Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2299/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 11 ust. 1, par. 13,
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.
article: art. 233 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 13 par. 1, art. 19 par. 1 i 3, art. 85 par.1 art. 262
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz M. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU "[...]" w S. kwotę 3.800 (trzy tysiące osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżona, skargą z dnia 16.07. 2007 r., decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] .06.2007 r. zapadła po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6.06.2005 r., sygn. VSA/Wa 776/05, decyzji Dyrektora Izby Celnej P. w W. z dnia [...] .02.2003 r.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6.06.2005 r. poprzedzały postępowania administracyjne i sądowe rozpoczęte w dniu 22.02.1999 r. przez M. H., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "M.", zgłoszeniem do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru w postaci zapalniczek kieszonkowych, gazowych, jednorazowych, importowanych z [...], na podstawie dokumentu SAD Nr E [...].

Przebieg postępowań był następujący:

Do zgłoszenia celnego zostały dołączone m.in. faktura nr TX 99/001 z dn.12.01.1999r. wystawiona przez firmę G., dwie faktury z kosztami transportu nr 251/016/9 z dnia 17.02.1999r. i załadunku nr 252/S/9 z dnia 17.02.1999r. wystawione przez I. Sp. z o.o. w P. oraz ogólne świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia 15.01.1999r. potwierdzające [...] pochodzenie towaru.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie firmy "M." przez funkcjonariuszy Generalnego Inspektoratu Celnego stwierdzono istnienie dodatkowej faktury nr 253/S/9 z dnia 17 lutego 1999r. wystawionej przez I. Sp. z o.o. w P. na kwotę 9 444,13 zł z tytułu kosztów frachtu morskiego (k. 46 akt adm).

W związku z wynikami kontroli Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] 09.2000r. wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia 22. 02. 1999r.

Decyzją z dnia [...] 12.2000r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. uznał zgłoszenie celne SAD nr jw. za nieprawidłowe w części dotyczącej kosztów transportu, wartości celnej i ponownie określił kwotę długu celnego w oparciu o nowe dane.

Od powyższej decyzji Strona nie wniosła odwołania.

Pismem z dnia 11.04.2001r. nr [...] Generalny Inspektorat Celny poinformował Dyrektora Urzędu Celnego w W. o wynikach kontroli dokumentów załączonych do ww. zgłoszenia celnego, na podstawie, których Strona zgłosiła towar jako pochodzący z [...]. Z przedmiotowego pisma wynika, iż na terytorium [...] nie ma firmy produkującej zapalniczki a jedynie montownia, w której składa się zapalniczki z różnych części produkowanych poza [...]. Ponadto pismem z dnia 10.08.2000r. w. władze celne poinformowały polskie organy celne, iż świadectwa pochodzenia wystawione przez T. Sp. z o.o., zostały sfałszowane. Wobec tego Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] 05.2001r. wznowił z urzędu postępowanie celne zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego w W. nr [...] z dnia [...] 12.2000r.

W dniu [...] 01.2002r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wydał decyzję nr [...], mocą której zmienił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 12.2000r. w zakresie pochodzenia towaru, stawki celnej oraz ponownie określił kwotę długu celnego przyjmując do jej wymiaru stawkę celna autonomiczna podwyższoną o 100%.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 02.2003r.wydaną na skutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego nie podzielając zarzutów zawartych w odwołaniu.

W uzasadnieniu decyzji organ celny wskazał, że stosownie do § 11 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r.w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 130, poz.851 z późniejszymi zmianami), pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Wykaz ten obejmuje m.in. zapalniczki gazowe, a więc odnosi się do towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym. W § 13 ww. rozporządzenia zostały wskazane warunki, jakim powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 10.08.2000r. w. władze celne poinformowały polskie organy celne, że T. Sp. z o.o. z [...] posługiwała się fałszywymi świadectwami pochodzenia. Zatem świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia 15.01.1999r. dołączone do zgłoszenia celnego, będącego przedmiotem niniejszej sprawy było sfałszowane. Ponadto z przeprowadzonego przez Generalny Inspektorat Celny postępowania wyjaśniającego wynika, iż na terytorium [...] nie ma firmy produkującej zapalniczki gazowe, a jedynie montownia, w której składa się zapalniczki z różnych części produkowanych poza [...]. (pismo Konsula Generalnego RP w [...] z dnia 27.09.2000r.). Jak wynika z kolei z pisma Ambasady RP w [...] z dnia 05.06. 2001r. firma T. nie przedstawiła dokumentacji pozwalającej na zbadanie pochodzenia poszczególnych materiałów wykorzystywanych do produkcji (montażu) zapalniczek i procentowego wkładu tych komponentów w gotowym produkcie.

W przedmiotowej sprawie oparto się również na ustaleniach [...] administracji celnej. Z treści pisma z dnia 17.05.2001r. nr III 3/2 - Z 4661 - 1/01 (Ku) wynika, że firma PPHU M. przedłożyła do ww zgłoszenia celnego sfałszowany konosament morski wystawiony na przewóz kontenera OOLU 344968-8 na trasie [...] do [...]. Tymczasem w rzeczywistości kontener ten przewieziony został do [...] z [...] o czym świadczy konosament nr OOLU 761424000 przekazany przez [...] władze celne. Przedłożenie przez Stronę sfałszowanego konosamentu morskiego miało na celu wprowadzenie Dyrektora Urzędu Celnego w W. w błąd co do kraju pochodzenia towaru.

Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby pochodzenie towarów, stanowiących przedmiot importu, mimo, że była pouczana o takiej możliwości.

Wobec braku możliwości ustalenia kraju pochodzenia importowanych towarów w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie ust. 7 części A Postanowień Wstępnych do Taryfy Celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz.U. z 1998r. Nr 158, poz.1036), zgodnie z którym do towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100 % jeżeli jest ona wyższa od stawki celnej autonomicznej.

W zakresie obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi Dyrektor Izby Celnej powołał się na treść art.222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczenia. Wskazał również, że posłużenie się przez Stronę fałszywymi dokumentami wyklucza istnienie po jej stronie dobrej wiary.

Od tej decyzji M. H. właściciel P.P.H.U. "M." wniósł skargę, w której zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej P. w W. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 187§ 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie wybiórczych ustaleń.

W szczególności Dyrektor Izby Celnej przyjął za udowodniony fakt, że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia zostało sfałszowane. Jednak z pisma [...] Ministerstwa Handlu, z 10.08.2000r. powyższe nie wynika. Nie uściślono w nim, jakiego konkretnie świadectwa pochodzenia dotyczy, ani na jakiej podstawie zostało wystawione. Jest to co prawda dokument urzędowy, o jakim mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, jednak § 3 tegoż artykułu dopuszcza możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu. Taki przeciwdowód Skarżąca przeprowadziła składając do akt sprawy pismo Ministra Planowania i Inwestycji [...] z dn. 13.10.1997r. w przedmiocie zezwolenia na inwestycje Przedsiębiorstwa Tworzyw Sztucznych T. z W. W ocenie Strony dokument ten świadczy bezpośrednio o istnieniu producenta zapalniczek na eksport, który zgodnie z prawem mógł wystawić świadectwo pochodzenia na swój towar.

Skarżący nie kwestionował możliwości przyjęcia przez polskie organy celne jako dowodu dokumentu sporządzonego przez władze obcego kraju, która wynika wprost z art. 270 § 1 Kodeksu celnego. Polemizował natomiast z tymi twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej, z których zdawało się wynikać, iż polskie organy są zobligowane do podejmowania rozstrzygnięć na podstawie takich dokumentów.

Powyższe rozważania dotyczą również zarzutów Dyrektora Izby Celnej w kwestii sfałszowania konosamentu. W tym zakresie organ nie wskazał także dlaczego administracja [...] zakwestionowała jeden, a przedstawiła inny konosament dotyczący tego samego kontenera.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej P. wnosił o jej oddalenie, podtrzymywał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. sygn. akt V SA 1313/03 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i oddalił skargę w pozostałej części.

Sąd oddalając skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej P. w W. nie podzielił zawartego w skardze zarzutu wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa procesowego poprzez dokonanie wybiórczych ustaleń i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego wskazując, że w wyniku weryfikacji przedstawionego przez stronę świadectwa pochodzenia otrzymano odpowiedź z dnia 10.08.2000 r. Ministerstwa Handlu [...], z której wynika, że Ministerstwo to działając we współpracy z [...] Izbą Handlu i Przemysłu (figurującą jako wystawca świadectwa nr [...] przedłożonego przez stronę) stwierdziło, że firma T. posługiwała się fałszywymi świadectwami pochodzenia. Przedmiotem weryfikacji przeprowadzonej na wniosek polskich władz celnych były świadectwa pochodzenia, obejmujące towar w postaci zapalniczek gazowych wystawione przez firmę T. Zgodnie z treścią art. 270 § 1 Kodeksu celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. W niniejszej sprawie organy celne jako dowód wykorzystały pismo w. Ministerstwa Handlu z 10.08.2000 r. Sąd uznał, że pismo to nie ma waloru dokumentu urzędowego, albowiem w postępowaniu celnym, w którym przepisy działu IV Ordynacji podatkowej stosuje się "odpowiednio", tylko polskim dokumentom urzędowym przypisana jest moc dowodowa, o której mowa w art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, pismo to stanowiło dowód, podlegający swobodnej ocenie na tle całokształtu materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym (art. 191 Ordynacji podatkowej), a moc tego dowodu mogła zostać obalona kontrdowodem. Sąd uznał, że nie jest jednak skutecznym przeciwdowodem, przedstawione przez stronę, pismo Ministerstwa [...] z 13.10.1997 r., z którego wynika, iż zezwala się obywatelowi [...] - H. C. na utworzenie przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym, w celu produkcji m.in. zapalniczek gazowych. Fakt, że w 1997 r. wydano zezwolenie na utworzenie takiego przedsiębiorstwa nie świadczy, iż taka produkcja była kontynuowana, a co najważniejsze, że wytworzone produkty spełniały warunek dla uzyskania świadectwa pochodzenia, o którym mowa w § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...) (Dz.U. z 1997 R. Nr 130, poz. 851 ze zm.). Sąd zauważył, że pismo przedstawione przez skarżącego nie posiada waloru dokumentu urzędowego i podlega swobodnej ocenie jak inne dowody.

