Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 592/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 904/11 w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II GSK 592/12

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r., II SA/Go 904/11, w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji przyjął za podstawę następujące okoliczności faktyczne.

Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2011 r. M. R. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. We wniosku podała, że zaległości powstały na skutek wydania przez Prezesa KRUS decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Powyższa decyzja została uzasadniona niezłożeniem przez wnioskodawczynię do dnia 15 lutego 2005 r. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości należnego podatku dochodowego za rok 2004. Do złożenia zaświadczenia zobowiązane były osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników, które dodatkowo prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą.

Wnioskodawczyni podniosła, że systematycznie opłacała składki na ubezpieczenie rolników w KRUS. Wniosek o umorzenie umotywowała brakiem środków finansowych na spłatę zobowiązania. Oświadczyła, że zachodzą wobec niej przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, póz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Regulowanie należności pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Od lutego 2009 r. wnioskodawczyni jest leczona psychiatrycznie. W chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest również zatrudniona, nie posiada żadnych nieruchomości ani wartościowych ruchomości, których ewentualna sprzedaż pozwoliłaby na spłatę zadłużenia.

W toku postępowania administracyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. M. R. została wyłączona z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego za okres od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2009 r. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni nie złożyła odwołania. W związku z tą decyzją obowiązana była opłacić należne składki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wraz z odsetkami za zwłokę. Organ ustalił, że wnioskodawczyni

II GSK 592/12

zamieszkuje wraz z małżonkiem oraz dwojgiem dzieci, od 2009 r. pobierała zasiłek chorobowy z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów jej małżonka, który prowadzi działalność gospodarczą i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Zgodnie ze złożonym przez stronę oświadczeniem dochód małżonka wynosi 1.500 zł miesięcznie, zaś w roku 2011 przychód z prowadzonej przez niego działalności wyniósł 36.672 zł. Miesięczne opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz itp. wynoszą 579,11 zł, koszty związane z leczeniem wynoszą 170 zł (przy czym nie zostały one udokumentowane), inne wydatki (czynsz dzierżawny - 887,40 zł, energia elektryczna - 370,95 zł, polisa -277,39 zł rocznie). Według oświadczenia wnioskodawczyni nie posiada ona zobowiązań wobec innych podmiotów, nie posiada również wartościowych rzeczy ruchomych, ani nieruchomości. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. KRUS Oddział w [...] odmówił wnioskodawczyni prawa do zasiłku chorobowego od dnia 1 maja 2011 r. do 26 maja 2011 r.

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2011 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek za okres od kwietnia 2005 r. do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie 61.064,31 zł, w tym: na ubezpieczenie społeczne 41.528,83 zł, na ubezpieczenie zdrowotne 15.801,81 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 3.733,67 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że okoliczności wskazane we wniosku o umorzenie należności, a przede wszystkim trudności finansowe uniemożliwiające spłatę należności składkowych, w jego ocenie, nie są wystarczającym argumentem do wydania przez ZUS pozytywnej decyzji w kwestii umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Po przeanalizowaniu zebranych dokumentów - zdaniem organu - żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej: rozporządzenie) nie ma zastosowania w sprawie.

Od powyższej decyzji M. R. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

II GSK 592/12

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni niezbyt rzetelnie udokumentowała dochody uzyskiwane przez małżonka Z. R. prowadzącego aktualnie pozarolniczą działalność gospodarczą oraz działalność rolniczą. Do czasu rozpatrzenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2011 r. wnioskodawczyni przedstawiła jedynie dokumenty dotyczące prowadzonej działalności poza rolniczej, w tym kserokopię ewidencji uzyskanych przychodów za okres od stycznia do grudnia 2010 r. na kwotę 36.672,00 zł, tj. średnio około 3.056,00 zł miesięcznie. Dla pełnego zobrazowania uzyskiwanego dochodu skarżąca nie przedłożyła dokumentów dotyczących zakupów towarów handlowych, które pozwoliłyby na orientacyjne obliczenie rzeczywistego dochodu. Ponadto strona nie udokumentowała w sposób rzetelny uzyskiwanych dochodów z działalności rolniczej prowadzonej przez jej małżonka, który posiada 17,62 ha, w tym 14,37 ha przeliczeniowych użytków rolnych.

W toku postępowania wnioskodawczyni uzupełniła materiał dowodowy o dokumentację przedstawiającą ponoszone przez małżonka koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem organu przedłożone informacje o uzyskiwanym przychodzie są albo nierzetelne, albo prowadzący działalność prowadzi ją na własne ryzyko ze świadomością, że nie przyniesie ona dochodu, godząc się na ponoszenie strat. Pomimo obowiązku udokumentowania wszelkich dochodów uzyskiwanych w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego nadal nie przedstawiono informacji o uzyskiwanym dochodzie z prowadzonej działalności rolniczej.

