Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 28/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1683/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1683/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił R. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu polegająca na uprawdopodobnieniu przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że zarówno on, jak i jego pełnomocnik procesowy do dnia 18 września 2009 r. nie mieli wiedzy o wydaniu przez organ podatkowy zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i na kopercie zawierającej to rozstrzygnięcie organ administracji prawidłowo oznaczył adresata przesyłki (radca prawny A. I., będący pełnomocnikiem R. K. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym) oraz adres do jej doręczenia (ul. N. 1a/3 w D.). Przesyłka ta została doręczona na powyższy adres w dniu 7 kwietnia 2009 r. i odebrana przez R. P., która posiadała pełnomocnictwo pocztowe do odbioru korespondencji przeznaczonej dla radcy prawnego A. I.. Natomiast skarga na wspomnianą decyzję została wniesiona dopiero w dniu 23 września 2009 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy decyzja została prawidłowo doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, to nie można usprawiedliwiać uchybienia terminowi do wniesienia skargi nieprzekazaniem przez tę osobę przesyłki z decyzją pełnomocnikowi skarżącego. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że osoba, która odebrała przesyłkę jest zatrudniona w innej kancelarii prawniczej, znajdującej się – wbrew twierdzeniom skarżącego – pod tym samym adresem. W ocenie Sądu, przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy, w tym odpowiedniej organizacji odbioru korespondencji. Zaistniałe w tym zakresie zaniechanie ze strony profesjonalnego pełnomocnika nie wskazuje na wystąpienie braku winy z jego strony.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. K., wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że nie można w niniejszej sprawie mówić o braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu, powołując się na dotychczasową argumentację oraz dołączone do zażalenia oświadczenia radcy prawnego A. I., adwokata Z. I. oraz R. P., skarżący stwierdził, że radca prawny A. I. prowadzi swoją kancelarię pod adresem [...] D., ul. N. 1a/3. Doręczyciel pocztowy powinien był dostarczać korespondencję pod wskazany adres i tylko w tym miejscu powinien nastąpić jej odbiór i skuteczne doręczenie, gdyż radca prawny A. I. nie zatrudnia pracowników w swojej kancelarii. Skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, R. P. nie była i nie jest pracownikiem kancelarii radcy prawnego A. I.. Jest ona natomiast zatrudniona przez adwokata Z. I., którego kancelaria zlokalizowana jest w sąsiedniej klatce – pod adresem: [...] D., ul. N. 1b/1, czego potwierdzeniem jest oświadczenie tego adwokata z dołączoną do niego kserokopią informacji o podatku od nieruchomości skierowaną do Urzędu Miasta w D. w dniu 21 listopada 2005 r. R. P. jest uprawniona do odbierania korespondencji przychodzącej do kancelarii A. I., ale jedynie w lokalu tej kancelarii pod nieobecność radcy prawnego i w urzędzie pocztowym na podstawie awiza pocztowego, przy czym czyni to na rzecz tej kancelarii grzecznościowo. W dniu 7 kwietnia 2009 r. listonosz przekazał R. P. w Kancelarii Adwokackiej Z. I. przy ul. N. 1b/1 wszystkie przesyłki listów poleconych adresowanych zarówno na adres tej kancelarii, jak i na adres Kancelarii Radcy Prawnego A. I., pomimo że tego dnia radca prawny A. I. był obecny w swojej kancelarii. Odbiór wszystkich listów poleconych R. P. potwierdziła pieczątką Kancelarii Adwokackiej Z. I. – również przesyłkę z Izby Celnej we W. adresowaną do Kancelarii Radcy Prawnego A. I.. Przez swoje zaniedbanie R. P. nie poinformowała jednak i nie przekazała w określonym czasie tej przesyłki do Kancelarii Radcy Prawnego A. I..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie ocena, czy uchybienie terminu nie było zawinione powinna być poprzedzona ustaleniem, czy decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009 r. została prawidłowo doręczona, stosownie do treści art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), pełnomocnikowi strony w administracyjnym postępowaniu odwoławczym – radcy prawnemu A. I. Gdyby okazało się, że doręczenie nie było prawidłowe, bieg terminu do wniesienia skargi, zależnie od dalszych ustaleń, albo nie rozpocząłby się w chwili jej wniesienia, albo też skarga byłaby wniesiona w terminie liczonym od dnia wskazanego przez stronę jako data dotarcia zaskarżonej decyzji do rąk jej pełnomocnika. W obu przypadkach rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu byłoby bezprzedmiotowe.

Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z akt sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą wspomnianą decyzję organ administracji wysłał na adres Kancelarii Radcy Prawnego A. I. – ul. N. 1a/3, [...] D., zaś korespondencję tę odebrała R. P., do czego uprawniona była na podstawie pełnomocnictwa pocztowego – co z kolei wynika z treści pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego Centrum Poczty w W. oraz z treści zażalenia i dołączonych do niego oświadczeń radcy prawnego A. I. oraz R. P.. Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.) przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata: a) pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce operatora. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki zawierającej m.in. zaskarżoną decyzję wynika, że przesyłka ta nie była awizowana. Oznacza to, że dla oceny skuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji niezbędne jest ustalenie, czy zawierająca ją przesyłka została odebrana przez pełnomocnika adresata pod adresem wskazanym na kopercie (vide art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. a Prawa pocztowego), tj. ul. N. 1a/3, [...] D..

Skarżący twierdzi, że R. P. odebrała tę przesyłkę w Kancelarii Adwokackiej Z. I. przy ul. N. 1b/1 w D., w której jest zatrudniona, potwierdzając jej odbiór pieczątką tej kancelarii. Skarżący powołuje się przy tym na oświadczenie adwokata Z. I., z którego wynika, że od 11 października 2005 r. prowadzi on swoją Kancelarię Adwokacką w D. przy ul. N. 1b/1, czego potwierdzeniem ma być kserokopia informacji z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie podatku od nieruchomości skierowana do Urzędu Miasta w D..

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to nie może być uznane za uzasadnione. Wskazać należy, że z dokumentów dołączonych do skargi – tj. kserokopii koperty zawierającej m.in. zaskarżoną decyzję, kserokopii pierwszej strony zaskarżonej decyzji oraz kserokopii pocztowego dowodu doręczenia przesyłki wynika, że R. P. potwierdziła w dniu 7 kwietnia 2009 r. odbiór przedmiotowej przesyłki własnoręcznym podpisem oraz pieczątką Kancelarii Adwokackiej Z. I.. Na pieczątce tej jako adres kancelarii wskazano "[...] D., ul. N. 1A/3", a zatem adres, pod którym kancelarię prowadzi radca prawny A. I. i pod którym R. P. uprawniona jest na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji kierowanej do tegoż radcy prawnego. Z akt administracyjnych wynika ponadto, że wszystkie wydane w sprawie decyzje organu, doręczane na adres radcy prawnego A. I., były odbierane przez R. P. z powołaniem się na pełnomocnictwo pocztowe. Poza przesyłką zawierającą zaskarżoną decyzję, sposób i skuteczność doręczenia nigdy nie były kwestionowane. Zauważyć również należy, że obie kancelarie mają ten sam numer telefonu i faxu, przy czym ustalenie to wynika z porównania treści nagłówków pism kierowanych przez radcę prawnego A. I. do organu administracji, a także nagłówka oświadczenia adw. Z. I. oraz pieczątki prowadzonej przez niego Kancelarii Adwokackiej.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej została skutecznie doręczona na adres pełnomocnika skarżącego.

W tej sytuacji oceny wymaga, czy podnoszone przez stronę okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy dokonywaniu tej oceny Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.

W tej sytuacji podnoszony przez skarżącego fakt, że R. P. przez swoje zaniedbanie nie poinformowała radcy prawnego A. I. w określonym czasie o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Od pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania pracy kancelarii, zwłaszcza w zakresie odbioru korespondencji, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zaniedbania osób, którymi wielokrotnie posługuje się pełnomocnik nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działania takich osób. (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 140/08, LEX nr 4944223; z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 109/05; z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II GZ 120/06; z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II GZ 37/05). Podkreślić należy, że jeśli osoba taka odbiera pismo procesowe na podstawie pełnomocnictwa pocztowego, to nie ma znaczenia, jakiego rodzaju stosunek prawny, bądź system organizacyjny łączy tę osobę z pełnomocnikiem strony.

Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 i 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.

-----------------------

2