Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 333/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1, art. 96
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 września 2021 r. Prezydent Miasta Ełk (dalej: "organ I instancji") odmówił J. R. (dalej: "skarżący") ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką G. R.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że od 5 lipca 2021 r. skarżący zamieszkuje wspólnie z matką w E. i sprawuje nad nią opiekę. Ustalono, że od 5 listopada 2019 r. skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.

z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Jednak Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie

w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym organ I instancji przyjął, że nie występują negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Stwierdził, że

w sprawie nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem ustalony stopień niepełnosprawności matki powstał po ukończeniu 25 roku życia, a daty powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić. Podniesiono, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt

K 38/13 stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to przepis ten nie został

w żaden sposób przez ustawodawcę zmieniony bądź uchylony i w dalszym ciągu ma moc obowiązującą

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący domagał się przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Przekonywał, że jest jedyną osobą, która może zaopiekować się matką. Organowi i instancji zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust. 1 b u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację polegającą na zastosowaniu tego przepisu, mimo iż Trybunał Konstytucyjny uznał wskazany przepis za niezgodny z Konstytucją RP;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny orzekł

o niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 28 lutego 2022 r.,

nr SKO.82.1541.2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji co do braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Podniosło, że w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Na skutek wyroku TK w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego,

w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek należy dokonywać

z pominięciem tego kryterium.

Za niesporne w sprawie Kolegium uznało, że G. R. jest wdową, posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga całodobowej pomocy i pielęgnacji. Skarżący sprawuje opiekę nad matką, udzielając pomocy w czynnościach życia codziennego. Za kwestię sporną Kolegium uznało natomiast to, czy skarżącemu może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, gdy pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ odwoławczy dostrzegł, że w uzasadnieniu cytowanego wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że niedopuszczalne jest różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu kryterium ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prowadzi to do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Trybunał Konstytucyjny wskazał jednocześnie, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania, które pozwoliłoby obniżyć wysokość przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty, a sprzeczna z zasadą równości jest jedynie taka sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do renty osobie zdolnej do pracy skutkuje pozbawieniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium stwierdziło, że analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do jednoznacznych wniosków, że samo ustalenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji jest uzależnione od zaprzestania pobierania świadczeń rentowych.

Kolegium zaznaczyło, że skarżący został poinformowany o możliwości dokonania zawieszenia prawa do renty (pismem z 23 listopada 2021 r.). Skarżący nie zgodził się z taką koniecznością, co wyjaśnił w piśmie z dnia 11 stycznia 2022 r. Zdaniem Kolegium, wobec pobierania świadczenia rentowego przez skarżącego, zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca skuteczne rozstrzygnięcie

o prawie strony do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w związku z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17.

W uzasadnieniu skargi argumentował, że ponieważ wskazany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. utracił moc, a brak jest regulacji ustawowej dotyczącej osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, brak jest podstawy prawnej do zakwestionowania prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro brak jest regulacji prawnej stanowiącej, że osobie, której przysługuje prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, rozważania, czy prawo to przysługuje

z chwilą rezygnacji z pobierania renty, nie mają jakiegokolwiek znaczenia prawnego, bowiem w zaistniałym stanie prawnym nie jest przesłanką negatywną przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego posiadanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i korzystanie z tego prawa. Skarżący podał, że takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 402/21.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania przez wnioskodawcę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest dokonanie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie prawa do renty (np. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). Z uwagi na to, że skarżący mimo pouczenia nie zawiesił pobierania renty, nie jest możliwe przyznanie mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Podczas rozprawy zdalnej pełnomocnik skarżącego poparł skargę i zarzuty

w niej zawarte. Radca prawny podniósł, że w sprawach świadczeń rodzinnych wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, a Konstytucja określa skuteczność wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zarzucił, że organ dokonał nadinterpretacji prawa. Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wydana została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z poszanowaniem zasad unormowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie można uzasadniać odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego momentem powstania niepełnosprawności

u osoby wymagającej opieki- po ukończeniu 18. lub 25. roku życia. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać z pominięciem art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odmienna natomiast jest sytuacja, jeżeli chodzi o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którego zgodność z Konstytucja RP także zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, jednak w ograniczonym zakresie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w zbiegu z prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Rozważając tę kwestię należy mieć na uwadze cel przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także kontekst historyczny wprowadzenia regulacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością, które z powodu konieczności sprawowania faktycznej opieki przez jej członka nad osobą niepełnosprawną pozbawione są przez to źródła dochodu. Określony w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy z powodu konieczności sprawowania opieki. Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej,

z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. W orzecznictwie powszechne jest stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak np: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 231/18, z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 265/19, dostępne w CBOSA).

