Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1291/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78, 85
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania Powiatu [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzją z [...] czerwca 2012 r.

nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosków A. Z., M. Z. i Z. Z., stwierdził, że nieruchomość położona w W., stanowiąca zespół pałacowo-parkowy, obejmująca obecnie działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]

o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha (łącznie: [...] ha) ujawnione

w księdze wieczystej KW nr [...] - nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.

z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: "dekret").

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Powiat [...].

Rozpatrując niniejszą sprawę, organ II instancji wskazał, że decyzja została wydana na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych

z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10,

poz. 51; dalej: "rozporządzenie") przewidującego orzekanie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Zgodnie z powołanym przepisem na cele reformy rolnej przechodziły nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 dekretu cele reformy rolnej obejmowały:

upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych

i średniorolnych,

tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców,

tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw

dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,

zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego,

zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji.

Minister wyjaśnił, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem pochodziła z majątku ziemskiego w W., stanowiącego własność S.Z. Majątek objęty był wykazem hipotecznym [...] gminy katastralnej W. Wpisu prawa własności Skarbu Państwa dokonano w oparciu

o zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 25 stycznia 1947 r. stwierdzające, że nieruchomość przeznaczona jest na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Organ wskazał, że niezbędną przesłanką uznania, że rezydencja właściciela podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, jest możliwość wykorzystania tej części nieruchomości na cele reformy rolnej i istnienie tzw. "związku funkcjonalnego" pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a rolniczą częścią majątku ziemskiego. W judykaturze podkreśla się przy tym, że rezydencja właściciela majątku, co do zasady, nie przechodzi na cele reformy rolnej, jako nieprzydatna do realizacji celów, o których mowa

w art. 1 ust. 2 dekretu. Jak się wywodzi, zespoły dworsko-parkowe nie były przydatne dla celów wskazanych w lit. a)-c), natomiast cele wskazane pod lit. d) i e) mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych (uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07,

I OSK 1116/07, I OSK 287/08).

Organ odwoławczy wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy publikacji wynika, że dzieje zespołu pałacowo-parkowego w W. liczą czterysta

lat. Założenie znane było z ogrodów w stylu francuskim, które stopniowo przekształcano na park o charakterze krajobrazowym angielskim. Pałac był siedzibą kolejnych pokoleń właścicieli. W latach 70-tych XIX wieku został podwyższony o jedną kondygnację, elewacje otrzymały nowy wystrój w postaci boni, pilastrów, obramień okiennych oraz gzymsów; wzdłuż elewacji ogrodowej wybudowano nowy obszerny taras. W czasie pierwszej wojny światowej pałac został spalony. W okresie międzywojennym właściciele mieszkali w położonej po lewej stronie gazonu oficynie. Pałac, odbudowywany stopniowo, wykończony został w 1939 r. i od tego czasu już tylko na krótko zamieszkany był przez S. Z. i jego rodzinę. W czasie drugiej wojny światowej pałac ponownie został spalony, a następnie odbudowany przez władze państwowe. Według stanu z 1939 r. do dworu wiodła aleja długości ponad półtora kilometra, wysadzana czterema rzędami lip. U jej wylotu stała brama wjazdowa,

za którą rozpościerał się okrągły gazon. Resztki francuskiego założenia zachowały

się po tylnej stronie pałacu. Pomiędzy dwiema alejami grabowymi rozciągały się polany, na których rosły stare drzewa ([...]).

Do czasów wojny w południowo-wschodniej części ogrodu wznosiły się budynki różarni, figarni i oranżerii (obecnie w tym miejscu znajduje się zabudowa przeznaczona na cele magazynowe i garaże). Z ogrodem krajobrazowym związane były takie obiekty jak kopiec z kamiennym portalem, zwany [...], oraz trzy niewielkie pomniki w postaci głazów z inskrypcją (T. Grabowski, Wysock - zapomniany ogród).

W opracowaniach wspomina się ponadto o istnieniu kaplicy, lamusa, drewutni

i kredensu (bez wskazania, w jakim okresie istniały te budynki).

