Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1613/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 2, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S., I. P., Ł. P. i A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1096/12 w sprawie ze skargi Z. S., I. P., Ł. P. i A. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 1613/13

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1096/12 oddalił skargę Z. S., I. P., Ł. P. i A. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Aktem notarialnym z dnia 20 listopada 1987 r. L. P., Ł. P. i A. P. sprzedały Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Dzielnicy Łódź - Widzew, nieruchomość położoną w Łodzi przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], [...] i [...]. Wykup nieruchomości nastąpił na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Wnioskiem z dnia 31 marca 2006 r. Z. S., I. P., Ł. P. i A. P. wystąpiły o zwrot nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako działka nr [...], [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Starosta Łódzki Wschodni na podstawie art. 136 i następnych, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha, działka nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...], część działki nr [...] o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha.

W uzasadnieniu wyjaśnił, iż obecnie dawna działka nr [...] odpowiada m.in. części działki nr [...] (dla których prowadzona jest księga wieczysta, gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina Łódź, zaś jako wieczysty użytkownik W. Sp. z o.o.).

Organ wyjaśnił również, że w wyniku kolejnych przekształceń w skład dawnej działki nr [...] wchodzą części działek ewidencyjnych: część działki nr [...] (właścicielem której jest Gmina Łódź, zaś użytkownikiem wieczystym W. Sp. z o.o.), działka nr [...] (właścicielem której jest Gmina Łódź, zaś użytkownikiem wieczystym W. Sp. z o.o.), działka nr [...] (właścicielem której jest Gmina Łódź, zaś użytkownikiem wieczystym Ł. z o.o.), działka nr [...] (właścicielem której jest Gmina Łódź, zaś użytkownikiem wieczystym W. Sp. z o.o.), część działki nr [...] (współwłaścicielem której jest W. Sp. z o.o. oraz osoby fizyczne), część działki nr [...] (współwłaścicielem której jest W. Sp. z o.o. oraz osoby fizyczne), część działki nr [...] (właścicielem której jest W. Sp. z o.o.), część działki nr [...] (właścicielem której jest W. Sp. z o.o.), część działki nr [...] (właścicielem której jest Gmina Łódź).

Ponadto organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] oddana zostały w użytkowanie wieczyste W. Spółka z o.o. w 2001 r.; działka nr [...], nr [...] oddane zostały w użytkowanie wieczyste W. Spółka z o.o. w 1998 r.; działki nr [...] i nr [...] stanowią współwłasność osób fizycznych i W. Spółka z o.o.; działki nr [...] i nr [...] stanowią własność W. Spółka z o.o.; działka nr [...] - oddana została w użytkowanie wieczyste w 1998 r., od 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości jest Ł. SA.

Prawo własności W. Sp. z o. oraz osób fizycznych do powyższych nieruchomości, jak również prawo użytkowania wieczystego ustanowione na rzecz W. Sp. z o.o. oraz Ł. S.A., oznacza, iż ani Skarb Państwa ani gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadził w dniu 14 czerwca 2011 r. i w dniu 15 czerwca 2011 r. oględziny nieruchomości. Ustalono, iż teren objęty postępowaniem w sprawie zwrotu nieruchomości jest w pełni zagospodarowany i użytkowany w ramach powstałego wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego.

Zdaniem organu z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n. cel wywłaszczenia w ten sposób określony, został na nieruchomości zrealizowany. Realizacja celu nastąpiła jednak po upływie terminów określonych dyspozycja art. 137 u.g.n. Na działce nr [...] przeprowadzona została inwestycja polegająca na przebudowie ul. [...] - drogi wojewódzkiej nr 713. Inwestycja ta rozpoczęta została w 2003 r., zaś zakończona w 2005 r.

W tej sytuacji, w ocenie organu, nie ma możliwości orzeczenia o zwrocie działki nr [...], gdyż stanowiłoby to naruszenie struktury własnościowej dróg publicznych określonej w ustawie o drogach publicznych.

