Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 1476/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2003r., nr [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania M. Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98 poz. 1071 z 2000r. z późn. zm.)

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję S. S. z dnia [...] lutego 2003r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wznowieniu postępowania w sprawie wybudowanej stacji tankowania samochodów gazem płynnym propan-butan przez R. i B. K. na działce o numerze ewidencyjnym [...] we wsi [...] stanowiącej współwłasność I. Ł. i M. Ł., zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu [...] znak: [...] z dnia [...] grudnia 2000r.

W wyniku dokonanej analizy materiału dowodowego Wojewoda [...] ustalił, iż Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] października 2002r., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] września 2002r., odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2002r. w przedmiocie pozwolenia na budowę zbiorników na gaz płynny propan butan o poj. 4850 l każdy z przeznaczeniem do tankowania samochodów osobowych na działkach o numerze ewidencyjnym [...] i [...] we wsi [...] gm. [...], udzielonego R. i B. K. Po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. uchylił niniejsze orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i rozprawy administracyjnej Starosta Powiatu Siedleckiego działając na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 148 umorzył postępowanie o wznowieniu postępowania w sprawie spornej inwestycji decyzją z dnia 4 lutego 2002r.

W opinii Wojewody [...] organ pierwszej instancji wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, iż strona skarżąca nie dochowała jednomiesięcznego terminu wynikającego z art. 148 kpa. Zgodnie z cytowanym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 §1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, zeznań świadków jak również z wyjaśnień inwestora ustalono, że M. Ł. posiadał informacje o spornej inwestycji w marcu 2002r., zaś przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania złożył w czerwcu 2002r.

Według organów administracji zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, dalsze prowadzenie postępowania w zaistniałej sytuacji stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 §1 kpa, co skutkowało jego umorzeniem.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003r., nr [...] skargę złożył M. Ł. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, nie został bowiem o nim powiadomiony. Ponadto strona skarżąca wskazuje, iż nie wyraziła zgody na budowę spornej stacji, nie przekazała również swoich uprawnień do dysponowania nieruchomością innym współwłaścicielom. Organy administracji w toku orzekania nie przeprowadziły wszechstronnego badania stanu faktycznego i nie rozważyły wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący zarzuca również naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w jego opinii stanowi naruszenie praworządności, organy administracji działały bowiem w sposób" nieobiektywny i mało wnikliwy".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na błędne rozstrzygnięcie organów obu instancji. Sąd nie jest związany granicami skargi ale zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją, co oznacza , że władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które zarzuca strona skarżąca.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia dokonanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowi art. 105§1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym, w przypadku gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela poglądu organu I i II instancji, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Istotną kwestią w niniejszej sprawie jest zagadnienie "bezprzedmiotowości postępowania" jako przesłanki jego umorzenia. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi powołany artykuł Kodeksu postępowania administracyjnego, oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygniecie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przesłanką bezprzedmiotowości postępowania jest także brak podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. "Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu". (wyrok NSA z 24.04.03r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25).

Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty. Jego umorzenie powinno być traktowane jako środek ostateczny i mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Nie istniały bowiem okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym.

Bezspornym jest fakt, iż efektem niniejszego postępowania powinno być wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W oparciu o art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Zgodnie z poglądami doktryny wydanie takiego orzeczenia jest możliwe w razie gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 §1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, czynności materialno technicznych, formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa, gdy sprawa nie jest zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa. Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania nie może zostać umorzone, jeżeli nie wystąpią przesłanki wymienione w art. 105 §1 kpa (np. śmierć strony gdy prawa i obowiązki mają charakter osobisty, żądanie wszczęcia postępowania zostanie cofnięte).

Podnieść należy, iż w przypadku przedłożenia organowi administracji wniosku o wznowienie postępowania organ ten obligowany jest do ustalenia w pierwszym rzędzie czy spełniona została przesłanka natury formalnej, dotycząca terminu złożenia wniosku. Zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 §1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Podkreślenia wymaga, iż w tym stadium organ nie może dokonywać ustaleń merytorycznych co do przyczyn wznowienia, ani co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, czyli nie wolno mu oceniać czy, przyczyna wznowienia, na której strona opiera swe żądanie rzeczywiście wystąpiła.

Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracji w toku orzekania, prawidłowo zakwalifikowały wniosek skarżącego, jako złożony z uchybieniem terminu, winne jednakże podjąć decyzję o odmiennej treści, mianowicie odmówić wznowienia postępowania. Z dołączonych do akt sprawy dokumentów przedstawionych przez inwestora wynika, że skarżący wiedział o spornej inwestycji w miesiącu lutym i marcu 2002r. Wskazać również należy na fakt, iż skarżący niewątpliwie przebywał na terenie przedmiotowej nieruchomości w dniu 11 maja 2002r., kiedy to złożył w Komendzie Miejskiej Policji [...] zawiadomienie o popełnionym przestępstwie. Ponadto w piśmie skierowanym przez skarżącego do Sądu z dnia 10 czerwca 2004r. znajduje się stwierdzenie, iż dowiedział się on o budowie stacji gazowej wiosną 2002r. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić trzeba, że strona skarżąca w każdym ze wskazanych przypadków uchybiła terminowi z art. 148 §1 i § 2 kpa.

Ujawnione naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powodują uchylenie zaskarżonej decyzji organu I i II instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).