Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1421/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 i 2, art. 108 par. 1, 2 i 3, art. 116 par. 1, 2 i 4, art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za styczeń-maj 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za styczeń-kwiecień 2011 r. 2) w pozostałej części oddala skargę 3) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz R. N. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o odpowiedzialności R.N. jako byłego prezesa zarządu P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. (dalej zwana "Spółką") za jej zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za okres od stycznia do kwietnia 2011 r. w kwocie głównej: 14.430 zł i odsetkach: 1.947 zł na dzień przed ogłoszeniem upadłości tj. na 27 marca 2012 r., ponadto umorzył postępowanie mające na celu ustalenie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj 2011 r.

W trakcie podjętych czynności organ ustalił, że Spółka będąc zobowiązana do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON nie dokonała wpłaty należnych zobowiązań za okres od stycznia do maja 2011 r.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu. Z kolei postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...] został zmieniony sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego.

Na skutek powyższego PFRON zgłosił wierzytelności w stosunku do Spółki w kategorii 3, w kwocie głównej 62.105 zł oraz należnych od tej kwoty odsetkach 9.830 zł, razem kwota 71.935 zł.

Ponadto z postanowienia ww. Sądu z dnia 2 marca 2015 r. wynikało, że syndyk efektywnie i całkowicie zlikwidował masę upadłości. Ze zgromadzonych w ten sposób funduszów możliwe okazało się częściowe zaspokojenie (w 58,8045%) wierzytelności kategorii drugiej. Uregulowane zostało także zadłużenie masy, powstałe po fazie układowej postępowania.

W związku z powyższym organ stwierdził, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna skoro wierzyciel nie pozyskał z planu podziału żadnej kwoty.

W następstwie powyższego Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. wszczął postępowanie mające na celu ustalenie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki za okres od stycznia do maja 2011 r.

Skarżący w trakcie postępowania złożył wyjaśnienia, z których wynikało, że funkcję prezesa zarządu pełnił do 27 maja 2011 r. W tym czasie nie było podstaw do ogłoszenia upadłości Spółki. W jego ocenie sytuacja uległa pogorszeniu w wyniku niewykonywania przez T.K. podstawowych obowiązków korporacyjnych, w szczególności powołania nowego zarządu. Wskazał, iż w dacie 27 maja 2011 r. Spółka była w posiadaniu majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązań wobec PFRON. Od lipca 2011 r. do końca grudnia 2011 r. Spółka realizowała płatności na kwotę 7.712.502,07 zł.

Prezes Zarządu PFRON mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy stanął na stanowisku, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Strona nie wskazała również mienia Spółki z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Według organu Skarżący nie wykazał zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wyłączających jego - jako prezesa zarządu - odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe Spółki.

W przekonaniu Prezesa Zarządu PFRON w rozpatrywanej sprawie nie zaszła także druga z wymienionych przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej w postaci wskazania przez członka zarządu mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W jego ocenie Skarżący powinien złożyć wniosek o upadłość najpóźniej do 7 marca 2011 r., w sytuacji, gdy termin płatności pierwszego niezapłaconego zobowiązania w kwocie 3.574 zł przypadał na dzień 20 lutego 2011 r.

Jednocześnie Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Organ za zasadne uznał umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego odnośnie odpowiedzialności Skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za maj 2011 r. w sytuacji, gdy termin płatności zobowiązania za maj 2011 r. przypadał na dzień 20 czerwca 2011 r., a więc w czasie, gdy Skarżący nie był już prezesem zarządu.

