Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1120/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2(1) pkt 7, art. 2(1) pkt 8, art. 9(1), art. 9(2)
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Trzciński (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V.P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 398/10 w sprawie ze skargi V.P. S.A. w W. na czynność Marszałka Województwa M. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza koszty postępowania w kwocie 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) od V.P. S.A. w W. na rzecz Marszałka Województwa M.


UZASADNIENIE

II GSK 1120/10

UZASADNIENIE

1. Wyrok zaskarżony w niniejszej sprawie został oparty na następującym staniem faktycznym:

V.P. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła do Marszałka Województwa M. o zwrot nienależnie zapłaconych opłat za wydanie zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jakich Spółka dokonała na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 743 ze zm.).

Zdaniem Spółki, dokonała ona zapłaty nienależnych opłat za wydanie zezwoleń w łącznej kwocie [...] zł. Spółka wyjaśniła, że kalkulując wysokość opłat wzięła pod uwagę wartość zrealizowanej w 2007 r. sprzedaży do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne (sieci handlowych) oraz wartość sprzedaży zrealizowanej w ramach obrotu hurtowego, tj. wartość sprzedaży piwa, które nie zostało wyprodukowane przez spółkę, lecz zakupione i odsprzedane. Zdaniem skarżącej, wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych, jaką osiągnęła ona w 2007 r., to nie [...] zł (suma wartości sprzedaży wyprodukowanego przez nią piwa oraz wartości sprzedaży piwa, które zakupiła od innych podmiotów), ale [...] zł (jedynie wartość sprzedaży piwa, które spółka wcześniej zakupiła od innych podmiotów). Tylko bowiem ta ostatnia wartość może być, zdaniem spółki, uznana za sprzedaż hurtową.

Jako podstawę prawną wniosku o zwrot opłaty spółka wskazała art. 92 ust. 4 w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zdaniem spółki, sprzedaż napojów alkoholowych, które wyprodukowała sama spółka, nie stanowi na gruncie ww. ustawy "obrotu hurtowego". W myśl bowiem art. 21 pkt 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości "obrotem hurtowym napojami alkoholowymi" jest zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia. Spółka stwierdziła, że producent napojów alkoholowych jest co prawda zobligowany do uzyskania "zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi", jednak w ocenie spółki dokonuje on obrotu hurtowego tylko wówczas, gdy nabywa i odsprzedaje napoje alkoholowe. Sprzedaż napojów podmiotom posiadającym zezwolenia detaliczne nie może być, zdaniem spółki, utożsamiana z obrotem hurtowym napojami alkoholowymi, jeżeli nie są to napoje zakupione od innych podmiotów. Spółka stwierdziła, że gdyby intencją ustawodawcy było, aby podstawą wyliczenia opłaty miała być sprzedaż niestanowiąca obrotu hurtowego, to w art. 92 ust. 4 ww. ustawy oparto by kalkulację opłaty za zezwolenie na wartości "sprzedaży" napojów bez dodawania przymiotnika "hurtowej".

Pismem z dnia [...] października 2009 r. Marszałek Województwa M. uznał wniosek skarżącej za bezzasadny. Organ stanął na stanowisku, że obrotem hurtowym jest nie tylko zakup napojów alkoholowych w celu ich dalszej odsprzedaży, ale również sprzedaż własnych wyrobów przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia.

Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Spółka wezwała Marszałka Województwa M. do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.

2. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 398/10, WSA w Warszawie oddalił skargę V.P. S.A. na czynność Marszałka Województwa M. z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi.

WSA w Warszawie uznał, że wykładnia prawa przyjęta przez organ w sprawie skarżącej była prawidłowa, a więc nie zaszły podstawy do zwrotu opłaty. Jak odnotował Sąd, w art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości wskazano, że producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1. Zatem, w przekonaniu WSA, producent podlega obowiązkowi uzyskania takiego samego zezwolenia jak hurtownik, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia – i wobec tego podlega takim samym opłatom. WSA stwierdził, że nieistotna jest podnoszona przez skarżącą różnica, czy oplata dotyczy wartości piwa zakupionego w celu odsprzedaży, czy też wartości piwa wyprodukowanego i odsprzedanego.

WSA wskazał ponadto, że działalność gospodarcza polegająca na sprzedaży alkoholu jest działalnością szczególną podlegającą kontroli państwa i właśnie wielkość sprzedaży jest materią leżącą w kręgu zainteresowania organów państwa. Od tej wielkości ustalane są opłaty od zezwoleń na prowadzenie tej działalności, nie ma zatem – w ocenie WSA – powodu aby przyjmować, że producent piwa, który sprzedaje swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia i który z mocy art. 91 ust. 5 ustawy jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, nie podlega w tym zakresie takiej samej opłacie od wartości sprzedanego w tym trybie piwa.

