Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 532/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1-2, art. 127 par. 1, art. 129 par. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2408/OS/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia

14 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2408/OS/2022, po rozpatrzeniu wniosku M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Kraśnika z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr MOPS/SP/000417/04/2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, aktualny t.j. – Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako "k.p.a."), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powołaną na wstępie decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Kraśnika Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kraśniku odmówił przyznania M. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią H. P.. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 28 kwietnia 2021 r. (w tym dniu korespondencję zawierającą decyzję M. D. odebrał osobiście w Urzędzie Pocztowym, potwierdzenie odbioru - k. 25 akt adm. I inst.).

W dniu 13 maja 2021 r. (data nadania - k. 1 akt adm. II inst.) M. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. nr SKO.41/2115/OS/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 25 czerwca 2022 r. (potwierdzenie odbioru – k. 9 akt adm. II inst.).

W dniu 1 lipca 2021 r. (data nadania – k. 12 akt adm. II inst.) M. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu, w którym odebrał decyzję, zmarła jego babcia. Po odbiorze korespondencji z Urzędu Pocztowego udał się do mieszkania, w którym zamieszkiwał razem z babcią. Po wejściu do mieszkania zauważył, że babcia bardzo źle się czuje. Po kilkunastu minutach zmarła. Koperty zawierającej decyzję wówczas nie otworzył, lecz odłożył ją na półkę. Wnioskodawca podkreślił, że na nim spoczywał ciężar i obowiązek organizacji pogrzebu babci.

M. D. wskazał, że śmierć babci spowodowała nasilenie się u niego objawów depresji, z powodu której ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Po pewnym czasie od pogrzebu przypomniał sobie o otrzymanym piśmie. Był jednak przekonany, że święta państwowe przypadające na dni 1 i 3 maja 2022 r. powodują wydłużenie terminu do złożenia odwołania o 2 dni.

Wnioskodawca zaznaczył, że decyzja organu I instancji została błędnie zaadresowana na adres ul. [...], zamiast na jego prawidłowy adres - ul. [...]. W konsekwencji, przy próbie doręczenia tej korespondencji, awizo pozostawione zostało w skrzynce nr [...] i tylko przypadek sprawił, że strona dowiedziała się o przesyłce.

Wnioskodawca podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną i liczył na merytoryczne rozstrzygnięcie jego sprawy. W jego ocenie, uchybienie terminowi o 1 dzień, w okresie pandemii Covid-19, nie powinno być powodem zakończenia sprawy.

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr SKO.41/2650/OS/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło przywrócenia M. D. terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 26 kwietnia 2021 r. Kolegium uznało, że wnioskodawca nie zachował określonego w art. 58 § 2 k.p.a., siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu, biegnącego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyjęło bowiem, że przyczyna uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia odwołania ustała najpóźniej w dacie złożenia odwołania, z więc w dniu 13 maja 2021 r., podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 1 lipca 2021 r.

M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego.

Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 794/21 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że Kolegium naruszyło art. 58 § 2 k.p.a. przyjmując, że prośba o przywrócenie terminu została złożona przez skarżącego z przekroczeniem terminu określonego w tym przepisie. W ocenie Sądu, skoro skarżący wnosząc w dniu 13 maja 2021 r. odwołanie od decyzji organu I instancji pozostawał w mylnym przekonaniu, że czyni to w terminie, zaś o uchybieniu terminu do dokonania tej czynności dowiedział się dopiero z chwilą doręczenia mu postanowienia Kolegium z dnia 17 czerwca 2021 r. stwierdzającego uchybienie przedmiotowego terminu, a więc w dniu 25 czerwca 2021 r., to należy uznać, że dopiero z tą datą ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania i tym samym rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Złożenie w dniu 1 lipca 2021 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – jak stwierdził Sąd – nie było zatem spóźnione.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2408/OS/2022 (będącym przedmiotem aktualnie rozpoznawanej skargi) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 lutego 2022 r., Kolegium uznało, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził jednakowoż, że skarżący nie spełnił warunku przywrócenia terminu określonego w § 1 ww. artykułu, albowiem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

