Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2859/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ jest świadczeniem przyznawanym na podstawie uznania administracyjnego. Powoduje to, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Rzeczą organu jest ocena spełnienia warunków uzasadniających przyznanie pomocy w tej formie, jak również decyzja co do wysokości tej pomocy.

TEZY

Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ jest świadczeniem przyznawanym na podstawie uznania administracyjnego. Powoduje to, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Rzeczą organu jest ocena spełnienia warunków uzasadniających przyznanie pomocy w tej formie, jak również decyzja co do wysokości tej pomocy.


SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 2859/03

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2003r., nr [...] na podstawie art. 127 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 3 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2003r., nr [...].

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny:

G.K. mieszka samotnie w domu jednorodzinnym. Jest bezrobotny, od lipca 2002r. bez prawa do zasiłku. Płaci [...] zł alimentów na córkę K.. Korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, nie ma żadnego dochodu.

W dniu 25 września 2003r. G.K. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej w październiku w wysokości "co najmniej kryterium dochodowego" na zakup żywności, leków, środków czystości, opału, kosztów opłat mieszkaniowych, w tym światła, gazu, telefonu.

Decyzją z dnia [...].10.2003r. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznano zasiłek celowy " na podstawowe potrzeby wymienione we wniosku z dnia 25 września 2003r." w wysokości [...]zł., uzasadniając wysokość zasiłku ograniczonymi środkami OPSu.

Od decyzji tej G.K. złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując sprawę w oparciu o dokonane ustalenia faktyczne uznało, że odwołanie nie mogło być uwzględnione, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz. U. z 1998r nr 64, poz. 414 z p. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie ponieść wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Formy przyznania pomocy określone są w art. 10 i 11 ustawy w postaci świadczeń pieniężnych, których przyznanie uzależnione jest od spełnienia warunków. Decyzja przyznająca zasiłek celowy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony. O wysokości przyznanego zasiłku decyduje każdorazowo organ przyznający zasiłek, zależnie od możliwości jakie posiada oraz potrzeb osób znajdujących w zasięgu jego działania.

Zdaniem Kolegium organ I instancji właściwie ocenił sytuację zainteresowanego i zastosował przepisy prawa materialnego, w tym art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Podniesiono, że zgodnie z art. 138 § 3 k.p.a. w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ administracji musi mieć przy tym na względzie to, iż celem pomocy społecznej – zgodnie z art. 1 cyt. ustawy – jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia.

Zainteresowany, jako osoba korzystająca ze środków pomocy społecznej, powinien dołożyć wszelkich starań aby zapewnić sobie jakiekolwiek własne dochody, ponieważ środki z pomocy społecznej nie mogą stanowić źródła utrzymania, a jedynie uzupełnienie i pomoc.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji wysokość zasiłku celowego uzależniona jest od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc i liczby innych osób potrzebujących pomocy na terenie danej gminy. Zaznaczono też, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają podstaw do porównania przyznanego zasiłku celowego z obowiązującym minimum socjalnym. Skarżący objęty jest stałą pomocą. Zaskarżona decyzja nie zamyka drogi do ubiegania się o udzielenie pomocy społecznej w przyszłości.

Uznając, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymano w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.K. wnosił o uchylenie powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzającej ją decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w P.. Skarżący zarzucał, że decyzje te naruszają prawo materialne poprzez nie uwzględnienie dyspozycji ustawodawcy wyrażonej w treści art.2.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, to jest wysokość przyznanego zasiłku celowego nie umożliwia zainteresowanemu bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy naruszyły prawo materialne poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. W sytuacji skarżącego przyznana kwota tytułem zasiłku jest rażąco sprzeczna także z dyspozycją art. 67 ust 2 Konstytucji RP, nieprawidłowo SKO odwołuje się do art. 2.4 ustawy o pomocy społecznej. NSA jeżeli podzieli taki pogląd, winien zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją wskazanego przepisu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). W oparciu o przepisy tej ustawy sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej w przypadkach wskazanych w ustawie wyłącznie pod względem zgodności z prawem. Skarga wniesiona w sprawie niniejszej nie mogła być uwzględniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z przepisami prawa.

Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm.) jest świadczeniem przyznawanym na podstawie uznania administracyjnego. Powoduje to, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Rzeczą organu jest ocena spełnienia warunków uzasadniających przyznanie pomocy w tej formie, jak również decyzja co do wysokości tej pomocy. W sprawie niniejszej szczegółowo uzasadniono wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu, że wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego nie umożliwia mu bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka – czym naruszono art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 67 ust.2 Konstytucji RP podnieść należy, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Nie jest rolą pomocy społecznej ponoszenie pełnych kosztów utrzymania osób korzystających z tego rodzaju świadczeń, lecz jedynie udział w granicach możliwości organu – w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, na konkretny cel bytowy, które przykładowo wymieniono w ustawie.

Nie można również podzielić poglądów skarżącego w części dotyczącej regulacji zawartej w art. 2 ust. 4 omawianej ustawy. Przepisy ust. 1 i ust. 4 wymienionego artykułu nie mogą być sobie przeciwstawiane, należy je odczytywać łącznie, uwzględniając pozostałą treść zawartą w tym artykule, jak uczyniono w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę.