Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 678/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22, art. 24 ust. 3-6, art. 28 ust. 1, 2 i 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od powyższych należności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład wyjaśnił, że M. S. (zwany w dalszej części uzasadnienia "skarżącym"), wniósł o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2006 r. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzona działalność nie przynosiła dochodów i z tego powodu znajduje się obecnie w niedostatku. Wyjaśnił, że Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Urząd Skarbowy W.- [...] dokonują potrąceń z jego świadczenia emerytalnego. Wskazał również, że zarówno wiek jak i stan zdrowia utrudniają mu podjęcie zarobkowej działalności.

Po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia [...] r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobiste ubezpieczenia, za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek, oraz umorzył postępowanie w zakresie należności składkowych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, wskazując, że nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości dochodzenia należności.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że umorzyć należności z tytułu składek można w oparciu o zapisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 2 umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. W uzasadnionych przypadkach w oparciu o ust. 3a powołanego artykułu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na osobiste ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Po przytoczeniu ustawowych przesłanek umorzenia, Zakład wyjaśniał dalej w uzasadnieniu decyzji, że żadna z nich nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Odnośnie przesłanek – śmierci dłużnika, oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika i zakończenia postępowania likwidacyjnego bez zaspokojenia należności, organ wyjaśnił, że nie zaistniały w ogóle w stanie faktycznym sprawy, zatem nie podlegały ocenie w stosunku do wnioskodawcy.

Organ stwierdził ponadto, w odniesieniu do przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, że nie można w sprawie stwierdzić, czy wnioskodawca posiada następców prawnych, na których ewentualnie mogłaby zostać przeniesiona odpowiedzialność. Dodatkowo, jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, istnieje możliwość egzekucyjnego dochodzenia należności z pobieranego przez stronę świadczenia.

Zakład podniósł, że zadłużenie strony skierowane zostało na drogę postępowania egzekucyjnego. Egzekucję prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – [...], a do dnia wydania decyzji nastąpiły wpłaty egzekucyjne na łączną kwotę [...] zł, a tytuły egzekucyjne pozostają w realizacji. Wobec powyższego stwierdzić należy, że nie zachodzi przesłanka braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji.

Uwzględniając wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość dochodzenia należności w drodze postępowania egzekucyjnego, Zakład stwierdził, że kwota możliwa do wyegzekwowania niewątpliwie przekracza kwotę wydatków egzekucyjnych, w związku z czym brak jest także podstaw do stwierdzenia, że zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6.

W odniesieniu do zaległości z tytułu zatrudniania pracowników, organ ubezpieczeniowy wskazał, że zaległości za pracowników podlegają szczególnej ochronie, w związku z czym ich umorzenie jest nieuzasadnione w przypadku, gdy nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności oraz nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości dochodzenia należności, prowadzące do ich wyegzekwowania.

W odniesieniu do umorzenia należności w oparciu o zapis art. 28 ust 3a., Zakład zważył, że brak przesłanki całkowitej nieściągalności daje podstawę do oceny czy zebrany materiał dowodowy wskazuje na jej zaistnienie.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z treścią powołanego artykułu, w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia w oparciu o powołany przepis określone zostały przepisami § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) zgodnie, z którymi Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W odniesieniu do wniosku skarżącego, Zakład wyjaśnił, że wnioskodawca nie przedłożył żadnej dokumentacji mogącej świadczyć o sytuacji socjalno-bytowej prowadzonego gospodarstwa domowego, na podstawie której organ mógłby ocenić jego sytuację finansowo-materialną. Z dokonanych ustaleń wynika, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie emerytalno-rentowe, w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Organ podkreślił, że również do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie dołączono żadnej dokumentacji umożliwiającej dokonanie oceny czy zachodzą przesłanki umorzenia należności.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez stronę argumentów Zakład podniósł, że w decyzji pierwszoinstancyjnej umorzono postępowanie w zakresie należności za zatrudnionych pracowników, co nie jest jednoznaczne z umorzeniem należności. Oznacza to jedynie, że należności te nie mogą stanowić przedmiotu postępowania z wniosku o umorzenie należności, jednakże w dalszym ciągu strona posiada z ich tytułu zadłużenie w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz mogą być one dochodzone przez Zakład w drodze postępowania egzekucyjnego.

