Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 920/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 79a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. znak: [...] odmawiającą M.M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu 17 kwietnia 2020 r. M.M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek m.in. za marzec 2020 r.

Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. z uwagi na brak prawidłowych dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za ten miesiąc na dzień 30 czerwca 2020 r.

Pismem z 14 sierpnia 2020 r. M.M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał na treść art. 31zq. ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19, podkreślając, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS wyjaśnił, że wnioskodawca od 1 czerwca 2019 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń z kodem 05.90 (osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek uzależniona jest od przychodu). W 2020 r. osoby zgłoszone do ubezpieczeń z tym kodem obowiązują dwie podstawy wymiaru składek: ustalona na styczeń 2020 r. oraz ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r. Wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji ZUS DRA i DRA cz. II za luty 2020 r., co spowodowało, że za marzec 2020 r. na jego koncie rozliczeniowym utworzyły się dokumenty z urzędu. Deklaracja rozliczeniowa za marzec 2020 r. wpłynęła do ZUS 6 sierpnia 2020 r., tj. po obowiązującym terminie do 30 czerwca 2020 r.

Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie M.M. wyjaśnił, że prowadzi działalność jednoosobowo, jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, nie zatrudnia pracowników i jego deklaracje w systemie informatycznym ZUS klonują się. Wszystkie dotychczasowe, obowiązkowe deklaracje oraz wyrejestrowania i zgłoszenia składał terminowo i osobiście w ZUS w Ł., co świadczy o jego rzetelności i sumienności. Gdy składał deklarację DRA za styczeń 2020 r., pracownik go obsługujący wskazał na deklaracji DRA kwotę do zapłaty przez cały 2020 r., ale nie poinformował o obowiązku złożenia deklaracji ponownie za luty 2020 r. Skarżący uznał więc, iż dopełnił wszystkich formalności i jego deklaracje będą się prawidłowo klonowały.

W ocenie skarżącego brak złożonej deklaracji za luty 2020 r. jest wynikiem braku właściwych informacji, przy czym ulgi wprowadzane w dużym pośpiechu powodują chaos i dezinformację. Nie rozumie, dlaczego otrzymał odmowę prawa do zwolnienia. Z powodu pandemii ZUS w Ł. był zamknięty dla interesantów a na infolinii rozmawiający ze skarżącym konsultant nie mógł bezpośrednio sprawdzić jego sprawy. Skarżący wskazał, że otrzymał od organu przesyłkę listową z 28 lipca 2020 r., w której stwierdzono brak dokumentów rozliczeniowych za okres od lutego do czerwca 2020 r. W konsekwencji powyższego skarżący pospiesznie złożył brakujące deklaracje. Skarżący podkreślił, że nie wie, z jakich przyczyn nie poinformowano go w marcu 2020 r. o brakującej deklaracji DRA za luty 2020 r. Gdyby taka informacja dotarła do niego w marcu 2020 r., jak najszybciej dopełniłby wszelkich formalności.

Wnoszący skargę nadmienił również, że w lutym 2020 r. zdecydował się wynająć lokal w Ł., a czynsz za wynajmowaną nieruchomość przekłada się na zwiększenie kosztów prowadzenia działalności. Ponadto sam fakt zmiany lokalizacji wiązał się dla niego z początkowym spadkiem obrotów, do którego dwa miesiące później przyczyniła się również pandemia. Serwis rowerowy, który prowadzi jest działalnością sezonową, w której znaczna część dochodów przypada na okres letni. Z tego względu zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne byłoby dla skarżącego dużą pomocą.

W związku z powyższym skarżący wniósł o przyznanie mu prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. było niezłożenie w terminie do 30 czerwca 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej, tj. deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz deklaracji DRA za luty 2020 r., co spowodowało, że na koncie rozliczeniowym skarżącego utworzyły się dokumenty z urzędu. Deklaracja za marzec 2020 r. wpłynęła zaś do ZUS 6 sierpnia 2020 r., tj. po terminie – 30 czerwca 2020 r.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa).

W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, dalej: u.s.u.s.), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19).

Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed 1 kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów u.s.u.s. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję odmowną.

Wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 47 u.s.u.s. uregulował kwestię terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. Zgodnie z art. 18c ust. 1 u.s.u.s. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w:

1) imiennym raporcie miesięcznym albo

2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2

- składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym (art. 18c ust. 9 u.s.u.s.).

Od 1 lutego 2020 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w tym zakresie. Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550) ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie niniejszej ustawy ustala podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje:

1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz

2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r.

- w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy zmienianej w art. 1.

Powyższa zmiana oznaczała, że obowiązkiem ubezpieczonego chcącego korzystać z ulgi tzw. "małej działalności gospodarczej plus" albo inaczej "Mały ZUS plus" w 2020 r., a tym samym być zwolnionym z obowiązku składania za kolejne miesiące deklaracji rozliczeniowych i nie podlegać reżimowi art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 (wymogu dołączenia do wnioskiem o zwolnienie ze składek w terminie do 30.06.2020 r. deklaracji rozliczeniowych) było nie tylko złożenie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za luty 2020 r., ale także deklaracji ZUS DRA cz. II z wykazaną podstawą wymiaru składek ustaloną na okres od lutego 2020 do grudnia 2020 r. do 10 marca 2020 r. Niezłożenie wszystkich tych deklaracji skutkowało zastosowaniem przez organ zasad ogólnych określonych w art. 47 ust. 1 i 2 u.s.u.s.

Z tej właśnie racji, że ww. ustawa zmieniająca weszła w życie 1 lutego 2020 r. skarżący, chcąc być zwolnionym z obowiązku składania co miesiąc deklaracji rozliczeniowych, miał obowiązek złożyć ww. deklaracje, czego bezspornie nie zrobił. Z akt nie wynika jednak, by ZUS z uwagi na niezłożenie ww. deklaracji, wezwał skarżącego przed upływem terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 (tj. 30.06.2020 r.) do złożenia miesięcznej deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). W myśl zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinny czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

W niniejszej sprawie skarżący dopiero wraz z doręczeniem pisma z 28 lipca 2020 r., a więc po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku z wypełnionymi dokumentami rozliczeniowymi, tj. po 30 czerwca 2020 r., otrzymał od organu informację o nieprzesłaniu wymaganej dokumentacji rozliczeniowej, z jednoczesną prośbą o jej uzupełnienie w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. W sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, tj. złożenia wniosku o przedmiotowe zwolnienie (wniosek RDZ), niezłożenia w terminie deklaracji rozliczeniowej za luty 2020 r. (ZUS DRA) wraz z deklaracją ZUS DRA cz. II, a w konsekwencji braku informacji od organu o wymogu uzupełnienia wniosku w terminie do 30 czerwca 2020 r. o deklarację rozliczeniową za marzec 2020 r., mógł pozostawać w przekonaniu, że wszystkich formalności dopełnił. Szczególnie w sytuacji, gdy pierwszym sygnałem rozpoznawania jego wniosku przez ZUS było dopiero wspomniane wyżej pismo z 28 lipca 2020 r. Pojawia się jednak pytanie, o celowość kierowania do strony tej korespondencji, skoro pomimo uzupełnienia przez stronę brakującej dokumentacji ZUS kompletnie tę okoliczność zignorował, zarówno wydając decyzję pierwszo-, jak i drugoinstancyjną. Takie działanie zasadniczo godzi w interes prawny i faktyczny skarżącego, naruszając jednocześnie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) poprzez pominięcie istotnego dla sprawy materiału dowodowego oraz podważając zasadę budzenia zaufania jednostek do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).

Zważywszy na okoliczność, że wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wpłynął do ZUS 17 kwietnia 2020 r., organ powinien był poinformować skarżącego o wynikającym ze zmiany stanu prawnego obowiązku złożenia stosownych deklaracji w określonym prawem terminie oraz konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku.

Sąd podkreśla, że trudności związane z realizacją obowiązków organu wynikające ze specyfiki okresu pandemii (duża ilość spraw, ograniczenie funkcjonowania urzędów, stres związany z sytuacją) nie mogą usprawiedliwiać zaniechań organu, obciążając ich skutkami jedynie skarżącą.

W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia wspomnianych zasad: prawdy obiektywnej oraz budzenia zaufania jednostki do organów władzy publicznej, a także zasady informowania (art. 9 k.p.a.). W następstwie złożenia przez skarżącego 17 kwietnia 2020 r. wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się ostatnią z wymienionych zasad, organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Organ nie wyjaśnił stronie przed 30 czerwca 2020 r., że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących deklaracji rozliczeniowych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób. Jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (vide: teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Przepis art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek.

Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby przed pismem z 28 lipca 2020 r. oraz przed wydaniem decyzji odmownej z [...] r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań; nie wyjaśnił również stronie przed 30 czerwca 2020 r. przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącej (vide art. 79a § 1 k.p.a.). Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu wyjaśnić zaistniałą sytuację i przedłożyć deklarację rozliczeniową za marzec 2020 r., tym bardziej, że pozostawał w przekonaniu, że wszelkich formalności dochował. Organ powinien był o to zadbać.

W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 7, 8 § 1, 9, 10 § 1 i 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona przed 30 czerwca 2020 r. została przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganej deklaracji rozliczeniowej, miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania przedmiotowego zwolnienia.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...].

Rozpoznając ponownie sprawę, organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda odpowiadającą prawu decyzję, przy czym rozważy jednocześnie i stosownie wyjaśni, czy na skarżącym w ogóle ciążył obowiązek sporządzenia spornej dokumentacji, bowiem żadna z kontrolowanych decyzji tej okoliczności nie wyjaśnia.

d.cz.