Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 19/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Teza: Skoro orzeczenie lekarskie zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) winno być wydane m.in. na podstawie dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, to późniejsze, po wydaniu orzeczenia lekarskiego, uzupełnienie materiału dowodowego o dowody w tym przedmiocie wymaga zapoznania z nimi jednostki medycznej orzeczniczej celem ponownej oceny i ewentualnej weryfikacji stanowiska – z uwzględnieniem pełnego materiału dowodowego. Podstawę prawną do takich działań stanowi § 8 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.

TEZY

Skoro orzeczenie lekarskie zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) winno być wydane m.in. na podstawie dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, to późniejsze, po wydaniu orzeczenia lekarskiego, uzupełnienie materiału dowodowego o dowody w tym przedmiocie wymaga zapoznania z nimi jednostki medycznej orzeczniczej celem ponownej oceny i ewentualnej weryfikacji stanowiska – z uwzględnieniem pełnego materiału dowodowego. Podstawę prawną do takich działań stanowi § 8 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2014 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 19/15

UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (dalej jako PPIS) na skutek zgłoszenia z dnia [...] listopada 2012 r., w tym przedłożonej mu karty oceny narażenia zawodowego (w której wskazano na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej) wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia wystąpienia u H. P. choroby zawodowej.

W przedmiotowym postępowaniu orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. P. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazał, że analiza narażenia zawodowego pacjentki nie dała podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii choroby, gdyż czynności przez nią wykonywane nie powodowały nadmiernego obciążenia okolicy nadgarstków oraz długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (w którym skarżąca wskazywała na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, niewykonanie oględzin stanowiska pracy, nieprzeprowadzenie badań warunków pracy, nieodniesienie się do wpływu na powstanie lub nasilenie się choroby innych schorzeń, na jakie cierpi i niewyjaśnienie innej przyczyny powstania zespołu cieśni) – Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł. wydał w dniu [...] marca 2013 r. orzeczenie lekarskie nr [...], w którym także nie stwierdził podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wyjaśnił, że nie sposób bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjentki została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii choroby.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] nie stwierdził u H. P. choroby zawodowej w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako PPWIS) decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną podzielając jej ustalenia co do braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u odwołującej się. Nie godząc się z tym orzeczeniem H. P. wniosła skargę do tutejszego sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 849/13 uchylił decyzję zaskarżoną z dnia [...] lipca 2013 r. i decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] czerwca 2013 r. Sąd wskazał, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Zdaniem sądu, nie budzi wątpliwości, że skarżąca choruje na obustronny zespół cieśni nadgarstka, która to choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 20.1, jednakże organy nie wyjaśniły w sposób wszechstronny istnienia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a sposobem wykonywania przez stronę pracy. Co prawda w aktach sprawy znajduje się opis przebiegu pracy zawodowej skarżącej i zakres wykonywanych przez nią czynności sporządzony przez pracodawcę oraz przez skarżącą, jednakże nie zbadano