Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 152/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 7, art. 76, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
article: par. 2, par. 3 ust. 2, par. 4, par. 5 ust. 1aa
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: par. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 354
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz  warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 5 ust. 2 lit. a i b, art. 19a ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 53 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (U
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. c
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2021 r. nr 0205-2021-002040 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim odmówił przyznania G. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej jako "Spółka", "skarżąca") płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami strefa I na rok 2020 i nałożył sankcję wieloletnią w wysokości 104,66 zł.

Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, w dniu 5 czerwca 2020 r. Spółka wniosła o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020, deklarując do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 74,70 ha.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 12 listopada 2020 r. w gospodarstwie producenta kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni stwierdzono powierzchnię:

- działki rolnej A[...] - 4,34 ha wobec powierzchni deklarowanej 4,48 ha,

- działki rolnej B[...] – 3,72 ha wobec powierzchni deklarowanej 3,99 ha,

- działki rolnej C[...] – 44,55 ha wobec powierzchni deklarowanej 66,23 ha.

W oparciu o pismo Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR ustalono, że na działkach rolnych A/A1 i B/B1, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], zgodnie z dokumentacją fotograficzną obrazującą stan faktyczny działek należało stwierdzić na całym obszarze działek rolnych brak przeprowadzenia jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych (na działkach występowała bylica, wrotycz, trawy). W związku z powyższym dla działki rolnej A[...], B[...] zastosowano kod DR14 stanowiący, że na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

W odniesieniu do działki rolnej C[...], położonej na działce ewidencyjnej nr [...], wskazano, że została ona skontrolowana prawidłowo, zgodnie z zasięgiem uprawy kwalifikującej się do płatności, tj. 44,55 ha i stwierdzono, że jest mniejsza od powierzchni deklarowanej o 21,68 ha. Powierzchnia 21,68 ha stanowiła obszar niekwalifikujący się do płatności, na którym nie stwierdzono śladów działalności rolniczej, co potwierdzała sporządzona dokumentacja fotograficzna. Wyłączone z pomiaru obszary były porośnięte chwastami (nawłoć, wrotycz, bylica). Obszar ten został obarczony kodem DR13+ stanowiącym, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że kryteria uznawania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy zostały określone w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 12 marca 2015 r.", zgodnie z którym grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.

Zdaniem organu pierwszej instancji przeprowadzenie przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności powinno zostać zrealizowane, poza wyjątkami, do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Jak ustalił organ pierwszej instancji, dla działek rolnych A i B stwierdzono na całych powierzchniach brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych, przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, natomiast dla działki rolnej C stwierdzono mniejszą powierzchnię niż deklarowała strona. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych oraz wykonane zostały zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Działki rolne A i B są zachwaszczone, z wyrośniętymi i zaschniętymi roślinami nieuprawnionymi do płatności, w szczególności chwastami, np.: bylicą pospolitą, wrotyczem pospolitym (fotografie numer 46-60). Na działkach rolnych: C/[...] (fotografia 36), C/[...] (fotografie 37, 41), C/[...] (fotografie 4-5), C/[...] (fotografie 10-18, 21-39) widoczne są zachwaszczenia bylicą pospolitą, wrotyczem pospolitym, trawami oraz nawłocią pospolitą. Miejsca wykonywania dokumentacji fotograficznej zostały wskazane na szkicach z pomiarów. Widoczne na zdjęciach zachwaszczenia są zeschnięte, po przekwitnięciu. Zgodnie z biologią wymienionych roślin okres kwitnienia bylicy pospolitej przypada w miesiącach kwiecień - październik, wrotyczu pospolitego przypada w miesiącach czerwiec - sierpień oraz nawłoci pospolitej w miesiącach sierpień - wrzesień.

W ocenie organu pierwszej instancji, gdyby Spółka wykonała – tak jak deklarowała w piśmie z dnia 17 lutego 2021 r. - przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca 2020 r., nie stwierdzono by w czasie inspekcji terenowej w dniu 12 listopada 2020 r. zachwaszczeń tworzących zwartą okrywę roślinną. Brak wykonania zabiegów zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (działki A[...] i B[...]) oraz zachwaszczenie na części działek rolnych C[...], potwierdzony materiałem zdjęciowym, wskazuje jednoznacznie na naruszenie § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. Zatem do tych powierzchni nie mogły zostać przyznane płatności, o które ubiegała się strona.

Wyniki kontroli na miejscu miały przełożenie na ustalenie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO), o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit a. rozporządzenia nr 640/2014. Obszar MKO wyznaczony dla działki ewidencyjnej nr [...] wyniósł 44,42 ha. Ustalona powierzchnia zatwierdzona stanowiła podstawę do ustalenia uprawnień do uzyskania wnioskowanych płatności oraz wyliczenia ich wysokości.

Decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. nr 9011-2021-001593 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, po rozpatrzeniu odwołania G. Spółki z o.o. w G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy, odnosząc się do zastrzeżeń skarżącej uznał, że sporządzona w trakcie kontroli na miejscu dokumentacja fotograficzna potwierdza ustalenia zawarte w protokole. Miejsce wykonywania zdjęć oraz ich wektory zostały oznaczone prawidłowo na szkicach stanowiących część składową dokumentacji z kontroli.

