Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1620/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant referent stażysta Magdalena Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółki [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7610.12.2021.AK Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...] od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 26 listopada 2020 r., nr NWIV.752.31.2016 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja Ministra Rozwoju Pracy i Technologii wydana został w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy:

Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. - dalej "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. nr NWIV.752.31.2016 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,0182 ha KW nr [...], nr [...] o pow. 0,2174 ha KW nr [...] i nr [...] o pow. 0,0452 ha KW nr [...].

[...] S.A. w [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 29 kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wskazał, że [...] w [...] jest poprzednikiem prawnym odwołującej się [...] S.A. w [...].

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy odpisów z dawnych ksiąg wieczystych: Tom 2 [...] wykaz 17(2) oraz Tom 5 [...] wykaz 150 jako właściciel przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] ujawniony został Skarb Państwa na podstawie orzeczenia Ministerstwa Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. Natomiast jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...] sporządzonego w dniu 29 sierpnia 2006 r. jako właściciel m.in. działki nr [...] również ujawniony został Skarb Państwa, m.in. na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r. nr 12, orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. oraz wyciągu protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 27 grudnia 1949 r. przechowywanego w aktach gruntowych [...] wykaz [...]. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej.

Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki przysługiwało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych działek.

Oceniając tę kwestię organ wywodził, odwołując się do utrwalonych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zarządu - stanowiącego przesłankę uwłaszczenia na zasadzie art. 200 u.g.n. - nie można domniemywać. Prawo to winno być udokumentowane na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

Do wniosku uwłaszczeniowego skarżąca spółka załączyła szereg dokumentów tj. kopię decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r. Nr G.8224/b/286/87 o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 wraz z załącznikiem nr 1, kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. nr G.8224/b/283/87/88 o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., kopię oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w Katowicach o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego [...] w [...] z dnia 4 września 1992 r. nr UR-OG- 7224/313/R/92, protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 20 maja 1966 r. spisany w celu wykonania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 18 kwietnia 1963 r. nr GKM-MT-12/41/63 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] o łącznej powierzchni 3.3355 ha oraz decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 maja 1964 r. nr GKM-MT-12/12/64 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] terenu o łącznej powierzchni 1.9372 ha. Przekazała również protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 lipca 1948 r., orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. oraz zarządzenie nr 77 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 grudnia 1969 r.

W ocenie Ministra, żaden z zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego ww. przedsiębiorstwu państwowemu do przedmiotowych nieruchomości. Decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Treść ww. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 oraz załącznika nr 1, decyzji Kierownika

Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r. oraz oświadczenie Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w Katowicach o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego [...] w [...] z dnia 4 września 1992 r., nie wskazuje natomiast na podstawie jakiego dokumentu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] w [...].

Ponadto w aktach przedmiotowego postępowania znajdują się m.in. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 20 maja 1966 r. spisany w celu wykonania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 18 kwietnia 1963 r. nr GKM-MT-12/41/63 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] terenu o łącznej powierzchni 3.3355 ha oraz decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 maja 1964 r. nr GKM-MT-12/12/64 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] terenu o łącznej powierzchni 1.9372 ha. W ocenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii ww. dokumenty także nie mogą zostać uznane za dowód przesądzający o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności z wykazów zmian gruntowych z lat 1964 - 1991 dotyczących obrębu [...] nadesłanych przy piśmie Urzędu Miasta [...] z dnia 3 października 2019 r. wynika, iż przedmiotowe działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie były objęte ww. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 20 maja 1966 r. oraz ww. decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 maja 1964 r. znak GKMMT- 12/12/64.

Tym samym Wojewoda Śląski słusznie przyjął, iż protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 lipca 1948 r., orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. oraz zarządzenie nr 77 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 grudnia 1969 r. odnoszą się jedynie do przejęcia przedsiębiorstwa

na własność Państwa i nie przyznają przedsiębiorstwu żadnych praw rzeczowych do gruntu.

Minister wyjaśnił także, że zarząd to prawna forma władania nieruchomością, a obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Przywołał art. 38 ust. 2 i art. 87 ww. ustawy stwierdzając, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia, a decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z nie. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jednak decyzji wydanej przed datą 1 sierpnia 1985 r. o przekazaniu przedmiotowych gruntów w użytkowanie na rzecz [...] w [...], dlatego nie można stwierdzić, iż nastąpił skutek określony w art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w postaci przejścia nieruchomości w zarząd.