WSA dodał, że na wynik wykładni ww. przepisów ustawy nie mają wpływu potoczne znaczenia pojęcia "obrót hurtowy", jak również definicja przyjęta w dokumentach GUS. Ponadto WSA stwierdził, iż argumenty dotyczące ewentualnych problemów związanych z tym, że jeden podmiot może posiadać zarówno zezwolenia hurtowe, jak i detaliczne nie wpływają na wyniki wykładni ustawy. Są to bowiem, jak wskazał WSA, problemy o charakterze organizacyjnym, możliwe do rozwiązania w ramach organizacji systemu księgowego i systemu sprzedaży.

3. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 398/10, został zaskarżony do NSA skargą kasacyjną V.P. S.A.

Wyrokowi temu zarzucono:

a) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 21 pkt 7 i art. 92 ust. 4 w związku z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że producent piwa do kalkulacji opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy, oprócz wartości sprzedaży piwa nabytego od podmiotów trzecich, powinien również uwzględnić wartość sprzedaży piwa wyprodukowanego przez tego producenta;

b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest

- art. 146 § 1 p.p.s.a. – przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak stwierdzenia bezskuteczności czynności M. Centrum Polityki Społecznej, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa M., w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwem, udokumentowaną pismem z dnia [...] października 2009 r.;

- art. 146 § 2 p.p.s.a. – przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak uznania, iż spółce przysługiwało uprawnienie do zwrotu nadpłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwem.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

4. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych skarżąca wskazała w szczególności, że jej zdaniem Sąd I instancji dokonał nieuprawnionej wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, ponieważ odstąpił od ich analizy językowej na rzecz wykładni celowościowej, przez co rozstrzygnął na niekorzyść skarżącej.

Skarżąca podzieliła stanowisko WSA, że art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości obliguje producenta napojów alkoholowych do wystąpienia o zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli sprzedaje napoje alkoholowe bezpośrednio podmiotom posiadającym zezwolenia na sprzedaż detaliczną. Natomiast, w przekonaniu skarżącej, z ww. przepisu nie można wywodzić – jak to uczynił Sąd I instancji – że podstawą do kalkulacji opłaty za zezwolenie, o które występuje producent, jest całkowita wartość sprzedaży napojów alkoholowych przez producenta na rzecz podmiotów posiadających zezwolenia na sprzedaż detaliczną. W ocenie spółki, nie istnieje podstawa prawna dla kalkulacji takiej wartości opłaty.

Skarżąca stwierdziła, że nie ma w ustawie o wychowaniu w trzeźwości normy prawnej, zgodnie z którą obrotem hurtowym byłaby sprzedaż napojów alkoholowych przez ich producenta bezpośrednio podmiotom z zezwoleniami detalicznymi. Stąd – zdaniem skarżącej – mimo że producent jest zobowiązany do uzyskania "zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi", dokonuje on obrotu hurtowego tylko wówczas, jeżeli nabywa i odsprzedaje te same napoje alkoholowe. W rezultacie, skarżąca stoi na stanowisku, że sprzedaż napojów alkoholowych podmiotom posiadającym zezwolenia na sprzedaż detaliczną nie może być na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości utożsamiana z obrotem hurtowym napojami alkoholowymi, jeżeli nie są to napoje zakupione od innych podmiotów.

Skarżąca wskazuje, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie znaczenia pojęcia "wartość sprzedaży hurtowej", którym posłużono się w art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zdaniem skarżącej, skoro w ustawie zdefiniowano pojęcie "obrotu hurtowego" (art. 21 ust. 7), to oznacza, że sprzedażą hurtową jest w rozumieniu ustawy sprzedaż prowadzona wyłącznie w ramach takiego obrotu, a nie – jak to przyjął Sąd I instancji – wartość całości sprzedaży. W konsekwencji, skarżąca stoi na stanowisku, że skoro obrotem hurtowym jest zakup napojów alkoholowych w celu ich dalszej odsprzedaży, wartością sprzedaży hurtowej będzie wyłącznie wartość sprzedaży napojów zakupionych w celu ich dalszej odsprzedaży.

Skarżąca jest zdania, że Sąd I instancji odrzucił wykładnię językową stosowanych przepisów na rzecz wykładni celowościowej, czym naruszył przepisy ustawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na zasadę, zgodnie z którą w sytuacji, gdy znaczenie językowe przepisu prawnego jest jasne, nie ma potrzeby sięgania po inne – pozajęzykowe – metody wykładni.