Skarżący w odwołaniu z 1 września 2016 r. r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia z punktu 1, w którym ustalono odpowiedzialność Skarżącego jako byłego prezesa zarządu za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2011 r. w kwocie należności głównej - 14.430 zł wraz z odsetkami naliczonymi do dnia 27 marca 2012 r. w kwocie 1.947 zł i umorzenie postępowania pierwszej instancji w tej części oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, według norm przepisanych, zarzucił:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej "O.p.") poprzez jego błędną wykładnię, a polegającą na uznaniu, iż zakończenie postępowania upadłościowego, w którym wierzyciel nie uzyskał pełnego zaspokojenia swoich roszczeń, jest wystarczającą i główną przesłanką uznania odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki, a w konsekwencji otwarcia drogi do odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu Spółki;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) O.p. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dawniej Prawo upadłościowe i naprawcze) (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.; dalej "u.p.u."), w drodze niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni, jak też art. 11 ust. 1 ww. ustawy w drodze jego błędnej wykładni, wskutek nie stwierdzenia, że zaistniała przesłanka ekskulpacyjna określona w przepisie litery b punktu 1 paragrafu 1 artykułu 116 O.p., z tego względu, że nawet jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony we właściwym czasie, czyli w terminie określonym w art. 21 ust. 1 u.p.u., to Skarżący nie ponosi za to odpowiedzialności, bowiem w czasie, kiedy pełnił funkcję w zarządzie spółki, konieczność wystąpienia z takim wnioskiem nie powstała i pozostawił on w spółce w dacie wygaśnięcia jego mandatu majątek wystarczający na zaspokojenie roszczeń wierzyciela.

Strona wniosła również o:

1) dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka A.N., zam. ul. [...], byłego prokurenta Spółki - na okoliczność sytuacji finansowej i majątkowej spółki do dnia 27 maja 2011 r. i w okresie późniejszym do dnia ogłoszenia jej upadłości – 28 marca 2012 r. w tym czasie wygaśnięcia mandatu członka zarządu Skarżącego, czy i kiedy nastąpiło załamanie sytuacji finansowej spółki, czy i kiedy przestała regulować swoje wymagalne zobowiązania, co było tego przyczyną;

2) na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. - o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości - na okoliczność ustalenia, kiedy powstał stan niewypłacalności Spółki uzasadniający złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, w szczególności, czy przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości powstały w czasie pełnienia przez Stronę funkcji członka zarządu spółki, jaki był majątek aktywny spółki na datę 27 maja 2011 r., czy w chwili wygaśnięcia mandatu Strony był on wystarczający na pokrycie zobowiązań określonych zaskarżoną decyzją jakiej wysokości zobowiązania spółka uregulowała w okresie od dnia 27 maja 2011 r. do dnia ogłoszenia upadłości (28.03.2012 r.), czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we wcześniejszym terminie mogło umożliwić zaspokojenie roszczeń Funduszu, jeżeli tak, to w jakim stopniu to zaspokojenie byłoby wyższe, czy w sytuacji majątkowej spółki niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie innego postępowania restrukturyzacyjnego w czasie pełnienia przez Stronę funkcji członka zarządu skutkowało poniesieniem szkody przez wierzyciela - PFRON, czy też nie miało wpływu na stopień zaspokojenia tego wierzyciela, zaś wpływ na to miało niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie innego postępowania restrukturyzacyjnego w późniejszym terminie;

3) na podstawie art. 86 k.p.a. - o dopuszczenie dowodu z przesłuchania Strony - na okoliczność sytuacji finansowej i majątkowej spółki do dnia 27 maja 2011 r. (w tym też bezpośrednio w dacie wygaśnięcia mandatu członka zarządu Skarżącego), czy spółka regulowała swoje wymagalne zobowiązania, jakie były wpływy w spółce i jakie wydatki, przyczyn nieuregulowania wpłat za okres styczeń-kwiecień 2011 r. na PFRON.

Strona wniosła także (przed dopuszczeniem dowodu z opinii biegłego) o:

1) zwrócenie się do: Z. Sp. z o.o., adres: ul. [...], tj. przedsiębiorcy prowadzącego archiwum, do jakiego syndyk masy upadłości P. Sp. z o.o. przekazał dokumentację tej spółki, o udostępnienie i przesłanie dokumentacji księgowej P. Sp. z o.o. (adres: ul. [...]), KRS nr [...], NIP [...], REGON [...];

2) dopuszczenie dowodu z tej dokumentacji - na okoliczność sytuacji finansowej i majątkowej spółki, jak też udostępnienie jej biegłemu celem sporządzenia opinii.

Skarżący na okoliczność, gdzie znajduje się zakład archiwalny przedłożył:

- pismo syndyka w sprawie sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.,

- umowę porządkową i przechowywania akt z dnia 6 czerwca 2013 r.

Na podstawie art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. Strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy, gdyż jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadka i biegłego.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej zwany "Ministrem") decyzją z [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wskazał przy tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił okres zaległości Spółki, za który Strona ponosi odpowiedzialność, gdyż jako prezes zarządu pełnił tę funkcję w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2011 r., co potwierdza m.in. uchwała nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników P. (akt notarialny z dnia 5 kwietnia 2002 r., Rep. A nr [...]) o powołaniu ww. do składu zarządu Spółki oraz uchwała nr 1 ww. Nadzwyczajnego Zgromadzenia z dnia 27 maja 2011 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania zarządu Spółki za rok obrotowy 2010 r. (akt notarialny z dnia 27 maja 2011 r., Rep. A nr [...]).

Ponadto, według organu, spełniona została druga pozytywna przesłanka odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. czyli bezskuteczność egzekucji przeciwko samej spółce, która została wykazana na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. we W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia zakończenia postępowania upadłościowego wobec Spółki.

Ponadto w przekonaniu organu odwoławczego Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 116 § 1 O.p., których wykazanie może wyłączyć odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o., gdyż nie wykazał, że w okresie 2011/01-2011/05 nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) Spółki lub potwierdzających, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) ww. Spółki nastąpiło bez winy strony lub potwierdzających zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych oraz innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Odnosząc się do wniosku Strony o przeprowadzenie rozprawy w celu wyjaśnienia sprawy przy udziale świadka i biegłego zaznaczył, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. odmówił przeprowadzenia rozprawy, ponieważ wskazane przez stronę czynności dowodowe w postaci przesłuchania strony, przesłuchania świadka A.N. oraz dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości dotyczą okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Przedmiotem postępowania nie jest bowiem ustalenie okoliczności związanych z badaniem sytuacji finansowej i majątkowej spółki do dnia 27 maja 2011 r. i w okresie późniejszym, do dnia ogłoszenia jej upadłości, czyli do dnia 23 marca 2012 r., ale prowadzone postępowanie ma na celu ustalenie odpowiedzialności Skarżącego jako Prezesa Zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON.

Według Ministra w sytuacji, gdy termin płatności pierwszego zobowiązania tj. za styczeń 2011 r. przypadał 20 lutego 2011 r. i po upływie 14 dni od tego terminu wobec niedokonania wpłaty na PFRON zasadne było złożenie przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości. Natomiast Skarżący w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał, iż jako członek zarządu podjął działania zmierzające do zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Nie wykazał, iż zgłoszono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy.

Reasumując Minister za pozostające bez znaczenia uznał dowody przedstawione przez Skarżącego, skoro istniały podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego ze względu na niewywiązywanie się Spółki z zobowiązań wobec PFRON.

W skardze Strona, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) O.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.u., w drodze niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni, jak też art. 11 ust. 1 ww. ustawy w drodze jego błędnej wykładni, wskutek niestwierdzenia, że zaistniała przesłanka ekskulpacyjna określona w przepisie litery b punktu 1 paragrafu 1 artykułu 116 O.p., z tego względu, że nawet jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został przez późniejszy jej zarząd złożony we właściwym czasie, czyli w terminie określonym w art. 21 ust. 1 u.p.u., to Skarżący nie ponosi za to odpowiedzialności, bowiem w czasie, kiedy pełnił funkcję w zarządzie spółki, konieczność wystąpienia z takim wnioskiem nie powstała - spółka regulowała swoje wymagalne zobowiązania i pozostawała jedynie w opóźnieniu płatności składki na PFRON, gdzie też organy administracyjne nie stwierdziły i nie udowodniły istnienia innych wymagalnych zobowiązań, których spółka miałaby nie regulować w dacie wygaśnięcia mandatu Strony, ponadto Skarżący pozostawił w spółce w dacie wygaśnięcia jego mandatu majątek wystarczający na zaspokojenie roszczeń wierzyciela, to jest Skarżący zarzuca naruszenie ww. przepisów z tego powodu, że istnienie okoliczności powodujących ewentualną odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki - w postaci spełnienia przesłanek do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości i braku mienia spółki, z którego można byłoby zaspokoić zaległości, badać należy na datę zaprzestania pełnienia funkcji przez członka zarządu, a nie na datę, w której spółka po tym terminie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Skarżący, uzasadniając zarzuty podniósł, iż funkcję prezesa zarządu Spółki pełnił do 27 maja 2011 r. czyli dnia odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2010, co wynika z treści art. 202 § 2 K.s.h.

Zauważył, iż od dnia 30 maja 2011 r. organ Spółki w postaci zgromadzenia wspólników mógł podjąć uchwałę, jeżeli w nim uczestniczył lub był reprezentowany T. K., chyba że prawidłowo zawiadomiony nie stawiłby się na posiedzenie. T.K. wykonywał prawo głosu z 90% udziałów w spółce, od niego zależała zatem możliwość powoływania i odwoływania członków zarządu spółki.

Skarżący zwrócił uwagę, że wskazywał T.K., że brak zarządu, nie tylko w sensie formalnym - jako brak w składzie organu, ale też jako brak zarządzania spółką w zakresie prowadzenia jej spraw, w istotny sposób szkodzi jej interesom. Z racji tego, że T. K. sam nie wyłaniał nowego zarządu i nie chciał w tym kierunku też współdziałać, spółki nie miał kto reprezentować w postępowaniach przetargowych. Skutkiem tego nie pozyskiwała ona nowych kontraktów na roboty budowlane, jej działalność generowała koszty, zaś nie były zapewnione przychody. Zaznaczył, iż dopiero wszczęcie przez sąd rejestrowy - Sąd Rejonowy dla W. w W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postępowania przymuszającego skłoniło wspólnego przedstawiciela współuprawnionych z udziałów po zmarłym M.K. – T.K. do odbycia zgromadzenia wspólników i wyboru zarządu spółki, co nastąpiło w dacie 28 listopada 2011 r.

Według Skarżącego Spółka nie posiadała przez wiele miesięcy zarządu, tj. nie posiadała organu uprawnionego do reprezentacji, co spowodowało paraliż decyzyjny, wynikiem tego było też, że nie zostały podpisane żadne nowe umowy na realizacje inwestycji, skutkiem czego nie pozyskano dla spółki żadnych nowych źródeł przychodów.

W przekonaniu Strony w chwili pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu Spółki, jej wypłacalność nie była zagrożona. Spółka prowadziła działalność gospodarczą, uzyskiwała przychody, płaciła zobowiązania, jej sprawozdanie rachunkowe sporządzone na dzień 30 czerwca 2011 r. wykazuje zysk z działalności. Mimo tego, że Spółka po tym okresie nie miała zarządu i nie uzyskiwała nowych zamówień, dzięki działalności rozpoczętej w okresie wcześniejszym, w czasie sprawowania zarządu przez Skarżącego, jej wynik finansowy na koniec 2011 r. wykazał zysk.

Mając powyższe na uwadze Skarżący stanął na stanowisku, że w czasie pełnienia funkcji w zarządzie Spółki nie było podstaw do ogłoszenia jej upadłości. Zobowiązania Spółki zawsze znajdowały pokrycie w jej majątku, regulowała ona też swoje wymagalne długi. Spółka prowadziła działalność gospodarczą z zyskiem, jaki przeznaczany był na kapitał zapasowy (wykazywany w bilansach), stąd znaczne rezerwy finansowe. Nawet po załamaniu na rynku budowlanym, jakie miało miejsce w 2009 r., Spółka utrzymywała rentowność. Rachunek zysków i strat za rok 2007 wykazuje zysk z działalności prowadzonej w Polsce na poziomie 369.929,61 zł, z kolei w 2008 r. wypracowała zysk z działalności w Polsce w kwocie 673.983,60 zł. Spółka odczuła ogólne załamanie rynku w 2009 r., jak cała przedsiębiorczość budowlana, ale odnajdowała się w nowych realiach i jej działalność w kraju nadal generowała dodatni wynik finansowy, jaki za rok 2009 wyniósł 280.108,88 zł, zaś za rok 2010 - zamknął się kwotą 172.740,42 zł.

