Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 58/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 i 3; art. 8 ust. 1; art. 21 ust. 1; art. 14 ust. 2; art. 36 ust. 1;
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 24 ust. 1; art. 38; art. 53 ust. 1; art. 25;
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 19a ust. 1; art. 5 ust. 2 lit. b;
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a, lit. c;
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 1; art. 70; art. 58 ust. 2;
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] maja 2019 r. M. B. ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 do działek rolnych położonych w województwie lubelskim, w gminie W. oraz w gminie S..

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. przyznał M. B. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, nakładając jednocześnie sankcje.

Na skutek odwołania wniesionego przez M. B. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2020 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]:

- przyznał M. B. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł,

- odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- odmówił przyznania płatności dla młodych rolników i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- odmówił przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Jednocześnie organ pierwszej instancji uznał wystąpienie w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

M. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując sposób przeprowadzenia postępowania, w szczególności sposób zebrania i oceny przez organ materiału dowodowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że wniosek skarżącego został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności, zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. nr 347, str. 549 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013").

W związku z powyższym w gospodarstwie skarżącego zostały przeprowadzone m.in. kontrole na miejscu przez upoważnionych inspektorów terenowych z Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR.

W okresie od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zakończoną sporządzeniem protokołu nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- na działce rolnej A/A1 i A1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 2,58 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach zapisano: "Stwierdzono chwasty wieloletnie nawłoć oraz trawy. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono niewielkie ilości łubinu.";

- na działce rolnej B/B1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,92 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach zapisano: "Na działce stwierdzono chwasty wieloletnie nawłoć oraz trawy. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu użytkowania rolniczego. Stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej C/C1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,80 ha zastosowano kod nieprawidłowości DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów". Ponadto na działce rolnej C1 zastosowano kod nieprawidłowości DR7 "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana". W uwagach stwierdzono: "Na działce znajdują się pojedyncze rośliny łubinu, niewystarczające do potwierdzenia deklaracji rolnika - stwierdzono ugór zielony o bardzo dużym zachwaszczeniu - rolnik nie wykonał w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zastosowano kod [...]";

- na działce rolnej D/D1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,80 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach widnieje zapis: "Na działce stwierdzono chwast wieloletni nawłoć, trawy, skrzyp polny. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej E/E1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,70 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów". Ponadto na działce rolnej E1 zastosowano kod nieprawidłowości DR7 "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana". W uwagach zapisano: "Na działce znajdują się pojedyncze rośliny łubinu, niewystarczające do potwierdzenia deklaracji rolnika - stwierdzono ugór zielony o bardzo dużym zachwaszczeniu - rolnik nie wykonał w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zastosowano kod [...]";

- na działce rolnej F/F1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,62 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach zapisano: "Na działce stwierdzono liczne chwasty wieloletnie przymiotno, ostrożeń, nawłoć, bylica i chwasty dwuletnie wrotycz pospolity, marchew polna. Chwasty wieloletnie i dwuletnie stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny grochu.";

- na działce rolnej G/G1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej 1,40 ha i powierzchni stwierdzonej 0,99 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR14 ",Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów" oraz DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej większa od powierzchni stwierdzonej". Ponadto na działce rolnej G1 zastosowano kod nieprawidłowości DR7 "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana". W uwagach zapisano: "Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny grochu i łubinu oraz chwasty wieloletnie bylica, przymiotno, nawłoć. Chwasty na części południowej działki mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm - wydzielono część działki nieużytkowanej. Na części północnej stwierdzono ugór zielony o bardzo dużym zachwaszczeniu - rolnik nie wykonał w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zastosowano kod [...]";

- na działce rolnej H/H1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 3,27 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" oraz DR22 "Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną)". W uwagach wskazano: "Na działce brak grochu. Stwierdzono chwasty wieloletnie ostrożeń, nawłoć, przymiotno i chwasty dwuletnie wrotycz pospolity Miejscami stwierdzono kamienie. Chwasty wieloletnie i dwuletnie stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego".;

- na działce rolnej I (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej 2,35 ha i powierzchni stwierdzonej 1,66 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej większa od powierzchni stwierdzonej". W uwagach wskazano "Na działce stwierdzono gorczycę białą, na pozostałej części nieużytek";

- na działce rolnej J/J1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 4,90 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach wskazano "Na działce stwierdzono chwasty wieloletnie ostrożeń, nawłoć, przymiotno, bylica i chwasty dwuletnie marchew polna, wrotycz pospolity. Chwasty wieloletnie i dwuletnie stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono kamienie na części działki. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej K/K1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 4,18 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach stwierdzono "Na działce stwierdzono chwasty wieloletnie łopian, nawłoć, ostrożeń, przymiotno, bylica, chwasty dwuletnie marchew polna, wrotycz pospolity, chwasty jednoroczne rdest, szarłat szorstki. Chwasty wieloletnie, dwuletnie i jednoroczne stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono kamienie na całej działce. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej L/L1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej 2,44 ha i powierzchni stwierdzonej 2,85 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" oraz [...] "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej mniejsza od powierzchni stwierdzonej". W uwagach zaznaczono "Na działce stwierdzono chwasty wieloletnie przymiotno, nawłoć, pokrzywa, chwasty dwuletnie wrotycz pospolity, marchew polna, ostrożeń, bylica chwasty jednoroczne rdest. Chwasty wieloletnie, dwuletnie i jednoroczne stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono kamienie na całej działce. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej M/M1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 130, [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 12,90 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach wskazano: ‚"Stwierdzono chwasty wieloletnie przymiotno, ostrożeń, bylica, nawłoć, chwasty dwuletnie wrotycz pospolity, marchew polna. Chwasty wieloletnie i dwuletnie stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny grochu i łubinu.";

- na działce rolnej N/N1 (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 1,26 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach wskazano: "Na działce stwierdzono chwasty wieloletnie i dwuletnie nawłoć, przymiotno, marchew polna, bylica, chwasty dwuletnie marchew polna, wrotycz pospolity, chwasty jednoroczne rdest, szarłat szorstki. Chwasty wieloletnie, dwuletnie i jednoroczne stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok 30 cm. do ok. 150 cm. Stwierdzono kamienie na całej działce. Stwierdzono nieużytek Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej O/O1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej 2,86 ha i powierzchni stwierdzonej 3,03 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" oraz [...] ‚"Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej mniejsza od powierzchni stwierdzonej". W uwagach zaznaczono: "stwierdzono chwasty wieloletnie pokrzywa, ostrożeń, łopian, przymiotno, nawłoć, bylica, chwasty dwuletnie wrotycz pospolity, marchew polna. Chwasty wieloletnie i dwuletnie stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok 150 cm. Stwierdzono nieużytek. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny łubinu.";

- na działce rolnej P/P1 (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...]), o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 1,68 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach zapisano: "Stwierdzono chwasty wieloletnie ostrożeń, bylica, przymiotno, nawłoć, chwasty dwuletnie wrotycz pospolity, marchew polna, chwasty jednoroczne rdest, szarłat szorstki. Stwierdzono kamienie na całej działce. Chwasty wieloletnie, dwuletnie i jednoroczne stanowią zdecydowaną większość roślinności na działce i mają wysokość od ok. 30 cm do ok. 150 cm. Stwierdzono ugór zielony. Niemożliwe ustalenie okresu nieużytkowania rolniczego. Na działce stwierdzono pojedyncze rośliny grochu.";

- na działce rolnej R (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...]), o powierzchni deklarowanej 2,21 ha i powierzchni stwierdzonej 1,99 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów" oraz DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej większa od powierzchni stwierdzonej". W uwagach widnieje zapis: "Na działce stwierdzono gorczycę, która rośnie miejscami, nierównomiernie na całej działce. Stwierdzono chwasty wieloletnie nawłoć, przymiotno, bylica, ostrożeń, chwasty dwuletnie wrotycz pospolity i chwasty jednoroczne rdest. Stwierdzono ugór zielony. Stwierdzono kamienie na części działki. Rolnik nie wykonał w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów dlatego zastosowano kod [...]"

Organ odwoławczy wskazał, że w okresie od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono także kontrolę w ramach rolnictwa ekologicznego, zakończoną sporządzeniem protokołu nr [...]. M. B. zgłosił zastrzeżenia do wyników kontroli w ramach rolnictwa ekologicznego. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR w piśmie z dnia [...] października 2019 r. uznał zastrzeżenia za bezzasadne, wskazując, że w raporcie z czynności kontrolnych na działkach rolnych: A1A, D1A, D1A, F1A, H1A, H1B, H1C, J1A, K1A, K1B, K1C, L1A, L1B, L1C, M1A, M1B, M1C, M1D, N1A, O1A, P1A stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, zaś na działkach rolnych E1A oraz G1B stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Następnie w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Biuro Kontroli na Miejscu podtrzymało wyniki czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w ramach rolnictwa ekologicznego podkreślając, że kontrola została przeprowadzona zgodnie z obowiązującą procedurą.

Odnosząc się do argumentacji strony, iż nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli na miejscu są wynikiem suszy, która uniemożliwiła prawidłowy wzrost upraw, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Organ wskazał, że okoliczność wystąpienia suszy w gospodarstwie rolnym skarżącego była powoływana m.in. w oświadczeniu pełnomocnika skarżącego G. B. z dnia [...] sierpnia 2019 r., dołączonym do raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w piśmie z dnia [...] października 2019 r. obejmującym zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych w ramach rolnictwa ekologicznego. Następnie skarżący w dniu [...] listopada 2019 r. wniósł do Biura Powiatowego ARiMR w L. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy.

Organ podkreślił, że skarżący w dniu [...] grudnia 2019 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. W przedstawionym przez stronę protokole Komisja do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powołana przez Wojewodę L. zarządzeniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., uwzględniła i oszacowała straty spowodowane suszą w gospodarstwie rolnym skarżącego na powierzchni 4,56 ha – na działkach rolnych I/I1/I2 oraz R/R1,

W związku z treścią powyższego protokołu organ odwoławczy zauważył, że we wniosku o przyznanie płatności na działce rolnej [...] zadeklarowano powierzchnię 2,35 ha, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,66 ha (stwierdzono gorczycę rosnącą miejscami, nierównomiernie, na części działki stwierdzono kamienie i ugór zielony), zaś na działce rolnej R/R1 zadeklarowano powierzchnię 2,21 ha, natomiast stwierdzono powierzchnię 1,99 ha, w tym powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,00 ha (na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów).

Mając na względzie treść protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego oraz wyniki kontroli na miejscu, organ uznał wystąpienie w gospodarstwie skarżącego w 2019 r. siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci suszy na działce rolnej I – na powierzchni stwierdzonej 1,66 ha oraz działce rolnej R – na powierzchni stwierdzonej 1,99 ha.

W konsekwencji Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 45,87 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku postępowania i kwalifikująca się do płatności wyniosła jedynie 3,65 ha. Organ wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wynikała ze zmniejszenia powierzchni działek rolnych: A o 2,58 ha, B o 0,92 ha, C o 0,80 ha, D o 0,80 ha, E o 0,70 ha, F o 0,62 ha, G o 1,40 ha, H o 3,27 ha, I o 0,69 ha, J o 4,90 ha, K o 4,18 ha, L o 2,44 ha, M o 12,90 ha, N o 1,26 ha, O o 2,86 ha, P o 1,68 ha, R o 0,22 ha - łącznie o 42,22 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 809/2014"), uwzględniono również wyniki kontroli na miejscu. Natomiast zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. nr 181, str. 48 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie 640/2014"), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100 % kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2019 r. (Dz. U. 2019 r. poz. 1963) stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha wynosi 471,64 zł.

Organ podniósł, że ponieważ 1,5-krotność różnicy powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej przekraczała powierzchnię stwierdzoną, należało odmówić przyznania płatności oraz naliczyć karę administracyjną w kwocie [...]zł, jako iloczynu powierzchni zgłoszonej do płatności oraz stawki jednolitej płatności obszarowej.

W odniesieniu do płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie stosuje się obszar zatwierdzony. W związku z tym powierzchnia zatwierdzona do płatności za zazielenienie wynosi 3,65 ha. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2019 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2019 r. (Dz. U. 2019 r. poz. 1964) i wynosi 316,54 zł. Tym samym kwota przyznanej płatności za zazielenienie została obliczona na [...] zł.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ wskazał, że w świetle art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 z późn. zm.) płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika, nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 45,87 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wynosiła 3,65 ha, a po pomniejszeniu o 3 ha – 0,65 ha.

Powołując się na treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 organ zauważył, że w okolicznościach sprawy w przypadku płatności redystrybucyjnej zmniejszenie wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy powierzchni przekracza powierzchnię stwierdzoną. W związku z tym odmówiono przyznania płatności dodatkowej i naliczono karę administracyjną w wysokości [...] zł, stanowiącej iloczyn maksymalnej powierzchni, do której przysługuje płatność (30 ha) i stawki płatności dodatkowej określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2019 r. (Dz. U. 2019 r. poz. 1958) na kwotę 184,98 zł.

Organ podniósł, że płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, jednak nie większej niż 50 ha. W rozpatrywanej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 45,87 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku postępowania i kwalifikująca się do płatności wyniosła 3,65 ha. Powołując się na treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 organ zauważył, że w okolicznościach sprawy zmniejszenie wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy powierzchni przekracza powierzchnię stwierdzoną. W związku z tym odmówiono przyznania skarżącemu płatności dla młodych rolników oraz nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł, stanowiącej iloczyn powierzchni zgłoszonej do płatności oraz stawki płatności dla młodych rolników określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności dla młodego rolnika za 2019 r. (Dz. U. 2019 r. poz. 1957) na kwotę 165,10 zł/ha.