W ocenie Kolegium nie można uznać, że uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania ze względu na śmierć osoby bliskiej nastąpiło całkowicie bez winy strony. Zasadnym jest uznanie, że strona mogła napisać zwięzłe odwołanie, bądź ustanowić pełnomocnika do jego napisania. Z odwołania M. D. z dnia 12 maja 2021 r. wynika, że H. P. miała 3 córki, w tym 2 mieszkające w Kraśniku. Mało wiarygodne, zdaniem organu, są więc wyjaśnienia, że wyłącznie na wnioskodawcy ciążył obowiązek organizacji pogrzebu. Poza tym organizacja pogrzebu nie jest czynnością, która całkowicie uniemożliwia sporządzenie i nadanie odwołania w ciągu 14 dni.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podkreśliło, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. W ocenie organu odwoławczego, strona nie wykazała, że zapadła na ciężką, nagłą chorobę, która całkowicie uniemożliwiła jej prowadzenie swoich spraw czy nawet zlecenie prowadzenia ich osobie trzeciej. Za powody całkowicie usprawiedliwiające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie można uznać okoliczności, iż wnioskodawca miał orzeczoną częściową niezdolność do pracy i popadł w depresję. Skoro bowiem wnioskodawca zajmował się organizacją pogrzebu po śmierci osoby bliskiej, to nie można uznać, że stan zdrowia nie pozwalał mu na napisanie krótkiego odwołania. Ponadto, skoro strona sporządziła obszerne odwołanie (4 strony wydruku), datowane na dzień 12 maja 2021 r. (a więc jeszcze w ostatnim dniu biegu terminu), ale nadane już z uchybieniem terminu, to mało prawdopodobne jest, iż cierpiała w trakcie biegu terminu na bardzo ciężką chorobę uniemożliwiającą jej całkowicie prowadzenie swoich spraw. Kolegium zwróciło również uwagę, że w samym wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca wskazał, że dokonał w trakcie biegu terminu analizy, z której wynikało, iż okres ten obejmował 2 dni świąteczne przypadające na 1 i 3 maja, które w jego przekonaniu wydłużały termin do wniesienia odwołania. Nie można więc uznać, że wnioskodawca miał całkowicie wyłączoną świadomość w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania. Argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest więc, jak stwierdził organ odwoławczy, całkowicie niespójna i nie daje podstaw do uznania, że uprawdopodobniony został całkowity brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu.

M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 czerwca 2022 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący podniósł, że czuje się poniżony i upokorzony przez skład orzekający Kolegium, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyśmiewa chorobę, z którą skarżący się zmaga. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Do skargi załączył m.in. kopię orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2022 r., uznającego go za osobę częściowo niezdolną do pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że w treści zaskarżonego postanowienia brak jest jakichkolwiek sformułowań prześmiewczych w stosunku do chorób, na które cierpi strona. Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że obiektywnie nie może ono powodować upokorzenia bądź poniżenia skarżącego.

Mając na względzie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, Sąd - korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") - rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta przebiega w trybie uregulowanym przepisami p.p.s.a., przy czym w świetle art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, ze skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przypomnieć dla porządku należy, że zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówiło przywrócenia skarżącemu M. D. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Kraśnika z dnia 26 kwietnia 2021 r., odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. od decyzji wydanej

w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie ustawowego terminu jest zatem jednym z warunków skuteczności wniesienia odwołania.

Przepis art. 58 k.p.a. przewiduje jednak możliwość przywrócenia terminu, w tym terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (zob. A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, Warszawa 2018, str. 432).

W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że zarówno skuteczność doręczenia skarżącemu decyzji Burmistrza Miasta Kraśnika z dnia 26 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (którą to decyzję skarżący odebrał osobiście w Urzędzie Pocztowym), jak i fakt uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, nie budzą żadnych wątpliwości. Okoliczności te zostały przy tym potwierdzone stosownym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podjętym na zasadzie art. 134 k.p.a. Pośrednio znajdują one również potwierdzenie (jako okoliczności niezakwestionowane przez Sąd) w prawomocnym wyroku z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 794/21, którym - na skutek skargi M. D. - uchylono uprzednio zapadłe w sprawie postanowienie Kolegium z dnia 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W powołanym wyżej wyroku jednoznacznie ponadto przesądzono, że skarżący, składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 1 lipca 2022 r., zachował określony w art. 58 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności, który w okolicznościach niniejszej sprawy – jak uznał Sąd – rozpoczął swój bieg w dniu doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 17 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (tj. w dniu 25 czerwca 2021 r.). Ocena prawna Sądu wyrażona w ww. wyroku czyni zbędnymi dalsze rozważania co do zachowania przez skarżącego warunku przywrócenia terminu określonego w art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a., albowiem stosownie do art. 153 p.p.s.a., była ona wiążąca dla organu przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, jak i pozostaje wiążąca dla Sądu aktualnie orzekającego w niniejszej sprawie.

