Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 474/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 art. 7 art. 8 par. 1 par. 2 art. 63 par. 1 par. 2 art. 64 par. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zp ust. 1 art. 31zo art. 31zq ust. 5 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 08 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 08 grudnia 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

J. K., pismem złożonym w dniu [...] kwietnia 2020 roku, wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku.

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. , decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku, odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie przedsiębiorcy.

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że w miesiącu marcu 2020 roku wnioskodawczyni korzystała jeszcze z tzw. ulgi na start i odmówił zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku. Jednocześnie organ stwierdził, że wnioskodawczyni przysługuje prawo ubiegania się o zwolnienie ze składek za okres od kwietnia 2020 do maja 2020 roku, co wymaga złożenia ponownego wniosku obejmującego tylko ten okres.

J. K. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, przyznania zwolnienia z opłacania składek.

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za marzec-maj 2020 roku było nieuprawnione, gdyż w marcu 2020 rok skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Skarżony organ naruszył przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego, co nie tylko mogło mieć, lecz w okolicznościach kontrolowanej sprawy, miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne J. K. została załatwiona z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 63 §1 i §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm.) w związku z art. 31zp ust. 1, art. 31zo ust. 2 oraz 31zq ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw działaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 374 ze zm.).

Organ z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania przyjął, że podstawę do odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek może stanowić, niewłaściwe zdaniem organu, "sformułowanie wniosku". Organ w żadnym zakresie nie wyjaśnił na czym polegało owo niewłaściwe sformułowanie wniosku.

Sąd wskazuje zatem, że "sposób sformułowania" podania nie może być wyłączną, czy wystarczającą "podstawą rozstrzygania" o prawach i obowiązkach stron postępowania. Podanie jest prawną formą komunikacji z organem administracji publicznej. Jest formą prawną inicjowania postępowania administracyjnego. Złożenie podania aktualizuje obowiązki procesowe organu administracji, do których należy przyjmować taką treść żądania wniosku, która jest zgodna z rzeczywistą wolą jego autora, zidentyfikowanie przedmiotu postępowania, identyfikacja pomiotów, które mają status prawny strony postępowania, a następnie ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy materialnej oraz rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o ustalenia, które są zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

Materialnoprawne przesłanki dotyczące zasadności żądania zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku określa w szczególności przepis art. 31zo ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw działaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Analiza wskazanego przepisu prawnego ujawnia, że zwolnienie z opłacania składek warunkują takie kwestie, jak prowadzenie działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 roku oraz przychód z tej działalności na poziomie nie wyższym niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 roku.

Kompetencja do wydania decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania składek aktualizuje się wówczas, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważy żądanie wniosku przez pryzmat materialnoprawnych przesłanek zasadności żądania.

Ustawodawca określił dwa sposoby załatwienia sprawy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku. Informacja o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek oraz decyzja o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (art. 31zq ust. 5, ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw działaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).

Sąd wskazuje zatem, że przedmiot postępowania o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku jest podzielny w tym sensie, że kwestia zwolnienia z obowiązku opłacania składek za każdy z okresów składkowych objętych wnioskiem (marzec, kwiecień, maj) może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia; możliwe jest rozstrzyganie, co do istoty o prawie do zwolnienia z opłacania składek osobno za każdy z okresów składkowych objętych wnioskiem.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych również dostrzegł podzielność przedmiotu kontrolowanego postępowania, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poucza stronę o konieczności wystąpienia z kolejnym i odrębnym wnioskiem, co do obowiązku opłacania składek za miesiąc kwiecień 2020 roku oraz miesiąc maj 2020 roku. Jednocześnie organ wydał rozstrzygnięcie, które pozostaje w ewidentnej sprzeczności z przyjętymi ustaleniami faktycznym. Bez rozważenia zasadności zwolnienia ze składek za kwiecień 2020 roku oraz za maj 2020 roku organ wydał decyzję o odmowie zwolnienia i jednocześnie stwierdził w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni "przysługuje prawo ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek za ten okres".

Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że takie, jak powyżej załatwienie sprawy, dowodzi wydania decyzji z ewidentnym naruszeniem art. 8 §1 i §2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych z całkowicie niezrozumiałych dla Sądu powodów, które nie zostały omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odstąpił od praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Sądowi z urzędu znane są przypadki, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawach z wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku informował wnioskodawcę o zwolnieniu ze składek oraz wydawał decyzję o umorzeniu postępowania z uwagi na zaliczenie nadpłaty.

Opisany powyżej sposób załatwienia sprawy dowodzi także działania z pogwałceniem zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Korzystając z któregokolwiek ze środków zaskarżenia J. K. jednocześnie uchybia wymogowi złożenia w terminie najpóźniej do 30 czerwca 2020 roku "prawidłowo sformułowanego" wniosku o zwolnienie z opłacania składek za kwiecień-maj 2020 roku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni, że ustalenie o braku podstaw do zwolnienia z opłacania składek za marzec 2020 rok aktualizuje i usprawiedliwia wydanie rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z opłacania składek tylko w tym zakresie, czyli w odniesieniu do miesiąca marca 2020 roku. Rozstrzygnięcie, co do zasadności zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2020 roku oraz za maj 2020 roku musi poprzedzać merytoryczne rozważenie przesłanek zwolnienia z opłacania składek za ten okres. Nieprawidłowości w podaniu dotyczące "sformułowania wniosku" należy usuwać poprzez wezwanie strony do poprawienia/usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 §1 i §2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.