Pozostała część zadłużenia natomiast, tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia osobiste oraz należności składkowe za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, może stanowić przedmiot postępowania, w związku z czym dokonano rozpatrzenia wniosku w odniesieniu do tej tylko części zadłużenia.

Organ wyjaśniał dalej, że wnioskodawca kilkakrotnie kwestionował fakt konieczności podwójnego opłacania należności z tego samego tytułu, tj. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, które w ocenie strony, w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, odprowadzone były przez Zakład Rent i Emerytur MSWiA w W., a Zakład domaga się, by opłacił je również jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Zakład wyjaśnił, że z ustaleń faktycznych wynika, że w lipcu 2006 r. wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako emeryt-rencista oraz jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz opłacania z tego tytułu składek wynika z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Zgodnie z art. 66 ust. 1 wskazanej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. osoby prowadzące działalność gospodarczą pozarolniczą oraz osoby pobierające emeryturę lub rentę. "Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających emeryturę lub rentę powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury lub renty, i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia", co wynika z art. 71 ust. 1. Konieczność opłacania składek zdrowotnych z różnych tytułów wynika z art. 82 wskazanej ustawy, zgodnie z którym "w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie".

Organ podniósł także, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W art. 12 wskazanej ustawy wskazane zostały zarówno okresy, w których ubezpieczeniom podlegają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą jak również zatrudnieni pracownicy.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z zapisami art. 17 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych spoczywa na płatniku.

Osoba prowadząca działalność zobowiązana jest do opłacania składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej płatnik składek zobowiązany jest, niezależnie od osiąganych przychodów, czy też trudności finansowych wykonywać obowiązki nałożone przez ustawodawcę na osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

W przypadku nieopłacenia składek w ustawowo określonym terminie naliczane są od nich odsetki za zwłokę. Zasady naliczania oraz wysokość odsetek naliczana jest zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W odniesieniu do podnoszonego zarzutu przedawnienia, Zakład wskazał, że zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek powstało za miesiąc lipiec 2006 r. Uwzględniając okres zalegania, gdzie wskazany został dziesięcioletni okres przedawnienia, jak również zapisy art. 24 ust. 4 -6 ustawy o systemie ubezpieczeń organ stwierdził, że bez wątpienia nieopłacone składki nie uległy przedawnieniu.

Natomiast nawiązując do podnoszonego przez skarżącego złego stanu zdrowia, organ podniósł, że ani do samego wniosku, ani do pozostałej licznej korespondencji w sprawie, nie zostały dołączone jakiekolwiek dokumenty potwierdzający taki stan. W ocenie organu, sama legitymacja emeryta - rencisty policyjnego, zwolnionego ze służby, zaliczonego do I grupy inwalidzkiej niezdolnego do samodzielnej egzystencji, nie jest w tej kwestii wystarczająca. Zakład podkreślił, że, z pisma skarżącego wynikało, że w dniu [...] r. musiał on skorzystać z pomocy Pogotowia Ratunkowego we W., z uwagi na pogorszenie się zdrowia, przy czym, wedle twierdzeń skarżącego, w kwestii tej dowód stanowi Karta Zlecenia Wyjazdu Pogotowia Ratunkowego, która jednakże nie została dołączona przez do akt sprawy.

Dodatkowo, konkludując organ podniósł, że nie ma możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy istnieją przesłanki do umorzenia, w oparciu o art. 28 ust. 3a, należności na ubezpieczenie osobiste, gdyż nie skarżący nie przedstawił dokumentacji pozwalającej ocenić sytuację socjalno-bytową jego gospodarstwa domowego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, M. S. wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzje nie zawierają wyliczenia jego należności wobec Zakładu, nie wskazano osób z tytułu ubezpieczenia których powstały należności. Skarżący zarzucił ponadto odmowę wydaniu kserokopii akt sprawy. Skarżący podniósł również okoliczność złego stanu zdrowia.

Do skargi nie dołączono żadnej dokumentacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

zajął w tej sprawie następujące stanowisko:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez ZUS.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).

Godzi się dodatkowo podkreślić, iż podstawę oceny mogą stanowić wyłącznie okoliczności faktyczne istotne dla niewadliwego załatwienia sprawy, istniejące w czasie, gdy organy podejmowały swoje rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jt. Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako "u.s.u.s."), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którymi organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym, podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

Organ dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w sprawie w kontekście omawianych przesłanek, dokonując szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodzi.