Działki nr [...] i nr [...] stanowią części dróg osiedlowych. Są to drogi urządzone, zagospodarowane, utwardzone. Stanowią one niezbędną infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, które zostało po okresie wywłaszczenia wybudowane na m.in. wywłaszczonej nieruchomości. Ulica [...] wybudowana została w latach 1996 - 1999. Inwestycja została zatem rozpoczęta w okresie 7 lat od dnia nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, nie została jednakże zrealizowana przed upływem 10 lat od tego dnia. Na działce nr [...] znajduje się urządzony parking samochodowy, ogrodzony i strzeżony. Na terenie parkingu znajdują, się dwa pasy urządzonej zieleni, Na terenie działki nr [...] znajdują się wybudowane murowane garaże jednostanowiskowe na samochody osobowe oraz odkryte miejsca parkingowe oraz urządzony pas zieleni. Na działce nr [...] znajduje się murowany budynek - stacja trafo. Celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego.

Organ podkreślił, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia, osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom.

Brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie działek stanowiących część ul. [...] na rzecz wnioskodawczyń, skoro działki te wykorzystywane są dla potrzeb celu publicznego przez mieszkańców osiedla mieszkaniowego. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo, iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego. Na terenie działek nr [...], [...], [...] i nr [...] znajdują się powstałe w ramach osiedla budynki mieszkalne wielorodzinne. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności z oględzin nieruchomości wynika, iż zagospodarowanie części wywłaszczonej nieruchomości, która stanowi przedmiot niniejszego postępowania, jest trwałe i zgodne z celem wywłaszczenia. Nie jest możliwe w chwili orzekania usunięcie istniejących na wywłaszczonym gruncie naniesień, co powoduje, iż orzeczenie o zwrocie nieruchomości nie jest możliwe. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja tego celu nastąpiła.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły Z. S., I. P., Ł. P., A. P.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Wojewoda Łódzki, uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu części działki nr [...] i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając decyzję organ II instancji wskazał, iż przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wskazuje, iż na terenie, którego dotyczy sprawa, powstało osiedle mieszkaniowe. Sposób zagospodarowania spornego terenu potwierdzają przeprowadzone oględziny, załączona dokumentacja fotograficzna oraz pisma uzyskane od właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości.

Organ odwoławczy stwierdził, iż sporny obszar stanowi zorganizowaną część terenu osiedla mieszkaniowego. Budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych bloków, ale też innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, zieleń osiedlowa, ciągi piesze, garaże, parkingi. Budynek mieszkalny do prawidłowego funkcjonowania zgodnego z jego przeznaczeniem wymaga bowiem nie tylko gruntu pod nim, ale i obok niego. Drogi osiedlowe, chodniki, urządzona zieleń, parkingi zlokalizowane na spornych działkach stanowią zatem nieodłączną część osiedla. Za nierozerwalną infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się także latarnie oświetleniowe oraz wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe. Powyższe urządzenia i instalacje stanowią niewątpliwie infrastrukturę osiedlową służącą mieszkańcom, bez której istnienia nie byłoby możliwe funkcjonowanie osiedla jako spójnej całości.

W ocenie Wojewody Łódzkiego przyjąć zatem należało, iż nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego i nie jest możliwy jej zwrot.

Organ zaznaczył, iż z uwagi na to, iż cel nabycia został zrealizowany, nie ma znaczenia podniesiona w odwołaniu okoliczność, że budynki oraz infrastruktura towarzysząca zostały wykonane po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Istota zbędności polega bowiem na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany.

Ponadto wskazano, że podmiot publicznoprawny utracił władanie wszystkich działek, będących przedmiotem postępowania. Część z nich stanowi bowiem własność osób trzecich, część obciążona jest prawem użytkowania wieczystego. Działki nr: [...], [...], [...], [...] stanowią własność Gminy Miasto Łódź oraz znajdują się w użytkowaniu wieczystym W. Działki nr: [...] i [...] stanowią współwłasność osób fizycznych. Działki nr: [...] i [...] stanowią własność W. Działka nr [...] stanowi własność Gminy Miasto Łódź oraz jest w użytkowaniu wieczystym P. SA.