W odniesieniu do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno organ wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do tej płatności wynosiła 41,31 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wyniosła 0,00 ha. Wynika to ze zmniejszenia powierzchni działek rolnych: A o 2,58 ha, B o 0,92 ha, C o 0,80 ha, D o 0,80 ha, E o 0,70 ha, F o 0,62 ha, G o 1,40 ha, H o 3,27 ha, J o 4,90 ha, K o 4,18 ha, L o 2,44 ha, M o 12,90 ha, N o 1,26 ha, 002,86 ha, Po 1,68 ha - łącznie o 41,31 ha. Mając na uwadze treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 organ podniósł, że zmniejszenie wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy powierzchni przekracza powierzchnię stwierdzoną. W związku z tym organ odmówił przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno i naliczył karę administracyjną. Kara administracyjna zastała ustalona na kwotę 31.635,20 zł, stanowiącą iloczyn powierzchni zgłoszonej do płatności oraz stawki płatności określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1970) na kwotę 765,80 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie w nim powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo. Zadeklarowany obszar podlega weryfikacji przez organ administracji i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Weryfikacji informacji podanych przez producenta służą kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym w art. 24 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014.

Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na wynikach kontroli na miejscu. Analiza zapisów protokołu z czynności kontrolnych, szkiców pomiarów działek (dane wektorowe, dane powierzchniowe) oraz fotografii wykonanych podczas kontroli wykazała, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Protokół z kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., co powoduje, że organ jest zobligowany przyjąć za udowodnione to, co stwierdzono w treści protokołu.

Organ podkreślił, że raport z przeprowadzonej w sprawie kontroli przedstawia obiektywnie stan zagospodarowania działek, co zostało dodatkowo potwierdzone dokumentacją fotograficzną. Ustalenia zawarte w raporcie z kontroli, w powiązaniu z obszerną dokumentacją fotograficzną, która obejmuje ponumerowane zdjęcia wszystkich działek rolnych zadeklarowanych przez stronę, z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania, stanowią wiarygodny dowód w sprawie. Organ zaznaczył, że szkice obrazujące kontrolowane działki są możliwe do zweryfikowania poprzez porównanie z dołączonymi do wniosku o płatność załącznikami graficznymi przedstawiającymi działki strony. Powyższe w połączeniu z kontrolą administracyjną w oparciu o system identyfikacji działek rolnych daje podstawę do ustalenia, że obszar kwalifikujący się do płatności jest mniejszy od deklarowanego przez skarżącego. Stwierdzenie na danej działce pojedynczych roślin nie oznacza, iż na działce tej była prowadzona uprawa rolnicza zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.).

W związku z powołaniem się przez skarżącego w piśmie z dnia [...] 2020 r. na fakt przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych na działkach zadeklarowanych do płatności, czego dowodem miał być rejestr działań agrotechnicznych, organ wskazał, że rejestr ten nie został przez stronę złożony. Niezależnie od ostatnio wskazanej okoliczności organ zauważył, że wobec stwierdzonego w trakcie kontroli stanu gruntów, wskazującego na wysoki stopień zaniedbania, należałoby przyjąć, iż nie kwalifikują się one do przyznania pomocy publicznej w formie płatności. Stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest bowiem celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, były faktycznie w dobrym stanie agrotechnicznym. W ocenie organu twierdzenia strony o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych nie znajdują potwierdzenia ani w znajdującym się w aktach sprawy materiale zdjęciowym, stanowiącym załącznik do protokołu z czynności kontrolnych, ani w korespondujących z tym materiałem wyjaśnieniach kontrolerów.

Zdaniem organu fotografie przedstawione przez stronę wraz z odwołaniem i pismem z dnia [...] listopada 2020 r. nie mogą zostać uznane za dowód spełnienia norm uprawniających do przyznania płatności, gdyż nie można na ich podstawie zweryfikować miejsca wykonania, a także autora fotografii. Natomiast twierdzenia skarżącego, że na spornych działkach wykonał liczne zabiegi agrotechniczne i znajdowały się na nich zadeklarowane we wniosku uprawy, które zaginęły w wyniku suszy, pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym podczas kontroli na miejscu. Stwierdzony podczas kontroli poziom zachwaszczenia wskazuje na zaniedbanie upraw, co stanowiło przyczynę ich zaniku.

Nie negując faktu wystąpienia w 2019 r. suszy na terenie całego kraju, organ zauważył, że zgodnie ze sporządzonym przez właściwą komisję protokołem nr [...] z oszacowania, zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, powierzchnia upraw rolnych dotknięta zjawiskiem suszy w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosi jedynie 4,56 ha. Ponadto, jak wynika z pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r., Komisja do spraw oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej w wyniku oględzin stwierdziła na większości zadeklarowanych przez skarżącego działek brak uprawy i wymaganej obsady zgłaszanych roślin. Dodatkowo stwierdzono brak przygotowania gleby, to jest jej wyrównania, uprzątnięcia głazów, desek itp. Jednocześnie stwierdzono widoczne samosiewy roślin wieloletnich świadczące o braku uprawy w danym roku. Stan działek opisany w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR koreluje ze stanem działek stwierdzonym przez Komisję do spraw oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej szacującą straty na terenie Gminy W.. Przy tym protokoły sporządzone w obu postępowaniach mają walor dokumentów urzędowych, w związku z czym organ zobligowany był uznać za udowodnione okoliczności stwierdzone w wymienionych dokumentach.

Odnosząc się do dowodów przedstawionych przez stronę organ podniósł, że oświadczenie E. S.-B. z dnia [...] lipca 2019 r. stanowi jedynie dowód zgłoszenia przez stronę do Urzędu Gminy W. faktu wystąpienia suszy. Natomiast dołączone do pisma strony z dnia [...] listopada 2019 r. oświadczenia E. S.-B., W. J., R. C., B. C., B. C. i K. B. organ ocenił jako niewiarygodne, stwierdzając ich rażącą sprzeczność z wiarygodnym materiałem dowodowym w postaci zapisów w protokole z czynności kontrolnych, zdjęć i szkiców stanowiących załącznik do protokołu oraz wyjaśnień kontrolerów.

Organ zauważył, że w przedstawionym przez stronę protokole kontroli nr [...], przeprowadzonej w dniu [...] września 2017 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w L., jako jedną z nieprawidłowości wymieniono: nieodpowiedni stan agrotechniczny uprawnianych pól (nadmierne zachwaszczenie), a jako przyczynę niewyeliminowania nieprawidłowości podaną przez producenta wskazano, że pola w poprzednich latach były ugorami, zaś zastosowane działania agrotechniczne okazały się mało skuteczne. W ocenie organu trudno zatem uznać, że wystąpienie w 2019 r. zjawiska suszy było jedyną przyczyną zaniku upraw, skoro już w 2017 r. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w L. stwierdził nieodpowiedni stan agrotechniczny uprawianych pól. Stwierdzony w trakcie kontroli ARiMR poziom zachwaszczenia wskazuje na zaniedbanie upraw i to z tej przyczyny doszło do ich zaniku. Argumentacja strony oparta na wystąpieniu w 2019 r. suszy jako przyczynie zaniku upraw nie została poparta żadnymi dowodami.