Wnioskodawczyni udokumentowała fakt darowizny zabudowanych gruntów rolnych o łącznej powierzchni 18,13 ha na rzecz małżonka Z. R. przez jego rodziców. Fakt prowadzenia działalności rolniczej został udokumentowany dwiema decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011 r. oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Łączna wartość przyznanych dopłat na 2011 r. wyniosła 18.541,77 zł.

II GSK 592/12

Nadto ZUS w oparciu o dostarczone dokumenty stwierdził, iż sytuacja zdrowotna wnioskodawczyni nie uprawnia do podjęcia decyzji o umorzeniu zadłużenia. Z uwagi na nieudokumentowanie przez stronę faktu złożenia odwołania od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o odmowie prawa do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 1 do 26 maja 2011 r. organ nie mógł jednoznacznie stwierdzić, że wnioskodawczyni nie osiąga dochodu z tytułu wypłacanego zasiłku chorobowego. Organ podniósł, że skarżąca wykazała, iż została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] grudnia 2009 r., a prowadzenie tej działalności pod tą samą nazwą i w tym samym zakresie przejął mąż wnioskodawczyni. W konsekwencji organ stwierdził, że sytuacja materialna nie uległa pogorszeniu w związku z chorobą wnioskodawczyni i brakiem możliwości pozyskiwania przez nią środków finansowych.

W konkluzji organ wskazał, że podjęcie decyzji o umorzeniu oznaczałoby, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych akceptuje zachowania płatników, którzy prowadząc działalność gospodarczą, dopuszczają do powstania zadłużenia przez swoje zaniedbanie. Zdaniem organu, przedsiębiorca, który zdecydował się na prowadzenie własnej działalności gospodarczej, powinien mieć pełną świadomość obowiązków, które ciążą na płatniku, w tym przede wszystkim obowiązku opłacenia należności publicznoprawnych, a także konsekwencji wynikających z niezastosowania się do ustawowych obowiązków. W ocenie Zakładu twierdzenie, że obecna sytuacja finansowa, wynikająca z niewielkich dochodów oraz stan zdrowia uniemożliwiają spłatę zadłużenia, nie stanowi przesłanki przemawiającej za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia wnioskowanych zaległości.

Od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r., II SA/Go 904/11, uwzględnił skargę.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, aby ustalić, czy w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie

II GSK 592/12

społeczne, stan faktyczny sprawy winien być dokładnie ustalony, a wszystkie okoliczności faktyczne, mające związek z daną sprawą administracyjną powinny być wnikliwie wyjaśnione. Tymczasem, w ocenie Sądu I instancji, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego dowiodła, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie zostały przez organ wyjaśnione, a podjęte rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą dowolności.

Sąd podniósł, że zasadniczą kwestią dla oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki zastosowania dobrodziejstwa umorzenia zaległości z tytułu składek wobec ZUS w oparciu o przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia jest ustalenie sytuacji bytowej, rodzinnej, zdrowotnej oraz materialnej osoby zobowiązanej. Okoliczności o tym właśnie charakterze mają znaczenie dla oceny zasadności zastosowania ulgi, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy wynika, iż sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej jest trudna. Ze względu na stan zdrowia skarżąca nie pracuje, leczy się ambulatoryjnie. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwojgiem dzieci. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka skarżącej. Z akt sprawy wynika nadto, że Pan Z. R. jest właścicielem nieruchomości rolnych. Powyższe okoliczności faktyczne pozostają poza sporem. W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie ustalono jednak, jakie są dochody rodziny skarżącej z tytułu prowadzonej działalności rolniczej oraz jakie są dochody z działalności gospodarczej - za okres poprzedzający złożenie wniosku o umorzenie zaległości. W sprawie ustalono, że w miesiącach czerwiec i lipiec 2011 r. działalność gospodarcza prowadzona przez Z. R. przynosiła straty, natomiast w roku 2010 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął on dochód w wysokości 36.672 zł - przy nieuwzględnieniu poniesionych kosztów tej działalności gospodarczej. Powyższe dane - zdaniem Sądu - nie obrazują jednak rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, a przez to nie dają one jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Sąd I instancji podniósł, że organ prowadzący postępowanie winien przejawiać inicjatywę procesową i w myśl zasady informowania stron postępowania o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych (art. 9 k.p.a.), ma obowiązek

1

II GSK 592/12

wskazywać stronie jakie okoliczności i - jakimi ewentualnie dokumentami - winna ona wykazać, dla skutecznego dochodzenia swoich praw. W analizowanej sprawie organ nie wezwał skarżącej do wykazania dochodu rodziny z miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, jak również nie wezwał do udokumentowania lub wskazania dochodu z działalności rolniczej, przy czym skarżąca z własnej inicjatywy okoliczności powyższych również nie wykazała. Powyższe sprawiło, iż stan faktyczny w tym zakresie nie został wyjaśniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny jednocześnie podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu katalog sytuacji uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek, przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia nie jest katalogiem zamkniętym. Wykładnia gramatyczna tego przepisu - zdaniem Sądu I instancji - wskazuje na możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia również w innych sytuacjach, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia od skarżącej na rzecz organu II instancji kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych przez art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Na podstawie przewidzianej przez art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1, pkt. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art. 28 ust. 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że katalog sytuacji uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek, przewidziany w § 3 ust. 1 rozporządzenia nie jest katalogiem zamkniętym, w sytuacji, gdy - zdaniem kasatora - przesłanki umorzenia należności z tytułu składek zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Ponadto kasator zwrócił uwagę, że w sprawie doszło do naruszenia przywołanego wyżej przepisu przez niewłaściwe

II GSK 592/12

zastosowanie, ponieważ skutkował on dla skarżącej obowiązkiem wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie opłacić tych należności, czego ubezpieczona nie uczyniła i co powinno prowadzić w mniejszej sprawie do oddalenia skargi.

Na podstawie przewidzianej przez art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy ustalony stan faktyczny rozpoznawanej sprawy powinien skutkować podciągnięciem tych ustaleń pod hipotezę przepisu z art. 151 p.p.s.a., a konsekwencji oddaleniem skargi. Naruszenia te - zdaniem kasatora - przejawiają się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował regulacji prawnej z art. 151 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego zebrany przez organ II instancji materiał dowodowy, dokumentujący stan majątkowy oraz sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącej, w szczególności wykazujący dochód męża skarżącej Z. R., prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą oraz działalność rolniczą uzasadniał oddalenie skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podniósł szereg argumentów na poparcie postawionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która - co należy podkreślić - w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wnoszący skargę kasacyjną błędnie wywodzi, że zawarty w § 3 ust. 1, pkt. 1, 2 i 3 rozporządzenia katalog przypadków uzasadniających umorzenie

II GSK 592/12

należności z tytułu składek ma charakter enumeratywny. Przesłanki umorzenia należności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia wymienione są przykładowo, albowiem użycie określenia "w szczególności w przypadku" oznacza jedynie przykładowe sytuacje, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuacji)ę rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności. Pogląd ten jest już utrwalony w orzecznictwie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., II GSK 445/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2009 r., III SA/Wr 300/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2013 r., I SA/GI 615/12). Oznacza to w szczególności, że możliwe jest kwalifikowanie jako przesłanki uzasadniającej umorzenie należności także innych przypadków, zbliżonych do stanów wymienionych w § 3 ust. 1 pkt. 1-3 rozporządzenia. Innymi słowy, dopuszczalne jest umorzenie należności także w sytuacji innej niż wymienione w przywołanych przepisach rozporządzenia, jeśli tylko zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W sferze procesowych obowiązków organu ma to taką konsekwencję, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może odmówić umorzenia należności z tego tylko powodu, że wnioskodawca podnosi inne niż wymienione w § 3 ust. 1 pkt. 1-3 rozporządzenia okoliczności, które - w jego przekonaniu - uzasadniają pozytywne dla niego rozstrzygnięcie w sprawie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek dokładnie je przeanalizować, rozważyć i ocenić pod kątem spełniania przez nie przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 ab initio rozporządzenia.

W dalszej kolejności należy wskazać, że ma rację organ, iż w postępowaniu w sprawie umorzenia należności ciężar dowodu co do zasady spoczywa na wnioskodawcy. To zobowiązany składając wniosek o umorzenie należności powinien przedstawić okoliczności, które uzasadniają uznanie jego sytuacji za spełniającą hipotezę § 3 ust. 1 ab initio rozporządzenia, a co najmniej powinien wskazać przesłanki, które pozwalają na dokonanie takiego ustalenia i ocenę. Taki rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu w sprawie umorzenia należności nie zwalnia jednak organu z odpowiedzialności za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych w nim ustaleń.

Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. organ ma obowiązek z własnej inicjatywy wyjaśnić wszelkie wątpliwości wynikające z

5S

II GSK 592/12

materiałów i dowodów przedstawionych przez stronę, a nadto wskazywać stronie, jakie okoliczności i - jakimi ewentualnie dokumentami - winna ona udowadniać swoją sytuację uzasadniającą żądanie umorzenia należności (art. 9 k.p.a.). Niezastosowanie wymienionych wyżej zasad prowadzi - jak w niniejszej sprawie, co prawidłowo zauważył Sąd I instancji - do niewyjaśnienia jej stanu faktycznego, a tym samym błędnej jego oceny. W tym miejscu wypada jeszcze podkreślić, że w niniejszej sprawie strona powołuje się na swój stan zdrowia, który jej zdaniem stanowi okoliczność uzasadniającą umorzenie należności. W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z zasadą określoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że ustalenia organów nie były wystarczające do rozstrzygnięcia zasadności żądania M. R. umorzenia należności z tytułu składek, a postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie prowadzone było z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a.

Reasumując powyższe, zarzuty skargi kasacyjnej jako niezasadne nie mogły być uwzględnione, co skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

[pic]