Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 10/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) po rozpoznaniu odwołania T. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) października 2011 r., nr (...), nakazującej T. i B. J. zamieszkałym w O. przy ul. (...): 1) wybudowanie własnej ściany szklarni równoległej do ściany budynku mieszkalno – gospodarczego K. i R. M.; 2) zdylatowanie konstrukcji szklarni; 3) uzupełnienie brakującego i popękanego oszklenia szklarni do dnia (...) stycznia 2012 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części wyznaczenia terminu wykonania robót na dzień (...) stycznia 2012 r. i wyznaczył w to miejsce nowy termin – (...) marca 2012 r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu (...) czerwca 2006 r. inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O. przeprowadzili kontrolę nieruchomości położonej w O. przy ul. (...). W jej toku odnotowano, że na nieruchomości znajduje się szklarnia o wymiarach 9,60 m x 3,20 m i wys. 1,95 m dobudowana do budynku gospodarczego znajdującego się na działce sąsiedniej, będącej własnością R. M. (ul. [...]). Według oświadczenia T. J. szklarnia została wybudowana w 1990 r., a na jej wybudowanie właściciele nie posiadają pozwolenia ani zgłoszenia. Dnia (...) października 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił T. J. i B. J. o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie wybudowanej szklarni. Na okoliczność daty jej budowy przesłuchano R. M., który stwierdził, że szklarnia została wybudowana po roku 1993. Organy nadzoru budowlanego wystąpiły również do Burmistrza Miasta O. o wyjaśnienie czy obiekt objęty postępowaniem nie koliduje z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego zarówno w dacie jego budowy, jak i obowiązującego aktualnie. W odpowiedzi Burmistrz nadesłał wypis z planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w O. z dnia (...) kwietnia 2005 r. i jednocześnie wyjaśnił, że obiekty znajdujące się na działce nr (...) nie kolidują z ustaleniami planów.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dwukrotnie wydawał w sprawie decyzje (nałożenie na skarżących obowiązków; nakazu rozbiórki szklarni), jednakże w obu przypadkach były one uchylane na skutek odwołań wniesionych przez T. J. W pierwszym przypadku Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego polecił organowi pierwszej instancji precyzyjnie wyjaśnić, kiedy szklarnia na działce (...) została wybudowana, gdyż decyduje to o tym, jaka ustawa znajdzie w sprawie zastosowanie (z 1974 r. bądź z 1994 r.); uchylając kolejną decyzję organ odwoławczy wskazał natomiast na konieczność ustalenia, czy w odniesieniu do obiektu zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229, ze zm.; dalej: Prawo budowlane z 1974 r.).