Skarżący reasumując uznał, że brak jest przesłanek do ustalenia jego odpowiedzialności za nieuregulowanie przez Spółkę zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, bowiem w dacie, kiedy jego funkcja w zarządzie Spółki ustała 27 maja 2011 r., była ona wypłacalna, to jest regulowała swoje wymagalne zobowiązania, prowadziła działalność gospodarczą z zyskiem i nie było przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości lub wszczęcie innego postępowania restrukturyzacyjnego. Tym samym uznał, iż brak jest podstaw, aby przypisać mu odpowiedzialność za niewypłacalność Spółki, jaka wystąpiła w marcu 2012 r. - kiedy to Sąd Rejonowy dla W. w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Zatem decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontroli Sądu poddano decyzję orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do kwietnia 2011 r. oraz umarzającą postępowanie w zakresie odpowiedzialności Skarżącego za maj 2011 r.

Na wstępie wskazania wymaga, że granice odpowiedzialności osób trzecich zakreślają przepisy rozdziału 15 Działu III O.p. zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich". Zgodnie z treścią art. 107 § 1 tej ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2 O.p.). W myśl art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji; art. 108 § 2 i § 3 O.p. określa formalne przesłanki, warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Z kolei zgodnie z art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe m.in. spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Powyższe przepisy o odpowiedzialności członka zarządu stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.).

Odpowiedzialność osoby trzeciej obejmuje również: 1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; 4) koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 O.p.).

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 O.p.). Zgodnie z art. 108 § 2 O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: 1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; 2) dniem doręczenia decyzji: a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę; 3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3. Zgodnie z art. 108 § 3 O.p., w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności).

Przesłankami, od których ustawodawca uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej, jest pełnienie funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a termin płatności zobowiązań podatkowych, których dotyczą, powstał w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93).

Tylko i wyłącznie członek zarządu może wykazać istnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 66/05, LEX 173042). Tylko na nim spoczywa obowiązek, ale i możliwość wykazania tych przesłanek.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne).

Zdaniem Sądu, organy podatkowe nie wykazały w prawidłowy sposób, iż w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki pozytywne.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe wykazały, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu płatności podatku, powstała zaległość podatkowa. Tym samym za spełnioną należało uznać przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p. Zauważyć bowiem należy, że termin płatności zobowiązań Spółki z tytułu wpłat na PFRON za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2011 r. przypadały w dniach 20 lutego 2011 r., 20 marca 2011 r., 20 kwietnia 2011 r., 20 maja 2011 r., Skarżący niewątpliwie, co sam przyznaje, do 27 maja 2011 r. czyli dnia odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2010 pełnił funkcję prezes zarządu Spółki.

Tym samym za zasadne należy uznać stanowisko organu, iż w odniesieniu do zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2011 r. spełniona zatem została pozytywna przesłanka odpowiedzialności Skarżącego jako prezesa zarządu, gdyż pozostawał on członkiem zarządu Spółki w datach upływu ustawowych terminów płatności ww. wpłat. W związku z tym podzielić należy pogląd organów co do celowości umorzenia postępowania mającego na celu orzeczenie o odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj 2011 r. w sytuacji, gdy w terminie płatności ww. zobowiązania, który przypadał 20 czerwca 2011 r. Skarżący nie pełnił już funkcji prezesa zarządu Spółki.

Kolejnym warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego było wykazanie przez organy podatkowe, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna.

Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008r. II FPS 6/08; ONSAiWSA 2009/2/19, CBOSA). Może ona wynikać po prostu z szeregu nieskutecznych czynności egzekucyjnych. W świetle tej uchwały samo niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki nie ma wpływu na odpowiedzialność członka zarządu i w rezultacie na wynik sprawy.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe stanęły na stanowisku, iż wykazały istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec Spółki na podstawie szeregu obiektywnych okoliczności i dowodów.

