Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 593/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 256
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Jerzy Siegień Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Rektora Politechniki [...] na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 r., [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącego Rektora Politechniki [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Politechniki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] października 2006 r., nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] i zobowiązujące Politechnikę [...] do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy, do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w obrębie [...] – [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], powołując się na treść art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., nr 164, poz. 1365) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa położonego na Osiedlu [...] nad [...], oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położone w obrębie [...] - [...].

Organ wskazał w uzasadnieniu, że warunkiem uwłaszczenia jest łączne spełnienie przez wnioskodawcę w dniu 1 września 2005 r. pozytywnych przesłanek wyrażonych w art. 256 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a mianowicie co za tym idzie niewystąpienie przesłanek negatywnych. Wojewoda stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie Politechnika [...] nie udokumentowała posiadania w dniu 1 września 2005 r. prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, należało wydać decyzję odmowną.

Od powyższej decyzji Politechnika [...] wniosła odwołanie do Ministra Budownictwa.

Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., nr [...] zawiesił postępowanie odwoławcze i zobowiązał Politechnikę do wystąpienia, w terminie dwóch miesięcy, do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego ww. działki położone w obrębie [...] – [...].

Organ drugiej instancji przyjął, że wyjaśnienie z punktu widzenia treści art. 256 ww. ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, zasadniczej kwestii to jest posiadania bądź braku posiadania przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu może nastąpić wyłącznie w odrębnym postępowaniu sądowym dotyczącym tego zagadnienia. A skoro tak to kwestia ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, dla rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa. Ponadto Minister Budownictwa zauważył, że odwołujący się nie udokumentował, iż w sprawie dotyczącej przedmiotowego gruntu sąd powszechny odmówił wpisu prawa użytkowania wieczystego, na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Z samego faktu uchylenia ustawy z dnia 12 września 1990 r. nie należy domniemywać odmowy dokonania przez sąd wpisu tego prawa, jeżeli w dniu 27 września 1990 r. spełnione zostały przesłanki z art. 182 ww. ustawy z dnia 12 września 1990 r.

Mając na uwadze powyższe Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. zawiesił postępowanie odwoławcze i zobowiązał Politechnikę [...] do wystąpienia, terminie dwóch miesięcy, do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego.

Politechnika [...] wystąpiła do Ministra Budownictwa z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W toku prowadzonego postępowania organ w znacznej mierze powtórzył argumentację wyrażoną już wcześniej w postanowieniu z dnia [...] października 2006 r. Dodał również, że w postępowaniu prowadzonym na postawie art. 256 ww. ustawy nie jest możliwe rozstrzyganie o posiadaniu przez określony podmiot prawa użytkowania wieczystego gruntu, bowiem kwestia ta należy do postępowania cywilnego, a przekształcenie dokonanego ex lege przysługującego uczelniom wyższym prawa zarządu z dniem 27 września 1990 r. w prawo użytkowania wieczystego, nie może zostać potwierdzone przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, ale wyłącznie przez sąd powszechny.

Dlatego też Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] października 2006 r.

Na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. Politechnika [...], reprezentowana przez radcę prawnego R. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia jak również uchylenia postanowienia poprzedzającego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz naruszenie art. 7, 77 i art. 80 kpa polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę, i niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i naruszeniu słusznego interesu strony.

