Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 149/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 86 ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 107 par. 1 i 3, art. 11, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie czasowego przeniesienia służbowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 240,- zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011r. na podstawie art. 86 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 169, poz. 1323, ze zm.) przeniósł M. C czasowo od dnia 13 października 2011r. do służby w Izbie Celnej - Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor wskazał, że M. C. od 01.06.2007r. pełni służbę w Urzędzie Celnym - Oddziale Celnym Port Lotniczy. Od dnia 01.01.2011r. pełni obowiązki służbowe na stanowisku starszego specjalisty Służby Celnej.

W okresie pełnienia służby w Oddziale Celnym Port Lotniczy funkcjonariuszka wykonywała obowiązki na stanowisku związanym z kontrolą i obsługą obrotu z zagranicą, w tym kontrolą zgłoszeń celnych oraz bagażu podróżnych pod kątem środków i ograniczeń taryfowych.

Z uwagi na zakres wykonywanych czynności funkcjonariuszka w okresie od listopada 2009r. miała bezpośredni kontakt z klientami Oddziału – podróżnymi korzystającymi z usług Portu Lotniczego. Według ustaleń poczynionych na polecenie Dyrektora Izby Celnej, wykonując obowiązki służbowe funkcjonariuszka swoją postawą i zachowaniem stwarzała sytuacje negatywnie wpływające na wizerunek Służb Celnej.

Stosownie do zasad ujętych w Kodeksie Etyki Funkcjonariusza Służby Celnej, funkcjonariusz celny wykonuje swoje obowiązki w sposób profesjonalny, z poszanowaniem praw i godności osób trzecich, a jego zachowanie winna cechować uprzejmość, kultura osobista oraz nienaganna postawa etyczna. Zachowanie odbiegające od przyjętych w Służbie Celnej norm etycznych oraz zasad postępowania w konsekwencji może doprowadzić do powstania sytuacji niepożądanych i wręcz szkodliwych dla Służby Celnej. Jedynie profesjonalna, prawidłowa i zgodna z normami prawa realizacja zadań nałożonych przez ustawodawcę na Służbę Celną przyczyni się do umocnienia wizerunku i dobrego imienia Służby Celnej oraz pozytywnie wzmocni rolę Służby Celnej w strukturach organizacyjnych państwa.

Zgodnie z treścią art. 86 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej funkcjonariusza można przenieść czasowo, na okres do 6 miesięcy w roku kalendarzowym, do innej jednostki organizacyjnej Służby Celnej w tej samej lub innej miejscowości.

W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Celnej, realizując ustawowe zadanie kreowania polityki kadrowej w podległej Izbie Celnej, mając na względzie dobre imię Służby Celnej oraz kształtowanie pozytywnego wizerunku Służby Celnej w opinii społecznej, uznał za zasadne i wskazane czasowe przeniesienie funkcjonariuszki z dniem 13 października 2011r. do Wydziału Rozliczeń Ceł i Podatków.

Pismem z dnia 31 października 2011r., uzupełnionym pismem z dnia 9 listopada 2011r. M. C. złożyła do Dyrektora Izby Celnej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej czasowego przeniesienia do służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków w Izbie Celnej.

Wskazała na dotychczasowy przebieg służby, w toku którego otrzymywała, na wnioski składane przez przełożonego, awans w stopniu służbowym oraz pieniężne nagrody indywidualne. Wnioskodawczyni opisała również swoje osiągnięcia oraz wskazała na profesjonalizm przy wykonywaniu obowiązków służbowych.

W dalszej części wniosku wnioskodawczyni odniosła się do skargi skierowanej do Szefa Służby Celnej na przewlekłość załatwiania sprawy przez Urząd Celny - Oddział Celny Port Lotniczy, obszernie ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez skarżących w skardze.

