Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 213/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2005-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: sędzia WSA Joanna Wierchowicz asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: pom.sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu w dniu 1 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 1998 roku Urząd Miasta i Gminy wystawił na Z.M. i J.P. "Nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 1998 rok."

Zastępca Burmistrza działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy wydał dnia [...] czerwca 1998 roku decyzję Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 1998 rok, od której skarżący wraz z J.P. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z dnia [...] września 1998 roku Nr [...] na mocy której uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz ustaliło wymiar podatku od nieruchomości za 1998 rok skarżącemu Z.M. oraz J.P. w łącznej wysokości 1.701,60 zł. Zgodnie ze stanowiskiem organu, Burmistrz Miasta i Gminy winien był wydać wyżej wymienionym podatnikom decyzję ustalającą wymiar podatku, a nie jak to uczynił przypis podatku za 1998 rok. Bowiem - «" w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie istnieje instytucja prawna przypisu podatku"».Tym samym, zaskarżona decyzja jako niewłaściwie zdefiniowana podlegała uchyleniu. Ponadto w uzasadnieniu stwierdzono, że małżonkowie B.Z.M. oraz małżonkowie M. i J.P. są właścicielami nieruchomości o powierzchni 4,66ha. Zdanych zawartych w ewidencji gruntów prowadzonej również przez kierownika Urzędu Rejonowego wynika, że w skład nieruchomości stanowiących własność skarżących wchodzą grunty orne klasy IVa o powierzchni 0,18ha, grunty orne V o powierzchni 1,40ha oraz nieużytki o powierzchni 2,68ha. Użytki rolne stanowią zatem jedynie 0,58ha i nieruchomość będąca własnością skarżących nie stanowi gospodarstwa rolnego, zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Na wyżej wymienione rozstrzygnięcie strony złożyły skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, twierdząc, że zgodnie z przepisami art.3, art.1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych "podatkiem od nieruchomości opodatkowane są grunty objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym związane z prowadzeniem działalności innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz niesklasyfikowane grunty — jako użytki rolne położone na terenie miast". Natomiast grunty niesklasyfikowane jako użytki rolne nie podlegają opodatkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skarżących za niezasadne i wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2000 roku sygnatura akt I SA/Po 2579/98 skargę oddalił.

W dniu [...] grudnia 2002 roku Burmistrz wystawił na Z.M. tytuł wykonawczy nr [...].

[...] lipca 2003 roku Z.M. wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącego tytuł wykonawczy niezależnie od uchybień formalnych, jest z mocy prawa nieważny, gdyż sama decyzja na mocy której został wystawiony jest obarczona wadą nieważności. Skarżący, uzasadniając swoje stanowisko, przytaczał rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 października 1999 roku sygnatura akt I SA/Po 1768/98, dotyczące jego zdaniem, identycznego sporu (to jest tej samej nieruchomości, tych samych współwłaścicieli, z tą jedynie różnicą, że wysokość podatku od nieruchomości wymierzona była za 1997 rok). Sąd wówczas stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwagi na rażące naruszenie prawa - wydano ją na dwóch współwłaścicieli zamiast na czterech (pominięto współmałżonki), podatkiem obciążono wymienionych współwłaścicieli w częściach równych a nie solidarnie, nie zapewniono wszystkim współwłaścicielom udział w postępowaniu podatkowym ( z akt nie wynikało, by zapewniono to współmałżonkom) nie powołano w sposób prawidłowy podstawy prawnej (jedynie ogólne powołanie aktu prawnego). Zdaniem skarżącego sytuacja rażącego naruszenia prawa powtórzyła się zarówno przy wydaniu nakazu płatniczego nr [...] jak i decyzji z dnia [...] września 1998 roku Nr [...] - tym samym orzeczenie NSA z dnia 07 września 1999 roku powoduje, iż akty te- nie mają mocy prawnej.

Burmistrz dnia [...] października 2003 roku NR [...] wydał postanowienie z treści którego wynikało, że nie uznał zgłoszonego zarzutu. Z.M. na powyższe postanowienie złożył dnia [...] listopada 2003 roku zażalenie, wynosząc iż tytuł z mocy prawa jest nieważny ze względu na fakt iż wszystkie decyzje i nakazy Burmistrza w sprawie podatku od nieruchomości za rok 1998 zawierają błędy formalne oraz prawne i w sposób rażący naruszają przepisy prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 roku nr [...] utrzymało postanowienie Burmistrza z dnia [...] października 2003 roku.