Powyższe, w ocenie organu II instancji, również stoi na przeszkodzie do dokonania zwrotu gruntu na rzecz byłego właściciela.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniosły Z. S., I. P., Ł. P. i A. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę stwierdził, że cel wywłaszczenia został prawidłowo ustalony i został zrealizowany.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego i nie jest możliwy jej zwrot. Bez znaczenia pozostaje przy tym ustalenie, iż cel nabycia został zrealizowany. Nie ma również znaczenia podniesiona w odwołaniu okoliczność, że budynki oraz infrastruktura towarzysząca zostały wykonane po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Oba wymienione w art. 137 ust. 1 ustawy kryteria zbędności opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia. Może to nastąpić z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, bądź też z jakiegokolwiek innej przyczyny. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła – cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z akt sprawy wynika, że na działkach objętych wnioskiem zrealizowano zabudowę w postaci osiedla mieszkaniowego z infrastrukturą towarzyszącą. Skoro zaś zbędność na cele wywłaszczenia oceniać należy przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel wywłaszczenia powinien być identyczny ze sposobem korzystania z nieruchomości, to trudno stwierdzić, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Ponadto fakt wykorzystania nieruchomości po kilku latach od wywłaszczenia nie powinien być decydujący, istotne jest ustalenie, iż nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, określony na podstawie zebranych dokumentów i w taki sposób od czasu realizacji jest wykorzystywana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił również stanowisko organu II instancji, iż objęta rozstrzygnięciem Starosty Łódzkiego Wschodniego część działki nr [...] nie pochodzi z nabytej aktem notarialnym z dnia 20 listopada 1987 r. od L. P., Ł. P. i A. P. nieruchomości. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 19 kwietnia 2011 r. działka [...] stanowi część dawnej działki nr [...], która nie była objęta aktem notarialnym z listopada 1987 r., a tym samym nie była objęta zgłoszonym przez skarżące roszczeniem. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu I instancji w tej części zasadnie zostało uchylone i umorzone wobec bezprzedmiotowości postępowania, która wypełnia przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosły Z. S., I. P., Ł. P. i A. P., zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a) cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany, pomimo upływu ponad 20 lat od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej i brak jest przesłanek do uznania, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia, pomimo faktu, iż Sąd winien uznać powyższe nieruchomości za zbędne na cel wywłaszczenia – zgodnie z przyjętą w powyższej ustawie definicją legalną;

b) zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalny mimo spełnienia przesłanek z art. 137 u.g.n., jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości nawet po upływie terminów wskazanych w art. 137 pkt 2 u.g.n.;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie do:

a) działek [...] i [...], w przypadku których cel publiczny jakim jest "budowa osiedla mieszkaniowego" nie został faktycznie zrealizowany (do dnia dzisiejszego), zaś na działkach tych znajdują się odpowiednio: parking strzeżony z pasami zieleni oraz wybudowane murowane garaże jednostanowiskowe wraz z zielenią;

b) działki [...] w przypadku której cel publiczny jakim jest "budowa osiedla mieszkaniowego" nie został faktycznie zrealizowany (do dnia dzisiejszego), zaś działka ta stanowi drogę wewnętrzną, na działce znajduje się ponadto śmietnik osiedlowy oraz chodnik i pas zieleni;

c) działki [...] w przypadku której cel publiczny jakim jest "budowa osiedla mieszkaniowego" nie został faktycznie zrealizowany (do dnia dzisiejszego), zaś na działce tej znajduje się murowany budynek – stacja trafo,

pomimo zaistnienia przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wskazanych zarówno w punkcie 1 jak i 2 art. 137 u.g.n., tj. pomimo zajścia przesłanek do zwrotu tej działki na rzecz wnioskodawców;

d) działki [...], [...] i [...], na których inwestycja "realizacji celu publicznego" została rozpoczęta po złożeniu przez wnioskodawczynie wniosku o zwrot nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie celu publicznego,

pomimo zaistnienia przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wskazanych zarówno w punkcie 1 jaki i 2 art. 137 u.g.n., tj. pomimo zajścia przesłanek do zwrotu tej działki na rzecz wnioskodawców;

3) naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. nie stosuje się odpowiednio, podczas gdy analiza przepisu art. 216 u.g.n. nie pozostawia wątpliwości co do zastosowania wskazanych przepisów;

4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieruchomość, na której znajduje się trawnik, chodnik oraz ścieżki rowerowe stanowi drogę publiczną w rozumieniu powyższej ustawy i w związku z powyższym – nawet wobec niezrealizowania celu wywłaszczenia – jej zwrot jest wyłączony na mocy powyższej ustawy;

5) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której miało miejsce naruszenie prawa materialnego, tj. art. 137 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. (poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalny mimo spełnienia przesłanek z art. 137 u.g.n., jeżeli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości po upływie terminu wskazanego w art. 137 pkt 2 u.g.n.) mające wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec nie stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Zarzut naruszenia art. 137 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust.1 ,2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 48 poz.543 ze zm. zwanej dalej u.g.n.) jest nieuprawniony.

Stosownie do art. 136 ust.1 i 2 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z kolei w myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art.136 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).

Zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia, który nie może być interpretowany zbyt szeroko. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle.

W niniejszej sprawie wywłaszczenia, dokonano aktem notarialnym z dnia 20 listopada 1987r. Cel wywłaszczenia, choć nie wskazany w akcie notarialnym, wynika z treści wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich II z dnia 2 listopada 1987r. , w którym wnioskujący domaga się wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Łodzi przy ulicy [...] działki [...], [...] i [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] oraz budownictwa komunalnego.

Wywłaszczone działki uległy dalszemu podziałowi Z materiału aktowego wynika, że na działce [...] powstała droga publiczna zaliczona do kategorii dróg gminnych. Na działkach [...], [...], [...], [...] powstały budynki mieszkalne w ramach planowanego osiedla [...]. Na działce [...] (cześć dawnej działki [...] powstały garaże otoczone zielenią, Na działce [...] (dawna działka [...]) utworzono parking dla mieszkańców osiedla. Z części działki [...] powstała działka [...] - oddana pod stację trafo oraz działka [...], która wraz z częścią dawnej działki [...] obecnie działka [...] stanowią drogę osiedlową.

Zasadniczym elementem sporu pozostaje zatem okoliczność, czy na wymienionych wyżej działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia a jeśli tak, to czy fakt zrealizowania tego celu z przekroczeniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oznacza, że nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego ją wywłaszczono.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie niniejszym zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt istnienia nierozerwalnego związku pomiędzy określeniem celów wywłaszczenia a faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej nieruchomości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przy ocenie realizacji celu, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale również budowę innych obiektów służących mieszkańcom osiedla takich jak: pawilony handlowe i usługowe, szkoły, garaże, parkingi, zieleń osiedlowa, ciągi piesze oraz śmietniki. Przy tak rozumianym pojęciu osiedla mieszkaniowego uznać należy, że cel wywłaszczenia na działkach [...], [...], [...], [...] został zrealizowany, bowiem drogi wewnętrzne, parking i garaże przeznaczone dla mieszkańców stanowią integralną część wybudowanego osiedla [...].

Skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 pkt.1 i 2 ustawy. Zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości celu wywłaszczenia sprawia, że prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania jej zwrotu wygasło (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2006 r. I OSK 193/06 oraz z dnia 6 maja 2010r. I OSK 941/09)

Oznacza to, że przepis art.137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. ma tylko wtedy zastosowanie jeżeli nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Nie zasadny jest także zarzut naruszenia art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Działki zajęte pod drogi osiedlowe stanowią jak wyżej wspomniano fragment infrastruktury osiedla mieszkaniowego, co pozwala przyjąć iż zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Działki objęte niniejszym postępowaniem nie zostały przeznaczone pod ścieżki rowerowe i drogi publiczne, co sugeruje sporządzający skargę kasacyjną, w 4 zarzucie skargi, a stanowią osiedlowe ciągi piesze.

W świetle powyższych uwag zarzut naruszenia art. 136 ust.1, 2 i 3 u.g.n. w zw. z art. 137 in fine u.g.n. jak również zarzut obrazy art.1 ustawy o drogach publicznych nie może odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.