Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 8/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 2, art. 67b § 1 pkt 1- 3, art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 168 § 2 i 3, art. 169 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 3 § 2 pkt 2, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 119 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła o udzielenie pomocy publicznej w formie umorzenia w całości zaległości podatkowych.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia 19 lipca 2021 r. wezwał wnioskodawcę, na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej: "O.p."), do usunięcia braków formalnych podania, poprzez określenie rodzaju wnioskowanej pomocy oraz złożenia informacji dotyczącej pomocy de minimis, pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie lub innej pomocy publicznej otrzymanej w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat albo oświadczenia o wielkości pomocy otrzymanej w tym okresie, tj. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do chwili obecnej albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie.

W odpowiedzi na wezwanie Spółka pismem z [...] lipca 2021 r. wskazała, że przedkłada: zaświadczenie o pomocy de minimis jaką otrzymała, informacje określone w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, tj. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis i sprawozdania finansowe Spółki za lata 2017-2019.

Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych podania w wyznaczonym terminie, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. pozostawił podanie bez rozpatrzenia.

W zażaleniu z dnia [...] maja 2021 r. strona zarzuciła naruszenie:

- art. 169 § 1 i 4 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia,

- art. 122 O.p. poprzez brak podjęcia działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

- art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że organ błędnie przyjął, że podatnik nie dokonał czynności usunięcia braków formalnych wniosku poprzez nieprzedłożenie formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. W opinii strony fakt wskazania przedmiotowego formularza w piśmie z [...] lipca 2021 r. oznacza, że strona dokument ten złożyła.

W dniu [...] września 2021 r. w siedzibie organu prezes spółki podtrzymała argumenty zawarte w zażaleniu. Strona podkreśliła, że formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis został załączony do pisma z dnia [...] lipca 2021 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 169 § 1 i 4 O.p., bowiem w wezwaniu z [...] lipca 2021 r. jasno wskazano wnioskodawcy termin do uzupełnienia braków oraz określono, jakich formalności wnioskodawca winien dopełnić, aby jego wniosek spełnił warunki niezbędne do merytorycznego rozpatrzenia. Organ podkreślił, że samo wskazanie w piśmie przewodnim, że dokument został załączony, nie jest tożsamy z jego faktycznym załączeniem. Organ zaznaczył, że strona wielokrotnie składała wnioski o udzielenie ulg w spłacie swoich zobowiązań podatkowych była więc świadoma, jakie dokumenty należy załączyć wraz z wnioskiem. W trakcie trwania postępowania strona nie przedstawiła żadnych innych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, ani dowodów mogących uprawdopodobnić fakt uzupełnienia braków formalnych wniosku w całości, tj. przedłożenia formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.

W skardze z [...] grudnia 2021 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. art. 169 § 1 i 4 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie postanowienia organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2021 r. w mocy, a w konsekwencji przyjęcie, że uzasadnione było pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia;

- art. 122 O.p. poprzez brak podjęcia działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że w sprawie doszło do naruszenia art. 169 § 1 i § 4 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej z [...] grudnia 2020 r., uzupełniony pismem z [...] lipca 2021 r. wraz z dołączonymi do niego dokumentami, dotknięty był brakami formalnymi, których skarżąca nie usunęła w zakreślonym terminie, co uzasadniałoby pozostawienie tego wniosku bez rozpatrzenia

Stosownie do treści art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zgodnie z art. 169 § 4 O.p., w razie nieuzupełnienia takiego braku formalnego, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu przepisu art. 168 § 1 O.p., zgodnie z którym podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie. Przepisy art. 168 § 2 i 3 O.p. regulują wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa (odwołanie) spowodowała skutek prawny. Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ podatkowy, czy podanie wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania. Z brakami formalnymi mamy zatem do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Wymóg taki winien jednakże wynikać z przepisów prawa.

W doktrynie do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., zalicza się tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901).

Zaznaczyć jednocześnie należy, że warunkiem zastosowania przez organ podatkowy negatywnych dla podatnika skutków procesowych nieuzupełnienia braków formalnych podania jest skuteczne pod względem prawnym wezwanie, które musi być doręczone uprawnionemu podmiotowi, zawierać precyzyjne określenie, jakie braki formalne mają być uzupełnione, w jaki sposób i w jakim terminie ma to nastąpić, a także musi zawierać precyzyjne określenie skutków nieuzupełnienia żądanych braków.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] lipca 2021 r., doręczonym w dniu 21 lipca 2021 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia ściśle określonych braków wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. W oparciu o art. 169 § 1 O.p. organ wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku m.in. przez wskazanie rodzaju ulgi wraz ze stosownymi dokumentami, o którą się stara - czy jest to pomoc publiczna na cele określone w art. 67b § 1 pkt 1- 3 O.p., pomoc de minimis, czy też wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej. W przypadku oznaczenia pomocy de minimis wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów. Organ pouczył przy tym wnioskodawcę o skutkach niewykonania tego wezwania w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 O.p.).

