Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1953/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi, stwierdzono nieważność zaskarżonych decyzji
Powołane przepisy: article: Art. 6 pkt 14, 28, 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 8, 61, 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś., K. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2014r. nr [....] z dnia 23 października 2014r. nr [....] z dnia 23 października 2014r. nr [....] z dnia 23 października 2014r. nr [....] z dnia 23 października 2014r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargi K. K., II. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego S. P. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [....] w K. kwotę 1200,00 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. IV. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego L. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [....] w M. kwotę 1200,00 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 23 października 2014 r.:

- znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup butów dla syna B.,

- znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup butów dla syna J.,

- znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zorganizowanie kolonii dla dzieci w sierpniu 2014 r.,

- znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup karty rodzinnej,

- znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zwrot za zakupione buty męskie.

Jako podstawa prawna ww. decyzji wskazane zostały przepisy art. 6 pkt 14, art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.).

Decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

K. Ś. wniósł w dniu 4 sierpnia 2014 r. do Prezydenta Miasta o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc sierpień dla siebie, K. K. oraz ich synów J. i B., twierdząc, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 5 sierpnia, pod którym złożyła podpis również K. K.

Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2014 r. decyzje znak [...] odmawiającą przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup butów dla syna B., znak [...] odmawiającą przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup butów dla syna J., znak [...] odmawiającą przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zorganizowanie kolonii dla dzieci w sierpniu 2014 r., znak [...] odmawiającą przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup karty rodzinnej oraz znak [...] odmawiającą przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na zwrot za zakupione buty męskie.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił poczynione na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 11 sierpnia 2014 r. oraz złożonych przez skarżących oświadczeń ustalenia, które wskazują, iż K. Ś. oraz K. K. faktycznie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. K. K. mieszka w należącym do jej matki lokalu pod adresem ul. C a K. Ś. pod nr [...]. Dzieci przebywają naprzemiennie w tych dwóch mieszkaniach, nie mając określonego centrum życiowego. K. Ś. złożył wyjaśnienia, że K. K. nocuje w jego mieszkaniu, ale pod jego nieobecność i z powodu konieczności opieki nad dziećmi. Wniósł w związku z tym o pomoc finansową na zakup łóżka dla K. K.

Organ przyjął na podstawie powyższych ustaleń, że wniosek K. Ś. w uzupełnionym kształcie (poprzez podpisanie go przez K. K. jako osobę prowadzącą z K. Ś. wspólne gospodarstwo domowe) nie może być rozpoznany, gdyż nie zachodzą przesłanki z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Organ uznał, że K. Ś. nie pozostaje z K. K. w faktycznym związku.

Ponadto organ na marginesie sprawy zawarł stwierdzenie, że to rodzice są obowiązani do zabezpieczenia podstawowych potrzeb dzieci, a nie ośrodek pomocy społecznej.

Wskazał również na okoliczność, że w odrębnym postępowaniu rozpoznał indywidualnie złożone przez K. Ś. i K. K. wnioski o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, leków i środków czystości oraz na to, że K. Ś. pobiera zasiłek okresowy i stały, co w rezultacie pozwala na konkluzję, że oboje mają zapewnioną wystarczającą pomoc ze strony państwa.

Decyzje zostały doręczone K. Ś. w dniu 22 sierpnia 2014 r. a K. K. w dniu 26 sierpnia 2014 r.

K. Ś. oraz K. K. wnieśli odwołania od powyższych decyzji w dniu 8 września 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisane na wstępie decyzje, rozpoznając jedynie odwołania K. K.

Przyjęto bowiem, że K. K. wniosła odwołania od decyzji I instancji w terminie, natomiast K. Ś. wniósł odwołania z uchybieniem terminu, gdyż dopiero w dniu 8 września 2014 r. (trzy dni po terminie), podczas gdy zgodnie

z przepisem art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni.

Organ zastrzegł jednak, że w jego opinii stronami postępowań przed organem I instancji są zarówno K. K. jak i K. Ś. Wprawdzie decyzje I instancji odmawiały świadczeń jedynie K. Ś., niemniej zwrócono uwagę, że decyzje zapadły po rozpoznaniu wniosków złożonych przez nich oboje, z czego wynika, że decyzje odmowne mają wpływ zarówno na sytuację wnioskodawcy jak i K. K., dlatego przyjąć należy, że dotyczą ich wspólnego interesu prawnego.