W pobliżu pałacu znajdowały się kuźnia i stajnie (zeznania świadków S.W. i M. W.; publikacja [...]). Z opisu położenia wynika, że kuźnie i jedna stajnia były położone po drugiej stronie drogi stanowiącej wschodnią granicę zespołu, na wprost bocznej bramy, tj. na terenie obecnej działki [...], zaś druga stajnia - wzdłuż lipowej alei dojazdowej, na obecnej działce [...] (żadna z tych działek nie jest objęta wnioskiem). Z zeznań świadków wynika ponadto, że zabudowania gospodarcze (folwarczne) także znajdowały się poza zespołem pałacowo-parkowym, którego dotyczy postępowanie, w odległości ok. 1,5-2 km w kierunku południowo- wschodnim.

W ocenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z powyższych ustaleń wynika jednoznacznie, że pałac w W. miał charakter mieszkalno-reprezentacyjny. Oficyna w okresie międzywojennym także służyła (zastępczo) jako mieszkanie właściciela i jego rodziny; z zeznań S. W. wynika z kolei, że mieszkała tam obsługa pałacu (kierowca, woźnica). Zdaniem organu te rozbieżności nie mają większego znaczenia; zakwaterowanie osób zatrudnionych w celu świadczenia usług właścicielowi i jego rodzinie należy wiązać z pałacem i jego mieszkalnym charakterem, a nie z częścią gospodarczą majątku. Taką samą kwalifikację należy zastosować

w odniesieniu do drewutni (rąbanie i przechowywanie drewna na potrzeby gospodarstwa domowego), kredensu (kuchnia i jadalnia dla służby pałacowej) i lamusa. Z kolei park miał bez wątpienia charakter wypoczynkowy - świadczy o tym ozdobna roślinność, malownicze obiekty architektoniczne (kurhan, pomniki) oraz brak jakichkolwiek zabudowań gospodarczych.

W ocenie Ministra o powiązaniu części rezydencjalnej z majątkiem ziemskim mogłoby przesądzać dostosowanie pałacu do zarządzania pracami rolnymi

(np. istnienie w pałacu kantoru czy biura, gdzie znajdowały się księgi rachunkowe, dokonywano płatności pracownikom i dostawcom), przy nieistnieniu na terenie majątku innego typu miejsca. Organ wskazał na zeznania świadka Stefana Wojtowicza, który stwierdził, że "folwarkiem zarządzał zarządca, mieszkający na terenie folwarku,

w budynku, który pełnił funkcję mieszkalno-biurową. Dyrektywy dotyczące prowadzenia gospodarki rolnej wydawał hrabia Z. zarządcy, ten zaś zajmował

się ich wykonywaniem". Z kolei M. W., przesłuchiwany na tę samą okoliczność, podał: "Nie jestem w stanie powiedzieć, czy właściciel majątku korzystał

do jego prowadzenia z zarządców. Przypuszczam, że mógł być jeden zarządca. Jeżeli zarządca był, to swoje funkcje wykonywał w pałacu", zaś zapytany, kto był tym zarządcą i jak się nazywał, odpowiedział: "Nie mam na ten temat wiedzy". Organ uznał zeznania S. W. jako dokładniejsze (wskazujące nazwisko zarządcy

i sposób wydawania poleceń), złożone z przekonaniem i nie zawierające domysłów, jako wiarygodne i przydatne dla celów dowodowych. S.W. ma wiedzę, którą pozyskał z opowieści dziadka, pracującego w majątku Z. Jeśli chodzi natomiast o wiarygodność zeznań M. W., organ wskazał, że wprawdzie jego pradziadek (a więc dalszy przodek) był ogrodnikiem w pałacu, to jednak świadek poznał okoliczności objęte przesłuchaniem w mniej bezpośredni sposób: z opowiadań rodziców i dziadków. Podsumowując organ przyjął, że z obszarów zespołu pałacowo

-parkowego w W. nie sprawowano bezpośredniego zarządu nad gospodarstwem rolnym. Znajduje to potwierdzenie w piśmie Wójta Gminy L. z 1 lutego 2012 r.,

w którym wskazano, że gospodarstwa majątku były umiejscowione w kilku wsiach

i miały swoich rządców.