Za istotne uznał Sąd wyniki ustaleń [...] administracji celnej przesłane przy piśmie z dnia 17.05.2001 r. w trybie współpracy administracji celnych przewidzianej Protokołem Nr 6 Układu Europejskiego z 16 grudnia 1991 r. Dotyczyły one konosamentu morskiego z dnia 3 stycznia 1999 r. OOLU76142400 na przewóz kontenera OOLU 344968-8, w którym wg zgłoszenia celnego znajdowały się sprowadzone towary. Weryfikacja konosamentu, przeprowadzona przez Celny Urząd Śledczy w [...] w filii [...] (wystawca konosamentu) doprowadziła do ustalenia, iż faktycznym portem załadunku jest [...], a nie [...] - jak wynikało z konosamentu przedstawionego przez skarżącego. [...] władze celne przedstawiły autentyczny konosament OOLU 76142400 uzyskany od firmy O., co prowadzi do wniosku, że strona dołączyła do zgłoszenia celnego sfałszowany dokument.

Sąd wskazał, że zgodnie z treścią § 2 ait. 19 Kodeksu celnego w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie importowanego towaru. Wskazując na treść tego przepisu Sąd stwierdził, że pismem z dnia 31.07.2001 r. nr 14TW-5K)-2909/2000/7318/DG - organu pierwszej instancji i pismami z dnia 09.07.2002 r. oraz z dnia 01.10.2002 r. nr 15 EKW-5560-145/02/642/mp - organu odwoławczego, strona była informowana o możliwości nadesłania dodatkowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie strona oprócz zezwolenia Ministerstwa [...] z dnia 13.10.1997 r. nie przedstawiła żadnych innych dowodów.

Okoliczności te w połączeniu z treścią pisma Ministerstwa [...] z dnia 10.08.2000 r. oraz informacjami od polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, iż na terenie W. znajduje się tylko montownia zapalniczek gazowych, a także odmową firmy T. udostępnienia dokumentów dotyczących wielkości udziału wartości dodanej do części w kosztach produkcji zapalniczki oraz wielkości udziału użytych materiałów w cenie ex works zapalniczki, doprowadziły do odmowy uznania przez organy celne autentyczności świadectwa pochodzenia sprowadzonego towaru.

Zdaniem Sądu ocena powyższych dowodów dokonana w zaskarżonej decyzji była właściwa, nie przekraczała granic zakreślonych w treści art. 191 Ordynacji podatkowej, nie naruszała też obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zgromadzony materiał dowodowy pozwolił dokonać niewadliwych ustaleń dotyczących autentyczności świadectwa pochodzenia.

Sąd uznał, że w sytuacji gdy pochodzenie towaru nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, organy celne prawidłowo uznały, że zastosowanie mają postanowienia pkt 7 części A Postanowień wstępnych do taryfy celnej, stanowiące załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 1998r. Nr 158, poz. 1036). Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może się jednak ostać w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, ponieważ zawarte w sentencji decyzji organu pierwszej instancji orzeczenie o odsetkach nie odpowiada wymaganiom art. 210 Ordynacji podatkowej, gdyż stanowiąc, że "wyliczenie kwoty odsetek wyrównawczych dokona Dział Finansowy Urzędu Celnego w W. od dnia 22 lutego 1999 r." przesądza jedynie zasadę, iż odsetki należą się i od kiedy, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie powinno ponadto określać wysokość odsetek za jeden dzień oraz zawierać wskazanie daty końcowej (do dnia zapłaty należnej kwoty). Zawarty w decyzji zapis ujęty w formie informacyjnej, w zestawieniu z dalszą praktyką postępowania organów celnych wyliczania kwoty odsetek w drodze czynności materialno-technicznej, stwarza sytuację, w której strona pozbawiona jest na etapie ustalenia wysokości odsetek możliwości odwołania się, co narusza jej podstawowe uprawnienia procesowe, godząc w zasadę zaufania do organów Państwa (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej).

M. H. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając, że został on wydany z:

1) naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i ,.c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ podatkowy przepisów § 11 i § 13 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) (zwanego dalej rozporządzeniem RM z dnia 15.10.1997 r.) oraz. art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie przez organy celne poświadczonej za zgodność kopii świadectwa pochodzenia i niewyjaśnienie charakteru błędu w treści świadectwa, pomimo dostępnego materiału dowodowego;

b) art. 106 § 3 p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dwóch egzemplarzy świadectwa pochodzenia (oryginału i wtórnika zawierającego prawidłowe dane) w celu stwierdzenia, czy istniały podstawy do całkowitego nieuznania świadectwa pochodzenia i czy pierwotne świadectwo zawierało błędne zapisy w porównaniu ze stanem faktycznym importu, czy też w ogóle nie odpowiadało stanowi faktycznemu sprawy;

2) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. poprzez:

a) błędne uznanie, że stan faktyczny sprawy nie wskazuje na udowodnienie przez skarżącego pochodzenia towaru zgodnie z wymogami tego rozporządzenia;

b) błędne przyjęcie, że konosament morski jest dowodem pochodzenia towaru wymienionym w Wykazie nr 3 do rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2, tj. w cześci oddalającej skargę i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania;

2. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że zgodnie z art. 19 § 1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenia towarów całkowicie uzyskanych w danym kraju dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towaru.

Dowody pochodzenia towarów zostały określone w § 11 rozporządzenia RM z 1510.1997 r. w zależności od rodzaju towarów, wobec których należy udokumentować pochodzenie. I tak:

w odniesieniu do towarów wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997r., ich pochodzenie musi być udokumentowane wyłącznie świadectwem pochodzenia,

odnośnie pozostałych towarów, dowodem ich pochodzenia mogły być także takie dokumenty, jak: faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w tych dokumentach jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru. Ponadto dowodem pochodzenia mogło być też trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.

Wymóg wyłączności świadectwa pochodzenia, jako dokumentu potwierdzającego pochodzenie wynika z § 13 rozporządzenia RM z 15.10.1997 r. Przepis ten wymienia jednocześnie warunki, jakie powinno spełniać świadectwo. Musi ono zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem (dane nadawcy, określenie towaru, masa brutto lub netto, liczba i rodzaj opakowań itp.), ponadto musi być wystawione przez organ uprawniony w danym kraju i zawierać stwierdzenie, iż towar pochodzi z tego kraju.

W przedmiotowej sprawie świadectwo pochodzenia zostało sporządzone przez władze [...] na formularzu "A" zgodnie z postanowieniami porozumienia [...]. Był to wymóg konieczny w celu skorzystania z preferencyjnej stawki DEV według taryfy celnej, ponadto towar importowany przez skarżącego znajdował się w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Z 15.10.1997 r. - a więc jego pochodzenie mogło być udokumentowane wyłącznie świadectwem pochodzenia. Wskazując na powyższe skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie przyjęcie przez Sąd konosamentu morskiego jako dowodu pochodzenia towaru było bezprzedmiotowe, albowiem stała temu na przeszkodzie treść § 11 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r.

Skarżący podniósł, że Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie zwrócił uwagi na fakt, że organy celne nie przeprowadziły postępowania dowodowego zmierzającego do rozstrzygnięcia wątpliwości związanych z "fałszerstwem" świadectwa pochodzenia, lecz skupiły się na badaniu konosamentu, który zgodnie z ww. przepisami nie miał znaczenia dla oceny pochodzenia zapalniczek gazowych. Sąd przyjął za dostatecznie udowodnioną okoliczność "sfałszowania" świadectwa pochodzenia na podstawie znajdującego się w aktach sprawy pisma Ministerstwa [...] z dnia 10 sierpnia 2000 r., podczas gdy zdaniem skarżącego pozostały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym poważnie podważa wprowadzony przez Sąd wniosek, że organy celne prawidłowo oceniły całokształt sprawy. Skarżący podkreślił, że Sąd nie dostrzegł pisma Radcy Handlowego Ambasady RP w [...] z dnia 5 czerwca 2001 r., z którego załącznikiem jest. m.in. kopia wystawionego przez Oddział Izby Przemysłowo Handlowej Ambasady RP w [...] świadectwa pochodzenia nr [...]. Zarzucając, że organy Celne i Sąd nie przeprowadziły analizy tego dokumentu, skarżący wyjaśnił, że kopia spornego świadectwa pochodzenia została poświadczona za zgodność z oryginałem przez Odział Izby Przemysłowo-Handlowej w [...] w dniu 23.05.2001 r. i została złożona do akt na wniosek organów celnych oraz ze jest tożsama w treści z kwestionowanym egzemplarzem świadectwa załączonym do zgłoszenia celnego z tą różnicą, że dotyczy 700.000 a nie 900.000 szt. zapalniczek, a poświadczenie jej za zgodność z oryginałem nastąpiło później niż oświadczenie Ministerstwa Handlu [...] stwierdzające, że świadectwa pochodzenia są fałszywe.

Skarżący podniósł, że zgodnie z § 20a ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r., w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo.

Organ celny skorzystał z tego uprawnienia, jednakże, zdaniem skarżącego wyciągnął nieprawidłowe wnioski z porównania świadectw pochodzenia, ponieważ świadectwo pochodzenia nie zostało sfałszowane, a tylko zawierało nieprawidłowe dane. W konsekwencji z formalnego punktu widzenia tylko 200.000 szt. importowanych zapalniczek nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Okoliczności te wskazują zdaniem skarżącego, że kwestia świadectwa pochodzenia nie została wyjaśniona przez organ celny, który dysponował stosownymi dowodami pozyskanymi z urzędu oraz był zobowiązany je rozpatrzyć zgodnie z dyspozycją art. 191 Ordynacji podatkowej, a wnioski z tego badania zawrzeć w uzasadnieniu swojej decyzji. Z kolei Sąd był zobowiązany dostrzec te uchybienia, jako że ma obowiązek ustalić stan faktyczny w sprawie. Wprawdzie przepisy p.s.a. nie mówią wprost o obowiązku ustalenia przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego, jednakże wniosek taki można wywieść z treści art. 141 § 4 p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. W doktrynie prawa sądowoadministracyjnego wskazuje się, że skoro sąd administracyjny jest zobligowany do przedstawienia stanu sprawy w uzasadnieniu orzeczenia, to tym bardziej wcześniej musiał go ustalić.