Na tej podstawie organ przyjął, że K. K., jako strona postępowań zakończonych decyzjami z dnia [...] 2014 r., była uprawniona do złożenia przedmiotowych odwołań ,a organ odwoławczy obowiązany jest je rozpoznać.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że kluczową kwestią jest ustalenie czy K. Ś. i K. K. stanowią rodzinę i tym samym czy są uprawnieni do otrzymania wspólnie świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie potrzeb rodziny.

Stwierdzenie powyższe organ poprzedził przytoczeniem treści art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), z których wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, a osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 ustawy o pomocy społecznej, lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje również rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Organ zwrócił uwagę, że do sierpnia 2014 r. K. Ś. oraz K. K. składali oddzielnie wnioski o przyznanie pomocy społecznej, z tym, że K. K. obejmowała wnioskami również synów. Organ, w związku z oświadczeniem obojga, że stan faktyczny co do sposobu gospodarowania się zmienił – na nowo dokonał ustaleń w tym zakresie. Podzielił ustalenia organu I instancji prowadzące do wniosku, że w istocie sytuacja obojga nie zmieniła się. Nadal oddzielnie zamieszkują, co prawda K. K. nocowała kilka razy w mieszkaniu K. Ś., ale miało to miejsce podczas jego nieobecności.

Organ uznał wobec tego, że K. Ś. oraz K. K. nie pozostają w faktycznym związku, dodając, że znaczenie dla oceny tej kwestii ma złożone przez K. K. w dniu 26 sierpnia 2014 r. oświadczenie, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synami.

W ocenie organu zasady doświadczenia życiowego nakazują traktować złożone przez K. K. oraz K. Ś. wspólne oświadczenie z dnia 5 sierpnia 2014 r., jako złożone jedynie na potrzeby prowadzonych postępowań i w celu uzyskania wyższych świadczeń.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na wszechstronną dotychczasową pomoc, jaką K. Ś. oraz K. K. otrzymali ze środków pomocy społecznej, podnosząc, że rolą pomocy społecznej nie może być zaspokajanie wszystkich potrzeb beneficjentów a pomoc społeczna nie może stanowić jedynego źródła dochodu.

Powyższe decyzje stały się przedmiotem skarg K. K. i K. Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W treści skarg położono akcent na krzywdzący wymiar wydanych w sprawie decyzji, ze względu na dysponowanie przez skarżących dochodem rzędu 600 zł miesięcznie, którym nie są w stanie zaspokoić potrzeb własnych oraz dzieci.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawach.

Pełnomocnik K. K. w piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, uzupełniając zarzuty skargi o niedokonanie przez orzekające w sprawie organy ustaleń w przedmiocie dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc. Określenie dochodu pozwoliłoby ustalić czy wniosek o pomoc finansowa można rozpoznać z punktu widzenia przyznania zasiłku celowego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej) czy specjalnego zasiłku celowego (art. 41 tej ustawy).

Pełnomocnik K. Ś. w piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji, zakwestionował ustalenie orzekających w sprawie organów, że K. Ś. oraz K. K. prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Faktyczny związek tych skarżących ma polegać na tym, że zajmowane przez nich mieszkania znajdują się w bliskiej odległości a strony w uzgodniony sposób dzielą swój ośrodek życiowy. Zwrócono uwagę, że w dzisiejszych realiach partnerzy życiowi niejednokrotnie żyją w odosobnieniu ze względu na wyjazd zarobkowy, co nie wyklucza ich z definicji rodziny.

Skarga wskazuje też na okoliczność, że K. Ś. jako osoba niepełnosprawna winien podlegać szczególnej ochronie realizowanej przez instrumenty pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 powołanej wyżej ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Zaskarżona decyzja, jak i ją poprzedzająca decyzja I instancji została wydana w stanie faktycznym i prawnym, wymagającym na wstępie rozważenia istoty instytucji pomocy społecznej określonej przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( op. cit. )

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Świadczenia z pomocy społecznej polegają na przyznaniu pomocy w formie świadczeń pieniężnych, oraz świadczeń niepieniężnych (art. 36 ustawy o pomocy społecznej).Jednym z takich świadczeń jest zasiłek celowy, o którego przyznanie ubiegał się skarżący. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Natomiast zgodnie z art. 41 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Zasiłek celowy stosownie do dyspozycji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany, w przypadku gdy dochód osiągany przez wnioskodawcę nie przekracza tzw. kryterium dochodowego, zaś w przypadku jego przekroczenia, istnieje możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) lub podlegającego zwrotowi zasiłku celowego, zasiłku okresowego, pomocy rzeczowej (art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej).

Wysokość kryterium dochodowego uzależnione jest od tego, czy mamy do czynienia z osobą samotnie gospodarującą czy też z osobą w rodzinie, dlatego istotnym w sprawie było ustalenie, czy skarżący stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Jednakże w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że rozważana skarga wniesiona została skutecznie ( w terminie ) do tut. Sądu zarówno przez K. Ś. jak i K. K., co do których organy przyjęły; że wspólnie posiadają interes prawny, co czyni ich stronami analizowanego postępowania.

Równocześnie organy przyjęły, że nie stanowią rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej, ale pomoc społeczna może być udzielana także z urzędu (art. 102 ustawy o pomocy społecznej). Stroną zatem w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej jest podmiot, który jest bezpośrednio zainteresowany przyznaniem świadczenia. Ponieważ postępowanie w celu przyznania świadczeń z pomocy społecznej dotyczy interesu prawnego strony, to z jej inicjatywy rozpoczyna ono swój bieg (w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu albo na wniosek innych osób, ale za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego).

Zgodnie z treścią art. 102 świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Należy stwierdzić, że organy błędnie przyjęły, iż w sprawie występuje 2 wnioskodawców. Sąd prezentuje w tej kwestii odmienne stanowisko. Mianowicie w sprawie wnioskodawcą jest skarżący, który złożył skuteczny wniosek w dniu 4 sierpnia 2014 r. o przyznanie zasiłków celowych (k.1535 akt adm.). Wniosek ten był podstawą wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że z wniosku bezpośrednio i jednoznacznie wynika, że wnioskodawcą jest K. Ś., gdyż to on złożył pod nim swój własnoręczny podpis. To, że w lewym rogu wymienił pozostałych członków rodziny nie oznacza, że we wszczętym postępowaniu przysługuje im status strony. Uzupełnienie wniosku i podpisanie go dodatkowo przez skarżącą w dniu 5 sierpnia 2014r. ( k. 1534 akt adm.) nie czyni z niej strony postępowania, skoro wniosek został już złożony przez osobę zainteresowaną.

K. K. mogłaby wystąpić z wnioskiem o przyznanie zasiłków w przypadku, gdyby skarżący nie wystąpił z takim wnioskiem. Można przyjąć również taką możliwość, że w przypadku gdyby organ uznał, że K. K. jest stroną niniejszego postępowania, a nie podpisała podania to zgodnie z art. 64 § 2 Kpa powinien ją wezwać do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – w stosunku do K. K. Natomiast gdyby uzupełniła ona brak formalny w terminie to wobec niej, skoro organ przyjął, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z K. Ś. powinno być przeprowadzone odrębne postępowanie administracyjne. Analogicznie należałoby traktować uprawnienie skarżącej do złożenia odwołania, w przypadku niezaskarżenia decyzji przez samego skarżącego, należałoby wtedy uzyskać jego zgodę na zaskarżenie decyzji przez osobę trzecią. Chyba, że osobą trzecią byłby członek rodziny. Należy zwrócić uwagę na szczególne uregulowanie występujące w art. 102 ustawy o pomocy w pomocy społecznej, pozwalające na wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek innej osoby niż zainteresowana. W przypadku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego przez inną osobę, ustawa nakazuje uzyskanie zgody osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Nie zostało bliżej określone kiedy i w jakiej formie zainteresowana osoba winna wyrazić zgodę na przyznanie świadczenia. Wyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego niezbędnego w przypadku wszystkich świadczeń pomocy społecznej może być formą takiej zgody na udzielenie świadczenia (por. Stanisław Nitecki. Wszczęcie postępowania, Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym). Zdaniem Sądu działanie "innej osoby" w imieniu zainteresowanego dotyczyć powinno całości postępowania prowadzonego z jej wniosku, obejmując również postępowanie odwoławcze. W kontrolowanej sprawie nie została rozważona przed organami kwestia jaką rolę pełniła K. K. w rozumieniu art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, skoro postępowanie zostało wszczęte 4 sierpnia 2014r. z wniosku skarżącego.

K. K. zdaniem sądu nie stała się stroną postępowania przed organem I instancji jedynie z tego powodu, iż podpisała się pod uzupełnieniem wniosku.

