Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 449/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i ust. 2, art. 216 ust. 1.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent - stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi I. K., J. K., E. K.-C. i R. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 508 (pięćset osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Umową sprzedaży zawartą w dniu [...] r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz.64), A. K. i I. K. zbyły na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości o powierzchni 1,65 ha składającej się z 2 działek o numerach [1] i [2], położonych w D. przy ul. [...] i [...]. Jak wynika z § 6 aktu notarialnego, Rep. A nr [...], sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w D. przedmiotowa nieruchomość zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją Urzędu Miejskiego Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] r., nr [...], została przeznaczona pod budowę parkingu i zieleńca miejskiego.

W dniu [...] roku A. K. i I. K., zastępowane przez radcę prawnego R. K., wystąpiły do Prezydenta Miasta D. o zwrot opisanej nieruchomości wskazując, że cel na który nastąpiło wywłaszczenie nie został zrealizowany. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta D. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając tę decyzję organ podał, że w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody należało stwierdzić, że cel na jaki została przejęta nieruchomość wnioskodawczyń, a to budowa parkingu oraz zieleńca miejskiego został zrealizowany. Parking i zieleniec istniały bowiem na przedmiotowych działkach w latach [...], a zatem jeszcze przed jej wykupieniem przez Skarb Państwa. W późniejszym zaś okresie na nieruchomości zostało zorganizowane targowisko miejskie. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] roku, nr [...].

Wyrokiem z dnia 28 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1834/01, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. uchylił jednak obie te decyzje uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W ponownym postępowaniu NSA nakazał ustalenie czy rzeczywiście wywłaszczone działki zostały wykorzystane na cel wywłaszczeniowy, jakim była budowa parkingu i zieleńca miejskiego, kiedy miała miejsce realizacja tych inwestycji oraz czy miało to miejsce na wszystkich działkach objętych wnioskiem o zwrot. Jednocześnie powołując się na uchwałę NSA z dnia 19 maja 2003 r., OPS 1/03, Sąd ten nakazał wyłączenie od udziału w sprawie w charakterze organu orzekającego Prezydenta Miasta D. .

Na skutek tego wyroku Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] roku wyznaczył Prezydenta Miasta S. jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. W międzyczasie do postępowania po stronie wnioskującej o zwrot nieruchomości, w miejsce zmarłej A. K. wstąpiły jej córki R. B., D. K. i J.K.-C.. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta S. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W podstawie prawnej swojej decyzji organ wskazał art. 142 oraz art. 229a w zw. z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. - dalej u.g.n.). W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie można jednoznacznie stwierdzić, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wobec jednak wprowadzenia z dniem [...] r. do ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 229a postępowanie w sprawie należało umorzyć. Zgodnie bowiem z tym przepisem roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli został na niej zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który to cel w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Obowiązująca w dacie nabycia spornej nieruchomości ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości dopuszczała zaś wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej, a urządzenie targowiska miejskiego mieści się w tego rodzaju celach.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił jednak decyzję Prezydenta Miasta S. nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy temu organowi. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta S. nie wypełnił zaleceń zamieszczonych w wyroku NSA. Stwierdził także, że orzekając na postawie art. 229a ustawy organ I instancji był zobligowany do poczynienia jednoznacznych ustaleń, czy na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania został zrealizowany inny cel niż budowa parkingu i zieleńca i czy mógł on stanowić podstawę wywłaszczenia.

Na skutek skargi Stowarzyszenia "A" w D., które zostało dopuszczone przez organ I instancji do udziału w sprawie na prawach strony postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 331/05, uchylił ostatnio wymienioną decyzję Wojewody [...] uznając, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA uznał, że ocena prawna zawarta w wyroku NSA z 2003 roku utraciła swoją moc z uwagi na zaistniałą w międzyczasie zmianę stanu prawnego spowodowaną wprowadzeniem do ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 229 a. Prawidłowe zatem było działanie organu I instancji polegające na powołaniu się na zmianę obowiązującego stanu prawnego, a następnie zastosowania wspomnianego wyżej przepisu. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego było zbadanie czy w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca zwrot przedmiotowej nieruchomości. W szczególności organ II instancji winien zająć jednoznaczne stanowisko w kwestii czy urządzenie targowiska na terenie wywłaszczonej nieruchomości mogło stanowić podstawę wywłaszczenia. Od obowiązku tego organ jednak się uchylił nakazując organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego nie precyzując jednak, w jakim kierunku winno ono zmierzać.

W następstwie tego wyroku ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...], utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że targowisko miejskie należy uznać za cel użyteczności publicznej uzasadniający wywłaszczenie zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Także i ta decyzja nie utrzymała się w obrocie prawnym, bowiem w wyniku skargi wniesionej przez I.K., J. K., E.K.-C. oraz R. B. została ona wraz z decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. uchylona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 131/08. W uzasadnieniu tego wyroku WSA wskazał na zaistniałą w sprawie przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wynikającą z przepisu art. 145 a k.p.a. Podstawą wydania zaskarżonych decyzji był bowiem przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05, uznał za niezgodny z Konstytucją w związku z czym przepis ten utracił moc z dniem 9 kwietnia 2008 r. WSA stwierdził jednocześnie, że w zaistniałej sytuacji orzekające w sprawie organy administracyjne są związane pierwszym zapadłym w sprawie wyrokiem NSA z 28 maja 2003 r.

W następstwie tego ostatniego wyroku Prezydent Miasta S. ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] roku, nr [...], odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W podstawie prawnej orzeczenia organ powołał art. 136 i art. 137 u.g.n. W uzasadnieniu zaś podał, że w toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] roku ustalono, że część działki nr [1], aktualnie oznaczona w ewidencji jako działka nr [3], została zajęta pod asfaltowy chodnik i wejście na teren targowiska miejskiego. Pozostałe działki (nr [4], [5] i [2]) stanowią natomiast teren targowiska miejskiego. Ten stan zagospodarowania działek potwierdziła także wizja przeprowadzona w dniu [...] roku. W toku postępowania organ przeprowadził także rozprawę administracyjną z udziałem stron oraz odebrał oświadczenia i przesłuchał liczną grupę świadków na okoliczność ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowego terenu po jego wywłaszczeniu. Świadkowie zaproponowani przez Gminę D. oraz Stowarzyszenie "A" wskazali, że na terenie wywłaszczonych działek wbrew twierdzeniom wnioskodawczyń został zorganizowany parking oraz był zieleniec. Parking ten był ogrodzony łańcuchami i został wyposażony w budkę, a w latach 1981-1983 korzystała z niego Milicja Obywatelska przechowując na nim samochody po wypadkach. W 1983 roku parking został jednak przeniesiony o kilkaset metrów dalej na działkę położoną również przy ul. [...], a na jego miejscu zorganizowano targowisko. Świadkowie ci zeznali także, że pozostały teren wywłaszczonej nieruchomości został zagospodarowany jako zieleniec, z alejkami wysypanymi żwirem oraz ławeczkami. Przyznali jednocześnie, że z terenu zielonego korzystały także cyrki rozstawiając tam swoje namioty oraz ustawiano na nim karuzele. Odmiennie z kolei zeznawali świadkowie zaproponowani przez wnioskodawczynie. Dowodzili oni, że część wywłaszczonych działek wykorzystywana była jako targowisko, a pozostała część była nieużytkowana. Na nieużytkowanej części stawiane były karuzele i namioty cyrkowe. W świetle tych zeznań na przyjętej nieruchomości nie został wybudowany parking i nie powstał na niej zieleniec. Zdaniem Prezydenta Miasta S. zgromadzona w sprawie dokumentacja pozwala jednak na stwierdzenie, że jeszcze przed wywłaszczeniem, a to w latach [...] teren nieruchomości był użytkowany przez Zarząd Gospodarki Terenami w D. wydanej w dniu [...] roku decyzji o pozwoleniu na budowę ogrodzenia targowiska miejskiego wynika ponadto, że targowisko zostało zorganizowane na terenie ówczesnego parkingu zlokalizowanego w narożniku ul. [...] i ul. [...]. W ocenie organu zebrane dokumenty, zdjęcia i zeznania wielu świadków dowodzą, że na działkach [3] i [5] został zorganizowany parking stanowiący cel wywłaszczenia. Teren tego parkingu był wyasfaltowany oraz ogrodzony słupkami metalowymi z łańcuchami. Wjazd na parking znajdował się od strony ul. [...], a przy wjeździe na parking znajdował się obiekt "murowany" istniejący do dnia dzisiejszego. Jednocześnie organ nie uznał za dowód w spawie zeznań świadków spokrewnionych z wnioskodawcami. Wskazał także, że dużym problemem było ustalenie czy doszło do realizacji drugiego celu wywłaszczenia jakim była budowa zieleńca miejskiego. W tej kwestii organ powołał się na definicję terminu "zieleń miejska" zamieszczonej w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz.6). Zgodnie z tym przepisem przez zieleń miejską rozumie się zespoły roślinności znajdujące się na terenach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele wypoczynkowe, zdrowotne i estetyczne w szczególności parki, zieleńce, zieleń na ulicach i placach, zieleń izolacyjną, pracownicze ogrody działkowe. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w 1980 roku teren wywłaszczonej nieruchomości został oznaczony symbolami [...] oraz [...] i przeznaczony odpowiednio pod tereny zespołu usług ogólnomiejskich o charakterze gastronomiczno-rozrywkowym i miejską drogę ekspresową. Dokumentacja fotograficzna pochodząca z 2004 r. dowodzi zaś, że na terenie sąsiadującym z działką nr [2] znajdowały się jeszcze pozostałości alejek wraz z krawężnikami oraz połowa klombu, którego druga część znajdowała się na działce nr [2]. Na terenie nieruchomości znajduje się także dużo słupków metalowych wykonanych prawdopodobnie w 1982 lub 1983 roku. Na zdjęciu wykonanym w okresie letnim widać także, że trawa rosnąca na powyższej nieruchomości była pielęgnowana i koszona, co zaprzecza twierdzeniom świadków, że były to chaszcze, czy nieużytki. Zgodnie z zeznaniami innych świadków Zakład Zieleni Miejskiej wykonał projekt zagospodarowania terenu lecz nie został on zrealizowany. Na nieruchomość nawieziono jednak humus i obsiano go trawą, umieszczono tam także ławki i wyznaczono alejki, co dowodzi przystąpienia do realizacji projektu. Świadkowie potwierdzili także, że na terenie działki nr [2] organizowane były wesołe miasteczka i cyrki, stał tam także kiosk "B". Reasumując organ nie negując zeznań świadków dowodzących, że teren działki nr [2] stanowił nieużytek uznał jednak, że w ówczesnym czasie, a w szczególności okresie stanu wojennego, wiele zieleńców miejskich było zaniedbanych. Podobnie dzieje się zresztą także współcześnie. Nie dowodzi to jednak, że nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, jakim było założenie zieleńca.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczynie domagały się jej uchylenia podnosząc jej oparcie na nieobiektywnej ocenie materiału dowodowego. Zarzuciły niewyjaśnienie braków w dokumentacji dotyczącej rzekomej realizacji celu wywłaszczenia. W szczególności zwróciły uwagę na brak załącznika mapowego do decyzji z 1979 r. zatwierdzającej projekt realizacyjny inwestycji, co nie pozwala stwierdzić, czy doszło do całkowitej bądź tylko częściowej realizacji projektu. Organ nie zajął także stanowiska w przedmiocie braku dokumentów świadczących o realizacji celu wywłaszczenia, takich jak: decyzja o pozwoleniu na budowę parkingu, metryka parkingowa w Zarządzie Ulic i Mostów, dokumentacja dotycząca środków trwałych. Nieprzekonywujące jest też uzasadnienie dotyczące przyczyn pominięcia w materiale dowodowym zeznań części świadków spokrewnionych z wnioskodawczyniami, a wzięcie pod uwagę zeznań świadków spokrewnionych z kupcami prowadzącymi działalność na targowisku. Zdaniem odwołujących się błędnie został także oceniony zgromadzony w sprawie materiał zdjęciowy. Teza o pozostałościach alejek nie dotyczy bowiem wywłaszczonych lecz sąsiednich działek. Przeinaczone zostały także zeznania świadków dotyczące wykorzystywania terenu nieruchomości przez cyrki i karuzele. Świadkowie ci stwierdzili bowiem, że działki te stanowiły nieużytki, a organ twierdzenia te uznał za dowód przemawiający za istnieniem zieleńca. Manipulacji faktami dowodzi także brak odniesienia się do stwierdzeń ówczesnego Kierownika Wydziału Konserwacji Terenów Zielonych, który stwierdził, że plany zagospodarowania terenu aż do ul. [...] nie zostały zrealizowane. Wszystkie te okoliczności świadczą o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem odwołujących się organ nie wypełnił także obowiązków nakazanych wyrokiem NSA z 2003 roku. Zwrócili wreszcie uwagę na fakt wykorzystywania części wywłaszczonego terenu przed zatwierdzeniem planu realizacyjnego jako "dzikiego parkingu", co potwierdza pismo ówczesnego Wiceprezydenta Miasta. Z pisma tego wynika, że na części wywłaszczonego terenu mógł istnieć parking, nie był to jednak parking przewidziany w zatwierdzonym planie realizacyjnym. Dokumenty dotyczące budowy w 1991 r. targowiska świadczą także o tym, że był to teren nieutwardzony, a zatem nie mógł być tam wcześniej urządzony parking zgodny z planem realizacyjnym.

