Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 357/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Par. 44 pkt 2 i par. 46 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie : NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. U. oraz E. J. – K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 stycznia 2008 r . nr : [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów I. s k a r g ę o d d a l a , II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. W. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonej o należny podatek od towarów i usług .


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 11.01.2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity – Dz.U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn.zm.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity – Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 z późn.zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454), po rozpatrzeniu odwołania M. U. od decyzji Prezydenta Miasta wydanej dnia [...] 2007 roku znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, orzekającą o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż: J. R., A. C. i K. G. wystąpiły z wnioskiem o dokonanie w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obr. 35 j. ewid. K. – P. zmiany konfiguracji, powierzchni i oznaczenia działek Nr 118 i Nr 117/4 celem doprowadzenia do zgodności ze stanem wynikającym z przeprowadzonego rozgraniczenia, a odzwierciedlonym operatem rozgraniczenia parcel katastralnych 351/1, 351/2 i 351/4 zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1966 r. znak [...].

W dniu [...] 2005 r. Prezydent Miasta wydał decyzję [...], w której orzekł o wprowadzeniu żądanej przez wnioskodawców zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu Nr 35 j. ewid. K. - P.

Wprowadzona decyzją zmiana polegała na zmianie konfiguracji, powierzchni i oznaczenia działki ewid. Nr 118 o pow. 0,0372 ha obj. KW [...] na działkę 118/1 o pow. 0,0397 ha, i działki 117/4 o pow. 0,0748 ha obj. Kw [...] na działkę 117/5 o pow. 0,0785 ha, w sposób oznaczony na mapie uzupełniającej wraz z wykazem zmian sporządzonej dnia 27.06.2005 r. przez uprawnionego geodetę i przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 04.07.2005 r. za Nr [...].

Od decyzji tej złożyli odwołanie E. J. – K., M. K., M. K. i M. U.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] 2005 r. decyzją [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Rozpatrując skargę M. U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 50/06 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta stwierdzając, że w aktach sprawy brak jest szeregu dokumentów, na których oparto zaskarżoną decyzję, co uniemożliwiło kontrolę Sądu czy dokonane ustalenia znajdują oparcie w zebranych w sprawie dowodach. Wskazano, iż w szczególności brak w aktach sprawy decyzji z dnia [...] 1966 r. znak [...], operatu rozgraniczenia stanowiącego podstawę wydania tej decyzji wraz z aktem ugody, na który powołał się organ, brak wykazów zmian gruntowych dla parcel, które w 1966 r. były przedmiotem rozgraniczenia, a które w księgach wieczystych opisane są jako działki ewidencyjne 118 i 117/4. Zaznaczono, że nie poczynił organ ustaleń, czy wyznaczone ugodą i decyzją w 1966 r. granice zostały utrwalone.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta ustalił, że nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...] składająca się z działki nr 118 o pow. 0.0372 ha położona w obr. 35 jedn. ewid. K. – P. stanowi własność J. R. w udziale wynoszącym 4/6 części, A. C. oraz K. Z. po zmianie nazwiska – G. w udziałach po 1/6 części. Nieruchomość objęta natomiast księgą wieczysta nr [...] składającą się z działki nr 117/4 o powierzchni 0.0748 ha położona w tym samym obrębie stanowi na podstawie wypisu z księgi wieczystej oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 23 sierpnia 1995 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po K. K. własność, każdoczesnego właściciela lokalu nr 1 wydzielonego do księgi wieczystej lokalowej nr [...] w 3/8 częściach tj. M. U. c. W. i K. oraz każdoczesnego właściciela lokalu nr 2 wydzielonego do księgi wieczystej lokalowej nr [...] w 5/8 częściach tj. współwłaścicieli E. J. – K. w 1/20+17/40+17/120 cz. oraz, M. K. i M. K. po 1/20+17/120 części.

Organ wskazał, iż sporządzony w dniu 27 czerwca 2005 r. za Nr ks. rob. [...] przez geodetę uprawnionego operat pomiarowy przyjęty do zasobu 4.07.2005 r. za nr [...] potwierdził, po pierwsze, że stan zarejestrowany w operacie ewidencji gruntów i budynków nie uwzględnia stanu prawnego ustalonego w postępowaniu rozgraniczeniowym przeprowadzonym w 1966 r. zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1966 r. znak [...] oraz zawartą ugodą. W wyniku dokonanego decyzją i ugodą rozgraniczenia parcela l kat. 351/4 zmieniła bowiem granice i jej powierzchnia została zmniejszona kosztem parceli l kat. 351/1 o 86 m2 . A po drugie, że zmiana konfiguracji, powierzchni i oznaczenia działek nr 118 i 117/4 doprowadzi do zgodności ich przebiegu na mapie ze stanem prawnym ustalonym w 1966 r.

