Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 562/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Michał Ruszyński, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M.Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

M.Ł., reprezentowana w toku postępowania administracyjnego przez pełnomocnika w osobie córki J.B., pismem z dnia [...] kwietnia 2006 roku wniosła o wymeldowanie z lokalu przy ulicy [...] jej wnuka P.Ł.. Jako podstawę wniosku wskazała okoliczność, iż wnuk nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.

W trakcie postępowania przed organem I instancji, Straż Miejska w dniu [...] kwietnia oraz [...] maja 2006 roku, na polecenie Burmistrza, przeprowadziła kontrolę meldunkową polegającą na rozpytaniu spośród mieszkańców lokali sąsiadujących z mieszkaniem przy ulicy [...] jednej sąsiadki i jednej osoby zamieszkałej w lokalu sąsiadującym z mieszkaniem konkubiny P.Ł. przy ulicy [...]. W toku powyższej kontroli J.S., zamieszkała przy ulicy [...] oświadczyła, iż nie widuje P.Ł. od około 3 lat, a W.B., mieszkająca przy ulicy [...] stwierdziła, że P.Ł. pracuje jako zawodowy kierowca i w mieszkaniu konkubiny przebywa gdy przyjeżdża z trasy, zazwyczaj w soboty i niedziele. W toku postępowania przesłuchano też w charakterze stron P.Ł. i J.B.. P.Ł. złożył nadto zaświadczenie od pracodawcy tj. Spółki z o.o. "B" potwierdzające, iż od [...] listopada 2005 roku zatrudniony jest jako kierowca, a specyfika jego pracy polega na tym, że trzy tygodnie w miesiącu spędza pracując w charakterze kierowcy na terenie krajów Unii Europejskiej, po których ma kilka dni odpoczynku w Polsce.

W oparciu o taki materiał dowodowy organa I instancji - Burmistrz Miasta decyzją z [...] czerwca 2006 roku znak: [...] odmówił wymeldowania P.Ł. z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu przy ulicy [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że przeprowadzając postępowanie wyjaśniające ustalił, iż najemcą lokalu przy ulicy [...] jest M.Ł.. Wskazał, iż przesłuchał zamieszkującą w tym mieszkaniu J.B., która stwierdziła, że P.Ł. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 4 lat, ponieważ wyprowadził się do konkubiny, przy czym lokal ten opuścił dobrowolnie, zabierając ze sobą rzeczy i klucze do mieszkania. Do lokalu przychodził sporadycznie z zamiarem wszczynania awantur, nie wykazując zainteresowania swą chorą babką. Organ wskazał, iż z wyjaśnieniami tymi nie zgodził się P.Ł., który oświadczył, iż w spornym lokalu zamieszkuje sporadycznie, ze względu na to, iż od 7 lat pracuje jako kierowca samochodu ciężarowego i większość czasu spędza za granicą. Przebywając jednak w Polsce zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...], gdzie ma wydzielony swój pokój. P.Ł. stwierdził także, iż J.B. wraz z M.Ł. na skutek konfliktów rodzinnych dążą do jego wymeldowania w celu sprzedaży spornego mieszkania. Mając to na uwadze, organ I instancji uznał, iż opuszczenie lokalu przez P.Ł. nie było w przedmiotowej sprawie dobrowolne, gdyż wiązało jest z pracą wykonywaną za granicą. Organ wskazał, że wobec braku wystąpienia przesłanki "opuszczenia lokalu bez wymeldowania się" przy wymeldowaniu z urzędu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, o zobligowany był orzec o odmowie wymeldowania P.Ł. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła w imieniu wnioskodawczyni jej pełnomocnik J.B. zarzucając, iż ustalenia organu I instancji są stronnicze i sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy który wskazuje na fakt, iż P.Ł. zamieszkuje w mieszkaniu konkubiny przy ul. [...] i gdzie sam organ kierował do niego korespondencję.

Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż P.Ł. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały. Organ II instancji za uzasadnione i w pełni prawidłowe uznał przyjęcie przez organ I instancji, iż fakt zamieszkiwania uczestnika w przedmiotowym lokalu potwierdzili mieszkańcy bloku przy ulicy [...], zatem w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka opuszczenia przez P.Ł. lokalu w sposób trwały.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła – działając za pośrednictwem swego pełnomocnika córki J.B. – M.Ł.. Zarzucała organowi II instancji podjęcie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawdziwych twierdzeń P.Ł. dotyczących jego zamieszkania w spornym lokalu oraz posiadania w nim wydzielonego pokoju. Zdaniem skarżącej, organ II instancji dopuścił się też naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do wymeldowania uczestnika postępowania z lokalu mieszkalnego przy ulicy [...].

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca zarzuciła, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie uwzględniono zeznań świadka J.S., która to stwierdziła, iż P.Ł. nie przebywa pod adresem stałego zameldowania, czyli w lokalu przy ulicy [...], jak i nie wzięto pod uwagę zeznań W.B., z których wynika, iż P.Ł. przebywa w lokalu przy ulicy [...]. W ocenie skarżącej narusza to zasadę wyrażoną w art. 77 § 1 kpa zgodne, z którym organ zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Skarżąca wskazała również, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie wszystkie pisma do P.Ł. wysyłały na adres lokalu przy ulicy [...], co świadczy o jego stałym pobycie pod tym adresem. Ponadto skarżąca podniosła, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie przeprowadzono w ramach kontroli meldunkowej w mieszkaniu przy ulicy [...] sprawdzenia czy faktycznie P.Ł. w przedmiotowym lokalu ma wydzielony pokój i czy w pokoju tym znajdują się jego rzeczy osobiste. W ocenie skarżącej, powyższe argumenty uzasadniają twierdzenie, iż P.Ł. opuścił dobrowolnie lokal przy ulicy [...] i mimo specyficznego charakteru pracy przez kilka dni w miesiącu, które spędza w Polsce przebywa w lokalu przy ulicy [...].

W konsekwencji skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie wydania decyzji o wymeldowaniu P.Ł. z przedmiotowego lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Przystępując do rozpoznania skargi należy wskazać, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oceniając legalność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, a w szczególności artykułów 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.- dalej jako : kpa ) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2001 roku ( sygn. akt V SA 1496/00 ) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia tam ośrodka interesów osobistych i majątkowych ( art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego ). O charakterze pobytu decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne (wynika z własnej woli) i ma charakter trwały.

Organy obu instancji uznały, że P.Ł. nie opuścił miejsca pobytu stałego w sposób trwały. W ocenie tychże organów okoliczność tę potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tj. wyjaśnienia stron i wywiad meldunkowy przeprowadzony przez pracownika Straży Miejskiej wśród mieszkańców bloku przy ulicy [...] oraz charakter pracy uczestnika postępowania.

Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Zdaniem Sądu, brak jest w aktualnym stanie sprawy możliwości oceny czy organy obu instancji prawidłowo rozstrzygnęły o odmowie wymeldowania uczestnika postępowania P.Ł.. Decydujące znaczenie ma bowiem fakt, iż nie doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie koniecznym dla stwierdzenia czy P.Ł. w sposób dobrowolny i trwały opuścił lokal w którym był zameldowany na stałe, czy też nadal w tym lokalu przebywa i jest to jego centrum życiowe. Organy z naruszeniem obowiązków wynikających z procedury administracyjnej poprzestały jedynie na przeprowadzeniu i tak zresztą mało rzetelnego wywiadu meldunkowego , przesłuchaniu uczestnika w charakterze strony oraz pełnomocnika skarżącej ( a nie nawet samej strony M.Ł.) oraz oparły się na dokumencie w postaci zaświadczenia pracodawcy uczestnika postępowania. Nadto ustalenia faktyczne dokonane przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji są rażąco sprzeczne z dotychczas zebranym materiałem dowodowym. Organ II instancji przyjął bowiem, że P.Ł. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały gdyż fakt jego zamieszkiwania pod adresem zameldowania potwierdzili mieszkańcy bloku, co wynika z wywiadu meldunkowego. Tymczasem z wywiadu Straży Miejskiej z miejsca zameldowania wynika, iż rozpytano tylko jedną sąsiadkę J.S., która stwierdziła, że od trzech lat uczestnika postępowania nie widuje. Drugi wywiad był przeprowadzony pod adresem wskazywanym jako adres zamieszkania konkubiny uczestnika i wynika z niego, iż sąsiadka W.B., że widuje tam P.Ł. najczęściej w weekendy. Analiza danych uzyskanych z kontroli meldunkowej nie daje w żadnym razie podstaw do wysnucia z nich wniosków jakie poczynił organ II instancji i które stały się podstawą do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Samo zaświadczenie pracodawcy wskazujące na specyficzny charakter pracy uczestnika nie jest dostatecznym dowodem za przyjęciem, iż uczestnik nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób trwały. Istotne jest bowiem, gdzie koncentruje on swe centrum życiowe w okresie gdy przebywa na terenie Polski w okresach niewykonywania pracy.