Ponadto skarżąca, przytaczając na poparcie swojej argumentacji orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdziła, że założeniem wykładni językowej powinno być "domniemanie języka powszechnego" (potocznego). Natomiast, w ocenie skarżącej, działalnością hurtową – w potocznym rozumieniu tego pojęcia – jest działalność polegająca na uczestniczeniu w łańcuchu dostaw pomiędzy producentem a odbiorcą detalicznym. Z tej perspektywy "wartość sprzedaży hurtowej" to – zdaniem skarżącej – wartość związana z zakupem i sprzedażą towarów, a więc w pojęciu tym nie mieści się sprzedaż wyrobów wyprodukowanych przez producenta (sprzedawcę) we własnym zakresie. Skarżąca przytoczyła również definicje pojęcia "sprzedaży hurtowej", zawarte w publikacjach Głównego Urzędu Statystycznego, a także na wskazanej przez skarżącą stronie internetowej (www.definicja.com).

Dodatkowo skarżąca odnotowała, że jej zdaniem wyliczanie opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy w sposób zgodny ze stanowiskiem Sądu I instancji powoduje, iż opłata ta jest wyższa od opłaty, którą spółka płaciłaby będąc producentem wysokoprocentowych alkoholi (skarżąca przytoczyła w tym zakresie stosowne wyliczenia). Byłoby to, w ocenie skarżącej, niezgodne z celami ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Jak bowiem wskazuje skarżąca, producent piwa powinien płacić wyższą opłatę niż sprzedawca napojów z dużą zawartością alkoholu.

5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji (Dyrektor M. Centrum Polityki Społecznej w W.) wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej lub o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Warszawie dokonał poprawnej wykładni przepisów prawa i w sposób prawidłowy zastosował je do sprawy skarżącej.

7. Przed przejściem do analizy zarzutów skargi kasacyjnej należy przytoczyć treść przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), które zostały zastosowane w sprawie skarżącej.

Zgodnie z art. 91 ust. 5 ww. ustawy "Producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1". Zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu są wydawane przez marszałka województwa (art. 9 ust. 2 ww. ustawy). Zezwolenia takie wydaje się oddzielnie na obrót hurtowy napojami o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo (art. 91 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) oraz na obrót hurtowy napojami o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu (art. 91 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy).

Przepis art. 92 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że za wydanie zezwolenia, o którym mowa m.in. w art. 9 ust. 2 (tj. zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu), pobierane są opłaty. Zgodnie z art. 92 ust. 3 ww. ustawy "Opłaty za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości 4.000 zł dla przedsiębiorców występujących o zezwolenie po raz pierwszy oraz dla tych, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia nie przekroczyła 1.000.000 zł". Z kolei art. 92 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że "W przypadku przedsiębiorców, których wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia przekroczyła 1.000.000 zł, opłatę za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości równej 0,4% wartości sprzedaży w roku poprzednim, z zaokrągleniem do 100 zł".

Należy dodać, że zgodnie z definicją zawartą w art. 21 pkt 7 ww. ustawy "obrotem hurtowym napojami alkoholowymi" jest "zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia", natomiast zgodnie z art. 21 pkt 8 tej samej ustawy "wartością sprzedaży" jest "kwota należna sprzedawcy za sprzedane napoje alkoholowe, z uwzględnieniem podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego".

8. Zarzuty skargi kasacyjnej wynikają przede wszystkim z tego, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości posługuje się w niektórych przepisach pojęciem "wartość sprzedaży" – zdefiniowanym w art. 21 pkt 8 ustawy – natomiast w innych przepisach, w tym w art. 92 ust. 4, występuje termin "wartość sprzedaży hurtowej". Ten ostatni termin nie ma definicji ustawowej. Skarżąca odnotowuje jednak, iż w ustawie zdefiniowano pojęcie "obrotu hurtowego" (art. 21 pkt 7), z czego wnosi, że do tej definicji należy odwołać się ustalając sposób rozumienia "wartości sprzedaży hurtowej". Prowadzi to skarżącą do wniosku, że "wartością sprzedaży hurtowej", w rozumieniu art. 92 ust. 4 ww. ustawy, jest wyłącznie wartość sprzedaży napojów alkoholowych dokonanej w ramach "obrotu hurtowego", a zatem pojęcie to nie obejmuje wartości sprzedaży napojów wyprodukowanych przez przedsiębiorcę ubiegającego się o wydanie zezwolenia.

9. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przedstawionego wyżej stanowiska.

Skarżąca w niniejszej sprawie zasadnie wskazała na niejasność przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w szczególności w odniesieniu do pojęć "wartość sprzedaży" oraz "wartość sprzedaży hurtowej".

Należy przypomnieć, że jedną z uznanych metod językowej wykładni prawa jest tzw. zakaz wykładni synonimicznej, zgodnie z którym jeżeli ustawodawca posługuje się w tekście ustawy różnymi pojęciami, to co do zasady nie należy tym pojęciom przypisywać tożsamego znaczenia. Oparcie się na powyższej dyrektywie mogłoby prowadzić do wniosku, że pojęcie "wartość sprzedaży", które występuje w ustawie o wychowaniu w trzeźwości, powinno być rozumiane odmiennie niż pojawiające się w niektórych przepisach tej samej ustawy pojęcie "wartość sprzedaży hurtowej".

Zarówno jednak w literaturze, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że posługiwanie się zakazem wykładni synonimicznej powinno uwzględniać specyfikę interpretowanej regulacji prawnej oraz cele, które regulacja taka ma realizować (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 119 i cyt. tam orzecznictwo). Naczelny Sąd Administracyjny podziela takie stanowisko. Zakaz wykładni synonimicznej nie może prowadzić do wyników nieracjonalnych oraz sprzecznych z celem ustanowienia określonej instytucji prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak podstaw do tego, aby pojęcie "wartość sprzedaży", którym posłużono się w art. 92 ust. 3 ww. ustawy, i pojęcie "wartość sprzedaży hurtowej", którym posłużono się w art. 92 ust. 4 ww. ustawy, rozumieć w sposób odmienny. Wynika to z faktu, że oba wymienione przepisy wyrażają de facto jedną normę, jakkolwiek z przyczyn redakcyjnych norma ta została ujęta w dwóch wyodrębnionych jednostkach tekstu prawnego (tj. w dwóch ustępach tego samego artykułu). Norma ta stanowi, że dla przedsiębiorców, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym nie przekroczyła 1.000.000 zł, wysokość opłaty za wydanie zezwolenia wynosi 4.000 zł, natomiast dla przedsiębiorców, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym przekroczyła 1.000.000 zł, wysokość opłaty wynosi 0,4% wartości sprzedaży w roku poprzedzającym. Innymi słowy, przepis art. 92 ust. 4 ww. ustawy jest "dalszym ciągiem" (kontynuacją) regulacji wyrażonej w art. 92 ust. 3 tej ustawy, bowiem określa sposób kalkulacji opłaty dla podmiotów, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym przekroczyła 1.000.000 zł. Przyjęcie – zgodnie z zakazem wykładni synonimicznej – że w art. 92 ust. 3 podstawą kalkulacji opłaty miałaby być inna wartość niż w art. 92 ust. 4 byłoby niezgodne z zasadami racjonalności i intencją ustawodawcy. Wszakże kwota 1.000.000 zł jest elementem normy wprowadzonym w celu rozgraniczenia dwóch trybów kalkulacji opłaty za wydanie zezwolenia – to jest trybu "ryczałtowego", określonego w art. 92 ust. 3, i trybu "stosunkowego", określonego w art. 92 ust. 4 ww. ustawy. Jest zatem oczywiste, że podstawą kalkulacji tej kwoty powinna być ta sama grupa transakcji przeprowadzonych przez podmiot ubiegający się o zezwolenie. Przeciwne założenie prowadziłoby ponadto do wniosku, że w pewnych przypadkach – to jest w odniesieniu do przedsiębiorców, których "wartość sprzedaży" przekroczyła 1.000.000 zł, natomiast "wartość sprzedaży hurtowej" (gdyby pojęcie to rozumieć w sposób węższy, tak jak proponuje skarżący) nie przekroczyła tej kwoty – nie istniałaby podstawa prawna dla wymierzenia opłaty.

10. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nakłada – w art. 91 ust. 5 – na producentów napojów alkoholowych, którzy zbywają swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia, obowiązek uzyskania zezwolenia "na obrót hurtowy napojami alkoholowymi". Taka formuła ww. przepisu oznacza, że ustawodawca utożsamił, na potrzeby procedury dotyczącej opłaty za zezwolenie, status "producentów" napojów alkoholowych ze statusem "hurtowników", tj. podmiotów uczestniczących w "obrocie hurtowym" takimi napojami. Skoro zatem producent – niekoniecznie uczestniczący w "obrocie hurtowym" (w rozumieniu zawartym w art. 21 ust. 7 ustawy) – został mimo to zobowiązany do uzyskania zezwolenia na "obrót hurtowy", to znaczy, że ustawodawca świadomie nakazał stosowanie do producenta – niezależnie od tego, czy uczestniczy on w "obrocie hurtowym" – takich samych zasad kalkulacji opłaty za wydanie zezwolenia. Nie ma zatem znaczenia to, że przepisy określające zasady kalkulacji opłaty za wydanie zezwolenia posługują się niekiedy przymiotnikiem "hurtowy". Taki zabieg legislacyjny, polegający na zamieszczeniu w ustawie normy odsyłającej, miał na celu zachowanie syntetyczności tekstu prawnego i uniknięcie powtarzania takich samych przepisów w odniesieniu do różnych podmiotów.

