Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 424/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 27, art. 30b, c, e, f
journal: Dz.U. 2016 poz 2032
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adw. M. R. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. kwotę 295,20 złotych (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 23 % podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem I. S. (dalej: strona , skarżąca ) z dnia 28 lutego 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J.S.ur. w dniu [...]r.

Decyzją z dnia [...]działający z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej: organ I instancji) odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia wychowawczego z tym uzasadnieniem ,że nie zostało spełnione ustawowe kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej : organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją nr [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził naruszenie przepisów postępowania i związaną z tym konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wedle wskazań organu odwoławczego, organ I instancji winien ustalić jaka kwota dochodu została osiągnięta przez stronę za drugi miesiąc pracy z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie w [...], a więc za miesiąc luty 2018 r., skoro umowa została zawarta od dnia 1 stycznia 2018 r., a następnie ponownie przeliczyć dochody rodziny, w celu ustalenia czy zostało spełnione kryterium dochodowe do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ponadto Kolegium stwierdziło ,że organ I instancji nie wyjaśnił w jaki sposób dokonał wyliczeń dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego.

Decyzją z [...]organ I instancji odmówił przyznania stronie świadczenia wychowawczego, wnioskowanego na córkę J.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), normujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego oraz definiujące pojęcia rodziny, dochodu rodziny, dochodu, utraty dochodu, uzyskania dochodu i zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał , że z informacji uzyskanych drogą elektroniczną o składkach na ubezpieczenie zdrowotne płaconych przez pracodawców wynika, że strona osiągnęła w 2016 r. łączny dochód w wysokości 3.122,95 zł, który jest jednak dochodem utraconym i nie podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny.

Dalej organ poczynił następujące ustalenia faktyczne :

- w dniu 19 września 2017 r. strona zawarła umowę zlecenia z firmą[...], na okres od 20 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. ,

- w dniu 29 września 2017 r. strona wniosła do pracodawcy prośbę o rozwiązanie tej umowy zlecenia z dniem 30 września 2017 r. , przy czym prośba ta wynikała z możliwości zmiany formy zatrudnienia z umowy zlecenia na umowę o pracę,

- w dniu 29 września 2018 r. podpisana została ze stroną umowa o pracę na okres próbny od dnia 1 października 2017 r. do 29 grudnia 2017 r. ,

- w dniu 20 grudnia 2017 r. strona podpisała kolejną umowę zlecenia z tą firmą na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

Organ I instancji przywołał zawartą w art. 2 pkt 21 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci definicję zatrudnienia lub pracą zarobkową , którą jest zarówno wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, jak i wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 3a powołanej wyżej ustawy przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Mając na względzie powyższe organ I instancji zastosował w sprawie art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, powiększając dochód rodziny strony o dochód w wysokości 1.325,42 zł netto osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za październik 2017 r., osiągniętego na podstawie pierwszej umowy zlecenia zawartej z [...].

Następnie organ I instancji powołał się na regulację art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wedle którego w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się miesięczny dochód w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 617 i 1579 oraz z 2017 r., poz. 624, 1282 i 1529). Jak wskazał organ z oświadczenia strony wynika, że posiada ona gospodarstwo rolne o powierzchni 9,5426 ha przeliczeniowych. Zgodnie z obwieszczeniem z dnia 22 września 2017 r. Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w 2016 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił 2.577,00 zł, tj. 214,75 zł miesięcznie. Na podstawie tych danych do dochodu rodziny strony doliczony został dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego w wysokości 24.591,28 zł (2.577,00 zł/ha x 9,5426 ha). W celu uzyskania wartości miesięcznej dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego kwotę 24.591,28 zł należało podzielić przez 12. Wobec tego wartość miesięcznego dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego wyniosła 2.049,27 zł.

