Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 220/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia NSA Gerard Czech Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Jugów na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 marca 2018 r., nr WR.ZUO.4.470.329.2018.OS z dnia 19 marca 2018 r., nr WR.ZUO.4.470.363.2018.OS w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżone decyzje, II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 1.224,00 zł (słownie złotych: jeden tysiąc dwieście dwadzieścia cztery 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Informacjami rocznymi z dnia 27 lutego 2018 r. i z dnia 28 lutego 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor PGWWP Zarząd Zlewni w Nysie", "organ"), na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") oraz pozwoleń wodnoprawnych odpowiednio z dnia 15 maja 2012 r. nr OŚR.6341.44.2012.ŚW6 i z dnia 2 stycznia 2012 r. nr OŚR.6341.206.2011.ŚW6, ustalił Nadleśnictwu Jugów (dalej jako: "skarżący", "strona") za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości odpowiednio 1.347,00 zł i 278,00 zł za pobór wód powierzchniowych. Każda z opłat miała zostać uiszczona w czterech równych ratach kwartalnych.

W złożonych od powyższych informacji reklamacjach strona podniosła, że wysokość rocznej opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych na podstawie wskazanych pozwoleń wodnoprawnych nie powinna być naliczona, gdyż opłata dotyczy poboru wód do napełniania i podtrzymania odbudowanych zbiorników retencyjnych. Użytkowanie każdego z nich nie ma na celu prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a jedynie poprawienie uwilgotnienia przyległych do zbiornika siedlisk leśnych, zgromadzenie wody w zbiorniku i utrzymanie optymalnego poziomu wód gruntowych na przyległych terenach, ma także pełnić funkcje nawodnienia poprzez przesiąkanie wody ze z zbiorników do gleby – podnosząc poziom wody gruntowej oraz pełnić funkcję zbiorników: przyrodniczego i przeciwpożarowego.

Strona dodała, że głównym celem budowy każdego z tych zbiorników było przeciwdziałanie skutkom suszy oraz ochrona przeciwpowodziowa, a są to zadania organów administracji rządowej oraz samorządowej, a także Wód Polskich (odpowiednio art. 163 i art. 186 ustawy Prawo wodne).

Skarżąca podkreśliła, że wskazane funkcje zbiorników, zgodnie z art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, stanowią podstawę do nienaliczania opłaty stałej.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzjami z dnia 19 marca 2018 r. określił stronie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości odpowiednio: 1641,00 zł i 278,00 zł za pobór wód powierzchniowych.

Stwierdził ponadto, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach i określił terminy płatności rat oraz sposób uiszczenia opłaty.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ administracji wskazał przepisy art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) – dalej jako: k.p.a.

Uzasadniając te rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności podniósł, że nie uznał reklamacji strony, gdyż zgodnie art. 271 ust. 3 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń. Wyjątkiem od naliczenia opłaty może być przepis art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb, który to przepis – jak to wskazał organ - nie dotyczy przedmiotowej sprawy.

Dalej wskazano, że Nadleśnictwo Jugów korzysta z usług wodnych na podstawie pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Starostę Kłodzkiego odpowiednio: nr OŚR.6341.44.2012.ŚW6 na pobór wód powierzchniowych w ilości 65,16 m³/h i 101545,92 m³/r oraz pozwolenia nr OŚR.6341.206.2011.ŚW.6 (wraz z późniejszą zmianą) na pobór wód powierzchniowych w ilości 10,970 m³/h, a to oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego zobowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Określenia wysokości opłat stałych organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 3 Prawa wodnego oraz § 6, 7, 10 i 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) – dalej określane jako "rozporządzenie".

Opłata stała za pobór wód powierzchniowych została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 PLN na dobę za 1 m³/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego w przypadku każdego z pozwoleń wodnoprawnych 365 dni i maksymalnego poboru wód określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w maksymalnej ilości zsumowanej odpowiednio: 64,750 m³/h, co po przeliczeniu daje wielkość 0,017986 m³/s oraz 10,970 m³/h – po przeliczeniu 0,003047 m³/s.

