Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 886/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 c § 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 maja 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ( dalej: Dyrektor IAS ), działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - dalej K.p.a., art. 64c § 7 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.) - dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia J. B., na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 24 maja 2018 r., którym określono stronie koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 6.776,80 zł, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. ( dalej: Naczelnik ), będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec J. B., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2018 r., obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2012 r. w wysokości należności głównej 111.642,00 zł.

W celu wyegzekwowania przedmiotowej należności organ egzekucyjny skierował do "A" S.A. zawiadomienie z dnia 5 marca 2018 r. o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie Bank otrzymał w dniu 5 marca 2018 r. W dniu 12 marca 2018 r. odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu.

W wyniku realizacji zajęcia "A" S.A. przekazał w dniu 6 marca 2018 r. na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 39.836,42 zł, natomiast w dniu 8 marca 2018 r. kwotę 7.777,25 zł. Kolejnych wpłat na rachunek Naczelnika dokonywał zobowiązany ( w dniach: 13 marca 2018 r., 16 marca 2018 r., 20 marca 2018 r.). W dniu 22 marca 2018r. organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do kwoty należności głównej 69,00 zł, natomiast w dniu 26 marca 2018 r. - z uwagi na całkowitą spłatę zaległości - zawiadomienie o uchyleniu zajęcia z dnia 5 marca 2018 r. Przekazaną przez Bank w dniu 23 marca 2018 r. kwotę 70,06 zł organ egzekucyjny zwrócił zobowiązanemu w dniu 27 marca 2018 r.

W dniu 30 marca 2018 r. do Naczelnika wpłynął wniosek pełnomocnika strony, który na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 24 maja 2018 r. postanowienie, którym określił stronie koszty powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2018 r. w wysokości 6.776,80 zł, na które złożyły się: opłata manipulacyjna w kwocie 1.128,40 zł, opłata za czynność w kwocie 5.645,70 zł, wydatek egzekucyjny w kwocie 2,70 zł.

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 9 pkt 2 u.p.e.a. pełnomocnik strony wskazał, że w wyniku zajęcia rachunku bankowego została wyegzekwowana tylko część zaległości, natomiast kwota 72.228,08 zł wraz z odsetkami została wpłacona bezpośrednio przez zobowiązanego na rachunek wierzyciela wskazany w tytule wykonawczym przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Tym samym, w części należności wpłaconej bezpośrednio na rachunek wierzyciela, zobowiązany nie powinien być obciążony kosztami za zajęcie rachunku bankowego i opłatą manipulacyjną. Zdaniem strony, koszty egzekucyjne powinny zostać naliczone tylko w stosunku do wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny kwot i w tym zakresie postanowienie organu I instancji powinno zostać zmienione.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy.

Jak wskazał organ odwoławczy, przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena prawidłowości określenia zobowiązanemu kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2018 r., na które złożyły się: opłata za czynność egzekucyjną, opłata manipulacyjna i wydatek egzekucyjny.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 64 § 1 pkt 4 , art. 64 § 4, art. 64 § 3, 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. i wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Z kolei z art. 64 § 6 u.p.e.a. wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (art. 64 § 10 u.p.e.a.).

Artykuł 64c § 1 u.p.e.a. stanowi natomiast, że za koszty egzekucyjne uważa się również wydatki poniesione przez organ egzekucyjny. Wydatkami - zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. - są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji.

Opłaty, o których mowa w 64 § 1 i § 6 u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem 2-4, obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.e.a.).

Jak wskazał Dyrektor IAS opłata manipulacyjna stanowiąca 1% kwoty egzekwowanej należności objętej tytułem wykonawczym została przez organ I instancji wyliczona nieprawidłowo. Organ wyliczył opłatę przy uwzględnieniu odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadających w dniu 2 marca 2018 r. (odsetki w wysokości 1.199,00 zł). Tymczasem prawidłowo powinna być ona wyliczona z uwzględnieniem odsetek wyliczonych na dzień 5 marca 2018 r. (odsetki w wysokości 1.272,41 zł). Powyższy błąd zaskutkował określeniem stronie kosztów egzekucyjnych w wysokości 6.776,80 zł zamiast 6.777,54 zł, czyli o 0,74 zł niższej niż należna. Mając jednak na uwadze zasadę wynikającą z art. 139 K.p.a., zakazującą orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony, Dyrektor IAS postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie również w tym zakresie zwłaszcza, że pozostałe kwoty kosztów egzekucyjnych zostały wyliczone prawidłowo, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. W niniejszej sprawie obowiązek uiszczenia opłaty za czynność egzekucyjną powstał z chwilą doręczenia do "A" S.A. zawiadomienia o zajęciu, tj. w dniu 5 marca 2018 r. Za koszt egzekucyjny prawidłowo również uznano wydatek w postaci kosztów korespondencji. W sprawie nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 64c § 2-4 u.p.e.a. obciążające kosztami egzekucyjnymi wierzyciela. Organ egzekucyjny prawidłowo obciążył powstałymi kosztami zobowiązanego.