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Literalna wykładnia tego przepisu prowadziła do wniosku, że posiadanie prawa do renty wykluczalo w ogóle ubieganie się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury, czy renty stała się przedmiotem licznych już orzeczeń sądów administracyjnych. W niektórych z nich przyjmowano, że należy kierować się literalną wykładnią tego przepisu. Akcentowano w tym względzie, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku

z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazywano, że emerytura czy renta jest niejako odpowiednikiem wynagrodzenia za pracę uzyskiwanym po przepracowaniu określonego czasu i w określonym ustawowo wieku. Przyjmowano, że emerytura, czy renta są silniejszym prawem i ustawodawca świadomie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczył te, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty (por. wyroki NSA z 6 kwietnia 2017 r.; I OSK 2950/15, z 10 lipca 2018 r., I OSK 134/18; z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1334/20, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W judykaturze prezentowane jest też przeciwne stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1189/20, 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, publ. w CBOSA). We wskazanych wyrokach podkreślana jest potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, CBOSA). Ta linia orzecznicza zwraca uwagę na kontekst historyczny pojawienia się art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w systemie prawa. Uwzględnia się, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa

w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury,

a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury czy renty. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego

w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, CBOSA). Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zasadne jest odstąpienie od literalnej, językowej wykładni tego przepisu i oparcie się na efektach zastosowania prokonstytucjnej wykładni celowościowej, pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), (wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że skarżący zamieszkuje z matką

i sprawuje nad nią całodobową opiekę. Taki stan rzeczy obiektywnie uniemożliwia skarżącemu podjęcie regularnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący, jako rencista z tytułem częściowej niezdolności do pracy niewątpliwie ma prawo podjąć zatrudnienie. Z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie może dorobić do niskiej renty. W tym kontekście prawo rencistów do świadczenia pielęgnacyjnego potwierdził Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Trybunał Konstytucyjny potwierdził w ten sposób, że sam fakt pobierania renty nie dyskwalifikuje do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał nie wypowiadał się natomiast na temat możliwości pobierania jednocześnie i renty, i świadczenia pielęgnacyjnego. Z wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie może pozostawać w zbiegu z dochodami za pracę lub świadczeniami socjalnymi zapewniającymi źródło utrzymania, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma zapewnić właśnie źródło utrzymania tym, którzy z powodu sprawowania opieki są go w ogóle pozbawieni.

Wskazać należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Norma taka została wprowadzona w art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna,

o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również

w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 291 ze zm. - dalej jako: "u.e.r.f.u.s."). Przepisy każdej z wymienionych ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. czy art. 96 ust. 1 i ust. 2 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z nich. Natomiast jedyną regulacją prawną dotyczącą zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, czy renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W świetle przedstawionej prawidłowej wykładni tego przepisu, potwierdzonej wyrokiem TK sygn. SK 2/17, należy uznać, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako związana nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty tego świadczenia. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń.

Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2022 r, sygn. akt I OSK 1242/21, dostępny w CBOSA), "skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, ale powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19)". Wybór taki w rozpoznawanej sprawie mógł zostać zrealizowany przez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., o czym strona została poinformowana. Zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu o konieczności zawieszenia renty. Oznacza to, że strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie dokonała wyboru świadczenia, choć miała taką możliwość; nie wykazała, że złożyła wniosek do organu rentowego o zawieszenie renty i nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty. Zatem, na dzień orzekania przez organy administracyjne nie ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. , co stanowiło samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 157/22 i z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 210/22, publ. w CBOSA) .

Z powyższych względów Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska prezentowanego w wyroku WSA w Poznaniu z 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 402/21, a także wyroku NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2052/21, publ.

w CBOSA). W wymienionym wyroku NSA wyrażono pogląd, że zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 2/17 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Zdaniem NSA zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP i wobec braku zmiany przepisów przez ustawodawcę, osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Interpretacja taka uwzględnia wyłącznie literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., podczas gdy, w ocenie tutejszego Sądu, prawidłowa wykładnia analizowanego przepisu wymaga, jak wskazywano powyżej, oparcia się na efektach zastosowania prokonstytucyjnej wykładni celowościowej i systemowej pozwalającej na realizację m.in. zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2)

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.