Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 106/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18 § 1, art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1405/13 o oddaleniu wniosku G.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Bożenny Blitek w sprawie ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

G.P. w dniu 7 października 2015 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Bożenny Blitek od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wniosku podał m.in., że sędzia Bożenna Blitek uważa, że kontrakt socjalny można wysłać pocztą bez wcześniejszych konsultacji, co w ocenie skarżącego jest "wyjątkowo oburzającym łamaniem prawa". Zdaniem skarżącego wszystkie te kontrakty były wydane niezgodnie z prawem, tak jak kilkaset wyroków i decyzji w jego sprawach. Ponadto stwierdził, że w/w sędzia "jest stronnicza i popiera bezprawie".

Sędzia Bożenna Blitek w pisemnym oświadczeniu z dnia 8 października 2015 r. stwierdziła, że nie znajduje podstaw do wyłączenia jej od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazała, że w sprawie nie zachodzą, przewidziane w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), przesłanki wyłączenia sędziego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 12 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1405/13 oddalił wniosek G.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Bożenny Blitek. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy oraz że skarżący nie uprawdopodobnił, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności w/w sędziego. Fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych Sądu, zarządzeń wydawanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę, czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe, jej zdaniem, orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 648/09).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, analiza akt sprawy oraz argumentacji podniesionej we wniosku skarżącego nie wykazała zaistnienia którejkolwiek z podstaw wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również jakiejkolwiek innej okoliczności mogącej stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Należy również mieć na uwadze fakt, że sędzia Bożenna Blitek złożyła, w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a., pisemne oświadczenie, z którego wynika, iż nie jest jej znana jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia G.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku G.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Bożenny Blitek. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez wymienionego we wniosku sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć i ich uzasadnienie w innych sprawach toczących się z jego udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożył wymagane oświadczenie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku G.P. o wyłączenie sędziego brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez Bożennę Blitek w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.