Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 516/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2007 nr 1 poz 3
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez  jednostki organizacyjne uczelni

SENTENCJA

Dnia 25 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 roku sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr [...] 2. przyznaje adwokatowi M. R. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi M. R. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Wnioskiem dnia [...] P. T. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Wskazał, że nie jest zatrudniony na Uniwersytecie Medycznym w Ł. w ramach umowy o pracę, posiada stopień naukowy doktora oraz że nie otrzymuje stypendium doktoranckiego na innych studiach.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. na podstawie art. 200 ust. 1-3 oraz art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 12-14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni w oparciu o Zarządzenie Rektora Nr 18/2011 w sprawie ustalenia wysokości stypendium doktoranckiego oraz liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2011/2012 oraz art. 104, art. 107 i art. 127 § 3 k.p.a. nie przyznał stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012.

W uzasadnieniu wskazano, że wniosek uzyskał negatywną opinię Kierownika studiów doktoranckich w związku z § 5 ust. 1 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz w oparciu o Zarządzenie Rektora Nr 18/2011, zgodnie, z którym stypendium doktoranckie nie może być przyznane osobie posiadającej już stopień doktora. Organ wskazał, że na podstawie przekazanej przez doktoranta do Studium Doktoranckiego UM w Ł. kserokopii odpisu dyplomu wydanego przez Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego w K. P. T. uzyskał stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny uchwałą rady Wydziału Lekarskiego UJ z dnia [...]

Rektor wskazał, że wobec zaistnienia przesłanki negatywnej uzyskania stypendium doktoranckiego w postaci posiadania stopnia doktora przez skarżącego nie może otrzymać stypendium doktoranckiego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że przepis na który powołano się w decyzji nie obowiązuje doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2011/2012, co znajduje odzwierciedlenie w przepisach Uniwersytetu Medycznego w Ł. Podniósł, że przepis o nieprzyznawaniu stypendium doktoranckiego doktora jest z mocy prawa nieważny jako dyskryminujący część doktorantów.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że w sprawie zachodzą przesłanki negatywne do przyznania stypendium doktoranckiego. Skarżący w dniu [...] uzyskał stopień doktora nauk medycznych. Okoliczność ta wynika również z punktu 3 wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Organ powołując się na treść przepisu art. 200 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskazał, że na ich podstawie wydano zarządzenie nr 18/2011 z dnia 7 marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stypendium doktoranckiego oraz liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2011/2012. Z treści § 2 ust. 3 zarządzania wynika, że stypendium doktoranckiego nie może otrzymać doktorant, który posiada już stopień naukowy doktora, zaś z treści § 3 ust. 2, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Zatem organ uznał za chybiony zarzut skarżącego, że zarządzenie nie obowiązuje doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem 2011/2012.

Rektor podniósł również, że to że w roku 2011/2012 nastąpiła zmiana zasad przyznawania stypendium doktorantom nie można uznać za okoliczność dyskryminującą część doktorantów. Zdaniem organu podstawowym, choć nie jedynym warunkiem uzyskania przez doktoranta stypendium jest nieposiadanie stopnia doktora. Powyższe stanowi przesłankę negatywną przyznania stypendium, która została spełniona w opisanym stanie faktycznym, wyłączającym możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku skarżącego.

W skardze z dnia [...] P.T. podtrzymał argumentację wyrażoną w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniósł o zwolnienie od kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata.

W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącego z urzędu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej poprzez oparcie jej o § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni oraz o § 2 ust. 3 Zarządzenia nr 18/2011.

W ocenie pełnomocnika podstawę prawną określającą kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich stanowi § 15 ust. 1 i 3 w związku z § 32 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Przepis § 15 nie wymienia negatywnej przesłanki uniemożliwiającej otrzymanie stypendium - posiadania przez doktoranta stopnia naukowego doktora. Zdaniem pełnomocnika żaden z obowiązujących przepisów nie upoważniał Rektora UM do wprowadzenia dodatkowych warunków przyznawania stypendiów, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że § 2 ust. 3 Zarządzenie 18/2011 nie miało mocy obowiązującej i nie mogło być podstawą prawną decyzji. Zarzucono również naruszenie art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że stwarza podstawę do uznaniowego określenia przez rektora warunków przyznawania stypendiów doktoranckich. W ocenie pełnomocnika naruszono również, art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu stypendium określonych w § 15 rozporządzenia z 2001 r. Pełnomocnik wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r . – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j., zwanej dalej p.p.s.a. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)

W przedmiotowej sprawie w dacie wydania decyzji w I instancji to jest w dniu [...] obowiązywały przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. z 2010 r. nr 57 poz. 359 ze zm. ) dalej p.s.w. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni ( Dz. U. z 5 stycznia 2007 r. nr 1 poz. 3 ) zwane dalej r.s.

Rozporządzenie to utraciło moc w dniu 3 listopada 2011 r.

W dacie wydania decyzji w II instancji to jest [...] obowiązywała także ustawa p.s.w. ze zmianą od dnia 1 października 2010 r. i przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich ( Dz. U. z 2011 r. nr 225 poz. 1351 ) zwane dalej r.n. Rozporządzenie to weszło w życie 4 listopada 2011 r. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, ze Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami na dzień wydania decyzji przez organ II instancji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 944/12 nie publikowany). Rozporządzenie r.n. nie zawiera przepisów przejściowych, które można by zastosować w sytuacji skarżącego. Przepisy przejściowe dotyczą tylko stypendiów przyznanych ( § 28) stypendiów prowadzonych

( § 29 ) i stypendiów przysługujących ( § 32 ). Brak jest przepisów, które dotyczyłyby spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie rozporządzenia r.n.

W tej sytuacji przyjąć należy, iż Rektor jako organ II instancji powinien był stosować przepisy ustawy p.s.w., w brzmieniu na dzień wydania decyzji tj. [...] i przepisy rozporządzenia r.n. również w brzmieniu na ten dzien.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 ustawy p.s.w.

1. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie

3; decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej jej dyrektor.

Nie jest zatem zasadny zarzut pełnomocnika skarżącego, iż decyzję wydano bez podstawy prawnej. Podstawą prawną do wydania decyzji przez organ II instancji były te właśnie przepisy ustawy.

Zmiana jednak rozporządzenia z r.s. na r.n. spowodowała, ze zmienił się tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. Rektor nie był już uprawniony do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, a tym samym nie mógł zastosować jako podstawy prawnej Zarządzenia nr 18/2011 z dnia 7 marca 2011 r. jako podstawy wydania zaskarżonej decyzji, a przyznanie stypendium doktoranckiego co wynika z treści § 15 rozporządzenia r.n. powiązane jest wyłącznie z osiągnięciami doktoranta w zakresie uzyskania bardzo dobrych, czy też dobrych wyników z egzaminów, postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Należy mieć również na uwadze treść § 14 rozporządzenia r.n. zgodnie z którym stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni, albo dyrektor jednostki naukowej po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej komisją , wniosków o przyznanie tego stypendium.

Ponownie rozpoznając sprawę rektor uczelni winien zastosować przepisy rozporządzenia r.n. i wydać decyzję zgodną nie tylko z przepisami ustawy p.s.w. ale i rozporządzenia r.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji.

Uchylenie decyzji I instancji nastąpiło z powodu zmiany stanu prawnego i konieczności oceny kryteriów przewidzianych w rozporządzeniu r.n., a także dla zachowania zasady dwuinstancyjności .

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Podstawę przyznania wynagrodzenia dla adwokata z urzędu stanowił przepis art. 250 powołanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).

p.m.