Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 167/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie żądania udostępnienia informacji publicznej
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
oddalono wniosek o wymierzenie grzywny
Powołane przepisy: article: art 1 ust 1 , art 4 ust 1 pkt 1 , art 14
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art 119 pkt 4 , art 149 , art 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 2 ust 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie; WSA Mariusz Kotulski WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2017r. sprawy ze skargi L. Z. na bezczynność Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. w zakresie udostępnienia, informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. do udzielenia informacji publicznej; II. stwierdza, że Dyrektor [...]o Parku Narodowego w Z. dopuścił się bezczynności, przy czym nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie grzywny; IV. zasadza od Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. na rzecz skarżącego L. Z. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 24 maja 2017 r. przesłanym pocztą elektroniczną L. Z. – dalej wnioskodawca wystąpił do Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. – dalej jako "DTPN" o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji o budynkach i budowlach będących w posiadaniu [...] Parku Narodowego w Z., adresie każdego z nich oraz wysokości podatku od nieruchomości zapłaconego przez [...] Park Narodowy w 2016 roku od każdego z ww. budynków i budowli.

Z uwagi na brak odpowiedzi organu, L. Z. pismem z dnia 21 czerwca 2017 r., wniósł ponaglenie do Ministra Środowiska na niezałatwienie przez Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. wniosku o udzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie /k.6 akt /.

Następnie pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. L. Z. – dalej skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. w zakresie wniosku z dnia 24 maja 2017 r. o udostępnienie żądanej informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2016r., poz. 1764 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p.". W związku z powyższym wniósł o:

1. zobowiązanie Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 24 maja 2017 r. w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku tut. Sądu;

2. stwierdzenie, że bezczynność Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądzenie od Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. grzywny w wysokości [...] zł;

4. zasądzenie od Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, że do dnia złożenia niniejszej skargi, pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ nie udzielił żadnej odpowiedzi. Ponadto organ nie poinformował o powodach niedotrzymania ww. terminu.

Zdaniem skarżącego naruszenie przez DTPN art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy ma charakter rażącego naruszenia prawa z uwagi na jego oczywistość, brak potrzeby dokonywania wykładni naruszonego przepisu oraz nie dającą się pogodzić z zasadami praworządności bezczynność organu w wykonywaniu ciążących na tym podmiocie ustawowych obowiązków. Ponadto skarżący poinformował, że zgodnie z dyspozycją art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przed wniesieniem niniejszej skargi wniósł ponaglenie do Ministra Środowiska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Parku Narodowego w Z. wniósł o umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 24 maja 2017 r., stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

W uzasadnieniu, organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania. Wyjaśnił, że o przedmiotowym wniosku z dnia 24 maja 2017 r. Dyrektor dowiedział się dopiero w dniu 23 czerwca 2017 r. tj. w dniu doręczenia skargi na bezczynność DTPN w Z. z dnia 20 czerwca 2017 r. Niezwłocznie po jej otrzymaniu, pracownicy oraz Dyrektor podjęli próbę odszukania przedmiotowego wniosku. Po sprawdzeniu elektronicznej skrzynki pocztowej [...] Parku Narodowego oraz elektronicznej skrzynki pocztowej DTPN okazało się, że przedmiotowy wniosek został zakwalifikowany do zbioru "SPAM". Niezwłocznie po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku i zgromadzeniu niezbędnych informacji pismem z dnia 29 czerwca 2017r. oraz za pośrednictwem wiadomości e-mail zostały udzielone skarżącemu informacje zgodnie z żądaniem wniosku z dnia 24 maja 2017 r. Nadto organ wskazał, że w okresie od dnia 29 maja 2017 roku do dnia 26 czerwca 2017 roku Dyrektor przebywał na urlopie wypoczynkowym i nie miał możliwości kontrolowania całej zawartości swojej elektronicznej skrzynki pocztowej.

Zdaniem organu z uwagi na niezwłoczne podjęcie działań po powzięciu wiadomości o przedmiotowym wniosku oraz udostępnienie skarżącemu żądanej we wniosku informacji stan bezczynności ustał.

Ponadto organ stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Opóźnienie w udzieleniu żądanych informacji nie było spowodowane celowym działaniem organu, czy też lekceważeniem skarżącego lecz wynikało jedynie z nieprawidłowego zakwalifikowania wiadomości e-mail skarżącego do zbioru "SPAM" przez system informatyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Natomiast w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 149 § 1 P.p.s.a, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 niniejszej ustawy, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. w sprawie udostępnienia informacji publicznej, o którą wystąpił L. Z. we wniosku z dnia 24 maja 2017 r..

Na samym początku należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia przez skarżącego ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. w przedmiocie rozparzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. P. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr [...], s. 75 i n.).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Dyrektor [...] Parku Narodowego w Z. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.,a udzielenie tej informacji odbywa się na zasadach i w trybie określonych przepisami tej ustawy.

Bezczynność organu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zgodnie z przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 grudnia 2016 r. II SAB/Łd 259/16, LEX nr 2187962).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2012 r. (I OSK 1177/12, Lex nr 1265660): " Z bezczynnością organu na gruncie u.d.i.p. mamy do czynienia tylko wtedy gdy organ posiadając określoną informację nie udostępnienia jej, nie wydaje też decyzji o odmowie udostępnienia’’. Ponadto okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności zawsze muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny.

Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, że Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Op 32/16, Lex nr 2086522).

Jak wynika z akt sprawy, żądana informacja została udostępniona skarżącemu już po wniesieniu skargi do sądu. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że stan bezczynności organu administracji publicznej ustał po wniesieniu skargi i nie występował w chwili orzekania przez Sąd. Okoliczność udostępnienia żądanej informacji już po wniesieniu skargi, bądź też wydania decyzji odmowej udostępnienia informacji publicznej nie powodowała jednak bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Tym samym z uwagi na udostępnienie żądanej informacji po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność do Sądu, bezprzedmiotowym stało się orzekanie w zakresie zobowiązania Dyrektora [...] Parku Narodowego w Z. do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności i w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć. [...] jednak niezbędnym było stwierdzenie, czy organ pozostawał w bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Termin w jakim informacja publiczna powinna zostać udostępniona na żądanie uprawnionego podmiotu określa art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej we wskazanym art. 13 tej ustawy terminie, stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza, że pozostaje on w bezczynności (wyrok NSA z 24.05.2006 r., sygn. akt I OSK 605/05, CBOSA).

Bez wątpienia udostępnienie żądanej w niniejszej sprawie informacji nie nastąpiło we wskazanym powyżej terminie, bowiem odpowiedzi na wniosek z dnia 24 maja 2017 r. organ udzielił dopiero w dniu 30 czerwca 2017 r. tj. po otrzymaniu skargi na bezczynność. Niewątpliwie więc organ nie udostępnił informacji w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. To w konsekwencji prowadzi do uznania, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Z kolei oceniając charakter stwierdzonej bezczynności, wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi, więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13, CBOSA). W ocenie sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa bowiem okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową w dniu 24 maja 2017 r., który to wniosek jak już wcześniej wspomniano trafił do skrzynki pocztowej organu do folderu SPAM, w związku z czym nie został odczytany. Dopiero doręczenie skargi na bezczynność, uruchomiło poszukiwania przedmiotowego wniosku przez organ, który po jego odnalezieniu niezwłocznie w dniu 30 czerwca 2017 r. udzielił odpowiedzi. Nie można zatem przyjąć, że bezczynność organu była spowodowana lekceważeniem skarżącego, czy też celowym przedłużeniem postępowania. Tym samym okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa. [...] jednak wskazać należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, niewątpliwie obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15; z 5 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 oraz I OSK 2897/15; z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania grzywny określonych z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, jednakże zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do rozpoznania wniosku poprzez udostępnienie informacji bądź wydania decyzji o odmowie udostępnienia.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej, stwierdzając przy tym w punkcie II, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa stosownie do art. 149 § 1a ww. ustawy. Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził istnienia podstaw do wymierzenia organowi grzywny i w tym zakresie w pkt III wniosek skarżącego oddalił. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 Nr 221, poz. 2193), mając na uwadze, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do uiszczonego przez skarżącego wpisu w kwocie [...]zł.