Organ wskazał, że bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje oświadczenie A. P. – nauczyciela Zespołu Szkół w [...], jako sporządzone po przeprowadzeniu kontroli na miejscu oraz niepochodzące od organu właściwego do weryfikacji warunków przyznania płatności.

W ocenie organu bez wpływu na wynik postępowania pozostają także: certyfikat [...] (17) z dnia [...] września 2017 r., decyzja w sprawie certyfikacji przedsięwzięcia eko-rolniczego po kontroli pełnozakresowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz certyfikat [...] (19) z dnia [...] lipca 2019 r. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają bowiem przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007. Natomiast ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programu rolnictwa ekologicznego, określenie uprawianej rośliny oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności.

Organ zauważył, że przedstawione przez stronę umowy najmu ciągnika rolniczego z dnia [...] marca 2019 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazują jedynie na okoliczność wynajęcia ciągnika rolniczego przez pełnomocnika skarżącego G. B., nie zaś przez samą stronę, jednakże w żaden sposób nie potwierdzają użycia ciągnika do uprawy gruntów zadeklarowanych przez stronę do płatności.

Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniami z dnia [...] września 2020 r. oraz z dnia [...] listopada 2020 r. oddalił wnioski strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków: E. S.-B., W. J., D. J., R. C., B. C., K. C., B. C., R. P. i K. B. oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa lub doradcy rolnośrodowiskowego, na okoliczność użytkowania przez skarżącego działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019.

Organ przyznał, że żądanie przeprowadzenia dowodów w postępowaniu jest prawem strony, jednakże organ obowiązany jest uwzględnić wnioski dowodowe jedynie wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Okoliczność czy M. B. użytkował działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 została dostatecznie wyjaśniona innym dowodem, a mianowicie protokołem z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego. Organ podkreślił, iż kontrole na miejscu służą jednoznacznemu zweryfikowaniu i ustaleniu, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i ich rodzaj odpowiadają stanowi faktycznemu w danym roku gospodarczym. Zgodnie z uprawnieniami inspektorzy terenowi dokonują oceny poszczególnych działek rolnych w granicach określonych w zakresie kontroli danego gospodarstwa rolnego. Protokół z kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie stanowi dokument urzędowy, co powoduje, iż organ jest zobligowany przyjąć za udowodnione to, co stwierdzono w treści tego dokumentu, a co dotyczy wykonanych pomiarów oraz stwierdzonych nieprawidłowości. W okolicznościach sprawy dotyczy to wyników przeprowadzonych pomiarów oraz stwierdzonych nieprawidłowości. Organ podniósł, że protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki. Ponadto strona, kwestionując stanowisko organu, nie zaprzeczyła wiarygodności raportu z kontroli. W takiej zaś sytuacji ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli nie stanowi naruszenia obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W związku z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego organ dodatkowo zauważył, że zwrócenie się do biegłego o wydanie opinii jest uzasadnione w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Taką wiedzą, potwierdzoną odpowiednimi szkoleniami oraz egzaminami, dysponują zaś inspektorzy terenowi, którzy przeprowadzają kontrole na miejscu.

W odniesieniu do żądania wystąpienia do Starosty [...] w L. o przekazanie decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie przekształcenia gruntu organ zauważył, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest stroną w postępowaniu przed Starostą Powiatowym w L. dotyczącym przekształcenia gruntu.

Natomiast w odpowiedzi na wniosek skarżącego o przetworzenie do postaci metrycznej zdjęć lotniczych i satelitarnych dla działek objętych postępowaniem z lat 2017-2020, na okoliczność wykonania na nich prac agrarnych, organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie ortofotomapy ocenie podlegają elementy krajobrazu, które mają charakter trwały, na przykład występujące zadrzewienia, zakrzaczenia, zabudowania, natomiast nie jest możliwa identyfikacja roślinności zielnej rosnącej na danej działce, to jest nie jest możliwe rozróżnienie czy na działce występują chwasty wieloletnie, czy też roślinność dotowana w ramach danej płatności. Zatem na podstawie ortofotomapy nie jest możliwie ustalenie, czy w roku 2019 na spornych działkach rolnych strona prowadziła zabiegi agrotechniczne warunkujące w sposób właściwy prowadzenie prawidłowo produkcji roślinnej.

M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie za podstawę decyzji ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zasadami swobodnej oceny dowodów, w postaci ustalenia braku produkcji rolnej na działkach o numerach: [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] [...] [...], [...], [...], 1.[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], gdyż ustalenia tego dokonano jedynie w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu, bez powołania, dopuszczenia i przeprowadzenia innych dowodów wnioskowanych przez skarżącego w postaci: dowodu z przesłuchania świadków, powołania biegłego, dowodów z dokumentów, co narusza wyżej wskazany przepis;

2) art. 89 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej;

3) art. 3 ust 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez odwrócenie ciężaru dowodu poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony i jednoczesne błędy w ustaleniach faktycznych odnośnie spełnienia przez stronę przesłanek do otrzymania płatności dla działek objętych wnioskiem;

4) art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 138 1 pkt 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie odmowy przyznania płatności, podczas gdy pełne, wnikliwe i co za tym idzie kompleksowe przeprowadzenie postępowania dowodowego doprowadziłoby organ do wniosków przeciwnych, że skarżący spełnił przesłanki do otrzymania płatności;

5) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 3 ust 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez brak właściwej kontroli legalności działania organu pierwszej instancji i zaniechanie przez organ odwoławczy dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów celem ustalenia kompletnego stanu faktycznego sprawy będących podstawą dla rekonstrukcji stanu faktycznego uprawniającego w rezultacie do odmowy przyznania wnioskowanych płatności;

6) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez ich niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy zaoferowany przez skarżącego materiał dowodowy i przeprowadzenie wnioskowanych dowodów doprowadziłoby do wniosków odmiennych, tj. przyznania płatności dla działek objętych wnioskiem;

7) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego przedłożonego w sprawie przez skarżącego i niezasadne oddalenie wniosków dowodowych wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z oświadczeń świadków w osobach: E. S.-B., W. J., D. J., R. C., B. C., K. C., B. C., R. P., K. B., złożonych z zachowaniem rygorów z art. 75 § 2 w zw. z art. 83 § 3 k.p.a., na okoliczność wykazania faktu uprawy całości wnioskowanego areału, rodzajów prac agrotechnicznych wykonanych przez stronę, dowodów z dokumentów: umów najmu ciągników rolniczych, decyzji w sprawie certyfikacji, fotografii, o wystąpienie do Starosty [...] w L. z wnioskiem o przekazanie decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie przekształcenia gruntu, wraz z uzasadnieniem, w którym wskazano, że prowadzona była działalność rolna, rolniczej ortofotomapy cyfrowej, zdjęć działek (przekazanych w formie plików JPG), wraz z uwidocznioną datą i miejscem ich wykonania, świadczących o utrzymywaniu (przed wystąpieniem suszy) działek w prawidłowej kulturze rolnej, zdjęć lotniczych oraz satelitarnych i przetworzeniem ich do postaci metrycznej dla działek objętych postępowaniem z lat 2017-2020 na okoliczność wykonania na nich prac agrarnych, opinii biegłego z zakresu rolnictwa lub doradcy rolnośrodowiskowego, czy wreszcie przesłuchania strony w toku rozprawy administracyjnej, wszystkie na okoliczność tego, że skarżący w 2019 r. użytkował rolniczo całość areału zgłoszonego we wnioskach oraz oparcie rozstrzygnięcia jedynie na protokole kontroli na miejscu z pominięciem innych, dopuszczalnych, wyżej wymienionych środków dowodowych, w rezultacie czego stan faktyczny sprawy został zrekonstruowany nieprawidłowo i niepełnie;