Dopuszczone na prawach strony postępowania Stowarzyszenie "A" w D. w piśmie z dnia [...] r. domagało się "oddalenia odwołania". Wskazało, że gdyby zachowała się dokumentacja budowy parkingu wówczas postępowanie w sprawie nie musiałoby trwać 10 lat. Stowarzyszenie podniosło, że braki dokumentacji potwierdzającej realizację spornego parkingu dowodzą co najwyżej naruszania przepisów prawa przy realizacji tych obiektów. Pismo Wiceprezydenta Miasta, na które powołały się wnioskodawczynie dowodzi zaś tylko braku koordynacji w trakcie budowania infrastruktury miejskiej, gdzie najpierw kładziono asfalt, a później przeprowadzano wodociąg. Zdaniem Stowarzyszenia o zrealizowaniu zieleńca świadczy zachowana połowa klombu znajdująca się aktualnie poza terenem targowiska. Zieleńce miejskie spełniały także w poprzednich latach znacznie niższe standardy, a nierzadko stawiano na nich obiekty cyrkowe. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania się do wskazań zawartych w wyroku NSA z 2003 roku Stowarzyszenie zauważyło, że wskazania te dotyczyły ustalania faktów, a nie oceny legalności podejmowanych działań wg ówczesnego prawa. Bez znaczenia jest zatem kwestia realizacji parkingu zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym, czy też bez tego planu, a nawet wbrew temu planowi. Sam fakt istnienia parkingu został natomiast bardzo dobrze udokumentowany. Był on z pewnością utwardzony, ale parkingiem jest także teren nieutwardzony, jeśli jego granice są oznaczone.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] powołując się na przepisy art. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że niespełnienie przesłanek sformułowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. wyłącza ostatecznie możliwość ubiegania się o zwrot nieruchomości, chociażby po zrealizowaniu celu wywłaszczenia zmieniono jej przeznaczenie. Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował sformułowaną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów. W szczególności za wiarygodne należało uznać zeznania świadków wskazujących na realizację parkingu w początkach lat 80-tych na działkach nr [3], [4] i [5]. Parking ten był wyasfaltowany, ogrodzony i strzeżony oraz znajdowała się na nim dyżurka portiera od strony wjazdu z ul. [...]. Zdaniem Wojewody należy także dać wiarę tym świadkom, którzy wskazywali, że parking został wybudowany nie tylko na działkach nr [3] i [4], ale także na działce [5]. Odnośnie działki nr [2] należy przyjąć, że została na niej urządzona alejka utwardzona żużlem i obłożona krawężnikami, a na pozostałej jej części był teren zieleni z ławeczkami. Teren ten pełnił funkcję rekreacyjną oraz stacjonował na nim okresowo cyrk oraz karuzele, a zatem służył zamierzeniom wynikającym z definicji terminu "zieleń miejska" zamieszczonej w obowiązującej wówczas ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska. Z godnie z definicja zamieszczoną w Słowniku Języka Polskiego PWN (przyp. Sąd - t. 3, Warszawa 2007, s. 181) "nieużytek" to obszar nie nadający się pod uprawę, co - zdaniem Wojewody - nie wyklucza możliwości jego zagospodarowania jako terenu zieleńca. Odnosząc się do zarzutu odmowy przyjęcia jako dowodu w sprawie zeznań świadków wskazanych przez wnioskodawczynie organ nadzoru wskazał, że zeznania te zostały uznane za sprzeczne z pozostałymi zeznaniami świadków. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braków w dokumentacji Wojewoda uznał, że brak tych dokumentów zastąpiony został, stosownie do normy wynikającej z art. 75 k.p.a., zeznaniami świadków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I.K., J. K., E. K.-C. i R. B. domagały się uchylenia zapadłych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciły wydanie obu tych decyzji z naruszeniem art. 136 oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez bezzasadne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a także art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), poprzez nie zastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 28 maja 2003 r., II SA/Ka 1834/01. Ponadto skarżące uznały, że w toku postępowania naruszone zostały przepisy art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 28, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podały, że ich zdaniem Prezydent Miasta D. celowo zataił dokumentację dotyczącą realizacji celu wywłaszczenia. Zgłosiły wątpliwości dotyczące decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z dnia [...] r. sporządzonej w Wydziale Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego, a opatrzonej sygnaturą decyzji stosowaną przez ówczesny Zarząd Gospodarki Terenami oraz wydania pozwolenia na budowę na terenie będącym własnością skarżących. Skarżące wskazały na brak odniesienia się w uzasadnieniach decyzji do części zeznań świadków. Z zeznań tych wynika tymczasem, że na wywłaszczonej nieruchomości mógł istnieć przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego dziki parking. Istnieniu parkingu przeczy także treść uzasadnienia decyzji zatwierdzającej projekt realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących nieprawdopodobne jest aby "zniknęło" naraz szereg dokumentów, które mogły by dowieść istnienia na spornym terenie parkingu. Podały także, że zeznania wskazanych przez nie świadków, które zostały pominięte w sprawie lub uznane za "enigmatyczne" znajdują potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy piśmie Wiceprezydenta Miasta D. z dnia [...] r. W piśmie tym zwrócono uwagę na systematyczną dewastację przez rożne przedsiębiorstwa terenu przedmiotowej nieruchomości w związku z przebudową układu komunikacyjnego, budową rurociągów, ale także urządzaniem targowiska i parkingu. Skarżące podniosły również, że w latach 80-tych żaden urząd nie wydałby zgody na rozbicie cyrku, czy karuzel na urządzonym zieleńcu. Zarzuciły, że zamieszczone w materiale zdjęciowym pozostałości fragmentów krawężników znajdują się poza terenami objętymi wnioskiem o zwrot, co ustalono bezspornie w czasie wizji z udziałem stron. Dowodów na urządzenie zieleńca miejskiego nie udało się także zebrać mimo usilnych wysiłków Stowarzyszenia "A". Rezultatu nie dały także wysiłki Stowarzyszenia zmierzające do udowodnienia realizacji parkingu. Gdyby cel taki został zrealizowany teren parkingu winien zostać ogrodzony, oświetlony i posiadać utwardzoną nawierzchnię oraz zostać zrealizowany w oparciu o pozwolenie na budowę, jak wydana w 1991 r. decyzja Architekta Miejskiego, którą udzielono pozwolenia na budowę ogrodzenia targowiska.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania się do zaleceń zawartych w wyroku NSA z 2003 roku podał, że podjęte zostały wszelkie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. i nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Co do zarzutu naruszenia zasady szybkości postępowania Wojewoda wyjaśnił, że postępowanie uległo przedłużeniu z uwagi na wniosek skarżących domagających się stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. mocą którego dopuszczono do udziału w sprawie Stowarzyszenie "A" w D. .