W ocenie Sądu w sprawie niniejszej należało ustalić od kiedy uczestnik P. był w przedmiotowym lokalu zameldowany na pobyt stały, pouczyć wnioskodawczynię o możliwości złożenia wniosków dowodowych dla wykazania, iż opuścił on ten lokal dobrowolnie i trwale. Niezależnie od tego rzetelnie przeprowadzone wywiady meldunkowe pod adresem zameldowania i adresem wskazywanym przez pełnomocnika skarżącej jako adres faktycznego zamieszkania P.Ł. powinny organom orzekającym dostarczyć informacji o tym jakie osoby należy przesłuchać w charakterze świadków i jakie inne jeszcze dowody przeprowadzić w celu realizacji obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynikającego z art. 7 i 77 § 1 kpa. W ocenie Sądu konieczne było też przesłuchanie strony postępowania M.Ł., którą w dotychczasowym postępowaniu pominięto oraz konkubiny uczestnika, nadto ustalenie jakim mieszkaniem ona dysponuje oraz jaki jest stan rodzinny uczestnika np., czy ma dzieci i gdzie one przebywają, kto sprawuje nad nimi pieczę. Pożądane byłoby też ustalenie np. w drodze przesłuchania listonosza pod jaki adres kierowana była i jest korespondencja przeznaczona dla P.Ł., a to w związku z zarzutem skarżącej podniesionym już w odwołaniu, iż uczestnik odbiera ją pod adresem swej konkubiny. W ocenie Sądu dopiero materiał dowodowy zebrany w wyniku przeprowadzenia wskazanych środków dowodowych pozwoliłby na ustalenie gdzie, od kiedy znajdowało się i znajduje centrum spraw życiowych i osobistych uczestnika, a w związku z tym również na ocenę czy spełnione zostały przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) warunkujące możliwość wymeldowania na wniosek.

Mając to na uwadze, uznać należało, że organ II instancji wydał swoją decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy, z którego dodatkowo wyciągnął nieuprawnione wnioski. W tym miejscu należy wskazać, iż istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy jest bowiem uprawniony do wydania decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji tylko wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Natomiast utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji podjętej w sprawie w której nie doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oznacza naruszenie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy .

W tym stanie rzeczy, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm. – dalej jako: ppsa ) Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec braku w skardze wniosku o zsądzenie kosztów postępowania Sąd w przedmiocie tych kosztów nie orzekał ( art. 209 ppsa ).

Dodać przy tym należy, iż żądanie zgłoszone w skardze tj. żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i wydanie w jej miejsce decyzji o wymeldowaniu P.Ł. nie mogło być uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje bowiem kontrolę wykonywania administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną, ocenia czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych sytuacjach Sąd może taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. Natomiast Sąd nie posiada kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych i w związku z tym nie było podstawy prawnej do uwzględnienia żądania skarżącej w tym zakresie. Brak było też podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w skardze. Zgodne z przepisem art. 133 par. 1 ppsa Sąd Administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a jedynie w przypadkach określonych w art. 106 par. 3 ppsa może przeprowadzić dowód z dokumentów. Skarżącej przysługiwać będzie prawo zgłoszenie wniosków dowodowych na okoliczność opuszczenia przez uczestnika postępowania przedmiotowego lokalu w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ administracji publicznej.