W obszernym uzasadnieniu strona zakwestionowała stanowisko organów administracji wyrażone w zaskarżonych postanowieniach zgodnie z którym kwestia posiadania przez uczelnię publiczną w dniu 1 września 2005 r. użytkowania wieczystego jest zagadnieniem wstępnym, które winno być rozstrzygane przez inny organ lub sąd powszechny. Skarżący przyznał, że użytkowanie wieczyste nie zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej niniejszą skargą, jednak fakt ten, w jego ocenie, nie ma wpływu na nabycie tego prawa przez Politechnikę [...], bowiem wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego nabytego ex lege ma jedynie charakter deklaratoryjny. Strona za błędne uznała stanowisko organów zgodnie z którym z samego faktu uchylenia ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym nie należy domniemywać odmowy dokonania przez sąd wpisu do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego nabytego przez szkołę wyższą na podstawie ustawy z dnia 12 września 1990 r., bowiem zdaniem skarżącego sąd wieczysto księgowy działa na podstawie obowiązującego prawa, zatem podstawą dokonywanych przez niego wpisów w księgach wieczystych mogą być tylko aktualnie obowiązujące przepisy prawa. Tymczasem przepis art. 182 ustawy z dnia 12 września o szkolnictwie wyższym już nie obowiązuje, aktualnie podstawą jest art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, który wszedł w życie bez wprowadzenia przepisów przejściowych. Nowy przepis wprowadził tryb administracyjno prawny w którym wojewoda, czyli organ administracji publicznej jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej fakt nabycia własności nieruchomości przez uczelnie publiczne. W konsekwencji zdaniem skarżącego wojewoda jest kompetentny do ustalenia czy spełniony jest warunek nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W niniejszej sprawie jest to nabycie prawa na podstawie art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym, gdyby przesłanki z tego przepisu zostały spełnione oznaczałoby to również zdaniem skarżącego wypełnienie przesłanek z art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W konkluzji skarżący stwierdza, że obecnie organ administracji publicznej może przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie przekształcenia najpierw z mocy prawa posiadanego przez Politechnikę [...] prawa zarządu do gruntu przedmiotowej nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego z dniem 27 września 1990 r., a następnie tego prawa użytkowania wieczystego we własność z dniem 1 września 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie uznając zawarte w niej zarzuty za nietrafne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga niniejsza zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadniczą kwestią podlegającą ocenie sądu była prawidłowość zawieszenia przez Ministra Budownictwa postępowania uwłaszczeniowego prowadzonego wobec Politechniki [...] z uwagi na przyjęcie przez organ, iż w sprawie powstało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, którym jest kwestia ustalenia posiadania bądź braku posiadania przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Zauważyć należy, że materialnoprawną podstawą dla rozpatrzenia wniosku Politechniki [...] jest art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), który to przepis stanowi, iż z dniem wejścia w życie ustawy grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Mając na uwadze powyższe zgodzić się należy z Ministrem Budownictwa w tym względzie, że rzeczą zasadniczą dla załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2006 r. w postępowaniu "uwłaszczeniowym" jest wskazana wyżej kwestia. Jednakże brak jest podstaw do przyjęcia, że stanowi ona zagadnienie wstępne, będące przesłanką do zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjmuje się, iż pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania, uwarunkowane jest rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, które ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej.

Stwierdzić należy, że Minister Budownictwa błędnie przyjął, iż w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmownej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. ujawnienie w księdze wieczystej na rzecz Politechniki [...] prawa użytkowania wieczystego jest takim właśnie zagadnieniem wstępnym. Udowodnienie czy też wykazanie, iż stronie skarżącej prawo to przysługuje stanowiło bowiem jedną z przesłanek, która badana była już na etapie postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...], który to organ przyjął w tej kwestii stanowisko negatywne uznając, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż na dzień wejścia w życie ustawy (to jest na dzień 1 września 2005 r.) Politechnika była użytkownikiem wieczystym spornego gruntu.

Zaznaczyć należy, że Minister Budownictwa działał jako organ odwoławczy, a więc w trybie art. 138 kpa. Weryfikując więc decyzję Wojewody [...] pod względem jej zgodności z prawem nie powinien zawieszać postępowania odwoławczego, ale wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w formie na jaką pozwalał mu ww. przepis, a więc utrzymać tą decyzję w mocy, uchylić ją w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź uchylając decyzję umorzyć postępowanie pierwszej instancji lub umorzyć postępowanie odwoławcze mając na uwadze całokształt sprawy i zgromadzoną dokumentację.

Sąd pragnie zauważyć, że skoro przedmiotem skargi nie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., ale postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego (a więc kwestia procesowa) ocena zasadności zarzutów skargi dotyczących meritum czyli stwierdzenia w jakiej formie, kto i na jakiej podstawie stwierdza nabycie prawa użytkowania wieczystego, a także prawidłowości odmowy przez Wojewodę [...] uwłaszczenia Politechniki [...] byłaby przedwczesna.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że kwestionowane postanowienia Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. i z dnia [...] października 2006 r. naruszają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wskazane wyżej wady rozstrzygnięć podjętych w sprawie wniosku Politechniki [...], jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały koniecznością uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.