W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania Stowarzyszenie "A" w D. wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, że strona skarżąca zbyt dużo uwagi przywiązuje do legalności działań ówczesnych władz. Tymczasem zalecenia zawarte w wyroku NSA dotyczą tylko określonego skutku, czyli zrealizowania parkingu i zieleńca miejskiego. Jeśli taki rezultat został osiągnięty, nawet gdyby to nie było zgodne z ówczesnym prawem, to zwrot nieruchomości byłby pozbawiony podstaw prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonujący - zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, uznał, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ponownie aktualna stała się ocena prawna zawarta w wyroku NSA z 2003 r. Zgodnie zaś z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana przed dniem 1 stycznia 2004 r. (...) wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zgodzić się należy także ze stanowiskiem skarżących, że orzekające w sprawie organy były związanie nie tylko oceną prawną, ale także wskazaniami co dalszego prowadzenia sprawy zawartymi w wyroku NSA z 2003 r. Ten ostatni obowiązek, mający oparcie w przepisie art. 153 p.p.s.a., został bowiem nałożony wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2008 r., II SA/Gl 131/08, w którym Sąd ten wskazał na związanie orzekających w sprawie organów zaleceniami zawartymi w wyroku NSA.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel nieruchomości lub jego następcy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III ustawy (gdzie zamieszczone zostały wskazane art. 136 i art. 137) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). W sprawie bezsporne jest, że Skarb Państwa nabył nieruchomość składającą się z działek o numerach [1] i [2], położoną w D. przy ul. [...] i [...] w trybie przepisu art. 6 ustawy z 1958 roku, który został wskazany w art. 216 ust. 1 u.g.n. Ustalenie to wynika wprost z zawartej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] r., sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w D., Rep. A nr [...]. W § 1 tej umowy wskazano bowiem, że została ona sporządzona w trybie i na warunkach

