Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3095/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14b-14p
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 43 ust. 1 pkt 41 i ust. 13
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca (Bank) – B. S.A. z siedzibą w W., wnioskiem z 23 kwietnia 2012 r. złożyła wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług.

We wniosku Skarżąca przedstawiła zdarzenie przyszłe, wskazując, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zamierza umożliwić swoim klientom zawieranie umów pożyczek instrumentów finansowych (w tym przypadku chodzi w szczególności o zdematerializowane papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynkach zorganizowanych dalej: papiery wartościowe). Instrumenty te mieszczą się w kategorii instrumentów finansowych, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Z 2010 r., Nr 211, poz. 1384 z późn. zm.), dalej: "u.o.i.f.". W tym celu Bank zamierza podjąć współpracę z podmiotami z grupy kapitałowej banku, tj. z Bankiem nr 1 z siedzibą za granicą oraz Bankiem nr 2 z siedzibą za granicą.

Pożyczki papierów wartościowych zakładają pożyczenie papierów wartościowych, które są własnością pożyczkodawcy, na rzecz pożyczkobiorcy, który tymczasowo potrzebuje tych papierów wartościowych, aby wesprzeć swoje strategie inwestowania, potrzeby finansowania i zobowiązania. W każdą transakcję pożyczki zaangażowane są dwie strony. Pożyczkodawca dostarcza papiery będące przedmiotem obrotu na danym rynku, a pożyczkobiorca generuje na nie popyt. Taka transakcja wykonywana jest pod zabezpieczenie, które pożyczkobiorca przekazuje pożyczkodawcy w momencie przekazania papierów wartościowych stanowiących przedmiot pożyczki. Zabezpieczenie przyjmowane będzie w formie pieniężnej lub w formie zdematerializowanych papierów wartościowych w wysokości do 105% kwoty nominalnej pożyczki. Zabezpieczenie w postaci polskich papierów wartościowych i środków pieniężnych w PLN będzie przechowywane przez Bank, natomiast zabezpieczenie w zagranicznych instrumentach finansowych i walutach będzie przechowywane przez Bank nr 1, na rachunku otwartym na rzecz pożyczkodawcy dla celów przechowywania zabezpieczenia. Bank nr 2 na wniosek pożyczkodawcy, będzie inwestował zabezpieczenie zgodnie z postanowieniami umownymi. W razie niezwrócenia pożyczki, Bank nr 2 przejmie zabezpieczenie i zwróci pożyczkodawcy papiery wartościowe tożsame do pożyczonych lub kwotę równą wartości papierów wartościowych na dzień, kiedy pożyczka miała być zwrócona. W przypadku terminowego zwrotu pożyczki, zabezpieczenie zostanie niezwłocznie zwrócone pożyczkobiorcy. Rachunek zabezpieczenia będzie oddzielny w stosunku do obecnych rachunków klienta (dotyczy zarówno środków pieniężnych jak i papierów wartościowych). Koszty przechowywania zabezpieczenia bierze na siebie Bank nr 2. W przypadku, gdy zabezpieczenie w formie środków pieniężnych będzie reinwestowane przez Pożyczkodawcę ponosi on ryzyko takiej inwestycji. Na koniec miesiąca odsetki od takiej inwestycji będą przekazywane przez pożyczkodawcę do Banku nr 2, który przekaże jego część pożyczkobiorcy.

Bank będzie umożliwiał swoim klientom, którzy będą występowali w charakterze pożyczkodawców, przystępowanie do umów pożyczek papierów wartościowych za pośrednictwem Banku nr 2. W tym celu Bank, klient Banku, który będzie chciał pożyczać papiery wartościowe innym podmiotom, oraz Bank nr 2 przystąpią do trójstronnej umowy (dalej: Umowa), na mocy której Bank nr 2 zostanie ustanowiony pełnomocnikiem klienta Banku (pożyczkodawcy) w zawieraniu umów pożyczek papierów wartościowych. W szczególnych okolicznościach, Bank nr 2 może występować w charakterze pożyczkobiorcy. Jako pełnomocnik pożyczkodawcy, Bank nr 2 nie będzie świadczył usług doradztwa inwestycyjnego ani w odniesieniu do pożyczek papierów wartościowych, ani w zakresie inwestycji zabezpieczenia. Pożyczki papierów wartościowych będą dochodziły do skutku na podstawie odrębnych umów (dalej: Umowa Pożyczki), które będą zawierane pomiędzy Bankiem nr 2, działającym w charakterze pełnomocnika pożyczkodawcy a pożyczkobiorcą.

Zawieranie i rozliczanie transakcji na pożyczonych papierach wartościowych nie wchodzi w zakres obecnej umowy rachunku papierów wartościowych bądź umowy o prowadzenie rejestru aktywów (dalej: umowy rachunku papierów wartościowych) zawartej przez pożyczkodawcę z Bankiem, stąd konieczne jest zawarcie odrębnej umowy w tym zakresie (dalej: Umowa). Regulamin Prowadzenia Rachunków Papierów Wartościowych przez B. S.A., będący załącznikiem do umowy rachunku papierów wartościowych w § 36 wskazuje, że; klient będzie mógł zawierać i rozliczać transakcje pożyczek papierów wartościowych [...], po spełnieniu dodatkowych warunków określonych przez Bank. Stąd konieczność zawarcia dodatkowej umowy pomiędzy Bankiem a klientem. Bank nie będzie bezpośrednio stroną umowy pożyczki, będzie natomiast podejmował działania wspierające dalszą obsługę operacyjną pożyczek i zabezpieczenia.

Zgodnie z Umową Bank będzie wykonywał następujące czynności:

• rozliczanie i rejestrowanie (są to bowiem instrumenty finansowe w formie zapisu elektronicznego) na rachunku zabezpieczenia, stanowiącego aktywa rozliczane lub rejestrowane w Polsce, przekazane przez pożyczkobiorcę w związku z pożyczką, ale tylko w takim zakresie w jakim Bank świadczy usługi powiernicze w zakresie aktywów stanowiących zabezpieczenie,

• pobieranie lub zapewnienie pobrania jakichkolwiek odsetek, dywidend lub innych pożytków z papierów wartościowych stanowiących przedmiot pożyczki (włączając w to rekompensatę z tytułu niedotrzymanej dywidendy oraz inne pożytki należne pożyczkodawcy w związku z pożyczką).

• udzielanie pożyczkodawcy wsparcia, w zakresie jaki może być uzgodniony każdorazowo pomiędzy Bankiem a pożyczkodawcą, w wykonaniu przysługujących pożyczkodawcy praw z papierów wartościowych będących przedmiotem pożyczki.

• zapewnienie bieżącego wsparcia w związku z jakimikolwiek pytaniami pożyczkodawcy w odniesieniu do usług dostarczanych w ramach Umowy przez Bank nr 2 lub Bank oraz przekazywanie zapytań do pożyczkodawcy w zakresie wszelkich informacji jakie Bank lub Bank nr 2 mogą potrzebować w ramach wykonywania czynności w związku z Umową.

• przekazanie do Banku nr 2 zamiaru sprzedaży przez pożyczkodawcę papierów wartościowych będących przedmiotem pożyczki.

• współpraca z Bankiem nr 2 i Bankiem nr 1 w zakresie koniecznym do skutecznego wykonywania obowiązków Banku w zakresie Umowy.

• zebranie dokumentacji dotyczącej obsługiwanego klienta niezbędnej do skutecznego podpisania Umowy.

Z tytułu wykonywania w/w usług Bank będzie otrzymywał należne od pożyczkobiorcy wynagrodzenie. Głównym składnikiem wynagrodzenia Banku będzie określony w Umowie odsetek od przychodu z inwestycji zabezpieczenia. W przypadku, gdy zabezpieczenie stanowią papiery wartościowe, zysk stanowi wynagrodzenie zapłacone przez pożyczkobiorcę (uzgodniony odsetek z wynagrodzenia przekazywanego pożyczkodawcy).

Bank będzie w trybie miesięcznym wystawiał pożyczkodawcy faktury za usługi wykonywane na jego rzecz (faktury będą wystawiane w terminie do 7 dnia po zakończeniu danego okresu rozliczeniowego). Faktury będą przekazywane do Banku nr 2, który w imieniu pożyczkodawcy będzie dokonywał płatności faktury w zakresie wynagrodzenia należnego Bankowi jak określono w Umowie (Bank nr 2 będzie występował jako pełnomocnik pożyczkodawcy w zakresie odbioru faktur wystawionych przez Bank dokumentujących należne mu od pożyczkodawcy wynagrodzenie za usługi wyświadczone na podstawie Umowy). Następnie Bank nr 2 przekaże pożyczkodawcy ustaloną w Umowie część wypracowanych przez pożyczkodawcę odsetek pomniejszoną o swoje wynagrodzenie oraz wynagrodzenie Banku za wykonane na podstawie Umowy czynności.

W związku z powyższym Skarżąca zadała pytanie czy usługi świadczone przez Bank w ramach Umowy umożliwiającej klientom Banku zawieranie umów pożyczek papierów wartościowych będą korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) dalej "u.p.t.u.", jako usługi których przedmiotem są instrumenty finansowe, o którym mowa w u.o.i.f., z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie?

W opinii Skarżącej otrzymywane przez Bank wynagrodzenie w ramach Umowy, umożliwiającej klientom Banku zawieranie umów pożyczek papierów wartościowych na zasadach opisanych powyżej, z tytułu wykonywania czynności na rzecz pożyczkodawcy będzie korzystało ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.

Zdaniem Skarżącej, czynności świadczone przez Bank na rzecz pożyczkodawcy w ramach Umowy mieszczą się w pierwszej części dyspozycji art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., tj. dotyczą usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe (papiery wartościowe) oraz nie stanowią usług przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi.

Usługa świadczona przez Bank stanowi usługę kompleksową i nie ma podstaw do wydzielania z niej poszczególnych jej komponentów, a tym bardziej stosowanie odmiennego podejścia w odniesieniu do opodatkowania tych komponentów.

W interpretacji indywidualnej z [...] lipca 2012 r. Minister Finansów, , stanowisko Skarżącej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku świadczonych usług uznał za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 5a, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 41, ust. 13 u.p.t.u., powołał ponadto wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 28 lipca 2011 r. w sprawie C-350/10 i wskazał, że czynności wykonywane przez Skarżącą w ramach zawartej umowy mają charakter techniczny zatem odpowiedzialność Skarżącej wobec jej klientów ograniczona jest jedynie do aspektów technicznych. Skarżąca nie wykonuje bowiem czynności, które powodowałyby prawne i finansowe zmiany podobne do zmian wywołanych rozliczeniami międzybankowymi lub transakcjami dotyczącymi samych papierów wartościowych, a jedynie podejmuje działania wspierające obsługę operacyjną transakcji dokonywanych przez klientów (pożyczek i ich zabezpieczenia). Zatem przedmiotowa usługa wsparcia ogranicza odpowiedzialność Skarżącej wobec swoich klientów (pożyczkodawców) jedynie do aspektów technicznych związanych z obsługą operacyjną udzielanych pożyczek i nie będzie ona wykonywać żadnej usługi finansowej związanej z instrumentami finansowymi. Tym samym organ stwierdził, iż świadczone przez Skarżącą usługi nie korzystają ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.

Organu stwierdził, iż czynności podejmowane przez Skarżącą w ramach wymienionej we wniosku umowy nie są niezbędne do udzielenia pożyczki instrumentów finansowych przez klienta. Przedmiotowa usługa wsparcia obsługi operacyjnej pożyczek papierów wartościowych udzielanych przez klienta ma istotnie charakter pomocniczy w analizowanej sprawie, jednak brak tej usługi nie wyklucza wykonania usługi finansowej polegającej na udzielaniu pożyczek papierów wartościowych. Czynności opisane we wniosku, wykonywane przez Skarżącą, nie mogą być zatem uznane za niezbędne w znaczeniu przedstawionym powyżej.

Organ wskazał, także, że trudno uznać opisane przez Skarżącą usługi za specyficzne jedynie dla usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, bowiem działania jakie wykonuje Skarżąca - pobieranie odsetek, dywidend, zapewnianie wsparcia w związku z pytaniami usługobiorców, czy zbieranie dokumentacji klientów, mogą być elementami właściwymi również dla szeregu innych usług, również usług niezwiązanych z finansami. Przedmiotowe usługi nie obejmują funkcji charakterystycznych (specyficznych) dla usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe. Organ odniósł się również do wymienionej we wniosku usługi rozliczania i rejestrowania na rachunku zabezpieczenia oraz stwierdzenia Skarżącej, iż usługa ta wykonywana jest "tylko w takim zakresie, w jakim Bank świadczy usługi powiernicze w zakresie aktywów stanowiących zabezpieczenie".

Uwzględniając powyższe nie można w opinii Organu uznać za właściwe również usług rozliczania i rejestrowania na rachunku zabezpieczenia. Zatem wymienione we wniosku usługi wykonywane przez Skarżącą nie mogą być uznane za właściwe do wykonania usługi, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., bowiem nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla tej usługi.

Pismem z 2 sierpnia 2012 r. Skarżąca wniosła o zmianę interpretacji indywidualnej zgodnie z jej wnioskiem.

W odpowiedzi na to wezwanie, Minister Finansów pismem z 30 sierpnia 2012 r., stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

W skardze złożonej na ww. interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 41 oraz art. 43 ust. 13 u.p.t.u. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w ramach planowanych usług Banku, analizowana usługa nie może być uznana za usługę korzystającą ze zwolnienia z VAT jako usługa finansowa oraz, że nie jest właściwa i niezbędna do wykonania usługi finansowej przez Bank, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia, że ww. przepisy nie znajdują zastosowania do przedstawionego przez Skarżącą stanu faktycznego.

W opinii Strony, z argumentacją i interpretacją Ministra Finansów, iż analizowana usługa nie jest właściwa i niezbędna do wykonania usługi finansowej przez Bank nie sposób się zgodzić. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. zwolnione z opodatkowania podatkiem od towarów i usług , są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w u.o.i.f., z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 u.o.i.f., instrumentami finansowymi są papiery wartościowe oraz niebędące papierami wartościowymi, wskazane szczegółowo w ustawie, kategorie. Natomiast zgodnie z art. 43 ust. 13 u.p.t.u. zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37 - 41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Zdaniem Skarżącej, czynności świadczone przez Bank na rzecz pożyczkodawcy w ramach Umowy mieszczą się w pierwszej części dyspozycji art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., tj. dotyczą usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe (papiery wartościowe) oraz nie stanowią usług przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, a otrzymywane przez Bank wynagrodzenie w ramach Umowy, umożliwiającej klientom Banku zawieranie umów pożyczek papierów wartościowych na zasadach opisanych powyżej, będzie korzystało ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd na wstępie podkreśla, iż zaskarżona interpretacja indywidualna Ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydana została w wyniku rozpatrzenia wniosku Skarżącej złożonego na podstawie przepisów art. 14b - 14p ustawy Ord. pod. Na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy Minister Finansów, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zgodnie z art. 14b § 2 i § 3 ustawy Ord. pod. wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego; albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Mając na uwadze wskazane powyżej przepisy ustawy Ordynacja podatkowa podnieść także należy, iż podstawą udzielenia interpretacji indywidualnej jest wyłącznie stan faktyczny wskazany we wniosku osoby zainteresowanej. W związku z czym orzeczenie Sądu w przedmiotowej sprawie wiąże wyłącznie w zaprezentowanym przez Skarżącą zaistniałym stanie faktycznym. Sąd wskazuje ponadto, iż w postępowaniu o udzielenie indywidualnej interpretacji organ nie prowadzi postępowania dowodowego w zakresie potwierdzenia okoliczności wskazywanych przez Stronę we wniosku. Powyższe prowadzi do konkluzji, iż rzeczywisty stan prawny może odbiegać od okoliczności opisanych przez Stronę we wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji. Na podkreślenie zasługuje także to, iż w organ dysponując całokształtem materiału dowodowego zebranego w postępowaniu podatkowym, a także Sąd następnie go oceniając na etapie skargi może wywieść inne wniosku niż wynikają one z oceny indywidualnej interpretacji stanowiącej ocenę stanowiska zaprezentowanego przez Skarżącą we wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę wskazane powyżej przepisy, a także kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego w postaci pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach; określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona indywidualna interpretacja Ministra Finansów zawierająca ocenę wniosku Banku została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także okoliczności wskazujących na istnienie przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu z przytoczonych we wniosku o interpretację indywidualną okoliczności faktycznych nie wynika, aby Bank świadczył usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Skarżącą będzie świadczyć usługi związane z umową pożyczki i jej zabezpieczeniem, natomiast to, że przedmiotem tych pożyczek są papiery wartościowe, nie oznacza, że spełnione zostały przesłanki do zastosowania w sprawie art.43 ust.1 pkt 41 u.p.t.u. B. nie jest nawet stroną, tych umów, będzie jedynie podejmował działania wspierające dalszą obsługę operacyjną pożyczek i ich zabezpieczenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. zwolnieniu podlegają usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w u.o.f.i. z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 pkt 1 ww. ustawy przez instrumenty finansowe w rozumie się:

1. papiery wartościowe;

2. niebędące papierami wartościowymi:

a. tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,

b. instrumenty rynku pieniężnego,

c. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne,

d. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e. opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez dostawę, pod warunkiem, że są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu,

f. niedopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani w alternatywnym systemie obrotu opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar, które mogą być wykonane przez dostawę, które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g. instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h. kontrakty na różnicę,opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych, uprawnień do emisji oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także wszelkiego rodzaju inne instrumenty pochodne odnoszące się do aktywów, praw, zobowiązań, indeksów oraz innych wskaźników, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

Żadna z tych czynności nie stanowi przedmiotu usług świadczonych przez Stronę, bowiem nie jest przedmiotem zawartych przez Stronę umów. Zdaniem Sądu zwolnienia określonego w art.43 ust.1 pkt 41 u.p.t.u. nie sposób rozumieć tak jak prezentuje Strona w skardze. Idąc bowiem tokiem rozumowania, przedstawionym w skardze za usługi zwolnione na podstawie powyższego przepisu, należałoby uznać wszystkie usługi, wynikające z kolejnych zawieranych umów których przedmiotem nie są instrumenty finansowe, ale wynikają z określonych założeń prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważenia też wymaga, iż wskazany art.43 ust.1 pkt 41 u.p.t.u. wyłącza z zakresu zwolnienia, nawet te usługi, które bezpośrednio wiążą się z obrotem instrumentami finansowymi, niezbędnymi do ich wykonywania tj. administrowaniem, przechowywaniem i zarządzaniem instrumentami finansowymi. Bowiem jak wskazał TSUE w orzeczeniu z dnia 13 grudnia 2001 r. sprawie C-235/00 usługi o charakterze administracyjnym, które nie zmieniają sytuacji prawnej lub finansowej stron, nie są objęte zwolnieniem określonym w art. 13(B)(d)(5). W wyroku tym TSUE stwierdził, iż obrót papierami wartościowymi polega na działaniach zmieniających sytuację prawną i finansową między stronami. Dostawa więc zwykłej usługi technicznej lub administracyjnej, nie zmienia sytuacji prawnej lub finansowej Stron. W sytuacji opisanej we wniosku przedmiotem usług świadczonych przez Bank nie tylko nie są instrumenty finansowe, który należy rozumieć jako obrót instrumentami finansowymi ale i żadne z usług będących bezpośrednio związane z obrotem instrumentami finansowymi wpływającymi na zmianę finansową i prawną stron umowy. Mogą być uznane za związane wyłącznie z zawartymi umowami pożyczek wymagających określonych czynności bankowych i rozliczeń pomiędzy stronami.

Sąd zgodził się również z organem interpretującym, iż w rozpoznawanej sprawie, opisane usługi nie stanowią usługi pomocniczej do usług finansowych w rozumieniu art. 43 ust. 13 ustawy. Należy zauważyć, że przepisy art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41 u.p.t.u. stanowią implementację do krajowego porządku prawnego przepisów art. 135 ust. 1 lit. b)-f) Dyrektywy 112, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają m.in. takie transakcje, jak udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę; pośrednictwo lub wszelkie działania w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji oraz zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę; transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności; transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środki płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innych metali, jak również banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które przedstawiają wartość numizmatyczną; transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2 Dyrektywy 112.

Stosownie do treści art. 43 ust. 13 u.p.t.u. zwolnienie od podatku stosuje się między innymi również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 41. Powołany wyżej przepis został wprowadzone na mocy art. 1 pkt 8 lit. a) tiret trzecie i lit. b) ustawy z dnia 29 października 2010r. o zmianie ustawy o podatku od towarów (Dz. U. z 2010r. Nr 226, poz. 1476) z dniem 1 stycznia 2011 r.

Przeformułując powyższy przepis w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że na mocy art. 43 ust. 13 u.p.t.u. zwolnione z VAT będzie świadczenie usługi stanowiącej element usługi finansowej, który jest dla niej właściwy i niezbędny, jednakże musi on stanowić odrębną całość. Dodatkowo na mocy art. 43 ust. 14 u.p.t.u. usługa taka nie może stanowić elementu usługi pośrednictwa w świadczeniu finansowych.

Przepis art. 43 ust. 13 u.p.t.u. nie znajduje swojego bezpośredniego odpowiednika w treści Dyrektywy 112. Dyrektywa ta nie przewiduje bowiem w art. 135, który określa zakres zwolnienia dla usług finansowych, ani w następujących po nim art. 136 i 137 zwolnienia dla usług pomocniczych dla zwolnionych usług finansowych. Jedynie w art. 136 lit. a przewidziano zwolnienie dla dostawy towarów wykorzystywanych wyłącznie do celów działalności zwolnionej na podstawie m.in. art. 135, jeżeli towary te nie dały prawa do odliczenia, które jest implementowane w art. 43 ust. 17 ustawy (Mariusz Chudzik, Komentarz do art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług, publ. LEX). Poczyniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 268/12, analiza orzecznictwa Trybunału pozwoliła dojść temu Sądowi do przekonania, że ww. przepisy u.p.t.u. stanowią odzwierciedlenie tez wyroków Trybunału dotyczących zwłaszcza zwolnienia VAT w zakresie usług finansowych przewidzianego w treści art. 13 część B lit. d) VI Dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 112). Mowa tutaj o powtarzanej tezie Trybunału, zgodnie z którą aby móc zakwalifikować czynność jako czynność zwolnioną z opodatkowania wykonane usługi powinny tworzyć odrębną całość, która – jeśli ją oceniać globalnie – w konsekwencji wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie (por. wyroki ETS: z dnia 5 czerwca 1997r. sprawa C-2/95, SDC, Zb. Orz. 1997, s. I-0301, pkt 66; z dnia 13 grudnia 2001r. sprawa C-235/00, CSC Financial Services, Zb. Orz. 2001, s. I-10237, pkt 25; z dnia 4 maja 2006r. sprawa C-169/04, Abbey National, Zb. Orz. 2006, s. I-04027, pkt 70; z dnia 21 czerwca 2007r. sprawa C-453/05, Ludwig, Zb. Orz. 2007, s. I-05083, pkt 27; z dnia 22 października 2009r., sprawa C-242/08, Swiss Re Germany Holding Gmbh, Zb. Orz. 2009, s. I-10099, pkt 45).

Po raz pierwszy Trybunał orzekał o usługach pomocniczych do usług finansowych w sprawie C-2/95 Sparekassernes Datacenter (SDC) v. Skatteministeriet (LEX nr 84262). W tym orzeczeniu Trybunał rozstrzygnął kwestię objęcia zwolnieniem na podstawie art. 13 (B) (d) 3 i 5 VI dyrektywy, któremu obecnie odpowiada art. 135 ust. 1 lit. d i f dyrektywy 2006/112, usług świadczonych na rzecz banków przez stowarzyszenie zarejestrowane jako podatnik, zrzeszające głównie banki oszczędnościowe. Świadczyło ono na rzecz swoich członków i innych swoich klientów, korzystających ze stworzonej przez nie sieci obsługi danych, usługi dotyczące m.in. przelewów, obrotu papierami wartościowymi, zarządzania lokatami bankowymi oraz kredytami, a także usługi dotyczące obsługi administracyjnej swoich członków. Usługi te były świadczone w całości albo w części elektronicznie. Za świadczone usługi stowarzyszenie otrzymywało wynagrodzenia nie od klientów banków, lecz od banków. Świadcząc usługi na rzecz klientów banków, stowarzyszenie występowało nie w imieniu własnym, lecz w imieniu banków. Trybunał stwierdził, że ani sposób wykonywania usług (przez zastosowanie elektronicznych środków przekazu), ani charakter prawny usługodawcy (brak statusu banku czy innej instytucji finansowej), ani też brak umowy ostatecznego odbiorcy tych usług z usługodawcą, nie wyklucza objęcia takiej usługi zwolnieniem dotyczącym usług finansowych, pod warunkiem że usługi takie postrzegane są przez klienta banku jako element otrzymywanej od niego usługi finansowej. Zgodnie jednak z powoływanym wyrokiem nie są objęte zwolnieniem usługi polegające na udostępnieniu finansowych informacji bankom i innym użytkownikom.

Trybunał także w wyroku z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise v. CSC Financial Services Ltd., powoływał się na swe ustalenia w sprawie SDC, odwołując się do koncepcji usług, które stanowią określoną całość, spełniającą specyficzne, istotne funkcje usług finansowych. W praktyce - co wynika z rozumowania Trybunału - usługi te muszą skutkować zrealizowaniem znamion poszczególnej usługi finansowej. Stąd w opinii ETS zwolnienie określone w art. 13 część B lit. d pkt 5 VI dyrektywy nie obejmuje dostawy usługi jedynie materialnej, technicznej lub administracyjnej, która nie zmienia sytuacji prawnej lub finansowej stron (por. P. Selera, Glosa do wyroku ETS z dnia 13 grudnia 2001 r., C-235/00, publ. LEX).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy dokonać analizy warunków zwolnienia z podatku VAT przewidzianych w prawie krajowym i zbadać, czy - tak, jak tego wymaga przepis art. 43 ust. 13 u.p.t.u. – sporne stanowią odrębną całość, są właściwe oraz niezbędne do świadczenia usług zwolnionych.

Słownik Języka Polskiego (http://sjp.pwn.pl) definiując termin "odrębny" wskazuje na znaczenie "stanowiący samodzielną całość". Z kolei za "całość" uznaje "wszystkie części czegoś wzięte razem". Wspomniane usługi stanowić więc mają z perspektywy klienta niepodzielną całość, a o ich odrębności świadczyć również ma fakt, że mogą być oferowane na rynku jako samodzielny produkt dla klientów indywidualnych.

Pojęcie "niezbędny" oznacza "koniecznie potrzebny" (Słownik Języka Polskiego - http://sjp.pwn.pl). Z kolei "właściwy" oznacza tyle co "taki, jaki być powinien", "charakterystyczny dla kogoś lub czegoś", "zgodny z prawdą", "stanowiący najważniejszą część czegoś", "mający typowe cechy danego gatunku, grupy przedmiotów czy zjawisk", "uprawniony do działania" (http://sjp.pwn.pl/szukaj/właściwe).

` Skoro art. 43 ust. 13 u.p.t.u. łączy słowo "właściwe" z usługami opisanymi w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., to należy stwierdzić, że z podanych wyżej znaczeń zwrotu "właściwe" istotne znaczenie dla dokonania prawidłowej wykładni przepisu art. 43 ust. 13 u.p.t.u. będą miały tylko niektóre znaczenia owego słowa, tj. "charakterystyczny dla kogoś lub czegoś", "stanowiący najważniejszą część czegoś", "mający typowe cechy danego gatunku, grupy przedmiotów czy zjawisk". Warunkiem zwolnienia usług finansowych opisanych we wniosku jest to, aby oprócz ich niezbędności i dającej się wydzielić odrębności były także "właściwe" dla usług finansowych. Dla wykładni art. 43 ust. 13 u.p.t.u. słowo "właściwe" należy definiować jako "charakterystyczny dla kogoś lub czegoś", "stanowiący najważniejszą część czegoś", "mający typowe cechy danego gatunku, grupy przedmiotów czy zjawisk". W tym zakresie Sąd uznaje, ze usługi pomocnicze mogą być kwalifikowane jako zwolnione usługi finansowe, jeżeli w efekcie same "przybierają postać" usług finansowych (tj. wywołują skutki właściwe dla danej usługi finansowej). W praktyce usługi te muszą skutkować zrealizowaniem znamion poszczególnej usługi finansowej. Oznacza to, że np. w przypadku przelewów określona czynność powinna prowadzić do przeniesienia środków z jednego rachunku na inny i wywoływać w związku z tym zmianę sytuacji prawnej i finansowej.