Postanowieniem z dnia (...) marca 2010 r. nr (...), działając w oparciu o art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej działki nr (...), inwentaryzacji budowlanej samowolnie wybudowanej szklarni oraz ekspertyzy dotyczącej jej stanu technicznego.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa., art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) nakazał T. J. i B. J. dokonanie rozbiórki szklarni. W uzasadnieniu wyjaśniono, że uwzględniając wskazania wynikające z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalono, iż szklarnia powstała najwcześniej w 1990 r. (data wskazana przez skarżącego) i najpóźniej w 1993 r. (data wskazana przez R. M.). Były to wystarczające dane dla przyjęcia, że obiekt powstał w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał też, że dokonano ponownych oględzin obiektu oraz wykonano dokumentację fotograficzną. W toku oględzin stwierdzono niezadowalający stan techniczny szklarni: skorodowanie elementów stalowych, pęknięcia szyb na dachu i na ścianach szklarni oraz wichrzenie budynku. Zważając na wskazania organu odwoławczego co do możliwości ewentualnej legalizacji szklarni, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowił nałożyć na T. J. i B. J. obowiązek przedłożenia dokumentów i opracowań mających umożliwić legalizację. W wyznaczonym terminie skarżący nie złożyli żądanych dokumentów. Mając powyższe na uwadze oraz opierając się na zebranym już w sprawie materiale dowodowym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że obiekt nie kwalifikuje się do legalizacji ze względu na stan techniczny. Oprócz defektów stwierdzonych w toku oględzin z dnia (...) października 2009 r. organ spostrzegł także, iż obiekt osiada w sposób nierównomierny, a to powoduje dalsze naprężnie wszystkich elementów. Naprężenia elementów metalowych, na których oparte są elementy szklane powodują znaczne niebezpieczeństwo pękania i wypadania szyb, co z kolei może powodować zagrożenie dla ludzi. Dodatkowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył, że fundament murowanej ściany szklarni jest posadowiony niewystarczająco głęboko ze względu na strefę przemarzania, która wynosi 80 cm. Na skutek przemarzania gruntu mogą nastąpić wysadzenia oraz pękanie fundamentu, zagrażając dalszą deformacją obiektu. Zdaniem organu, wszystko to prowadzi do wniosku, że stan techniczny obiektu nie pozwala na jego legalizację. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił przy tym, że skarżący – nie realizując nakazów określonych w postanowieniu z dnia (...) marca 2010 r. – zrezygnował z możliwości skorzystania z dowodów na poparcie swoich argumentów dotyczących do stanu technicznego szklarni. Organ nie uznał też za konieczne zlecać wykonanie ekspertyz i inwentaryzacji innemu podmiotowi. Wskazał, że stan techniczny szklarni nie spełnia warunku określonego w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. umożliwiającego legalizację zabudowy, co czyni bezprzedmiotowym badanie zgodności obiektu z planem miejscowym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. J., podtrzymując stanowisko wyrażone w poprzednich odwołaniach i pismach złożonych w sprawie. Podkreślił, że organ nie ustosunkował się do jego uwag. Dodał też, że aktualnie szklarnia jest nieczynna. Wyraził zaniepokojenie pogarszającym się jej stanem technicznym, czego przyczyny upatrywał w eksploatacji budynku mieszkalnego samowolnie wybudowanego na jego ogrodzeniu (murze). T. J. przypomniał, że konieczne jest usunięcie ściany nośnej sąsiada znajdującej się na jego działce. Skarżący zaznaczył też, że niezrozumiałe jest dla niego postępowanie organu, który nakazuje remont ściany nośnej i jego płotu, a jednocześnie nie zgłasza zastrzeżeń co do eksploatacji budynku na działce sąsiedniej, który jest o niego oparty.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) lipca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2010 r.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia w toku postępowania ustalono, że szklarnia została wybudowana na działce przy ul. (...) w O. w latach 1990-1993. Podlega zatem przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. Na jej budowę inwestor nie uzyskał pozwolenia. Szklarnia została posadowiona jako obiekt przylegający do znajdującego się przy granicy muru, który pierwotnie pełnił rolę ogrodzenia i nie jest umiejscowiony w granicy nieruchomości. Organ odwoławczy przypomniał, że w decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. zalecił zbadanie możliwości legalizacji szklarni lub konieczności jej rozbiórki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w tym celu postanowienie z dnia (...) marca 2010 r. nakazujące dostarczenie dokumentów mających pozwolić na zalegalizowanie szklarni. T. J. i B. J. nie przedłożyli jednak żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie. Mając na względzie te okoliczności Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego doszedł do przekonania, że decyzja o rozbiórce szklarni jest prawidłowa. Zdaniem organu odwoławczego za takim rozstrzygnięciem przemawia stan techniczny obiektu (opisany w protokole oględzin z dnia (...) października 2009 r.), który może stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi oraz – dodatkowo - brak zainteresowania właściciela zalegalizowaniem obiektu i poprawą jego stanu technicznego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił też, że dopiero w oparciu o dokumenty, które zobowiązany jest dostarczyć inwestor, możliwa jest ocena czy konieczne jest zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (nakazanie wykonania określonych robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem); natomiast odmowa przedstawienia ekspertyzy nie pozwala organom nadzoru przeprowadzenia legalizacji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. J. wskazując, że szklarnię wybudował przy własnym płocie (murze) i na swojej działce w 1990 r. Przed przystąpieniem do prac udał się do Urzędu Rejonowego w O., gdzie uzyskał informację, iż szklarnie do 30 m2 nie wymagają pozwolenia na budowę. Postępowanie dotyczące legalizacji obiektu jest dla niego niesprawiedliwe tym bardziej, że w pierwszej kolejności powinna być załatwiona sprawa samowoli budowlanej na nieruchomości sąsiedniej (o której skarżący zawiadamiał w maju 2006 r.). Następnie T. J. przedstawił szereg uwag dotyczących postępowania dowodowego. Podkreślił w szczególności, że szklarnia nie została dobudowana do budynku gospodarczego sąsiada (jak uznał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie zeznań R. M.), ale do jego prywatnego muru, który został wybudowany niegdyś na jego działce w celu odgrodzenia od uciążliwości związanych z warsztatem samochodowym. Na murze tym R. M. posadowił dopiero budynek gospodarczy (od 2006 r. użytkowany jako mieszkalny). Właśnie realizacja i eksploatacja tego budynku spowodowała uszkodzenie szklarni i jest rzeczywistą przyczyną zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. T. J. podniósł też, że w ekspertyzie przeprowadzonej w sprawie obiektów na działce sąsiada wskazano na konieczność podmurowania fundamentu pod płotem i przemurowania muru w miejscach pęknięć. Zdaniem skarżącego prawidłowa reakcja na samowolę budowlaną na działce sąsiedniej jeszcze w 2006 r. zapobiegłaby uszkodzeniom szklarni znajdującej się na jego działce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 560/10, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) czerwca 2010 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotową szklarnię wybudowano - zgodnie z oświadczeniami właściciela – około 1990 r., a przed kwietniem 1993 r. W oparciu o zebrany materiał sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że obiekt objęty postępowaniem, znajdujący się na działce nr (...), został wybudowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co przesądza o konieczności zastosowania przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Jak podkreślono, w ramach prowadzonego postępowania organy nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności skupiły się na stanie technicznym szklarni przeprowadzając oględziny obiektu, a następnie nakładając na właścicieli obowiązek przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej działki nr (...), inwentaryzacji budowlanej szklarni oraz ekspertyzy dotyczącej jej stanu technicznego. Odmowę złożenia tych dokumentów potraktowano jako zrzeczenie się przez stronę prawa do wykazania swego stanowiska. Dodatkowo organy uznały, iż zebrany materiał sprawy, a w szczególności wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu (...) października 2009 r., jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia o rozbiórce i nie zachodzi potrzeba zlecania ekspertyz i inwentaryzacji innym podmiotom. Zdaniem Sądu powyższe działanie organów naruszyło art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż o ile przepis ten jednoznacznie nakazuje wydanie rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu budowlanego, który powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, to jednak stwierdzenie dalece nienależytego stanu technicznego obiektu, o jakim w nim mowa (powodującego niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia), powinno być poprzedzone badaniem czy możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu eliminującego zagrożenia w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Dopiero kategoryczne stwierdzenie, że tylko całkowita rozbiórka obiektu może usunąć niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki. Tym samym przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć czy źródło potencjalnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia jest immanentnie związane z samym istnieniem obiektu i czy istnieje możliwość jego usunięcia przez nakazanie czynności określonych w art. 40 ustawy.

