Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 829/97
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1998-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 25 poz. 103
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 marca 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze.
article: art. 12 ust. 1, art. 45 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Zwrot kosztów dojazdu do pracy, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze /Dz.U. 1991 nr 25 poz. 103 ze zm./, jest świadczeniem nieodpłatnym w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

2. Stwierdzenie nieistnienia obowiązku podatkowego bądź sprostowanie obliczenia podatku oraz zwrot niesłusznie pobranej kwoty na podstawie art. 175 par. 1 Kpa, możliwy jest do czasu złożenia zeznania o rocznym dochodzie. Art. 45 ust. 6 zd. pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże bowiem z tym zeznaniem domniemanie prawidłowości wynikającego z niego podatku. Z przepisu tego wynika również, że powyższe domniemanie jest obalane przez wydanie decyzji, w której Urząd Skarbowy określa inną wysokość podatku. Oznacza to, że w przypadku gdy podatek wynikający z zeznania o rocznym dochodzie jest prawidłowy, Urząd Skarbowy odmawia określenia podatku w innej wysokości.

TEZY

1. Zwrot kosztów dojazdu do pracy, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze /Dz.U. 1991 nr 25 poz. 103 ze zm./, jest świadczeniem nieodpłatnym w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

2. Stwierdzenie nieistnienia obowiązku podatkowego bądź sprostowanie obliczenia podatku oraz zwrot niesłusznie pobranej kwoty na podstawie art. 175 par. 1 Kpa, możliwy jest do czasu złożenia zeznania o rocznym dochodzie. Art. 45 ust. 6 zd. pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże bowiem z tym zeznaniem domniemanie prawidłowości wynikającego z niego podatku. Z przepisu tego wynika również, że powyższe domniemanie jest obalane przez wydanie decyzji, w której Urząd Skarbowy określa inną wysokość podatku. Oznacza to, że w przypadku gdy podatek wynikający z zeznania o rocznym dochodzie jest prawidłowy, Urząd Skarbowy odmawia określenia podatku w innej wysokości.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pojęcie przychodów ze stosunku pracy w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest wbrew temu co sądzi skarżący bardzo szerokie. W myśl tego przepisu przychodami tymi są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, wartość przychodów w naturze bądź ich ekwiwalenty, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo nieodpłatnych.

Nie mogło być zresztą inaczej, skoro kodeks pracy w dziale trzecim reguluje nie tylko wynagrodzenia za pracę, lecz i inne świadczenia. Tym innym świadczeniem jest również zwrot kosztów dojazdu do pracy, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy o Prokuraturze, gdyż w przeciwieństwie do wynagrodzenia za pracę nie jest on świadczeniem wzajemnym.

Z punktu widzenia art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest to świadczenie nieodpłatne. Świadczenia tego rodzaju są niekiedy wolne od tego podatku. Ilustracją może być zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczące zwrotu kosztów przeniesienia służbowego oraz zasiłków na zagospodarowanie i osiedlenie do wysokości 200 procent wynagrodzenia należnego za miesiąc, w którym nastąpiło przeniesienie.

Podstawy prawne do dokonania powyższych świadczeń nieodpłatnych znajdują się między innymi w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357/, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1992 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ i w art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej /Dz.U. nr 89 poz. 402/.

Gdyby więc zająć stanowisko, że zwrot pewnych kosztów ponoszonych przez zakłady pracy na podstawie pragmatyk służbowych nie jest przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to zbędnym byłoby zwolnienie części tych zwrotów od tego podatku. Tego rodzaju wykładnia przepisów prawa podatkowego nie jest do przyjęcia, gdyż zakłada, że ustawodawca postępuje nieracjonalnie.

Według Słownika Języka Polskiego pod redakcją Mariana Szymczaka t. II, str. 1002 termin "ponieść" znaczy tyle co "być obarczonym, obciążonym czymś". Nie można więc również przyjąć, tak jak to czyni skarżący w ślad za powołanym wyrokiem, że zwrot kosztów dojazdu Prokuratora do pracy nie ponosi zakład pracy.

To samo dotyczy zarzutu podwójnego opodatkowania. Abstrahuje się tutaj od tego, że zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu nie podlega całe wynagrodzenie za pracę, lecz jego część. Przedmiotem opodatkowania w myśl tych przepisów jest dochód, czyli nadwyżka przychodów ze stosunku pracy nad kosztami ich uzyskania. Koszty te zostały określone w art. 22 ust. 2 i 2a oraz art. 11 tej ustawy. Z treści tych przepisów wynika zaś, że koszty uzyskania przychodów są o 25 procent wyższe gdy miejsce czasowego lub stałego zamieszkania pracownika znajduje się poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a nie otrzymuje on dodatku za rozłąkę. Co więcej, jeżeli tak ustalone koszty są niższe niż wydatki dokonane na dojazdy do pracy środkami transportu kolejowego, autobusowego, promowego lub komunikacji miejskiej, to przyjmuje się je w wysokości udokumentowanej wyłącznie imiennymi biletami okresowymi. Źródłem przejściowego finansowania przez Prokuratora kosztów dojazdu do pracy jest więc w istocie ta część wynagrodzenia za pracę, która odpowiada kosztom jego uzyskania i dlatego nie można przyjąć, że przy zwrocie kosztów dojazdu do pracy Prokurator jest opodatkowany po raz drugi.

W tym stanie rzeczy skarga nie jest uzasadniona. Z tych względów Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że stwierdzić nieistnienie obowiązku podatkowego bądź sprostować obliczenie podatku oraz zwrócić niesłusznie pobranej kwoty na podstawie art. 175 par. 1 Kpa, można do czasu złożenia zeznania o rocznym dochodzie. Art. 45 ust. 6 zd. pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże bowiem z tym zeznaniem domniemanie prawidłowości wynikającego z niego podatku. Z przepisu tego wynika również, że powyższe domniemanie jest obalane przez wydanie decyzji, w której Urząd Skarbowy określa inną wysokość podatku. Oznacza to, że w przypadku gdy podatek wynikający z zeznania o rocznym dochodzie jest prawidłowy Urząd Skarbowy odmawia określenia podatku w innej wysokości.

W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy I instancji odmówił wnioskowi o stwierdzenie nieistnienia obowiązku w podatku dochodowym za 1996 r. i o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Ponieważ jednak Leszek J. złożył zeznanie o rocznym dochodzie za 1996 r., to odmowa ta jest w istocie odmową określenia podatku w innej wysokości.

Analogicznie organ ten powinien postąpić w przypadku, gdy rocznego obliczenia podatku dokonuje płatnik. Wówczas odpowiednikiem art. 45 ust. 6 zd. pierwsze jest art. 37 ust. 1 in fine.