Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 106/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 5, ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r., poz. 1257), art. 5 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2017 r., poz. 1851 – dalej jako ustawa o pomocy państwa), po rozpatrzeniu odwołania L. C. (strona, wnioskodawczyni) od decyzji wydanej przez działającą z upoważnienia Burmistrza "[...]" - Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" - w dniu "[...]", znak: ‘[...]" - orzekającej o odmowie przyznania L. C. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – K. C., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego (decyzja z dnia "[...]") organ I instancji podniósł, że warunkiem

koniecznym przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego, które określone zostało przez ustawodawcę w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - jako dochód na osobę w rodzinie- w wysokości 800 zł. Organ I instancji uznał, że ustalony według zasad wskazanych w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 829,20 zł i jest to kwota przekraczająca kryterium wskazane przez ustawodawcę jako warunkujące prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ uwzględnił dochody za rok tzw. bazowy, tj. rok 2016 uzyskane przez J. C. z tytułu pełnienia funkcji sołtysa w kwocie 5.880,00 zł, przez L. C. w kwocie 1312,80 zł z tytułu otrzymanego inkasa za przyjmowanie podatków i dochód z gospodarstwa rolnego wielkości 8.7915 ha przeliczeniowych w kwocie 22.658,27 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. C. zakwestionowała uwzględnienie przez organ dochodu z gospodarstwa rolnego. Podniosła, że organ przyjął dochód z gospodarstwa rolnego błędnie, albowiem gospodarstwo rolne nie jest przez jej rodzinę uprawiane i stąd rodzina nie uzyskuje z tego tytułu dochodu w wysokości przyjętej przez organ. Gospodarstwo rolne zostało bowiem wydzierżawione dnia 12 marca 2016 r. za kwotę czynszu dzierżawnego w

wysokości 7.000,00 zł. Skarżąca wskazała także, że opłaca podatek za to

gospodarstwo w wysokości 1.807 zł i nie korzysta z dopłat unijnych, które pobiera

dzierżawca. Do odwołania dołączyła kopie umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że rodzina L. C. składa się z trzech osób: wnioskodawczyni, jej małżonek – J. C. i ich córka – K. C. W roku 2016 dochód rodziny stanowiły dochody L. C. z tytułu inkasa - w kwocie 1312,80 zł, dochód J. C. z tytułu pełnienia przez niego funkcji sołtysa w kwocie 5.880,00zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia liczona w hektarach przeliczeniowych wynosi - wg oświadczenia L. C. z dnia 26 września 2017 r. - 8.7925 ha. Ustalając zatem dochód na osobę w rodzinie skarżącej należy dochody zsumować, a następnie podzielić przez 12 (miesięcy) i w dalszej kolejności podzielić przez 3 (osoby w rodzinie). Wyliczenie zatem dochodu na osobę w rodzinie skarżącej przedstawia się następująco: (1312,80 zł + 5.880 zł + 22.658,27 zł) : 12 i następnie przez 3 = 829,20 zł (miesięczny

dochód na 1 osobę w rodzinie). Kolegium wskazało również, że zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci matematyczne wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego przedstawia się

następująco: 8.7925 ha x 214,75 zł (2577,00 zł - kwota wynikająca z obwieszczenia Prezesa Głównego Prezesa Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2016 r., M.P.2017.884) x 12 (miesięcy) = 22.658,27 zł. Dla uzyskania pozytywnego prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć kwoty 800,00 zł. Kwota na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 829,20 zł. Skoro jest tak, że kwota ta przekracza kryterium ustawowe gwarantujące prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - to wnioskowane świadczenie (uzależnione od określonego ustawowo kryterium dochodowego) - nie może zostać przyznane. Kolegium podkreśliło, że ustawodawca uregulował zarówno kwestię zależności prawa do świadczenia wychowawczego od wielkości dochodu na osobę w rodzinie jak i kwestię reguł obliczania tego dochodu w sposób bezwzględny, co jest jednoznaczne z niemożnością czynienia jakiegokolwiek odstępstwa od reguł w tych przepisach określonych. Obligatoryjny charakter przepisów stwarza po stronie organów orzekających obowiązek określonego zachowania się. Z treści przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynika, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego - organ

zobligowany jest do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zatem wniosek L. C. o przyznanie świadczenia

wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (jedyne dziecko w rodzinie jest w rozumieniu ustawy pierwszym dzieckiem w rodzinie) nie mógł być pozytywnie załatwiony. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez

skarżącą w odwołaniu Kolegium wskazało, że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego - jaka została zawarta przez skarżącą i jej małżonka - nie spełnia żadnego z warunków wskazanych w punktach 1-3 art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie może ona zatem skutkować przyjęciem dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie równej czynszowi dzierżawnemu – czego jak wynika z treści odwołania - oczekuje strona.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium L. C. wniosła o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: art. 7 ust. 5 i ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przez jego błędną wykładnię; naruszenie art. 7 ust. 6 pkt 1 powyższej ustawy polegające na jego nie

zastosowaniu; sprzeczność ustaleń organu wydającego decyzję z udokumentowanym stanem faktycznym, w szczególności nie uwzględnienie faktu, że nie prowadzi z mężem

gospodarstwa rolnego, które jest w całości wydzierżawione na rzecz

osoby trzeciej; błędne wyliczenie dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu podniosła, że organ błędnie ustalił dochód w przeliczeniu na jednego

członka rodziny. Przy ustaleniu dochodu rodziny organ ustalił roczny dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 22.658,27 zł. Dochód ten ustalił na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Taki sposób ustalania dochodu przyjmuje się w przypadku gdy osoba, która ubiega się o świadczenie lub jej współmałżonek prowadzi w gospodarstwie działalność rolniczą i uzyskuje z tego tytułu dochód. Wskazała, że posiadane przez nią i jej męża grunty rolne w ilości 8,7915 ha w całości zostały wydzierżawione na rzecz osoby trzeciej od dnia 12 marca 2016 r. i czynsz dzierżawny z tego tytułu wynosi 7.000 zł rocznie, zatem nie prowadzą działalności rolniczej i dochód roczny jej rodziny z posiadanych gruntów rolnych wynosi równowartość otrzymywanego czynszu pomniejszony o płacony podatek rolny w kwocie 1.807 zł (dochód roczny wynosi z tego tytułu 7.000 - 1.807 = 5.193). Wskazała, że organ ustalając wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego nie uwzględnił

dwóch podstawowych faktów: nie prowadzi z mężem na posiadanych gruntach działalności rolniczej oraz, że grunty te są wydzierżawione i z tego tytułu otrzymują czynsz dzierżawny, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontrola zaskarżonej decyzji organu odwoławczego prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona. Legalność proceduralna decyzji oraz prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy nie budzi zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Również wykładnia oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy są zgodne z prawem.

Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza "[...]" orzekająca o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (zwana dalej "ustawą").

Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 ( art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym alimenty na dzieci oraz dochody z gospodarstwa rolnego ( odpowiednio art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 i tiret 23 ww. ustawy ).

Art. 7 ust. 5 ustawy określa sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Wymienione wyżej przepisy precyzyjnie wskazują sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawierają ustawową definicję dochodu, określając również, jakie należności można odliczyć od osiągniętego przychodu.

Biorąc za punkt odniesienia dochód rodziny skarżącej za rok 2016 organ prawidłowo ustalił, że dochód netto w 2016 r., wyliczony w oparciu o powyższe zasady wynosi 29.851,07 zł (1312,80 zł + 5.880,00 zł + 22.658,27 zł). Rodzina skarżącej składa się z trzech osób, a zatem miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 829,20 zł.

Z powyższego wynika, że kwota osiągniętego w roku 2016 dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego uprawniającej do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył zaliczenia do dochodu rodziny, dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżąca pozostaje właścicielką, a które zostało przezeń oddane w dzierżawę na mocy umowy z dnia "[...]" za roczny czynsz dzierżawny w wysokości 7000,00 zł. W ocenie skarżącej, dochód ten podlegać winien odliczeniu na podstawie art. 7 ust. 6 pkt 1 ustawy.

Wyjaśnić zatem należy, że w przypadku obliczania dochodu osób będących właścicielami gospodarstw rolnych, zasadą jest to, że przy ustalaniu wielkości gospodarstwa uwzględnia się także grunty oddane w dzierżawę, za wyjątkiem trzech sytuacji. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rolne Skarżącej nie zostało wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, jak również umowa dzierżawy nie została zawarta w związku z pobieraniem renty strukturalnej. Konieczne było zatem sprawdzenie, czy umowa dzierżawy została zawarta zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zaś zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista (art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – Dz. U. z 2017 r., poz. 2336). Nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1425/09, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Przez gospodarstwo rolne należy zaś rozumieć grunty rolne, objęte podatkiem rolnym w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, na których nie jest prowadzona działalność inna niż rolnicza (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Okoliczność prowadzenia na tym gruncie działalności rolniczej przez osobę trzecią nie zmienia faktu, że jest to gospodarstwo rolne, którego właścicielką nadal pozostaje skarżąca. Nadto skarżąca nie spełnia pozostałych warunków zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczaniu społecznym, tj. rzeczona umowa nie została zawarta na co najmniej 10 lat, a co istotniejsze brak dowodu, by została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. W rezultacie powyższego organy ustalając dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego zasadnie przyjęły, po myśli art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, że do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego, który to wyjątek w realiach niniejszej sprawy, z przyczyn powyżej wskazanych, nie miał zastosowania. Bez znaczenia jest przy tym, czy skarżąca znajduje zatrudnienie poza rolnictwem, nie podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz czy dysponuje niezbędnym sprzętem do prowadzenia gospodarstwa. Pozostaje bowiem właścicielką gospodarstwa rolnego, co do której przyjmuje się, że z ha przeliczeniowego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia prze Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ją także obciąża obowiązek podatkowy z tego tytułu (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). To że skarżąca odpłatnie oddała grunt w dzierżawę nie ma żadnego znaczenia przy obliczaniu dochodu rodziny według ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Powyższe oznacza, że dochód z wydzierżawionego gospodarstwa winien być ustalony po myśli art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa, a nie jako realny dochód z tytułu wydzierżawienia tegoż gospodarstwa rolnego, tj. czynsz dzierżawny z odliczeniem podatku od tegoż przychodu, jak chciałaby skarżąca. W rezultacie powyższego zarzut naruszenia art. 7 ust. 5 w/w ustawy poprzez jego błędną wykładnie i ust. 6 pkt 1 tegoż artykułu poprzez jego niezastosowanie, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, nie mógł zostać uwzględniony.

Konkludując Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia adekwatnych w sprawie norm praw materialnego, które przy tym właściwie zinterpretowały, a następnie zastosowały.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.