8) art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmówienie uwzględnienia przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa lub doradcy rolnośrodowiskowego zawarte w postanowieniu Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu było konieczne dla właściwego zrekonstruowania stanu faktycznego sprawy;

9) brak wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku dowodowego przez wezwanie do złożenia rejestru działań agrotechnicznych, który nie został do wniosku dołączony, a organ winien wezwać do uzupełnienia tego braku;

10) art. 7 oraz art. 8 w związku z art. 3 ust 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania płatności, podczas gdy prawidłowo zrekonstruowany stan faktyczny winien prowadzić do wniosków odmiennych.

Ponadto skarżący na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci rejestru działań agrotechnicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w skardze oraz na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2021 r.

W świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i to tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie nie występowały określone w art. 106 § 3 p.p.s.a. wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia i uwzględnienia w tym celu zgłoszonego przez skarżącego w skardze wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci rejestru działań agrotechnicznych.

W oparciu o powołaną podstawę prawną Sąd oddalił również zgłoszony na rozprawie wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów sporządzonych w dniu [...] sierpnia 2021 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. w sprawach prowadzonych po wznowieniu postępowań w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności za lata 2017 i 2018, w postaci: wezwania wystosowanego do E. S.-B. do stawienia się w charakterze świadka, zawiadomienia skarżącego o terminie przesłuchania świadków oraz trzech postanowień o dopuszczeniu dowodów z zeznań świadków i dokumentów. Wskazane dowody zostały w niniejszej sprawie zgłoszone na okoliczność przeprowadzenia dowodów osobowych i dowodów z dokumentów we wznowionych postępowaniach administracyjnych odnośnie tych samych działek, które są przedmiotem zaskarżonej decyzji i które to dowody są analogiczne do dowodów pominiętych w niniejszym postępowaniu. Stwierdzić należy, że okoliczności, na które zgłoszony został wniosek dowodowy, nie mają związku ze sprawą niniejszą. Dotyczą bowiem innych, niż objęte aktualnie kontrolą Sądu, postępowań administracyjnych, których stroną jest skarżący. W każdej sprawie administracyjnej organ ocenia, jakie dowody ma przeprowadzić, a Sąd nie może prowadzić dowodów na okoliczność sposobu prowadzenia przez organ postępowania dowodowego w innej sprawie, która nie stanowi przedmiotu kontroli Sądu w aktualnie rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej.

Odnosząc się do meritum sprawy zaznaczyć należy, że stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r., którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał M. B. płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł – w odniesieniu do stwierdzonej powierzchni 3,65 ha oraz odmówił przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, nakładając jednocześnie sankcje w wysokości określonej w treści decyzji, a także uznał wystąpienie w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 z późn. zm., powołanej dalej jako "ustawa" lub "ustawa o płatnościach"). Wymieniona ustawa określa zasady i tryb przyznawania i wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich (jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw) oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, a także zasady przeprowadzania kontroli w zakresie płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, w zakresie nieokreślonym w przepisach unijnych, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (art. 1 pkt 2 lit. a-c).

Zgodnie z przepisami ustawy płatności bezpośrednie i płatność niezwiązana do tytoniu przyznawane są na wniosek (art. 21 ust. 1 ustawy). Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie (art. 6 ustawy).

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/201 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608). Wykaz systemów wsparcia zawarty w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013 wymienia między innymi system jednolitej płatności obszarowej, płatność redystrybucyjną, płatność dla młodych rolników oraz płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wysokość płatności ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni z uwzględnieniem art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

W świetle art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 warunkiem uznania użytków rolnych gospodarstwa rolnego za "kwalifikujący się hektar", o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest wykorzystywane ich do prowadzenia działalności rolniczej i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza oznacza: (i) - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Z przytoczonych przepisów wynika, że płatności obszarowe przysługują do działek rolnych położonych na gruntach będących "kwalifikującymi się hektarami" w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei "kwalifikujący się hektar", o którym mowa w wymienionym przepisie to obszar na którym prowadzona jest działalność rolnicza w znaczeniu określonym w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013. Zatem płatności obszarowe przysługują wyłącznie do tych działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza. Działki rolne muszą być utrzymywane w należytej kulturze rolnej.

Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych jest weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących przekroczenia powierzchni zgłoszonej do płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia nr 640/2014. Stosownie do art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Skarżący w niniejszej sprawie złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników, płatności do powierzchni roślin strączkowych na ziarno. W toku postępowania wniosek skarżącego został poddany weryfikacji. W tym celu wykorzystano kontrolę administracyjną i kontrolę na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w przepisach prawa unijnego, w tym w art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz w art. 24 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014.

W wyniku kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonej w okresie od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r., (protokół nr [...]) stwierdzono między innymi, że na działkach nr: A/A1 i A1, B/B1, D/D1, F/F1, H/H1, J/J1, K/K1, L/L1, M/M1, N/N1, O/O1, P/P1 zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Na działkach stwierdzono chwasty, w tym wieloletnie. Ponadto na działce H/H1 stwierdzono, że działka jest niespójna bowiem błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych, które nie sąsiadowały ze sobą, jako jedną działkę rolną. Na działkach A/A1 i A1, B/B1, D/D1, F/F1, H/H1, K/K1, L/L1, M/M1, N/N1, O/O1 stwierdzono także nieużytek. Na działce rolnej I - położonej na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...] - ujawniono, że powierzchnia deklarowana 2,35 jest nieprawidłowa, gdyż prawidłowa powierzchnia działki to 1,66 ha, stwierdzono gorczycę białą, w pozostałej części nieużytek. Natomiast na działce rolnej R – położonej na działkach ewidencyjnych [...], [...] i [...] – powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,99 ha, podczas gdy zadeklarowano powierzchnię 2,21 ha Na działkach C/C1, E/E1, G/G1, i R stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym stronie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Na działkach C1, E1, G1 nie stwierdzono deklarowanej uprawy, a stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana. Na działce G1 stwierdzono chwasty wieloletnie. Na części działek H/H1, J/J1, R oraz na całych działkach K/K1, L/L1, N/N1, P/P1 stwierdzono kamienie.