W ocenie Ministra dokonane ustalenia pozwalają twierdzić, że zespół pałacowo

-parkowy w W. w granicach działek nr [...],[...],[...], jako założenie

o charakterze rezydencjalnym, nie mógł być przeznaczony na cele reformy rolnej. Zespół pałacowo-parkowy nie był konieczny dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego majątku w W., w związku z czym pomiędzy obiema częściami nieruchomości S.Z. nie zachodził związek funkcjonalny. Wobec tego zespół pałacowo-parkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Odnosząc się co zarzutów odwołania dotyczących naruszenia prawa materialnego to organ uznał je za chybione. Minister wyjaśnił, że pogląd skarżącego, jakoby zespół pałacowo-parkowy zawsze dzielił los nacjonalizowanej nieruchomości ziemskiej, nie znajduje uzasadnienia w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszczającym możliwość wyłączenia części rezydencjalnych spod postanowień art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w przypadku występowania określonych przesłanek, które zostały w niniejszej sprawie zbadane. Organ wskazał, że przywołane przez Powiat wyroki WSA w Warszawie z 30 maja 2008 r. (IV SA/Wa 575/08) oraz

z 20 listopada 2007 r. (IV SA/Wa 1981/07) zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Odnośnie wniosku, dotyczącego przeprowadzenia oględzin nieruchomości, Minister wskazał, że przepisy proceduralne przewidują możliwość przeprowadzenia oględzin jedynie "w razie potrzeby" (art. 85 § 1 k.p.a.), a nadto organ administracji może nie uwzględnić wniosku dowodowego strony, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności

już stwierdzonych innymi dowodami (art. 78 § 2 k.p.a.). Skoro zebrany materiał dowodowy był wystarczający do dokonania niezbędnych ustaleń, a w toku postępowania nie ujawniły się istotne rozbieżności czy wątpliwości, to w świetle powołanych przepisów przeprowadzenie dowodu z oględzin nie było konieczne.

Na powyższą decyzję skargę złożył Powiat [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zespól pałacowo-parkowy w W. nie mógł być uznany za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nieruchomość położona we wsi W. oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działki

o numerach: nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiąca zespół pałacowo-parkowy podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu skargi Powiat wskazał, że podczas trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że sporna nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo-parkowego podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a wydając decyzję z [...] czerwca 2012 roku oparł ją na fakcie odrębności zespołu pałacowo- parkowego od pozostałej części majątku .

Skarżący podniósł, że z analizy przepisów PKWN, w szczególności art. 1 ust. 2 oraz art. 6 wynika, iż na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości ziemskie wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego.

Ustawodawca nie przewidywał jakichkolwiek wyłączeń, dlatego też przejęcie nieruchomości ziemskiej, na której stały zespoły dworsko- parkowe było zgodne

z celami reformy rolnej określonymi w art. 1 dekretu PKWN, zwłaszcza, gdy zespoły

te miały charakter rolniczy, albowiem pozostawały w funkcjonalnej łączności z całym majątkiem ziemskim.

Wydzielanie nieruchomości, na której znajdują się pomieszczania mieszkalne

i park z całości majątku ziemskiego byłoby zabiegiem sztucznym, gdyż wszystkie elementy tworzą jednolitą całość posiadacza majątku ziemskiego.

Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość była ujawniona w jednej księdze wieczystej i nie miała wydzielonego ani prawnie ani fizycznie kompleksu pałacowo-parkowego.

W ocenie skarżącego okoliczność ta świadczy o tym, że zespół stanowił integralną część majątku ziemskiego stanowiąc tym samym funkcjonalną łączność wszystkich terenów jak i zabudowań, a co za tym idzie określenia całości nieruchomości jako nieruchomości ziemskiej.

