kanalizacji sanitarnej) wynika, że w efekcie realizacji inwestycji likwidacji ulegnie zbiornik bezodpływowy położony na działce nr [...] (przejęta po podziale pod inwestycję). W to jednak miejsce zaprojektowana została studnia rewizyjna [...] oraz przyłącze kanalizacyjne podłączone do budynku Skarżącego usytuowanego na działce nr [...] (numeracja po podziale). Na poparcie stanowiska organu w tym zakresie wskazuje również analiza sieci uzbrojenia terenu dostępna poprzez ogólnodostępny portal mapowy https://mapy.geoportal.gov.pl lub [...].

Odnosząc się natomiast do kwestii likwidacji parkingu organ zauważył, że dla obsługi komunikacyjnej m.in. nieruchomości Skarżącego została zaprojektowana dwukierunkowa ulica klasy D zakończona placem do zawracania, na której dopuszczone jest zatrzymywanie i postój pojazdów. Nie jest natomiast możliwa zmiana zamierzenia inwestycyjnego w rejonie nieruchomości należącej do Skarżącego, ze względu na niezbędną ilość terenu potrzebnego do realizacji przedmiotowej inwestycji.

W ocenie Sądu Skarżący ma zapewniony dojazd do swojej nieruchomości poprzez zjazd (oznaczony jako [...]) z drogi nr [...] przeznaczonej do obsługi ruchu lokalnego, natomiast proponowany wyjazd z drogi [...] na ul. [...] jest sprzeczny z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne. Sąd w pełni podziela argumentację organów przedstawioną w tym zakresie. Podkreślić należy, że nie jest możliwe wykonanie "przebicia" (ściślej wyjazdu § 3 pkt 13 rozporządzenia) z drogi [...] do ulicy [...] poprzez działkę [...]. Tego rodzaju wyjazd, na który wskazuje Skarżący, musiałby bowiem zostać zlokalizowany na wprost istniejącego skrzyżowania ul. [...] i ul. [...] tworząc nowe połączenie a nadto zlokalizowany byłby na wysokości jedynego w tym miejscu i koniecznego przejścia dla pieszych, co w sposób oczywisty jest niezgodne z przepisami technicznymi rozporządzenia określającymi wzajemne relacje pomiędzy położeniem skrzyżowań, wyjazdów lub wjazdów na drogi, ich połączeń i przejść dla pieszych. Taka lokalizacja wyjazdu z drogi [...] w ul. [...] niewątpliwie zagrażałaby bezpieczeństwu wszystkich uczestników ruchu i nie może zostać zrealizowana.

W odniesieniu do podnoszonej kwestii możliwości parkowania na placu do zawracania Sąd wyjaśnia, że jest to zagadnienie związane z organizacją ruchu i nie reguluje tego decyzja [...]. Jeśli Skarżący uznaje, że taką możliwość miano mu zagwarantować bądź zagwarantowano w decyzji [...], to sposobem jej dochodzenia jest kwestionowanie przyjętej w tym miejscu organizacji ruchu.

XIV.

(ekrany akustyczne)

W kwestii ekranów akustycznych zaprojektowanych w ramach niniejszej inwestycji Sąd zauważa, że Minister w sposób niedostatecznie wnikliwy wywiązał się z obowiązku kontroli pierwszoinstancyjnej decyzji Wojewody [...], bazując w całości na ustaleniach jakie w tym zakresie zostały przyjęte w decyzji środowiskowej i powielone wprost w postępowaniu budowlanym oraz na twierdzeniach inwestora. Problematyka tego zagadnienia dotycząca jest jednak - na co wskazują oba orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - nieco bardziej złożona i wymagająca poczynienia własnych ocen organu, nie zaś bezwarunkowego przyjęcia za podstawę orzekania wyłącznie tego co wskazano w decyzji środowiskowej, wydanej 4 lata przed rozstrzygnięciem Ministra.

Należy wskazać, że decyzja środowiskowa - jak wyjaśnił NSA - nie przesądza ostatecznie o lokalizacji inwestycji i jej kluczowych elementach, a ustala uwarunkowania środowiskowe, jakie winny zostać osiągnięte w ramach realizacji planowanego zamierzenia budowlanego. Zdaniem Sądu owe uwarunkowania środowiskowe wiążą więc organ co do celu, tj. potrzeby osiągnięcia założonego poziomu ochrony środowiska, nie określając jednakże w każdym przypadku wiążąco możliwego sposobu działania organu budowlanego. Należy zwrócić przy tym uwagę, że organ przyjął wprost ustalenia decyzji środowiskowej co do lokalizacji ekranów akustycznych i ich rodzajów za wiążące i przeniósł je do zaskarżonej decyzji. Wskazuje na to również zmiana w zakresie ekranu [...], wynikająca wprawdzie z uwzględnienia twierdzeń państwa S. o naruszeniu w tym zakresie, jednakże która sama w sobie dotyczy jedynie zmniejszenia pierwotnie zaprojektowanej długości tego urządzenia chroniącego przed hałasem jednakże wyłącznie do rozmiarów przewidzianych literalnie w decyzji środowiskowej (od km [...] do km [...]). Nadal zachowana została natomiast jego forma jako ekranu całkowicie pochłaniającego (pełnego).

Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na wiążące wytyczne i zastrzeżenia poczynione przez NSA w przywołanych wcześniej orzeczeniach, w których zakwestionowano przede wszystkim błędne założenie co do zakresu związania treścią decyzji środowiskowej w odniesieniu do ekranów akustycznych. Pomimo brzmienia art. 86 ustawy ocenowej, zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający m.in. decyzję [...], zapis ten nie oznacza, że owo związanie ma charakter bezwzględny i swoiście literalny. Za każdym razem organ zobowiązany jest samodzielnie ocenić zgodność inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, nie ograniczając się wyłącznie do ustaleń decyzji środowiskowej. Podkreślenia także wymaga, że za błąd tutejszego Sądu wyrażony we wcześniejszych wyrokach NSA uznał przyjęcie bezwzględnego związania decyzją środowiskową (w kwestii lokalizacji i rodzaju ekranów), bez wnikania w istotę zagadnienia i analizy potrzeb zastosowania innej ochrony przed hałasem. Taki sam błąd jest widoczny w kontrolowanym obecnie rozstrzygnięciu Ministra, a wcześniej Wojewody, którzy również przyjmują wprost związanie postanowieniami decyzji środowiskowej w zakresie położenia i rodzaju ekranów akustycznych (zapisy decyzji środowiskowej zostały przeniesione do decyzji budowlanych). Tymczasem lokalizacji i rodzaju ekranów akustycznych nie można w tej sprawie widzieć jako przesądzonej ostatecznie decyzją środowiskową, bowiem takie spojrzenie nie uwzględnia ani nawet nie rozważa stanowiska Skarżących i ich interesu związanego chociażby z zachowaniem odpowiedniej "ekspozycji" prowadzonej na ich nieruchomościach działalności gospodarczej. Rolą Ministra, a wcześniej Wojewody było więc przeanalizowanie w odniesieniu do całego zgromadzonego materiału dowodowego, w tym twierdzeń stron zainteresowanych jak i czynnika upływu czasu (od dnia wydania decyzji środowiskowej do dnia orzekania w postępowaniu budowlanym), czy przyjęte w decyzji [...] propozycje ochrony akustycznej właściwie realizują cele określone w decyzji środowiskowej oraz czy podjęte zostały po należytym rozważeniu interesu Skarżących, tak jednoznacznie artykułowanego w toku postępowania odwoławczego.

Wojewoda dokonał analizy kwestii ochrony przed hałasem na str. 32 decyzji (tabela) wskazując, że wszystkie odcinki ekranów przewidziane do realizacji i znajdujące się w zakresie robót Etapu I zostały wprowadzone do projektu. Zwiększenie długości ekranów akustycznych [...] (tym samym likwidacja przerw w ekranach akustycznych) wyjaśniono potrzebą podwyższenia ich skuteczności i zapewnienia maksymalnej ochrony akustycznej budynków zlokalizowanych w rejonie skrzyżowania ulic [...] i [...] oraz ul. [...]. Nadto ekrany zostały zaprojektowane na wszystkich odcinkach w sąsiedztwie zabudowy. Nie zachodzi więc konieczność wykonania zieleni izolacyjnej dla ochrony zabudowy przed hałasem. Zaprojektowana konstrukcja nawierzchni budowanej drogi, w tym warstwa ścieralna, w połączeniu z zastosowanymi środkami ochrony akustycznej zapewnia spełnienie wymagań dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120 poz. 826).

Minister zaakceptował to stanowisko w całości z tym jedynie zastrzeżeniem, że nakazał dostosować długość ekranu [...] od km [...] do km [...] a nie jak przyjęto w decyzji Wojewody w trzech odcinkach tj. od [...] do [...]; od [...] do [...] i od [...] do [...] (vide pierwotny załącznik nr 2, tom 2 projektu architektoniczno-budowlanego; 11. ochrona akustyczna, str. 8). W zasadzie Minister przyjął za własne wyjaśnienia inwestora, co do potrzeby zastosowania ekranów pełnych z uwagi na charakterystykę rozchodzenia się fal akustycznych (wszechkierunkowo) i zjawisko ugięcia fali akustycznej na końcu ekranu co skutecznie wyłączałoby ochronę akustyczną w razie zniesienia obowiązku lokalizacji ekranów akustycznych lub zastąpienia ich ekranami przezroczystymi, które jedynie odbijają fale akustyczne i przez to mogą powodować w niektórych przypadkach wzmocnienie siły odbitej fali. Organ powołał się na pisma Z. z dnia 6 i 22 czerwca, 18 lipca, 1 sierpnia, 12 i 23 września 2011 r.

Zdaniem Sądu należy jednak zwrócić uwagę, że ocena wymagań ochrony przed hałasem została przez organ I instancji przeprowadzona po przeszło 2,5 roku od dnia, w którym wydano decyzję środowiskową określającą warunki tej ochrony i w całości bazuje na jej zapisach. Znaczny upływ czasu (widoczny tym bardziej w odniesieniu do decyzji Ministra zapadłej po bez mała 4 latach od dnia wydania decyzji środowiskowej) nie może pozostać bez wpływu na ocenę potrzeby lokalizacji ekranów akustycznych w miejscu i formie przewidzianej w decyzji środowiskowej. Sąd nie wyłącza oczywiście tego, że aktualność postanowień decyzji środowiskowej zostanie pomimo tego potwierdzona niemniej jednak Skarżący - państwo K. konsekwentnie podnosili w toku całego postępowania, zwłaszcza zaś na etapie postępowania odwoławczego, że przeznaczenie terenu zamkniętego w kwartale ulic [...] i [...] uległo tak dalekiej zmianie, że analiza oddziaływania akustycznego na ten teren zawarta w raporcie środowiskowym jest po prostu nieaktualna (teren ten nie podlega ich zdaniem dalszej ochronie akustycznej). Wskazywano przy tym konkretne lokalizacje budynków, które przestały być miejscami chronionymi przed hałasem z uwagi na zmianę ich przeznaczenia. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że to wprawdzie na podmiocie formułującym dane twierdzenie spoczywa główny ciężar jego udowodnienia, niemniej jednak jeżeli Skarżący zwracają organowi uwagę na zmiany, które dodatkowo mają mieć swoje umocowanie w aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, to organ do kwestii tej nie może się nie odnieść i nie ocenić, czy ma to wpływ na potrzebę lokalizacji ekranów akustycznych, a jeżeli tak to jakiego rodzaju. W tym przypadku prawidłowym działaniem powinno być skonfrontowanie stanowiska Skarżących ze stanowiskiem inwestora i ewentualne zażądanie przedłożenia aktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków, co mogłoby pozwolić na ocenę aktualnego na datę orzekania przeznaczenia gruntów przewidzianych w decyzji środowiskowej do ochrony.