art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W § 6 umowy powołana została jednocześnie decyzja wydana przez Urząd Miejski w D. Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], którą zatwierdzono plan realizacyjny budowy parkingu i zieleńca miejskiego.

W przypadku, gdy do nabycia nieruchomości doszło w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zawarte w art. 136 ust. 3 u.g.n. sformułowanie "cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" powinno się określić na podstawie aktu notarialnego oraz wskazanej w tym akcie decyzji administracyjnej upoważniającej organ do uruchomienia rokowań poprzedzających wydanie decyzji wywłaszczeniowej, które doprowadziły w efekcie do zawarcia umowy kupna nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się, że "cel wywłaszczenia" należy rozumieć bardzo ściśle wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił, że po wejściu w życie Konstytucji R.P. zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy.

Z uwagi na treść zaskarżonej decyzji podstawową kwestią związaną z kontrolą jej legalności jest ocena prawidłowości zastosowania przez Wojewodę [...] przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. Rozważania dotyczące zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z wymienionymi przepisami prawa materialnego rozpocząć trzeba od analizy art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepis ten w trakcie toczącego się postępowania został znowelizowany ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), co jak się wydaje umknęło uwadze orzekającym w sprawie organom. Tymczasem w art. 137 ust. 1 u.g.n., w aktualnym jego brzmieniu, ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. Ma to miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, albo nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Obie normy prawne wynikające z art. 137 ust. 1 u.g.n. mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek czyni zasadnym wniosek o zwrot nieruchomości. W konsekwencji oznacza to, jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie, że nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia" (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego. Wydanie Jubileuszowe. Nr 5-6/ 2010, s. 467; E. Mzyk [w:} G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieuchomosciami. Komentarz, Warszawa 2008, s. 500; M. Wolanin w: J Jaworski, A.Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2009, s. 924). Dodać trzeba, że obie przesłanki wymienione w art. 137 ust. 1 u.g.n. opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy też rezygnacji z jego dokończenia.

Wskazanie przez ustawodawcę w art. 37 ust. 1 u.g.n., że terminy wymienione w tym przepisie rozpoczynają swój bieg "od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna" pozwala, zgodnie z regułami wykładni językowo-logicznej, na stwierdzenie, że w przypadku realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia na nieruchomości przed jej wywłaszczeniem, czy przed jej nabyciem w trybie art. 6 ustawy z 1958 roku, winno się ją uznać za zbędną na cel określony w decyzji w wywłaszczeniu. W ocenie składu orzekającego wykładając ten przepis należy dać jednak pierwszeństwo przed regułami wykładni językowo-logicznej wykładni funkcjonalnej. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja w której doszłoby do zwrotu nieruchomości z powodu uznania ją za zbędną, tylko z tego powodu, że została ona zagospodarowana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu przed wydaniem tej decyzji bądź przed uzyskaniem przez nią waloru ostateczności. Zauważyć też należy, że przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. nakazuje w przypadku gdy doszło do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z 1958 roku stosować odpowiednio przepisy o zwrocie nieruchomości, a zatem przewiduje on możliwość stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. z modyfikacjami. Odnosząc te rozważania do kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że zebrane w toku postępowania dowody pozwalają stwierdzić, że część nabytej przez Skarb Państwa w 1980 roku nieruchomości została faktycznie zagospodarowana pod parking dla samochodów. Zebrane dowody potwierdzają w szczególności, że na parkingu tym były m.in. przechowywane przez Milicję Obywatelską pojazdy uszkodzone w wypadkach drogowych. W świetle dokonanej wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. bez znaczenia w sprawie jest natomiast okoliczność, że do realizacji parkingu stanowiącego jeden z celów wywłaszczenia mogło dojść na części działki nr [1], położonej w narożniku ulic [...] i [...], przed dniem [...] r. Na prawdopodobną realizację parkingu przed tą datą zdają się wskazywać nie tylko zeznania części przesłuchanych świadków, ale również znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja dotycząca dwóch ugód z dnia 12 listopada 1980 r. zawartych pomiędzy Urzędem Miejskim – Zarządem Gospodarki Terenami w D. , a A.K. oraz I. K.. Ugody te sporządzone zostały w oparciu o opinię przygotowaną przez rzeczoznawcę d.s. rolnych A.H.. Z opinii tej wynika wprost, że byłe współwłaścicielki nieruchomości składającej się z działek nr [1] i [2] zostały w latach 1977-1979 pozbawione możliwości jej użytkowania.

