Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1277/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 1 pkt 8,
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
article: art. 104,art.6,7,77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 9 ust. 3,
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 4
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny.
article: art. 19 ust. 5
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Polskich Kolei Państwowych kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] Spółka Akcyjna P. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego we wstępnym projekcie podziału działki nr [...], położonej w obrębie [...], działkę oznaczoną literą "[...]" oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale związanych z tym gruntem.

W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że projektowana działka "[...]" o pow. [...] ha stanowi grunt zajęty pod infrastrukturę kolejową, tj. czynną magistralę linii kolejowej nr [...], który jest zabudowany budowlami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi, służącymi do prowadzenia ruchu kolejowego. Zdaniem Spółki, przy zakładaniu ewidencji gruntów popełniono błąd włączając teren oznaczony literą "[...]" do drogi. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w przypadku wzajemnego przecinania linii kolejowych i dróg publicznych, linia kolejowa dzieli drogę publiczną na odrębne działki ewidencyjne. Opisana linia kolejowa oraz pozostałe linie kolejowe na [...] zostały przekazane, po zakończeniu działań wojennych, w zarząd przez władze [...] aktem z dnia [...] r. jako mienie [...] przedsiębiorstwa kolejowego. Natomiast z mocy ustawy z dnia [...] r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, sporna działka z dniem [...] r. stała się własnością Państwa i objęta została przez Przedsiębiorstwo P. zarządem oraz użytkowaniem– co wskazane zostało w wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1991r. (sygn. akt SA-P-1447/90) orzekającego w podobnym przypadku.

W tych okolicznościach, w ocenie Spółki, wnioskowana nieruchomość w dniu

[...] r. była w zarządzie P. w rozumieniu art. 200 ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Dodatkowo na potwierdzenie tej okoliczności Spółka przedstawiła oświadczenie złożone w dniu [...] r. przez Dyrektora i zastępcę Dyrektora P. S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w [...], w którym wskazano, że przedmiotowa działka została przejęta przez P. w użytkowanie w dniu [...] r. w wyniku nacjonalizacji nieruchomości wchodzących w skład [...] przedsiębiorstw komunikacyjnych, a więc w dniu [...] r. pozostawała w zarządzie P.

Prezydent Miasta [...] w wyniku rozpoznania w/w wniosku, decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), §9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), art. 28 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz art. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe P. z dniem [...]r. prawa użytkowania wieczystego wnioskowanego gruntu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent podał, że działka nr [...] położona

w obrębie [...], której stwierdzenia nabycia z mocy prawa domaga się P. S.A., stanowi własność gminy Miasto [...].

Odnosząc się do twierdzeń Spółki zawartych we wniosku, Prezydent wskazał, że na wnioskowanej działce znajduje się droga publiczna nad którą przebiega wiadukt kolejowy. Linia kolejowa przebiega zatem w innym poziomie niż droga, a P. nie posiadają żadnych uprawnień do dysponowania tym odcinkiem drogi. Terenem tym zarządza Prezydent Miasta [...] przy pomocy Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego, któremu jest ona oddana w trwały zarząd. Wynika to z art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zgodnie z którym, w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest Prezydent Miasta. Na podstawie art. 21 ust. 1 ww. ustawy Prezydent Miasta może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządcą drogi, a takim zarządcą w mieście [...] jest Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego.

Ulica [...] jest drogą powiatową nr [...], a linia kolejowa biegnie nad ulicą należącą do gminy Miasta [...], zatem nie zachodzą przesłanki określone w §9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem zgodnie z tym przepisem w razie wzajemnego przecinania się linii kolejowych, dróg publicznych, morskich wód wewnętrznych oraz wód śródlądowych, przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych linie kolejowe dzielą drogi publiczne na odrębne działki ewidencyjne. Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie linia kolejowa przebiega nad drogą publiczną, zatem wzajemne przecinanie się linii kolejowej i drogi nie występuje.