Strona w jednakowo brzmiących skargach zaskarżyła rozstrzygnięcia organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając im naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 270 ust. 2 ustawy Prawo wodne i podnosząc, że jest zwolniona z konieczności regulowania opłat stałych, ponieważ opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw.

W związku z powyższym wniosła o: uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, rozpatrzenie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg podniosła, że jest zwolniona z konieczności regulowania opłat stałych, ponieważ opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przedmiotowe pozwolenia wodnoprawne dotyczą poboru wody do napełnienia i podtrzymania odbudowanych zbiorników retencyjnych. Wykonanie odbudowy tychże zbiorników ma na celu między innymi: poprawić uwilgotnienie przyległych do zbiornika siedlisk leśnych, zgromadzić wodę w zbiorniku i utrzymać optymalny poziom wód gruntowych na przyległych terenach leśnych, pełnić funkcje nawadniania terenów leśnych poprzez przesiąkanie wody ze zbiornika do gleby - podnosząc poziom wody gruntowej, pełnić przez zbiornik funkcji przeciwpożarowej oraz funkcji przyrodniczej związanej z utrzymaniem i rozwojem fauny i flory leśnej, przeciwdziałać skutkom suszy.

Zdaniem strony, powyższe działania są zgodne z celami, do jakich zostało powołane Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, gdyż w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2017 r. poz. 788, j.t.), prowadzi ono gospodarkę leśną przez którą należy rozumieć - działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu oraz prowadzi trwale zrównoważoną gospodarkę leśną przez którą należy rozumieć - działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów.

Skarżący w dalszej części uzasadnienia podniósł również, że budowy zbiorników związane z przeciwdziałaniem skutkom suszy oraz ochroną przeciwpowodziową są zadaniem organów administracji rządowej oraz samorządowej i Wód Polskich - odpowiednio art. 163 i art. 186 ustawy Prawo wodne. Natomiast inwestycje realizowane przez Lasy Państwowe mają na celu nic innego jak wyręczanie lub wspomaganie organów ustawowo zobligowanych do wypełniania obowiązków nałożonych ustawą Prawo wodne, a zgodnie z art. 188 ust. 2 Prawa wodnego - w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu każdej z nich wskazał w pierwszej kolejności, że fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, a dokładniej: od maksymalnej ilości poboru wody powierzchniowej przewidzianej w przedmiotowych decyzjach. Jest ona zatem ustalona na podstawie wartości maksymalnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, które stanowią niejako treść rozstrzygnięcia ujętego w kategorię pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący jest adresatem pozwoleń wodnoprawnych, które stanowiły podstawę wymierzenia spornych opłat. Organ, przywołując treść art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 i 271 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego stwierdził, że zobowiązany był naliczyć opłaty, a ewentualne odstępstwo w tym zakresie mogłoby wynikać jedynie z wyraźnego przepisu ustawy. Zdaniem organu, przewidziane w ustawie zwolnienia przedmiotowe jak i podmiotowe nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Dalej podkreślił, że w ustawie Prawo wodne brak jest także przepisu, który pozwoliłby organowi fakultatywnie zwolnić w określonych sytuacjach np. "z uwagi na wyjątkowe okoliczności" podmioty z opłat za usługi wodne, co za tym idzie organ dla wypełnienia dyspozycji norm Prawa wodnego zobligowany był do wymierzenia spornych opłat.

Ponadto organ stwierdził, że wskazywany przez skarżącego art. 270 ust. 2 Prawa wodnego nie dotyczy przedmiotowej sprawy, gdyż dyspozycja w nim ujęta nie znajduje odzwierciedlenia w treści pozwolenia wodnoprawnego. Art. 403 ustawy Prawo wodne wskazuje, że w pozwoleniu określa się cel korzystania z wód, a zatem dla zastosowania zwolnienia z ust. 2 art. 270 w decyzji zezwalającej na pobór wód winno wyraźnie być wskazane, że pobór ten dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz potrzeby chowu i hodowli ryb. W treści pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Starostę Kłodzkiego, które stanowiły podstawę przedmiotowych opłat, nie wskazano takiego celu. Ponadto, co istotne, w art. 35 pkt 12 (winno być art. 36 pkt 12) Prawa wodnego wskazane zostało expressis verbis, że nawadnianie gruntów lub upraw wodami w ilości większej niż średniorocznie 5m3 na dobę stanowi "szczególne korzystanie z wód", tymczasem treść pozwoleń wodnoprawnych stanowiących podstawę spornych opłat wskazuje, że skarżący korzysta z tzw. usług wodnych, o których mowa w art. 35 ust. 3 Prawa wodnego. Skutkuje to przyjęciem stanowiska, że art. 270 ust. 2 nie znajduje zastosowania w przedmiotowych sprawach.