Zdaniem Sądu przed wydaniem nakazu rozbiórki w ogóle nie rozważono czy istnieje techniczna możliwość dokonania w szklarni zmian bądź przeróbek, które pozwalałyby trwale wyeliminować zaistniałe zagrożenie związane z możliwością pękania i wypadania szyb. Jeżeli zaistniałaby taka możliwość to należałoby przeprowadzić legalizację obiektu przez zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a nie orzekać nakaz rozbiórki. Dodatkowo, ewentualne orzeczenie o rozbiórce powinno być poparte ekspertyzą, którą organ powinien zlecić w oparciu o art. 56 ust. 3 Prawa budowlanego. Ekspertyza taka powinna wyjaśniać czy szklarnia w dotychczasowym stanie technicznym powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, a jeśli tak, to czy konieczna jest jej rozbiórka oraz czy wyeliminowanie zagrożeń możliwe jest poprzez wykonanie w niej określonych zmian i przeróbek.

W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że szklarnia na działce (...) należącej do T. J. i B. J. nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym, gdyż jej lokalizacja jest zgodna z § 10 lit. a uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 28 kwietnia 2005 r.

Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia (...) października 2011 r., nr (...), na podstawie art. 104 kpa oraz art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazał T. i B. J. zamieszkałym w O. przy ul. (...): 1) wybudowanie własnej ściany szklarni równoległej do ściany budynku mieszkalno – gospodarczego K. i R. M.; 2) zdylatowanie konstrukcji szklarni; 3) uzupełnienie brakującego i popękanego oszklenia szklarni oraz określił termin wykonania robót na dzień (...) stycznia 2012 r.,

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, iż w dniu (...) sierpnia 2011 r. inwestorzy przedłożyli ekspertyzę oraz inwentaryzacje budowlaną i geodezyjną opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego. Wnioski i zalecenia z powyższej ekspertyzy zostały uwzględnione w przedmiotowej decyzji w zakresie, w jakim nie były sprzeczne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II SA/Po 327/10, dotyczącej budynku mieszkalno – gospodarczego państwa K. i R. M., do którego to szklarnia została dobudowana. Jak bowiem wyjaśniono, w świetle oświadczenia rzeczoznawcy sporządzającego ekspertyzę, wyrok powyższy, przesądzający o własności tylnej ściany budynku mieszkalno – gospodarczego nie został w niej uwzględniony, co z kolei przesądziło o niemożności uwzględnienia wniosku rzeczoznawcy, dotyczącego rozbiórki górnej części ściany budynku mieszkalnego – gospodarczego, stanowiącego własność K. i R. M. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż z przedłożonej ekspertyzy technicznej wynika, iż po wykonaniu przedmiotowych robót budowlanych możliwe będzie dokonanie legalizacji przedmiotowej szklarni. Organ pouczył również inwestorów, iż ewentualne cywilno prawne konsekwencji związane z wzniesieniem budynku sąsiedniego z przekroczeniem granicy działki mogą być dochodzone przed sądem powszechnym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. J. wskazując, iż zły stan techniczny szklarni wynika z nadbudowania na ścianę nośną budynku K. i R. M. Stąd pierwszym rozwiązaniem powinno być zdjęcie ściany nośnej budynku mieszkalno – gospodarczego. Skarżący wskazał ponadto, iż w dniu (...) lutego 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał K. i R. M. do wykonania prac naprawczych powyższej ściany

Decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) października 2011 r., nr (...), w części wyznaczenia terminu wykonania robót na dzień (...) stycznia 2012 r. i wyznaczył w to miejsce nowy termin – (...) marca 2012 r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ podtrzymał argumentację zawartą w decyzji organu I instancji oraz wyjaśnił, iż szklarnia została przybudowana i trwale połączona z murem pobudowanym przez skarżącego, który to mur został następnie nadbudowany jako część budynku gospodarczo – mieszkalnego R. M.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. J. nie zgadzając się z nałożonym na niego obowiązkiem wybudowania na własnej nieruchomości drugiej ściany oraz przekazania ściany sąsiadowi pomimo samowolnego wybudowania przez niego bez wiedzy i zgody skarżącego ściany nośnej budynku, na której oparł dodatkowe dwa stropy. W treści skargi podtrzymano dotychczas prezentowane zarzuty dotyczące złego stanu technicznego szklarni spowodowanego samowolą budowlaną, jakiej dopuścił się R. M., jak również powtórzono, że przed przystąpieniem do prac udał się do Urzędu Rejonowego w O., gdzie uzyskał informację, iż szklarnie do 30 m2 nie wymagają pozwolenia na budowę. Skarżący podniósł, iż postępowanie dotyczące legalizacji obiektu jest dla niego niesprawiedliwe tym bardziej, że w pierwszej kolejności powinna być załatwiona sprawa samowoli budowlanej na nieruchomości sąsiedniej, o której skarżący zawiadamiał w maju 2006 r. Zdaniem skarżącego obowiązkiem organu było nakazanie R. M. zdjęcie ściany nośnej z jego płotu oraz ściany szklarni.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 18 kwietnia 2012 r. Sąd przeprowadził dowód ze spraw, zakończonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu wyrokami z dnia 06 września 2011 r., sygn. akt II SA/Po 394/11 oraz 14 września 2010 r., sygn. akt II SA/Po 327/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) października 2011 r., którą nakazano T. i B. J. zamieszkałym w O. przy ul. (...) wykonanie określonych robót budowlanych umożliwiających zalegalizowanie samowolnie posadowionej przez inwestorów szklarni.

W pierwszej kolejności niezbędne jest wskazanie, że w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 560/10, uchylił wcześniejszą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) czerwca 2010 r. o rozbiórce szklarni, usytuowanej na działce o nr ewidencyjnym gruntu (...), przy ul. (...) w O.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. W powyższym świetle zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku z dnia z dnia 26 listopada 2010 r., w którym Sąd przesądził, iż w przedmiotowej sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zaś budowa samej szklarni była dopuszczalna w świetle obowiązującego w chwili wydawanej decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Równocześnie Sąd wskazał, że ewentualne orzeczenie o rozbiórce jeśli organ we własnym zakresie nie znajdzie możliwości technicznych doprowadzenia szklarni do stanu zgodnego z prawem poprzez zmiany i przeróbki, powinno być dodatkowo poparte ekspertyzą, którą organ winien zlecić na podstawie art. 56 ust.3 prawa budowlanego. Ekspertyza ta winna również wyjaśniać, czy przedmiotowa szklarnia w dotychczasowym stanie faktycznym powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, a jeśli tak, to czy konieczna jest jej rozbiórka oraz czy wyeliminowanie zagrożeń możliwe jest poprzez wykonanie w niej określonych zmian i przeróbek.

Organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie uzupełniły materiał dowodowy o przedłożoną w dniu (...) sierpnia 2011 r. przez inwestorów ekspertyzę techniczną szklarni oraz inwentaryzację budowlaną i geodezyjną opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego. Analiza przedłożonej ekspertyzy technicznej doprowadziła organy do uznania, iż zalegalizowanie samowolnie posadowionej przez inwestorów szklarni będzie możliwe wyłącznie po wykonaniu przez inwestorów wskazanych w niej robót budowlanych. Stanowisko powyższe uznać należy za przedwczesne.

Poza sporem pozostaje, iż przedmiotowa szklarnia została przybudowana i trwale połączona z murem pobudowanym przez skarżącego, który to mur został następnie nadbudowany jako część budynku gospodarczo – mieszkalnego R. M. Z uwagi na fakt, iż obie powyższe budowle zostały wybudowane w ramach samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego prowadziły dwa odrębne postępowania – jedno w stosunku do T. i B. J. jako inwestorów szklarni, a drugie w stosunku do K. i R. M. jako inwestorów budynku gospodarczo – mieszkalnego. Zasadnie organy nadzoru budowlanego wskazały, iż ewentualne cywilno prawne konsekwencji związane z wzniesieniem budynku sąsiedniego przez R. M. z przekroczeniem granicy działki oraz pobudowaniem się na murze skarżącego mogą być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym. Za niedostateczne jednak uznać należało wyjaśnienie rzeczywistego stanu ściany murowanej (stanowiącej aktualnie część domu R. M.),do której przytwierdzona została szklarnia, a przez to za niedostatecznie wyjaśnioną uznać należało zasadność nałożenia wskazanych w decyzji prac.

