Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1069/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K. z Kancelarii Adwokackiej ul. [...] w W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł - 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa .


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 25 stycznia 2007 r. wniesionej przez P. S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 11 kwietnia 2006 r. P. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności wobec ZUS w całości wraz z odsetkami. W niniejszym wniosku P. S. przytoczył argumenty natury finansowej oraz zdrowotnej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na:

­ ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2000 r. do kwietnia 2006 r.,

­ ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2001 r. do kwietnia 2006 r.,

­ Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2000 r. do kwietnia 2006 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że w okresie od 17 stycznia 1990 r. do 26 kwietnia 2006 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą i zatrudniał pracowników. Wskazał również, że P. S. z obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie wywiązał się co spowodowało powstanie zadłużenia.

Dalej organ I instancji podkreślił, że jak wynika z analizy sprawy wnioskodawca utrzymuje się z prac dorywczych osiągając z tego tytułu dochody w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Ponadto jest on zatrudniony w wymiarze ¼ etatu z wynagrodzeniem 225 zł. Organ wskazał, że powstałe zadłużenie z tytułu składek jest objęte postępowaniem egzekucyjnym i do chwili obecnej naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zdaniem Zakładu, w związku z powyższym nie można uznać, że należności są całkowicie nieściągalne i umorzyć je w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nastepnie organ I instancji stwierdził, iż przedstawione przez wnioskodawcę argumenty nie stanowią także przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141 poz. 1365 ze zm.) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dających podstawę do umorzenia należności w trybie art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W ocenie organu, w przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia w oparciu o powołane przypisy. Zakład podkreślił, że z załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca jest osoba niepełnosprawną, a skutki wypadku i obecny stan zdrowia nie stanowią przeszkody w wykonywaniu pracy zarobkowej. Podkreślił również, że fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie zwalania wnioskodawcy z obowiązku spłaty zaległych składek.

Dalej Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że z przedłożonych dokumentów wynika również, że miesięcznie P. S. przekazuje na [...] dzieci alimenty w łącznej wysokości 1900 zł i z tego tytułu nie posiada zaległości.

Organ zaznaczył, że od chwili powstania zadłużenie wnioskodawca nie podjął żadnych prób w celu spłaty zadłużenia, w formie układu ratalnego, czy też w formie dobrowolnych wpłat.

Zdaniem Zakładu wnioskodawca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien mieć świadomość, że obowiązek uregulowania należnych składek istnieje bez względu na to czy, czy działalność przynosi zyski, czy straty, dlatego winien zabezpieczyć na ten cel odpowiednie fundusze.

Organ I instancji podkreślił, że istotne jest również to, że zgodnie z art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie minął okres, w którym powyższe zaległości mogą być dochodzone. Podkreślił ponadto, że zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko w uzasadnionych przypadkach należności mogą być umorzone w części lub w całości. Nawet jeżeli zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie, to nie oznacza, że zadłużenie musi być umorzone. Rozpatrując wniosek płatnika o umorzenie bierze się pod uwagę nie tylko możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w przypadku opłacenia zaległych składek, okres ten zostanie wliczony do okresu, od którego w przyszłości będzie zależało w przyszłości świadczenie emerytalne wnioskodawcy.

W dalszej części uzasadnienia organ podkreślił, że jedyną ulgą jaka mogłaby zostać udzielona wnioskodawcy, po spełnieniu określonych warunków jest wyrażenie zgody na spłatę zadłużenia w układzie ratalnym.

Pismem z dnia 29 listopada 2006 r. P. S. zwrócił się Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz na postawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż nie znajduje podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ podkreślił, że zadłużenie, które powstało na koncie wnioskodawcy, Zakład jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż rozpatrując wniosek P. S. o umorzenie należności zostały wzięte pod uwagę wszystkie aspekty przewidziane w przepisach.

Dalej organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie można uznać, że należności są całkowicie nieściągalne. Podał, że P. S. osiąga dochody z prac dorywczych oraz że jest zatrudniony w wymiarze ¼ czasu pracy.

Zdaniem organu z uwagi na to, że wnioskodawca nie jest zatrudniony na pełen etat i w związku z tym osiągane dochody nie są wysokie, nie można uznać, że należności są całkowicie nieściągalne. W ocenie organu II instancji istotne jest również to, że zadłużenie objęte jest postępowaniem egzekucyjnym. Zakład wyjaśnił, że w przypadku gdyby zostało stwierdzone, że nie ma możliwości prowadzenia egzekucji należności od wnioskodawcy, organ egzekucyjny, tj. naczelnik urzędu skarbowego poinformowałby o tym fakcie ZUS. Organ podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji umarzającej lub odmawiającej zaległości nie ma obowiązku w sprawie dotyczącej majątku P. S. korzystać z opinii Urzędu Skarbowego. Podkreślił ponadto, że jeżeli nawet organ egzekucyjny stwierdziłby, że wnioskodawca nie dysponuje majątkiem, z którego można prowadzić egzekucję należności, nie oznacza, że ZUS musi umorzyć mu zadłużenie bowiem decyzja w sprawie umorzenia zaległości oparta jest na uznaniowości.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ II Instancji stwierdził, że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika, aby P. S. miał całkowite przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy zarobkowej, więc uznaje się, że może pracować i osiągać dochody, z których powinien regulować należności wobec ZUS.