Z akt sprawy wynika, że kwota 72.229,73 zł, na którą powołuje się pełnomocnik strony, została uregulowana po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego J. B. w "A" S.A. Zajęcie egzekucyjne nastąpiło w dniu 5 marca 2018 r., natomiast wpłaty zobowiązanego pochodzą z dni: 13 marca 2018r., 16 marca 2018r. i 20 marca 2018 r.

Organ zwrócił uwagę na zapis art. 64 § 8 u.p.e.a., wskazując, że zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczania opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Tym samym, na sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych w wysokości wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie może wpływać fakt uregulowania części dochodzonej należności przez bezpośrednie wpłaty zobowiązanego na rachunek bankowy wierzyciela. Zostały one bowiem dokonane po dacie zaistnienia okoliczności, z którymi u.p.e.a. wiąże powstanie obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego. Ponadto, wysokość opłaty za czynność egzekucyjną i opłaty manipulacyjnej jest wyliczana w oparciu o wysokość objętej tytułem wykonawczym egzekwowanej należności pieniężnej, nie zaś w oparciu o kwotę wyegzekwowaną bezpośrednio w wyniku zastosowanych przez organ środków egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie pełnomocnik J. B. domagając się uchylenia postanowienia Dyrektora IAS [...] z dnia 9 lipca 2018 roku, jak i postanowienia Naczelnika z dnia 24 maja 2018 roku i zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił organom naruszenie:

1) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty - wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

2) art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

3) art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, w szczególności ustalenia czy określone przez organ koszty egzekucyjne wynikające z przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostają w związku ze świadczeniami organu egzekucyjnego w toku tego postępowania;

4) 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, że organy powinny wziąć pod uwagę - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 roku sygn. akt SK 31/14 - ocenę nakładu pracy organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, częstotliwość podejmowanych czynności, ich skomplikowanie a nie jedynie odnosić się w ogólności do postępowań prowadzonych z udziałem strony skarżącej. Organ II instancji nie wykazał jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wymienionych tytułów miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, czynności faktyczne, jakie w rozpoznawanej sprawie były podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się zasadniczo do doręczenia odpisów tytułu wykonawczego oraz do wysłania zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, a więc czynności egzekucyjnych nie wymagających szczególnego nakładu pracy czy obarczonych wysokim poziomem skomplikowania.

Zdaniem strony skarżącej, rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić fakt, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od zakresu podejmowanych czynności w trakcie prowadzonej egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Brak takiego wskazania powoduje bowiem, że w istocie takie rozstrzygnięcie wymyka się spod kontroli sądowej. Nie sposób bowiem poznać jakie czynności organu egzekucyjnego, jaki nakład pracy organu egzekucyjnego, legły u podstaw takiego ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zasadą jest, że koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany (art. 64c § 1 zd. drugie u.p.e.a.).

Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora IAS, który utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, określające zobowiązanemu wysokość kosztów egzekucyjnych, naliczonych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę 6.776,80 zł. Podstawą naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4, 64 § 6 oraz art. 64c § 7 u.p.e.a.

Strona zarzucając rozstrzygnięciom organów obu instancji naruszenie wskazanych przepisów przez ustalenie kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty - wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości oraz przez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., SK 31/14, w którym uznano, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku ( pkt 4.3. uzasadnienia ) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności.

Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej, i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem uznać, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności. Nakaz bezpośredniego odwołania się do Konstytucji obowiązuje nie tylko Sąd, ale także organy państwa, działające na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego - powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Na wadę konstrukcyjną regulacji wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 579/15 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2066/14, z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17, z dnia 27 czerwca 2018r., sygn. akt I SA/Gd 392/18 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, .uznając za uzasadnione zarzuty skargi w zakresie niewłaściwego zastosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z uznaniem ich za niezgodne z Konstytucją RP uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 580 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. 2018, poz.265).