Nadto w niniejszej sprawie, znaczenie ma treść art. 28 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami a w przypadku ich braku – w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei. Do zarządów kolei należy również konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi. Ustawodawca nie przyznaje zatem zarządowi kolei żadnych kompetencji w zakresie zarządu drogą. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28 stycznia 1999 r. (sygn. akt II SA 1841/98), z art. 28 ustawy z 1985 r. o drogach publicznych nie wynika, by zarządy kolei miały uprawnienia w zakresie udzielania pozwoleń na prowadzenie jakiejkolwiek działalności w pasie drogowym względnie na wykorzystywanie tego pasa w innych celach.

Odnosząc się do twierdzenia Spółki, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana im przez władze radzieckie aktem z dnia [...]r. jako mienie [...] przedsiębiorstwa, organ zaznaczył, że nie mogło dojść do przejęcia w/w nieruchomości przez skarżącą w sytuacji, gdy znajdowała się na niej droga publiczna, a linia kolejowa biegła [...] kolejowym nad tą drogą.

W ocenie Prezydenta Miasta [...], niezasadnie jest również twierdzenie, zgodnie z którym na mocy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 z 1946 r.)

i wydanych z jej mocy aktów wykonawczych w/w działka, stając się z dniem [...]r. własnością Państwa, objęta została zarządem i użytkowaniem P., albowiem droga publiczna nie mogła zostać objęta ani zarządem ani użytkowaniem poprzednika prawnego strony.

Wskazywanie przez wnioskodawczynię wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1991 r., zdaniem organu jest nietrafne, ponieważ nie odnosi się w swej treści do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem traktować tak samo gruntu, przez który przebiega linia kolejowa oraz gruntu na którym znajduje się droga publiczna a nad nią dopiero przebiega wiadukt kolejowy.

Spółka Akcyjna P. kwestionując opisane rozstrzygnięcie wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie żądając uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] i pozytywnego rozpatrzenia wniosku uwłaszczeniowego.

Odnosząc się do opisanego przez Prezydenta przebiegu ulicy [...] skarżąca wskazała, że dwa rzędy filarów oraz środkowe przęsło wiaduktu kolejowego stoją na działce, o którą to ubiega się P. Organ pominął okoliczność, że wszystkie filary wiaduktu są trwale związane z gruntem działki nr [...]. Natomiast

z obowiązującej ustawy o transporcie kolejowym z [...] r., jak również ustaw ją poprzedzających z [...] r. wynika jasno, że grunt wraz z filarami i ich otoczeniem jest częścią linii kolejowej.

Ponadto, w ocenie skarżącej, interpretacja przepisu §9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. dokonana przez organ jest niewłaściwa, ponieważ przywołany przepis dotyczy wszystkich skrzyżowań, w tym również i dwupoziomowych.

Spółka stanęła na stanowisku, iż wbrew twierdzeniu organu, zgromadzone

w sprawie dokumenty i powołane we wniosku przepisy uzasadniają pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. W podobnej sprawie, dotyczącej działki nr [...], obręb [...], stwierdzono nabycie prawa użytkowania wieczystego, pomimo tego, iż w granicach działki znajdował się wiadukt kolejowy.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazało, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się zasady wymienione w pkt 1-4 tego artykułu. Następnie organ przytoczył treść §4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i stwierdził, że w zgromadzonych przez organ I instancji materiałach dowodowych brak jest dokumentów pozwalających na uwzględnienie żądania strony. Skarżąca Spółka co prawda złożyła oświadczenie, powołując się w jego treści na § 4ust. 3 rozporządzenia, jednakże organ I instancji nie przyjął tego dokumentu jako dowodu na potwierdzenie wskazanych w nim okoliczności. Organ I instancji wywiódł natomiast, że sporna nieruchomość nigdy nie była w zarządzie P. i być nie mogła, albowiem nieruchomość nie mogła zostać przejęta przez stronę w sytuacji, gdy znajdowała się na niej droga publiczna, a nad nią wiadukt po którym biegła linia kolejowa, ani też droga publiczna nie mogła zostać objęta zarządem, czy użytkowaniem przez poprzednika prawnego strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka Akcyjna P. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wniosła o uchylenie wydanej przez organ II instancji decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. oraz naruszenie art. 6 i 7 kpa przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Skarżąca uzasadniając skargę podniosła, że w dacie zakładania ewidencji gruntów organ administracji naruszył §9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdyż nieuwzględnił okoliczności, iż w przypadku wzajemnego przecinania się linii kolejowych i dróg publicznych, linia kolejowa dzieli drogę publiczną na odrębne działki geodezyjne.

Powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, z dnia

27 czerwca 1997 r. oraz 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym skarżąca wywiodła, że grunt jest immanentną częścią drogi kolejowej i tym samym linii kolejowej.

W rozumieniu powołanych ustaw obszar kolejowy jest to wydzielona powierzchnia gruntu, przeznaczona do utrzymania i eksploatacji kolei, wraz ze znajdującymi się na nim budowlami i urządzeniami, natomiast droga kolejowa to nawierzchnia kolejowa wraz z podtorzem i budowlami inżynieryjnymi oraz gruntem, na którym jest usytuowana, zaś linia kolejowa to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami.

Ponadto strona zaznaczyła, że zgodnie z art. 46, 48 i 143 Kodeksu cywilnego nieruchomościami na mocy przepisów szczególnych są budynki trwale związane

z gruntem, zaś własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod powierzchnie ziemi.

Spółka wskazała, że w świetle w/w przepisów nieuprawniona jest odmowa przyznania prawa do gruntu pod wiaduktem, tylko z tego względu, iż mamy do czynienia ze skrzyżowaniem dwupoziomowym. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała wyrok NSA z 28 stycznia 1999 r. sygn. akt II SA 1841/98 a nadto podniosła, że w innych podobnych przedmiotowo sprawach Prezydent Miasta [...] wydał decyzje pozytywne dla Spółki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje rozstrzygnięcie w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, który wywiódł, iż sporna nieruchomość nigdy nie znajdowała się w trwałym zarządzie P., ponieważ nie mogła zostać przejęta przez P. w sytuacji, gdy znajdowała się niej droga publiczna, a nad nią wiadukt, po którym biegła linia kolejowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzut i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w tak określonym zakresie uprawnień Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w toku kontroli legalności zakwestionowanej decyzji stwierdził naruszenie przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), zwaną dalej "u.g.n.". Przepis ten odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ust. 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu [...], będące w dniu [...] r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.

Decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przekształcenia z dniem [...] r. przysługującego w tym dniu państwowym osobom prawnym prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli spełnione są wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia. Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza bowiem, ze konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym wskutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy (uchwała NSA z dnia 18 marca 1996 r., OPK 2/96, Lex nr 27846).

Z kolei §4 i §5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu, wydanego na podstawie art. 206 u.g.n. przewidują, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych, według stanu na dzień [...] r., na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgoda organu,

4) umowy zawartej, w formie aktu notarialnego przed dniem [...] r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowane na ich podstawie uchwały komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 §4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§4 ust. 3 rozporządzenia).

Istotą rozpatrywanej sprawy było ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy na dzień [...] r. Przedsiębiorstwu P. S.A. przysługiwało prawo zarządu nieruchomością gruntu stanowiącego we wstępnym projekcie podziału działki nr [...] działkę oznaczoną literą "[...]" oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale związanych z tym gruntem.

Na potwierdzenie istnienia w dniu [...] r. prawa zarządu do wnioskowanej nieruchomości Spółka przedłożyła oświadczenie dwóch osób Dyrektora oraz Zastępcy Dyrektora P. S.A. Oddziału Gospodarki Nieruchomościami w [...] że ww. działka została przejęta przez P. w użytkowanie w dniu [...] r. w wyniku nacjonalizacji nieruchomości wchodzących w skład [...] przedsiębiorstw komunikacyjnych. Oświadczenie to zatem miało stanowić dowód o którym mowa w §4 ust. 3 w/w rozporządzenia.

Ustosunkowując się do w/w oświadczenia organ I instancji stwierdził, że nie odpowiada ono wymogom formalnym zeznań świadków, ale w związku z tym, że odmówił on wiarygodności pisemnym oświadczeniom uznał, że przesłuchanie składających je osób w charakterze świadków byłoby bezprzedmiotowe. Z kolei rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze , wskazując na okoliczność złożenia powyższego oświadczenia, nie oceniło w żaden sposób tego dowodu, opisując jedynie jak odniósł się do niego organ I instancji.

