Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1804/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28,  art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] lipca 1973 r., nr [...] ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m.kw. [...], hip.[...]" i przyznał odszkodowanie J. T. oraz nieustalonym spadkobiercom S. i J. małżonków O.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1973 r. wystąpiła K. O. – spadkobierczyni S. i J. małżonków O.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z [...] lipca 1973 r. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Obie wymienione decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 1641/05).

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ nadzoru ustalił, że J. T. - jeden z byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości zmarł. Minister Infrastruktury zwrócił się do D. T. o przesłanie postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku po J. T. W odpowiedzi na wezwanie organu D. T. w piśmie z dnia 24 października 2006 r. wskazała spadkobierców J. T. i ich adresy. Następnie organ nadzoru zwrócił się do wskazanych przez D. T. osób o nadesłanie postanowień spadkowych.

W odpowiedzi A. T., D. T., K. T., M. S., A. K., J. G., K. G., W. L. i I. T. udzielili informacji, że wszczęte zostały postępowania spadkowe po J. T. i jego następcach prawnych a sprawa toczy się przez Sądem Rejonowym w R.

Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1973 r., nr [...] o odszkodowaniu za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow.[...] m.kw. Jako podstawę prawną wymienionego postanowienia organ wskazał art.97 §1 pkt 4 kpa., uznając że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie nabycia praw do spadku po jednym ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości J. T. Organ nadzoru powołał się na art.10 i art.28 kpa i wywiódł, że stroną niniejszego postępowania powinien być również J. T., a skoro on zmarł, to w jego miejsce powinni zostać wezwani do udziału w sprawie jego spadkobiercy. Organ nadmienił, że zgodnie z art.97 § 2 kpa postępowanie zostanie podjęte, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, czyli po przedłożeniu prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. T.

Powyższe postanowienie Ministra Budownictwa zostało zaskarżone przez pełnomocnika K. O., który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzał się ze stanowiskiem organu, że spadkobiercy J. T. są stroną postępowania, które toczy się z wniosku K. O. w części dotyczącej przyznania odszkodowania. We wniosku podniesiono również, że zawieszenie postępowania nie mogło nastąpić w sytuacji, gdy nie ma żadnej pewności, czy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku został złożony.

Minister Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymał stanowisko odnośnie zasadności zawieszenia postępowania. Skoro stroną kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, oprócz małżonków O., był również J. T., to tym samym powinien on być stroną postępowania nadzorczego. Z art.30 kpa wynika, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Ustalenie kręgu spadkobierców należy do sądów powszechnych. Z uwagi na obowiązek zapewnienia udziału w sprawie wszystkim osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania, w tym wszystkim następcom prawnym zmarłego, prawidłowo uznano, że organ administracji publicznej nie może wydać orzeczenia merytorycznego w sprawie. Nie jest możliwa, zdaniem Ministra Budownictwa, ocena legalności decyzji z dnia [...] lipca 1973 r. tylko w części, o którą wnosi K. O., pomijając pozostałe strony, bowiem badana w postępowaniu nadzorczym decyzja kończąca postępowanie odszkodowawcze dotyczyła całej nieruchomości, która stanowiła współwłasność w częściach ułamkowych, a nie odrębną własność każdej ze wskazanej w decyzji osób.

Postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokat G. H., jako pełnomocnik K. O., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu oraz poprzedzającemu je postanowieniu Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego: art. 97 §1 pkt 4, art.28, art.100 §1 i §3, art.7, art.8 i art.12. Skarżąca zarzuciła, ze organ nadzoru bezpodstawnie przyjął, że dla rozpatrzenia wniosku K. O. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1973 r., w części dotyczącej przyznania odszkodowania nieustalonym spadkobiercom S. i J. O. niezbędne jest przedłożenie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po J. T. i jego zmarłych spadkobiercach i tym samym uznanie, że spadkobiercy J. T. są stroną postępowania nadzorczego. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość przyjęcia przez organ, że informacja przekazana przez spadkobierców, że wystąpili do Sądu w R. o stwierdzenie nabycia spadku po J. T. jest równoznaczna z wykazaniem tego faktu. W skardze podniesiono, że zawieszenie postępowania może spowodować dla skarżącej niepowetowaną szkodę.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne zarówno z przepisami prawa materialnego, ale przede wszystkim z zasadami i przepisami postępowania administracyjnego.

Zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena, czy istniały przesłanki do zawieszenia z urzędu postępowania z wniosku K. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1973 r. o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w sytuacji, gdy skarżąca twierdzi, że wnioskowała o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji w części dotyczącej przyznania odszkodowania jej poprzednikom prawnym, a nie w części przyznającej odszkodowanie J. T.

Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 97 §1 pkt 4 kpa. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Powinna zatem zachodzić sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez organem właściwym w sprawie jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, przy czym rozstrzygnięcie to ze względu na jego przedmiot, należy do kompetencji innego organu państwowego, niż ten przed którym toczy się postępowanie w sprawie. Jest to ponadto zagadnienie otwarte, które nie było przedtem przesądzone prawomocnie na właściwej drodze.

Aby rozstrzygnąć zasadność zawieszenia przez organ nadzoru zawieszenia postępowania wymaga rozważenia, czy następcy prawni J. T. są stroną postępowania w sytuacji, gdy według twierdzeń skarżącej zakwestionowała decyzję o odszkodowaniu w części dotyczącej jej poprzedników prawnych i tym samym, czy słuszny jest zarzut skargi naruszenia przez organ art.28 kpa. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że przedwojennymi właścicielami nieruchomości za przejęcie której orzeczono odszkodowanie byli J. T. oraz "nieustaleni spadkobiercy S. i J. O.". Osoby te były adresatami kwestionowanej decyzji i stronami postępowania zakończonego badaną w postępowaniu nadzorczym decyzją. Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że stronami postępowania nadzorczego powinni być spadkobiercy wymienionych osób – J. T. oraz S. i J. O. i to niezależnie od faktu, czy oceniana przez organ nadzoru decyzja została zaskarżona jedynie przez spadkobierców jednego ze współwłaścicieli. Wynik postępowania nadzorczego bezpośrednio oddziaływał będzie również na prawa i obowiązki spadkobierców drugiego współwłaściciela - J. T. Zarzut skargi naruszenia przez organ nadzoru przepisów art.28 kpa należy zatem uznać za nieuzasadniony. Dodatkowo wymaga również podkreślenia, że z treści żądania samego wniosku z dnia 15 lipca 2003 r. o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji wynika, że wnioskująca żądała stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. w całości, a nie w części. Wniosek ten nie został zmodyfikowany na żadnym etapie postępowania i skoro organ nadzoru wszczął postępowanie na wniosek, to tym samym był tym wnioskiem związany. W tej sytuacji, po uchyleniu przez sąd administracyjny poprzednich decyzji wydanych w sprawie organ nadzoru słusznie postąpił "naprawiając" błąd, polegający na pominięciu spadkobierców J. T., jako uczestników postępowania nadzorczego.

Skoro spadkobiercy J. T. powinni być stroną postępowania nadzorczego to organ prawidłowo najpierw wezwał jedną z tych osób do wskazania wszystkich spadkobierców i wykazania orzeczeniem sądu następstwa prawnego po J. T. Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art.100 kpa przez przyjęcie, że informacja przekazana przez spadkobierców, że wystąpili o stwierdzenie nabycia spadku do Sądu Rejonowego w R. nie jest równoznaczna w wykazaniem tego faktu. Jak wynika bowiem ze skierowanych do organu nadzoru pism spadkobierców J. T. są oni zainteresowani udziałem w sprawie i szybkim jej zakończeniem, a więc nie ma powodu przypisywać tym osobom działania niezgodnego z interesem skarżącej lub wbrew interesowi skarżącej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.