Odnośnie ustaleń organu dotyczących niespełnienia przez skarżących przesłanki prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, należy wskazać, że przepis art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej zawiera definicję ustawową osoby samotnie gospodarującej wskazując, że jest to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Za rodzinę natomiast uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy). Ze spraw poddanych kontroli Sądu, wynika, że K. Ś. i K. K. nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. K. K. mieszka w mieszkaniu matki nr [...], a K. Ś. w mieszkaniu nr [...]. Dzieci zaś nie mają określonego centrum życiowego; spędzają czas zarówno w mieszkaniu nr [...], jak i nr [...]. Ma rację organ, że nie ma żadnych przesłanek, aby twierdzić, że skarżący pozostają w faktycznym związku, a więc razem mieszkają i wspólnie gospodarują, szczególnie że składając kolejny wniosek o przyznanie pomocy 26 sierpnia 2014 r. K. K. oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z synami.

Wprawdzie ustawa o pomocy społecznej nie definiuje, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie wspólnego gospodarowania, ale z wykładni językowej wynika jednak, że gospodarować oznacza: zarządzać jakimiś zasobami i środkami, decydować o sposobie wykorzystania tego, co się ma (vide: Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, http://sjp.pwn.pl). Oznacza to, że na potrzeby ustawy o pomocy społecznej pojęcie rodziny nie jest oparte wyłącznie na więzach pokrewieństwa. Bardziej istotne jest tworzenie wspólnoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1429/07). Jeżeli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. Chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz konkretnych czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 181/08). Wspólne gospodarowanie opiera się bowiem na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. I OSK 1536/12). Wspólnie gospodarować, oznacza zatem wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Sąd Najwyższy, w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95, OSNP 1996 r., nr 16, poz. 240) stwierdził, że "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna, ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". Oznacza, że uznanie za rodzinę wymaga udowodnienia faktu nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale również gospodarowania.

W tak ustalonych okolicznościach brak było podstaw do przyjęcia przez organy, że K. K. jest stroną postępowania zainicjowanego przez K. Ś. Nie został wskazany przez nią interes prawny w tym postepowaniu, nie jest osobą wspólnie gospodarującą z wnioskodawcą ani upoważnioną przez niego do występowania w jego imieniu. To, że niewątpliwie mogłaby wykazać na swój interes prawny w dochodzeniu świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej samodzielnie inicjując postępowanie, nie nadaje skarżącej statusu strony w analizowanym postepowaniu, wszczętym wskutek wniosku K. Ś. w dniu 4 sierpnia 2014 r. Natomiast jakkolwiek błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że jest stroną tego postępowania i rozpatrzenie jej odwołania , powoduje, że zyskała legitymację skargową przed tut. Sądem (Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 OPS 1/04). Jednakże ustalenie przez Sąd, że skarżąca nie jest stroną postępowania administracyjnego, obligowało do oddalenia skargi na podstawie art.,151 Ppsa z uwagi na brak interesu prawnego ( por. Uchwała op. cit.).

Rozpatrzeniu podlegałaby natomiast skarga wnioskodawcy analizowanego postępowania administracyjnego – K. Ś., jednakże postępowanie odwoławcze w stosunku do niego jest obarczone wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa., którą sąd obowiązany jest uwzględnić z urzędu. Jak bowiem trafnie zauważył organ, odwołanie K. Ś. wniesione zostało z uchybieniem terminu w art. 129 § 2 Kpa, co obligowało do wydania postanowienia w trybie art.134 Kpa .Należy przypomnieć, że kompetencję organu odwoławczego do rozpatrzenia odwołania determinuje fakt wniesienia środka odwoławczego przez podmiot legitymowany oraz w ustawowym terminie. Natomiast prowadzenie postepowania odwoławczego i wydanie w tym trybie decyzji, gdy brak jest podstawy prawno-procesowej ( skutecznie wniesionego odwołania) powoduje, że taka decyzja organu odwoławczego jest pozbawiona podstawy prawnej. Odwołanie wniesione przez K. K. takiej podstawy prawno- procesowej stanowić nie może, gdyż zgonie z powyżej przedstawioną argumentacją, nie była podmiotem legitymowanym do wniesienia odwołania. Z tej przyczyny zaskarżone decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa. O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżących w ramach prawa pomocy radcy prawnego i adwokata , orzeczono na podstawie art. 250 Ppsa.