Także kontrola przeprowadzona w dniach od [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w ramach rolnictwa ekologicznego (protokół nr [...]) wykazała szereg nieprawidłowości, m.in. na działkach rolnych A1A, D1A, D1A, F1A, H1A, H1B, H1C, J1A, K1A, K1B, K1C, L1A, L1B, L1C, M1A, M1B, M1C, M1D, N1A, O1A, P1A stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, natomiast na działkach E1A, G1B – stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Uwzględniając wyniki kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, a także treść protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powołaną przez Wojewodę L. zarządzeniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., organ uznał wystąpienie w gospodarstwie skarżącego w 2019 r. siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci suszy na działce rolnej I – na powierzchni stwierdzonej 1,66 ha oraz działce rolnej R – na powierzchni stwierdzonej 1,99 ha.

Wobec powyższego organ ustalił, że w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników powierzchnia deklarowana wynosiła 45,87 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosi 3,65 ha. Natomiast w przypadku płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, do której zadeklarowano działki rolne: A, B, C, D, E, F, G, H, J, K, L, M, N, O, P powierzchnia deklarowana wynosiła 41,31 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosi 0,00 ha.

W konsekwencji organ uznał wystąpienie w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności – w odniesieniu do powierzchni 3,65 ha – oraz mając na względzie wielkość różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną odmówił przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, nakładając jednocześnie sankcje w określonych kwotach pieniężnych, a także przyznał skarżącemu płatność za zazielenienie w odniesieniu do zatwierdzonego obszaru 3,65 ha.

Skarżący kwestionuje powyższe ustalenia i w konsekwencji nieuwzględnienie w całości wniosku o przyznanie płatności oraz nałożenie sankcji, powołując się na naruszenie przepisów postępowania, a w następstwie wadliwych ustaleń naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego.

W związku z treścią zarzutów skarżącego wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 - 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postępowaniach w sprawie płatności bezpośrednich organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W postępowaniu tym nie stosuje się przepisów art. 79 a oraz art. 81 k.p.a. Zatem na mocy art. 3 ust. 2 powołanej ustawy zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z przepisów k.p.a. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. Nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, o czym stanowi art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązując jedynie organy prowadzące postępowanie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Jednocześnie w art. 3 ust. 3 ustawy przewidziano, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, gdyż organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.

Zdaniem skarżącego, powołane przepisy dotyczące postępowania w sprawie przyznania płatności zostały przez organ naruszone wskutek niedokonania przez organ wszechstronnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienia części wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę, która zgodnie z przytoczonymi przepisami przejawiała w postępowaniu inicjatywę dowodową.

W ocenie Sądu zarzuty sformułowane przez skarżącego nie zasługują jednak na podzielenie. Wbrew stanowisku skarżącego, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe oraz pozostają w logicznym związku z przeprowadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami, które zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone przez organ – stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uznać także należy, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego. Fakt, że nie wszystkie dowody zgłaszane przez skarżącego zostały przeprowadzone, nie stanowi w okolicznościach sprawy uchybienia, które mogłoby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Trafne jest stanowisko organu, który przypisał rozstrzygające w sprawie znaczenie wynikom kontroli na miejscu.

Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile zatem nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013). Zgodnie zaś art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji. Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 (art. 37 ust. 1 i ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) Stosownie do art. 37 ust. 5 ustawy osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do: 1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego; 2) dostępu do zwierząt; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; 4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 5) pobierania próbek do badań; 6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

Podkreślić należy, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw na danej działce rolnej oraz sprawdzenie przestrzegania wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Stosownie do art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane: poddane kontroli środki oraz wnioski lub wnioski o płatność, obecne osoby, informację, czy zawiadomienie o wizycie zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem, wyniki kontroli oraz - w odpowiednich przypadkach - wszelkie uwagi szczegółowe, wszelkie dalsze środki kontrolne, które należy podjąć.

W niniejszej sprawie w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w oparciu o powołane przepisy w dniach od [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego stwierdzono szereg nieprawidłowości. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...], który zawierał wszystkie elementy wskazane w powołanym wyżej art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014. Z akt sprawy wynika, że kontrolę przeprowadzili dysponujący odpowiednimi upoważnieniami pracownicy Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w L., zaś o kontroli powiadomiono telefonicznie pełnomocnika skarżącego G. B..

Wymaga podkreślenia, że przeprowadzenie kontroli na miejscu, metodą inspekcji terenowej, polegającej na wizytacji zadeklarowanych działek i wizualnej ocenie ich rzeczywistego stanu przez upoważnione do kontroli osoby, dysponujące odpowiednimi kwalifikacjami, pozwala na skorygowanie powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W toku kontroli przeprowadzane są pomiary za pomocą urządzenia GPS, a wyniki kontroli są dokumentowane za pomocą szkicu graficznego oraz fotografii obrazujących stan w czasie kontroli poszczególnych zadeklarowanych działek. Jednocześnie, jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, protokół kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Analiza sporządzonych w niniejszej sprawie protokołów kontroli oraz obszernej dokumentacji fotograficznej obejmującej ponumerowane zdjęcia przedstawiające stan każdej z działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego jednoznacznie wskazują, że rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklarowanym we wniosku skarżącego, zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów nieprawidłowości oraz stwierdzeniem zasadniczych różnic pomiędzy powierzchniami działek rolnych deklarowanymi przez rolnika, a powierzchniami stwierdzonymi.

Na fotografiach widoczne są stwierdzone w protokole kontroli liczne wysokie chwasty, w tym wieloletnie, leżące miejscami kamienie, w tym także ich skupiska, brak zadeklarowanych roślin uprawnych albo wyłącznie pojedyncze rośliny zadeklarowane do płatności. Dokumentacja fotograficzna załączona do raportu z kontroli jednoznacznie potwierdza ustalenia o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach: A/A1 i A1 (zdjęcia nr [...]), B/B1 (zdjęcia nr [...]), D/D1 (zdjęcia nr [...]), F/F1 (zdjęcia nr [...]), H/H1 (zdjęcia nr [...]), J/J1 (zdjęcia nr [...]), K/K1 (zdjęcia nr [...]), L/L1 (zdjęcia nr [...]), M/M1 (zdjęcia nr [...]), N/N1 (zdjęcia nr [...]), O/O1 (zdjęcia nr [...]), P/P1 (zdjęcia nr [...]) oraz braku przeprowadzenia niezbędnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na działkach C/C1 (zdjęcia nr [...]), E/E1 (zdjęcia nr [...]), G/G1 (zdjęcia nr [...]), i R (zdjęcia nr [...],) oraz występowaniu nieużytku na części działki nr I (zdjęcia nr [...]). Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że zgłoszone do płatności działki nie spełniają definicji użytku rolnego, co wyklucza przyjęcie, że prowadzona jest na nich działalność rolnicza.

Skarżący podnosił, że zły stan upraw wynika z wystąpienia na terenie jego gospodarstwa suszy, która uniemożliwiła wzrost upraw i przyczyniła się do rozwoju chwastów. Podkreślał także, że na przedmiotowych działkach były przeprowadzane niezbędne zabiegi agrotechniczne. Na dowód powyższego między innymi przedstawił oświadczenia podpisane przez okolicznych rolników, a także wnosił o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków.