Za przyjęciem hipotezy, że do realizacji parkingu mogło dojść przed zawarciem umowy sprzedaży wskazanej we wniosku o zwrotu nieruchomości, a także być może przed dniem [...] roku, kiedy to zatwierdzony został projekt realizacyjny tej inwestycji, wskazuje także wypis z rejestru gruntów sporządzony w dniu [...] r. (akt adm. tom I, k 21 – załącznik do pisma z dnia [...] r.). Z wypisu tego wynika, że działka nr [1], położona w obrębie [6], została już na dwa lata przed zawarciem umowy sprzedaży podzielona na działki nr [3], nr [4] i nr [5]. Do tej dokumentacji geodezyjnej orzekające w sprawie organy jednak nie odniosły się w żaden sposób. Konsekwencją zaś jej pominięcia był brak ustaleń pozwalających na wyjaśnienie, jaki był cel podziału działki nr [1] i czy celem tym nie była planowana realizacja na jednej z nowowydzielonych działek parkingu dla samochodów.

Unormowanie wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nakłada na organy administracji orzekające w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obowiązek dokonania ustaleń faktycznych nie tylko odnoszących się do daty rozpoczęcia robót zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, ale także do rozstrzygniecia wszelkich wątpliwości dotyczących ostatecznej realizacji celu wywłaszczenia. Zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają zaś na wyjaśnienie, czy na wykupionej przez Skarb Państwa nieruchomości ukończono realizację zieleńca miejskiego. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody wskazują bowiem co najwyżej, że na działce nr [2] doszło do rozpoczęcia robót zmierzających do realizacji zieleńca miejskiego wskazanego w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny. Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji organy nie wypowiedziały się w przedmiocie dowodów wskazujących, że przedmiotowy zieleniec nie został ukończony.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel może żądać zwrotu także części wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Także i do tej kwestii w żaden sposób nie odniosły się orzekające w sprawie organy mimo, że obowiązek jej zbadania został wprost nałożony w wyroku NSA z 2003 r. Uprawnienie domagania się przez byłych właścicieli bądź ich następców prawnych zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości zostało zamieszczone w art. 137 ust. 2 u.g.n., a doprecyzowane już po wyroku NSA, na mocy ustawy zmieniającej u.g.n. z dnia 28 listopada 2003 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Orzekające w sprawie organy nie odniosły się w żaden sposób do tego przepisu, nie rozważyły bowiem w ogóle czy cel wynikający z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, a to budowa parkingu i zieleńca miejskiego został zrealizowany na całej nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości, czy też tylko na jej części.

W tym kontekście należy zauważyć, że wskazana w akcie notarialnym decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny budowy parkingu i zieleńca odnalazła się dopiero po ostatnio zapadłym w sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2008 r. Zatem do treści tej decyzji nie mogły się odnieść orzekające wcześniej w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości składy orzekające NSA oraz WSA w Gliwicach. Odnaleziona po blisko 10 latach od wszczęcia postępowania, decyzja niestety nie posiada załącznika w postaci planu realizacyjnego, który został nią zatwierdzony. Brak planu realizacyjnego, a także wydanych ewentualnie na jego podstawie pozwoleń na budowę praktycznie uniemożliwia bliższe określenie lokalizacji objętych nim inwestycji. W odnalezionej decyzji nie zostały też wskazane numery ewidencyjne działek, na których miało zostać zrealizowane przedsięwzięcie polegające na budowie parkingu i zieleńca miejskiego. Organ wydający te decyzje ograniczył się zaś jedynie do wskazania, że teren ten stanowi rejon ulic [...] i [...].

