Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2069/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sprawy ze skargi I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy wniósł I. K.

W skardze wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że na skutek decyzji z dnia [...] maja 2015 r. będzie możliwe wszczęcie postępowania deportacyjnego, o ile skarżący nie opuści wcześniej Polskim, a decyzja o zobowiązaniu do powrotu może zostać wydana przed sądową kontrolą legalności zaskarżonej decyzji. Wtedy skarżący pozbawiony byłby możliwości kształtowania swojej sytuacji faktycznej i prawnej, przebywając już poza opieką i jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej. Także wydalenie skarżącego i jego żony przed wyrokiem Sądu pozbawiałoby ich prawa do sądu. Skutki prawne niewstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] maja 2015 r. wiązałyby się z bezpośrednim niebezpieczeństwem represji w kraju pochodzenia grożącym skarżącemu i jego żonie. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji grozi skarżącemu i jego żonie utratą prawa do świadczeń pomocy socjalnej, opieki medycznej oraz prawa do wykonywania pracy na terytorium RP. Skarżący i jego żona cierpią na liczne dolegliwości fizyczne oraz zespół stresu pourazowego, dlatego ewentualne postępowanie wydaleniowe groziłoby doznaniem dalszej krzywdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji czy postanowienia. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Powyższy przepis zawiera dwie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, mianowicie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog tych przesłanek jest więc zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia Sąd nie bada zasadności samej skargi.

Z treści powołanego art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że to strona, która żąda "ochrony tymczasowej" jest zobowiązana do wskazania przesłanek jej zastosowania. Oczywiście, na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia sąd powinien wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności, jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek przyczyn mających uzasadniać wstrzymanie wykonania i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny.

Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia nie stanowi wymogu formalnego, lecz jest materialnoprawną argumentacją wniosku. Dlatego treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia, natomiast jest oceniana z punktu widzenia zasadności wniosku.

Cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.)], lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). W podobnym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniach: z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1384/14, z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 310/15, z dnia 21 maja 2015 r. sygn. akt II OZ 454/15 oraz z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 552/15. Z kolei stanowisko przeciwne zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OZ 65/15 i z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 218/15.

Sąd, rozpatrując wniosek w przedmiotowej sprawie, przychyla się do stanowiska, że decyzja z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącego. Nie ma zatem prawnej możliwości wstrzymania wykonania wydalenia skarżącego czy nawet zobowiązania do powrotu, gdy przedmiotem postępowania jest decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż wystąpienie ewentualnych konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie jest bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana w przyszłości.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy lub będący małżonkiem, w imieniu którego został złożony wniosek o nadanie statusu uchodźcy, pod warunkiem posiadania zaświadczenia wydanego na podstawie art. 36 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wedle natomiast art. 36 ust. 1 wskazanej ustawy jeżeli po upływie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie została wydana decyzja w pierwszej instancji i przyczyna niewydania decyzji w tym terminie nie leży po stronie wnioskodawcy, Szef Urzędu, na wniosek wnioskodawcy, wydaje zaświadczenie, które wraz z tymczasowym zaświadczeniem tożsamości cudzoziemca stanowi podstawę dla wnioskodawcy i małżonka, w imieniu którego wnioskodawca występuje, do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach i w trybie określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak stanowi art. 36 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, jest ważne do dnia, w którym decyzja w sprawie o nadanie statusu uchodźcy stanie się ostateczna.

W odniesieniu do kwestii pozbawienia pomocy socjalnej i opieki medycznej, które zostały przyznane skarżącemu zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy zauważyć, że stosownie do art. 74 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy pomoc socjalna i opieka medyczna nie jest udzielana po upływie terminu wykonania obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. W ten sposób sformułowana norma prawna wyklucza możliwość wydłużenia okresu, w którym cudzoziemiec jest objęty pomocą socjalną i opieką medyczną, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy. Ustanie świadczeń pomocy socjalnej i opieki medycznej wiąże się wyłącznie z upływem terminu do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP, który zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wynosi 30 dni.

Powołane wyżej regulacje wskazują, że zarówno utrata ważności zaświadczenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców uprawniającego do wykonywania pracy, jak i utrata prawa do pomocy socjalnej, nie wiążą się z wykonaniem decyzji o odmowie nadania statutu uchodźcy, które – jak wyżej wywiedziono – polega na zastosowaniu się do obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w stosownym terminie. Konsekwencje określone w powołanych przepisach następują z mocy prawa po upływie określonego terminu od doręczenia cudzoziemcowi ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. II OZ 535/15 wykluczył pozbawienie cudzoziemca pomocy socjalnej, jako podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy nadania statutu uchodźcy.

Skarżący, nie będąc zobowiązany do powrotu do kraju, może skutecznie realizować swoje prawo do sądu, w tym podejmować działania procesowe, które zapewnią mu skuteczny udział w postępowaniu wywołanym jego skargą na decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy. Argumenty przywoływane w uzasadnieniu zarzutów skargi w żaden sposób nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania aktu, nie wskazują też, by okoliczności sprawy mogły spowodować zaistnienie ustawowej przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo należy zauważyć, że zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania aktu nie może być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, sprowadzającą się do przedsądu. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje także bez wpływu na sądową kontrolę jej legalności.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.