jak dokładnie wyglądała praca na jej stanowisku, czy wykaz czynności zawodowych odzwierciedla rzeczywisty sposób wykonywania przez nią obowiązków, a także nie przesłuchano przełożonego skarżącej. Sąd wyjaśnił, że z punktu widzenia art. 2351 Kodeksu pracy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między warunkami pracy a stwierdzoną dolegliwością. Wystarczy wykazanie tego związku z "dużym prawdopodobieństwem". Dlatego, wbrew zarzutom strony, organy zwolnione są z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać schorzenie, zwłaszcza gdy warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Sąd zwrócił uwagę, że organy są związane treścią orzeczenia lekarskiego, ale nie jest to związanie bezwzględne w każdym zakresie. Dotyczy bowiem rozpoznania choroby zawodowej (diagnozy), ale już nie dotyczy oceny narażenia zawodowego, która może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Jak wskazał sąd, powtórzenie oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim nie stanowi oceny tego dowodu, zwłaszcza że orzeczenie to jest tylko jednym z dowodów, który powinien zostać oceniony w postępowaniu zgodnie z regułami postępowania przewidzianymi w szczególności w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd zalecił uzupełnienie materiału dowodowego w kierunku ustalenia sposobu wykonywania obowiązków przez skarżącą, w szczególności przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. K., a następnie dokonanie ponownej oceny narażenia zawodowego.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu PPIS zlustrował stanowisko pracy skarżącej, potwierdził przedłożony do akt sprawy chronometraż pracy strony, przesłuchał w charakterze świadka przełożonego skarżącej J. K. Została także sporządzona kolejna karta oceny narażenia zawodowego. Z uwzględnieniem tak uzupełnionego materiału dowodowego decyzją nr [...] z dnia 12 września 2014 r. PPIS orzekł, że nie stwierdza u H. P. choroby zawodowej w postaci obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Uzasadniając decyzję organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w trakcie uzupełnienia materiału dowodowego stwierdzono narażenie strony na pracę powodującą bezpośredni ucisk na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka prawego w okresie zatrudnienia w Oddziale E. w latach 1975-1989. Biorąc jednak pod uwagę ustalony okres narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy w przebiegu zatrudnienia (lata 1975-1989), jego oddziaływanie w obrębie nadgarstka prawego przy rozpoznanym przez uprawnione jednostki medyczne schorzeniu w postaci zespołu cieśni w obrębie obydwu nadgarstków, czas wystąpienia pierwszych objawów choroby około 2000 r. oraz to, że przez większość okresu zatrudnienia warunki pracy nie stwarzały ryzyka powstania schorzenia – stwierdzono brak podstaw do wykazania związku przyczynowo – skutkowego między schorzeniem a warunkami pracy. Zdaniem organu, spośród dwóch okoliczności koniecznych do ustalenia w sprawie o stwierdzenie rozpoznania choroby zawodowej (choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz związku przyczynowego między warunkami pracy a powstaniem schorzenia) – w sprawie niniejszej nie wykazano istotnego narażenia podczas wykonywanej pracy na czynnik szkodliwy wynikający ze sposobu jej wykonywania w postaci monotypii ruchu powodującej bezpośredni ucisk na pnie nerwu pośrodkowego w obrębie obydwóch nadgarstków.