Jednakże w ocenie Sądu zaoferowane dowody w postaci dokumentów prywatnych oraz zeznań świadków czy przesłuchania strony nie są w stanie podważyć oczywistych i jednoznacznych ustaleń kontroli opartych na obiektywnie stwierdzonym w czasie wizji terenowej i szczegółowo udokumentowanym stanie zgłoszonych do płatności działek, na których w czasie kontroli w dniach od [...] do [...] sierpnia 2019 r. stwierdzono w przeważającej części chwasty, w tym dwuletnie i wieloletnie, także o wysokości od około 30 cm do około 150 cm, kamienie na części lub na całej powierzchni działek, nieużytki, ugór, a na niektórych działkach wyłącznie pojedyncze rośliny zadeklarowane do płatności. Wskazane przez skarżącego dowody nie są w stanie skutecznie podważyć okoliczności stanu faktycznego uwidocznionego w protokole kontroli, a mianowicie rzeczywistego stanu działek bezsprzecznie ujawnionego w czasie kontroli i widocznego na zdjęciach wchodzących w skład wykonanej w trakcie kontroli dokumentacji fotograficznej. Już w świetle zasady logiki i doświadczenia życiowego nie da się pogodzić twierdzenia o przeprowadzaniu skutecznych zabiegów agrotechnicznych z ujawnionym w czasie kontroli faktem porastania działek przez dwuletnie, a także wieloletnie chwasty oraz zalegania kamieni.

Z omówionych przyczyn nieuwzględnienie przez organ wniosków o dopuszczenie dowodów z osobowych źródeł dowodowych nie stanowi, w ocenie Sądu, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Nieuwzględnienie tych wniosków nie powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny i niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia.

Trafne jest stanowisko organu, że nawet jeżeli skarżący, jak deklaruje, wykonał w 2019 r. zabiegi agrotechniczne, płatność nie może być przyznana, skoro w czasie kontroli na większości powierzchni deklarowanych działek stwierdzono jedynie śladowe ilości zadeklarowanych upraw, a stan działek wskazuje na znaczny stopień zaniedbania. Nie można uznać za kwalifikujące się do płatności hektary gruntów, które nie są utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Powyższej oceny nie podważa skutecznie podnoszona przez skarżącego okoliczność, że zachwaszczenie upraw miało związek z niestosowaniem konwencjonalnych środków ochrony roślin, skoro na zadeklarowanych działkach w istocie nie znajdują się uprawy, co do których skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności, a stan działek wskazuje na znaczny stopień zaniedbania.

W ocenie Sądu w świetle wyników kontroli na miejscu zasługuje na podzielenie stanowisko organu, że stwierdzony w trakcie kontroli poziom zachwaszczenia wskazuje na zaniedbanie upraw i brak odpowiednich zabiegów agrotechnicznych.

Zauważyć należy, że stanowisko organu znajduje oparcie zarówno w protokole kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, jak i w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w okresie od [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w ramach rolnictwa ekologicznego. Przy tym Biuro Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR po ponownej weryfikacji raportów z kontroli podtrzymało wyniki kontroli.

Istotnym jest także wskazanie, że przeprowadzenie kontroli na miejscu przez upoważnionych pracowników Biura Kontroli na Miejscu nastąpiło w związku z zawiadomieniem przesłanym z Urzędu Gminy W., w następstwie ustaleń dokonanych w gospodarstwie rolnym skarżącego przez Komisję do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powołaną zarządzeniem Wojewody L. nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Zgodnie z treścią sporządzonego przez wskazaną komisję protokołu z wizji w terenie, przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2019 r., na większości zadeklarowanych przez skarżącego działek nie znajdowały się deklarowane uprawy, ponadto stwierdzono brak przygotowania gleby, to jest wyrównania gleby i uprzątnięcia głazów, desek, blachy i.t.p. oraz występowanie samosiewów drzew i roślin wieloletnich, co świadczy o niepodjęciu uprawy w danym roku. W protokole zaznaczono również, że działki gospodarstwa rolnego skarżącego to grunty rekultywowane. Zawarty we wskazanym protokole opis stanu gruntów zadeklarowanych przez skarżącego do płatności, a także wyrażona w protokole konkluzja stanowiska komisji do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych co do niepodjęcia upraw w danym roku, są zbieżne z ustaleniami dokonanymi przez organ w niniejszej sprawie i potwierdzają prawidłowość tych ustaleń. Należy także zauważyć, że zgodnie z protokołem nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem negatywnego zjawiska atmosferycznego, powierzchnia upraw rolnych dotknięta zjawiskiem suszy w gospodarstwie skarżącego wynosiła jedynie 4,56 ha. Omówione dokumenty, sporządzone przez właściwą komisję do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, mają walor dokumentów urzędowych, zgodnie z art. 76 § 1 i 2 k.p.a. Stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ich wiarygodność nie budzi wątpliwości. Dowody te zaś w pełni potwierdzają zarówno ustalenia, jak i ocenę przyjęte przez organ za podstawę decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, w szczególności co do przyczyn stwierdzonego stanu gruntów, w przeważającej większości porośniętych chwastami, w tym dwu i wieloletnimi. Wskazane dowody jednoznacznie przeczą bowiem stanowisku skarżącego, iż przyczyną zachwaszczenia i niewystępowania zadeklarowanych upraw nie było zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz brak zabiegów agrotechnicznych, ale susza. Z całości gruntów rolnych w gospodarstwie skarżącego, o powierzchni 45,87 ha, właściwa komisja potwierdziła wystąpienie zjawiska suszy wyłącznie w odniesieniu do 4,56 ha. Taką też tylko powierzchnię skarżący zgłosił następnie we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy.

Zgodzić się też należy z oceną, że dokumenty obejmujące zawarte przez G. B. umowy najmu sprzętu rolniczego nie podważają stanowiska organu. Nie dowodzą bowiem przeprowadzenia za pomocą tego sprzętu na gruntach zgłoszonych do płatności zabiegów agrotechnicznych, zwłaszcza wystarczających do utrzymania upraw w odpowiednim stanie. Przeczą temu oczywiste i jednoznaczne wyniki kontroli. Trzeba też mieć na względzie, że wskazane dokumenty mają walor dokumentów prywatnych, z którymi wiąże się wyłącznie domniemanie, że osoba, która je popisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumentach.

Również przedstawione przez skarżącego fotografie nie mogą skutecznie podważyć wyników kontroli. W związku z argumentacją skarżącego akcentującą możliwość odczytania z nośnika elektronicznego zarówno dat wykonania fotografii, uwidocznionych także na ich wydrukach, jak również pozycji GPS, zważyć należy na powszechnie znany fakt, iż tego rodzaju dane są danymi edytowalnymi, co podważa ich wiarygodność.

