Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 141/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 80, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 141/07

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia[...].Nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia[...]., Nr [...] o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę z gospodarstwa rolnego bez zabudowań o łącznej powierzchni 8,11 ha, w tym 5,50 ha gruntów leśnych stanowiącego własność M. C., położonego we wsi [...].

W podstawie prawnej decyzji w/w organ wymienił art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nawiązało do swojej decyzji z dnia[...]. wydanej w pierwszej instancji, w motywach której wyjaśniono, że wobec całkowitego braku akt sprawy zakończonej decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...]., nie można dokonać wszechstronnej analizy, zatem przyjęto argumentację zawartą w decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Dodano, że decyzja Naczelnika Gminy nie budzi zastrzeżeń.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. B. zarzuciła, że kwestionowana decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej Kolegium nie zbadało przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ujętych we wniosku, a ponadto organ nie podjął próby odtworzenia akt administracyjnych, a nie powinien ciężaru dowodowego przerzucać na stronę.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kolegium utrzymało w mocy swoją decyzję wydaną w pierwszej instancji i zaprezentowało następującą argumentację:

Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Za rażące naruszenie prawa uznaje się naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacji normy prawnej (wyrok NSA z dnia 21.11.1994r., III SA 388/94 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25.07.2006r., sygn. akt II SA/Rz 116/06 i z dnia 11.10.2006r., II SA/RZ 114/06).

Naruszenie prawa jest rażące tylko wtedy, gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi zawartemu w przepisie prawnym i wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono lub też wbrew tym, przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek.

Według ustawy z dnia 29.05.1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U.Nr 21, poz.118), wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające:

- pierwsze prowadzone w celu ustalenia czy gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji rolnej,

- drugie w celu ustalenia, że rolnik odpowiada warunkom wskazanym w ustawie dopuszczającym przejęcie gospodarstwa na własność Państwa (por. wyrok NSA z dnia 8.06.1998r.,sygn.akt II SA 456/98).

Z analizy decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...], Nr [...] wynika, że takie postępowania zostały przeprowadzone.

Natomiast dopiero szczegółowa analiza akt mogłaby wykazać, czy nastąpiło w ogóle naruszenie prawa, które jak zauważa NSA w w/w wyroku w przypadku prawa procesowego jest czymś wyjątkowym. Użycie w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy argumentu, iż brak jest narzędzi i maszyn rolniczych oraz budynków inwentarsko-składowych nie wskazuje, iż doszło do naruszenia prawa przy wydaniu tej decyzji.

W konsekwencji Kolegium nie dopatrzyło się podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wyjaśniło, iż poszukiwało akt dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego, ale z uzyskanych informacji wynika, iż akta te najprawdopodobniej uległy zniszczeniu. W świetle zaś przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących odtwarzanie akt, to stwierdzić należy, iż akta zaginione lub zniszczone w całości lub w części w sprawie zakończonej prawomocnie ulegają odtworzeniu w zakresie niezbędnym do ustalenia treści orzeczenia. Decyzja w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego nie uległa zniszczeniu, zatem postępowanie o odtworzenie jest bezprzedmiotowe. Kolegium nie badało także zasadności odtworzenia akt, albowiem upłynął wskazany przepisem art. 718 § 2 k.p.c. okres czasu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem SKO, skarżąca M. B. zarzuciła, że organ nie rozpoznał istoty sprawy, a ponadto naruszył art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i powołując się na te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].

W motywach skargi podniosła, iż na mocy decyzji Naczelnika Gminy z [...]r. przejęto z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwo rolne składające się z działek 849, 852, 879, 898 i 915 o łącznej powierzchni 8,11 ha (w tym 5,50 ha gruntów leśnych), które było własnością M. C., zaś skarżąca jest jednym z następców prawnych wymienionego. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy wykazywała, że wskazane w decyzji powody przejęcia gospodarstwa nie odnoszą się w jakikolwiek sposób do przesłanek wymienionych w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26.03.1968r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji, wskutek zaniedbania i w sprawie wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. Nr 11, poz.56). Zdaniem skarżącej, w szczególności nie istniały żadne podstawy do przejęcia na własność Państwa działek leśnych, bo trudno bowiem stawiać zarzut "niskiej produkcji rolnej" w odniesieniu do gruntów leśnych.

