Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1455/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 w zw. z art. 216
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi "A" w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. Rzymskokatolicka Parafia pw. Św. J. w P.. działając przez pełnomocnika wystąpiło o zwrot nieruchomości oznaczonych na mapie ewidencyjnej prowadzonej dla miejscowości P., gmina G., powiat [...] o dokładnie wskazanych numerach na podstawie art. 136 ust. 3 , art. 137 ust.1 pkt 2 , art. 138, art. 139 i art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Alternatywnie w przypadku niemożności zwrotu wymienionych nieruchomości wniosła o zapłatę odszkodowania w kwocie co najmniej 1.500.000 zł, przyjmując na potrzeby niniejszego wniosku i oszacowania należnej kwoty, że ogólna powierzchnia wymienionych działek wynosi w zaokrągleniu 15 ha, tj. 150.000 m², a ceny na rynku komercyjnym nieruchomości rolnych wahają się od 10 do 25 zł z m², czyli wnioskodawca przyjął minimalna stawkę w wysokości 10zł/m². W uzasadnieniu wskazano, że dnia 13 kwietnia 1957 r. na podstawie ustawy z dnia 29 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego dokonano przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości położonych w P. będących własnością parafialnego Kościoła rzymskokatolickiego w P.. W dokładnym opisie przejętych nieruchomości wskazano, że stanowią one jeden kompleks a ich ogólny obszar to 15,0344ha. Dnia [...]r. nowy administrator parafii złożył do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. pismo stwierdzające przejęcie wskazanych nieruchomości z naruszeniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, a następnie [...]r. następca skierował do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. kolejne pismo wnioskując o zwrot bezprawnie przejętych nieruchomości. Jednak [...]r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. stwierdził, że wymienione działki (nr lwh 1, 2 i 3) przeszły na własność Państwa i nie podlegają zwrotowi. W dniu [...]doszło do pisania protokołu zdawczo- odbiorczego, w którym powtórzono wnioski z pisma z dnia [...]r. W dniu [...]r. Powiatowa Rada Narodowa w C. na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. orzekła o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uprządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej. W ustawie z dnia 20 marca 1950 r. po przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki (...) uregulowane zostało przejecie wszystkich nieruchomości ziemskich związków wyznaniowych, które przeszły na własność Państwa. Ustawa nie posługiwała się pojęciem wywłaszczenie, mówiąc o przejęciu. Część terenów, które zostały przejęte na podstawie protokołu z [...] r, zostały przekazane Spółdzielni Produkcyjnej w P., natomiast ilość tych terenów była odłogowana, nie prowadzono na niej żadnej gospodarki rolnej. W związku z powyższym w myśl 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami in na podstawie art. 136 w związku z art. 137 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 tej ustawy ziemie te powinny być zwrócone Parafii w P.. Jeśli bowiem celem wywłaszczeń dokonywanych na podstawie ustawy z 1959 r. było materialne zabezpieczenie duchowieństwa oraz zapewnienie gospodarczego zaplecza proboszczom, dzięki któremu mogli oni utrzymać materialnie Parafie, uznać należy, że cel ten nie został zrealizowany do dnia dzisiejszego. Jednocześnie za odebrany teren nie przyznano żadnego odszkodowania. Nie zrealizowano też pozostałych celów wywłaszczenia, ponieważ część objętych protokołem z [...]r. ziem została odłogowana na skutek nie prowadzenia na nich właściwej gospodarki rolnej. Jednocześnie odwołano się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w którym podkreślono, że ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego i ustawy o gospodarce nieruchomościami uruchomiono specjalny tryb postępowania mediacyjno-polubownego w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości kościelnych. Niezłożenie wniosku (przewidzianego przepisami tej ustawy) sprawia, że roszczenie wygasa, czyli nie można go zrealizować w ramach szczególnego trybu postępowania. Nie można jedynak twierdzić, że nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy ustawodawca w terminie późniejszym wydał stosowną regulację prawną, czy ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. II SA/Po 438/10, potwierdzony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 3210/11).

Zwrócono też uwagę na fakt, że zarówno decyzje o przejęciu prebendy proboszczowskiej na podstawie protokołu z [...] r. jak i późniejsze decyzje z [...] r. i [...]r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania, wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących numeracji wnioskowanych do zwrotu działek, Starosta [...] decyzja nr [...]z dnia [...] r., działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tjedn. DzU. z 2010r. , Nr 102, poz. 651 ze zm.) orzekła o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w gminie G., obręb P. oznaczonej wymienionymi numerami działek. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w toku postępowania poczynił ustalenia, iż na podstawie zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r. przejęta została na rzecz Państwa nieruchomość objęta lwh 2 gm. kat. P. oznaczona jako parcele 4 i 7 o powierzchni łącznej 0,0144 ha; na podstawie zaświadczenia z dnia 19 stycznia 1962 r. - nieruchomość objęta Lwh 1 gm. Puców, oznaczona jako parcele 5. 6, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 8, 31, 32, 33 o łącznej powierzchni 14.8620 ha, na podstawie zaświadczenia z dnia [...]r. nieruchomość objęta Lwh 15 gm. P. oznaczona jako parcela 69/3 i 578/1 o łącznej powierzchni 0,0790 ha. Z zaświadczeń tych wynika, że wymienione nieruchomości stały isę z mocy prawa własnością Państwa na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego.

