Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2970/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 97
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący de!. Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska /spr/ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant: Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich L uchyla zaskarżoną decyzję //. nie orzeka w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił uprawnień kombatanckich Z.P. na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zm). W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że Z.P. został powołany do wojska i pełnił służbę wojskową po [...] r., tj po terminie określonym art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...)■ Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD. W związku z powyższym Kierownik Urzędu stwierdził, że Z.P. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...] w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Ponadto, stwierdzono że Z.P. pełnił służbę w jednostce wojskowej, która nie brała udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...).

Od decyzji odwołanie wniósł Z.P. prosząc o ponowne rozpoznanie sprawy i uwzględnienie, że w czasie okupacji do roku V r ukrywało się w gospodarstwie wiele osób - byli to wojskowi z obozów jenieckich i cywile ścigani prze okupanta. Do odwołania dołączył oświadczenia z wydarzeniami okupacyjnymi.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim w [...] Brygadzie WOP i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...). Rozpoznanie zaś wniosku o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich (ukrywanie polskich jeńców) bez udokumentowanego wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia byłoby naruszeniem przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach (...)

3 Sygn.aktSA/Sz 2970/01

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy Z.P. zwrócił się o pozytywne orzeczenie. Podniósł, iż służba w wojsku była niebezpieczna strzelano do nich tak jak do tych, którzy brali udział w walkach z bandami. Dzisiaj uprawnienia kombatanckie odbiera się a jego traktuje jak żołnierza drugiej kategorii bez żadnych uprawnień. Ponadto wraz z rodziną ukrywał jeńców wojennych uciekających z obozów jenieckich i osoby cywilne ścigane przez Niemców w latach [...]. Ukrywali ich bezinteresownie z narażeniem życia a w [...] r. zostali wydani przez kolaboranta i wywiezieni do obozu przejściowego do [...], następnie na roboty przymusowe do Niemiec. Zdaniem Z.P. tych faktów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie bierze po uwagę, o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich, bez udokumentowanego wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia. Jednocześnie adresu takiego stowarzyszenia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie podał.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że stanowisko Kierownika zostało zajęte po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, zaś szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne znajduje się w decyzji. Ocena prawna zaś jest aktualna ponieważ zdaniem Kierownika skarżący nie przedstawił nowych dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r, i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270zezm).

Stosownie do art. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na

4

Sygn.aktSA/Sz 2970/01

badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, natomiast względy poza prawne, a więc takie, których nie przewidują przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnej sprawie, w toku tej kontroli nie są brane pod uwagę.

Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania uprawnień kombatanckich. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ orzekający w niniejszej sprawie, zastosował art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) bez wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego czym naruszył art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego.

Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że skarżący Z. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZBoWiD w [...] z dnia [...]r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" od [...] r. do [...]r., na podstawie zaświadczenia WKU w [...] z dnia [...]r., z którego wynika, że pełnił służbę w Wojsku Polskim w [...] Brygadzie WOP od [...]r. do [...]r.

Zgodnie z art. 25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które, uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r, do 30 czerwca 1947r.

Nie ma wpływu na ewentualne zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich z tego tytułu okoliczność, że pełnił służbę z poboru w Wojsku Polskim, gdyż art.lust 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach stanowi, że kombatantami są osoby, które uczestniczyły w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wehrwolfu.

Charakter przebiegu służby wojskowej, a zwłaszcza podnoszonej przez stronę dolegliwości tej służby i wynikającego z niej narażenia życia i zdrowia, nie stanowi podstawy wyłączenia zastosowania art 25 ust. 2 pkt 2 ww ustawy. Nie mogły być uwzględnione również pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego, a dotyczące przeżyć okupacyjnych i istniejącego stanu zagrożenia, ponieważ ustawa o kombatantach nie przewiduje takich okoliczności jako podstawy przyznania uprawnień kombatanckich,

Jednakże za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się również zgodnie z art.2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...) dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Z przedłożonych sądowi akt sprawy w tym z pism skarżącego sporządzonych w okresie gdy ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich /deklaracja członkowska/, z pism wnoszonych w trakcie postępowania przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów oraz ze skargi, wynika, że wraz z rodziną Z.P. ukrywał w latach 1939-1942 jeńców. Orzekając w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ocenił przedstawionych dowodów przez Z.P. na okoliczność ukrywania jeńców wojennych w latach [...] i to w sytuacji gdy ta okoliczność była podnoszona w deklaracji członkowskiej składanej w dacie [...] r. w związku z wnioskiem o przyjęcie w poczet Związku ZBoWiD i znana w dacie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Bojowników o Wolność i Demokrację w [...]. Organ pominął tę okoliczność i wyłącznie na tej podstawie, że Z.P. pełnił służbę w jednostce, która nie brała udziału w walce z oddziałami, o których mowa w art. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach (...) oparł swoje ustalenie. Z powyższego wynika, że kwestie związane z ukrywaniem jeńców nie były brane pod uwagę. Dlatego też rozstrzygnięcie narusza art. 7 kpa.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, w których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne,

5

a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski. Stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że podnoszone przez skarżącego okoliczności mogą być brane pod uwagę w odrębnym postępowaniu narusza art. 7 i 77 kpa, okoliczności te bowiem tworzą stan faktyczny w oparciu o który winno być oparte rozstrzygnięcie. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Zarzut dowolności w przedmiotowej sprawie zostanie wykluczony wtedy gdy ustalenia zawarte w orzeczeniu organu zapadną po rozważeniu, podnoszonej przez skarżącego okoliczności ukrywania jeńców w latach 1939-1942 i ewentualnego, o ile organ uzna za celowe, uzupełnienia w tym zakresie dowodów,

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę jako uzasadnioną uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji stosownie do art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem zaskarżona decyzja stosownie do dyspozycji art. 26 ustawy o kombatantach nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia. Prawomocną zaś jest tylko decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich utrzymana w mocy przez Sąd Administracyjny.