Zgodnie z art. 67b § 1 O.p., organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, przy czym ulgi te mogą przybierać następujące formy: 1) ulgi, które nie stanowią pomocy publicznej; 2) ulgi, które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) ulgi, które stanowią pomoc publiczną. Natomiast zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. W sytuacji, w której o zastosowanie ulgi w zapłacie ubiega się przedsiębiorca, organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, o jakiego rodzaju ulgę podatnik się ubiega (art. 67b § 1 pkt 1-3 O.p.) i w zależności od tego ewentualnie wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów.

Z przytoczonych przepisów wynika, że po otrzymaniu wniosku przedsiębiorcy o udzielenie ulgi organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, o jakiego rodzaju ulgę podatnik się ubiega i w zależności od tego ewentualnie wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów. Dopiero, gdy przedsiębiorca przedłoży niezbędne dokumenty, z których będzie wynikało, że spełnia warunki do ubiegania się o pomoc określoną w art. 67b § 1 pkt 1-3 O.p. organ winien rozważyć rodzaj udzielonej pomocy. Rację ma też organ podatkowy przyjmując, że rodzaj pomocy publicznej, o jaki ubiega się podatnik, powinien bezspornie wynikać ze złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. We wniosku tym podatnik zobowiązany jest wskazać, czy udzielenie ulgi ma nastąpić w ramach pomocy de minimis czy też jednego z rodzajów pomocy wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 O.p. W przypadku braku tego typu informacji, organ podatkowy nie może domniemywać o jaki rodzaj pomocy podatnik się ubiega. Z tego względu konieczne jest dołączenie do wniosku różnych dodatkowych informacji i zaświadczeń w zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy. Jeżeli więc nie wynika to z wniosku, organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 O.p. wzywa podatnika do uzupełnienia braków, z pouczeniem, że niedokonanie tego przez podatnika spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu [...] lipca 2021 r. skarżąca wniosła do [...] Urzędu Skarbowego w [...] pismo z [...] lipca 2021 r. oraz przedłożyła stosowne dokumenty celem uzupełnienia braków wskazanych w piśmie organu z [...] lipca 2021 r. Uzupełnienie braków nastąpiło z zachowaniem terminu. Zatem strona wykonała wezwanie organu.

Organ w sposób błędny przyjął, że podatnik nie dokonał czynności usunięcia braków formalnych wniosku, gdyż nie przedłożył formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. W piśmie z [...] lipca 2021 r. strona w sposób enumeratywny wskazała dokumenty, które przedkłada, a mianowicie wskazała, iż przedkłada: zaświadczenie o pomocy de minimis, jaką otrzymała, informacje określone § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, tj.: formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz sprawozdania finansowe za lata 2017 - 2019. Realizując wezwanie organu skarżąca w piśmie z [...] lipca 2021 r. wskazała, że przedkłada formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.

W sytuacji, gdy według organu, pomimo wskazania tego pisma jako załącznik nie było, to organ nie mógł pozostawić wniosku bez rozpoznania. W takiej sytuacji organ winien zwrócić się do strony o nadesłanie brakującego załącznika. Dodatkowo należy zauważyć, że przedmiotowy formularz strona załączyła do zażalenia (k. [...] akt adm.). Strona niewątpliwie dołożyła należytej staranności aby braki wniosku zostały uzupełnione poprawnie. W związku z tym w przypadku, gdy organ twierdzi, że danego dokumentu nie ma, mimo, iż został w sposób wyraźny wskazany w treści pisma podatnika winien o ten dokument wezwać stronę. W rezultacie podatnik, w takiej sytuacji, nie może ponosić ujemnych skutków prawnych.

Sąd zauważa, że przepisy Ordynacji podatkowej nakazują organowi na rozstrzygnięcie sprawy z poszanowaniem ogólnych reguł postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej oraz szybkości postępowania.

Wobec powyższego, nie można zgodzić się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że podatnik – nie załączając formularza informacji pomocy dotyczącej przedsiębiorców – uniemożliwił organowi merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Trzeba bowiem podkreślić, że podatnik w zakreślonym terminie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu zgodnie z jego treścią. Nie można zatem skutecznie twierdzić o niewykonaniu wskazanego wezwania i zaistnieniu podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 169 § 4 O.p. ze względu na niewypełnienie wezwania organu do usunięcia oznaczonych braków.

W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, mając także na uwadze obowiązki organu administracji publicznej wynikające z treści art. 121 § 1 (zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych), zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 122 oraz zasady szybkości postępowania wskazanej w art. 125 § 1 O.p., należało wniosek strony rozpatrzeć merytorycznie. Ponownie rozpoznając wniosek strony organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w p. I. sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono, jak w p. II sentencji, na podstawie art. 200 P.p.s.a.