Według organu I instancji , do sumy miesięcznych dochodów należało wliczyć kwotę 600,00 zł z tytułu alimentów na rzecz córki strony oraz kwotę 2.049,27 zł z tytułu miesięcznego dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego, a także dochód uzyskany z pracy zarobkowej strony w wysokości 1.325,42 zł. Łączny dochód rodziny strony wyniósł 3.974,69 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na 3 osoby w rodzinie stanowi kwotę 1.324,90 zł miesięcznie na osobę i tym samym przekracza kryterium dochodowe, tj. 800,00 zł.

Strona odwołała się od powyższej decyzji organu I instancji , nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem i oczekując przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia [...]organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji . W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.). Następnie przywołał w pełnym brzmieniu przepisy tej ustawy znajdujące zastosowanie w tej sprawie tj. art. 4 ust. 1 -3, art. 5 ust.1 i 3, art. 4 ust. 2 i 4,, art. 7 ust. 1 -3 i ust. 3 a, art. 2 ust. 19 lit. d, art. 2 pkt 19 lit .d, pkt 20 lit c, art. 13 ust. 1 , a. 18 ust. 1-2 oraz przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. 2017 r, poz . 1952 ze zm. ).

Kolegium wskazało, że z treści złożonego przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 wynika, że w skład rodziny wchodzą 3 osoby - strona, córka J.S. oraz syn M.S. Zatem , aby stwierdzić, czy została spełniona przesłanka dochodowa, warunkująca przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, należało ustalić wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, uzyskanego w roku kalendarzowym 2016, z uwzględnieniem występujących po tym roku zmian dochodu polegających na utracie, bądź uzyskaniu dochodu, stosownie do wskazanych wyżej przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci regulujących to zagadnienie.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy odstąpił od stanowiska zaprezentowanego w poprzedniej decyzji z dnia 14 maja 2018 r. ,albowiem błędnie ocenił, że przy interpretowaniu art. 2 pkt 21 powołanej wyżej ustawy należy odróżnić zatrudnienie od innej pracy zarobkowej, gdyż ma to przełożenie na ustalenie dochodów osiągniętych w przypadku, kiedy osoba ubiegająca się o dane świadczenie zawierała u tego samego pracodawcy różne rodzaje umów. Dlatego też organ I instancji został zobowiązany do ustalenia kwoty dochodu uzyskanego przez stronę za miesiąc luty 2018 r., a więc za drugi miesiąc pracy z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia z dnia 20 grudnia 2017 r. w firmie [...]w G.i ponownego przeliczenia dochodu rodziny Iwony Szumińskiej, w celu ustalenia czy zostało spełnione kryterium dochodowe do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Według Kolegium skoro strona w okresie od 19 września 2017 r. do 20 grudnia 2017 r. zawierała różne rodzaje umów z "[...]w G., to dochody z nich uzyskiwane były osiągane z innych tytułów - z umowy zlecenia (tj. innej pracy zarobkowej) oraz z umowy o pracę (tj. z zatrudnienia), a więc dochody osiągnięte z tytułu pierwszej umowy zlecenia z dnia 19 września 2017 r. oraz z tytułu umowy o pracę z dnia 29 września 2017 r. należało potraktować jako utracone.