Nadto na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r. oraz orzeczenie Wojewódzkiej Rady Narodowej W K. z dnia [...]Państwo nabyło nieruchomość objętą Lwh 13 gmina P. oznaczoną jako parcele o numerach 34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54,55,56 o łącznej powierzchni 13,4413 ha. Podstawę prawną przejęcia powyższej nieruchomości stanowił art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictw rolnego.

Powołując się na art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ potwierdził możliwość żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z roszczeniem takim może wystąpić poprzedni właściciel, a przesłanki zbędności określa art. 137 cytowanej ustawy. Warunkiem powstania takiego roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej uprzednie wywłaszczenie decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 112 ust. 2 wymienionej ustawy. Rozszerzenie zakresu nieruchomości, które mogą być objęte żądaniem zwrotu zawarte zostało w treści art. 216 omawianej ustawy, gdzie wymieniono normy prawne o charakterze wyjątkowym, rozszerzając pojęcie nieruchomości wywłaszczonej, do której stosuje się art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy, przy czym nie może on być interpretowany rozszerzająco.

Z przedstawionych w sprawie dokumentów nie wynika, by nabycie wymienionych nieruchomości przez Państwo nastąpiło w trybie wywłaszczenia. Nie każde odjęcie prawa własności z kat 50-tych ubiegłego stulecia można rozumieć jako wywłaszczenie, do którego mają zastosowanie wymienione powyżej przepisy. Analiza stanu faktycznego i prawnego pozwoliła, w ocenie organu, stwierdzić, iż brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia niniejszego wniosku.

Biorąc powyższe po uwagę wszczęte postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowe.

. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła, działająca przez pełnomocnika, Rzymskokatolicka Parafia pw. Św. J. w P.. Zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów wskazanych w decyzji. W uzasadnieniu po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz prowadzonej korespondencji. Godząc się na umorzenie postępowania w stosunku do działek nr 55, 57 i 58 jako pozostających we własności wnioskującej, nie podzielił takiego stanowiska organu odnośnie pozostałych działek. Odwołując się do składnych w toku postępowania pism wskazał, że w trybie określonych w rozdziale 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami można domagać się zwrotu każdej zbędnej na cele na jakie została wywłaszczona nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia czy nieruchomość wywłaszczona została na podstawie przepisów tej ustawy.

Nie zgadzając się z decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że błędne jest twierdzenie Starosty, że zwrotowi mogą podlegać wyłącznie nieruchomości wywłaszczone w trybie art. 2 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w trybach wymienionych w art. 216 tej ustawy. Wskazał na wypracowane na kanwie orzeczeń związanych z wywłaszczeniem pojęcie wywłaszczenia, rozumiane jako każde władcze przejęcie przez Państwo nieruchomości osoby lub podmiotu prywatnego następujące w drodze decyzji, utrwalone przez orzecznictwo sądów administracyjnych.

Podkreślił, że Starosta [...] swym orzeczeniem naruszył nie tylko przepisy wymienionej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - tj. art. 7 i art. 8 nie podejmując wszystkich działań dla pełnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy. Podkreślił, że we wniosku żądanie strony wyrażone zostało alternatywnie, zawierając kilka możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, do czego organ umarzając postępowanie w ogóle się nie odniósł.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9a, art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...]uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w gminie G., obręb P. oznaczonych dokładnie wymienionymi numerami działek. W uzasadnieniu odwołał się do treści art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie przytoczył treść art. 216 tej ustawy, podkreślając, że przepisy te wyznaczają zakres przedmiotowy nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach określonych w ustawie. Przez pojęcie "nieruchomości wywłaszczonej", o której mowa w art. 136 ust. 3 ustawy należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia, a więc na podstawie indywidulanej i konkretnej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym w oparciu o obowiązujące przepisy ustaw i dekretów, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości stanowi art. 216 ustawy zawierający zamknięty katalog podstaw prawnych, w oparciu o które dokonano przejęcia lub nabycia nieruchomości i obecnie można żądać ich zwrotu. Ustawowe wyliczenie oznacza, że instytucji zwrotu nieruchomości nie można stosować w odniesieniu do nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie innych tytułów prawnych.

W niniejszej sprawie ustalono, że część z wnioskowanych do zwrotu działek została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r. zmienionego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. wydanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Pozostałe działki przejęte został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelne (zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r.). Zatem w niniejszej sprawie, jak podkreślił organ, działki wnioskowane do zwrotu nie zostały wywłaszczone lecz przejęte przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych powyżej ustaw. Nie zostały one wymienione w art. 216 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem w świetle aktualnie obowiązującej regulacji prawnej brak jest podstaw do żądania zwrotu tych nieruchomości.