Ponadto pismami z dnia 3 października 2019 r. organ wojewódzki wystąpił do [...] S.A. oraz Prezydenta Miasta [...] o nadesłanie dokumentów świadczących o prawie zarządu [...] do działek nr [...] oraz nr [...], które wraz z działką nr [...] utworzyły działkę nr [...]. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe pisma pozostały bez odpowiedzi.

Tym samym organ uznał, że Wojewoda Śląski w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez [...] w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu w stosunku do przedmiotowego gruntu.

Na decyzję Ministra Rozwoju [...] S.A. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy:

1.1 poprzez błędną wykładnię art. 200 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi

dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do gruntu i wydania na rzecz odwołującej decyzji uwłaszczeniowej,

1.2. poprzez błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10

lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych

nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe

przyjęcie, że decyzja Urzędu Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r., nr G.8224/b/286/87 o ustaleniu opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów oraz decyzja z dnia 8 sierpnia 1988 r. nr G. 8224/b/283/87/88 nie stanowi podstawy do wykazania zarządu o którym mowa w art. 200 u.g.n w odniesieniu do spornych nieruchomości,

1.3. poprzez błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10

lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że protokół z dnia 27 grudnia 1949 r., zatwierdzonego orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. nie stanowi podstawy do wykazania zarządu o którym mowa w art. 200 u.g.n,

1.4. poprzez niewłaściwe niezastosowanie art. 38 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. oraz art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. i nie uwzględnienie, że grunty

państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły

z mocy prawa w użytkowanie a następnie w zarząd tych jednostek, w sytuacji gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadziłoby do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornych gruntów;

2. naruszenie przepisów postępowania,

2.1. a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez:

2.1.1. dokonanie wybiórczej, dowolnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik

sprawy i błędne przyjęcie, iż decyzja z dnia z dnia 10 sierpnia 1987 r.. Nr G. 8224/b/286/87 o ustaleniu opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów oraz decyzja z dnia 8 sierpnia 1988 r. Nr G. 8224/b/283/87/88 nie może stanowić dowodu na potwierdzenie istnienia prawa zarządu względem spornych nieruchomości, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych,

2.1.2. bezzasadne pomięcie okoliczności wskazanych w treści pisma nr G.8224/b/286/87, które jednoznacznie wskazują na istnienie zarządu po stronie [...],

2.2. art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności,

2.3. a to art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła, iż jej poprzednik prawny posiadał prawo zarządu względem spornych nieruchomości o nr [...], [...], [...],

2.4. a to art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w sposób wyczerpujący przyczyn z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zaoferowanym przez skarżącą i nie wskazanie faktów pozwalających na przyjęcie odmiennego stanowiska niż to, które wskazuje skarżąca.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody Śląskiego oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 200 u.g.n., odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w ww. dacie prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego.

Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym wypadku wymienione wyżej przedsiębiorstwo państwowe) na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Użyte przy tym w tym przepisie pojęcie "zarządu", chociaż nie zostało określone ustawowo i sporny był w doktrynie jego charakter, stanowiło jednak niewątpliwie kategorią prawną, która określała prawną formę władania nieruchomością. Zarządu nie można było uzyskać w sposób dorozumiany a zatem jego powstanie musiało powodować określone zdarzenie prawne np. decyzja administracyjna, czy akt erekcyjny państwowej osoby prawnej (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91 ONSA 1992/2 poz. 99 oraz "Prawo obrotu nieruchomościami" pod red. St. Rudnickiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 77 i 78). Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd), był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa zatem nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. W art. 206 u.g.n. wskazano ponadto, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120).

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).

W konsekwencji, istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołał w uzasadnieniu decyzji Minister), nie można domniemywać.

Zdaniem sądu, tego rodzaju dokumentami kreującymi prawo zarządu skarżąca spółka nie legitymuje się. Na potwierdzenie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości wnioskodawca przedłożył kopię decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 wraz z załącznikiem nr 1, kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., kopię oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w Katowicach o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego [...] w [...] z dnia 4 września 1992 r. nr UR-OG- 7224/313/R/92.

W tym miejscu należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Takie też stanowisko prezentuje w licznych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1774/18; wyrok NSA z 19 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2182/19; wyrok NSA z 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2943/19). Skład orzekający w niniejszej sprawie powyższy pogląd podziela. Wspomniane wyżej decyzje opłatowe z 1987r. i 1988r. nie zawierają wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej [...] sporne nieruchomości w użytkowanie, zatem nie mogły być uznane za dokumenty potwierdzające istnienie prawa zarządu do przedmiotowych gruntów.