Skarżący podniósł, że skoro Sąd może na podstawie art. 106 § 3 p.s.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie dokumentów nie znajdujących się w aktach sprawy, to tym bardziej może je przeprowadzić w oparciu o dostępne już dokumenty - jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Takie działanie z pewnością nie spowodowałoby też nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie zamieścił wzmianki o potwierdzonym za zgodność przez kompetentny organ [...] świadectwa pochodzenia, pomimo że dokument ten znajduje się w aktach sprawy. Powyższe pozwala, zdaniem skarżącego, na konkluzję, że Sąd pomimo tego, że nie był związany zarzutami i wnioskami skargi nie ustalił stanu faktycznego w sprawie i źle ocenił legalność decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi. Zdaniem skarżącego materiał dowodowy wskazuje, że świadectwo pochodzenia nie zostało sfałszowane, a jedynie zawierało nieprawidłowe dane. Tym samym nie istniały podstawy do całkowitego zakwestionowania faktu udokumentowania pochodzenia importowanych zapalniczek.

Skarżący podniósł, że konosament morski nie stanowi dowodu pochodzenia przedmiotowego towaru z uwagi na wyraźne brzmienie § 11 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. Odnosząc się do ustaleń [...] administracji celnej, że portem załadunku był [...] a nie [...] skarżący podkreślił, że:

oznaczenie portu załadunku nie jest równoznaczne z zapisem o kraju

pochodzenia nawet w rozumieniu nie mającego zastosowania w sprawie § 11

ust. 2 pkt 2 rozporządzenia RM z 15.10.1997 r.

przepisy normujące reguły pochodzenia pozwalają na różnorodność trasy przywozu towaru pochodzącego. Zgodnie bowiem z treścią zasad określania pochodzenia towarów (załącznik do porozumienia [...]), towary pochodzące z krajów rozwijających się, względem których stosowane są preferencje celne, powinny być bezpośrednio przewożone do kraju, który udziela tych preferencji. Za towary przewożone bezpośrednio uważa się również towary przewożone przez terytorium jednego lub kilku krajów z przyczyn geograficznych, transportowych, technicznych lub ekonomicznych, z tym że towary takie mogą być czasowo składowane na terytorium tych krajów, pod warunkiem, że w kraju tranzytu pozostają przez cały czas pod dozorem celnym. Z uwagi na powyższe , wzięcie pod uwagę przez Sąd okoliczności, że wg konosamentu portem załadunku był [...] a nie [...], zdaniem skarżącego, było bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK 1055/04 uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej skargę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

NSA wskazał, że przewidziany w art. 141 § 4 p.s.a. wymóg przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zwięzłego stanu sprawy musi w każdym przypadku poprzedzać dokładne ustalenie przez Sąd I instancji stanu faktycznego stanowiącego podstawę wyroku. Wymóg ten nie został zachowany w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd I instancji uznając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na dokonanie niewadliwych ustaleń faktycznych dotyczących świadectwa pochodzenia nieprawidłowo przyjął, że dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów była właściwa, nie przekraczała granic zakreślonych w art. 191 Ordynacji podatkowej, a także nie naruszała obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uznając, że dokonana przez organy celne ocena materiału dowodowego uzasadniała odmowę uznania autentyczności świadectwa pochodzenia nr [...], Sąd oparł się w głównej mierze na piśmie Ministerstwa [...] z dnia 10 sierpnia 2000 r. Oceniając ten dowód Sąd ustosunkował się w sposób szczegółowy do zarzutu skarżącego, że w piśmie tym stwierdzono jedynie fakt posłużenia się przez firmę T. fałszywym świadectwem bez podania daty i numeru tych świadectw pozwalających na ich identyfikację. Sąd nie zwrócił uwagi, że w przedłożonych aktach administracyjnych brak jest wniosku władz do władz [...] o weryfikację świadectw pochodzenia i nie zbadał w oparciu o te dowody czy pismo [...] Ministerstwa Handlu z dnia 10.08.2000 r. dotyczy spornego świadectwa pochodzenia.

Sprawdzenie autentyczności tego dokumentu wymagało dokonania przez Sad wszechstronnej oceny pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Radcy Handlowego Ambasady RP w [...] z dnia 5.06. 2001 r. Dowód ten został całkowicie pominięty przez Sad, mimo że z jego treści wynika, że została do niego dołączona kopia świadectwa pochodzenia nr [...]. potwierdzona przez Oddział Izby Przemysłowo-Handlowej [...]. Kopia tego świadectwa nie została dołączona do akt administracyjnych i nie została oceniona zarówno przez organy celne, jak i przez Sąd. Sąd nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.s.a.) nie przeprowadził z urzędu dowodu uzupełniającego z tego dokumentu (art. 106 § 3 p.s.a.), mimo że było to niezbędne dla wyjaśnienia kwestii zasadności nieuznania świadectwa pochodzenia przez organy celne.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a., ponieważ Sąd oddalając skargę na ostateczną decyzję w części, która nie dotyczyła odsetek wyrównawczych nieprawidłowo przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na dokonanie niewadliwych ustaleń dotyczących świadectwa pochodzenia.

NSA nie uwzględnił natomiast zarzutu kasacji dotyczącego wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż przepisy te odnosiły się wyłącznie do postępowania celnego, w związku z tym ich badanie wykraczało poza zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczony przez art. 183 p.s.a. (por. wyrok NSA i WSA 1(1). 2004, poz. 12).