W art. 28 ust 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Analizując wystąpienie przesłanek na tle cytowanego przepisu organ nie dopatrzył się istnienia żadnej z nich, jednakże wyraźnie podkreślił, że skarżący, nie przedstawił żadnej dokumentacji na poparcie twierdzeń podnoszonych we wniosku.

Jak wynika z akt administracyjnych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych już w pierwszym piśmie skierowanym do skarżącego z dnia [...] r. poinformował stronę o prawnych przesłankach umorzenia zaległości oraz wskazał, jakie dokumenty są niezbędne do przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji dłużnika. Dodatkowo, skarżący stawił się w siedzibie organu i przeglądał akta, zapoznając się ze stanowiskiem organu i uzyskał informacje odnośnie przedstawienia dokumentów wymaganych do rzetelnej oceny wniosku o umorzenie. Pomimo tego, skarżący, jak słusznie zauważył organ, żadnych dokumentów nie przedstawił. Organ orzekający oprzeć się musiał w takiej sytuacji jedynie na twierdzeniach strony oraz informacjach znanych organowi z urzędu. W ocenie składu orzekającego, na podstawie wszelkich dostępnych organowi informacji, prawidłowo i bez naruszenia zasad postępowania administracyjnego, organy przeprowadziły analizę sytuacji osobistej i finansowej dłużnika pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek umorzenia zaległości.

Prawidłowo ZUS wskazał, że skarżący ma stałe dochody, a przede wszystkim, że Zakład nie wyczerpał jeszcze wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności bowiem nadal jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i istnieje możliwość zajęcia otrzymywanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego.

Takie uzasadnienie organu odmowy uwzględnienia żądania strony należy, w ocenie Sądu uznać za prawidłowe i spełniające wszystkie stawiane takim rozstrzygnięciom wymogi. Wynika to po pierwsze z faktu, że umorzenie składek leży w sferze uznania administracyjnego, o czym mowa wyżej, nadto zastosowanie instytucji umorzenia oznacza bezpowrotną, definitywną rezygnację Zakładu z należności. Wobec tego, skoro ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia zaś zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zasadne jest oczekiwanie przez Zakład na wynik wszczętego i niezakończonego dotychczas postępowania egzekucyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do ważenia interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" - przedstawiona wyżej ocena organu w kontekście, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winna dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, nie jest wadliwa, mieści się w ramach dopuszczalnej wykładni oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891).

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, w tym w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków, kosztów utrzymania, co znalazło stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak podkreślono powyżej, skarżący uczestniczył w czynnościach procesowych, przedkładał dowody w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Stan faktyczny nie jest zatem sporny, odmienna jest tylko jego ocena przez organ i stronę skarżącą. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, należy podkreślić , że i w tym zakresie organ zajął trafne stanowisko. W zakresie zarzutu braku wyliczenia kwoty należności w zaskarżonej decyzji, należy wyraźnie podkreślić, że decyzja pierwszej instancji wyraźnie określa kwoty zadłużenia, w podziale na okresy powstania zadłużenia, fundusze oraz osoby, których nieopłacone składki dotyczą. Wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne wynika z art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, natomiast wysokość składek na ubezpieczenia społeczne wynika z art. 22 u.s.u.s. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie złożył w organie żadnego wniosku o udostępnienie informacji, np. szczegółowego rozliczenie konta płatnika czy pracowników. Formułowanie takiego żądania dopiero na etapie skargi do Sądu, nie może być powodem do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia składek, podnieść należy, że zgodnie z art. 24 ust. 4 -6 u.s.u.s., termin przedawnienia dochodzenia składek jest dziesięcioletni, zatem w omawianej sprawie do przedawnienia należności nie doszło (dochodzona należność obejmuje 2006 rok).

Natomiast w sprawie odmowy sporządzenia i wydania kserokopii akt sprawy, Sąd pragnie podkreślić, że prawidłowo podniósł ZUS, iż stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W rozpatrywanej sprawie, skarżący żądając wydania kserokopii akt nie wykazał ważnego interesu, bowiem jak słusznie zauważył organ, za taki interes nie mógł być uznany zamiar złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy, skarżący stawił się osobiście w siedzibie organu i miał możliwość zapoznania się z aktami i sporządzenia z nich odpisów.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.