Ustalił organ I instancji, że parcela l. kat. 351/4 zgodnie z aktem notarialnym [...] obciążona była służebnością na rzecz parcel l. kat. 351/1 i 350/1 (obecnej działki 117/4). Mapa ewidencyjna nie uwzględniła jednak stanu po rozgraniczeniu zgodnie z którym pas służebności stanowił część działki 351/4, a jej granice ewidencyjne przyjęto po ogrodzeniu, które nie obejmowało pasa służebności.

Prezydent Miasta ustalił dalej, że parcela l. kat. 350/1 o pow. 0.1539 ha i parcela l. kat. 351/1 o pow. 0.1005 ha (powiększona o 86 m2 z rozgraniczenia) o łącznej powierzchni 0.2630 ha objęte księgą wieczystą Lwh [...] Ł., zmieniły oznaczenie na działkę Nr 117 o pow. 0,2638 ha, na podstawie równoważnika z dnia 15 grudnia 1979 r. Nr ks. rob. [...] co zostało ujawnione w Lwh [...]. Parcela l. kat. 351/4 o pow. 0.0477 ha rozgraniczeniem z operatu [...] zmieniła konfigurację granic i powierzchnię na parcelę l. kat. 351/4 o pow. 0.0391 ha. Operatem założenia ewidencji gruntów dla obr. 35 parcela l. kat. 351/4 zmieniła oznaczenie na działkę Nr 118 o pow. 0.0315 ha. Następnie wykazem zmian gruntowych ks. rob. [...] z dnia 15 grudnia 1978 r. prostującym błędnie obliczone powierzchnie działka Nr 118 o pow. 0.0315 ha zmieniła powierzchnię na 0.0372 ha bez zmiany konfiguracji granic.

Z powyższych ustaleń opartych o zebrane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dowody wyprowadził organ ustalenie kolejne, że zmiana konfiguracji granic działek w wyniku rozgraniczenia nie została ujęta w rysunku mapy przy założeniu ewidencji gruntów, co uzasadniało zmianę konfiguracji i oznaczenia działek z 118 na 118/1 i 117/4 na 117/5.

Natomiast według ustaleń organu I instancji, przy założeniu ewidencji gruntów w części opisowej (obliczeniowej) operatu ewidencji gruntów zostały uwzględnione zmiany w powierzchni w następstwie rozgraniczenia parcel w 1966 r. Wynikająca z przyjętego do zasobu za nr [...] w dniu 4 lipca 2005 r. zmiana powierzchni działek: 118 z 372 na 397 m2 (jako działki 118/1) i 117/4 z 748 m2 na 785 m2 (jako działki 117/5) nie jest już następstwem powiększania tych parcel, kosztem powierzchni parceli sąsiednich, lecz analitycznego sposobu wyliczenia powierzchni działek powstałych w następstwie rozgraniczenia.

W oparciu o powyższe ustalenia Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2007 roku m.in. na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 2 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 1, § 36 pkt 5, § 45 ust. 1, § 46 ust. 1 i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu nr 35 jedn. ewid. K. – P. polegającej na zmianie konfiguracji, powierzchni i oznaczeń działek nr:

← 118 o pow. 0.0372 ha obj. [...] na działkę Nr 118/1 o pow. 0.0397 ha,

← 117/4 o pow. 0.0748 ha obj. KW Nr [...] na działkę Nr 117/5 o pow. 0.0785 ha,

zgodnie z mapą uzupełniającą wraz z wykazem zmian sporządzonymi w dniu 27 czerwca 2005 r. Nr ks. rob. [...] przez geodetę uprawnionego, przyjętą do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 04 lipca 2005 r. [...] Nr [...].

Od decyzji tej odwołanie złożyła M. U. zarzucając, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest identyczne jak poprzednia decyzja Prezydenta Miasta z [...] 2005 r.

Zarzucała, że dopisanie do działki 118, dwudziestu metrów nie wskazuje na przynależność pasa drogowego do tej działki, bo ma 40 metrów, podnosiła też, iż nie wyjaśniono dlaczego do działki skarżącej 117/4 dopisano 37 m2.

Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przyjął za własne ustalenia organu I instancji, oraz w oparciu o zebrany materiał dokonał dalszych ustaleń.

Ustalono, że powstała z parceli l. kat. 351/1 (powiększonej o "82 m2 " w następstwie rozgraniczenia) i parceli l. kat. 350/1 działka Nr 117 o pow. 0.2638 ha, operatem podziału Nr [...] została podzielona na cztery działki w tym działkę 117/4 o pow. 748 m2 , której współwłaścicielką jest składająca odwołanie.

Wskazano, że mimo poszukiwań nie odnaleziono w archiwum ewidencji gruntów, ani w zbiorach dokumentów ksiąg wieczystych, wykazów równoważników dla działek 118 i 117/4 przy zakładaniu dla nich ksiąg wieczystych. Podkreślono jednak, że o ile zmiana konfiguracji granic w wyniku rozgraniczenia z 1966 r. nie został ujęta w rysunku mapy przy założeniu ewidencji gruntów, to jednak została uwzględniona w obliczeniu powierzchni działek 118 i 117/4 przy założeniu ewidencji.

Wyjaśnił natomiast organ odwoławczy, że wprowadzone decyzją organu I instancji zmiany co do powierzchni działek nie są dalszym następstwem zmiany granic ustalonych rozgraniczeniem z 1966 r. lecz następstwem obliczania metodą analityczną powierzchni działek powstałych z rozgraniczenia. Wskazano, że obręb Nr 35, w którym położone są działki posiada tzw. mapę numeryczną i powierzchnia działek przyjęta do operatu [...] obliczona jest w oparciu o współrzędne punktów granicznych zgodnych z mapą numeryczną.

Ustalił organ także, że zgodnie ze sprawozdaniem w operacie rozgraniczenia z 1966 r. granice między rozgraniczonymi parcelami zostały na gruncie utrwalone palami.

Zdaniem organu odwoławczego przyjęte do zasobu opracowanie Nr [...] odzwierciedla na mapie ewidencyjnej konfigurację działek zgodną z operatem rozgraniczenia w 1966 r. Wskazano także, iż przy założeniu ewidencji określenie granic następowało nie według stanu prawnego lecz według użytkowania na gruncie, a ten ustalono w oparciu o przebieg ogrodzenia, poza którym pozostawała dalsza część działki obciążona służebnością.

Z tych przyczyn organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, iż ustalenie zgodnej z rozgraniczeniem granicy ewidencyjnej nie stoi na przeszkodzie kolejnemu postępowaniu rozgraniczeniowemu w razie sporu o zasięg prawa własności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyły M. U. i E. J. – K., współwłaścicielki działki 117/4 (117/5). Skarżące zarzuciły, że utrzymana w mocy decyzja organu I instancji jest identyczna jak poprzednia. Podniosły, że ich zdaniem w dokumentach, "o które uzupełniono obecną decyzję" występują te same niezgodności co do powierzchni, a w terenie nie ma znaków granicznych.

Skarżące podnosiły, że decyzje wydano bez przeprowadzania pomiarów w terenie.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko wskazał, że przedmiotem postępowania była aktualizacja operatu ewidencji, przez naniesienie zmian wynikających ze stanu prawnego będącego następstwem rozgraniczenia z 1966 r.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi.

