Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 915/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 6, § 5 ust. 2, ust. 5 i ust. 11 pkt 2, § 13c ust. 1  13
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 193 poz 1 art. 25 ust. 6
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na  obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 lutego 2017r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy w części producentom rolnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania S.C., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", którą przyznano w części pomoc dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r..

Podstawę wydania decyzji stanowiły ustalenia postępowania administracyjnego, z których wynika, że w dniu 24 września 2015 r. S.C. zwrócił się do organu o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r.. Do wniosku dołączył formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie, inną niż pomoc de minimis oraz sporządzony w dniu 21 września 2015 r. przez Komisję powołaną przez Wojewodę protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - suszą, które wystąpiły od 21 czerwca 2015 r. do 20 sierpnia 2015 r. Z protokołu tego wynika, że łączna wysokość szkód ogółem w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy (produkcja roślinna i zwierzęca) wyniosła 33% średniej rocznej produkcji z ostatnich trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok wystąpienia szkody, z pominięciem lat o najniższej i najwyższej wielkości produkcji.

Przyznając decyzją z "[...]" pomoc w kwocie 14.708,21 zł, dla producenta rolnego poszkodowanego przez suszę w 2015 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") podniósł w uzasadnieniu, że płatność została obliczona z uwzględnieniem współczynnika korekty w wysokości 0,81, stosownie do przepisu § 13c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie". Następnie organ wskazał, że we wniosku o udzielenie pomocy strona podała łączną powierzchnię gruntów 103,19 ha. Jednak w dniu wystąpienia szkody wnioskodawca nie posiadał ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, od co najmniej jednego z ryzyk wskazanych w przepisach prawa. W związku z powyższym pomniejszono przyznaną pomoc o 50%, stosownie do przepisu § 13c ust. 13 rozporządzenia.

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako: "Dyrektor OR ARiMR") decyzją z "[...]".

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 181/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił tę decyzję, wskazując, że organ nie zbadał, czy skarżący miał obiektywną możliwość ubezpieczenia swoich upraw. Ustalenia wymagało, czy istnieją odpowiednie ubezpieczenia na rynku i skarżący z jakichkolwiek powodów nie skorzystał z oferty, czy też oferty takiej nie ma, a zatem nie jest możliwe ubezpieczenie uprawy. Organ powinien był przy tym rozważyć, czy w braku istnienia na rynku stosownych ubezpieczeń, rolnik winien ponosić ujemne konsekwencje niemożliwości zawarcia umowy ubezpieczenia, i czy w takiej sytuacji zasadne byłoby rozumienie zapisów §13c ust.13 rozporządzenia jako dotyczących ubezpieczenia wszystkich upraw, czy też jak wskazuje strona, tylko upraw podlegającym ubezpieczeniom obowiązkowym.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Dyrektor OR ARiMR powołał brzmienie § 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 6, § 5 ust. 2, ust. 5 i ust. 11 pkt 2, § 13c ust. 1 – 13 ww. rozporządzenia. Odwołał się też do art. 25 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L Nr 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Organ wskazał, że według protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym łączna powierzchnia upraw, na której wystąpiły szkody spowodowane suszą w 2015 r., wyniosła 103,19 ha i dotyczyła upraw trawy na gruntach ornych - 28,91 ha oraz nostrzyka białego – 74,28 ha. Producent rolny spełnił tym samym przesłanki przyznania pomocy finansowej. Jednak z przedłożonej wraz z wnioskiem polisy ubezpieczenia upraw rolnych wynika, że ubezpieczony areał wyniósł jedynie 33% średniej rocznej produkcji z 3 ostatnich lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok wystąpienia szkody, z pominięciem lat o najniższej i najwyższej wielkości produkcji. Przepisy rozporządzenia Komisji przewidują zaś pełną stawkę płatności w sytuacji ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk (TUZ). Mając to na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zasadnie pomniejszył pomoc finansową. Dodał, że z § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., wynika, że pomniejszenie wysokości udzielanej pomocy finansowej wystąpi, gdy nie zostanie ubezpieczona wymagana powierzchnia upraw rolnych, przez które należy rozumieć uprawy na gruntach ornych oraz uprawy trwałe, ale z wyłączeniem trwałych użytków zielonych (łąk i pastwisk - upraw wyłączonych ze zmianowania przez okres pięciu lat i dłużej). Grunty orne stanowią bowiem grunty regularnie uprawniane w systemie płodozmianowym. Kryterium sposobu użytkowania gruntu rolnego stanowi w omawianej sytuacji prawnej decydujące rozróżnienie trwałego użytku zielonego od upraw na gruncie ornym.

W ocenie organu, wymóg określony w § 13c ust. 13 rozporządzenia dotyczący posiadania umowy ubezpieczenia upraw, obejmuje swym zakresem zastosowania szerszy katalog upraw, niż wskazano w treści art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 577 ze zm.), dalej jako: "ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych". Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych m.in. przez suszę. Natomiast stosownie do art. 10c ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych obowiązek ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, uważa się za spełniony, jeżeli od dnia 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest co najmniej 50% powierzchni upraw, o których mowa wart. 3 ust. 1 pkt 1, od co najmniej jednego z ryzyk wymienionych w ust. 1 (powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne). W ocenie organu, brak nałożenia na rolników obowiązku ubezpieczenia upraw traw na gruntach ornych, w myśl przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, nie przesądza o dopuszczalności odmiennej interpretacji przepisu § 13c ust. 13 rozporządzenia, a świadczy jedynie o pewnej niespójności systemu prawnego.

Odwołując się do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Zakładu A oraz B, organ uwzględnił zarzut skarżącego co do braku możliwości ubezpieczenia w 2015 r. uprawy nostrzyku białego. Wskazał jednak, że brak oferty ubezpieczenia wskazanej uprawy pozostaje bez wpływu na wysokość przyznanej pomocy finansowej w sytuacji występowania w gospodarstwie skarżącego gruntów ornych pod uprawą traw o powierzchni 28,91 ha, których skarżący, pomimo możliwości, nie objął ubezpieczeniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, podniosła zarzuty naruszenia:

1) przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej jako: "K.p.a.", poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej w sytuacji stwierdzenia, że brak obowiązku ubezpieczenia uprawy nie przesądza o dopuszczalności odmiennej interpretacji przepisów rozporządzenia, co świadczy o niespójności systemu prawnego i przerzuceniu jej konsekwencji na skarżącego;

b) art. 87 Konstytucji RP poprzez uznanie prymatu rozporządzenia, co pozostaje w sprzeczności z zasadą hierarchii aktów prawnych;

2) przepisów prawa materialnego mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

a) art. 10c ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, poprzez pominięcie i bezpodstawne uznanie, że skarżący zobowiązany był do ubezpieczenia upraw trawy oraz nostrzyka białego, podczas gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku;

b) § 13c ust. 13 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w zw. z art. 10c ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, poprzez pominięcie, że pomniejszenie o 50% dotyczy sytuacji nieubezpieczenia, a wymóg ubezpieczenia dotyczy upraw enumeratywnie wymienionych upraw w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych;

c) § 13c ust. 13 rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym stwierdzeniu, że obejmuje on swym zakresem zastosowania szerszy katalog upraw niż wskazano w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych;

d) art. 25 ust 9 rozporządzenia Nr 702/2014 poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu, że przepis ten odwołuje się do objęcia zakresem ubezpieczeń zagrożeń danej produkcji;

e) § 13c ust. 13 rozporządzenia w zw. z art. 25 ust 9 rozporządzenia Nr 702/2014 poprzez błędną wykładnię i błędne wyliczenie 50% powierzchni nie od wszystkich upraw, na których wystąpiła klęska, a od uprawy, która potencjalnie mogła być objęta nieobowiązkowym ubezpieczeniem.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ uznał słuszność jej tezy, iż niemożliwe było ubezpieczenie uprawy nostrzyka białego. Zupełnie pominął jednak okoliczność podnoszoną w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku WSA w Olsztynie, że strona ma uprawy, które nie są wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, zaś organ winien jest rozważyć zasadność rozumienia zapisów § 13c ust 13 rozporządzenia, jako dotyczącego ubezpieczenia wszystkich upraw, czy też tylko upraw podlegających ubezpieczeniom obowiązkowym. Rozważając tę kwestię, organ lakonicznie wskazał, że brak obowiązku ubezpieczenia upraw traw lub nostrzyka w myśl ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych nie przesądza o dopuszczalności odmiennej interpretacji przepisu § 13c ust. 13 rozporządzenia. W ocenie strony, twierdzenie organu, że jest to niespójność systemu prawnego w zakresie ustawy i rozporządzenia, rażąco naruszało obowiązujące przepisy, a przede wszystkim ustawę zasadniczą i wskazaną w niej hierarchię aktów prawnych. Niewątpliwie rozporządzenie w § 2 ust. 1 pkt 3 odwołuje się do ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, a zatem organ bezpodstawnie zinterpretował normę z § 13c ust 13 rozporządzenia na niekorzyść skarżącego, mimo, że norma ta nie zawiera rozszerzenia upraw objętych obowiązkowym ubezpieczeniem ani nie nakłada obowiązku ubezpieczenia innych upraw. Skoro § 13c ust 13 rozporządzenia wprost odwołuje się do § 2 ust 1 pkt 3, a ten z kolei przepis odwołuje się wprost do przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, to kwestia upraw objętych obowiązkiem ubezpieczenia jest oczywista. Również z przepisu art. 25 ust 9 rozporządzenia Nr 702/2014 wynika, że odszkodowanie ulega pomniejszeniu, ale jeśli tylko dana produkcja od danych zagrożeń objęta jest zakresem ubezpieczeń. Zatem powinny być nałożone obowiązki ustawowe ubezpieczenia danej produkcji od danego zagrożenia.

Skarżący zarzucił ponadto, że organ nieprawidłowo wyliczył wskaźnik 50% wyłącznie od traw na gruntach ornych, co do których istniała możliwość nieobowiązkowego ubezpieczenia, a nie od całości upraw, na których wystąpiła klęska. Nawet jeśli skarżący winien był ubezpieczyć uprawę trawy na gruntach ornych, mimo braku takiego obowiązku, to w przepisach § 13c ust 13 rozporządzenia w zw. z rozporządzeniem Nr 702/2014 wskazano na co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, a nie danej uprawy.

Odwołując się natomiast do wyrażonej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, skarżący podniósł, że nie jest dopuszczalne przerzucanie na stronę skutków niewłaściwej interpretacji przepisów przez organy administracji (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt III SA 8093/98). Wskazał również na sformułowane w orzecznictwie sądów administracyjnych ogólne reguły oceny materiału dowodowego (wyroki NSA: z dnia 17 maja 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1921/93, z dnia 28 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1046/98):

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a."- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do meritum sprawy, należy podnieść na wstępie, że prawomocnym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 181/16, Sąd uchylił decyzję organu II instancji z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania producentowi rolnemu pomocy finansowej w części.

Zgodnie zaś z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany ocena prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowym.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. związany był zarówno organ administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając sprawę ponownie. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się zatem do kontroli, czy organ administracji uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz ewentualnie oceny nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wywiódł m.in., że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien ustalić, czy faktycznie skarżący miał możliwości ubezpieczenia swoich upraw. Ustalenia wymagało, czy istnieją odpowiednie ubezpieczenia na rynku i skarżący z jakichkolwiek powodów nie skorzystał z oferty, czy też oferty takiej nie ma i nie jest możliwym dokonanie ubezpieczenia. Organ winien rozważyć, czy w braku istnienia na rynku stosownych ubezpieczeń rolnik winien ponosić ujemne konsekwencje braku możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia i czy w takiej sytuacji zasadnym byłoby rozumienie zapisów §13c ust.13 rozporządzenia jako ubezpieczenia wszystkich upraw, czy też - jak wskazuje strona - tylko upraw podlegającym ubezpieczeniom obowiązkowym.

Jak już wcześniej wskazano, dokonana przez Sąd wykładnia przepisów prawa w uzasadnieniu wyroku kasacyjnego jest wiążąca dla organu ponownie rozpoznającego sprawę w postępowaniu administracyjnym. Sądowa kontrola wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygnięcia sprowadza się zatem do ustalenia, czy organ podporządkował się ocenie prawnej i wytycznym wyrażonym przez Sąd w uzasadnieniu wyroku. Jest to główne kryterium poprawności wydanej decyzji.

Przypomnieć również należy, że sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczy przyznania pomocy w części producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy w 2015 r.. Zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie nie odnosi się w istocie do ustaleń faktycznych co do powierzchni gospodarstwa rolnego i struktury upraw w 2015r. oraz braku ubezpieczenia jakiejkolwiek części tych upraw. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy faktycznie skarżący miał możliwości ubezpieczenia swoich upraw.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w przeprowadzonym ponownie postępowaniu, zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia "[...]" organ niewątpliwie uwzględnił ocenę prawną oraz wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r.. Zgodnie bowiem ze wskazaniami Sądu ustalił, czy skarżący miał obiektywną możliwość ubezpieczenia swoich upraw, a w związku z tym, czy istnieją odpowiednie ubezpieczenia na rynku. W konsekwencji należy stwierdzić, że zawarte w uzasadnieniu decyzji ustalenia organów wskazują, że nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa procesowego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., w myśl których, stojąc na straży praworządności organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Z materiałów sprawy wynika, że strona uprawia trawy na gruntach ornych oraz nostrzyk biały, który nie jest wymieniony w art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005r. o ubezpieczeniach upraw rolnych. Zwrócić także należy uwagę, że zgodnie z art. 10c ust. 1 ww. ustawy, rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, zwany dalej "rolnikiem", który uzyskał płatności bezpośrednie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne.