Następnie Prezes ZUS podkreślił, iż fakt że wnioskodawca posiada inne nieuregulowane zobowiązania finansowe nie zwalnia z obowiązku spłaty zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz że Zakład nie może z ww. powodu traktować go ulgowo. Podkreślił również, że z informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wynika, że w roku 2005 r. wnioskodawca osiągnął dochód z tej działalności. Jeżeli nawet dochód ten nie był wysoki to nie stanowi to postawy do umorzenia zadłużenia wobec ZUS. Organ wyjaśnił, że fakt, iż prowadzona przez P. S. działalność gospodarcza została zawieszona nie zwalnia z obowiązku opłacenia zaległych składek.

W uzasadnieniu decyzji zostało podniesione również to, że przed rozpoczęciem działalności gospodarczej wnioskodawca wiedział, że zgodnie z obowiązującymi przepisami będzie zobowiązany do opłacania należnych składek w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia osiąganych przychodów, czy pojawiających się, w trakcie prowadzenia działalności problemów organizacyjnych. Obligatoryjność opłacania składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy wszystkich płatników składek, a zatem wnioskodawca również zobowiązany był wywiązać się z tego obowiązku. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak również jej negatywnymi skutkami, odpowiada podmiot prowadzący tę działalność w momencie jej prowadzenia, jak i po jej zakończeniu.

Zdaniem organu nie ma wpływu na umorzenie ww. zadłużenia także to, że zgodnie z umową o wyłączeniu wspólności ustawowej zawartą w dniu 30 listopada 1999 r. posiada wnioskodawca rozdzielność majątkową z żoną E. S.. Zawarcie takiej między małżonkami jest dobrowolne, co oznacza, że P. S. wyraził zgodę na to, aby swoim majątkiem rozporządzać samodzielnie. W związku z tym również za swoje długi powstałe w tym okresie wnioskodawca sam ponosi odpowiedzialność.

Dalej Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że P. S. poinformował, że płaci alimenty na rzecz dzieci w łącznej kwocie 1900 zł miesięcznie oraz złożył oświadczenie osób pobierających ww. alimenty z 3 marca 2005 r. potwierdzające, że wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem organu przeznaczanie środków pieniężnych na utrzymanie swoich dzieci jest oczywiście konieczne, ale nie uzasadnia braku opłat należnych składek. Organ zwrócił uwagę na to, że biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, które ujawnił, zastanawiające jest, w jaki sposób ma on możliwość zabezpieczenia kwoty 1900 zł miesięcznie tytułem alimentów. Zdaniem organu można tylko przypuszczać, że faktycznie osiągane przez P. S. dochody są wyższe od tych, które podał.

Następnie zostało podkreślone, że z dokumentacji sprawy, tj. pisma z dnia 8 września 2006 r. wynika, że w związku z wnioskiem P. S. Komornik Sądowy Rewiru I- ego przy Sądzie Rejonowym w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko innym osobom, ale egzekucja należności jest bezskuteczna. Problemy z odzyskaniem swoich należności – zdaniem organu II instancji – także nie dają podstawy do umorzenia zadłużenia wobec ZUS.

Prezes ZUS wskazał, iż jak sam wnioskodawca napisał z powodu nieuregulowania składek na ubezpieczenie społeczne pozbawiony jest możliwości korzystania z bezpłatnej opieki medycznej oraz ma problemy z uzyskaniem zasiłku chorobowego. Z uwagi na powyższe- zdaniem organu- P. S. powinien starać się uregulować ww. zadłużenie, gdyż będzie to korzystne również dla niego.

Organ podkreślił również, że w związku z tym, że ww. zaległości nie uległy przedawnieniu (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) jest możliwe, że w przyszłości zostaną wyegzekwowane od wnioskodawcy. W ocenie Prezesa ZUS nie można stwierdzić, że na pewno nigdy P. S. nie będzie posiadał środków finansowych, z których spłaci całe zadłużenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007 r. P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o umorzenie zaległości z odsetkami. W uzasadnieniu ww. skargi P. S. podkreślił, że argumenty użyte w uzasadnieniu skarżonej decyzji są powieleniem dotychczas podnoszonych przez ZUS i to argumentów niewłaściwych oraz że organ nie rozprawia się z argumentami podnoszonymi przez niego, które zachowują swą aktualność w całej rozciągłości.