Przyjęcie założenia, jakoby z dekretu nie wynikała zasada przejmowania siedzib właścicieli nieruchomości, o ile nie występował pomiędzy nimi a gospodarstwem rolnym szczególnego rodzaju związek funkcjonalny lub gospodarczy np. na bezpośrednim zarządzaniu nieruchomością rolną przez jego właściciela z budynku, gdzie zamieszkiwał, czy też w pełni nie wyodrębniono części gospodarczej majątku od części mieszkalnej, oznaczałoby w praktyce, iż przejęciu podlegałyby wyłącznie siedziby właścicieli mniejszych majątków.

Przy takim ukształtowaniu regulacji dekretu, przejęciu nie podlegałyby natomiast większe pałace i dwory, gdzie bezpośredni związek gospodarczy pomiędzy siedzibą właściciela a gospodarstwem rolnym mógł być bardziej swobodny.

Zdaniem skarżącego usytuowanie zespołu pałacowo-parkowego we wsi W. od pozostałej części gospodarczej ( kuźnia, stajnia) drogą oraz odległość

ok. 1,5 - 2 km od zabudowań folwarcznych nie świadczy jeszcze o braku łączności funkcjonalnej pomiędzy nim, a gospodarstwem rolnym, jedynie zaś

o fizycznym rozdzieleniu.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 12 lutego 2014 r. podnieśli, że w niniejszej sprawie wykazane zostało, iż zespół dworsko – parkowy nie był konieczny do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Nie zachodził więc związek funkcjonalny między częścią rolną a parkowo - pałacową. Uczestnicy powołali szereg orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących reformy rolnej i rozumienia pojęcia nieruchomości ziemskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1

lit. e) dekretu, zgodnie z którym na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości ziemskie, które miały charakter rolniczy, a więc mogły być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, pod warunkiem, że stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych i o ile ich rozmiar łączny przekraczał powierzchnię wskazaną w tym przepisie.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu z dniem wejścia w życie tego aktu normatywnego wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły

(ex lege) bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Dekret wywołał więc skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości

z mocy prawa na własność Państwa. Z kolei § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowi podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa

w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Nie budzi wątpliwości, że wykładnia powyższych przepisów powinna być dokonywana przy założeniu, iż materia regulowana dekretem, dotycząca przejęcia majątków ziemskich dla realizacji celów reformy rolnej bez odszkodowania, wymaga ścisłej interpretacji jego przepisów jako przepisów szczególnych.

W orzecznictwie sądowym (np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 IX 1991 r., sygn. akt III CZP 90/91 (OSNC19992, nr 5, poz. 72); wyrok Sądu Najwyższego z 8 V 1992 r.,

sygn. akt III ARN 23/92 (OSP z 1993 r. Nr 3, poz. 47), utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym nie podlegają wykładni rozszerzającej przepisy pozbawiające prawa własności. W ocenie Sądu wskazuje na to także treść art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim wymaga od orzekających organów państwowych spełniania wymogów demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a także standardy przyjęte w art. 1 Protokołu Dodatkowego do Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), odnoszące się do poszanowania mienia. Niezależnie od faktu, że powyższe przepisy nie obowiązywały w czasie, gdy dekret PKWN był ustanawiany i wchodził

w życie oraz gdy na jego podstawie dochodziło do przejmowania nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa, powyższy standard interpretacyjny powinien znajdować zastosowanie także w odniesieniu do wykładni art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN w kontekście orzekania obecnie o tym, czy dana nieruchomość ziemska podlegała działaniu przepisu dekretu, na gruncie którego nieruchomości ziemskie

o wskazanym tam areale przechodziły na własność Skarbu Państwa bezzwłocznie, bezwarunkowo i bez żadnego odszkodowania (por. wyrok NSA z 8 III 2011 r.,

sygn. I OSK 659/10).

Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Obecnie

w orzecznictwie sądowym (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 5 VI 2006 r., sygn.

akt OPS 2/06, ONSAiWSA 2006/5 poz. 123; uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 I 2011 r., sygn. akt OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2 poz. 23) ugruntował się pogląd, zgodnie

z którym na gruncie art. 2 dekretu, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a), b), c), d) i e) dekretu. Nie bez znaczenia pozostaje też pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/99 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174),

że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

W sprawach dotyczących podpadania bądź niepodpadania określonych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organy muszą zatem ustalać, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały bezpośrednio charakter rolniczy bądź, w przypadku braku takiego stwierdzenia, były funkcjonalnie związane z nieruchomością ziemską.

Z kolei tzw. związek funkcjonalny należy rozumieć jako możliwość (bądź jej brak) prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej

i odwrotnie.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z [...] kwietnia 2013 r., jak i decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2012 r.,

są zgodne z prawem. Zasadnie organy wywiodły, że zespół pałacowo - parkowy

w W. nie mógł być przeznaczony na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 dekretu i ze swej istoty nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia produkcji rolniczej. Stwierdzono brak związku polegającego na współzależności tej części nieruchomości z pozostałymi częściami nieruchomości ziemskiej. Zespół pałacowo

- parkowy pełnił bowiem funkcję mieszkaniową - rezydencjalną, natomiast pozostała część nieruchomości funkcję gospodarczą. Rozdzielność obu części potwierdziły zebrane w sprawie dowody szczegółowo powołane przez organy, w tym materiały dokumentacyjne, archiwalne, opracowanie monograficzne autorstwa R. A. i dowody osobowe. Organ dokonał prawidłowej oceny tych dowodów.

Wbrew twierdzeniu skargi, o istnieniu związku funkcjonalnego nie mogą świadczyć brak prawnego wyodrębnienia zespołu pałacowo – parkowego od reszty majątku, założenie jednej księgi wieczystej dla całej nieruchomości, istnienie powiązań finansowych z pozostałą nieruchomością ziemską.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym już wielokrotnie podkreślano,

że powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne zespołów pałacowo - parkowych

z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej nie mogą przesądzać o istnieniu związku funkcjonalnego. Nie ma nawet znaczenia, czy został on fizycznie oddzielony

od zabudowań gospodarczych. Jednakże w niniejszej sprawie (co sam skarżący przyznał w skardze) zespół pałacowo –parkowy usytuowany był poza częścią gospodarczą majątku, za rzeką i drogą, w odległości ok. 1,5 - 2 km od zabudowań folwarcznych.

Decydującego znaczenia nie mogą mieć także źródła dochodów właściciela,

ani też fakt zamieszkania przez właściciela nieruchomości ziemskiej w pałacu

(np. wyroki: NSA z 7 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 686/08; z 23 czerwca 2009 r.,

sygn. akt I OSK 906/08; czy z 8 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 659/10). Należy podkreślić, że jak wynika z zebranych dowodów, wszelka działalność rolnicza, odbywała się poza częścią rezydencjalną. Nieruchomość rolna w żaden sposób

nie korzystała z nieruchomości pałacowo - parkowej i funkcjonowała w pełni samodzielnie. Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego kompleks pałacowo - parkowy był więc całkowicie zbędny. Nadto część pałacowo - parkowa mogła funkcjonować całkowicie samodzielnie, bez gospodarstwa rolnego, służąc jako miejsce zamieszkania dla rodziny właściciela.

Chybione są więc zarzuty skargi o funkcjonalnym powiązaniu części pałacowo

– parkowej nieruchomości w W. stanowiącej działki nr [...], nr [...], nr [...]

z gospodarczą i rolną częścią nieruchomości

Dlatego też z przyczyn wyżej omówionych rozstrzygnięcia organów obydwu instancji są zgodne z prawem. Niezasadny jest więc zarzut skargi odnośnie naruszenia przez organy przepisu art. 2 ust.1 lit e) dekretu.

Natomiast powoływanie się przez skarżący Powiat na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., w której organ stwierdził, że zespół pałacowo

– parkowy w W. podpada pod działanie dekretu PKWN jest nieskuteczne,

gdyż decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego, decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2011 r. uchylającą wyżej wskazaną decyzję Wojewody.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak

w sentencji wyroku z mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.