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. P. Wywodziła, że wiele czynności wykonywanych przez nią w okresie pracy zawodowej od 1975 r. do nadal w P. wymagało zaangażowania obydwu rąk, gdyż z uwagi np. na ciężar przesyłek, rozmiary pieczątek czy konieczność wiązania paczek nie sposób było ich wykonywać tylko jedną ręką. Nadto jak zaczęła ją boleć ręka prawa musiała sobie pomagać ręką lewą. Dołączyła opis wykonywanych czynności. Wskazała też, że chronometraż czasowy wykonywanych czynności uwzględnia średnią miesięczną, natomiast bywały okresy, gdy należało wykonywać czynności priorytetowe aż do ich zakończenia. Odnośnie roku 2000 jako wskazanego przez nią początku występowania bólów rąk wskazała, że dopiero od tego roku jest w stanie to udokumentować, bowiem na wcześniejsze leczenie z uwagi na upływ czasu i likwidację jednostek leczniczych nie ma dowodów. Nadto wskazała, że wyjeżdżała do sanatorium, gdzie w latach 1993 i 1994, 1997 i 1998 korzystała z zabiegów leczniczych na dłonie, jednakże z uwagi na upływ czasu również brak jest dokumentacji na tę okoliczność. Wyjaśniła, że była diagnozowana wielokrotnie z powodu drętwienia kończyn, jednakże zespół cieśni rozpoznano dopiero w 2011 r. i z uwagi na stan zaawansowania choroby od razu została poddana leczeniu operacyjnemu. Podkreśliła, że w karcie oceny ryzyka zawodowego na jej obecnym stanowisku pracy znajdują się następujące ustalenia: zagrożenia czynnikami osobowymi: obciążenie układu mięśniowo – szkieletowego, możliwe skutki zagrożenia: bóle nadgarstków i przedramion, bóle szyi, karku i barku, cierpnięcie nóg i trwałe uszkodzenia narządów ruchu.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Organ wyjaśnił zasady prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej, w tym wskazał, że organ sanitarny jest związany w tym postępowaniu orzeczeniem lekarskim w zakresie, w jakim znajduje się w nim ocena dokumentacji medycznej, natomiast ma obowiązek sprawdzić, czy orzeczenie wyjaśniło istotne w sprawie wątpliwości i czy jest przekonująco uzasadnione. Zdaniem PPIS, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie obydwu instancji oraz materiał dowodowy w postaci oceny narażenia zawodowego sporządzonej na właściwym formularzu, uzyskanej u pracodawcy i sporządzonej przez organ I instancji, lustracja stanowiska pracy i przesłuchania świadków, jak też zakresów czynności wykonywanych u pracodawcy uprawniają do wniosku, że brak było podstaw do wskazania zawodowej etiologii choroby rozpoznanej u strony. W szczególności w orzeczeniach lekarskich podkreślono, że czynności wykonywane przez stronę na stanowisku asystenta nie były związane z wykonywaniem ruchów monotypowych kończyn górnych (zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych). Rodzaj, zakres i powtarzalność tych ruchów nie powodowały nadmiernego obciążenia okolicy nadgarstków oraz zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka, długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych, a w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Czynności zawodowe strony były zmienne w ciągu dnia pracy i angażowały obie kończyny, nie powodowały nadmiernego ucisku na nerw pośrodkowy. Także obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki) nie jest powszechnie uznawana za czynnik zawodowy zespołu cieśni nadgarstka. Podkreślono, że brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził lekarz sporządzający kartę oceny narażenia zawodowego w dniu [...] lipca 2012 r. Organ wskazał, że dokonano zalecanego przez sąd przesłuchania przełożonego strony na okoliczność wystąpienia narażenia zawodowego w latach 1975-1989. Zwrócono uwagę, że strona w wymienionym okresie przez około siedem lat przebywała na urlopach macierzyńskim, wychowawczym i bezpłatnych. Stanowisko strony o zawarciu w chronometrażu pracy danych uśrednionych jedynie potwierdza, zdaniem organu, że wykonywała ona pracę o zróżnicowanym charakterze. W oparciu o powyższe organ wskazał, że o ile stwierdzone rozpoznane chorobowe mieści się w wykazie chorób zawodowych (poz. 20.1), o tyle brak było możliwości powiązania jego wystąpienia z wykonywaniem czynności zawodowych, a to z uwagi na wykonywanie czynności o zróżnicowanym charakterze i brak czynności monotypowych (powtarzających się szybkich i niezmiennych ruchów pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu oraz prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem w długich przedziałach czasowych).

Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu administracyjnego H. P. zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego tj. art. 2351 Kodeksu pracy poprzez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia związku przyczynowego między niewątpliwą chorobą strony a środowiskiem pracy, w którym wykonuje swoje obowiązki od prawie 40 lat;

2. przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 2, 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, nienależytym uzasadnieniu rozstrzygnięcia (brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania), co prowadziło do błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego tj. art. 2351 Kodeksu pracy. W zakresie naruszenia art. 80 k.p.a. skarżąca podniosła nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy ortopedy i neurologa.

Zdaniem skarżącej, w sposób niedopuszczalny doszło w sprawie do szacowania poziomu możliwego związku przyczynowo – skutkowego zamiast przeprowadzenia przed organami obydwu instancji dowodu z opinii zespołu biegłych specjalistów z zakresu ortopedii i neurologii, którzy bez ryzyka błędu byliby w stanie ustalić bądź odrzucić istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą skarżącej a sposobem wykonywania przez nią pracy przez długie lata. Nie wyjaśniono, wykluczając zawodową etiologię choroby, gdzie i kiedy mogła ona powstać poza środowiskiem pracy. Skarżąca nie zgodziła się, że praca przez kilka godzin z użyciem myszki komputerowej nie powoduje narażenia na chorobę zawodową. Wskazała, że dla oceny narażenia zawodowego nie są ważne rodzaje użytkowanych narzędzi pracy ale pozycja ciała, ułożenie ramion oraz intensywność i długotrwałość wykonywanych czynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Za bezpodstawny uznał wniosek o powołanie zespołu biegłych specjalistów wskazując, że procedura rozpoznawania chorób zawodowych nie przewiduje tego typu czynności wyjaśniających.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, w szczególności zasadne pozostają zarzuty naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ich zasadność skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a.) a z mocy art. 135 powołanego aktu prawnego także uchyleniem decyzji organu I instancji.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia spornej choroby zawodowej było już raz przedmiotem kontroli przed sądem administracyjnym. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 849/13 WSA w Białymstoku uchylił decyzje odmowne organów obydwu instancji zalecając uzupełnienie materiału dowodowego w kierunku podstaw do oceny związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez skarżącą a stwierdzonym schorzeniem w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Sąd wskazał m.in. na konieczność sporządzenia wyczerpujących ustaleń odzwierciedlających przebieg pracy zawodowej skarżącej, w tym istoty wykonywanych przez nią czynności, ich częstotliwości oraz intensywności wysiłku. Uznał jako niewyczerpujący przedstawiony przez Pocztę Polską przebieg pracy skarżącej, a w sytuacji oświadczeń H. P. kwestionującej wykaz czynności zawodowych sporządzony przez przełożonego, zalecił m.in. przesłuchanie wieloletniego przełożonego – J. K. Sąd wyjaśnił także kwestię mocy dowodowej orzeczenia lekarskiego w sprawach ustalenia choroby zawodowej.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. oceną prawną zawartą w powołanym wyroku WSA oraz wskazaniami co do dalszego postępowania związane były zarówno organy orzekające, jak i obecnie orzekający skład sądu.

Stwierdzić należy, że organy inspekcji sanitarnej jedynie powierzchownie i nie całościowo wykonały zalecenia sądu uznając wyrywkowo jedynie obowiązek przesłuchania świadka i sporządzenia nowej karty oceny narażenia zawodowego. Tymczasem tych czynności nie można traktować i oceniać samodzielnie, a należało włączyć nowe dowody do materiału postępowania wyjaśniającego, następnie zaś cały, "poszerzony" materiał dowodowy należało od początku ocenić.

Procedura wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania została sformalizowana w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) i musi być zachowana. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym dowodem w tym postępowaniu jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu bądź braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stosownie do treści § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie to wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Ustęp 2 cytowanego § 6 kataloguje czynności oceny narażenia zawodowego. Ponowne badanie i ponowne orzeczenia lekarskie sporządza na żądanie pracownika jednostka orzecznicza II stopnia (§ 7 ust 1 rozporządzenia). Wydaje je na takich samych podstawach jak lekarz orzecznik.

Zatem skoro orzeczenie lekarskie zgodnie z wymogami rozporządzenia winno być wydane m.in. na podstawie dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, to późniejsze, po wydaniu orzeczenia lekarskiego, uzupełnienie materiału dowodowego o dowody w tym przedmiocie wymaga zapoznania z nimi jednostki medycznej orzeczniczej celem ponownej oceny i ewentualnej weryfikacji stanowiska – z uwzględnieniem pełnego materiału dowodowego. Podstawę prawną do takich działań stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia.