W sprawie oczywiste ponadto pozostaje spełnienie przez skarżącego warunku przywrócenia terminu określonego w art. 58 § 2 zdanie drugie k.p.a., skoro wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został poprzedzony uprzednim wniesieniem odwołania.

Istota sporu aktualnie rozstrzyganego przez Sąd sprowadza się natomiast do oceny tego, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego. Ponownie odmawiając skarżącemu przywrócenia przedmiotowego terminu Kolegium uznało bowiem, że argumentacja przedstawiona przez skarżącego we wniosku z dnia 30 czerwca 2021 r. nie daje podstaw do uznania za spełnioną przesłanki przywrócenia terminu określonej w art. 58 § 1 k.p.a., gdyż nie uprawdopodabnia w stopniu całkowitym braku winy skarżącego w uchybieniu przedmiotowego terminu. W ocenie Sądu, ocena ta nosi znamiona wadliwości.

Przypomnieć wypada, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący w istocie powołał się na cztery okoliczności, które – wskutek nałożenia się na siebie – uniemożliwiły mu zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze - skarżący wskazał, że w dniu doręczenia mu decyzji organu I instancji, po którym rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, zmarła babcia skarżącego, z którą wspólnie zamieszkiwał i nad którą sprawował opiekę (będącą podstawą jego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego). Po drugie -wyjaśnił, że powyższa okoliczność skutkowała nasileniem się u niego objawów depresji, z powodu której skarżący jest osobą częściowo niezdolną do pracy i pobiera z tego tytułu rentę. Po trzecie - wskazał, że w okresie przypadającym na bieg terminu do wniesienia odwołania, na jego barkach spoczywała organizacja pogrzebu babci. Po czwarte - wyjaśnił, że w owym czasie błędnie obliczył przedmiotowy termin, albowiem wadliwie założył, że skoro obejmuje on dwa dni ustawowo wolne od pracy (1 i 3 maja), to tym samym ulega wydłużeniu o dwa dni.

W ocenie Sądu, dla oceny winy skarżącego w uchybieniu terminu najistotniejsze znaczenie ma wskazana przez niego okoliczność dotycząca jego stanu zdrowia. Wprawdzie twierdzenie skarżącego, iż jest on osobą cierpiącą na depresję, z powodu której pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie zostało poparte żadnym dokumentem załączonym do wniosku, jednak należy zauważyć, że prawdziwość tego twierdzenia nie została również zakwestionowana przez organ odwoławczy, zaś dla przywrócenia terminu nie jest konieczne udowodnienie, a jedynie uprawdopodobnienie okoliczności świadczących o braku winy strony. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że powołana okoliczność została w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzona przez skarżącego wraz z wniesieniem skargi, albowiem do skargi załączył on orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 9 lutego 2022 r., nr akt 020217154 (k. 3 akt sądowych), którym ustalono, że skarżący jest osobą częściowo niezdolną do pracy do dnia 28 lutego 2023 r., zaś przyczyna tego stanu ("data powstania częściowej niezdolności") trwa nadal. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że skarżący jest osobą "(...) z długotrwałym upośledzeniem funkcji psychofizycznych organizmu. Naruszona sprawność organizmu uniemożliwia mu wykonywanie pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji" podano również, że skarżący "(...) wymaga dalszego leczenia specjalistycznego i rehabilitacji leczniczej psychosomatycznej".

Zaznaczyć wypada, że wbrew zarzutowi skargi, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie sposób doszukać się sformułowań, które mogłyby mieć na celu wywołanie u skarżącego poczucia poniżenia i upokorzenia lub zostać zinterpretowane jako wyśmiewanie jego choroby. Niemniej jednak Sąd nie podziela wyrażonej w tym akcie oceny charakteru schorzenia skarżącego oraz potencjalnego wpływu tego schorzenia na możliwość zachowania przez skarżącego należytej dbałości o własne interesy w toku prowadzonego z jego wniosku postępowania administracyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2016 r. (sygn. akt II FSK 1783/14), iż zły stan zdrowia psychicznego może być wystarczającą przesłanką do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Podzielając tę tezę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r. (sygn. akt III OZ 1372/21) wyjaśnił, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu wskazywana była choroba nagła i obłożna. Była więc to zwykle choroba układu ruchu lub innego fizykalnego mechanizmu organizmu ludzkiego skutkująca takim upośledzeniem funkcji organizmu, który uniemożliwiał podjęcie działań własnych lub działań nakierowanych na wyręczenie się inną osobą. Choroby psychiczne stanowią szeroką i złożoną grupę dysfunkcji organizmu ludzkiego przejawiającą się w różny sposób, w tym zaburzeniami emocjonalnymi, zaburzeniami działania narządów lub objawami psychosomatycznymi. Ich istota sprowadza się jednak głównie do zaburzenia przyjętych w danej grupie społecznej wzorców zachowań, sposobów myślenia, czucia, postrzegania, innych czynności umysłowych i relacji z innymi ludźmi. W przypadku chorób psychicznych może się zdarzyć, iż strona postępowania nie będzie obłożnie chora, będzie zdolna do samodzielnego poruszania się, jej organizm nie będzie wykazywać zaburzeń w sferze fizykalnej, lecz nie będzie ona mieć świadomości otaczającej jej rzeczywistości, ani nie będzie zdolna do prawidłowego myślenia i nadawania odpowiedniego znaczenia zdarzeniom odbywającym się z jej udziałem lub jej dotyczących.

Uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę postępowania zmagającą się z chorobą psychiczną, w tym depresją, uzasadnia zatem przyjęcie, że nie dopełniła jej bez własnej winy oraz uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (por. także wyroki WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 76/21, LEX nr 3305366; z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn.. akt III SA/Gd 569/21, LEX nr 3332814).

Podkreślić nadto należy, że rozpoznając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu organ powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OZ 1490/17, opubl. w CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że wbrew stanowisku Kolegium skarżący w wystarczającym stopniu uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2021 r. Za taką oceną przemawia przede wszystkim okoliczność, iż jest on osobą cierpiącą na zaburzenia psychiczne w postaci depresji, przy czym stan tego schorzenia jest na tyle zaawansowany, że skutkował częściową utratą przez skarżącego zdolności do pracy (potwierdzoną stosownym orzeczeniem) oraz przyznaniem skarżącemu z tego tytułu renty. Jakkolwiek przywołane orzeczenie skarżący uzyskał dopiero 9 lutego 2022 r., to jednak uwzględniając charakter schorzenia skarżącego, które niewątpliwie nie powstaje w sposób nagły, a także uwzględniając treść ww. orzeczenia, w którym mowa, iż w przypadku skarżącego występuje "długotrwałe upośledzenie funkcji psychofizycznych organizmu", należy przyjąć, że również w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania (28 kwietnia – 12 maja 2021 r.), skarżącego dotykały skutki jego choroby. Nie budzi również wątpliwości, że okoliczność, iż w dniu doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, zmarła jego babcia, z którą skarżący wspólnie zamieszkiwał, mogła bezpośrednio przełożyć się na nasilenie się objawów jego depresji - właśnie w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Kolegium, nie można też odmówić wiarygodności twierdzeniu skarżącego, że to na nim spoczywał obowiązek organizacji pogrzebu babci, skoro – w świetle jego wyjaśnień – był on jedynym członkiem rodziny zamieszkującym z babcią przed jej śmiercią, a nadto sprawował nad nią opiekę. Obowiązek ten niewątpliwie zaś stanowił dodatkowe obciążenie psychiczne dla skarżącego. Od osoby znajdującej się w sytuacji życiowej, w której - w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania - nałożyły się opisane wyżej okoliczności, a która jednocześnie nie posiada wykształcenia prawniczego (z załączonego do skargi orzeczenia wynika, że skarżący jest inżynierem produkcji oraz technikiem mechanikiem pojazdów samochodowych), trudno natomiast oczekiwać pełnej poprawności przy obliczaniu terminów procesowych, stąd też i okoliczność, że skarżący, obliczając termin do wniesienia odwołania, błędnie doliczył do niego dwa dni na poczet przypadających w tym okresie dni ustawowo wolnych od pracy, również nie może świadczyć o tym, że uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania było przez niego zawinione.

Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, zostało oparte na błędnej ocenie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i z tego względu narusza art. 58 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną - stosownie do art. 153 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że Kolegium zobowiązane będzie przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania, a następnie odwołanie to merytorycznie rozpatrzyć.

W tym stanie rzecz Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.