Skarżący podniósł, że Urząd Skarbowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bo przed rozpatrzeniem decyzji nikt nie zwrócił się z zapytaniem w tej sprawie, mimo, iż zachodziła taka potrzeba.

Zdaniem skarżącego załączone przez niego dokumenty wykazały, że spełnia przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Skarżący podkreślił, że niezależnie od powyższego, nadal podnosi, że faktycznie spełnia warunek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, choć w wyniku zaniedbań urzędu nie zostało to potwierdzone urzędowo, bo nie zasięgnięto w tej sprawie informacji.

Zdaniem P. S. oczywistym jest, że spełnia inny warunek ustawowy tj. taki, że oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od niego kwot przekraczających koszty egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 20 września 2007r. pełnomocnik skarżącego podtrzymując zarzuty skargi złożył kserokopie postanowień komorników sądowych w postępowaniach egzekucyjnych z wniosku wierzycieli Spółdzielni [...] w Ł. z dnia 22 września 2003r. oraz osób fizycznych dnia 19 kwietnia 2005r. i 30 listopada 2006r. o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wobec dłużnika P. S. wobec braku majątku . Powyższe w ocenie skarżącego dowodzi istnienia przesłanek o których mowa w art. 28 ust 3 pkt 5 u.s.u.s.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 7 kwietnia 2006r. (wpływ do organu w dniu 11 kwietnia 2006r. r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami powstałych wskutek prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej pod firmą D.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu ( przytoczonym w całości przez organ w zaskarżonej decyzji). W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W sprawie niniejszej organ w zaskarżonej decyzji odnosząc się do przesłanki określonej powołanym wyżej przepisem art. 28 ust 3 pkt 5 u.s.u.s po pierwsze nie uznał by w sprawie wykazane zostało, że należności dłużnika są całkowicie nieściągalne, gdyż jak przyjął, skarżący osiąga dochody z prac dorywczych, jak również z pracy świadczonej w niepełnym wymiarze czasu pracy w firmie E., a po wtóre wyjaśnił , że nawet w sytuacji gdyby zadłużenie wnioskodawcy objęte postępowaniem egzekucyjnym nie zostało wyegzekwowane z powodu braku majątku dłużnika organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku strony. Tym samym wykazanie bezskuteczności egzekucji wobec skarżącego nie oznacza, iż ZUS uwzględni jego wniosek o umorzenie zadłużenia. Wobec takiego stanowiska, jakie zajął organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypowiadając się o braku zmiany swojej decyzji nawet w przypadku ustalenia przez organ egzekucyjny braku majątku z którego można prowadzić egzekucję należności wobec ZUS, przedstawione na rozprawie w dniu 20 września 2007r. przez pełnomocnika skarżącego postanowienia komornicze o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wobec wnioskodawcy z powodu braku majątku wszczęte na wniosek różnych wierzycieli nie uzasadniają przyjęcia wadliwości wydanej przez organ decyzji prowadzącej do jej uchylenia.

Organy orzekające wskazały prawidłowo , że skarżący w sposób czynny prowadzi działalność zarobkową w zakresie projektowania architektonicznego, która przynosi określone dochody, a obciążenia finansowe które reguluje na bieżąco, jak choćby alimenty w wysokości po 1900zł. miesięcznie uzasadniają trafność stanowiska organu rentowego, iż faktycznie osiągane przez wnioskodawcę dochody są znacznie wyższe aniżeli deklaruje we wniosku ubiegając się o umorzenie należności. Merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji odmawiającej umorzenia należności wobec ZUS należy jak wskazano wyżej do kompetencji Sądu. Kontrolując zasadność decyzji organu rentowego w tej mierze Sąd ocenia czy zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy posiłkując się w tym zakresie przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. 141 poz. 1365). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd podzielił argumentację organu rentowego uznającego brak podstaw do uwzględnienia wniosku dłużnika o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Postępowanie Zakładu odnośnie rozważenia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidującego możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy również uznać za prawidłowe. Przepis ten jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Warunki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w tym zakresie we wniosku wprost odwołał się do sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.)

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził , iż sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do regulowanych na bieżąco należności alimentacyjnych , co wskazuje, że faktycznie osiągane prze dłużnika dochody są wyższe od tych które podaje.

W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący, jak słusznie stwierdza organ, mimo choroby [...] nie zaprzestał prowadzenia działalności zarobkowej uzyskując z niej określone dochody. Z przedstawionej przez niego dokumentacji lekarskiej również nie wynikają jakiekolwiek przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy.

W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie par. 19 w zw. z par. 18 ust. 1pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1368 ze zm.).

-----------------------

11