Stwierdził także, że nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej zarzut dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania w zaskarżonym wyroku § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. poprzez błędne uznanie, że stan faktyczny sprawy nie wskazuje na udowodnienie przez skarżącego pochodzenia towaru zgodnie z wymogami tego rozporządzenia, gdyż zarzut naruszenia prawa materialnego w obydwu jego postaciach wymienionych w art. 174 pkt 1 p.s.a. podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca, ponieważ kwestia zasadności nieuznania świadectwa pochodzenia przez organy celne stanowi przedmiot sporu.

Uznał za uzasadnione stanowisko skarżącego, że w świetle § 11 ust. 1 i § 13 cyt. rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. konosament nie może być uznany za dowód pochodzenia objętych sporem zapalniczek, gdyż z uwagi na fakt, że zostały one wymienione w wykazie nr 3 stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia RM ich pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2005 roku, sygn. akt VSA/Wa 776/05, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, iż przyjmując wytknięte błędy proceduralne i zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego uzupełnił w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe z dokumentów w postaci: 1) odpisu pisma Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 18 maja 2000r. skierowanego do radcy handlowego ambasady [...] z załączonymi do niego odpisami faktury z 12 stycznia 1999r. i SAD-u z 22 lutego 1999r. nr E 13/0/02/000317, 2) odpisu kopii świadectwa pochodzenia towaru o nr [...] z 15 stycznia 1999r. dotyczącego 700.000 zapalniczek gazowych objętych fakturą nr TX 99/001 z poświadczeniem za zgodność z kopią dokonanym przez Oddział Izby Przemysłowo Handlowej w [...] w dniu 23 maja 2001 r.

W ocenie Sądu wydającego ww. rozstrzygnięcie, uzupełniające postępowanie dowodowe dawało podstawę do ustalenia, iż odpowiedź z dnia 10 sierpnia 2000r. Ministerstwa Handlu [...] stwierdzająca, iż Spółka z o.o. T. posługiwała się fałszywym świadectwem pochodzenia towaru odnosiła się do świadectwa pochodzenia o nr [...]. Ustalenie to nie dawało jednak podstaw do przyjęcia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na pełne, niewadliwe ustalenia faktyczne. Podkreślono, iż drugi z przeprowadzonych dowodów - kopia świadectwa pochodzenia o tym samym numerze [...], z tej samej daty wystawienia 15 stycznia 1999 r., potwierdzona za zgodność przez Oddział Izby Przemysłowo - Handlowej w [...] (wystawcę świadectwa) w dniu 23 maja 2001 r., odnosząca się do faktury o tym samym nr TX 99/001 z 12 stycznia 1999 r., ale określająca towar w zmniejszonej ilości, tj. 700.000 zapalniczek gazowych - stoi temu na przeszkodzie.

Sąd podkreślił także, iż z treści pisma Ministerstwa Handlu [...] nie wynika na czym miało polegać posługiwanie się przez spółkę T. fałszywym świadectwem pochodzenia.

Formułując wytyczne dla organu w uzasadnieniu wyroku z dnia 6.06.2005 r. Sąd wskazał, iż skoro były dwa świadectwa pochodzenia o tym samym numerze, ale różne w treści, niewątpliwie powinny być poddane analizie kryminalistycznej dotyczącej badania autentyczności wpisów do dokumentów. Sąd podkreślił tutaj, iż w przedmiotowym postępowaniu nie przeprowadzono takiego dowodu mimo, iż istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy skarżący dokonując zgłoszenia celnego w dniu 22.02.1999r. prawidłowo udokumentował pochodzenie sprowadzonego towaru.

Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] 06.2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji tj. decyzję z dnia [...] 01.2002r.

Organ II instancji uzasadniając decyzję z dnia [...] 06.2007r. wskazał m.in., iż brak jest w tej sprawie możliwości ustalenia kraju pochodzenia towaru, bowiem świadectwo pochodzenia zostało sfałszowane, zapis o [...] pochodzeniu umieszczony na fakturze załączonej do zgłoszenia również nie stanowi podstawy do zastosowania autonomicznej stawki celnej, gdyż jak ustalono na terenie [...] nie ma firmy produkującej zapalniczki, a strona nie przedstawiła innych dokumentów potwierdzających rzeczywiste pochodzenie towaru.

Organ II instancji wskazał, iż takim dokumentem z całą pewnością nie jest kopia świadectwa nr [...] potwierdzona "za zgodność z kopią" przez Izbę Przemysłowo - Handlową w [...]. Podkreślono, iż dokument potwierdzający pochodzenie towarów powinien być złożony w oryginale, natomiast przedłożona kopia świadectwa została potwierdzona za zgodność nie z oryginałem, ale z kopią. Organ II instancji uznał zatem, iż zważywszy na potwierdzenie zgodności z kopią ww. dokumentu, nie ma możliwości przekazania takiej kopii do weryfikacji zagranicznym władzom celnym, ani tym bardziej poddania jej analizie kryminalistycznej, mającej na celu zgadanie autentyczności dowodu pochodzenia.