Rozpoznając skargę, Sąd nie zgodził się z zarzutami skargi, że w niniejszej sprawie organy dały pierwszeństwo rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przed ustawą z 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Przede wszystkim należy wskazać, że ustawodawca zadecydował, że tryb postępowania i zakres ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, został wskazany w przepisach prawa materialnego tj. § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., w brzmieniu obowiązującym w 2015r., powołanych przez organy obu instancji, jako materialnoprawna postawa decyzji. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438). Poszczególne zaś ustępy paragrafu 13c rozporządzenia jednoznacznie stanowią, że pomoc finansowa w związku ze szkodą spowodowaną suszą, przyznawana jest w drodze decyzji, na wniosek producenta rolnego, oraz określają przesłanki pomocy i zasady ustalania jej wysokości. Zgodnie z ust. 13 § 13c rozporządzenia, pomoc finansową z tytułu szkód spowodowanych przez suszę pomniejsza się o 50%, jeżeli co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym (...), z wyłączeniem łąk i pastwisk nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust.1 pkt 3. W tym ostatnim przepisie mowa jest o takich ryzykach jak: susza, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawina, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że pomniejszenie o 50% dotyczy wyłącznie sytuacji nieubezpieczenia upraw enumeratywnie wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Organ w uzasadnieniu decyzji prawidłowo wykazał, że istnieje możliwość ubezpieczenia upraw traw na gruntach ornych. Art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, wymienia uprawy korzystające z przywileju dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia. Oznacza to, że ubezpieczenie upraw traw na gruntach ornych, jako że nie zostało w przywołanym przepisie wymienione, z przywileju takiego nie korzysta. Nie oznacza to jednak, że ubezpieczenie takie nie jest w ogóle możliwe. Argumentacja skarżącego byłaby zasadna, gdyby przepis § 13c ust. 13 rozporządzenia uzależniał przyznanie pomocy w pełnym zakresie od okoliczności ubezpieczenia upraw tylko korzystających z dopłat budżetu państwa. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednak jednoznacznie, iż nie ma znaczenia, czy uprawy zostały objęte ubezpieczeniem korzystającym z państwowych dopłat, czy ubezpieczeniem, którego składki w całości pokrywa ubezpieczony (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. II SA/Bd 151/16, dostępny na https://cbois.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt sprawy, na podstawie obowiązujących w 2015 r. Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) Zakładu A, organ odwoławczy ustalił, że ustanowiono podział na tzw. ubezpieczenia dotowane upraw rolnych oraz ubezpieczenia upraw rolnych nie objętych dopłatami. Rozróżnienie na ubezpieczenia dotowane znajduje zatem swoje źródło w ww. ustawie o ubezpieczeniach upraw rolnych i odzwierciedla ten sam zawężony katalog roślin objętych ubezpieczeniem obowiązkowym (§ 3 ust. 1 OWU ustalonych uchwałą Nr "[...]" i § 3 ust. 1 OWU ustalonych uchwałą Nr "[...]"). Ponadto organ ustalił, że Zakład A posiada w swojej ofercie możliwość ubezpieczenia upraw traw, ale jako niedotowane ubezpieczenia upraw.

Organ ustalił również, że w dniu wystąpienia szkody (suszy) skarżący nie posiadał ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk od wymienionych tam ryzyk - skarżący we wniosku o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. nie zaznaczył, że posiadał ww. ubezpieczenie na co najmniej 50 %. Z akt wynika, że powierzchnia upraw rolnych, na której wystąpiły szkody spowodowane suszą w 2015 r., wyniosła 103,19 ha i dotyczyła upraw trawy na gruntach ornych - 28,91 ha oraz nostrzyka białego – 74,28 ha. Zatem co najmniej 50% powierzchni upraw trawy na gruntach ornych tj. 14,4550 ha powinno zostać objęte przez skarżącego ubezpieczeniem od co najmniej jednego z ryzyk wskazanych w obowiązujących przepisach prawa. Na posiadanie takiego ubezpieczenia obejmującego jakąkolwiek część swoich upraw, w toku całego postępowania, skarżący w ogóle nie wskazywał. Słusznie zatem w ocenie Sądu organy obu instancji przyjęły, iż w sprawie zastosowanie znajdzie § 13c ust. 13 rozporządzenia.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że według §13c ust.3 rozporządzenia pomoc "udzielana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014 oraz przepisami o postępowaniu w sprawie pomocy publicznej". Trzeba zatem wskazać, że zgodnie z art. 25 ust. 9 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 roku uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014) pomoc przyznaną na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej "zmniejsza się o 50%, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń". Ustawodawca unijny odwołuje się zatem do kryterium ubezpieczenia 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu, a nie powierzchni upraw. Stwierdzić więc należy, że regulacje te nie są spójne.

Jednak podniesione w tym zakresie zarzuty skarżącego nie mają wpływu na rozstrzygnięcie skargi, gdyż jak zasadnie stwierdziły organy, skarżący w dniu wystąpienia szkody (suszy) w ogóle nie wskazywał, by posiadał ubezpieczenie jakiejkolwiek części swoich upraw od wymienionych ryzyk.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.