Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2812/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp.k. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1489/17 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. sp.k. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 marca 2018 r., VII SA/Wa 1489/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] kwietnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z dnia [..] listopada 2016 r. Wojewoda [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzającą wydanie decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2015 r. o wniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych określonych jako instalacja prześwitującej siatki winylowej z nadrukiem reklamowym wraz z podkonstrukcją i oświetleniem na budynku na działce nr [...] obr. [...] przy Rondzie [...] w K. - z naruszeniem prawa, w następujący sposób - we wskazanych wersach zamiast błędnej nazwy "[...] Sp. z o.o." wpisał "[...] Sp. z o.o. Sp.K".

W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] wskazał, że prowadził postępowanie odwoławcze (w trybie wznowienia) od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2016 r. i zakończył je decyzją ostateczną z [...] września 2016 r. W sentencji i w uzasadnieniu decyzji wskazano nieprawidłową nazwę spółki - inwestora. Z dokumentów sprawy wynikało, że odwołanie zostało złożone przez spółkę [...] Sp. z o.o. Sp.K. Ponadto spółka [...] Sp. z o.o. Sp.K. była inicjatorem postępowania wznowieniowego i adresatem decyzji organu I instancji. Decyzja organu odwoławczego została natomiast doręczona spółce [...] Sp. z o.o., która jednak jak wynika z KRS [...] była jedynym wspólnikiem spółki [...] Sp. z o.o. Sp.K. i jedynym podmiotem uprawnionym do jej reprezentacji. W tej sytuacji organ stwierdził, że wskazana w decyzji nazwa spółki stanowi oczywistą omyłkę. Powstała ona przy redagowaniu tekstu. Oczywistość tej omyłki nie budzi wątpliwości i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o. Sp.k. oraz [...] Sp. z o.o., wniosły zażalenia do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Oceniając skutki błędu w oznaczeniu adresata aktu administracyjnego, organ wskazał, że rozstrzygnięcie kierowane jest do konkretnego podmiotu, a nie do określenia identyfikującego ten podmiot. Nazwisko, lub firma (w przypadku podmiotów gospodarczych) jest tylko jednym z elementów identyfikujących adresata jako stronę postępowania. Należy odróżnić sytuację, gdy błędnie ustalono osobę, o której prawach lub obowiązkach rozstrzyga określony akt administracyjny od sytuacji, gdy wadliwość sprowadza się do wpisania nazwiska lub firmy strony w błędnym brzmieniu. W pierwszym przypadku ktoś inny (inny podmiot) powinien być adresatem aktu administracyjnego, w drugim zaś adresat jest ustalony prawidłowo, a jedynie niewłaściwie oznaczony. W ocenie organu, taki błąd w oznaczeniu adresata jest możliwy do sprostowania jako oczywista omyłka pisarska, o jakiej mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Jak wynikało z załączonego do zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp.k. wydruku z KRS, komplementariuszem w spółce [...] Sp. z o.o. Sp.k., jest spółka [...] Sp. z o.o. Oba te podmioty w zażaleniach na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nie kwestionowały, że stroną w prowadzonym postępowaniu administracyjnym była [...] Sp. z o.o. Sp.k.

Prostowana decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez spółkę [...] Sp. z o.o. Sp.k. w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania, złożonym również przez spółkę [...] Sp. z o.o. Sp.k. Nie budziło zatem wątpliwości organu drugiej instancji, że wniosek i odwołanie wniesione przez [...] Sp. z o.o. Sp.k. były przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu zakończonym prostowanym orzeczeniem. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie bez znaczenia jest również to, że spółka [...] Sp. z o.o. jest komplementariuszem spółki [...] Sp. z o.o. Sp.k., a zatem stosownie do art. 117 k.s.h. oraz zgodnie z odpisem KRS Nr [...], jest wspólnikiem reprezentującym spółkę [...] Sp. z o.o. Sp.k.

Działanie organu polegające na niedopisaniu w firmie przedsiębiorcy będącego stroną w sprawie skrótu "Sp.k." należy traktować, w okolicznościach sprawy jako oczywisty błąd pisarski. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. prostujące z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nie powoduje żadnych zmian w zakresie ustaleń faktycznych organu administracji lub zastosowanych przepisów prawnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie na to postanowienie złożyła spółka [...] sp. z o.o. sp.k. w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nieprawidłowe oznaczenie adresata decyzji i skierowanie jej do podmiotu, który nie był stroną postępowania, stanowiło oczywistą omyłkę pisarską i podlegało sprostowaniu w drodze postanowienia,

2) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz nieprawidłowe ustalenie adresata decyzji administracyjnej i dokonanie jej sprostowania mimo braku do tego podstaw,

3) art. 6 oraz art. 8 k.p.a. poprzez ustalenie adresata decyzji w drodze jej sprostowania, co wobec upływu terminu uniemożliwiło skarżącemu wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd wskazał, że kontrolował prawidłowość postanowienia prostującego oczywistą omyłkę pisarską jaka pojawiła się w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. która utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji, wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Pomyłka ta pojawiła się w nazwie podmiotu. Wojewoda [...] zamiast wskazać, iż rozpatrywał sprawę i odwołanie "[...] Sp. z o.o. Sp.k.", określił stronę jako "[...] Sp. z o.o.". Pomyłka ta została powielona w uzasadnieniu decyzji. Pominął w nazwie podmiotu określenie, że spółka działa w formie spółki komandytowej.

Kwestionowane postanowienie zapadło na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej pojawiła się oczywista omyłka pisarska. Organ, określając stronę, pominął ostatni człon nazwy spółki określający formę jej działania. Wprawdzie, opuszczenie ostatniego członu nazwy spółki spowodowało, że w ten sposób w decyzji podano nazwę innej spółki, powiązanej ze spółką będącą stroną w sprawie, ale powyższe nie oznacza, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, co podnosi strona skarżąca. Przesądzają o tym okoliczności sprawy. Pominięcie części nazwy spółki określającej jej formę działania to pominięcie części nazwy podmiotu, bez wątpliwości możliwe do sprostowania w trybie art. 113 k.p.a. Omawiana omyłka nie była związana ze stosowaniem prawa, ustaleniem obowiązującego prawa, ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencjami prawnymi zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie dokonane przez Wojewodę [...] nie dotyczyło treści samego rozstrzygnięcia, nie został również zmieniony przedmiot sprawy.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że błędne skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania – jeżeli ma miejsce – nie podlega sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Jednak oceniając skutki błędu w oznaczeniu adresata należy mieć na względzie okoliczność, że decyzja zawierała rozstrzygnięcie skierowane do konkretnego podmiotu, a nie do "nazwy podmiotu". Nazwa podmiotu (firma) jest tylko jednym z elementów identyfikujących adresata jako stronę postępowania.

Z materiałów sprawy wynikało, że podmiotem, który zainicjował sprawę w trybie wznowienia postępowania i do którego skierowane było rozstrzygnięcie organu I instancji - decyzja Prezydenta miasta K. z dnia [...] kwietnia 2016 r., a następnie, który złożył odwołanie - była spółka [...] Sp. z o.o. Sp.k., a nie spółka [...] Sp. z o.o., która nie występowała w sprawie bezpośrednio, a pojawiła się jedynie w dokumentach określających sposób reprezentacji strony skarżącej jako jej komplementariusz. W sprawie prowadzonej w trybie wznowienia adresat ustalony został prawidłowo. Nie było wątpliwości, kto złożył wniosek o wznowienie postępowania, kto złożył odwołanie od decyzji organu I instancji oraz jak odwołanie zostało rozpatrzone przez organ II instancji.

Brak jest podstaw by twierdzić, że decyzja została skierowana do innego podmiotu. Nie ma wątpliwości, że stroną w sprawie jest spółka [...] Sp. z o.o. Sp.k. Świadczy o tym materiał sprawy, począwszy od wniosku strony, poprzez wydane w sprawie akty i pisma kierowane do tej właśnie strony. Pominięcie w decyzji Wojewody [...] ostatniego członu nazwy określającego formę działania spółki było oczywistą omyłką, a dokładnie błędem pisarskim. Nadto skarżąca spółka nie twierdziła, aby sprostowana decyzja nie dotyczyła jej sprawy, a sprawy innego podmiotu. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r. oraz sprostowany błąd w nazwie skarżącej spółki - choć pozostają ze sobą w związku - nie wpływa bezpośrednio na ocenę zaskarżonego postanowienia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła [...] sp. z o.o sp.k. w W., podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 Iit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz.1369, ze zm.), dalej p.p.s.a., w związku z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że błędne określenie strony postępowania w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie sprzeciwu na zgłoszone roboty budowlane, polegające na oznaczeniu strony tego postępowania (spółki komandytowej) firmą komplementariusza tej spółki ([...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością):

1. może zostać zakwalifikowane jako oczywista omyłka w rozumieniu art.113 § 1 k.p.a., w sytuacji, w której decyzję Wojewody skierowano i doręczono - wyłącznie błędnie oznaczonej stronie postępowania (spółce komplementariusza), w następstwie czego spółka komandytowa utraciła możliwość bezpośredniego zaskarżenia tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego,

2. może zostać sprostowane na podstawie przepisu art. 113 § 1 k.p.a., w sytuacji, w której sprostowanie to prowadzi bezpośrednio do wyłączenia możliwości zakwestionowania przez spółkę komandytową legalności błędnej decyzji Wojewody na podstawie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej lub przepisów tego Kodeksu o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Powołując się na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprany do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, w razie zaś uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż doręczenie decyzji Wojewody wyłącznie spółce komplementariusza wraz z pouczeniem tej spółki o prawie do zaskarżenia doręczonej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, trzeba potraktować bądź jako pozbawienie spółki komandytowej prawa do skontrolowania tej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bądź też - co najmniej - jako stworzenie dla spółki komandytowej poważnej niepewności prawnej w tym zakresie. W taki właśnie sposób odczytała to działanie spółka komandytowa, która powstrzymała się od podjęcia próby bezpośredniego zaskarżenia decyzji Wojewody do sądu, zwłaszcza że skargę na tę decyzję - zgodnie z pouczeniem o prawie do takiego zaskarżenia - wniosła spółka komplementariusza. Podkreślenia w tej mierze wymaga, że spółce komandytowej nie można przypisać jakiejkolwiek winy w tym zakresie, nawet jeżeli uzna się, że w zaistniałej sytuacji przysługiwało jej jednak prawo do zaskarżenia decyzji Wojewody. Przesądza o tym przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może jednak szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Wyrok Sądu prowadzi do pozbawienia spółki komandytowej możliwości zakwestionowania ostatecznej decyzji Wojewody, której spółka ta bez własnej winy nie mogła zaskarżyć w trybie procesowym, na podstawie nadzwyczajnych trybów procedury administracyjnej. Oczywistą przeszkodą w uruchomieniu tego trybu - bądź z urzędu, bądź na wniosek skarżącej - jest jednak toczące się od 24 listopada 2016 r. postępowanie o sprostowanie omyłek w decyzji Wojewody, w ramach którego przesądzona zostanie kwestia czy adresatem tej decyzji była spółka komandytowa, czy też spółka komplementariusza. Podkreślenia wymaga, że w przypadku, w którym utrzymany zostanie zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną wyrok Sądu, wyłączona zostanie możliwość stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody na postawie przepisu art.156 § 1 k.p.a., ponieważ dojdzie do skonwalidowania - ze skutkiem ex tunc - błędnego oznaczenia strony w decyzji Wojewody.

Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok Sądu, oparty na przepisie art. 113 § 1 k.p.a., skutkować będzie - w okolicznościach tej konkretnej sprawy - pozbawieniem skarżącej prawa do skorzystania z przysługujących jej środków prawnych, oznaczającym - w istocie rzeczy - naruszenie prawa strony do sądu, zagwarantowanego przepisami art. 2, art. 45 ust.1, art. 78 i art. 176 Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.145 § 1 pkt 1 Iit. c p.p.s.a. w związku z art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Niewątpliwie niedokładne oznaczenie formy prawnej spółki będącej adresatem decyzji administracyjnej (sp. z o.o. zamiast sp. z o.o. sp. k.) podlega sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że stroną postępowania i adresatem decyzji była spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w W. To spółka komandytowa była inwestorem i adresatem decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2015 r. o wniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych określonych jako instalacja prześwitującej siatki winylowej z nadrukiem reklamowym, spółka komandytowa wystąpiła z wnioskiem z dnia 16 lutego 2016 r. o wznowienie postępowania w tej sprawie, w stosunku do spółki komandytowej wydana została decyzja we wznowionym postępowaniu, tj. decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzająca wydanie decyzji z [...] lipca 2015 r. z naruszeniem prawa i spółka komandytowa wniosła odwołanie od tej decyzji z dnia [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] w decyzji odwoławczej z dnia [...] września 2016 r. wskazał spółkę [...] spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jako adresata decyzji, omyłkowo pomijając skrót nazwy spółki komandytowej (sp.k.). Spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest bowiem komplementariuszem spółki komandytowej i jej zarząd reprezentuje również spółkę komandytową. Działanie organu polegające na niedopisaniu w firmie spółki skrótu "sp.k." należy traktować w tej sprawie jako oczywisty błąd pisarski. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., prostujące z urzędu tę oczywistą omyłkę nie powoduje żadnych zmian w zakresie ustaleń faktycznych organu administracji lub zastosowanych przepisów prawnych. Nie budzi bowiem wątpliwości, który podmiot był inwestorem w tej sprawie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zaprezentowana w skardze kasacyjnej argumentacja, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. w związku z błędnym oznaczeniem adresata została również błędnie doręczona spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, co miało istotny wpływ na możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję przez uprawniony podmiot, tj. spółkę komandytową, której tej decyzji nie doręczono. Obiektywną przesłanką do sprostowania omyłki pisarskiej w oznaczeniu adresata decyzji administracyjnej na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jest oczywista niezgodność tego oznaczenia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Kwestia skutków oczywistej omyłki pisarskiej nie może mieć wpływu na konieczność jej sprostowania.

Skarga spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 3 października 2017 r., II SA/Kr 1488/16 jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony. Sąd stwierdził w uzasadnieniu tego wyroku, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi była spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w W., gdyż to do tej spółki była adresowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r., sprostowana postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie oznaczenia adresata decyzji.

Stwierdzić należy, iż omyłkowe doręczenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. nie stanowiło przeszkody do sprostowania tej decyzji postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie prawidłowego oznaczenia formy prawnej spółki, która była adresatem decyzji. Spółka komandytowa miała bowiem możliwość, po doręczeniu jej postanowienia w przedmiocie sprostowania, wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Dodać należy, iż - jak wynika z odpisów z KRS - spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. oraz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w W. mają siedziby pod tym samym adresem, ten sam zarząd, zatem niewiarygodne jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie spółki, iż spółka ta nie miała pewności, który z podmiotów jest inwestorem i stroną postępowania w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżąca kasacyjnie spółka zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały w wyznaczonym terminie przeprowadzenia rozprawy.