W ocenie organu pochodzenia przedmiotowych towarów nie dowodzi również pismo Ministerstwa Planowania Inwestycji [...] z dnia 13.10.1997r., z którego wynika, iż w roku 1997 wydano obywatelowi portugalskiemu zezwolenie na utworzenie przedsiębiorstwa w celu produkcji m.in. zapalniczek gazowych. Wydanie takiego zezwolenia nie świadczy o tym, że miała miejsce produkcja, a tym bardziej nie świadczy o tym, że wytworzone produkty spełniały wymogi niepreferencyjnego pochodzenia, potwierdzonego świadectwem, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r.

Dyrektor Izby Celnej uznał zatem, iż organ I instancji prawidłowo obliczył kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100%.

Skargą z dnia 16.07.2007 r. M. H. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 06.2007 r., zarzucając tej decyzji: naruszenie ust. 7 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, naruszenie § 11 ust. I oraz § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu niepreferencyjnego pochodzenia towarów poprzez bezpodstawne przyjęcie, że uzyskana w drodze urzędowej od władz kraju eksportu kopia świadectwa pochodzenia jest " zgodna z kopią" przez co nie nosi cech oryginału a nie, jak to wynika z zapisu "CERTIFIED TRUE COPY", jest potwierdzona za zgodność z oryginałem, naruszenie art. 122, 180, 187 § 1, 191 i 197 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Uzasadniając złożoną skargę wskazał, iż uzyskana w drodze urzędowej uwierzytelniona kopia świadectwa pochodzenia nosi cechy oryginału, gdyż wbrew twierdzeniu organu celnego, została poświadczona za zgodność z oryginałem. W jego ocenie z ustalonych w sprawie okoliczności wynika, iż istnieją dwa egzemplarze świadectwa pochodzenia; jeden opiewający na 900.000 szt zapalniczek, który w ocenie władz [...] jest fałszywy i drugi opiewający na 700.000 szt zapalniczek, który jest aktualnie potwierdzony za zgodność z oryginałem.

Zdaniem skarżącego w dacie zamknięcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, nie było podstaw do deprecjonowania świadectwa pochodzenia aktualnie potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez [...] Izbę Przemysłowo - Handlową. Tym bardziej nie było podstaw do odmowy ponownej weryfikacji tego dokumentu.

W ocenie skarżącego stwierdzenie organów celnych, że na terenie [...] nie ma firmy produkującej zapalniczki jest zbyt pochopne. Skarżący dysponował bowiem dokumentami potwierdzającymi, że firma T. produkuje zapalniczki i eksportuje je do Unii Europejskiego. Jego zdaniem wykazano zatem, iż w [...] istniała produkcja zapalniczek i eksport do krajów UE.

Zdaniem skarżącego, zapis na fakturze potwierdzający [...] pochodzenie zapalniczek powinien być również uznany przez organy celne w kontekście kraju lub regionu pochodzenia towaru, nawet w przypadku nie uznania świadectwa pochodzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skarżącego wskazując na ich bezzasadność, poza przyznaniem, iż ujawnione świadectwo pochodzenia dotyczące 700.000 sztuk zapalniczek jest kopią potwierdzoną za zgodność z oryginałem a zapis "za zgodność z poświadczoną kopią" umieszczony został na kserokopii tego dokumentu w dniu 16.01.2002 w toku postępowania wyjaśniającego.

W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 4.02.2008 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a.. Pełnomocnik organu przyznał, iż dokument - świadectwo pochodzenia dotyczące 700.000 sztuk zapalniczek jest poświadczony " za zgodność z oryginałem", podkreślił jednak, iż jest to kopia a nadto dotycząca innej partii towaru, co przekreśla zasadność poddawania tego dokumentu badaniu kryminalistycznemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kolejny raz rozpoznając sprawę, zważył co następuje:

Wobec treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w swych wyrokach podkreślał, iż z mocy art. 153 ppsa organy administracji związane są nie tylko "oceną prawną" ale i "wskazaniem" co do dalszego postępowania (wyrok z dnia 18.11.2005 r., sygn. II OSK 218/05) a naruszenie przepisu art.153 ppsa uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i spowoduje jego uchylenia przez sąd administracyjny (wyrok z dnia 25.10.2006 r., sygn. I OSK 1377/05). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż "związanie" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 ppsa oznacza, że nie może on formułować nowych ocen, sprzecznych z wyrażonymi poprzednio, a jest zobowiązany do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (wyrok z dnia 20.01.2006 r., sygn. I FSK 506/05).

Bezsporne nie wykonanie przez organ, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6.06.2005 r., sygn. VSA/Wa 776/05, stanowiące naruszenie art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 6.06.2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze skierowane do niego wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego i po uzupełnieniu zgodnie z nimi postępowania dowodowego, w oparciu o poszerzone dane:

- ustalił, iż Ministerstwo Handlu [...] w piśmie z dnia 10.08.2000 r. stwierdziło fałszywość świadectwa pochodzenia o nr [...] , dotyczącego 900.000 sztuk zapalniczek, którym posługiwała się Spółka z oo T.

- przesądził, iż pismo Ministra Planowania Inwestycji Socjalistycznej Republiki W. z dnia 13.10.1997 r. dotyczące zezwolenia obywatelowi [...] H. C. na utworzenie przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym w celu produkcji m.in. zapalniczek gazowych nie jest dowodem na to, że w W. taka produkcja jest kontynuowana ani też dowodem, że wytwarzane przez to przedsiębiorstwo produkty spełniają warunek dla uzyskania świadectwa pochodzenia, o którym mowa w § 2 pkt 3 rozporządzenia R.M. z 15.10.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów.