W odniesieniu do zastrzeżeń strony do poszczególnych fotografii wykonanych na działce rolnej A[...] organ odwoławczy, po analizie fotografii wyjaśnił, co następuje:

- "nr 46, 47 - fotografia zrobiona wzdłuż granicy działki - miedzy stanowiącej strefę buforową" - należy wyjaśnić, że rolnik deklaruje obszary EFA6/9 - miedze śródpolne i strefy buforowe na wniosku w oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych w gospodarstwie (czego strona nie uczyniła), a do powierzchni działki rolnej nie wlicza się ich powierzchni o ile na miedzach śródpolnych i strefach buforowych nie jest prowadzona działalność rolnicza. Zdjęcia obejmują nie niewielki obszar, ale niemal całość działki rolnej (drzewa na horyzoncie odpowiadają ich usytuowaniu na krańcach działki wschodniemu (zdjęcie 46) i południowemu (zdjęcie 47) - zachwaszczenia tworzą zwartą okrywę roślinną,

- "nr 48 - lewa strona fotografii widać obszar koszony" - na zdjęciu nie widać obszaru koszonego,

- "nr 52 - zdjęcie zrobione wzdłuż granicy działki - lewa strona fotografii - widoczny obszar ścierniska"

- "nr 51 - zdjęcie zrobione wzdłuż granicy działki, po prawej stronie widoczny obszar ścierniska" - na zdjęciu nie widać ścierniska, co szczególnie widać na zdjęciu 51, jest to obszar pokryty chwastami.

W odniesieniu do zastrzeżeń strony do poszczególnych fotografii wykonanych na działce rolnej B[...] organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje:

- "nr 54 - widoczny obszar wykoszony",

- "nr 53 - zdjęcie w kierunku granicy działki - widoczny obszar wykoszony po prawej stronie",

- "nr 55 - zdjęcie w kierunku granicy działki - widoczny obszar wykoszony po lewej stronie"

- "nr 56 - zdjęcie w kierunku środka działki - widoczny obszar koszony, na pierwszym planie widoczne kłosy pszenicy",

- "nr 57 - zdjęcie w kierunku granicy działki - widoczny obszar wykoszony na pierwszym planie"

jest to obszar, na którym strona zadeklarował uprawę zbóż, natomiast nie widać na nim śladów prowadzenia takiej uprawy. Strona oświadczyła, że dokonała zbioru pszenicy 30 września 2020 r. Widoczne na zdjęciach zachwaszczenia to życica (niższa i soczyście zielona - patrz zdjęcie nr 54), widać również pędy generatywne, w oddali widać rajgras też z pędami generatywnymi, zgodnie z biologią cyklu rozwoju rośliny te, aby urosnąć i się rozwinąć, potrzebują czasu.

Organ stwierdził zatem, że gdyby strona wykonała przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do dnia 31 lipca 2020 roku, nie stwierdzono by w czasie inspekcji terenowej w dniu 12 listopada 2020 r. zachwaszczeń, tworzących zwartą okrywę roślinną. Odnośnie zdjęcia nr 56 organ odwoławczy podkreślił, że stwierdzenie na danej działce pojedynczych roślin nie oznacza, iż na działce tej była prowadzona uprawa rolnicza zgodnie z postanowieniami rozporządzenia.

W odniesieniu do zastrzeżeń do zdjęć nr 58, 59 i 60 organ odwoławczy wyjaśnił, że, wbrew twierdzeniu strony, nie jest to to zdjęcie "tego samego obszaru". Zdjęcia nr 58 i 59 są wykonane z tego samego miejsca, ale wektor zdjęcia jest inny, co widać na zdjęciach, gdyż drzewka z charakterystycznym żółtym zabarwieniem liści znajdują się w centralnej części zdjęcia (nr 58) a następnie z lewej strony zdjęcia (59), gdyż obiektyw został przesunięty na inny cel. Na zdjęciu nr 60 również widać te charakterystyczne obiekty (drzewka ze względu na położenie przy południowej granicy działki znalazły się na każdym z kadrów), lecz nawet pobieżna analiza zdjęcia nr 60 wskazuje, że drzewka zostały sfotografowane z innej perspektywy odpowiadającej miejscu wykonania zdjęcia i wektorowi zaznaczonemu na szkicu.

W odniesieniu do zastrzeżeń strony do poszczególnych fotografii wykonanych na działce rolnej C[...] organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje:

- "nr 4, 5, 6 - widoczny w całym zasięgu zdjęcia obszar koszony - po ściernisku" - nie można się zgodzić, że na całym zdjęciu nr 4 i 5 widać obszar po ściernisku. Zdjęcia nr 4 i nr 5 zostały wykonane na granicy obszaru zatwierdzonego i niezatwierdzonego. Na zdjęciu 4 (prawa strona) i zdjęciu 5 (lewa strona) widać ten sam obszar opisany na szkicu jako odłóg (zwarta okrywa chwastów), a zatem nie uznany jako obszar zatwierdzony, natomiast obszar udokumentowany na prawej stronie zdjęcia nr 5 i lewej stronie zdjęcia nr 4 oraz ujęty na zdjęciu nr 6 został uznany za ściernisko i stanowi część obszaru zatwierdzonego,

- "nr 15, 18, 14, 11 - zdjęcie robione w kierunku granicy działki" - trudno się odnieść tego zarzutu, gdyż zdjęcia rzeczywiście są robione w kierunku granicy działki zadeklarowanej przez stronę. Organ stwierdził, że fotografie są wykonane na granicy obszaru zatwierdzonego i niezatwierdzonego. W miejscu wykonywania zdjęć i najbliższym terenie (a więc na terenie, które wnioskodawca wskazał jako teren na którym uprawiał pszenicę ozimą) widać zwartą okrywę chwastów uzasadniającą wyłączenie tego terenu z powierzchni zatwierdzonej,

- "nr 10 - zdjęcie zrobione wzdłuż granicy działki, a na szkicu jest określone jako w kierunku środka działki" - zdjęcie nr 10 wykonano wzdłuż granicy działki, z wektorem do środka działki wykonano zdjęcie nr 11,

- "nr 20, 22, 25, 24, 23 - widoczny w całym zasięgu zdjęcia obszar koszony – po ściernisku" - zdjęcia nr 20, 22, 24 zostały wykonane na granicy obszaru zatwierdzonego i niezatwierdzonego. Na zdjęciu nr 20 i 24 (prawa strona) i zdjęciu 22 (lewa strona) widać ten sam obszar opisany na szkicu jako odłóg (zwarta okrywa chwastów), a zatem nie uznany jako obszar zatwierdzony, dotyczy to również całego obszaru udokumentowanego na zdjęciu nr 23, natomiast obszar udokumentowany na prawej stronie zdjęcia nr 22 i lewej stronie zdjęcia nr 20 i 24 oraz cały obszar ujęty na zdjęciu nr 25 został uznany za ściernisko i stanowi część obszaru zatwierdzonego,

- "nr 31 - widoczny w całym zasięgu zdjęcia obszar koszony - po ściernisku" - nie można się zgodzić, że na całym zdjęciu nr 31 widać obszar po ściernisku. Zdjęcie nr 31 zostało wykonane na granicy obszaru zatwierdzonego i niezatwierdzonego. Na jego lewej stronie widać obszar opisany na szkicu jako odłóg (zwarta okrywa chwastów), a zatem nie uznany jako obszar zatwierdzony, natomiast obszar udokumentowany na prawej stronie zdjęcia został uznany za ściernisko i stanowi część obszaru zatwierdzonego,

- "nr 32 - zdjęcie robione w kierunku granicy działki" - zdjęcie wykonano w kierunku granicy działki zadeklarowanej przez stronę. Należy przy tym stwierdzić, że fotografia jest wykonana na granicy obszaru zatwierdzonego i niezatwierdzonego. W miejscu wykonywania zdjęć i najbliższym terenie (a więc na terenie, które wnioskodawca wskazał jako teren na którym uprawiał pszenicę ozimą) widać zwartą okrywę chwastów uzasadniającą wyłączenie tego terenu z powierzchni zatwierdzonej.

Organ odwoławczy podniósł, że w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 12 listopada 2020 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej stwierdzono szereg nieprawidłowości. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...], który zawierał wszystkie elementy wskazane w art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014. Z akt sprawy wynika, że kontrolę przeprowadzili dysponujący odpowiednimi upoważnieniami pracownicy Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu ARiMR we Wrocławiu. Przeprowadzenie kontroli na miejscu, metodą inspekcji terenowej, polegającej na wizytacji zadeklarowanych działek i wizualnej ocenie ich rzeczywistego stanu przez upoważnione do kontroli osoby, dysponujące odpowiednimi kwalifikacjami, pozwala na skorygowanie powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W toku kontroli przeprowadzane są pomiary za pomocą urządzenia GPS, a wyniki kontroli są dokumentowane za pomocą szkicu graficznego oraz fotografii obrazujących stan w czasie kontroli poszczególnych zadeklarowanych działek.

Również powołane przez skarżącą w odwołaniu twierdzenia i dowody mające przemawiać za przeprowadzaniem zabiegów agrotechnicznych na działkach zadeklarowanych do płatności, takich jak obsianie, koszenie oraz talerzowanie gruntów, nie dowodzą jednak przeprowadzenia na gruntach zgłoszonych do płatności zabiegów agrotechnicznych, zwłaszcza wystarczających do utrzymania upraw w odpowiednim stanie. Przeczą temu oczywiste i jednoznaczne wyniki kontroli. Powołane przez stronę dokumenty mają walor dokumentów prywatnych, z którymi wiąże się wyłącznie domniemanie, że osoba, która je popisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumentach.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, były faktycznie w dobrym stanie agrotechnicznym. W ocenie organu twierdzenia strony o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych nie znajdują potwierdzenia ani w materiale zdjęciowym, stanowiącym załącznik do protokołu z czynności kontrolnych, ani w korespondujących z tym materiałem wyjaśnieniach kontrolerów. Analiza sporządzonych w niniejszej sprawie protokołów kontroli oraz obszernej dokumentacji fotograficznej obejmującej ponumerowane zdjęcia przedstawiające stan każdej z działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącą jednoznacznie wskazuje, że rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklarowanym we wniosku skarżącej zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów nieprawidłowości oraz stwierdzeniem zasadniczych różnic pomiędzy powierzchniami działek rolnych deklarowanymi przez rolnika, a powierzchniami stwierdzonymi.

Na fotografiach widoczne są stwierdzone w protokole kontroli liczne wysokie chwasty, w tym także ich skupiska, brak zadeklarowanych roślin uprawnych albo wyłącznie pojedyncze rośliny zadeklarowane do płatności. Dokumentacja fotograficzna załączona do raportu z kontroli jednoznacznie potwierdza ustalenia o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach: C/[...] i C/[...] oraz części działek C/[...] i C/[...] oraz braku przeprowadzenia niezbędnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na działkach A[...] i B[...].

Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że na części gruntów, mimo talerzowania przed siewem chwasty zadusiły pszenicę stwierdził, że spółka nie poinformowała, że na działkach rolnych nie znajdują się uprawy, nie informowała także o zaistnieniu siły wyższej w gospodarstwie. Organ podkreślił ponadto, że celem przeprowadzenia przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego do 31 lipca roku, w którym złożono wniosek jest zniszczenie niepożądanej roślinności. Jeżeli zabieg taki nie przynosi rezultatów, należy go powtórzyć. Rolnik prowadzący gospodarstwo ekologiczne powinien ponadto prowadzić działania zapobiegawcze w celu ograniczenia zachwaszczenia. Skoro materiał siewny – pszenica- wysiany w 2019 r., pochodzący ze zbiorów własnych spółki nie spełniał warunków lub był zanieczyszczony, należało go zastąpić zakupionym materiałem kwalifikowanym. Opryski środkiem chwastobójczym nie są jedynym zabiegiem mającym na celu zwalczanie chwastów - są nimi także zabiegi mechaniczne.

Organ odwoławczy odniósł się także do dowodów z dokumentów, przedstawionych przez skarżącą uznając, że nie dowodzą one przeprowadzenia na przedmiotowych gruntach zabiegów agrotechnicznych, zwłaszcza wystarczających do utrzymania upraw w odpowiednim stanie. Organ wskazał, że nie można zweryfikować ani miejsca wykonania przedstawionych przez spółkę fotografii , ani ich autora.

Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił, że w odniesieniu do płatności ONW powierzchnia deklarowana wynosiła 74,70 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosiła 44,42 ha, a w konsekwencji, mając na względzie wielkość różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną, odmówił przyznania płatności ONW, nakładając jednocześnie sankcje w wysokości 104,66 zł.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniosło G. Spółka z o.o. w G. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. mylne uznanie, że skarżąca nie wykonała przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek,

- § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW poprzez błędne stwierdzenie powierzchni, do której przysługuje płatność i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje płatność ONW,

- naruszenie § 5 ust. 1aa w zw. z § 4 rozporządzenia ONW poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie ustaleń z kontroli i tym samym błędne zakwalifikowanie do płatności ONW powierzchni 44,42 ,a nie prawidłowej 74,70 ha,

- art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne uznanie, że różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha i w konsekwencji nałożenie na stronę kary administracyjnej oraz pomniejszenie należnych płatności,

- art. 80 k.p.a. i w konsekwencji naruszenie wyrażonej w nim zasady swobodnej oceny dowodów poprzez niepodjęcie wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym oparcie się wyłącznie na materiale dowodowym przedstawionym przez odwołującego się, co doprowadziło do naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie ograniczenie się do lakonicznego uzasadnienia z pominięciem przeprowadzania wyczerpującej procedury dowodowej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ pominął fakt, że na gruntach rolnych prowadzone są uprawy ekologiczne. Skarżąca nie może używać środków chwastobójczych z uwagi na zadeklarowane uprawy ekologiczne, wykluczające taką możliwość. Aktualnie nie ma dopuszczonego środka chwastobójczego, który mógłby być używany w rolnictwie ekologicznym. Zastosowanie natomiast niedopuszczonego środka skutkowałoby bardzo dużymi konsekwencjami dla rolnika.

Skarżąca wskazała na dokumenty w postaci umowy z 30 września 2019 r. o świadczenie usług rolnych, faktury VAT dotyczącej zbioru kombajnem oraz talerzowania, faktury VAT dotyczącej talerzowania i siewu, certyfikatu zgodności, protokołu z kontroli gospodarstwa. Zdaniem skarżącej dokumenty te poświadczają, że działki, na których prowadzona była kontrola, są równe i proste. Nie znajdują się na nich bagna ani zalesienie, co więcej grunty te od kilku lat corocznie są uprawiane. W minionym roku posiana była tam pszenica ozima. Nawet ugory są regularnie talerzowane. Z końcem listopada 2020 r. grunty te zostały również talerzowane. Dlatego, w ocenie skarżącej, brak jest jakichkolwiek podstaw do nieuwzględnienia aż 21,68 ha gruntów.

Zdaniem skarżącej organ, przyjmując w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) ustalenia poczynione w trakcie wyliczeń powierzchni dla jednolitych płatności obszarowych naruszył § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 r. poprzez błędne stwierdzenie powierzchni, do której przysługuje płatność i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje płatność ONW oraz naruszył § 5 ust. 1aa w związku z § 4 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie ustaleń kontroli, a tym samym błędne zakwalifikowanie do płatności ONW powierzchni 44,42 ha, nie zaś prawidłowo zadeklarowanych 74,70 ha.

Skarżąca wyjaśniła, że organ błędnie uznał, że grunty nie spełniają warunków wymaganych do stwierdzenia, że są one "kwalifikującymi się hektarami", skoro skarżąca dba o grunty w sposób zgodny z przepisami, obsadza je, kosi, zachowuje w dobrej kulturze rolnej. Przeprowadzający kontrolę B. nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w zakresie powierzchni, czy zasianych zbóż. Skarżący przedstawił również dokumenty potwierdzające, że w ciągu roku na gruntach tych odbywały się prace polowe, grunty były obsiane, a zboże w odpowiednim czasie zostało zebrane.

Skarżąca wskazała na certyfikat zgodności i informację o decyzji w procesie certyfikacji, z których wynikało, że na gruntach Spółki posiana została pszenica zwyczajna ozima. Zboża ozime sieje się na przełomie października i listopada. W przedmiotowej sprawie grunty były talerzowane, a następnie obsiane pszenicą ozimą. Z uwagi na fakt, że zbiór pszenicy ozimej nastąpił we wrześniu 2020 r. logiczne jest, że od posiania do zbioru skarżąca nie mogła wykonać takiego zabiegu agrotechnicznego, który miał na celu zlikwidowanie zachwaszczenia, gdyż tym samym zniszczyłaby całe swoje uprawy. Talerzowanie zostało przeprowadzone na przełomie listopada i grudnia 2020 r., a pola na nowo zostały obsiane w kwietniu bieżącego roku. Skarżąca kontrolowała swoje pola w czerwcu 2020 r. i faktycznie na większości gruntów pszenica rosła bardzo ładnie, kłosy były dobrze wykształcone, łodygi długie, prawie nie stwierdzono obecności niepożądanych roślin, natomiast w innych miejscach, mimo talerzowania przed siewem, chwasty zadusiły pszenicę, w tych też miejscach, zwłaszcza w obrębie gruntów oznaczonych literą C, skarżąca postanowiła nie zbierać plonów z uwagi na ich niewielką ilość i zupełną nieopłacalność. Grunty te na przełomie listopada i grudnia były skoszone i talerzowane. Skarżąca powołała się na nieostre sformułowanie "bieżący sezon wegetacyjny" - dla pszenicy ozimej sezon ten zaczął się pod koniec 2019 roku i skończył po zbiorach we wrześniu 2020 r., dodatkowo takie zabiegi jak talerzowanie przeprowadzone były na przełomie listopada i grudnia 2020 r. W związku z powyższym brak jest podstaw do twierdzenia, że skarżąca nie przeprowadziła zabiegów zwalczających chwasty, skoro takie zabiegi przeprowadziła przed posianiem pszenicy ozimej oraz po jej zbiorze, a fakt uprawy pszenicy jako pszenicy ekologicznej uniemożliwiał zastosowanie środków chwastobójczych w trakcie wegetacji pszenicy.

Ponadto skarżąca stwierdziła, że w okolicach gruntu oznaczonego literą C chwasty zadusiły rosnące tam zboże, co zostało przedstawione na załączonych do odwołania fotografiach z czerwca 2020 r. Pojęcie kwalifikującego hektara obejmie grunty rolne wykorzystywane dla działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy. Skarżąca przez cały rok uprawiała działki w sposób zgodny z dobrymi praktykami rolnymi, wypełniała również wszystkie obowiązki, w tym również w zakresie przeprowadzania przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, co potwierdza certyfikat B. oraz raport z kontroli B.

Skarżąca dodała, że zabiegi koszenia ugorów miały miejsce 30 sierpnia 2020 r., a zabiegi koszenia pszenicy 10 września 2020 r. Termin kontroli przypadał na 12 listopada 2020 r., a więc obecność nawłoci, wrotyczu i bylicy na polu w połowie listopada nie stanowi dowodu na nieprzeprowadzenie zabiegów pod koniec sierpnia i na początku września.

Skarżąca wskazała na treść § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz.U. poz. 354) i podniosła, że ustawodawca nie określa, czy przeprowadzenie tego jednego wymaganego zabiegu ma zagwarantować zlikwidowanie w całości wszelkiej roślinności, albowiem na gruncie ugorowanym, czyli bez rośliny głównej, każda roślina jest chwastem. Jedynie ugór czarny pozostaje bez pokrywy roślinnej, ale w przypadku skarżącej ugór był ugorem zielonym.

Co do stwierdzonych roślin wrotyczu, bylicy i nawłoci skarżąca po żniwach pozostawiła ściernisko wraz z roślinami towarzyszącymi uprawie, które w przypadku rolnictwa ekologicznego wykazuje się dużą bioróżnorodnością oraz ekspansją na skutek braku stosowania środków chwastobójczych. Ściernisko jest pozostawiane w celu zwiększenia zawartości próchnicy oraz zmniejszenia ubytków azotu w glebie. Odwracanie gleby przez orkę nie jest zalecane w uprawach ekologicznych, natomiast jest zalecana bezorkowa uprawa gleby.

W ocenie skarżącej wykonane w trakcie kontroli na miejscu zdjęcia nie odzwierciedlają stanu faktycznego działek. Zważywszy na fakt błędnych opisów fotografii - niezgodnej z kierunkami zdjęć ze szkicu - należy uznać, że zdjęcia mogły być robione na innych obszarach i może przez omyłkę zostały uwzględnione przy tej kontroli.

W ocenie skarżącej, gdyby nawet uznać, że uprawa pszenicy na niektórych kawałkach działki była niezbyt udana, zważywszy okres konwersji na rolnictwo ekologiczne, to nie można uznać, że spółka nie przeprowadziła żadnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, albowiem w rolnictwie ekologicznym wachlarz takich zabiegów jest mocno ograniczony - wyklucza wszelkiego rodzaju opryski na chwasty. W rolnictwie ekologicznym pozostają zabiegi mechanicznego zwalczania chwastów. Absurdalne jest stwierdzenie organu, że skarżąca mogłaby użyć odchwaszczarki mechanicznej, albowiem używa się jej tylko w przypadku roślin rosnących w wyraźnie zaznaczonych i oddalonych od siebie rzędach jak kukurydza. Użycie odchwaszczarki na polu pszenicy poskutkowałoby zniszczeniem całych upraw. Plewienie ręczne 70 ha upraw zajęłoby prawdopodobnie około pół roku, a więc z uzasadnionych i logicznych przyczyn nie wchodzi w rachubę przy takim rozmiarze upraw.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 15 listopada 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim z dnia 30 marca 2021 r., którą odmówiono G. Spółce z o.o. w G. przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 i nałożono sankcję.

Siedziba skarżącej spółki – G. wynika bezspornie z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...], znajdującej się i w aktach administracyjnych, i w aktach sądowych. Nie budziło żadnej wątpliwości, że kwestionowane decyzje zostały wydane wobec skarżącej spółki mającej siedzibę w G. G.W., ul. P. [...] wskazywane w decyzjach to adres korespondencyjny, podany m.in. przez członka zarządu M. P. w piśmie z dnia 5 lutego 2021 r. ( w aktach administracyjnych).

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW", płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarze ONW.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, działalność rolnicza oznacza:

i. produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

ii. utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

iii. prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

W związku z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.), grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, a w przypadku gruntów ugorowanych, których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. poz. 354), które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich jako obszary proekologiczne – w terminie do dnia 31 października roku, w którym został złożony ten wniosek.

Wobec tego, jak słusznie wskazał organ, płatności ONW przysługiwałyby stronie, gdyby zadeklarowany obszar działki rolnej stanowił użytek rolny, utrzymany w stanie, dzięki któremu nadawałby się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, poprzez przeprowadzenie przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek, to jest do dnia 31 lipca 2020 r. Podkreślić należy, że w ww. przepisie rozporządzenia ustawodawca wprowadził wymóg przeprowadzenia nie jakiegokolwiek zabiegu agrotechnicznego, lecz zabiegu o określonym celu. Celem tym jest zachowanie uprawy wolnej od niepożądanej roślinności.

Grunty zgłoszone przez skarżącą do płatności nie są gruntami ugorowanymi w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia, jak również nie znajdują się nich obszary wskazane w § 2 pkt 2 rozporządzenia, zatem nie odnoszą się do nich wskazane wyjątki i skarżąca była zobowiązana do przeprowadzenia przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zatem tego, czy skarżąca w terminie do dnia 31 lipca 2020 r. przeprowadziła przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny, przeciwdziałający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na zadeklarowanych we wniosku działkach.

Skarżąca stoi na stanowisku, że w październiku 2019 r. dokonała siewu pszenicy, po uprzednim talerzowaniu pola. Zbiór pszenicy ozimej nastąpił we wrześniu 2020 r., zaś skarżąca od posiania do zbioru nie wykonała takiego zabiegu agrotechnicznego, który miał na celu zlikwidowanie zachwaszczenia, gdyż tym samym zniszczyłaby całe swoje uprawy. Kolejne talerzowanie zostało wykonane na przełomie października i listopada 2020 r. W ocenie skarżącej przeprowadziła ona zabiegi agrotechniczne przed posianiem pszenicy ozimej oraz po jej zbiorze, zaś zastosowanie środków chwastobójczych w trakcie wegetacji pszenicy było wykluczone ze względu na prowadzenie uprawy ekologicznej.

Organy oparły się na ustaleniach z oględzin działek zadeklarowanych we wniosku, przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu w dniu 12 listopada 2020 r. Ustalenia zostały opisane w raporcie nr [...]. W piśmie z dnia 22 marca 2021 r. Dolnośląski Oddział Regionalny ARiMR wyjaśnił m.in., że dla działek rolnych A[...] i B[...] stwierdzono nieprawidłowość o kodzie DR14 – na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, natomiast w stosunku do działki rolnej C[...] stwierdzono nieprawidłowość o kodzie DR13+, tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

Innymi słowy – część zadeklarowanej powierzchni była większa od powierzchni stwierdzonej, a na pozostałej części stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów

Ustalenia dokonane w trakcie kontroli na miejscu zostały udokumentowane zdjęciami sporządzonymi na działkach rolnych A[...], B[...] i C[...]. Analiza dokumentacji zdjęciowej nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości wyciągniętych przez organ wniosków z tak zgromadzonego materiału dowodowego. Uwidoczniony na zdjęciach stan faktyczny działek rolnych ukazuje roślinność niepożądaną w stadium rozwoju wskazującym na ich nieprzerwany wzrost przez cały okres wegetacji rośliny uprawianej. Rośliny niepożądane (w szczególności stwierdzone bylica, wrotycz, nawłoć, trawy) widoczne na zdjęciach tworzą zwarte formacje, są wyrośnięte, przekwitnięte i zeschnięte, co w powiązaniu z wykazanym przez organ okresem ich kwitnięcia pozwala na wyciągnięcie wniosku, że skarżąca nie prowadziła odchwaszczania na powierzchni działek rolnych A[...] i B[...] oraz na części działki rolnej C[...]. Sąd podziela stanowisko organu, że stan zastany w trakcie inspekcji terenowej wskazuje na niedokonanie wysiewu zbóż na działkach rolnych i ich częściach zakwestionowanych przez kontrolujących, albo na brak dokonywania wymaganych zabiegów agrotechnicznych.

W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała nierzetelności ustaleń kontroli na miejscu oraz sporządzonej bogatej dokumentacji zdjęciowej, co powodowałoby konieczność innej oceny przedstawionych przez organ dowodów. Zastrzeżenia skarżącej do zdjęć wykonanych podczas kontroli nie zasługiwały na uwzględnienie, a organ w sposób wyczerpujący odniósł się do tychże zastrzeżeń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienia organu w tym zakresie nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu.

Dowody z dokumentów przedstawione przez skarżącą nie potwierdzają dokonania zabiegów agrotechnicznych, zmierzających do usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności do dnia 31 lipca 2020 r. Umowa z dnia 30 września 2019 r., pismo wskazujące na wykonanie usługi, faktury VAT, protokoły odbioru usługi talerzowania i siewu, przedłożone oświadczenia potwierdzają jedynie fakt zawarcia umowy przez skarżącą z usługodawcą oraz uznanie przez skarżącą usługi za wykonaną i dopełnienie z tego tytułu obowiązków podatkowych. Należy mieć przy tym na uwadze, że skarżąca przyznała, że nie podejmowała zbiegów odchwaszczania w okresie wegetacji prowadzonej uprawy.

Przedłożone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zdjęcia nie mogą stanowić potwierdzenia stanu faktycznego uprawy, tak jak tego oczekuje skarżąca, istniejącego w czerwcu 2020 r., który miałby uzasadniać twierdzenie o dokonaniu zabiegu agrotechnicznego zmierzającego do odchwaszczenia działki rolnej w terminie do dnia 31 lipca 2020 r. Brak jest bowiem informacji, w jakim miejscu i w jakiej dacie zdjęcia zostały wykonane. Ponadto część zdjęć (k. 116-118 akt administracyjnych) w sposób ewidentny ukazuje zachwaszczoną uprawę pszenicy, a zatem potwierdza jedynie stanowisko organu. Natomiast zdjęcia satelitarne nie pozwalają na precyzyjne ustalenie rodzaju roślinności występującej na konkretnych działkach rolnych, a jedynie mogą wykazać trwałe elementy krajobrazu.

Z kolei dokumenty wystawione przez jednostkę certyfikującą nie mogą być podstawą ustalenia rzeczywistej powierzchni uprawy, albowiem powierzchnie wskazywane w wykazach jednostek certyfikujących opierają się na deklaracji rolnika zawartej we wniosku o przyznanie płatności, złożonym w ARiMR na dany rok.

W ocenie Sądu ustalenia kontroli, oparte na obiektywnie stwierdzonym w czasie wizji terenowej i szczegółowo udokumentowanym zdjęciami i szkicami stanie zgłoszonych do płatności działek, na których stwierdzono opisane nieprawidłowości, uprawniał organ do nieprzeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą dowodu z zeznań świadków.

W ocenie Sądu zasady logiki i doświadczenia życiowego nie pozwalają pogodzić twierdzeń skarżącej o przeprowadzaniu skutecznych (celowych) zabiegów agrotechnicznych z ujawnionym w czasie kontroli faktem porastania działek przez roślinność niepożądaną w stadium wskazującym na wzrost przez cały okres wegetacji rośliny objętej uprawą. Z tych względów nieuwzględnienie przez organ wniosków o dopuszczenie dowodów z osobowych źródeł dowodowych nie stanowi, w ocenie Sądu, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Nieuwzględnienie tych wniosków nie powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny i niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia.

Stwierdzony podczas kontroli na miejscu rzeczywisty stan gruntów wskazuje natomiast jednoznacznie, że na spornych działkach oraz częściach działek nie przeprowadzono czynności agrotechnicznych zmierzających do usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności do dnia 31 lipca 2020 r., co dyskwalifikuje wykluczone powierzchnie jako kwalifikujące się do płatności.

Stanowisko skarżącej, akcentującej fakt zaniechania wykonywania zabiegów odchwaszczania po dokonaniu siewu i przed zbiorem pszenicy z uwagi na wykluczenie stosowania środków chwastobójczych na terenach upraw ekologicznych nie zasługuje na aprobatę. Przepis § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. nie wyłącza spod obowiązku wykonania przynajmniej jednego zabiegu odchwaszczania do dnia 31 lipca upraw ekologicznych. Nie negując zasadności odstąpienia od stosowania środków chwastobójczych podzielić należy stanowisko organu, który wskazywał na inne dostępne rodzaje zabiegów agrotechnicznych, które mogą i powinny być stosowane w ramach upraw ekologicznych. Ich czasochłonność i pracochłonność (metody mechaniczne, ręczne) nie mogą uzasadniać zaniechania ich zastosowania, skoro przepisy wymagają przeprowadzenia określonych zabiegów. Podwyższone koszty produkcji wynikające z prowadzenia upraw ekologicznych są natomiast rekompensowane zwiększonym poziomem dotowania rolnictwa ekologicznego.

Sąd wskazuje, że model postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie przedmiotowych płatności polega na tym, że jest ono wszczynane przez złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez producenta rolnego. Wniosek zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania (tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej).

W sprawach omawianych płatności znajduje zastosowanie ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 ze zm., dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich").

Stosownie do art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W myśl art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 2 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14, CBOSA) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami omawianej ustawy.

Odnosząc powyższe uwagi do podniesionych w skardze zarzutów trzeba zatem stwierdzić, że prawidłowość działań organów należy poddać ocenie pod kątem zastosowania się do wymogów wynikających z przywołanej regulacji ustawowej, tj. skontrolować, czy w świetle przepisów regulujących przyznawanie płatności ONW organy właściwie dokonały weryfikacji danych, które zawarła w swoim wniosku skarżąca.

Kontrole (w tym na miejscu) prowadzone są na warunkach i zasadach wynikających z rozporządzenia 1306/2013, rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 do rozporządzenia 1306/2013 oraz ustawy o płatnościach (art. 49 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich odsyła do ustawy o płatnościach).

Ustawa o płatnościach, jak i rozporządzenie 1306/2013 przewidują możliwość przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnika. Stosownie do

art. 58 ust. 2 rozporządzenia, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 59 rozporządzenia, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu (art. 74 ust. 1 rozporządzenia). Na gruncie prawa krajowego przepis art. 36 ustawy o płatnościach przewiduje, że Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia (WE) nr 1306/2013.

Wymaga podkreślenia, że przeprowadzenie kontroli na miejscu, metodą inspekcji terenowej, polegającej na wizytacji zadeklarowanych działek i wizualnej ocenie ich rzeczywistego stanu przez upoważnione do kontroli osoby, dysponujące odpowiednimi kwalifikacjami, a zatem tak, jak miało to miejsce w przedmiotowym postepowaniu, pozwala na skorygowanie powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W toku kontroli przeprowadzane są pomiary za pomocą urządzenia GPS, a wyniki kontroli są dokumentowane za pomocą szkicu graficznego oraz fotografii obrazujących stan w czasie kontroli poszczególnych zadeklarowanych działek. Jednocześnie, jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, protokół kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Z kolei producent rolny ma obowiązek dokonania dokładnej weryfikacji stanu działek zgłaszanych do płatności w danym konkretnym roku, z uwzględnieniem faktycznie istniejącego w nim stanu użytkowania na gruncie. Konsekwentnie, obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznej, odpowiadającej normom kwalifikującym go do przyznania płatności. Nadto producent rolny ma obowiązek poinformować właściwy organ ARiMR, że jego wniosek się zdezaktualizował od czasu jego złożenia, tj., że na działkach rolnych nie znajdują się zadeklarowane uprawy. Obowiązków powyższych skarżąca Spółka nie dochowała. W świetle zaś art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, producent rolny, chcąc w sposób umotywowany zakwestionować wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, nie może poprzestawać na sformułowaniu wątpliwości i oczekiwaniu, że organ będzie odnosił się do okoliczności podniesionych przez stronę.

Analiza sporządzonych w niniejszej sprawie protokołów kontroli oraz obszernej dokumentacji fotograficznej obejmującej ponumerowane zdjęcia przedstawiające stan każdej z działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącą oraz szkiców ukazujących sposób i wektory wykonywanych zdjęć jednoznacznie wskazują, że rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklarowanym we wniosku skarżącą, zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów nieprawidłowości oraz stwierdzeniem zasadniczych różnic pomiędzy powierzchniami działek rolnych deklarowanymi przez skarżącą, a powierzchniami rzeczywiście stwierdzonymi.

W ocenie Sądu, w świetle wyników kontroli na miejscu, zasadne jest stanowisko organu, że stwierdzony w trakcie kontroli poziom zachwaszczenia wskazuje na zaniedbanie upraw i brak odpowiednich zabiegów agrotechnicznych.

Skoro zatem skarżąca do dnia 31 lipca 2020 r. nie wykonała na spornych działkach rolnych przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, mającego na celu usunięcie niepożądanej roślinności, bezzasadny okazał się zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. Organy prawidłowo zastosowały ww. przepis, prawidłowo również wykazały maksymalny obszar kwalifikowany, który został uwzględniony zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

Zarzut naruszenia § 5 ust. 1aa w zw. z § 4 rozporządzenia ONW należy uznać za bezzasadny. Z przepisów stanowiących podstawę zarzutu skarżącej wynika, że jeżeli rolnik równocześnie ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to we wniosku o przyznanie płatności ONW nie musi deklarować działek rolnych, w odniesieniu do których ubiega się przyznanie płatności ONW, a działki rolne zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej położone na obszarach ONW uznaje się za zadeklarowane do płatności ONW (§ 5 ust. 1aa); kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę użytki rolne położone na obszarach ONW, dla których obowiązują stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej (§ 4).

Skarżąca ubiegała się równocześnie o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 r. ( sprawa o sygn. akt III SA/Gd 151/22 tutejszego Sądu).

W niniejszej sprawie w zgodzie z ww. przepisami organy uznały za zadeklarowane do płatności ONW wszystkie działki zadeklarowane przez skarżącą do jednolitej płatności obszarowej. Przyznanie płatności ONW organy rozważały natomiast biorąc pod uwagę obszar zatwierdzony na obszarach ONW.

Ustalenia faktyczne organu dotyczące powierzchni uprawnionych do płatności, jak i wyliczenie różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną są prawidłowe, znajdują bowiem potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Wbrew zarzutowi skarżącej organy właściwie zastosowały normę art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, co skutkowało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji.

W ocenie Sądu organy rozpatrzyły całość materiału dowodowego, który był wystarczający do rozstrzygnięcia i dokonały jego wyczerpującej oceny w zgodzie z art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego – wbrew zarzutom skargi - jest prawidłowa i logiczna, nie wykracza poza granice swobodnej oceny. W świetle art. 27 ust. 2 wskazanej ustawy na organie ciążył obowiązek wykazania, że skarżąca dopuściła do powstania nieprawidłowości wpływających na możliwość przyznania wnioskowanych płatności i z tego obowiązku się wywiązał.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ szczegółowo opisał i ustalił stan faktyczny oraz zawarł uzasadnienie prawne, omawiając przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawiając szczegółowo sposób ich zastosowania w odniesieniu do wnioskowanej płatności, wraz ze stosownymi wyliczeniami. Organ wskazał dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przedstawił ustalenia odnośnie stanu faktycznego stwierdzonego na poszczególnych działkach rolnych zgłoszonych do płatności.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi.

W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.

Sprawa została rozpoznana, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.