W istocie bowiem rzeczoznawca w swej ekspertyzie z dnia (...) sierpnia 2011r. na stronie 5 podniósł, że aby stwierdzić nośność fundamentu tej ściany należy uzyskać pełne dane o budynku sąsiada, w przeciwnym razie nie znane są siły przekazywane przez budynek R. M. na ten mur, fundament pod ścianą szklarni może być aktualnie niewystarczający.

Informacji takich akta nie zawierają. Wyjaśnienie tych okoliczności należy uznać za istotne, zważywszy chociażby na wynikające z opinii rzeczoznawcy stwierdzenie o prawidłowości wykonania szklarni pod względem techniczno budowlanym, a także o pogorszeniu jej stanu wyłącznie poprzez nadbudowę ściany przez R. M. i oparcie na niej stropów i dachu jego budynku. Zdaniem Sądu szczegółowe zbadanie stanu nośności fundamentów ściany pozwoli wyjaśnić, czy w istocie możliwe jest pozostawienie dotychczasowego zespolenia ściany ze szklarnią, rzeczywistego zakresu robót do wykonania, wszystko to celem doprowadzenia szklarni do stanu zgodnego z przepisami. Choć nie ulega wątpliwości, iż zarówno skarżący, jak i K. i R. M. działali w warunkach samowoli budowlanej, to jednakże jak podkreślono wyżej stan techniczny przedmiotowej szklarni stanowi rezultat późniejszego wybudowania przez R. M., w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną budynku mieszkalno – gospodarczego, nadbudowanego na murze będącym jedną ze ścian szklarni, wzniesionym przez skarżącego na jego działce.

Raz jeszcze podkreślić należy, iż jako konieczne jawi się rozważenie pozostawienia dotychczasowego stanu rzeczy w zakresie zespolenia, tym bardziej, że w wyniku odrębnie prowadzonego postępowania przed organami nadzoru budowlanego, skierowano do R. M. szereg nakazów w zakresie koniecznych robót budowlanych przy nadbudowanej ścianie, które niewątpliwie będą miały wpływ na poprawę nośności fundamentów tej ściany.

Sąd ma tutaj na uwadze decyzję z dnia (...) lutego 2011r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., nakazującą podbudowę (pogłębienie) fundamentów budynku gospodarczo mieszkalnego, położonego na działkach o nr ewidencyjnym (...),(...) , (...) przy ulicy (...) w O. na całej długości ściany usytuowanej od strony granicy z działką nr (...) lub z jej przekroczeniem do głębokości 0,80 m poniżej poziomu przyległego terenu, naprawy ściany południowej usytuowanej od strony granicy działki polegającej na likwidacji (przemurowaniu) pęknięcia na odcinku 2,0m od dachu do dołu (...).

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, iż rozstrzygając przedmiotową sprawę organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77, art. 80, poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie pomimo niedostatecznego zgromadzenia materiału dowodowego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) października 2011 r.

Ponownie rozpatrując sprawę organy nadzoru budowlanego będą obowiązane uwzględnić poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, Oznacza to konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o badania dotyczące stanu obciążenia fundamentów ściany, z którą związana jest szklarnia.

Badania i ustalenia winny także obejmować wpływ nałożonego na K. i R. M. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia (...) lutego 2011 r. obowiązku wykonania robót budowlanych przy budynku gospodarczo-mieszkalnym, położonym na działkach o numerze ewidencyjnym (...), (...) i (...) przy ul. (...) w O. na nośność fundamentu ściany wraz z posadowioną szklarnią, a w konsekwencji na dopuszczalność dalszego zespolenia ściany ze szklarnią.

O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.