- przyjął za prawdziwe ustalenia organów celnych dotyczące konosamentu przesądzając tym samym, iż faktycznym portem załadunku przedmiotowego towaru był [...] a nie [...].

Równocześnie w skierowanych do organu ponownie rozpoznającego sprawę wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd nakazał wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z ujawnionym świadectwem pochodzenia nr [...] z dnia 15.01.1999 r. dotyczącym 700.000 sztuk zapalniczek objętych fakturą nr TX 99/001, będącym kopią poświadczoną "za zgodność z kopią" w dniu 23.05.2001 r. przez Oddział Izby Przemysłowo-Handlowej w [...]. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu ustalenia powinny dotyczyć okoliczności uzyskania tego dokumentu przez ambasadę RP w [...], wyjaśnienia okoliczności potwierdzenia kopii "za zgodność z kopią" w dniu 23.05 2001 r. w kontekście istnienia kopii zgodnej z oryginałem. W razie wątpliwości co do prawdziwości obu tych dokumentów Sąd wskazywał na niezbędność poddania ich analizie kryminalistycznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ celny, wbrew stanowisku Sądu, z góry odrzucił zasadność przeprowadzania dodatkowych ustaleń dotyczących okoliczności ujawnienia i ewentualnego badania kryminalistycznego świadectwa pochodzenia poświadczonego "za zgodność z kopią" z uwagi na to, iż tylko oryginał może być poddany takim badaniom a nadto dokument dotyczy 700.000 sztuk towaru a zatem odnosi się do innej sprawy. Tak więc, zdaniem organu, jego weryfikacja czy też badanie kryminalistyczne nie przyczyni się do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

W toku postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 4 lutego 2008 r. wyjaśnione i bezsporne między stronami stało się, iż ambasada RP w [...] przekazała kopię świadectwa pochodzenia nr [...] dotyczącego 700.000 sztuk zapalniczek poświadczoną w dniu 23.05.2001 r. "za zgodność z oryginałem" przez Oddział Izby Przemysłowo-Handlowej w [...] Dokument znajdujący się na k-262 akt administracyjnych jest kopią powyższej kopii, co potwierdza znajdująca się na nim adnotacja z dnia 16.01.2001 r.

Powyższe ustalenie nie dezaktualizuje wskazań zawartych w wyroku WSA z 6.06.2005 r. lecz powoduje konieczność ich dostosowania do istniejącego w dniu orzekania w niniejszej sprawie stanu faktycznego sprawy.

Nadal istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy pochodzenie towaru sprowadzonego przez skarżącego w dniu 22.02.1999 r. przy zgłoszeniu celnym na podstawie dokumentu SAD nr E13 [...] zostało prawidłowo udokumentowane.

Ponownie rozpoznając sprawę organ celny winien wyjaśnić wszystkie okoliczności związane z ujawnionym świadectwem pochodzenia nr [...] z dnia 15.01.1999 r. dotyczącym 700.000 sztuk zapalniczek objętych fakturą nr TX 99/001, będącym kopią poświadczoną "za zgodność z oryginałem" w dniu 23.05.2001 r. przez Oddział Izby Przemysłowo-Handlowej w [...]. Ustalenia te powinny dotyczyć okoliczności uzyskania tego dokumentu przez ambasadę RP w [...], wyjaśnienia okoliczności potwierdzenia kopii "za zgodność z oryginałem" w dniu 23.05.2001 r. oraz informacji dotyczących oryginału dokumentu. Niezbędne jest uzyskanie, jeżeli nie oryginału dokumentu, to oryginału kopii "poświadczonej za zgodność z oryginałem" w miejsce jej kserokopii poświadczonej przez pracownika organu w dniu 16.01.2001 r. W razie wątpliwości co do prawdziwości uzyskanego /lub uzyskanych/ oryginału niezbędne byłoby poddanie go weryfikacji a nawet analizie kryminalistycznej w razie wątpliwości co do prawdziwości pieczęci i wpisów.

Działania te umożliwią ustalenie, czy pochodzenie całości lub części przedmiotowego towaru zostało prawidłowo udokumentowane.

Mniejsza ilość towaru objętego świadectwem pochodzenia nie przesądza bowiem z góry, iż dokument odnosi się do innej sprawy i nie przeczy celowości przeprowadzenia jego weryfikacji lub badania.

Zaznaczenia wymaga, iż organ w ponownym postępowaniu dysponuje - jak to podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12.05.2006 r., sygn. II OSK 816/05 - takimi samymi możliwościami w zakresie sposobu rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w poprzednim postępowaniu, oczywiście z ograniczeniami wynikającymi z zasady "związania" wyrażonej w art. 153 ppsa. Jeżeli, jak podnosi NSA, uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nie ma przeszkód do wydania identycznego rozstrzygnięcia z odpowiednim, pogłębionym o nowe ustalenia uzasadnieniem.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania Sąd orzekł z mocy art. 200 ppsa a stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku ma podstawę w art. 152 ppsa.