Zdaniem funkcjonariuszki, w aktach sprawy, poza dokumentacją przebiegu służby w okresie pełnienia służby w Oddziale Celnym Port Lotniczy oraz pisma podpisanego przez Kierownika Referatu Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji w Izbie Celnej, brak wiarygodnych dokumentów stwierdzających rzeczywisty stan stosunków i atmosfery panującej w Oddziale Celnym Port Lotniczy. W opinii wnioskodawczyni, akta sprawy nie uzasadniają decyzji Dyrektora Izby Celnej o czasowym przeniesieniu do służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków Izby.

Ponadto, wnioskodawczyni podniosła, że nie miała możliwości ustosunkowania się do stawianych wobec niej zarzutów niewłaściwego wykonywania obowiązków służbowych. Wskazała też, że wcześniej nie był jej znany fakt utraty zaufania ze strony bezpośredniego przełożonego.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa i art. 188 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 5 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168 z 2009r., poz. 1323, ze zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].10.2011r.

Po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor wskazał, że podniesione okoliczności, dotyczące przebiegu służby, w szczególności fakt mianowania na wyższy stopień służbowy oraz otrzymywania nagród indywidualnych nie budzą wątpliwości. Podkreślono, że żaden z wniosków znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza, zarówno wniosek dotyczący awansu w stopniu służbowym, jak i wnioski o przyznanie przez Dyrektora Izby Celnej nagrody indywidualnej, nie zostały podpisane przez bezpośredniego przełożonego.

W kwestii zarzutu braku w aktach sprawy materiałów wskazujących na rzeczywisty obraz stosunków i atmosfery panującej w Oddziale Celnym Port Lotniczy Dyrektor wyjaśnił, że atmosfera panująca w tym Oddziale Celnym oraz wzajemne stosunki panujące pomiędzy funkcjonariuszami celnymi wykonującymi obowiązki służbowe nie była badana w toku postępowania w sprawie czasowego przeniesienia wnioskodawczyni do służby w Izbie Celnej - Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków. Zatem, gromadzenie w materiale dowodowym sprawy dokumentów odnoszących się do zagadnień nie związanych bezpośrednio z przedmiotem postępowania nie było zasadne z punktu widzenia ekonomiki procesowej.

Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ kierujący podległym Urzędem, posiada kompetencje do zarządzania i organizowania realizacji powierzonych zadań w sposób racjonalny, poprawny i zgodny z przepisami. W ramach przyznanych uprawnień Naczelnik Urzędu Celnego posiada kompetencję do rozwiązywania spraw związanych z funkcjonowaniem podległych jednostek organizacyjnych, w tym Oddziału Celnego Port Lotniczy. Występujące problemy, odnoszące się do organizacji służby oraz relacji interpersonalnych, które mogą wpływać na proces realizacji zadań, wymagające szybkiej interwencji są załatwiane na poziomie Urzędu Celnego przez Naczelnika tego Urzędu.

Dyrektor wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni bardzo obszernie odniosła się do zarzutów, zawartych w skardze z dnia 30.06.2011r., skierowanej do Szefa Służby Celnej w związku z przewlekłym prowadzeniem sprawy przez Urząd Celny w Poznaniu i Oddział Celny Port Lotniczy. Ponownie podkreślenia wymaga fakt, że przedmiotem postępowania w sprawie czasowego przeniesienia wnioskodawczyni do służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków nie było rozpoznawanie zarzutów zawartych w skardze. Zarzuty skargi zostały zbadane w toku odrębnego postępowania, a odpowiedź przekazana do Szefa Służby Celnej.

Nadto Dyrektor wskazał, że nie daje się obronić zarzut wnioskodawczyni, że nie miała możliwości wypowiedzenia się w niniejszej sprawie, na co wskazuje fakt kilkakrotnego kontaktowania się z Dyrektorem Izby Celnej oraz różnymi komórkami organizacyjnymi Izby za pośrednictwem pełnomocnika bądź drogą korespondencyjną.

Dyrektor podniósł, że w ramach ustawowych kompetencji, swobodnie, kształtuje politykę kadrową podległej Izby i w tym zakresie określa miejsce i warunki pełnienia służby przez podległych funkcjonariuszy. Natomiast trwający stosunek służbowy wymaga od funkcjonariusza dyspozycyjności i dlatego stosunkowi temu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuacje prawną funkcjonariusza.