Zdaniem organu, nadużyciem prawa jest traktowanie art. 188 Prawa wodnego, na który również wskazuje skarżący w uzasadnieniu skarg jako na podstawę prawną zwolnienia z opłat za usługi wodne. Przepis ten reguluje zupełnie inne prawne zagadnienie tj. "utrzymanie urządzeń wodnych", które oznacza eksploatację, konserwację oraz remonty urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Podobnie należy podnieść w odniesieniu do wskazanego w uzasadnieniu skargi art. 163 Prawa wodnego. Zadania organów, a normy odnoszące się do opłat za usługi wodne stanowią odrębne instytucje prawne i łączne stosowanie tych norm może mieć miejsce tylko za zgodą ustawodawcy wyrażoną w konkretnym przepisie ustawy, którego jednak brakuje w ustawie Prawo wodne.

Organ dodał, że fakty, które podnosi skarżący znajdują pośrednio potwierdzenie w materiale dowodowym, który organ przeanalizował i wziął pod uwagę. W ocenie organu nie są to jednak dokumenty, które mogą stanowić podstawę zwolnienia z opłaty. Każdorazowe odstępstwo od opłaty musi wynikać z przepisu prawnego, a art. 270 ust. 2 Prawa wodnego w każdej z przedmiotowych spraw nie ma zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej, jako: P.p.s.a. Sąd postanowił połączyć sprawę o sygn. akt I SA/Op 220/18 ze sprawą o sygn. akt 221/18 SA/Op – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Op 220/18.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonych decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - i w związku z tym podlegają uchyleniu.

Zaskarżonymi decyzjami organ określił opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. w wysokości odpowiednio: 1641 zł i 278 zł.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest, w pierwszej kolejności, zasadność naliczenia opłaty stałej w sytuacji, gdy strona w reklamacjach (a następnie w skargach) podniosła, że w każdej z tych spraw brak jest podstaw prawnych do naliczenia takiej opłaty, w szczególności z uwagi na zwolnienie przewidziane art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Skarżąca podkreślała, że spełnia warunki uprawniające ją do takiego zwolnienia, ponadto zwracała uwagę, że głównym celem budowy zbiorników było przeciwdziałanie skutkom suszy oraz ochrona przeciwpowodziowa, a są to zadania organów administracji rządowej oraz samorządowej, a także Wód Polskich (odpowiednio art. 163 i art. 188 ustawy Prawo wodne) i wskazując na art. 188 ust. 2 i 3 tej ustawy pod rozwagę poddała zasadność obciążenia ją powyższą opłatą stałą.