Rozwijając przedstawione zarzuty skarżąca wyjaśniała, że Kolegium nie badało przesłanek nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ograniczyło się tylko do stwierdzenia, że nie jest w stanie orzec w przedmiocie nieważności decyzji, bo zaginęły akta administracyjne. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy z .[...] nie odwoływano się do żadnej przesłanki określającej niską produktywność rolną. Przesłanki niskiej produkcji rolnej określa precyzyjnie § 1 ust. 1 powołanego już rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26.03.1968r. Przepis ten wymienia trzy alternatywne przesłanki uznania gospodarstwa za nieproduktywne i okres w którym te okoliczności zachodzą (3 lata przed wydaniem decyzji). W decyzji z[...] powołano się na "brak narzędzi i maszyn rolniczych, brak budynków inwentarsko-składowych", o której to przesłance nie wspomina rozporządzenie z 1968 roku. Skoro rzeczona decyzja nie została oparta na żadnej z przesłanek rozporządzenia, to jest to rażące naruszenie prawa materialnego. Do tego argumentu Kolegium nie odniosło się, a jedynie stwierdziło, że strona nie udowodniła przesłanek nieważności.

Skarżąca powołując się na art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zarzuciła, że organ nie może poprzestać na środkach dowodowych zgłoszonych przez stronę, ale powinien dokonać wszelkich starań, aby możliwe było merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Organ nie może "przerzucać" na stronę ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego.

Kolegium nie podjęło próby odtworzenia akt administracyjnych. Faktem jest, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują postępowania w sprawie odtworzenia akt administracyjnych, ale w drodze analogii istnieje możliwość zastosowania w tej kwestii przepisów kodeksu postępowania cywilnego art. 716-729 (wyrok NSA z dnia 2.04.1998r. IV SA 1438/96, LEX nr 45944).

W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że niepodjęcie działań w celu odtworzenia zaginionych lub zniszczonych akt sprawy wywłaszczeniowej stanowiło istotną wadę postępowania administracyjnego mogącą wpływać na rozstrzygnięcie sprawy.

Art. 716 k.p.c. stanowi: "w sprawie prawomocnie zakończonej odtworzeniu podlega orzeczenie kończące postępowanie w sprawie oraz ta część akt, która jest niezbędna do ustalenia jego treści i do wznowienia postępowania". Na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, wznowienie jest podstawową instytucją służącą wzruszeniu prawomocnego orzeczenia ze względu na wady proceduralne. Natomiast kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwie takie sytuacje: wznowienie postępowania i tzw. "postępowanie nieważnościowe", określone w art. 156 i n. - k.p.a. Dlatego interpretując art. 716 k.p.c. dla potrzeb postępowania administracyjnego należy stwierdzić, iż odtworzenie akt sprawy zakończonej ostateczną decyzją powinno następować w tej części jaka jest potrzebna do postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji.

Nie jest również trafny argument Kolegium odwołujący się do terminu wskazanego w art. 718 § 2 k.p.c., bo dotyczy on wyłącznie sytuacji, gdy postępowanie o odtworzenie akt wszczynane jest na wniosek.

Tymczasem w niniejszej sprawie odtworzenie akt jest potrzebne dla przeprowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 156 k.p.a., zatem powinno być wszczęte przez organ z urzędu, o ile organ uzna, iż jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium doprowadziło do sytuacji, gdy wyłącznie stronę postępowania obciążają skutki zaginięcia akt administracyjnych, które to zaginięcie nastąpiło bez jej winy.

Jest to niezgodne z art. 2 Konstytucji R.P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko i motywy zawarte w decyzjach obu instancji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśniło, iż skarżąca w podaniu jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazała, że decyzja Naczelnika Gminy z dnia [...] zawiera wady opisane w art. 156 § 1 k.p.a. oprócz ogólnikowego stwierdzenia o rażącym naruszeniu prawa nie wskazując przy tym, na czym to naruszenie miałoby polegać.

Zarzut, iż decyzja Naczelnika Gminy nie odwoływała się do żadnej przesłanki uznania niskiej produktywności rolnej nie jest w pełni prawdziwy, bowiem w uzasadnieniu tej decyzji podano, iż w wyniku przeprowadzonej lustracji i opinii gminnej służby rolnej ostatnich trzech lat stwierdzono bardzo niski poziom produkcji rolnej osiąganej w prowadzonym gospodarstwie. Wzięto również pod uwagę wiek emerytalny właściciela gospodarstwa rolnego, jak również brak następców prawnych, zatem nie można obecnie pozbawiać wiarygodności i mocy dowodowej powołanych w decyzji Naczelnika Gminy dowodów.

Czy wynik postępowania dowodowego w sprawie był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego stanu rzeczy, dla wykazania rażącego naruszenia prawa decyzją o przejęciu gospodarstwa rolnego M. C. po upływie 29 lat od wydania decyzji, Kolegium nie ma możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności podniesione przez skarżącą. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności podlega badaniu decyzja, a nie proces postępowania dowodowego przed jej wydaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji jest prowadzone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, tak jak w każdej nowej sprawie indywidualnej prowadzonej przez organ administracji publicznej.

Celem tego postępowania jest zbadanie czy decyzja będąca przedmiotem tego postępowania jest dotknięta wadami określonymi w art. 156 § 1.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, czyli kontroluje przebieg postępowania m. innymi dowodowego, a w szczególności czy w sprawie został zebrany wystarczający materiał dowodowy dający podstawę do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych jest następujący:

Ostateczną decyzją z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Gminy przejął z urzędu na własność Państwa za rentę gospodarstwo rolne bez zabudowań składające się z działek położonych we wsi [...] oznaczonych numerami 849,852,879,880,915 o łącznej powierzchni 8,11ha i objętych aktem własności ziemi [...].

W rozstrzygnięciu dodał, że w/w gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 8,11 ha, w tym 5,50 ha gruntów leśnych stanowi własność M. C. s. J. i M. zam. [...]

W punkcie 2 osnowy decyzji określił:

a) wartość drzewostanu leśnego wchodzącego w skład przejmowanego gospodarstwa rolnego (219 423 zł),

b) wartość przejmowanego gospodarstwa na kwotę 22 220 zł,

c) stwierdził, iż M. C. nie posiada zadłużenia wobec Państwa i jednostek gospodarki uspołecznionej,

d) stwierdził, iż M. C. przysługuje prawo do bezpłatnego użytkowania działki o powierzchni do 0,50 ha, która zostanie wydzielona po wykonaniu decyzji,

e) zaznaczył, iż wykonanie decyzji nastąpi z chwila uprawomocnienia się decyzji w sprawie renty.

W uzasadnieniu decyzji przytoczył:

"W wyniku przeprowadzonej lustracji i opinii g.s.r. z ostatnich 3-ch lat, stwierdzono bardzo niski poziom produkcji rolnej osiąganej w prowadzonym gospodarstwie. W gospodarstwie tym brak jest jakichkolwiek narzędzi i maszyn rolniczych, jak również brak budynków inwentarsko- składowych.

W związku z wymienionymi wyżej okolicznościami i wiekiem emerytalnym właściciela, jak również brakiem następcy, postanowiono orzec jak w sentencji decyzji".

Wskazana decyzja stała się prawomocna i ostateczna z dniem [...].

Z pisma Starosty Powiatowego z dnia [...] Nr [...] m.innymi wynika, że decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...], Nr [...] zwrócono M. C. część działki nr.880, oznaczoną jako działka 880/5.

Według informacji Wójta Gminy z dnia [...] Nr[...], akta administracyjne dotyczące przejęcia z urzędu gospodarstwa rolnego M. C. przypuszczalnie uległy zniszczeniu w latach siedemdziesiątych, kiedy to archiwum zakładowe zostało zalane podczas awarii instalacji kanalizacyjnej i odwadniającej budynek urzędu gminy. Rzeczone akta nie zostały przekazane Staroście (k.13 oraz pkt 4 pisma w/w Starosty z dnia [...] k-6 akt administracyjnych).

M. C. (ur.[...].) zmarł w dniu [...] W chwili przejęcia gospodarstwa rolnego miał [...] lat.

Postanowieniem z dnia [...]., sygn. akt I Ns 23/05 Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po M. C. na podstawie ustawy nabyli bratanice i bratankowie: M. B., S. C., A. S., T. K., D. D., A. C. i M. C. po 1/7 części spadku (postanowienie w aktach administracyjnych).

Wskazanym postanowieniem skarżąca wykazała, że ma interes prawny w przedmiotowej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...].

W podstawie prawnej decyzji o przejęciu z urzędu gospodarstwa rolnego M. C., Naczelnik Gminy J powołał art. 9 ust. 2 i art. 31 ustawy z dnia 29.05.1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U.Nr 21,poz.118), nazwany dalej ustawą z 29.05.1974r.

Z powołanych przepisów wynika, że gospodarstwo rolne (wszystkie nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych) decyzją naczelnika gminy mogło być przejęte na własność Państwa również z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów.

Ustawa z dnia 29.05.1974r. nie określiła pojęcia "niski poziom produkcji rolnej".

Pojęcie to było sprecyzowane w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26.03.1968r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalenia wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U.Nr 11, poz.58). Rozporządzenie to zostało wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 24.01.1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 3 , poz.14), ale w zakresie określającym wskazane pojęcie dopełniało unormowanie zawarte w art. 9 ust. 2 ustawy z 29.05.1974r. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8.06.1998r. II SA 456/98,LEX nr. 41828).

Według § 1 ust. 1 rozporządzenia z 26.03.1968r. gospodarstwo rolne uznawało się za wykazujące niski poziom produkcji, jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat:

1) nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystane lub

2) plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym

3) obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie 1 ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując:

a) 1 sztuka bydła za jedną sztukę przeliczeniową,

b) 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej,

c) 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej.

Dane te ustalała komisja, która po przeprowadzeniu lustracji gospodarstwa rolnego sporządzała protokół lustracyjny, a następnie na jego podstawie opinię, czy zlustrowane gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia go do kategorii wykazującej niski poziom produkcji rolnej. Na podstawie tego rodzaju dokumentów naczelnik gminy decydował czy zachodzą podstawy do wydania decyzji o przejęciu z urzędu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Oznacza to równocześnie, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, organ rozpatrujący taką sprawę powinien zbadać, czy istniały podstawy do zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 29.05.1974r., lub inaczej, czy przejęte gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej. Poruszona kwestia wiąże się ściśle z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i powinna być rozważona na podstawie dokumentów źródłowych, czyli na podstawie protokołu lustracyjnego i opinii. W przedmiotowej sprawie takich dokumentów nie ma, bo przypuszczalnie uległy zniszczeniu w czasie awarii kanalizacji.

Zdaniem Sądu na podstawie samej tylko decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] nie można ustalić czy zachodziły warunki do przejęcia z urzędu gospodarstwa rolnego M. C. Z uzasadnienia tej decyzji wynika tylko tyle, że była przeprowadzona lustracja gospodarstwa i była wydana opinia stwierdzająca bardzo niski poziom produkcji rolnej. Nie powołano natomiast żadnych danych o jakich mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 26.03.1968r. Podano, że w gospodarstwie nie ma jakichkolwiek narzędzi i maszyn rolniczych, jak również brak budynków inwentarsko-składowych. Niewątpliwie brak narzędzi i maszyn rolniczych i budynków inwentarsko-składowych może świadczyć o stanie tego gospodarstwa, ale nie może jeszcze świadczyć o niskiej produkcji rolnej, skoro nie podano, czy grunty orne były uprawiane, czy leżały odłogiem.

W decyzji tej podano też, że M. C. nie miał zadłużenia wobec Państwa i jednostek gospodarki uspołecznionej, czyli nie zalegał z podatkami, składakami ubezpieczeniowymi itp. Trzeba też zauważyć, że w skład gospodarstwa rolnego M. C. wchodziły grunty leśne o pow. 5,50 ha, zatem powierzchnia pozostałych gruntów wynosiła 2,61 ha.

Przy takiej powierzchni (2,61 ha istniała możliwość zagospodarowania gospodarstwa przy wykorzystaniu narzędzi i maszyn rolniczych wypożyczonych lub najętych. To wszystko sprawia, że prima facie zachodzą wątpliwości, czy istniały podstawy do zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 29.05.1974r.

Te wątpliwości nie zostały usunięte, co również dostrzegło Kolegium stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "dopiero szczegółowa analiza akt mogłaby wskazać czy nastąpiło w ogóle naruszenie prawa". Kolegium wyjaśniło, że ze względu na art. 718 § 2 i 717 § 2 k.p.c. nie było możliwości w drodze analogii wszcząć postępowania w sprawie odtworzenia protokołu lustracyjnego i opinii dotyczącej gospodarstwa rolnego M. C. Jest to stanowisko wątpliwe, bowiem zgodnie z art. 717 § 2 k.p.c. w przypadku zniszczenia akt z powodu siły wyższej, postępowanie o odtworzenie akt może być również wszczęte z urzędu, jeżeli sprawa której akta uległy zniszczeniu była wszczęta z urzędu. Sprawa przejęcia z urzędu gospodarstwa rolnego M. C. była wszczęta z urzędu, przeto terminy prekluzyjne wskazane w art. 718 § 2 k.p.c. nie miały zastosowania. Trzeba w tym miejscu nadmienić, iż kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisów dotyczących odtwarzania akt zaginionych lub zniszczonych. W takiej sytuacji zdaniem Sądu istnieje możliwość zastosowania w drodze analogii iuris przepisów kodeksu postępowania cywilnego (por. Eugeniusz Smoktunowicz- Analogia w prawie administracyjnym, PWN, W-wa 1970r., str.202-214).

Do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie odtworzenia zniszczonych akt administracyjnych dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego M. C. byłby właściwy inny organ. Rozważając sprawę w tym zakresie Sąd in merito doszedł do wniosku, że skoro w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji mają zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego, przeto istnieje możliwość w ramach tego postępowania przeprowadzić dowody uzupełniające na okoliczność czy były spełnione warunki określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 26.03.1968r.

Z takiej możliwości Kolegium nie skorzystało i tym samym naruszyło art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powołanych przepisów wyraźnie wynika, że materiał dowodowy w sprawie powinien być kompletny, czyli powinien dotyczyć wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie.

Obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z zasadą oficjalności spoczywa na organie, który ma obowiązek podjęcia stosownych czynności, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących do ustalenia stanu faktycznego sprawy, może również zażądać od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń.

W przedmiotowej sprawie Kolegium pismem z dnia [...] wezwało M. B. do przedłożenia wszelkich dokumentów związanych z przejęciem na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego M. C., jeśli takowe posiada. Wymieniona dokumentów nie przedstawiła, przypuszczalnie takich nie posiada.

Skoro jednak wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, to w takiej sytuacji organ powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody (por. wyrok NSA z dnia 18.02.2000r., I SA Nr 834/97 –LEX 42907, z dnia 23.08.1996r., SA/Rz 906/95 – niepublikowany) Jeżeli jednak nie ma możliwości uzupełnienia materiału dowodowego (np. nie ma dokumentów, świadkowie nie żyją), to wtedy organ przyjmuje wersję zdarzeń, która odpowiada logicznie pozostałemu materiałowi dowodowemu por. wyrok NSA z dnia 4.03.1998r.,III SA 1363/96-niepublikowany).

Kolegium nie podjęło próby ustalenia czy istnieje możliwość przesłuchania w charakterze świadków osób wchodzących w skład zespołu, który przeprowadził lustrację gospodarstwa rolnego M. C. i wydał opinię jak również osoby, która była naczelnikiem gminy w dniu wydania decyzji z dnia [...]. W takim stanie rzeczy sprawa nie została wyjaśniona i wobec tego Sąd na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 ,poz.1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art. 152 w/w ustawy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 powołanej ustawy (200 zł – uiszczony wpis od skargi).

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni w/w wskazówki:

1) zwróci się do Urzędu Gminy o wskazanie jakie osoby wchodziły w skład zespołu, który w 1977r. przeprowadzał lustrację gospodarstwa rolnego M. C., kto w tym czasie był agronomem i zootechnikiem w gminie oraz o wskazanie miejsca zamieszkania tych osób oraz F. K, który był wówczas naczelnikiem gminy. Ustali też czy istnieje możliwość przesłuchania tych świadków (czy te osoby żyją),

2) jeżeli nie będzie przeszkód do przesłuchania tych osób, przeprowadzi na rozprawie dowód z przesłuchania ich w charakterze świadków na okoliczności określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26.03.1968r.,

3) gdyby nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego o jakim mowa w pkt 2, organ przeprowadzić dowód z przesłuchania stron (art.86 k.p.a.),

4) po przeprowadzeniu uzupełniającego materiału dowodowego stosownie do art. 80 k.p.a. oceni zebrany materiał dowodowy i wyda stosowną decyzję.

Gdyby nie było możliwości przeprowadzenia dowodów określonych w pkt 2, a strony nie zgłoszą istotnych dla sprawy dowodów, to wówczas po przesłuchaniu stron organ rozstrzygnie sprawę na tle istniejącego materiału dowodowego.