Ponadto w aktach przedmiotowego postępowania znajdują się m.in. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 20 maja 1966 r. spisany w celu wykonania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 18 kwietnia 1963 r. nr GKM-MT-12/41/63 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] terenu o łącznej powierzchni 3.3355 ha oraz decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 maja 1964 r. znak GKM-MT-12/12/64 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] terenu o łącznej powierzchni 1.9372 ha.

Jednak z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności z wykazów zmian gruntowych z lat 1964 - 1991 dotyczących obrębu [...] wynika, iż przedmiotowe działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie były objęte ww. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 20 maja 1966 r. oraz ww. decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 maja 1964 r. znak GKMMT- 12/12/64. Zatem również te dokumenty nie mogą zostać uznane za dowód przesądzający o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.

Także inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy tj. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 lipca 1948 r., orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia 27 czerwca 1952 r. oraz zarządzenie nr 77 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 grudnia 1969 r. nie stanowią dowodu o przysługiwaniu skarżącej prawa zarządu do przedmiotowych działek. Z dokumentów tych wynika, że opisane tam mienie orzeczeniami władz państwowych, wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354), oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47 poz. 354) zostało przejęte przez Państwo Polskie po II Wojnie Światowej w oparciu o przepisy www. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Ustawa ta dotyczyła jednak jedynie problematyki nacjonalizacji określonego w niej majątku i regulowała kwestię roszczeń byłych właścicieli. Nie regulowała natomiast spraw związanych z przejęciem tegoż mienia przez poszczególne przedsiębiorstwa. Tej problematyce poświęcone były inne akty. Ponadto orzeczenia te w żadnych punktach nie odzwierciedlają nawet zamiaru zawarcia pomiędzy Skarbem Państwa a poprzednikiem prawnym skarżącej umowy zarządu czy umowy użyczenia gruntu w prawem przewidzianej formie.

Prawidłowo zatem organ wskazał, że stosownie do art. 87 obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek.

Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach(D.U. 1969, Nr 22, poz. 159), przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następowało w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna była zawierać określenie czasu i warunków użytkowania. Zgodnie więc z powyższym, do wystąpienia skutku określonego w art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w postaci przejścia z mocy prawa w zarząd na rzecz jednostek państwowych gruntów stanowiących własność państwa, koniecznym jest stwierdzenie, że grunty te były uprzednio przekazane na rzecz jednostek państwowych w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej.

Zatem zasadnie Minister stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest decyzji wydanej przed datą 1 sierpnia 1985 r. o przekazaniu przedmiotowych gruntów w użytkowanie na rzecz ww. przedsiębiorstwa, dlatego nie można stwierdzić, że nastąpił skutek określony w art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w postaci przejścia nieruchomości w zarząd.

Z akt administracyjnych wynika także, że organy administracji publicznej rozpoznające sprawę, podejmowały działania zmierzające do wyjaśnienia podstawowej dla rozstrzygnięcia okoliczności co do tytułu prawnego dającego podstawę do ubiegania się o wydanie decyzji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., jednakże starania te były bezskuteczne (vide: pisma skierowane do wnioskodawcy). Oceniając działania organów w powyższym względzie nie można pominąć, że po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), w tym m.in. art. 7 k.p.a., obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w tym przepisie, nie ciąży wyłącznie na organie. Czynności te są podejmowane z urzędu lub na wniosek. Jeżeli zatem w ocenie strony działania organu mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy były niewystarczające, to winna przedstawić stosowne wnioski w tym względzie. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca spółka wniosków takich nie zgłaszała. Również w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiono dowodów podważających prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji.

Zatem przedłożone do akt sprawy dokumenty potwierdzają jedynie tytuł prawa własności Skarbu Państwa, natomiast nie przyznają żadnych praw rzeczowych do gruntu poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, a co za tym idzie nie świadczą o istnieniu prawa zarządu. Nie zostały zatem naruszone przez organ przepisy materialne wskazane w skardze.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w tych artykułach i nie wykazał niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odnośnie niewykazanie się przez skarżącą prawem zarządu do przedmiotowego gruntu.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.

Wszystkie przywołane orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl.