Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1493/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 §3 KPA Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...]września 2004 r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję własną z [...]lutego 2004 r. w której stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta Miasta z [...]czerwca 1978 r. nr [...], wskazując, że wydanie decyzji nastąpiło w warunkach o których mowa w art. 156 §1 pkt 2 KPA.

Podstawą stwierdzenia nieważności stanowił następujący stan faktyczny i prawny: decyzją z dnia [...]czerwca 1978 r. opatrzoną numerem [...]Prezydent Miasta na podstawie art. 39 i 51 ustawy z dnia10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 14, poz. 84) po rozpatrzeniu wniosku A. G. przydzielił lokal nr [...]w budynku nr [...]przy ulicy [...]w [...], składający się z jednego pokoju z kuchnią o pow. 23,81 m2 wraz z przynależnościami na rzecz rodziny A. i G. G. wraz z córką K. , po wyprowadzeniu się głównego najemcy lokalu – Z. P. , a jako podstawę materialno-prawną decyzji wskazano art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. nr 14, poz. 84).

SKO stwierdziło, że przepisy art. 39 dopuszczały możliwość przydzielenia lokalu po opuszczeniu go przez najemcę w sytuacji, kiedy w lokalu pozostawały:

- dzieci najemcy

- osoby przysposobione lub rodzice

a w przypadku społecznie uzasadnionym również inne osoby bliskie.

Ponieważ A. G. , jego żona i córka nie były osobami bliskimi Z. P. , a nadto Z. P. nie był najemcą lokalu, gdyż najemcą lokalu był wyłącznie jego ojciec S. P. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Prezydenta Miasta z [...]czerwca 1978 r. rażąco narusza obowiązujące w dacie wydania decyzji prawo.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu złożonym przez G. G. – byłą żonę A. G. , w szczególności, że w niniejszej sprawie

- nie doszło do rażącego naruszenia prawa

- należało zastosować art. 29 prawa lokalowego

- że w międzyczasie doszło do podziału lokalu

organ administracyjny stwierdził, że przy wydaniu decyzji z [...]czerwca 1978 r. rażąco naruszono prawo, gdyż A. G. nie mieścił się w kategorii osób wymienionych w art. 39 ówczesnego prawa lokalowego, a Z. P. nie był najemcą lokalu, natomiast art. 29 prawa lokalowego nie ma zastosowania w sprawie gdyż dotyczy norm zaludnienia w lokalu, wreszcie, że przeróbki lokalu dokonane przez najemcę i uregulowanie korzystania z lokalu przez najemcę i jego dorosłych synów nie mają wpływu na to, że najemcą był wyłącznie S. P. , a po jego śmierci syn, który zamieszkiwał w lokalu, B. P. .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca G. G. zarzuciła naruszenie prawa tj. art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez błędną wykładnię oraz niezastosowanie art. 156 §2 kpa z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. W skardze zarzucono nadto naruszenie art. 7, 77 §1 i 80 kpa poprzez nie ustalenie skutków prawnych decyzji mimo przedłożenia dowodów w tym zakresie i braku oceny materiału dowodowego.

W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wnosił o jej oddalenie. Z takim samym żądaniem wystąpił uczestnik postępowania B. P. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest również do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Skarżąca zarzuca w skardze brak ustalenia przez SKO okoliczności faktycznych, na podstawie których doszło do wydania decyzji. Poza sporem jest ustalony w trakcie postępowania administracyjnego, w oparciu o wyjaśnienia stron fakt, że A. oraz G. G. to wobec S. P. osoby obce w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe. Również w ocenie Sądu organ administracji słusznie uznał za prawdziwe informacje zawarte w wezwaniu Komornika Sądu Grodzkiego Rewiru I adresowanym do S. P. z dnia [...] września 1947 r. w sprawie o sygnaturze Km.I. [...], że S. P. zostało przydzielone mieszkanie w [...] , przy ul. [...] (później [...]) barak [...], mieszkanie nr [...] (później [...] , obecnie [...]) składające się z dwóch pokoi. Powyższe informacje potwierdza również skarżąca w jednym z pism z dnia [...] września 2003 r. Kolejne potwierdzenie, na które powołał się organ, to informacje zawarte w kopii karty ewidencyjnej (kartoteki lokalowej), w której S. P. jest wymieniony jako najemca lokalu o powierzchni mieszkalnej 70 m2. Jako najemca figuruje w niej również – ale bez podania zajmowanej powierzchni – A. G. , przy nazwisku którego, w rubryce uwagi wpisano: po wyprowadzeniu się głównego najemcy ob. P. Z. .