Obecnie organ odwoławczy prezentuje stanowisko, zgodnie z którym art. 2 pkt 21 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy interpretować w ścisłym powiązaniu z brzmieniem art. 7 ust. 3 a ustawy, który stanowi, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą Cytowany przepis ten ma na celu zapobiegnięcie zjawisku dopasowywania przez wnioskodawców i członków ich rodzin osiąganego dochodu do kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego przez np. rozwiązywanie stosunku pracy, a następnie ponowne jego nawiązywanie z tym samym pracodawcą na innych warunkach, co pozwalało skorzystać z instytucji utraty dochodu. Wobec tego bez znaczenia pozostaje fakt, że dana osoba zawiera z tym samym pracodawcą lub zleceniodawcą różne rodzaje umów. Najważniejszym jest to, aby w przypadku rozwiązania jednej umowy (np. o pracę), kolejna (np. zlecenia) została zawarta w okresie 3 miesięcy od rozwiązania tej pierwszej. Wówczas zachodzi przesłanka do powiększenia dochodu rodziny z roku bazowego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Kolegium wskazało, że syn strony w 2016 r. osiągnął dochód w wysokości 8.892,66 zł z tytułu pobierania renty z ZUS, który jest dochodem utraconym z racji utraty uprawnienia do tego świadczenia, a więc nie należy brać go pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego. Natomiast obliczając miesięczny dochód strony należało uwzględnić fakt , że w 2016 r. osiągnęła ona dochód w wysokości 3.122,95 zł, który stosownie do art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci podlega utracie, z racji rozwiązania stosunków pracy. Ponadto strona w dniu składania wniosku oświadczyła, że w 2016 r. uzyskała dochód w wysokości 7.200,00 zł z tytułu alimentów płaconych na rzecz córki J., wobec tego należy go wliczyć do dochodu rodziny. Po podzieleniu tej kwoty przez 12 miesięcy, miesięczny dochód strony z tego tytułu wyniósł 600,00 zł. Z akt sprawy też wynika, że strona jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,5426 ha przeliczeniowych. Wyliczając dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego organ wskazał, że stosownie do art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W 2016 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił 2.577,00 zł, tj. 214,75 zł miesięcznie . Stąd też miesięczny dochód rodziny strony z gospodarstwa rolnego w 2016 r. wyniósł 2.049,27 zł (9,5426 ha przel. x 214,75 zł). Wobec tego miesięczny dochód rodziny strony w 2016 r. wyniósł 2.649,27 zł (600,00 zł + 2.049,27 zł).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...]r. strona zawarła z firmą [...]w G. umowę zlecenia na wykonanie dorywczo usług opiekuńczo-gospodarczych. W miesiącu październiku 2017 r. osiągnęła z tego tytułu dochód w wysokości 1.325,42 zł, wobec czego w rodzinie nastąpiło uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Po doliczeniu tej kwoty do miesięcznego dochodu rodziny z 2016 r., tj. 2.649,27 zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.974,69 zł i w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 1.324,90 zł (3.974,69 zł : 3 osoby). Wobec tego dochód rodziny za 2016 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie, stanowiący podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na obecny okres zasiłkowy 2017/2018, powiększony o dochód uzyskany po tym roku przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. kwotę 800,00 zł

Końcowo Kolegium podkreśliło , że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), co oznacza, że decyzja wydana na ich podstawie jest decyzją związaną, a jej treść wyznacza przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca domagała się zmiany decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Podniosła, że nie jest rolnikiem, nie ma rolniczego wykształcenia, nie jest producentem rolnym i od 2015 r. jest rozwiedziona. W jej ocenie rozwód jest dokumentem, który jasno pokazuje, że nie jest możliwe, aby mogła mieć jakiekolwiek korzyści finansowe z ziemi. Skarżąca wywodziła, że to były mąż czerpie korzyści z upraw i to on jest rolnikiem. Podniosła również, że przy ustalaniu kryterium dochodowego uwzględnia się dochód za dwa lata wstecz, a wtedy nie pracowała w firmie [...]w G.. Końcowo podała, że jest samotną matką z trójką dzieci i wydana decyzja jest dla nich krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie , podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi podniósł , że z punktu widzenia art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane przez daną osobę, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości wskazanej we właściwym rozporządzeniu, niezależnie od tego czy i w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stąd też, mimo że skarżąca w istocie podnosi, że nie prowadzi osobiście działalności rolniczej, to sam fakt posiadania przez nią tytułu własności do gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego) uprawniał organ I instancji do ryczałtowego wyliczenia jej dochodu, co potwierdza to ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne , wydane co prawda na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże z uwagi na fakt, że dla celów świadczenia wychowawczego ustawodawca przyjął takie same zasady obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego, to analogicznie wyroki należy brać pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