To na co należy także w tym zakresie zawrócić uwagę to brak samodzielnego rozważenia przez Ministra możliwości zastosowania ekranów akustycznych przezroczystych (głównie nr [...]), co w pewnym sensie pozostawałoby w zgodzie z żądaniem Skarżących, formułowanym alternatywnie (jeżeli nie da się uniknąć lokalizacji ekranów w ogólności to wnosili oni o ekrany przezroczyste). Faktem, z którym żadna ze stron sporu nie polemizuje jest to, że ekrany przezroczyste wykonane np. z poliwęglanu czy szkła akrylowego niewątpliwie w głównej mierze odbijają fale dźwiękowe powstałe w następstwie ruchu drogowego. Rzecz jednak w tym, że na odcinku na którym miałyby zostać zastosowane (rozpoczynającym się mniej więcej na wysokości posesji [...] do posesji [...] - skrzyżowanie z ul. [...]) po przeciwnej stronie przewidziane zostały ekrany pochłaniające na dwóch wewnętrznych jezdniach ruchu tranzytowego, nadto teren po stronie przeciwnej, a więc tej narażonej potencjalnie na zwiększone oddziaływanie odbitymi falami, jest albo trenem nie chronionym przed oddziaływaniem akustycznym albo jest wprawdzie chroniony, ale przewidziano tam ekrany akustyczne pełne (zob. np. działka nr ewid. [...] i dalsze leżące za nią). Kwestią wymagającą rozważenia jest też to, czy zaprojektowanie na wewnętrznych jezdniach tranzytowych (na estakadach) ekranów akustycznych nie powinno nastąpić jako ekranów obustronnie pochłaniających, a nie jak przyjęto w decyzji środowiskowej (pkt. 3.5) jedynie jednostronnie pochłaniających. Nie przesądzając skuteczności takiego rozwiązania i jego wpływu na otoczenie i klimat akustyczny nie sposób nie stwierdzić, że z założenia spowodowałoby ono (ekrany obustronnie pochłaniające) większą absorpcję fal dźwiękowych pochodzących nie tylko z tranzytowych jezdni ul. [...] ale także z dwóch skrajnych jezdni zbierająco-rozprowadzających ruch lokalny.

Należy także zauważyć, że organ nie rozważył i nie skonfrontował rozwiązania z inwestorem, czy wystarczające dla ochrony akustycznej byłoby zastosowanie w połowie ekranu pochłaniającego, zaś w pozostałej części ekranu przezroczystego, co mogłoby uwzględniać zarówno interes Skarżących, których działki znajdują się po tej stronie drogi, jak również potrzebę ochrony środowiska przed hałasem. Poza tym nie rozważono możliwości zastosowania zapewne droższego rozwiązania np. ekranów w plexiglasu, które są przezroczyste a jednocześnie pochłaniające. Brak jest także odniesienia się do rodzaju zastosowanej nawierzchni ścieralnej drogi o czym piszą Skarżący, a która ich zdaniem, gdyby była wysokiej jakości, zapewniłaby zmniejszenie emisji hałasu do środowiska (mniejsze tarcie opon). Poza ogólnikowym stwierdzeniem, że będzie to nawierzchnia zmniejszająca tarcie i w związku z tym hałas brak jest szerszej analizy tego zagadnienia. Nie wiadomo jakie parametry jeżeli chodzi o emisję hałasu ma nawierzchnia zastosowana w ramach inwestycji.

Reasumując, kwestia lokalizacji i rodzaju ekranów akustycznych na analizowanym odcinku drogi (w zasadzie na określonej przez Sąd numerami posesji długości) wymaga nieco szerszej oceny organu odwoławczego, przy czym może on (czego nie należy traktować jako wiążącej wytycznej) w tym zakresie przeprowadzić rozprawę administracyjną, która być może w pełniejszy sposób wyjaśni sporne stanowiska stron. Dopiero takie przeprowadzenie postępowania i wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności spowoduje, że w pełni będzie można ocenić możliwość lokalizacji i rodzaj ekranów [...]. Organ powinien również uwzględnić, jeżeli dane takie są dostępne, analizę porealizacyjną oddziaływania akustycznego drogi, co z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia wydania decyzji winno było już zostać przeprowadzone. Nadto organ winien ocenić czy potrzeba ochrony akustycznej po drugiej stronie ul. [...] (na wysokości nieruchomości państwa S.) jest również konieczna w zakresie i kształcie w jakim została zatwierdzona decyzją Ministra. Sąd w szczególności zwraca uwagę na otwarty teren za tymi nieruchomościami (jego charakter nie został oceniony), zwłaszcza za ulicą dojazdową zlokalizowaną na działce nr [...] obr. [...]. Pamiętać jednak należy o istniejącym po tej stronie drogi terenie chronionym (zabudowa wielorodzinna położona na działce nr ewid. [...] obr. [...]) w tym też o zlokalizowanych ekranach akustycznych od nieruchomości o nr ewid. [...] obr. [...] do skrzyżowania ul. [...] i [...] mających go zabezpieczać.

W konsekwencji Sąd uchylił pkt VI decyzji Ministra odnoszący się do lokalizacji ekranów akustycznych, przy czym dotyczy to zakresu opisanego powyżej. Sąd uznał, że Minister uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Sąd uznaje przy tym, że wyjaśnienie wskazanych okoliczności, w tym odniesienie się do pewnych technicznych rozwiązań, wynikają z odpowiednio stosowanego obowiązku oceny zgodności projektu budowlanego z decyzją środowiskową i projektu zagospodarowania nieruchomości z przepisami - art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. w zw. z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej.

XV.

(zjazd z przebudowanej ul. [...] na nowoprojektowaną ul. [...])

Z porównania dotychczasowego skomunikowania posesji Skarżących (zwłaszcza państwa K.) położonych wzdłuż ul. [...] wynika, że projekt budowlany przyjął nowe rozwiązanie (ostatecznie zmodyfikowane w postępowaniu przed Ministrem) co do obsługi komunikacyjnej ich nieruchomości. Z uwagi na budowę drogi dotychczasowe bezpośrednie połączenie z ulicą [...] (istniejącymi zjazdami do poszczególnych nieruchomości) musiało ulec likwidacji, zaś obsługa komunikacyjna tych nieruchomości ma następować obecnie z nowoprojektowanej ulicy [...], położonej równolegle do ul. [...]. O ile więc nie można mieć wątpliwości, że sposób skomunikowania działek Skarżących należy uznać za zapewniający im dostęp do drogi publicznej, choć niewątpliwie w inny niż dotychczas sposób (w odczuciu Skarżących gorszy), o tyle nie można podzielić argumentacji organu, że w żadnym razie (z oczywistych względów), nie jest możliwe połączenie przebudowanej ul. [...] z nowoprojektowaną ul. [...]. Osią sporu jest przy tym to, czy możliwy jest dostęp do nowoprojektowanej ul. [...] wprost z ul. [...].

Organy oraz inwestor konsekwentnie twierdzą, że ul. [...] jest drogą klasy GP, na której w myśl § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie stosowanie zjazdów jest wyjątkowe, gdy brak innej możliwości dojazdu lub nie jest uzasadnione bądź możliwe wykonanie albo wykorzystanie istniejącej drogi klasy D lub L do obsługi przyległych nieruchomości (brzmienie przepisu aktualne na datę orzekania przez Ministra). W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, ulica [...] na omawianym odcinku dzieli się na 4 jezdnie. Dwie z nich mają niewątpliwie charakter tranzytowy i w związku z tym klasę GP (są to jezdnie położone na estakadzie). Z kolei dwie skrajne jezdnie są jezdniami lokalnymi (prawa i lewa), których klasę (jak wynika wprost z tomu 1 projektu zagospodarowania terenu, 02 część rysunkowa - załącznik 2b do decyzji Ministra) określono jako "Z". Z tej już przyczyny w rozważaniach organu brak jest odniesienia się do tej istotnej kwestii, tj. dlaczego z jezdni lokalnej klasy "Z" nie jest możliwe wykonanie wskazywanego przez organy "zjazdu". Uwagę na to zwrócił również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 339/13. Ponadto Skarżący trafnie podnoszą, że z tej samej jezdni ul. [...] (prawa lokalna) inwestor wykonał zjazdy do nieruchomości na której znajduje się jeden z supermarketów (działka nr [...] obr. [...] za skrzyżowaniem ul. [...] z ul. [...]). Nie jest przy tym przekonującym wyjaśnieniem takiego różnego traktowania podmiotów znajdujących się w tożsamej sytuacji faktycznej twierdzenie, że lokalizacja zjazdów do działki [...] jest motywowana wyłącznie potrzebą zapewnienia dojazdu służb ratunkowych do tej nieruchomości. Analogiczne argumenty można bowiem przyjąć również w odniesieniu do sytuacji faktycznej i prawnej Skarżących.

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że organy i inwestor co najmniej w niejasny sposób traktują możliwość połączenia jezdni lokalnej prawej ul. Marsa z nowoprojektowaną ul. [...] "zjazdem", odnosząc do tego rozwiązania wymagania określone w § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W tym zakresie należy jednak zwrócić uwagę na § 3 pkt 12 i 13 rozporządzenia. Pierwszy z nich definiuje właśnie pojęcie zjazdu przez który rozumie się część drogi na połączeniu z drogą niebędącą drogą publiczną lub na połączeniu drogi z dojazdem do nieruchomości przy drodze, przy czym zjazd nie jest skrzyżowaniem. Z kolei § 3 pkt 13 traktuje o wyjeździe z drogi lub wjeździe na drogę przez który rozumie się część drogi stanowiącą połączenie jezdni tej drogi z łącznicą na węźle albo z obiektem lub urządzeniem obsługi uczestników ruchu.

W niniejszej sprawie co najmniej bardziej szczegółowego wyjaśnienia wymaga to, dlaczego w sytuacji, w której mamy do czynienia z jezdnią lokalną prawą klasy "Z" oraz z nowoprojektowaną ulicą [...] klasy "D", z których obie są niewątpliwie drogami publicznymi, organ stosuje rozwiązania dotyczące zjazdów, a więc połączenia dróg publicznych z drogami niepublicznymi bądź dojazdami do nieruchomości położonych przy drodze publicznej. Inaczej mówiąc, organ nie wyjaśnia, czy postulowane przez Skarżących usytuowanie połączenia jezdni lokalnej prawej klasy "Z" z nowoprojektowaną ul. [...] nie może zostać zrealizowane i dlaczego stosuje tu konstrukcję prawną zjazdu. Minister w istocie gołosłownie powołuje się również na względy bezpieczeństwa. Tymczasem Skarżący przedstawiają propozycję rozwiązania tej kwestii jako połączenie jezdni lokalnej prawej z nowoprojektowaną ul. [...] wyłącznie jednokierunkowym połączeniem położonym np. na wysokości nieruchomości przy ul. [...] a więc tam gdzie rozpoczyna się pas do skrętu w prawo w ul. [...] i w wystarczającym oddaleniu od skrzyżowania. Organ do tego rodzaju rozwiązania w ogóle się nie odniósł, a limine traktując tę kwestię jako zagrażającą bezpieczeństwu ruchu i ostatecznie przesądzoną stanowiskiem Inwestora. Dodać przy tym należy, że przekonujące uzasadnienie w tym zakresie powinno uwzględniać konkretne odniesienie się do powoływanych zagrożeń, z uwagi na które dokonanie połączenia dróg nie jest zdaniem organu i inwestora możliwe a nadto dlaczego w tym miejscu lokalizacja takiego rozwiązania nie jest możliwa zaś w analogicznej sytuacji (jeżeli chodzi o działkę [...]) możliwe było umieszczenie zjazdów pełniących podobną funkcję. Brak wyjaśnienia tej kwestii powoduje powstanie po stronie Skarżących, których działki są położone po tej samej stronie drogi, uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy ich sprawa została rozpatrzona przez organ wszechstronnie, w sposób bezstronny z zachowaniem reguł równego traktowania.