Brak planu realizacyjnego inwestycji w związku z którą Skarb Państwa nabył nieruchomość, o której zwrot ubiegają się skarżące, brak decyzji udzielającej pozwolenia na ich budowę oraz aktualne zagospodarowanie tej nieruchomości na zupełnie odmienny cel spowodowało konieczność posłużenia się w miejsce brakujących dokumentów dowodami pośrednimi w postaci zeznań świadków. Zeznania te organy powinny jednak zweryfikować w oparciu o istniejące dokumenty, zgodnie z nakazem wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a. Nie można też nie dostrzec, że przyczynami niepodjęcia w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona mogło być przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy utrata ważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/08, [w:] LEX nr 555628). Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) - obowiązującej w dacie zatwierdzenia omawianego planu realizacyjnego - podstawą do ustalenia rozwiązań urbanistycznych w planie realizacyjnym był miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenie terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach i na wsi. W związku z tym z uwagi na brak omawianej dokumentacji projektowej organy orzekające w sprawie winny szczegółowo zanalizować zapisy planu miejscowego obowiązującego w dacie domniemanej realizacji obu inwestycji. W aktach sprawy znalazł się wypis z Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta D. zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 stycznia 1979 r. , Nr XVIII/64/79 (Dz. Urz. WRN w K. z 1979 r. Nr 1). Zgodnie z tym wypisem i wyrysem fragmentu tego planu nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania znajdowała się w jednostkach oznaczonych symbolami [...] – "Tereny zespołu usług ogólnomiejskich o charakterze gastronomiczno-rozrywkowym", a także w niewielkiej części w jednostce [...] – "Miejska droga ekspresowa. Szerokość w liniach rozgraniczających 70 m. Odległość od linii zabudowy 50 m. Szerokość jezdni 2 x 7 m". Te zapisy planu miejscowego stawiały zatem pod znakiem zapytania realizację na wywłaszczonej nieruchomości parkingu strzeżonego, a przede wszystkim zieleńca miejskiego. Zauważyć jednocześnie należy, że przedmiotowy plan przewidywał w rejonie ulic [...] i [...] realizację zieleni parkowej (tereny oznaczone symbolem [...]). Te zapisy planu dotyczyły jednak terenów położonych na północ i zachód od przedmiotowej nieruchomości.

Mając na uwadze przeprowadzone rozważania oraz szczegółową lekturę akt sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja zostały podjęte z naruszeniem art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Na uwzględnienie zasługuje także zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., ze skutkiem mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, że nieruchomość składająca się z działek nr [3], [4], [5] i [2] nie stała się w całości zbędna na cel wywłaszczenia. W związku z niezastosowaniem się do wskazań zawartych w wyroku NSA 2003 r. i wyroku WSA z 2008 r. zasadny jest także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Sąd nie uznał natomiast zasadności zarzutu naruszenia przez organy art. 28 k.p.a. poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenia "A" w D.. Wskazać tutaj należy, że Stowarzyszenie to zostało dopuszczone do udziału w sprawie na mocy postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., Nr [...]. Oceniając zasadność przyznania Stowarzyszeniu prawa strony w kontrolowanym postępowaniu dostrzec należy przede wszystkim na prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 331/05. W wyroku tym Sąd nie tylko nie zakwestionował prawa Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, ale ze skargi tego Stowarzyszenia uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Orzeczenie prawomocne wiąże zaś nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 p.p.s.a.). Dodać też należy, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej, co do tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 p.p.s.a.).

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań Sądu. W szczególności organ ten przyjmie, że parking o którym mowa w planie realizacyjnym mógł zostać zrealizowany przed wykupieniem przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym organ winien ustalić na jaki cel była zajęta w latach 1977 – 1979 wnioskowana do zwrotu nieruchomość. Następnie organ ten ustali, na jakiej części przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany parking i czy miało to związek z podziałem działki nr [1]. Prezydent Miasta S. rozważy wreszcie ponownie, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że na wykupionej nieruchomości została ukończona budowa zieleńca miejskiego. W razie potrzeby organ winien uzupełnić zebrany w sprawie materiał dowodowy usiłując zwłaszcza dotrzeć do osób, które sporządziły dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub są pod nimi podpisane (urzędnicy, geodeta, biegli rzeczoznawcy majątkowi).

Z przytoczonych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł po myśli art. 152 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania obejmujących: uiszczony wpis, wynagrodzenie pełnomocnika oraz zwrot opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw, rozstrzygnięto w oparciu o przepisy art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).