W tym zakresie – według organu - nie ma znaczenia fakt rozwiązania w dniu 10 listopada 2015 r. małżeństwa skarżącej i P. S. , bowiem orzeczony rozwód małżonków spowodował ustanie majątkowej wspólności ustawowej i powstanie współwłasności w częściach ułamkowych - przy czym istnieje domniemanie, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. z 2015 r., poz. 2082 z późn. zm. dalej k.r.o.). Podobną regulację zawiera art. 501 k.r.o., który stanowi, że w razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepisy te korespondują z art. 197 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.), który wprost ustanawia domniemanie, że udziały współwłaścicieli są równe. Biorąc zatem pod uwagę powyższe przepisy, przy obliczaniu powierzchni użytków rolnych stanowiących współwłasność rozwiedzionych małżonków, należy przyjąć, że na każdego z byłych małżonków przypada równa część własności tych użytków , na poparcie czego organ przytoczył stosowne orzeczenia sądów administracyjnych . Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że w 2016 r. skarżąca uzyskiwała dochód z połowy gospodarstwa rolnego, a więc z 9,5426 ha przeliczeniowych. Sama skarżąca również potwierdziła fakt posiadania takiej powierzchni gospodarstwa rolnego w oświadczeniu z dnia 20 marca 2018 r., jak również w odwołaniu z dnia 5 kwietnia 2018 r.

Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2018 r. skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej , podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77§ 1 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organ wielkości posiadanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego , mimo istnienia wątpliwości w tym zakresie, które wynikają z dokumentów dołączonych do postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby była ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Przesłanki uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego zostały unormowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.). W myśl jej przepisów świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3) , przy czym: "dochód" oznacza tu dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1) "dochód członka rodziny" – przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2), a "dochód rodziny" – sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ). Zgodnie z ustawową definicją "dochodu" zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, ze zm.; w skrócie "u.ś.r."), pod tym pojęciem należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: (a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu i składki na ubezpieczenie zdrowotne, (b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także (c) inne, wyszczególnione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. W kontrolowanej sprawie podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia – a tym samym kwestię sporną – stanowiło ustalenie przez organy obu instancji dochodu rodziny skarżącej, który – według organów - w przeliczeniu na osobę w 2016 r. wyniósł 1.324,90 zł i przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, m.in. z uwagi na doliczenie do dochodów uzyskiwanych przez rodzinę, dochodu z posiadanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego oraz dochodów uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]. W zakresie dochodu osiąganego w firmie [...]należy wyjaśnić, że dochodem członka rodziny, zgodnie z art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a tej ustawy . Skoro przedmiotowy wniosek dotyczył okresu zasiłkowego 2017/2018 , to organ orzekający zobowiązany był ustalić wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, uzyskanego w roku kalendarzowym 2016, z uwzględnieniem występujących po tym roku zmian dochodu polegających na utracie, bądź uzyskaniu dochodu.

Nie ulega wątpliwości ,że wprowadzone przez ustawodawcę w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Ma to na celu możliwie najbardziej obiektywne określenie sytuacji dochodowej osoby (i jej rodziny) starającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego. Z powołanego już art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w tej sprawie, jest rok kalendarzowy 2016. Jednakże zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny (...), powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Cytowany przepis stanowi wyjątek od zasady brania pod uwagę przy wyliczaniu kryterium dochodowego dochodów osiągniętych w roku bazowym (w niniejszej sprawie 2016). Zatem wobec faktu, że we wrześniu 2017 r. skarżącą podjęła zatrudnienie w firmie [...]w G., a więc po roku kalendarzowym 2016, to bezwzględnie należało doliczyć do dochodu rodziny za 2016 r. dochód uzyskany za miesiąc następujący (tj. październik 2017 r.) po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (tj. wrzesień 2017 r.), gdyż dochód ten był uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane było prawo do świadczenia wychowawczego . Potwierdza to zaświadczenie wystawione przez "[...]w G. z dnia 1 marca 2018 r. , z którego wynika, że strona została zatrudniona na umowę zlecenie do dnia 31 grudnia 2018 r.