W związku z powyższym, Z.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę w której domagał się uchylenia obu postanowień, ze względu na fakt, że zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W skardze obok już wyżej opisanych argumentów mających potwierdzać nieważność wystawionych aktów , szczegółowo opisano szereg uchybień, których organ dopuścił się w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego — (naruszenie art. 27 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawyżenie kwoty należności głównej).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2004 roku [...] uwzględniło skargę w całości - uchylając postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 roku, oraz po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej z dnia [...] listopada 2003 roku na postanowienie Burmistrza z dnia [...] października 2003 roku wydanego w sprawie nie uznania zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nakazując jednocześnie, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnić uwagi zawarte w niniejszym postanowieniu oraz szczegółowo odnieść się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów zajmując stosowne stanowisko w ich sprawie.

Z.M. na powyższe postanowienie złożył w dniu [...] kwietnia 2004 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, zarzucając zaskarżonemu aktowi brak zajęcia stanowiska w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia [...] września 1998 nakazu płatniczego Burmistrza NR [...] oraz decyzji Burmistrza Nr [...]. Z treści skargi wynika, że skarżący założył, iż gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w oparciu o art. 156§1 i 157 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność wyżej wymienionych aktów, to skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stałaby się bezprzedmiotowa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozważeniu treści zarzutów skargi, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Sąd Administracyjny, powołany został do badania legalności ostatecznych decyzji i postanowień administracyjnych. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonych aktów.

W związku z powyższym, wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo, czy to w zakresie przepisów postępowania, czy to w zakresie przepisów materialnych. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 roku nr [...] wydane w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Należy zaznaczyć, iż postępowanie egzekucyjne spełnia istotne zadanie w realizacji norm materialnego prawa administracyjnego. Tą droga dochodzi do ich urzeczywistnienia. Celem postępowania orzekającego, jak też postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji norm prawa materialnego. O ile jednak w tym pierwszym chodzi o autorytatywną konkretyzację normy prawa materialnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tej normy zgodnie z tą konkretyzacją. Wspólność celu postępowania orzekającego i egzekucyjnego - realizacja normy prawa materialnego, nie oznacza wspólnego przedmiotu - każde z nich ma odrębny przedmiot. Powoduje to ich wyłączność, wobec czego konkretyzacja normy prawa materialnego i jej weryfikacja nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( art. 29 ustawy - Postępowania egzekucyjne w administracji). Nie jest władny uchylać, zmieniać, bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze) podlega przymusowemu wykonaniu. Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych, podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, nie może zatem sprowadzać się do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych, którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki, a których nie wykonał on bez zastosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak samo nie jest dopuszczalne rozstrzyganie w ramach postępowania egzekucyjnego wątpliwości dotyczących istnienia, rodzaju i zakresu egzekwowanego obowiązku. Rozstrzygnięcia dotyczące tych kwestii są podejmowane w określonym trybie i nie stanowią części postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest więc postępowaniem odrębnym.

Reasumując, zobowiązany kwestionujący prawidłowość konkretyzacji normy prawa materialnego, nie może żądać weryfikacji decyzji w postępowaniu egzekucyjnym, lecz może tego żądać w postępowaniu orzekającym lub składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona skarżąca w skardze z dnia [...] lutego 2004 roku wnosiła o uchylenie postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 roku nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] października 2003 roku znak [...] w sprawie nie uznania zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku. Strona wskazywała na wiele wad prowadzonego postępowania egzekucyjnego ( błąd co do osoby zobowiązanego, naruszenie art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym) oraz ponownie powołała argumenty mające potwierdzać nieważność wyżej wymienionych aktów administracyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając zasadność zarzutów, wydało postanowienie z dnia [...] marca 2004 roku nr [...], w którym zarówno uwzględniło skargę w całości — uchylając postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 roku, jak i po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej z dnia [...] listopada 2003 roku na postanowienie Burmistrza z dnia [...] października 2003 roku wydanego w sprawie nie uznania zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nakazując jednocześnie, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnić uwagi zawarte w niniejszym postanowieniu oraz szczegółowo odnieść się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów zajmując stosowne stanowisko w ich sprawie.