W sprawie czasowego przeniesienia funkcjonariusza celnego do służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków w Izbie Celnej - Dyrektor Izby Celnej podjął decyzję opierając się na ważnych względach służbowych, związanych ze Służbą Celną. Mianowicie, kierując się dobrem podległej jednostki organizacyjnej, podjął działania zmierzające do przeciwdziałania sytuacjom mogącym niekorzystnie wpływać na wizerunek Służby Celnej.

Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej wniosła M. C. domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2011r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 107 §1 i 3 kpa polegające na błędnym i powierzchownym uzasadnieniu faktycznym skarżonej decyzji zarówno I instancji, jak i decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez brak przywołania faktów i dowodów dotyczących meritum sprawy. Zdaniem skarżącej naruszono art. 7 kpa poprzez dokonanie dowolnych ustaleń stanu faktycznego, polegających na niezasadnym przyjęciu, że skarżąca swoją postawą i zachowaniem stwarzała sytuacje negatywnie wpływające na wizerunek Służby Celnej, podczas gdy brak dowodów na tego typu twierdzenia.

Dyrektor naruszył także, w szczególności przepisy:

art. 8 k.p.a. formułującego zasadę zaufania do organów administracji publicznej,

* art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów;

* art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w obu decyzjach zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy;

- art. 12 k.p.a. konstytuującego zasadę wnikliwego działania organu gwarantującą dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez przyjęcie, iż skarżąca wykonując swoje obowiązki służbowe swoją postawą i zachowaniem stwarzała sytuacje negatywnie wpływające na wizerunek Służby Celnej.

Skarżąca podniosła, że brak jest wskazania jakichkolwiek argumentów i przesłanek uzasadniających skarżone rozstrzygnięcie. Organ powołał się jedynie na dobro Służby Celnej, w szczególności potrzeby kształtowania pozytywnego wizerunku tej Służby w opinii społecznej. Rzeczywiste przyczyny przeniesienia służbowego, nadal nie zostały skarżącej zaprezentowane.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał, że wykonywanie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego to nie tylko działanie zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego i krajowego oraz zakresem określonym w karcie zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza celnego na danym stanowisku służbowym. To także takie wykonywanie tych obowiązków, aby wzmacniać w opinii publicznej wizerunek Służby Celnej oraz funkcjonariusza celnego. Istotne, z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania Służby Celnej, jest nie tylko indywidualna postawa funkcjonariusza celnego, ale również umiejętność współdziałania i współpracy w grupie oraz chęć dzielenia się wiedzą i doświadczeniem. Wszelkie nieprawidłowości we wzajemnych relacjach pomiędzy funkcjonariuszami celnymi rzutują na wizerunek Służby Celnej i w konsekwencji mogą godzić w dobre imię tej Służby. Ma to pierwszorzędne znaczenie w tych komórkach, w których funkcjonariusze celni mają bezpośredni i codzienny kontakt z klientami Służby Celnej, a w przypadku Oddziału Celnego Port Lotniczy - z pasażerami korzystającymi z usług Portu Lotniczego. Ponadto, wskazany Oddział Celny pełni rolę oddziału granicznego Unii Europejskiej i tym większe znaczenie ma fakt takiego wykonywania obowiązków służbowych, aby wizerunek funkcjonariusza celnego i Służby Celnej w najmniejszym stopniu nie został narażony na uszczerbek.