Słusznie zauważono w skardze, że lakoniczne, odsyłające do sentencji uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta z [...]czerwca 1978 r. określa Z. P. jako głównego najemcę lokalu nr [...]w budynku nr [...]przy ulicy [...]w [...] składającego się z jednego pokoju z kuchnią o pow. 23,81 m2 wraz przynależnościami. Według art. 5 ust. 1 ustawy Prawo lokalowe za lokal mieszkalny uważa się samodzielny lokal mieszkalny, jak też jego część obejmującą co najmniej 1 pokój o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2, jeżeli jest ona odrębnym przedmiotem najmu, a zgodnie z art. 5 ust. 2 samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku zespół izb łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, w którym zamieszkiwanie nie wymaga korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. Według art. 9 ust. 1 ustawy Prawo lokalowe najem lokalu lub budynku wynika z umowy najmu albo z ostatecznej decyzji administracyjnej o przydziale lokalu lub budynku a zgodnie z art. 9 ust. 2 małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich lub przydział lokalu nastąpił na rzecz jednego z małżonków. Oznacza to, że w świetle zebranych w sprawie dowodów najemcą całego lokalu nr [...]przy ulicy [...] (obecnie [...]) był, jak słusznie uznało SKO , S. P. żyjący w chwili wyprowadzania się syna Z. P. oraz wprowadzania się rodziny G. . Brak jakiegokolwiek dowodu, że najemcą całego lokalu bądź choćby jego części był kiedykolwiek Z. P. którego słusznie w zaskarżonej decyzji organ administracji uznał jako użytkownika, i to użytkownika części lokalu.

Z mocy obowiązującego prawa, po śmierci najemcy w stosunek najmu wstępowały dzieci najemcy stale z nim mieszkające aż do śmierci. W ten sposób najemcą stał się, co podkreślił organ administracji w zaskarżonej decyzji, mieszkający stale wraz z ojcem jego syn, B. P. . We wniosku z dnia [...] marca 2003 r. B. P. stwierdził, że zarówno główny najemca (S. P. ) jak i nikt inny nie wnosił o podział mieszkania. Skarżąca twierdzi w swoich pismach, że wprowadziła się wraz z mężem w 1978 r. na gotowe, wyodrębnione fizycznie od pozostałej części lokalu mieszkanie. W piśmie z dnia [...] czerwca 2004 r. Kierownik Referatu Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego wyjaśnia, że Z. P. z części mieszkania przy ul. [...]w [...]utworzył samodzielny lokal mieszkalny który zajmował do czasu wyprowadzenia się tj. do 1978 r., jak również, że organ ten nie posiada żadnych dokumentów w tej sprawie. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego dokonanie prawnego podziału lokalu, przyznanego w 1947 roku S. P. . Brak również w aktach jakiegokolwiek dokumentu stwierdzającego cofnięcie S. P. przydziału całości lub części lokalu. Skarżąca w swoich wyjaśnieniach zawartych w protokole rozprawy przed SKO stwierdziła jedynie, że Z. P. powiadomił ich, że miał przydział na zajmowany przez siebie lokal. Tymczasem jedynym dokumentem urzędowym stwierdzającym, że Z. P. był najemcą pokoju z kuchnią o pow. 23,81 m2 wraz z przynależnościami jest decyzja Prezydenta Miasta z [...]czerwca 1978 r.

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie stwierdziło nieważność przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta , która została podjęta, jak to w niej określono, w sprawie przepisania mieszkania po wyprowadzeniu się głównego najemcy. Zgodnie z powołanym w zaskarżonej decyzji art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. O tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 11 maja 1994 r., III S.A. 1705/93, Wspólnota 1994, nr 42, s.16 "naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności". Z kolei zgodnie z wyrokiem NSA z 09 lutego 2005 r., OSK 1134/04 o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z regulacją zwartą w art. 156 §2 KPA nie stwierdza się nieważności decyzji w sytuacji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności (M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 981).

W ocenie Sądu skutki decyzji Prezydenta Miasta z [...]czerwca 1978 r. są odwracalne. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 1995 sygn. IV SA 747/94, Wspólnota 1997/7/26 "nakłady poczynione na nieruchomość nie mogą być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej. Nakłady te podlegają rozliczeniu w postępowaniu cywilnym".

Podczas kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów art. 7, 77 §1 i 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracji publicznej dokładnie wyjaśnił sprawę i wszechstronnie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Nie można również zarzucić SKO wadliwej oceny dowodów.

Organ swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na dowodach z dokumentów, które Sąd omówił wyżej.

Nie ma również wpływu na istotę sprawy fakt, że po śmierci byłego męża A. G. , skarżąca zawarła umowę najmu części spornego lokalu z Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej spółką z o.o. , gdyż umowa o najem podlega rygorom cywilnoprawnym i jak to strony ustaliły w §10 wynajmujący może wypowiedzieć najem z ważnej przyczyny.

Podobnie więc, jak kwestia nakładów, tak i fakt zawarcia umowy najmu nie mogą być oceniane w kategoriach nieodwracalnych skutków.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

za nieobecnego sędziego

/-/ G. Radzicka

MK