Uwzględniając powyższe uznać należy, że stosownie do treści art. 43 ust. 13 u.p.t.u. zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 38-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 38-41. Przeformułowując powyższy przepis w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że na mocy art. 43 ust. 13 ustawy o VAT zwolnione z VAT będzie świadczenie usługi stanowiącej element usługi której przedmiotem są instrumenty finansowe, który jest dla niej właściwy i niezbędny, jednakże musi on stanowić odrębną całość, przy czym przepis ten nie zawiera żadnych ograniczeń co do podmiotów, które korzystać mogą z powyższego zwolnienia.

Pomijając bezsporną odrębność świadczonej usługi podnieść należy, iż warunki objęcia zwolnieniem usługi pomocniczej dla zwolnionej usługi finansowej są następujące: – stanowi ona element zwolnionej usługi finansowej, który jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia zwolnionej usługi finansowej. Podstawowe znaczenie ma pierwszy ze wspomnianych warunków. Zgodnie z nim omawiane zwolnienie dotyczy takich usług pomocniczych w stosunku do zwolnionej usługi finansowej, które stanowią jej element. Nie dotyczy więc ono takich usług pomocniczych, które są związane ze zwolnioną usługą finansową, ale nie stanowią jednego ze świadczeń dokonywanych w ramach takiej usługi (np. usługa ochrony i konwojowania wartości pieniężnych oraz serwisowania bankomatów czy usługa obrotu gotówkowego, w ramach której dokonywane jest m.in. sortowanie, liczenie, pakowanie banknotów i monet oraz sprawdzanie ich autentyczności vide Mariusz Chudzik, Komentarz do art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług, LEX).

W ocenie Sądu stwierdzić należy, iż czynności polegające na świadczeniu przez Skarżącego usług takich jak:

• rozliczanie i rejestrowanie (w formie zapisu elektronicznego) na rachunku zabezpieczenia, w takim zakresie w jakim Bank świadczy usługi powiernicze w zakresie aktywów stanowiących zabezpieczenie,

• pobieranie lub zapewnienie pobrania jakichkolwiek odsetek, dywidend lub innych pożytków z papierów wartościowych stanowiących przedmiot pożyczki

• udzielanie pożyczkodawcy wsparcia, w zakresie jaki może być uzgodniony każdorazowo pomiędzy Bankiem a pożyczkodawcą,

• zapewnienie bieżącego wsparcia w związku z jakimikolwiek pytaniami pożyczkodawcy oraz udzielenie informacji o zamiarze sprzedaży przez pożyczkodawcę papierów wartościowych będących przedmiotem pożyczki.

• współpraca z bankami w zakresie koniecznym do skutecznego wykonywania Umowy.

• zebranie dokumentacji dotyczącej obsługiwanego klienta niezbędnej do skutecznego podpisania Umowy.

- nie mogą być uznane za element usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe i nie są one właściwe i niezbędne dla tej usługi zwolnionej na podstawie 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u

Zdaniem Sądu wymienione wyżej usługi realizowane przez Stronę, nie obejmują funkcji charakterystycznych dla usługi zwolnionej, zatem nie wypełniają dyspozycji wynikających z art. 43 ust. 13 i nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zważywszy powyższe Sąd uznał, iż nie zostały spełnione dwie z obligatoryjnych przesłanek określonych w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, a zatem zwolnienie, o którym mowa w tym przepisie ustawy, nie ma zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym. W ocenie Sądu stan faktyczny przedstawiony we wniosku pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowe czynności nie są charakterystyczne dla podstawowych usług, a mają jedynie charakter techniczny i polegają na wykonywaniu działań uzupełniających w stosunku do czynności zasadniczych.

W tym miejscu zdyskwalifikować należy argumentację Skarżącej odwołującą się w sprawie do koncepcji świadczeń kompleksowych, w taki sposób że twierdzi ona, że opodatkowanie świadczeń pomocniczych, składających się na świadczenie kompleksowe, podlega takim samym zasadom opodatkowania, jakim podlega świadczenie główne. W ocenie Sądu ta koncepcja może być bowiem rozważana tylko wtedy kiedy - inaczej niż w okolicznościach sprawy - zespół świadczeń oferowany jest przez jeden podmiot.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę na indywidualną interpretację na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił

.