Uczestniczka J. R. wnosiła o oddalenie skargi, podnosiła, że była uczestnikiem postępowania rozgraniczeniowego w 1966 r. i wyjaśniła, że wniosek o wprowadzenie zmian w ewidencji złożyła wówczas gdy stwierdziła, że część działki stanowiącej jej współwłasność, a obciążonej służebnością na rzecz obecnej działki 117/4 – czego nie kwestionuje – na mapie ewidencyjnej znalazła się poza granicami ewidencyjnymi działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), przedmiotem kognicji Sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nadto sprawa jest ponownie poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. III SA/Kr 50/06 uchylił poprzednią decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2005 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej ustawa ppsa – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz Organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W związku z powyższym należy wskazać, iż podstawę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. III SA/Kr 50/06 – dalej poprzedni wyrok WSA – stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa, a więc stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania (innych niż dających podstawę do wznowienia postępowania) a mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził naruszenie przez organy przepisów art. 7 i 77 kpa w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności brak w aktach dokumentów, na które powoływały się organy dokonując ustaleń. Wskazano, że brak w aktach dotyczącej rozgraniczenia decyzji z [...] 1966 r. Nr [...], operatu rozgraniczenia stanowiącego podstawę jej wydania, a także spisanego aktu ugody rozgraniczeniowej, na którą powoływały się organy. Wskazano, iż brak wykazu zmian gruntowych dla parcel katastralnych będących przedmiotem rozgraniczenia, a stanowiących podstawę oznaczenia w księgach wieczystych nieruchomości działkami ewidencyjnymi 118 i 117/4. Wskazano, iż nie jest ustalone czy wyznaczone jak to organy ujmowały "ugodą i decyzją" granice zostały oznaczone i utrwalone. Wskazano także, iż nie wyjaśniły organy w sposób jasny przyczyn, z powodu których mimo zmian konfiguracji obu działek, powierzchnia ewidencyjna obu działek wzrosła.

Opisane niedostatki stanowiły zarazem wskazania co do dalszego postępowania, które winno poprzedzać ustalenia dokonane w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego.

Zarazem rozpoznając sprawę w nawiązaniu do przewidzianej § 44 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) – dalej Rozporządzenie – zasady utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny wiążącą go obecnie ocenę prawną, iż nie jest wyłączone wprowadzenie do ewidencji w ramach jej aktualizacji zmian, opartych na decyzjach czy orzeczeniach wydanych znacznie wcześniej, o ile nie pozostaje to w sprzeczności z aktualnym stanem prawnym. Wskazano w szczególności, że ewentualne kolejne po 1966 r. postępowanie o rozgraniczenie mogło by stworzyć nowy stan prawny co do przebiegu granic.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wyrażonego na wstępie wniosku, iż skarga nie jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, dającym podstawę do jej wzruszenia.

Przede wszystkim stwierdzić należy, iż ponownie rozpatrując sprawę organy uzupełniły materiał dowodowy w zakresie wskazanym w poprzednim wyroku WSA, oraz ustaliły, że w odniesieniu do działki 118 w archiwum ewidencji gruntów ani zbiorze dokumentów księgi wieczystej nie odnaleziono wykazu równoważników, na podstawie którego działka ta została ujawniona w księdze wieczystej. Odnaleziono jednak wykaz zmian z 15 grudnia 1978 r. ks. rob. [...], dotyczący już istniejącej wówczas działki ewid. 118 (k. 78 akt), a poprzedzający założenie księgi wieczystej.

Akta sprawy zawierają (k. 73-77) operat pomiarowy rozgraniczenia [...]. Z dokumentacji tej wynika, że przedmiotem sprawy było rozgraniczenie parceli 351/4 z parcelami 351/1 i 351/2 w sposób oznaczony na szkicu sytuacyjno-pomiarowym. Uczestnikiem tego postępowania była m.in. J. Z. z d. R. – po zmianie nazwiska – obecna uczestniczka J. R.

Operat rozgraniczenia zawiera m.in. ugodę z dnia 6.06.1966 r. podpisaną przez ówczesnych uczestników postępowania oraz podpisy tych osób na oświadczeniu przy szkicu sytuacyjno-pomiarowym rozgraniczenia. W świetle tej ugody i oświadczenia odwołującego się do szkicu sytuacyjno pomiarowego, oraz sprawozdania upoważnionego geodety z 4.07.1966 r., w następstwie rozgraniczenia północno-zachodnia i północno-wschodnia granice parceli 351/4 zostały przesunięte w jej głąb na rzecz parceli 351/1, która wg. sprawozdania została powiększona o 86 m2 . Zarazem na szkicu sytuacyjno-pomiarowym zaznaczono, że południowo-wschodnia granica parceli 351/4 została przesunięta na południe. Z aktu notarialnego z dnia 3.VI.1965 Nr rep. [...] (k. 70-71), wynika, że J. Z. zd. R. – obecnie R. nabyła działkę 351/4 objętą Lwh [...] obciążoną służebnością przechodu, przejazdu i przegonu południowo-wschodnim krańcem działki 351/4 pasem trzy metry szerokim na rzecz działek 351/1 i 350/1 objętych wykazem hipotecznym [...].