Z tych przyczyn należy przyznać rację Sądowi I instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że "producent podlega obowiązkowi uzyskania takiego samego zezwolenia jak hurtownik, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 i wobec tego podlega też takim samym opłatom. Wobec tej regulacji nie było już konieczne wprowadzanie do ustawy jakichkolwiek dalszych definicji".

Ponadto WSA w Warszawie trafnie stwierdził, że "działalność gospodarcza polegająca na sprzedaży alkoholu jest działalnością szczególną podlegającą kontroli państwa i właśnie wielkość sprzedaży jest materią leżącą w kręgu zainteresowania organów państwa". Do tego stwierdzenia można dodać, że z punktu widzenia interesu publicznego, leżącego u podstaw przepisów regulujących sposób kalkulacji opłaty za zezwolenie, nie ma znaczenia to, czy napoje alkoholowe są wprowadzane do sprzedaży detalicznej przez "hurtownika" (tj. podmiot wyłącznie odsprzedający zakupiony alkohol), czy też przez "producenta" (tj. podmiot sprzedający wyprodukowany przez siebie alkohol). Ustawodawca, dostrzegając tę okoliczność, świadomie – poprzez odesłanie zawarte w art. 91 ust. 5 – zrównał ze sobą status obu tych podmiotów. Czynnikiem przesądzającym o wysokości opłaty za zezwolenie uczyniono wartość sprzedaży napojów alkoholowych wprowadzonych na rynek, niezależnie od tego, w jaki sposób podmiot ubiegający się o zezwolenie uzyskał prawo do rozporządzania tymi napojami.

Z tych przyczyn NSA stwierdza, że pojęcie "wartość sprzedaży hurtowej", którym posłużono się w art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, obejmuje nie tylko wartość sprzedaży napojów alkoholowych, które zostały zakupione przez przedsiębiorcę i następnie odsprzedane, lecz również wartość sprzedaży napojów alkoholowych, które zostały wyprodukowane przez przedsiębiorcę i sprzedane podmiotom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 ww. ustawy.

11. Do powyższego można dodać, że przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącą prowadziłoby do wniosku, że producent napojów alkoholowych, który nie uczestniczy w obrocie hurtowym, płaciłby zawsze – niezależnie od wysokości sprzedaży – jednolitą stawkę 4.000 zł (na podstawie art. 92 ust. 3 ww. ustawy). Przedsiębiorca taki nigdy nie byłby bowiem objęty hipotezą art. 92 ust. 4, ponieważ nie prowadzi sprzedaży "hurtowej" w rozumieniu przyjętym przez skarżącą. Taką wykładnię należy odrzucić. Przeczyłaby ona w sposób oczywisty intencji ustawodawcy i celowi instytucji opłaty za wydanie zezwolenia. Wszakże – jak już wskazywano wyżej – nakaz, aby również producenci napojów alkoholowych uzyskiwali zezwolenia na obrót hurtowy (art. 91 ust. 5) miał na celu zrównanie pozycji prawnej przedsiębiorców produkujących i następnie sprzedających własny alkohol z przedsiębiorcami, którzy wyłącznie odsprzedają napoje zakupione od innego podmiotu. Zrównanie to było uzasadnione celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości – każdy podmiot wprowadzający alkohol na rynek i prowadzący działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży alkoholu powinien podlegać jednakowym opłatom, niezależnie od tego, czy wprowadza alkohol wyprodukowany przez siebie, czy też odkupiony od producenta.

12. Argumenty skarżącej nawiązujące do potocznego rozumienia wyrażeń ustawowych, jak również do dokumentów Głównego Urzędu Statystycznego – które nie stanowią aktów prawnych o randze ustawowej – nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Tego typu okoliczności mogłyby mieć ewentualnie znaczenie wówczas, gdyby analizowana ustawa nie dawała podstaw do ustalenia treści określonego pojęcia. W niniejszej sprawie sytuacja taka jednak nie zachodzi.

13. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.