Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 310/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

III SA./GL 310/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi G.R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie naruszenia obowiązków wynikających z procedury odprawy czasowej - przywrócenie terminu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Z. stwierdził powstanie długu celnego w kwocie [...] zł spowodowanego zaniechaniem wykonania przez zamieszkałą na stałe w Niemczech G.R. obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, którą objęty został stanowiący ówcześnie jej własność samochód marki [...] nr nadwozia [...], wyprodukowany w [...], a pozostawiony przez w Polsce w związku z zaistniałym w okolicach O. wypadkiem i koniecznością jego naprawy. G.R. wyjechała do Niemiec pozostawiając samochód w Polsce i nie nadając mu nowego przeznaczenia celnego. Następnie [...] samochód wyrejestrowana. W dniu [...] w D., sprzedała przedmiotowy samochód zamieszkałemu również w Niemczech, D.M. Nabywca samochód użytkował jednak na polskim obszarze celnym do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji w dniu [...] w M.

W uzasadnieniu decyzji Organ Celny wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu, gdyż zgodnie z art. 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego jego przywozu na ten obszar i powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami. W myśl art. 145 §1 Kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Dalej organ wskazał na szczególny rodzaj procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jakim jest procedura odprawy czasowej uproszczonej.

Zgodnie z pkt 2 § 128, obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214) pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, zarejestrowane za granicą, inne niż określone w pkt 1mogły być przedmiotem takiej procedury. Pkt 1 obejmował pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, nadwozia samochodowe wymienne, naczepy siodłowe w transporcie kombinowanym zarejestrowane za granica, przeznaczone do odpłatnego przewozu osób lub odpłatnego bądź nieodpłatnego przewozu towarów. Pojazdy samochodowe spełniały warunki odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jeżeli były własnością osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, nie były wykorzystywane w innych celach niż określone § 128 cytowanego rozporządzenia i były użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z tej procedury. Dodatkowo wskazane wyżej pojazdy samochodowe mogły być przedmiotem odprawy czasowej, gdy zostały przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym albo zostały przywiezione krajową, przebywającą za granicą w związku z zatrudnieniem, studiami, działalnością naukowo- badawczą lub leczeniem, jeżeli w tym okresie przebywały na polski obszar celny.

W przedmiotowej sprawie kwestionowany samochód został w chwili przekroczenia granicy Polski objęty wskazaną procedurą, gdyż G.R. spełniała wymagane dla jej stosowania warunki. Zakończeniem prawidłowego stosowania procedury odprawy czasowej uproszczonej uregulowanym w § 130 ust. 3 powyższego rozporządzenia, który stanowił, że towary objęte tą procedurą powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny.

W związku z powyższym G.R. pozostawiając przedmiotowy samochód na terytorium Polski naruszyła warunki stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i stosownie do postanowień art. 212 § 1 Kodeksu celnego powstał dług celny, który jest obliczany według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili jego powstania (art. 222 § 1 K.c.). Zgodnie z art. 211 §1 Kodeksu celnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 23, poz. 117 ze zm.) dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Jako datę powstania tego długu organ przyjął dzień [...] czyli datę wyrejestrowania samochodu przez skarżącą w Niemczech. Organ uznał, że G.R. opuszczając Polskę, jako osoba uprawniona do korzystania z samochodu w ramach procedury odprawy z całkowitym zwolnieniem od cła i pozostawiając pojazd będący przedmiotem tej procedury na polskim obszarze celnym w dyspozycji innej osoby, bez powiadomienia o tym organu celnego i bez wiedzy tego organu usunęła towar spod dozoru celnego w rozumieniu art. 211 § 1 Kodeksu celnego i stała się dłużnikiem celnym w rozumieniu § 3 tego artykułu. Kwotę długu celnego ustalono na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego tak zwaną metodą "ostatniej szansy". Przyjęto wartość rynkową samochodu na podstawie katalogu "Eurotax" [...] w wysokości [...] zł, którą pomniejszono o 22% podatku VAT, 2,3 % podatku akcyzowego. Otrzymaną w ten sposób kwotę [...] zł organ podzielił przez aktualny w dniu powstania długu celnego kurs EUR uzyskując wartość celną pojazdu w kwocie [...] EUR. Dla określenia długu celnego przyjęto stawkę celną autonomiczną 35 % min. 2500 EUR/szt.