Analizując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji można powziąć wątpliwość, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze rzeczywiście ponownie rozpoznało sprawę w pełnym jej zakresie. Decyzja ta, pomimo iż dość obszerna, nie zawiera stanowiska organu odwoławczego, które poparte byłoby własnym wywodem w sprawie. Poza szczegółowym opisaniem dotychczasowego przebiegu postępowania, przedstawieniem treści powołanych przepisów prawa i stwierdzeniem, że Kolegium w pełni podziela argumentację organu I instancji, decyzja nie zawiera konkretnego odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Kolegium nie wykazało przesłanek lub takiej wykładni konkretnych przepisów prawa, które pozwalałyby na poznanie przyczyn, z powodu których za niezasadne uznało zarzuty odwołania odnoszące się do ustawowych definicji "linii kolejowych", "przyległego pasu gruntu" w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowych z [...] r. oraz ustawy o kolejach z 1960 r., czy też okoliczności trwałego związania z gruntem filarów kolejowych w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego.

Odrzucenie argumentacji strony odwołującej się do treści §9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) poprzez przyjęcie opinii Prezydenta Miasta [...], iż "nie zachodzą przesłanki opisane w tym przepisie, bowiem w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z linią kolejową przebiegającą nad drogą publiczną, a więc wzajemne przecinanie się linii kolejowej i drogi nie występuje" jest niewystarczające i nieprzekonujące.

Z powołanego §9 ust. 3 w/w rozporządzenia wynika, że w razie wzajemnego przecinania się linii kolejowych, dróg publicznych, morskich wód wewnętrznych oraz wód śródlądowych, przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się następujące zasady:

1) morskie wody wewnętrzne oraz wody śródlądowe, z wyjątkiem wód płynących rurociągami lub krytymi kanałami, dzielą linie kolejowe i drogi publiczne na odrębne działki ewidencyjne,

2) linie kolejowe dzielą drogi publiczne na odrębne działki ewidencyjne,

3) drogi wyższej kategorii dzielą drogi niższej kategorii na odrębne działki ewidencyjne.

Z przytoczonego przepisu nie wynika, aby dotyczył on wyłącznie sytuacji wzajemnego przecinania się poszczególnych rodzajów dróg w poziomie. Nie do zaaprobowania jest bowiem przyjęcie, iż w w/w §9 ust. 3 prawodawca miał na myśli wyłącznie poziome przecinanie się poszczególnych dróg i linii (np. linii kolejowych i dróg wewnętrznych z morskimi wodami wewnętrznymi oraz wodami śródlądowymi).

Ponadto, według zdefiniowanego pojęcia linii kolejowej znajdującej się w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94), linia kolejowa to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami przy czym droga kolejowa to nawierzchnia kolejowa wraz z podtorzem i budowlami inżynieryjnymi oraz gruntem, na którym jest usytuowana art. 4 pkt 1a).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i organ I instancji nie odniosły się do tejże kwestii także przez pryzmat historycznej regulacji tych zagadnień.

Poza tym organy nie dostrzegły potrzeby przeprowadzenia takich czynności dowodowych jak chociażby sięgnięcie do historii przedmiotowej działki, czy też ustalenie stanu prawnego obowiązującego w okresie przekazania nieruchomości jako mienia [...] przedsiębiorstwa, skoro strona skarżąca twierdzi, że przejęła nieruchomość w zarząd i użytkowanie po [...] przedsiębiorstwach kolejowych. Należy przy tym mieć na uwadze charakter przedsiębiorstwa P. będącego przedsiębiorstwem państwowym oraz ówczesny status gruntów przebiegających pod liniami kolejowymi.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek ustalenia stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz przedstawienia swojego stanowiska w uzasadnieniu spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Obowiązkiem organu odwoławczego, poza ponownym rozpoznaniem sprawy, jest nadto odniesienie się merytoryczne do zarzutów sformułowanych w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że podejmując zaskarżoną decyzję zasad tych w pełni nie dochowano oraz mając na względnie wymagany zakres przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.