Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2236/97
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1999-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 240
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Nie można zaakceptować i należy ocenić jako rażąco sprzeczne z przepisami art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ i art. 240 Kc takie rozumienie tych przepisów, według którego ocenie, czy oddany w użytkowanie wieczyste grunt jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem podlegałoby jedynie korzystanie z gruntu przez aktualnego, ostatniego w dacie wydawania decyzji w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego, użytkownika.

TEZY

Nie można zaakceptować i należy ocenić jako rażąco sprzeczne z przepisami art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ i art. 240 Kc takie rozumienie tych przepisów, według którego ocenie, czy oddany w użytkowanie wieczyste grunt jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem podlegałoby jedynie korzystanie z gruntu przez aktualnego, ostatniego w dacie wydawania decyzji w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego, użytkownika.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skarg Juliana Cz., Eugeniusza P. oraz Aliny Sz. na decyzję Wojewody K. z dnia 31.10.1997 r. (...) w przedmiocie odmowy rozwiązania prawa użytkowania wieczystego - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; (...).


UZASADNIENIE

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył i ustalił co następuje:

1. W związku z podniesionymi w skargach Juliana Cz. oraz Eugeniusza P. i Aliny Sz. zarzutami wobec decyzji Wojewody o różnym charakterze i o różnej wadze, w związku z postanowieniami art. 22 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być przeprowadzona przez ten sąd dowolnie, lecz - wprost przeciwnie - musi przebiegać w pewnej określonej kolejności. W pierwszej kolejności musi być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i postępowania, które je poprzedzało z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną /por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, str. 247-248/.

2. Kierując się powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody K. rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 in fine Kpa, a to art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ w związku z postanowieniami art. 240 Kc.

Zgodnie z postanowieniami art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości kierownik urzędu rejonowego w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kc. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z niej w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, a w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Należy przyjąć, że identyczne zasady obowiązują w przypadku, jeżeli prawo użytkowania wieczystego powstało na podstawie decyzji administracyjnej.

Prawo użytkowania wieczystego działki nr 72/7, z której w wyniku podziału powstała m. in. działka nr 72/14, nabyto Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego w K. na mocy decyzji Wojewody K. z dnia 28.07.1992 r., (...), wydanej na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Art. 1 tej ustawy stanowi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa będące w dniu wejścia w życie ustawy /tj. w dniu 5.12.1990 r; por. art. 13.ustawy/ w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Tak więc Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego w K. nabyło prawo użytkowania wieczystego działki nr 72/7 w dniu 5 grudnia 1990 r.

3. Decyzja Wojewody K. stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 72/7 przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego w K. została wydana przed zmianą postanowień art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, dokonaną ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 91 poz. 455/. Nie zawiera - czego wymaga art. 2 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości po zmianie dokonanej ustawą z dnia 7 października 1992. zmieniającą tę ustawę, określenia warunków użytkowania wieczystego. Nie zawiera również - czego wymaga art. 239 par. 1 Kc w odniesieniu do umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, a co - jak wyżej ustalono - powinno odnosić się również do decyzji oddającej bądź stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego, sposobu korzystania z gruntu Skarbu Państwa. Pkt 4 decyzji stanowi jedynie, że użytkownik wieczysty jest zobowiązany do korzystania z gruntu zgodnie z jego prawem.

W takiej sytuacji należy przyjąć, że przeznaczenie gruntu wywłaszczonego na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28.04.1951 r. wynika z określenia celu wywłaszczenia zawartego w tej decyzji oraz ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K. zatwierdzonego uchwałą (...) Rady Miasta K. z dnia 16.11.1994 r. Jest nim budownictwo mieszkaniowe wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacyjną. Znajduje to również potwierdzenie w ustaleniach zawartych w decyzji (...) z dnia 29.09.1997 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (...), wydanej na wniosek aktualnych użytkowników m. in. działki nr 72/17.

Oględziny nieruchomości przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 17.09.1996 r. (...) oraz przez Wojewodę K. w toku postępowania odwoławczego w dniu 29.09.1997 r. (...) wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że wieczysty użytkownik korzysta z gruntu-działki nr 72/17 w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego i rozstrzygnięcie organu I instancji o rozwiązaniu tego prawa i zarządzeniu odebrania gruntu użytkownikowi wieczystemu jest zgodne. z postanowieniami art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 240 Kc. Nie można natomiast zaakceptować i należy ocenić jako rażąco sprzeczną z powyższymi przepisami, przyjęte przez Wojewodę K. takie rozumienie tych przepisów, wedle którego ocenie czy oddany w użytkowanie wieczyste grunt jest wykorzystywany przez użytkownika zgodnie z przeznaczeniem, podlegałoby jedynie korzystanie z gruntu przez aktualnego, ostatniego w dacie wydawania decyzji w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego, użytkownika.

Ani postanowienia art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ani art. 240 Kc nie upoważniają do takiego rozumowania Prawo użytkowania wieczystego jest prawem zbywalnym n przyjęta przez Wojewodę K. wykładnia powyższych przepisów czyniłaby możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego izuloryczną. Nic nie stałoby bowiem na przeszkodzie w zbyciu tego prawa nawet w przeddzień wydania decyzji w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, co - przy przyjęciu wykładni przepisów art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce i art. 240 Kc zaprezentowanej przez Wojewodę K. wykluczałoby wydanie decyzji o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.