Przeprowadzone w dniu 10 października 2011r. w Oddziale Celnym Port Lotniczy czynności sprawdzające miały na celu jedynie stwierdzenie, czy atmosfera i wzajemne relacje panujące w Oddziale mają wpływ na realizację zadań komórki. Czynności te nie miały charakteru sformalizowanego i z tych względów rozmowy przeprowadzone z funkcjonariuszami Oddziału nie zostały utrwalone w formie pisemnych notatek, czy protokołów. W rezultacie zleconych czynności sprawdzających, opisanych we wskazanym powyżej piśmie, nie zostały podjęte formalne czynności kontrolne w Oddziale Celnym Port Lotniczy. Poczynione ustalenia, z uwagi na konsekwencje potencjalnego zagrożenia prawidłowej realizacji zadań ustawowych oraz dobrego imienia i prestiżu Służby Celnej, były natomiast podstawą m.in. decyzji o czasowym przeniesieniu skarżącej do pełnienia służby w Izbie Celnej - Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków. Czasowe przeniesienie do służby we wskazanej komórce było podyktowane możliwością zagwarantowania wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego na stanowisku starszego specjalisty Służby Celnej, a więc na takim samym stanowisku służbowym.

Organ argumentował, że zasadniczą przesłanką decyzji o czasowym przeniesieniu funkcjonariuszki do pełnienia służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków była potrzeba Służby Celnej, w tym przypadku polegająca na zapewnieniu prawidłowego i bezkonfliktowego funkcjonowania Oddziału Celnego Port Lotniczy oraz zapewnienia właściwych wzajemnych relacji pomiędzy funkcjonariuszami celnymi wykonującymi obowiązki służbowe w tym Oddziale Celnym.

Dyrektor Izby Celnej, będąc kierownikiem urzędu, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, realizuje politykę celną państwa, jaki i politykę kadrową i szkoleniową. Podejmując szereg decyzji, które mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie podległej jednostki, przede wszystkim odpowiada za takie zorganizowanie procesów pracy - służby, składających się na Służbę Celną, aby realizacja nałożonych przez ustawodawcę zadań odbywała się prawidłowo i w sposób niezakłócony, a podejmowane działania były skuteczne i efektywne. Na każdym etapie zarządzania podległą jednostką jednym z zasadniczych celów realizowanych przez jej kierownika jest m.in. dążenie do stworzenia optymalnych warunków do kształtowania pozytywnego wizerunku Służby Celnej przez podległych funkcjonariuszy celnych. Stąd też, w związku z informacjami uzyskanymi w wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych w dniu 10.10.2011r. w Oddziale Celnym Port Lotniczy, w celu zapewnienia realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną w sposób prawidłowy i w atmosferze pozytywnie wpływającej na jakość wykonywanych zadań, zostały podjęte działania zaradcze. Czasowe przeniesienie skarżącej do pełnienia służby w Wydziale Rozliczeń Ceł i Podatków było jednym z takich działań. Decyzja ta została podjęta w ramach ustawowej kompetencji podprowadzenia i kształtowania polityki kadrowej w podległej Izbie Celnej.

W związku z zarzutem uniemożliwienia skarżącej wypowiedzenia się w sprawie czasowego przeniesienia do pełnienia służby w innej komórce organizacyjnej, organ wskazał, że od dnia 10.10.2011r. odbywała pięciodniowy kurs językowy organizowany przez Ministerstwo Finansów, na który została skierowana przez Dyrektora Izby Celnej. Po zakończeniu szkolenia wnioskodawczyni od dnia 17.10.2011 r. do dnia 31.12.2011 r. nieprzerwanie była nieobecna w służbie z tytułu przebywania na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą własną oraz opieką nad chorym członkiem rodziny. Pierwszym dniem, w którym funkcjonariuszka podjęła obowiązki służbowe po okresie nieobecności, był dzień 02.01.2012 r.

Z uwagi na powyższe, niezwłocznie po uzyskaniu informacji o obecności skarżącej w służbie, Dyrektor Izby Celnej wystosował pismo z dnia 05.01.2012 r., nr [...], w którym zwrócił się z pytaniem, czy podtrzymuje chęć spotkania i osobistego odniesienia się do zaistniałych okoliczności. Nieprawdziwe jest zatem twierdzenie, że Dyrektor Izby Celnej nie zareagował na wniosek z dnia 10.10.2011r.

Zatem, zarzut odnoszący się do uniemożliwienia skarżącej wypowiedzenia się w sprawie czasowego przeniesienia do pełnienia służby w innej komórki organizacyjnej, sformułowany w skardze, nie znajduje potwierdzenia w opisanych powyżej okolicznościach sprawy.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca podtrzymała swoje stanowisko podkreślając, ze decyzja jest dla niej niezrozumiała, bo starała się dobrze pracować, była nagradzana, łączyła sprawy zawodowe z wychowywaniem dzieci, podwyższała swoje kwalifikacje. W jej ocenie sprawa jest wynikiem zawiści. Nadto wyjaśniła, że obecnie w Dziale Rozliczeń Ceł i Podatków wykonuje czynności młodszego specjalisty, a ma stopień starszego specjalisty. Jej obecna praca polega na wprowadzaniu do komputera wyciągów bankowych, a dotychczas pracowała i kształciła się w sprawach dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa na lotnisku, w szczególności w czasie Euro 2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012r,. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w pierwszym rzędzie badał, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami procedury administracyjnej i stwierdził, że narusza ona przede wszystkim art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Podkreślić należy, że podejmowane przez organy administracji decyzje winny spełniać standardy wskazane w art. 107 §1 K.p.a., w tym muszą zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z §3 komentowanej regulacji, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pamiętać także należy, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Ponadto, obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a. W końcu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Ostatnio poczyniona uwaga zdaje się być konieczna chociażby z tej przyczyny, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przedstawiał dodatkową argumentację mającą znaczenie w sprawie.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organ decyzyjny - wbrew powyższym wymogom - nie podjął rozstrzygnięć zawierających wystarczające uzasadnienie prawne i faktyczne. Zgodnie z treścią art. 86 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej funkcjonariusza można przenieść czasowo, na okres od 6 miesięcy w roku kalendarzowym, do innej jednostki organizacyjnej Służby Celnej w tej samej lub innej miejscowości.

Wskazana regulacja prawna ma charakter uznaniowy, co ogranicza kontrolę Sądu Administracyjnego do zbadania jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma zatem ustalić, czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ przed jej wydaniem zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszej sprawie, jako okoliczność uzasadniającą przeniesienie skarżącej organ powoła jedynie potrzebę Służby Celnej. Z motywów rozstrzygnięcia decyzji organu nie wynika natomiast, jakie konkretne okoliczności organ uznał za uzasadniające potrzebę Służby Celnej skutkującej przeniesieniem funkcjonariuszki. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ celny nie poczynił w tej kwestii żadnych ustaleń faktycznych. Nie wskazał konkretnych powodów przeniesienia. Nawet zaprzeczył jakoby powodem przeniesienia była niewłaściwa atmosfera pomiędzy funkcjonariuszami w Oddziale Izby Celnej na terenie Portu Lotniczego. Również po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor wskazał, że atmosfera i wzajemne stosunki panujące między funkcjonariuszami wykonującymi obowiązku służbowe w powyższym Oddziale nie były badane w toku postępowania w sprawie czasowego przeniesienia skarżącej. Przedmiotem postępowania nie było także rozpoznanie zarzutów zawartych w skardze podróżnych z dnia 30 czerwca 2011r. Zarzuty te zostały zbadane w toku odrębnego postępowania.

W sprawie, nie budzi wątpliwości fakt, że Dyrektor Izby Celnej mógł dokonać przeniesienia funkcjonariusza celnego, jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej. W tym zakresie Sąd nie ma możliwości ingerencji w prowadzoną przez organ celny politykę Służby Celnej w zakresie uznania, jak również w kryteria typowania funkcjonariuszy celnych do przeniesienia. Zagadnienie to, stosownie do unormowania prawnego wynikającego z ustawy o Służbie Celnej pozostawione jest wyłącznie uznaniu organu celnego, który w ramach stosunku administracyjnoprawnego władczo i jednostronnie kształtuje sytuację służbową podległych temu organowi funkcjonariuszy celnych.

Niewątpliwie zaś, brak konkretnej argumentacji i okoliczności uzasadniających przeniesienie skarżącej spowodował, że organ nie wyczerpał znamion "potrzeby Służby Celnej" o jakiej mowa w treści art. 86 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej. Samo twierdzenie o "potrzebie Służby Celnej" bez podania co ona oznacza na gruncie niniejszej sprawy i w odniesieniu do konkretnego funkcjonariusza jest niewystarczające dla zaakceptowania prawidłowości zaskarżonej decyzji Dyrektora. Ten brak merytorycznej argumentacji organu jest niewątpliwy i rażący, o czym świadczy fakt, że skarżąca sama podnosi różne okoliczności, które w jej rozumieniu mogą być podstawą do przeniesienia i następnie ustosunkowuje się do nich przedstawiając swoją argumentację. Co więcej organ wskazuje, że powołane przez skarżącą okoliczności nie stanowiły podstawy do przeniesienia, przy czym organ nie podaje jakie fakty uznano za przesłankę podjęcia zaskarżonej decyzji w sprawie.

Dopiero w odpowiedzi na skargę Dyrektor wskazuje argumentację, którą można uznać za służącą prawidłowemu uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale winna ona znaleźć się w decyzji organu. Nie można bowiem w ten sposób uzupełnić zaskarżonej decyzji i sanować jej wadliwości. W tej kwestii skarżąca słusznie domagała się wskazania w uzasadnieniach decyzji konkretnych ustaleń faktycznych, na których oparł się organ w toku instancji.

Obowiązki organu w zakresie prawidłowego uzasadnienia decyzji wynikają z przepisów procedury administracyjnej, w tym z jej zasad ogólnych, a ich realizacja służy zapewnieniu stronie postępowania prawa do merytorycznego głosu w sprawie kończącej się przeniesieniem do służby w innej jednostce Izby Celnej.

Uchylenie decyzji na skutek uwzględnienia skargi może mieć miejsce w sytuacjach, gdy organ naruszył prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a procesowe, gdy naruszenie miało istotny wpływ. W niniejszej sprawie organ stosując przepis art. 86 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej nie wykazał pod względem faktycznym podstaw do jego zastosowania. Skutkiem powyższego zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli legalności sądowoadministracyjnej.

Jak wskazano wyżej, decyzja organu zupełnie nie wyjaśnia podjętego rozstrzygnięcia, natomiast po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powtarza ten błąd i nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, poprzestając jedynie na powołaniu się na ogólne pojęcie "potrzeby Służby Celnej". Przede wszystkim jednak nie tłumaczy zastosowania normy art. 86 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej z uwzględnieniem realiów sprawy. Wskazane wadliwości świadczą niewątpliwie o naruszeniu opisanego wcześniej art. 107 § 1 i 3 oraz art. 11 K.p.a., a także o naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy postępowaniu odwoławczym nie doszło do prawidłowego jej rozpoznania. W tym miejscu raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie decyzji oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Takich funkcji, w żadnej mierze, nie spełnia zaskarżona decyzja. W związku z zasadą wyrażoną w art. 15 K.p.a., rozpatrujący wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy organ winien dogłębnie przeanalizować przesłanki materialnoprawne i procesowe decyzji, rozpoznając sprawę niejako od nowa. W niniejszej sprawie takiego "ponownego rozpoznania" zabrakło. W doktrynie słusznie podkreśla się, że strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Z tych wszystkich przyczyn Sąd stwierdził, że opisane wyżej wadliwości podjętej w sprawie decyzji mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w efekcie czyni koniecznym ich uchylenie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Natomiast ustalenie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania zwalnia Sąd z obowiązku badania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost ze wskazanych wyżej wywodów Sądu i sprowadzają się do przeprowadzenia przez organ analizy zastosowanych norm prawnych, a następnie do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 K.p.a.

Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów podjęto na podstawie art. 200 P.p.s.a.