W tym miejscu wskazać należy na linię orzeczniczą sądów administracyjnych, z którymi skład orzekający w sprawie niniejszej identyfikuje się, że nie są wystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej orzeczenia lekarskie nie odnoszące się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Opinia jednostki orzeczniczej winna opierać się nie tylko na wynikach badań tej jednostki, ale winna brać pod uwagę wszystkie zebrane dowody. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (vide wyroki z dnia 15 czerwca 2012 r., II OSK 859/12, z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SA/Bd 159/12, z dnia 14 lutego 2013 r., III SA/Kr 482/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Trafnie także stwierdził WSA w sprawie III SA/Gd 86/12 (wyrok z dnia 8 marca 2012 r.), że: "Skoro karta oceny narażenia zawodowego sporządzona w określony przepisami sposób jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie, to nie sposób przyjąć, że prawidłowe może być orzeczenie (lub uzupełnienie takiego orzeczenia) wydane bez zapoznania się przez lekarza orzekającego z taką oceną" (CBOSA).

Przenosząc na grunt sprawy niniejszej powyższe rozważania trzeba zauważyć, że organy Inspekcji Sanitarnej prowadząc ponowne postępowanie (po wyroku w sprawie II SA/Bk 849/13) uchybiły powyższym zasadom. Skoncentrowały się wyłącznie na uzupełnieniu materiału dowodowego w kierunku ustalenia warunków pracy skarżącej i ich wpływu na jej stan zdrowia, który to materiał oceniły samodzielnie w oderwaniu od całości zebranego materiału, nie zauważając, że orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej – w szczególności orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] z dnia [...] mara 2013 r. opierało się na pierwszej karcie oceny narażenia zawodowego z dnia [...] lipca 2012 r. (k. 3 akt adm.) wyjątkowo lakonicznej, niezawierającej potrzebnych danych. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdzono: "Na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez badaną ustalono, że w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych a w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Czynności wykonywane przez Panią H. P. charakteryzują się zmiennością w ciągu dnia pracy, angażują obie kończyny górne, jednak nie wymagają takich ruchów, które mogłyby spowodować ucisk na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka. [...] Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenia, nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjentki została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej w/w schorzenia".

Wnioski powyższe, jak wyżej wskazano, wyprowadzone zostały głównie w oparciu o enigmatyczną w treści ocenę narażenia zawodowego z dnia [...] lipca 2012 r., ogólnikowe przedstawienie czynności pracowniczych skarżącej, które to dowody w wyroku kasacyjnym WSA w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2014 r. uznane zostały jako niewystarczające. Zatem gdy obecnie, w wyniku wykonania zaleceń sądu, sporządzono nową kartę oceny narażenia zawodowego, przesłuchano świadka – przełożonego skarżącej i gdy z dowodów tych wynika zdecydowanie bardziej pełny obraz warunków pracy skarżącej – wcześniejsze orzeczenia lekarskie nieuwzględniające tych dowodów mogą budzić wątpliwości. Dlatego miał zastosowanie przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia w spawie chorób zawodowych i prowadzący postępowanie organ winien wystąpić do medycznej jednostki orzeczniczej II stopnia o zajęcie dodatkowego stanowiska z uwzględnieniem nowych dowodów. Tego nie uczyniono, a z uzasadnienia organu II instancji wynika, że oparto się na orzeczeniu jednostek orzeczniczych wydanych w stanie przed uzupełnieniem materiału dowodowego. Świadczy o tym m.in. następujący fragment uzasadnienia: "W niniejszej sprawie właściwe jednostki orzecznicze wyraziły swoje opinie podkreślając, że przeprowadzona szczegółowa analiza narażenia zawodowego nie daje podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii choroby, ponieważ czynności zawodowe na stanowisku asystenta nie stwarzały takiego zagrożenia, nie były związane z wykonywaniem ruchów monotypowych zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Rodzaj, zakres i powtarzalność ruchów kończyn górnych podczas pracy nie powodował nadmiernego obciążenia okolicy nadgarstków oraz zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych, a w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka ...".

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie II OSK 1921/11, użycie w przepisie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych zwrotów "dodatkowe uzasadnienie tego orzeczenia", "dodatkowa konsultacja", czy wreszcie "czynności niezbędne do uzupełnienia" nakazują wprost uznać, że postępowanie w tym zakresie ma charakter uzupełniający (dodatkowy) w porównaniu do wydanych uprzednio w sprawie orzeczeń lekarskich. Musi ono, pozostawać w związku z nimi, a nawet odwoływać się do nich poprzez porównanie pojawiających się w sprawie wątpliwości z dotychczas ustalonymi wynikami postępowania medycznego. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko.

W sprawie niniejszej, tak jak wiążąco wskazał w wyroku w sprawie II SA/Bk 849/13 sąd, oceny narażenia zawodowego dokona ostatecznie organ (§ 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia), ale dodać należy, że wcześniej, w toku rozpoznania choroby zawodowej dokonuje jej lekarz jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (§ 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Stąd prawidłowe orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 6 ust 1 rozporządzenia musi uwzględniać, co wyżej uzasadniono, pełną dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz ocenę narażenia zawodowego. Tego w sprawie niniejszej zabrakło, co mogło mieć wpływ na jej wynik. Rangę orzeczenia lekarskiego i sposób jego oceny zasygnalizował sąd w wyroku kasacyjnym w sprawie niniejszej. Uzupełnić zaprezentowane stanowisko sądu można jednolitym stanowiskiem linii orzeczniczej sądów administracyjnych, że: "Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem, co do zasady, związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia". Jednocześnie wskazuje się, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu – ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (vide wyroki z dnia 17 lipca 2014 r., IV SA/Gl 1057/13, z dnia 29 września 2011 r., III SA/Gd 214/11, z dnia 9 kwietnia 2015 r., II SA/Bk 37/15, CBOSA).

Jak wyżej wykazano, zaskarżona decyzja oraz decyzja PPIS zapadły z naruszeniem powyżej przytoczonych przepisów i zarzut skargi w tym przedmiocie należało uznać jako uzasadniony.

Dodać trzeba, że skarżąca podaje bardzo dokładny opis wykonywanych przez siebie czynności, co wymaga rozważenia dowodu z przesłuchania jej w charakterze strony, a z całą pewnością ustosunkowania się do jej twierdzeń przez organ w uzasadnieniu zajętego stanowiska.

Okoliczności te (dotyczące warunków pracy) podnoszone były w odwołaniu lecz organ drugiej instancji nie ustosunkował się do nich. Dlatego także zarzut skargi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. pozostaje uzasadniony. W tym miejscu powtórzyć należy za NSA (wyrok z dnia 8 maja 2014 r., II OSK 2890/12, CBOSA), że: "Tylko decyzje, których uzasadnienie zawiera wskazane treści w zakresie koniecznym ze względu na okoliczności sprawy, spełniają rygory k.p.a. Wymóg należytego uzasadnienia decyzji ma znaczenie nie tylko ze względu na konieczność wyjaśnienia przez organ stronie powodów rozstrzygnięcia, nie ma wyłącznie waloru informacyjnego dla strony".

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno - oprócz zobrazowania szczegółowego toku rozumowania organu, które doprowadziło do konkretnego rozstrzygnięcia, wskazania i wyjaśnienia przesłanek faktycznych i prawnych - także zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu (vide wyrok z dnia 28 sierpnia 2014 r., II SA/Go 441/14, CBOSA).

Reasumując, zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna zapadły z naruszeniem przepisów postępowania – art. 6, 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego podlegały uchyleniu.

Na skutek niniejszego wyroku oceny przesłanek z art. 2351 Kodeksu pracy w sprawie niniejszej dokona organ Inspekcji Sanitarnej powtórnie z uwzględnieniem przedstawionej powyżej oceny prawnej oraz oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 849/13. W szczególności skorzysta z regulacji § 8 ust. 2 rozporządzenia, rozważy sposób włączenia do materiału dowodowego dokładnego opisu czynności zawodowych skarżącej (np. przesłuchanie jej w charakterze strony), a ostatecznej oceny dokona z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, w tym ustosunkuje się do twierdzeń strony.

Na postawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.

Orzeczenie w punkcie 2 wyroku oparto na art. 152 p.p.s.a.