Jak wynika bowiem z akt sprawy postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu dłużnika Spółki. Z kolei postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...] został zmieniony sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego dłużnika Spółki. Ponadto Sąd zawiadomił PFRON, że nie został ujęty w ostatecznym planie podziału funduszów masy upadłości dłużnika w planie podziału zaspokojonych zostało 10 wierzycieli uznanych w kategorii 2. Natomiast PFRON zgłosił wierzytelności w stosunku do Spółki w kategorii 3, w kwocie głównej 62.105 zł oraz należnych od tej kwoty odsetkach 9.830 zł razem kwota 71.935 zł.

Z postanowienia ww. Sądu z dnia 2 marca 2015 r. wynikało, że syndyk efektywnie i całkowicie zlikwidował masę upadłości. Ze zgromadzonych w ten sposób funduszów możliwe okazało się częściowe zaspokojenie (w 58,8045%) wierzytelności kategorii drugiej. Uregulowane zostało także zadłużenie masy, powstałe po fazie układowej postępowania.

W związku z powyższym organ stwierdził, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna skoro wierzyciel nie pozyskał z planu podziału żadnej kwoty.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wykazał, iż wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony w niewłaściwym czasie.

W uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r. II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/103, ZNSA 2009/5/113, PP 2009/10/53) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej".

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób jasny jaka była sytuacja majątkowa Spółki na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, który według organów podatkowych nie został złożony we właściwym czasie. Błędnym jest zatem pogląd wyrażony przez organ jakoby wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony zbyt późno. W decyzji nie wskazano, kiedy według organu podatkowego powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, czyli kiedy był właściwy czas na złożenie takiego wniosku. Ustalenia zawarte w decyzji organu podatkowego, w której zawarto opis sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, który w jej ocenie świadczy o tym, że niekorzystna sytuacja finansowa w Spółce wystąpiła znacznie wcześniej niż powstały zaległości podatkowe, których dotyczy decyzja o odpowiedzialności Strony i utrzymywała się w latach następnych, w żaden sposób nie dowodzą kiedy zdaniem organu odwoławczego wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości.

Ustalenie czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wymaga ustalenia konkretnej daty powstania niewypłacalności, a nadto uwzględnienia art. 21 ust. 1 u.p.u., z którego wynika, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Należy zauważyć, że nie wystarcza mechaniczne zestawienie kwot wynikających z bilansu, aby stwierdzić, że zaistniała przesłanka niewypłacalności Spółki. Niezbędna jest bowiem rzeczywista ocena jej kondycji. Słuszne jest zatem stanowisko sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we z dnia 26 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 318/13, CBOSA) wskazujące, że użytego w art. 11 ust. 2 u.p.u.n. zarówno pojęcia "zobowiązań", jak i pojęcia "majątku" nie można utożsamiać z pojęciami "aktywów" i "pasywów". Pod pojęciem aktywów należy rozumieć ogół składników majątkowych w ujęciu wartościowym będących własnością przedsiębiorcy, a z kolei pasywa to źródła finansowania aktywów, czyli znajdujące się w dyspozycji firmy, kapitały własne, zysk oraz zobowiązania wobec innych jednostek (por. W. Bień, Czytanie bilansu przedsiębiorstwa, Warszawa 1993, s. 13). Otóż na gruncie powołanego przepisu mamy do czynienia z terminologią stricte cywilistyczną. I tak użyty w art. 11 ust. 2 u.p.u.n. termin "zobowiązania" oznacza po prostu długi będące składnikiem treści stosunku zobowiązaniowego, a pod pojęciem "majątku" kryje się mienie w rozumieniu art. 44 k.c. Wobec powyższego treść bilansu nie może w pełni odzwierciedlać wszystkich składników majątku przedsiębiorcy. Ma on jedynie walor porządkujący majątek przedsiębiorcy według jego źródeł finansowania. Jednocześnie w literaturze zauważa się, że stan przekroczenia wartości zobowiązań nad wartością majątku można uznać za podstawę ogłoszenia upadłości tylko wtedy, gdy powstała w ten sposób strata jest wyższa od niepodzielonego zysku z lat ubiegłych, pod warunkiem, że jest ona większa od całego kapitału własnego (por. J.S. Seweryn, Upadłość i jej podstawy w prawie upadłościowym i naprawczym, PPH 2003r. Nr 12, s. 22-23). Jak słusznie też zauważono w orzecznictwie sądów administracyjnych o wartości majątku firmy nie świadczy wyłącznie wartość bilansowa składników majątkowych. Oczywistym jest, że wartość aktywów i pasywów spółki, wykazanych w bilansie pozwala określić sytuację majątkową danej osoby prawnej lecz nie oznacza, że wystarczy wyłącznie analiza takiego bilansu bez konieczności analizy innych okoliczności zaistniałych w sprawie a dotyczących majątku Spółki (por. wyroki NSA z dnia: 14 listopada 2012r. sygn. akt II FSK 630/11; 14 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 206/12, CBOSA).