Zgodnie z art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w sytuacji, gdy pobór wód dokonywany jest do celów enumeratywnie określonych w powołanym art. 270 ust. 2 – opłaty stałej nie ponosi się. Zatem z punktu widzenia treści art. 270 ust. 2 Prawa wodnego ważne jest, by organ określając opłatę stałą za pobór wód ustalił, czy pobór wód jest do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb, zwłaszcza w sytuacji podnoszenia takich argumentów przez stronę. Skarżąca bowiem twierdzenie o spełnieniu celu przewidzianego w tym przepisie zaprezentowała już w każdej ze złożonych reklamacji. Pomimo tego organ wydając zaskarżone decyzje w ogóle nie rozważył tej wysuwającej się na plan pierwszy problematyki. Zagadnieniu ewentualnego zastosowania art. 270 ust. 2 Prawa wodnego organ poświęcił jedno zdanie, przy czym znaczna część wypowiedzi stanowiła zacytowanie treści art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, a resztę stanowiła lakoniczna wzmianka, że przepis ten nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji nie zawiera żadnych rozważań, czy zachodzą podstawy do zastosowania art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, a zatem, czy pobór wód następuje do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. W uzasadnieniu każdej decyzji niejako z góry założono – bez podania przyczyny takiego stanowiska - że powołany przepis art. 270 ust. 2 nie ma zastosowania. Organ skupił się wyłącznie na następczych przesłankach braku zastosowania tego przepisu w zakresie dotyczącym ustalania opłaty stałej. W ocenie Sądu organ działał wadliwie, ponieważ wcześniej winien odnieść się do argumentacji strony i ustosunkować się do jej stanowiska, czy strona w ogóle powinna ponosić opłatę stałą. Organ w uzasadnieniach decyzji, pomijając tak istotną kwestię, odstępując od wyjaśnienia okoliczności podnoszonych przez stronę i nie wykazując podstaw do braku zastosowania art. 270 ust 2 Prawa wodnego, nie uzasadnił w sposób należyty zastosowania w sprawie art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, co nadaje zaskarżonym decyzjom charakter rozstrzygnięć przedwczesnych i dowolnych. Zupełny brak merytorycznego odniesienia się do kwestii, czy strona co do zasady powinna być obciążana opłatami stałymi – co przecież objęła swymi zarzutami – narusza również w istotny sposób przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Podobnie organ w uzasadnieniach decyzji w ogóle nie odniósł się sygnalizowanej przez stronę kwestii – wyręczania przez stronę czy wspomagania organów administracji rządowej, administracji samorządowej i Wód Polskich w ochronie przed powodzią (art. 163 Prawa wodnego). Powyższe w ocenie strony mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, z uwagi na przepis art. 188 ust. 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści (...). Powyższe argumenty strony organ pominął milczeniem w uzasadnieniu decyzji, nawet lakonicznie się do nich nie odnosząc.

Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności uznać trzeba, że organ naruszył w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepis art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a.

W myśl art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z istoty uzasadnienia decyzji wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych rozstrzygnięć. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. W analizowanym przypadku brak zawarcia w uzasadnieniu nawet syntetycznych rozważań na temat zasadniczego argumentu strony (co do tego, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego) dowodzi, że organ nie dokonał kompleksowej wykładni adekwatnych regulacji prawnych oraz nieprawidłowo rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy – w tym przypadku ograniczający się do pozwolenia wodnoprawnego. Jednakże nawet do tego dowodu organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się, mimo wskazywanych przez stronę wątpliwości.

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonych decyzji. Organ uniemożliwił sądowi kontrolę swojego stanowiska w tym zakresie, a skarżącego pozbawił możliwości ustosunkowania się w skargach do poglądów prezentowanych przez organ.

Dodatkowo zauważyć trzeba, że szersze rozważania organu co do zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, w tym odniesienie się do stanowiska strony, zostały zawarte dopiero w odpowiedziach na skargi. Jednak pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może sanować wad decyzji, nie może uzupełniać uzasadnienia zaskarżonej decyzji poprzez zamieszczenie w tymże piśmie kluczowych dla sprawy treści, rozważań czy ocen, które powinny znajdować się w uzasadnieniu prawnym i faktycznym zaskarżonych decyzji.

W toku ponownego postępowania organ zobowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia – prawidłowo sporządzić uzasadnienia decyzji odnosząc się do stanowiska strony podniesionego w reklamacjach, a ukierunkowanego na próbę wykazania, że zachodzi w obydwu stanach faktycznych przypadek, o jakim mowa w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego.