Znajdują zatem oparcie w zebranym materiale dowodowym poczynione przez organy administracji ustalenia, że obowiązująca mapa ewidencyjna nie uwzględnia stanu po rozgraniczeniu z 1966 r., który południowo-wschodnią granicę parceli 351/4 sytuował w ten sposób, że grunt objęty służebnością wchodził w granice ewidencyjne tej parceli. Organy przekonująco wyjaśniły, że przy zakładaniu nowej ewidencji jako południowo-wschodnią granicę parceli 351/4 przyjęto granicę ogrodzenia, poza którą znajdowała się część tej parceli obciążona służebnością. Do istoty bowiem uprawnienia z tytułu służebności należy to, iż przysługuje ono względem cudzej własności.

Zarazem operat rozgraniczenia zawiera kserokopię "decyzji o rozgraniczeniu" z dnia [...] 1966 r. Nr [...] Kierownika ówczesnej Dzielnicowej Pracowni Geodezyjnej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej K. – P., powołującej się na przepisy art. 3 i art. 8 ust. 1 dekretu z 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 53, poz. 298), orzekającą, że "parcela 351/4 została rozgraniczona w sposób ustalony i wskazany na gruncie, określony na szkicu pomiarowo rozgraniczeniowym z 6.06.1966 r.".

Trzeba mieć na uwadze, że przepisy powołanego dekretu z 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 53, poz. 298 z późn.zm.) – dalej dekret o rozgraniczeniu – utraciły moc dopiero z dniem 1.07.1989 r. na podstawie art. 58 pkt 1 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn.zm.).

Jeszcze pod rządem przepisów Dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 czerwca 1964 r. sygn. III CR 27/64 (OSNC 1965/3/45, Lex Nr 167) wyjaśnił, iż przewiduje on tylko trzy sposoby zakończenia sprawy o rozgraniczenie: w braku sporu – w drodze odpowiedniej decyzji organu do spraw geodezji (art. 8 w zw. z art. 6 dekretu), a w razie istnienia sporu – albo w drodze zawarcia ugody przed geodetą (art. 7 ust. 1-2) albo też – w wypadku nie zawarcia takiej ugody i po przekazaniu takiej sprawy przez organ do spraw geodezji sądowi – w drodze orzeczenia sądu (art. 7 ust. 3).

W świetle tego orzeczenia, oraz regulacji zawartych w przepisach art. 7 i 8 dekretu zawarcie ugody stanowi samodzielny sposób zakończenia postępowania rozgraniczeniowego, a zgodnie z art. 7 ust. 1 ugoda zawarta przed mierniczym posiadała moc ugody sądowej. Wydanie zatem przez ówczesną władzę mierniczą decyzji o rozgraniczeniu z późniejszą datą [...] 1966 r. było zatem w istocie bezprzedmiotowe i nie ten akt, lecz ugoda z 6 czerwca 1966 r. wyznaczyła zasięg prawa własności. Z treści stanowiącego część operatu pomiarowego rozgraniczenia, sprawozdania mierniczego geodety wynika, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 dekretu ugodzone granice w zakresie przedmiotu rozgraniczenia zostały na gruncie utrwalone a zatem, że ugoda została wykonana.

Strony postępowania nie twierdziły nawet by po 1966 r. prowadzone było ponowne postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy tymi samymi nieruchomościami. Ustalone w 1966 r. w drodze ugody granice m.in. pomiędzy parcelą 351/4 i 351/1 mają zatem charakter aktualnych granic prawnych, które winny być uwzględnione w ewidencji gruntów, a zwłaszcza w opisowo-kartograficznej części operatu ewidencyjnego obejmującej stosowny fragment mapy ewidencyjnej (§ § 21 ust. 2, pkt 2 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów).

Zgodnie z § 45 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, do aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 35 zawartego w rozdziale o zakładaniu ewidencji gruntów i budynków. Wynika z tego, iż również w postępowaniu ewidencyjnym, którego przedmiotem jest wprowadzenie w ewidencji zmian, źródłem danych ewidencyjnych stanowiących podstawę zmian mogą być materiały i inne dane określone przepisami § 35 pkt 1-7 a w szczególności materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (pkt 1), a także dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne (pkt 5).

Stosownie do przepisu § 46 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów mogą stanowić opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych.

Jak wynika z ustaleń organów zmiany wynikające z operatu rozgraniczenia z 1966 r. nie zostały uwidocznione w części kartograficznej – obecnie opisowo-kartograficznej – obowiązującego operatu ewidencji gruntów, nie zostały też przyjęte do zasobu geodezyjno-kartograficznego.

Z tych względów podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji stanowi nie wprost ugoda w sprawie rozgraniczenia z 6.06.1966 r. i operat pomiarowy rozgraniczenia, lecz przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 lipca 2005 r. za Nr [...] operat sporządzony przez upoważnionego geodetę zawierający mapę uzupełniającą zmiany przebiegu granic zgodnie z rozgraniczeniem z 6.06.1966 r. wraz z wykazem zmian gruntowych. Operat ten w istocie nanosi na obowiązującą mapę ewidencyjną, granice ewidencyjne odpowiadające granicom parceli 351/4 ustalonym w wyniku ugody rozgraniczeniowej, której odpowiednikiem w nowej ewidencji była działka ewidencyjna Nr 118.

W tym zakresie zmiana wynikająca z decyzji dotyczy tylko części opisowo-kartograficznej operatu, gdyż wynikające ze zmiany wzajemnej konfiguracji ówczesnych działek 351/4 i 351/1 zmiany powierzchni na rzecz działki 351/1 zostały uwzględnione w ówczesnej części opisowej – obecnie geodezyjno prawnej operatu ewidencji. Zgodnie bowiem z przepisami § 20 pkt 1, 22 ust. 1 i § 22 obecnie obowiązującego Rozporządzenia operat geodezyjno-prawny obejmuje m.in. dane ewidencyjne wprowadzone do rejestru gruntów, a więc dane m.in. o powierzchni. Trzeba mieć też na uwadze, iż działka 117/4 nie jest wprost odpowiednikiem parceli 351/1, a powstała z połączenia tej parceli z parcelą 350/1, które utworzyły działkę ewidencyjną 117, a ta została podzielona na cztery działki, z których wydzielono działkę 117/4.

Natomiast w zakresie zmiany w części geodezyjno-prawnej operatu ewidencyjnego powierzchni obu działek, przez ich zwiększenie organy wyjaśniły w przekonujący sposób, iż wzrost powierzchni jest następstwem pomiaru działek ewidencyjnych 117/4 i 118 dokonanego w oparciu o współrzędne punktów granicznych zgodnie z mapą numeryczną dla obrębu 35, w którym położone są obie działki.

Stosownie do postanowień § § 61 i 62 rozporządzenia, powierzchnia działki ewidencyjnej – czyli tzw. pole powierzchni stanowi funkcję przebiegu linii granic ewidencyjnych działki. Innymi słowy to przebieg granic decyduje o powierzchni, a nie powierzchnia decyduje o dopasowaniu do nich granic. Z tych względów podniesione w skardze zarzuty oparte na wyliczeniach rachunkowych i wychodzące z założenia, że wzrost powierzchni obu działek to skutek dalszych zmian co do powierzchni będących następstwem rozgraniczenia są bezprzedmiotowe. W tym zakresie wprowadzone zmiany mają charakter zmian dokonanych z urzędu w części opisowo-prawnej operatu, do wprowadzenia których organ też miał oparcie również w przepisie § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

Skoro bowiem według ustaleń organów zmiany powierzchni sąsiadujących działek w następstwie rozgraniczenia z 1966 r. zostały wniesione do części opisowej obowiązującego operatu (obecnie geodezyjno-prawne operatu), to aktualizacja operatu w zakresie wniosku inicjującego postępowanie, mogła się sprowadzać tylko do zmian w części kartograficznej (obecnie opisowo-kartograficznej) operatu ewidencji, przez wprowadzenie na mapę ewidencyjną granic działki 118 odpowiadających granicom parceli 351/4 ustalonym w następstwie rozgraniczenia.

Trzeba jednak zauważyć, iż zawiadamiając o wszczęciu postępowania organ I instancji zaznaczył, że jego przedmiotem jest wprowadzenie zmian nie tylko w zakresie konfiguracji i oznaczenia działek a także ich powierzchni, co było zgodne z wnioskiem o wszczęcie postępowania.

Z tych względów orzeczono jak w I punkcie sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.

Orzeczenie w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oparto na przepisie art. 250 powołanej ustawy.