Niewątpliwie w zaskarżonej decyzji brak jest tego rodzaju ustaleń, które nie mogą być dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I FSK 1406/07, CBOSA). Podstawą do takiego stwierdzenia są oświadczenia Skarżącego złożone w trakcie postępowania, z których wynika, iż w chwili pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu Spółki, jej wypłacalność nie była zagrożona. Spółka prowadziła działalność gospodarczą, uzyskiwała przychody, płaciła zobowiązania, jej sprawozdanie rachunkowe sporządzone na dzień 30 czerwca 2011 r. wykazuje zysk z działalności. Mimo tego, że Spółka po tym okresie nie miała zarządu i nie uzyskiwała nowych zamówień, dzięki działalności rozpoczętej w okresie wcześniejszym, w czasie sprawowania zarządu przez Skarżącego, jej wynik finansowy na koniec 2011 r. wykazał zysk.

Z akt sprawy wynika, iż Skarżący wielokrotnie potwierdzał, iż w czasie pełnienia funkcji w zarządzie Spółki nie było podstaw do ogłoszenia jej upadłości. Zobowiązania Spółki zawsze znajdowały pokrycie w jej majątku, regulowała ona też swoje wymagalne długi. Spółka prowadziła działalność gospodarczą z zyskiem, jaki przeznaczany był na kapitał zapasowy (wykazywany w bilansach), stąd znaczne rezerwy finansowe. Strona zwracała także uwagę, że nawet po załamaniu na rynku budowlanym, jakie miało miejsce w 2009 r., Spółka utrzymywała rentowność. Z rachunku zysków i strat za rok 2007 wynika, iż Spółka wykazała zysk z działalności prowadzonej w Polsce na poziomie 369.929,61 zł, z kolei w 2008 r. wypracowała zysk z działalności w Polsce w kwocie 673.983,60 zł. Spółka odczuła ogólne załamanie rynku w 2009 r., jak cała przedsiębiorczość budowlana, ale odnajdowała się w nowych realiach i jej działalność w kraju nadal generowała dodatni wynik finansowy, jaki za rok 2009 wyniósł 280.108,88 zł, zaś za rok 2010 - zamknął się kwotą 172.740,42 zł.

Skarżący wskazał ponadto, że sygnalizował T.K., że brak zarządu, nie tylko w sensie formalnych - jako brak w składzie organu, ale też jako brak zarządzania spółką w zakresie prowadzenia jej spraw, w istotny sposób szkodzi jej interesom. Tym samym uznał, iż brak jest podstaw, aby przypisać mu odpowiedzialność za niewypłacalność Spółki, jaka wystąpiła w marcu 2012 r. - kiedy to Sąd Rejonowy dla W. w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie powstaje już w momencie niezapłacenia jednego czy kliku długów. Wprawdzie literalna wykładnia art. 11 ust. 1 u.p.u. może doprowadzić do wniosku, że niezapłacenie choćby jednego wymagalnego zobowiązania pieniężnego powoduje niewypłacalność dłużnika w rozumieniu tego przepisu, to jednak wykładnia celowościowa wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej "zobowiązań", a nie pojedynczej "zobowiązania" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 1743/12; wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2011r., CSK 211/10, LEX 738136, Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27 czerwca 2013r., III AUa 1293/12, LEX nr 1342231).

Użyty w art. 11 § 1 u.p.u. zwrot "nie wykonuje" świadczy o ciągłym (trwającym) takim właśnie stanie rzeczy, uzasadniającym zgłoszenie wniosku o upadłość. Ustawodawca nie posłużył się zwrotem "nie wykonał" zobowiązania. W wyroku z 19 stycznia 2011 r. sygn. akt V CSK 211/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że o niewypłacalności w rozumieniu powyższego przepisu można mówić dopiero wtedy, gdy dłużnik z braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań (Lex nr 738136).

Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2014 r. (I FSK 1603/13) stwierdzając, że niewypłacalność w rozumieniu przepisu art. 11 u.p.u. istnieje wtedy, gdy dłużnik z braku środków nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań (LEX nr 1590710).

Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z 4 października 2011 r. (sygn. akt I UK 113/11, OSNP 2012/23-24/293, LEX 1230275) wskazał m.in., że trwałe zaprzestanie płacenia długów oznacza, iż dłużnik nie tylko obecnie nie płaci długów, ale także nie będzie tego czynił w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków. Zaprzestanie płacenia długów zachodzi wtedy, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich wymagalnych długów. Sytuacja taka będzie mieć miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2010r., II UK 258/09, LEX nr 599776).

Trwałego niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych nie można utożsamiać z nieuiszczeniem jednego długu ani też z sytuacją, gdy pomimo nieuiszczenia kilku długów zachodzi tylko wstrzymanie wypłat. W każdym przypadku należy ustalić, kiedy doszło do zaprzestania płacenia długów, a kiedy zachodziło jeszcze tylko przejściowe wstrzymanie wypłat (tak: M. Allerhand, Prawo upadłościowe z komentarzem, Wydawnictwo Sto, Bielsko-Biała, 1994). Zwłaszcza sytuacja, w której trudności płatnicze wynikają z braku zapłaty ze strony kontrahentów dłużnika może być uznana za trudność o charakterze przejściowym. Ustawowy termin, w którym przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jest bardzo krótki, wynosi bowiem 2 tygodnie. Mając na względzie specyfikę działalności gospodarczej nieracjonalne byłoby wymaganie, aby natychmiast ogłaszać upadłość, gdy pogorszeniu ulegają wskaźniki płynności finansowej i nie wszystkie zobowiązania są regulowane w terminach płatności. Nie każda trudna sytuacja podmiotu gospodarczego uzasadnia złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a jedynie taka, która wiąże się ze stanem niewypłacalności. Co więcej, niewypłacalność przedsiębiorcy jest stanem dynamicznym. Przedsiębiorca, np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może popaść w stan niewypłacalności uzasadniający zgłoszenie przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości, a następnie podjąć wykonywanie wymagalnych zobowiązań, co powoduje odpadnięcie przesłanek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Skarżona decyzja nie pozwala na ustalenie, czy sytuacja finansowa w jakiej znajdowała się Spółka uzasadniała zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości. Jednocześnie brak analizy finansowej sytuacji Spółki uniemożliwia ocenę zasadności twierdzenie organu, że Skarżącemu należy przypisać winę w zaniechaniu złożenia wniosku we właściwym terminie.

Reasumując w ocenie Sądu, organy nie wykazały, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu, Spółka w sposób trwały nie wykonywała przeważającej części swoich zobowiązań. Jak już podniesiono, w przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu to do organu należy wykazanie, że Spółka, w czasie sprawowania przez daną osobę funkcji członka zarządu, znajdowała się w stanie uzasadniającym złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości.

W ten sposób organ naruszył art. 122 O.p. nakazujący podjęcie wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i 187 § 1 O.p. obligujący do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zważyć trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15).

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe nie wykazały w sposób niewątpliwy, że w przedmiotowej sprawie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 116 § 1 O.p.

Tym samym nie można uznał, iż wystąpiły pozytywne przesłanki warunkujące powstanie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za miesiące od stycznia do kwietnia 2011 r. w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki.

Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny uwzględnić poczynione wyżej wywody i ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku. Tym samym za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez organy przepisów postępowania, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi, opłacie skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).

Ponadto na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę w części dotyczącej umorzenia przez organ postępowania w sprawie mającego na celu orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj 2011 r. w sytuacji, gdy Skarżącemu nie można przypisać odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości powstałe w czasie niepełnienia przez niego obowiązków członka zarządu.