Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2555/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2 i  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Miron WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. i A. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...]nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., która stwierdzała nabycie przez Dzielnicę O. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obrąb ewidencyjny [...], jako działka nr [...]o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] , z wyłączeniem 4 lokali sprzedanych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]- w części dotyczącej budynku przy ul. [...], z wyłączeniem sprzedanych lokali o nr: [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] odmówiło J. P. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Zaś Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]maja 1992 r., nr [...] - na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Dzielnicę O. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], jako działka nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], z wyłączeniem 4 lokali sprzedanych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] - w części dotyczącej budynku przy ul. [...], z wyłączeniem sprzedanych lokali o nr: [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1956 r.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Prezydent W., ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] gruntu zabudowanego o pow. [...]m2 położonego przy ul. [...], ozn. jako działka ewidencyjna nr [...]w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...]na rzecz A. K., E. P., A. d., J. A., E. A. oraz H. K. (pkt I decyzji) oraz odmówił ww. osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części gruntu opisanego w pkt I decyzji, który jest przedmiotem współużytkowania wieczystego współwłaścicieli lokali mieszkalnych nr: [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. wystąpił Prezydent W.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji w części dotyczącej budynku przy ul. [...], z wyłączeniem sprzedanych lokali o nr: [...] wskazując, iż w tej części decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły J. S. i A. S.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...]czerwca 2010 r.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie stwierdził, że z brzmienia przepisu art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - na podstawie którego wydano kontrolowane rozstrzygnięcie - jednoznacznie wynika, iż przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), przy czym stan prawny przedmiotowych nieruchomości ustala się na dzień 27 maja 1990 r.

Sporna nieruchomość położona w W. przy ul. [...] składa się obecnie z następujących działek: nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...]. o pow. [...]m2. Z treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. oraz z załączonej karty inwentaryzacyjnej nr [...]ewidentnie wynika, iż z postępowania komunalizacyjnego były wyłączone cztery lokale mieszkalne nr: [...] - zbyte przed datą komunalizacji. Natomiast z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że w budynku położonym w W. przy ul. [...] sprzedanych łącznie jest sześć lokali mieszkalnych o nr: [...] z jednoczesnym ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego w ułamkowych częściach gruntu. Przy czym w trakcie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ ustalił, iż złożony został wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2001 r. stwierdzającego nieważność orzeczenia dekretowego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/WA 1606/11 oddalił skargę w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Z powyższego wynika, iż na dzień 27 maja 1990 r. prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] należało do osób fizycznych w zakresie objętym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...].

Przedmiotową decyzję w całości zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. i A. S. wnosząc o:

stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji,

uchylenie zaskarżonej decyzji,

3. wznowienie postępowania przez Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Skarżące zarzuciły przedmiotowemu rozstrzygnięciu obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 8, 77 § 1 oraz 80 kpa - poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz obrazę art. 10 § 1 kpa - poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, bowiem argumenty dotyczące statusu lokali sprzedanych nie mogły zostać pominięte ani zlekceważone - w ocenie materiału dowodowego.

W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2013 r. skarżące wniosły o odniesienie się do niniejszej sprawy w sposób kompleksowy i wskazały, że nieruchomość przy ul. [...] składa się z ilości izb przekraczających [...], a jeden z dwóch rzekomych współwłaścicieli, ani jego następcy prawni nie złożyli wymaganego przepisami prawa wniosku o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste.

Zaś E. P. w piśmie z dnia [...]października 2013 r. wniosła o umorzenie niniejszego postępowania, gdyż skarżące nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.

Pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. K. G. poinformował Sąd, iż jego siostra J. G. - właścicielka lokalu nr 2 przy ul. [...] i strona niniejszego postępowania - zmarła w dniu [...] marca 2010 r., na dowód czego dołączył odpis skrócony aktu zgonu. Jednocześnie dołączył do akt sprawy postanowienie spadkowe, z którego wynika, że spadek po niej nabył w całości.

Zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2014 r. Sąd uznał go za stronę postępowania i powiadomił o terminie rozprawy w dniu 22 stycznia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w każdym postępowaniu administracyjnym winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa - zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa i stanowiskiem doktryny stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OSA 4/03, opubl. ONSA 2004/1/3) - przy czym interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i oparty o przepis prawa administracyjnego.

Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kc zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W konsekwencji w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania; nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie akty administracyjne.

W przedmiotowej sprawie na etapie postępowania organ nie zweryfikował w sposób prawidłowy stron postępowania, bowiem doręczał decyzje J. G,. Tymczasem, w dniu wydania decyzji zarówno pierwszej instancji z dnia [...]października 2012 r., jak i drugiej instancji z dnia [...] czerwca 2010 r. osoba ta już nie żyła. Zmarła ona w dniu [...]marca 2010 r. - co wynika z przedłożonego sądowi odpisu skróconego aktu zgonu nr [...].

Powyższe oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego orany prowadzące postępowanie naruszyły prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z udziałem zmarłej J. G., do której skierowano wydane akty administracyjne zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności tych decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83).

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i właściwe określi strony postępowania. Następnie skieruje do nich podjętą w sprawie decyzję.

Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

5