Strona na powyższe postanowienie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 08 kwietnia 2004 roku skargę, zarzucając wyżej wymienionemu postanowieniu brak stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1998 roku nr [...] i nakazu płatniczego Burmistrza Nr [...] z [...] lutego 1998 roku oraz decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 1998 roku.

Skarżący w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego niejednokrotnie podważał legalność decyzji wymiarowej z 1998 roku powołując się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 października 1999 roku sygnatura akt I SA/Po 1768/98, w którym Sąd z uwagi na rażące naruszenie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził nieważność decyzji wymiarowej wydanej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1997 rok. W ocenie skarżącego, orzeczenie wymienione powyżej, mimo że nie dotyczyło 1998 roku, to z uwagi na taki sam zakres przedmiotowy i podmiotowy, (dotyczy tej samej nieruchomości będącej własnością tych samych współwłaścicieli) oraz te same błędy formalne i prawne zawarte w rozstrzygnięciach -powoduje z mocy prawa nieważność aktów wymienionych przez skarżącego w skardze.

W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że w niniejszej sprawie kwestie merytoryczne, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1998 rok zostały rozstrzygnięte ostateczną decyzją z dnia [...] września 1998 roku nr [...]. Była ona również przedmiotem zaskarżenia, lecz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2000 roku sygnatura akt I SA/Po 2579/98 skargę oddalił. Skarżącemu przysługiwała jeszcze rewizja nadzwyczajna do Sądu Najwyższego, z której jednak nie wniósł. Orzeczenie w tej sprawie stało się prawomocne już w 2000 roku. Z treści skargi wynika, iż skarżący zaskarżając postanowienie omówione powyżej, żądał stwierdzenia nieważności decyzji, która nie dość, że przeszła przez odpowiednie tryby weryfikacji, to jej legalność została "przypieczętowana" prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego- oddalającym skargę. Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Wiąże ono nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Jedyną możliwością prawną obalenia prawomocnych orzeczeń sądowych jest instytucja wznowienia postępowania sądowego. Skarga o wznowienie postępowania jest jednak środkiem obalenia prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych i ściśle określonych wypadkach o odrębnych i właściwych sobie cechach.

Natomiast odnośnie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, to jest to nadzwyczajny tryb ich wzruszenia i może się odbywać wyłącznie w granicach wyznaczonych przepisami prawa i wyłącznie na warunkach zawartych w ustawach (kodeks postępowania administracyjnego, czy ordynacja podatkowa). Przepisy kodeksu administracyjnego nie wprowadzają nieważności decyzji z mocy samego prawa, lecz jedynie wymieniają przyczyny pozwalające na wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności.

Zakresem tego postępowania objęte są między innymi decyzje administracyjne i postanowienia, na które służy zażalenie, postanowienia wydane w wyniku zażalenia, zatwierdzone ugody oraz postanowienia w sprawie ich zatwierdzenia.

Należy zaznaczyć, iż niedopuszczalnym jest na etapie postępowania odwoławczego orzekanie na podstawie art. 156 k.p.a., mającego zastosowanie do sytuacji, gdy organ wyższego stopnia działa niejako organ odwoławczy, lecz jako organ nadzoru , którego uprawnienia są węższe od uprawnień organu odwoławczego. Organ odwoławczy nie może orzekać o nieważności decyzji organu I instancji, lecz jedynie może wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a.

Również, jak już wykazano powyżej, niedopuszczalnym jest stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które jest postępowaniem odrębnym, W wyżej wymienionym postępowaniu brak jest podstaw prawnych do stosowania wielu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, czy ordynacji podatkowej - w tym właśnie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji . Należy zaznaczyć, że sam zarzut nieważności decyzji pojawił się dopiero na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W skardze Z.M. podniósł również zarzut naruszenia art. 107§3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie zajęcie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska w kwestii rażącego naruszenia przepisów prawnych zarówno w decyzji prawomocnej jak i nakazach płatniczych.

Zgodnie z treścią § 3wyżej wymienionego przepisu uzasadnienie faktyczne postanowienia, powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ nie mając możliwości prawnej w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych aktów, powinien skarżącemu wskazać -wyjaśnić, na czym ta niemożność polega. Popełnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchybienie nie ma jednak charakteru naruszenie przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie mają odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym administracji.

Sąd nie znajdując podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...] marca 2004 roku z obrotu prawnego, działając na podstawie art. 151 ustawy z dniz 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zmianami) skargę oddala.