Abstrahując w tym miejscu od kwestii samej zasadności ustalenia opłaty stałej za usługi wodne w zaistniałych tu okolicznościach (o czym była mowa powyżej), Sąd wskazuje, że w przypadku ponownego wyliczania opłat stałych za pobór wód powierzchniowych organ winien uzasadnić w sposób należyty ich wyliczenie, z uwzględnieniem treści pozwolenia wodnoprawnego. Obowiązany będzie także wyjaśnić treść pojęcia "maksymalna wielkość zsumowana" poboru wody powierzchniowej, którą dotychczas brał pod uwagę przy obliczaniu wysokości opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, a przede wszystkim, jaką podstawę normatywną ono znajduje. W treści art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, powołanego jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, takie pojęcie się nie znajduje i nie sposób go również odszukać w powołanych przez organ przepisach rozporządzenia. Zauważyć w tym miejscu należy, że nieprawidłowym jest przytoczenie, jako podstawy prawnej obliczeń, szeregu przepisów rozporządzenia, w tym takich, które w ogóle nie przystawały do stanu faktycznego każdej ze spraw. Prowadzi to do dezorientacji, który regulacja, zdaniem organu, znajduje w sprawie zastosowanie (przytacza organ przepisy § 6, 7, 10 i 15 – podczas gdy te trzy pierwsze w ogóle nie dotyczą żadnej ze spraw). Przy wyliczaniu wysokości opłaty (jeśli organ uzna, że brak jest podstaw do zastosowania art. 270 ust. 2 Prawa wodnego – po uprzednim należytym uzasadnieniu tego stanowiska) - organ winien uwzględnić szczegółową treść każdego z pozwoleń wodnoprawnych. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, że z treści obu pozwoleń wodnoprawnych wynika, że chodzi w nich o pobór wody z cieku do napełnienia (a nie – do napełniania) zbiornika ziemnego retencyjnego i przewidziano tu odpowiednie maksymalne wielkości poboru wód. Następnie wskazuje się już na pobór wody do podtrzymania zalewu w okresie eksploatacji ziemnego zbiornika retencyjnego. Organ winien zatem wyjaśnić, czy pobór wody określony w tych obu pozwoleniach wodnoprawnych (dla napełnienia zbiornika) miał miejsce przed wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r. – jeśli tak, to czy, i jakie jest uzasadnienie prawne do obciążenia opłatą stałą w 2018 r. za usługę wodną, która została dokonana wcześniej (por. treść art. 305 Prawa wodnego).

Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanych spraw, w których opłaty stałe zostały określone za pobór wód przez okres 365 dni (czyli za cały rok) maksymalna roczna (a nie godzinowa) wartość poboru, jako stanowiąca dalej idące ograniczenie, winna być punktem odniesienia dla ustalenia maksymalnej ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Odmienne założenie, przyjęte w zaskarżonej decyzji, może prowadzić do naruszenia art. 271 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2018 r., o sygn. II SA/Gd 287/18, w którym m.in. stwierdzono, że w sytuacji gdy jednym z elementów decydujących o wysokości opłaty jest maksymalna ilość wody dozwolonej do pobrania na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa dla strony trzy wskaźniki poboru wód, w tym maksymalny pobór godzinowy i roczny, a przy tym opłata jest określana w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia przepisów Prawo wodne., według której do ustalenia opłaty należy stosować wskaźnik poboru rocznego. Słusznie Sąd przekonuje w tym orzeczeniu, że to wskaźnik poboru rocznego odzwierciedla dopuszczalną w skali roku ilość wód z jakiej można korzystać w ramach pozwolenia. Należy także zgodzić się z twierdzeniem, że zastosowanie parametru poboru godzinowego prowadzi do mniej korzystnego dla strony rezultatu niż w przypadku zastosowania wskaźnika rocznego, który odzwierciedla maksymalny pobór wód.

Trzeba też wskazać na niewyjaśnioną przez organ okoliczność (dotyczy decyzji z dnia 19 marca 2018 r. nr WR.ZOU.470.329.2018.OS), iż w wyniku rozpatrzenia reklamacji strony od wysokości opłaty ustalonej informacją roczną z dnia 27 lutego 2018 r. organ zwiększył wysokość należnej opłaty – z dotychczasowej kwoty 1347 zł do kwoty 1641 zł.

Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia wskazanych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Jakiejkolwiek jednak wypowiedzi organu, co do przyczyn i podstaw takiego działania, zabrakło.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty składa się kwota 200,00 zł tytułem uiszczonych przez skarżącą wpisów oraz kwota 990 zł (900 zł i 90 zł) tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz koszty poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 34 zł (2 x 17 zł).