Jako podstawę prawną swej decyzji, oprócz wskazanych już przepisów Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach wskazał art. 207 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w zw. z art. 262, art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 29 w zw. z art. 23 § 7, art. 35 § 1 i 3, art. 211 §1 i § 3 pkt 3 i 4, art. 222 § 3, art. 223 § 2 i 3, art. 230 §1 , § 5 i 6, art. 242 ze znaczkiem jeden oraz art. 268 § 2 tej ustawy Kodeks celny oraz postanowienia ust.1 lit.b, ust.3 części pierwszej A " Stawki Celne" postanowień wstępnych załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ceł na towary przywozowe z zagranicy (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 z 1998 r) oraz § 128 pkt 2 i § 129 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ).

Decyzja powyższa, wobec braku adresu dla doręczeń wskazanego przez skarżącą, stosownie do zapisów art. 268 § 2 Kodeksu celnego została wywieszona na tablicy ogłoszeń Urzędu Celnego w Z. w okresie od [...] do [...] i uznana za doręczoną z dniem [...].

Pismem z [...] (data stempla pocztowego) adresowanym do Dyrektora Izby Celnej w C. G.R. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako uzasadnienie wniosku wskazała fakt sprzedaży przedmiotowego samochodu D.M. zamieszkałemu w Niemczech i brak wiedzy o pozostawieniu go przez nabywcę w Polsce. Jednocześnie wskazała adres dla doręczeń w Polsce.

Postanowieniem nr [...] z [...] działając na podstawie art.162 i art.218 Ordynacji podatkowej (Dz. U z 1997 r Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy Kodeks celny Dyrektor Izby Celnej w K., jako właściwy w sprawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawczyni w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z postanowieniami art. 267 w zw. z art. 268 Kodeksu celnego. Stanowią one, że osoby zamieszkałe lub przebywające za granicą, niemajace adresu w Polsce, jeżeli nie ustanowiły pełnomocnika w Polsce maja obowiązek wskazania w Polsce pełnomocnika dla doręczeń, przy pierwszej czynności dokonanej przed organem celnym. W razie zaniedbania obowiązku, pisma traktuje się jak pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu lub adresu. Doręczenie następuje poprzez wywieszenie na okres 14 dni w urzędzie celnym, w którym prowadzone jest postępowanie. Pismo oraz decyzje uważa się za doręczoną po upływie tego terminu. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Decyzja została uznana za doręczoną [...] i od tego dnia liczy się termin 14 dni do wniesienia odwołania. Termin ten upłynął zatem [...]. Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do art. 162 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu procesowego należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnić czynności dla której był określony termin. Na koniec organ wyjaśnił, że skarżąca we wniosku nie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu i nie dołączyła odwołania, tym samym nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Postanowienie zostało doręczone [...].

Postanowienie to zaskarżyła G.R., nie zgadzając się z obowiązkiem uiszczenia długu celnego, który uznała za krzywdzący. Uzupełniając zażalenie jej pełnomocnik podniósł, że złożony przez skarżącą wniosek był jednocześnie odwołaniem od decyzji. Dalej podkreślił, ze skarżąca nigdy nie wprowadziła przedmiotowego samochodu na polski obszar celny, a tym samym nie mogła uchybić obowiązkowi z art.211 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Samochód sprzedała w Niemczech obywatelowi Niemiec i nie miała świadomości o dalszych jego losach. Nadto podkreślił, ze nigdy nie została wezwana przez organ celny do ustanowienia pełnomocnika ani adresu dla doręczeń w Polsce pod rygorem doręczenia zastępczego. O niniejszym postępowaniu dowiedziała się na etapie egzekucji i niezwłocznie podjęła działania mające na celu ochronę jej praw.