Działanie organu na tym tle stanowi zatem naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym uchybieniem Sąd uchylił pkt X decyzji, utrzymujący w mocy w pozostałym zakresie decyzję Wojewody [...]. Ponownie badając sprawę organ, uzyskując konkretne odpowiedzi inwestora na opisane powyżej kwestie, odniesie się do nich i podejmie adekwatne działania w zależności od poczynionych ustaleń, nie wyłączając rozprawy administracyjnej. Sąd podziela generalny pogląd, że to inwestor jest kreatorem miejsca, czasu realizacji i rozwiązań technicznych danej inwestycji rogowej. Uprawnienie to nie może być jednak widziane jako bezwzględne prawo kreowania rzeczywistości w danym miejscu i czasie. Należy pamiętać o tym, że tak szerokie uprawnienia inwestora i organu, uzasadnione niewątpliwie potrzebą sprawnego przeprowadzenia procesu budowy dróg publicznych, muszą być jednocześnie skorelowane i w istocie są ze szczególnymi obowiązkami tych podmiotów w sferze tak przekonywania osób na których prawa oddziałuje inwestycja drogowa jak i ich odpowiedniego gwarantowania. Organ ma więc zapewnić podmiotom, na których prawa inwestycja oddziałuje tak znacznie (decyzja [...] skupia w istocie kilka innych postępowań jakie należałoby przeprowadzić w celu zrealizowania drogi), że rozważono ich interes w efekcie czego to właśnie propozycja zaproponowana przez inwestora musi zostać uznana za rozwiązanie rozsądne.

XVI.

Kończąc niniejsze rozważania i odnosząc się do pozostałych zarzutów wniesionych skarg, w których skarżący kwestionują przedsięwzięcie jako takie Sąd zauważa, że w ramach inwestycji liniowych, a taki właśnie charakter ma budowa drogi publicznej, chroniony interes prawny konkretnej strony jest definiowany wpływem danego zamierzenia na prawa (w tym te rzeczowe wynikające z własności nieruchomości) konkretnego podmiotu. Skarżący mogą więc co do zasady podnosić względem inwestycji uchybienia jedynie w zakresie, w jakim wadliwa ich zdaniem inwestycja oddziałuje na sferę ich praw lub obowiązków (odpowiednio ograniczając je lub zwiększając). Ich skargi nie mogą tym samym w sposób generalny kwestionować inwestycji bez powiązania wskazywanych uchybień z konkretnymi uprawnieniami.

Niezależnie jednak od powyższego w każdej sprawie Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawą prawną sformułowaną w skardze i na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w jej granicach wyznaczonych zakresem zaskarżenia.

Mając to na uwadze zdaniem Sądu, pomijając uchybienia opisane wyżej jakie legły u podstaw częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra, organy dokonały co do zasady adekwatnego do okoliczności sprawy sprawdzenia wniosku inwestora w myśl art. 35 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. w zw. z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej.

Organy słusznie przyjęły, że przedłożony projekt (poza wskazanymi już uchybieniami) jest zgodny z określonymi w decyzji środowiskowej warunkami ochrony środowiska, jak również kompletny. Posiada także wymagane opinie, uzgodnienia i pozwolenia (enumeratywnie wymienione m.in. w zaskarżonej decyzji Ministra i niekwestionowane przez Sąd).

Zakres niniejszego rozstrzygnięcia Sądu, którym uchylono decyzję Ministra w określonej części znajduje umocowanie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 2148/10 stosownie do tezy którego (zachowującej aktualność również obecnie) przepis art. 31 ust. 2 specustawy drogowej (ustanawiający restrykcje co do sposobu orzekania przez Sąd w określonych w nim okolicznościach), odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji o pozwoleniu na budowę drogi, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności i nie zawiera ograniczeń w zakresie orzekania przez sąd administracyjny w stosunku do decyzji organu odwoławczego. Tym samym stwierdzając opisane wyżej uchybienia Sąd był uprawniony uchylić decyzję Ministra.

XVII.

O kosztach postępowania należnych solidarnie K., P. oraz W. K. Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. przyjmując, że składa się na nie uiszczony wpis od skargi. W przypadku U. i J. S. Sąd orzekł już o zwrocie na ich rzecz kosztów postępowania w prawomocnym w tej części wyroku z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 851/12. Udział pozostałych stron postępowania w sprawie nie wiązał się z powstaniem kosztów, o których Sąd zobowiązany byłby orzekać.