W stosunku do części z wnioskowanych do zwrotu działek nie odnaleziono dokumentów potwierdzających fakt ich przejęcia od Parafii na rzecz Skarbu Państwa i nie przedstawiła ich też sama wnioskująca.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, Wojewoda uznał go za bezzasadny. Nie można zarzucić Staroście, iż nie podjął wszystkich kroków w celu wyjaśnienia sprawy, skoro część działek wymienionych w złożonym wniosku o zwrot nie figuruje w ogóle w operacie ewidencji gruntów i budynków. Trudno tym samym zarzucić Staroście, iż nie zgromadził całości dokumentacji w sprawie.

Jednak wobec faktu, iż sentencja decyzji organu pierwszej instancji wskazuje błędne numery działek, należało uchylić zaskarżoną decyzję i orzec o umorzeniu postępowania.

Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, Rzymskokatolicka Parafia pw. Św. J. w P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 1 do ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowym przypadku, a nadto art. 137, art. 138 i art. 138 tej ustawy poprzez zaniechanie ich zastosowania prowadzące do bezzasadnego umorzenia postępowania; naruszenia art. 216 ustawy poprzez jego nieprawidłową wykładnię skutkującą przyjęciem w powiązaniu z art. 136 tej ustawy, że może stanowić on jedyną podstawę zwrotu nieruchomości przejętych lub wywłaszczonych i że ma on zastosowanie w niniejszym przypadku; naruszenie art. 112 ust. 2 ustawy poprzez niewłaściwą ich wykładnię skutkującą przyjęciem, że nieruchomości objęte wnioskiem w przedmiotowym postępowaniu nie zostały wywłaszczone w rozumieniu art. 136 ust. 1 do 3 ustawy, naruszenie art. 1 i art. 2 dekretu z dnia 20 marca 1959 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczenia proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego oraz art. 9 i nast. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, skutkujące przyjęciem, że nieruchomości, których dotyczy wniosek zostały "przejęte", nie zaś wywłaszczone w rozumieniu art. 136 ustawy, naruszenie przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania, a także naruszenie art. 7, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszelkich mogących mieć dla wyniku postępowania okoliczności oraz zaniechanie rozpoznania złożonych w toku postępowania wniosków o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa i odszkodowanie. W uzasadnieniu skargi nawiązano do argumentacji przedstawianej w toku postępowania odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego, podkreślając, że należy rozważyć czy zachodzi podobieństwo w sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości objętych aktami normatywnymi wymienionymi w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a innymi aktami normatywnymi, na podstawie których odjęto właścicielom prawo własności. Dodał, że wielokrotnie sądy administracyjne wskazywały na konieczność stosowanie rozdziału VI cytowanej powyżej ustawy do stanów prawnych istniejących również przez wejściem życie tej ustawy.

Jednocześnie pełnomocnik podniósł, że w przedmiotowym postępowaniu żądanie wnioskodawcy sformułowane zostało w sposób alternatywny, zawierając kilka możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia spraw, a mimo to organ ograniczył się jedynie do umorzenia postępowania. Mając na uwadze zasadę działania organu z urzędu, a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej rodzi to po stronie organu obowiązek rozpatrzenia zasadności każdego z żądań.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu [...]r. pełnomocnik skarżącej Rzymskokatolickiej Parafii pw. Św. J. w P. podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, składając nadto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa

Zgodnie bowiem z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 279 ze zm.) Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...],który umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu wnioskowanych przez Parafię w P. nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z przywołanym art. 137 ust 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Tak więc dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości niezbędne jest spełnienie określonych powyżej warunków, a nadto na podstawie art. 216 ust. 1 ustawy przepisy o zwrocie stosuje się do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na mocy wymienionych w nim dokładnie przepisów prawa.

Stosownie zatem do postanowień cytowanej powyżej regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są:

- po pierwsze - wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot;

- po drugie - objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

- po trzecie - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki. Jak wskazano powyżej na podstawie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych dokładnie aktów tj: ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; ustawie z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach; ustawie z dnia 31 stycznia 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach; ustawie z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw dodano do art. 216 ustęp 2, dotyczący kolejnych aktów normatywnych, na podstawie których przejęte lub nabyte nieruchomości podlegają zwrotowi. W myśl ust. 2 art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie : art. 4 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli; art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Jak ustalono w trakcie postępowania, część z wnioskowanych przez skarżącą do zwrotu działek została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r. zmienionego następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. wydanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Pozostałe wnioskowane do zwrotu działki przejęte zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelne (zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r.), Zatem w niniejszej sprawie, jak podkreślił organ, działki wnioskowane do zwrotu nie zostały wywłaszczone lub przejęte przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w powyższym przepisie ustaw. Wskazane powyżej ustawy nie zostały wymienione w art. 216 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem w świetle aktualnie obowiązującej regulacji prawnej brak jest podstaw do żądania zwrotu tych nieruchomości, tym bardziej, iż z uwagi na szczególny charakter wskazanego przepisu nie pozwala on na interpretację rozszerzającą treść tej normy. Wymieniony powyżej artykuł 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami podlegał wielokrotnej kontroli konstytucyjnej i Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził jego niezgodności z Konstytucją.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.