Natomiast w zakresie kwestionowanego przez skarżącą wliczenia połowy dochodu z gospodarstwa rolnego, należy wyjaśnić, że stosownie do art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (powielającego treść art. 5 ust. 8 u.ś.r.) w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się , że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. D.U.2017 poz.1892) . Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że ustawodawca przyjął domniemanie, wedle którego z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono np. oddane w posiadanie zależne innej osobie. W tym kontekście należy za prawidłowe uznać przyjęcie przez organy orzekające przy wyliczeniu dochodu rodziny za rok poprzedzający wnioskowany okres zasiłkowy, dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego ustalonych na podstawie przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego stosownie do powołanych przez organy przepisów.

Wbrew zarzutom skargi ,okoliczność czy skarżąca osiągnęła faktycznie z tego tytułu jakiekolwiek dochody pozbawiona jest doniosłości prawnej . Takie stanowisko zostało już utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. W przypadku bowiem ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, na gruncie wszystkich ustaw przewidujących pomoc socjalną Państwa, ustawodawca przyjął założenie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie rzeczywiście pracuje, tzn. czerpie z niego korzyści materialne, jednocześnie przyjmując, że kwota wynikająca z przewidzianego w danych przepisach wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków , ale wyłącznie fakt umieszczenia w ewidencji gruntów , jako gruntów o stosownym przeznaczeniu .Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają , że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. Wobec tego nawet ,gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów ( zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2017r. II SA/Łd 46/17 LEX nr 2291918).

Zatem w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przyjmuje się, że osiąga dochody z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Omawiany przepis nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (por. wyroki NSA wydane na gruncie art. 5 ust. 8 u.ś.r.: z 14.12.2007 r., I OSK 321/07; z 15.12.2008 r., I OSK 50/08; z 03.12.2009 r., I OSK 3/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Jedynie na marginesie wypada zasygnalizować , że w przypadku obliczania dochodu osób będących właścicielami gospodarstw rolnych zasadą jest , że przy ustalaniu wielkości gospodarstwa uwzględnia się także grunty oddane w dzierżawę, za wyjątkiem trzech sytuacji. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: (1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; (2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; (3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rolne skarżącej nie zostało oddane w dzierżawę, lecz prowadzi je współwłaściciel – były mąż skarżącej, nie było zatem potrzeby sprawdzania czy w rozpatrywanej sprawie doszło spełnienia jakiejkolwiek przesłanki wskazanej w przytoczonym wyżej przepisie . Końcowo, ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a w związku z art. 77 k.p.a. poprzez brak ustalenia przez organy orzekające w sprawie wielkości posiadanego przez stronę gospodarstwa rolnego, wskazać należy ,że zarówno w oświadczeniu z dnia 20 marca 2018 r. (k. 24 akt administracyjnych) jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji , strona jednoznacznie oświadczyła, że jest właścicielką 9,5426 ha przeliczeniowych. Oświadczenia te w pełni korespondują ze znajdującą się w aktach sprawy decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...]( k. 28 akt administracyjnych ) w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016. Z decyzji tej jednoznacznie wynika, że skarżąca i jej były mąż w 2016 r. byli współwłaścicielami 19,0851 ha przeliczeniowych gruntów rolnych położonych w miejscowości P. W konsekwencji nie mogło budzić wątpliwości organów oświadczenie skarżącej wskazujące , że w 2016 r. była właścicielką 9,5426 ha przeliczeniowych gospodarstwa rolnego, a tym samym nie było z podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Wobec tego ustalając dochód rodziny skarżącej, organy obu instancji trafnie uznały, że istnieją podstawy do uwzględnienia w nim także dochodu z gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w części tj. w zakresie owych 9,5426 ha przeliczeniowych, których właścicielką była w 2016 r. i nadal jest skarżąca. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające przepisów art. 7 k.p.a , art. 77 k.p.a. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji . Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem ( podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10).

Reasumując ,zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi w całości na podstawie art.151 p.p.s.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).