Prawidłowa jest także dokonana przez organ ocena przedstawionych przez skarżącego dokumentów dotyczących certyfikacji. Z uwagi na odmienny przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostki certyfiujące, wskazane dokumenty nie mogą podważyć ustaleń organu i stanowić skutecznego dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu, jakim jest protokół kontroli na miejscu.

Podkreślić należy, że organ nie naruszył art. 89 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Pełnomocnik strony miał możliwość zapoznania się z przeprowadzanymi dowodami, aktywnie uczestniczył w ich przeprowadzeniu, zgłaszając m.in. zastrzeżenia do protokołu kontroli, przesyłał pisma, w których przedstawiał stanowisko strony oraz zgłaszał wnioski dowodowe. Zgodnie z art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodziły.

W związku z wnioskiem o powołanie biegłego jeszcze raz podkreślić należy, że kontrola na miejscu została przeprowadzona przez dysponujących odpowiednią wiedzą pracowników Biura Kontroli na Miejscu, które następnie dokonało ponownej weryfikacji wyników kontroli. Akcentowane w orzecznictwie znaczenie i moc dowodowa protokołów kontroli wywodzone są właśnie z faktu, że kontrole są przeprowadzane przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 458/13, z 12 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1019/10 oraz z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07).

Wobec tego przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa lub doradcy rolnośrodowiskowego na okoliczność wykonania prac agrarnych na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 było zbędne. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było bowiem konieczne zasięgnięcie wiadomości specjalnych, co dopiero w świetle art. 84 § 1 k.p.a. uzasadnia zwrócenie się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W konsekwencji dokonana postanowieniem organu odwoławczego nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. odmowa uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa lub doradcy rolnośrodowiskowego nie narusza przepisów postępowania administracyjnego.

Wbrew zarzutowi skarżącego organ nie miał obowiązku wezwania strony do przedstawienia dowodu, na który strona powoływała we wniosku dowodowym, a który nie został faktycznie wraz z wnioskiem złożony. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było też niezbędne przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci rejestru działań agrotechnicznych, gdyż ustalony w drodze wizji terenowej bezsprzeczny stan zadeklarowanych do płatności działek pozwalał na jednoznaczną ocenę braku utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej, do czego niezbędne są skuteczne zabiegi agrotechniczne.

Wątpliwości Sądu nie budzi także dokonana przez organ ocena pozostałych dowodów.

Słusznie organ zwrócił uwagę, że w świetle protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2017 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno[?]Spożywczych w L., już w 2017 r. stan agrotechniczny pól w gospodarstwie skarżącego był nieodpowiedni z powodu nadmiernego zachwaszczenia, co wiązało się z faktem, iż grunty poprzednich latach były ugorami. Okoliczność ta bez wątpienia potwierdza wyprowadzony w oparciu o przeprowadzoną w 2019 r. kontrolę na miejscu wniosek organu, że przyczyną zaniku upraw na przeważającej części działek nie było wystąpienie suszy.

Logiczna jest także ocena organu, że bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostawał wniosek skarżącego o dołączenie przetworzonych zdjęć lotniczych i satelitarnych obrazujących sporne działki, skoro, jak wyjaśnił organ, ortofotomapa nie umożliwia rozróżnienia chwastów wieloletnich od zadeklarowanych upraw.

Organ zasadnie też uznał, że oświadczenie A. P., który nie jest wyspecjalizowanym podmiotem upoważnionym do kontroli, w żadnej mierze nie może podważyć ustaleń opisanych w protokole kontroli, tym bardziej w sytuacji, gdy wskazane oświadczenie zostało sporządzone już po kontroli na miejscu.

Protokół kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W konsekwencji, w sytuacji gdy – jak w niniejszej sprawie – protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, nie można organowi postawić skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskutek ograniczenia postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli. Trzeba przy tym zauważyć, że w niniejszej sprawie ustalenia wynikające z protokołu kontroli znajdują także potwierdzenie w innych zgromadzonych w postępowaniu dowodach, które zostały właściwie rozpatrzone i ocenione przez organ.

Ponadto w treści skargi skarżący w istocie nie formułuje zarzutów, które zmierzałyby do podważenia wiarygodności przedstawionych w raportach wyników kontroli na miejscu w zakresie stwierdzonego w czasie kontroli stanu gruntów. Te zaś, jak wyjaśniono wyżej, mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organ dostatecznie wyjaśnił wszystkie fakty mające wpływ na treść ustaleń faktycznych i znaczenie dla sprawy.

Z przyczyn omówionych już wyżej podzielić należy także stanowisko organu co do braku podstaw do uwzględnienia skutków suszy, na którą powołuje się skarżący, ponad obszar na działce rolnej I na powierzchni stwierdzonej 1,66 ha oraz działce rolnej R na powierzchni stwierdzonej 1,99 ha, co organ zasadnie uznał za wykazane w świetle protokołu nr [...] oraz z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Stosownie do art. 2 ust. 2 lit. c powołanego rozporządzenia, "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w przypadku poważnej klęski żywiołowej, powodującej duże szkody w gospodarstwie rolnym. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr [...], przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Organ nie kwestionował, że skarżący dopełnił ostatnio wymienionego obowiązku, jednakże zgodnie z raportem nr [...] suszą zostały dotknięte jedynie uprawy na powierzchni 4,56 ha w obrębie działek nr I/I1/I2 i R/R1. Po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu, z której wynikało, że powierzchnia stwierdzona w przypadku działki I wynosi 1,66 ha, zaś w przypadku działki R – 1,99 ha, prawidłowo uznano wystąpienie siły wyższej na powierzchni 3,65 ha.

W konsekwencji w zgodzie z materiałem dowodowym sprawy organ przyjął, że powierzchnia działek rolnych zakwalifikowana do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników wyniosła 3,65 ha, a powierzchnia działek rolnych zakwalifikowana do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno stwierdzona w toku postępowania wynosiła 0,00 ha. Skarżący nie kwestionuje sposobu wyliczenia przyznanej płatności za zazielenienie oraz ustalonych wysokości pieniężnych sankcji w związku z odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz płatności do powierzchni związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno. Jednocześnie stwierdzić należy, że ustalenia faktyczne organu dotyczące powierzchni uprawnionych do płatności, jak i wyliczenie wysokości płatności za zazielenienie oraz wysokości sankcji są prawidłowe, znajdują bowiem potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Wbrew zarzutowi skarżącego organy właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie, nie naruszając obowiązujących w tym zakresie przepisów. Rozpatrzyły całość materiału dowodowego, który był wystarczający do rozstrzygnięcia i dokonały jego wyczerpującej oceny w zgodzie z art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego jest prawidłowa i logiczna, nie wykracza poza granice swobodnej oceny.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ szczegółowo opisał i ustalił stan faktyczny oraz zawarł uzasadnienie prawne, omawiając przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawiając szczegółowo sposób ich zastosowania w odniesieniu do poszczególnych płatności, wraz ze stosownymi wyliczeniami. Organ wskazał dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wbrew zarzutom skarżącego organ przedstawił ustalenia odnośnie stanu faktycznego stwierdzonego na poszczególnych działkach rolnych zgłoszonych do płatności.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.