Organ odwoławczy nie uznał słuszności podniesionych przez skarżącą argumentów i postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną wskazał art.233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu podkreślono, ze skarżąca składając wniosek w Urzędzie Celnym w Z. w dniu [...] nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i nie załączyła odwołania. Za chybiony organ uznał argument, że wniosek stanowi jednocześnie odwołanie wniesione w terminie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem art.162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U.. z 1997 r. Nr 160, poz.1083 ze zm.) przez jego niezastosowanie i przywrócenie G.R. terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu ponownie podniesiono argumenty dotyczące braku wiedzy o losach sprzedanego samochodu. Podkreślono, że skarżąca najpierw samochód sprzedała, a następnie wyrejestrowała. Czynności tych dokonała na terenie Niemiec z obywatelem niemieckim i zgodnie z obowiązującym tam prawem. Uzasadniając brak jej zawinienia uchybienia terminu podkreślono brak jakichkolwiek wcześniejszych sygnałów nakładających na nią obowiązek wskazania adresu dla doręczeń w Polsce lub ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń w Polsce.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie wskazując na ustalenia dowodowe i obowiązujący w chwili zdarzenia stan prawny. Podkreślił, że o przedmiotowym postępowaniu skarżąca dowiedziała się najpóźniej [...] czyli w dacie doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a wniosek złożyła [...] czyli z uchybieniem terminu 7 dni do jego wniesienia po ustaniu wskazanej przyczyny. Termin do wniesienia odwołania i złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął bowiem [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie. Art. 134 tej ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 145 § 1 pkt 1a,b i c uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy w pierwszej kolejności ustalić, czy organy celne miały podstawy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie jest przedmiotem oceny legalność decyzji organu celnego z [...] nr [...] i zasadność zakwestionowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła samochodu marki [...] nr nadwozia [...], rok produkcji [...]. Bezspornym jest, ponieważ skarżąca temu nigdy nie zaprzeczyła, że samochodem tym przyjechała do Polski i pozostawiła go w Polsce nie dopełniając obowiązku zgłoszenia zmiany przeznaczenia celnego tegoż samochodu.

Również bezspornym jest, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, czego miała świadomość składając wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Niedopełnienie obowiązku wniesienia równocześnie samego odwołania nie usprawiedliwia podnoszony brak wykształcenia prawniczego. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, że naruszenie terminu powrotnego wywozu towaru objętego procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła skutkowało tym, że nie została zakończona przewidziana prawe procedura odprawy czasowej i z mocy prawa powstał dług celny (art. 212 § 2 Kodeksu celnego). Bez znaczenia w niniejszej sprawie ma fakt sprzedaży przedmiotowego samochodu w D. obywatelowi Niemiec, w sytuacji, kiedy samochód wprowadzony przez skarżącą na polski obszar celny nigdy go nie opuścił. Sąd zauważa, że pełnomocnik gołosłownie wskazuje, że skarżąca najpierw sprzedała samochód, a potem go wyrejestrowana. Ustalenia organu wynikające z zestawienia dat tych czynności wskazują bezspornie na odwrotna kolejność.

W przypadku odprawy czasowej obowiązek uiszczenia należności celnych powstaje w pierwszym dniu po upływie terminu wywozu towaru z kraju lub przywozu towaru do kraju ( wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1994r.-VSA 2626/93, Fiskus 1995/4/19). Dłużnikiem zaś jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty albo osoba zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do objęcia towaru ta procedurą lub do udzielenia częściowego czy całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie.

Trafnie zatem uznał organ odwoławczy, że dla powstania długu celnego nie miały znaczenia podnoszone przez skarżącą okoliczności, że nie wiedziała o przedmiotowym postępowaniu i dlatego nie wskazała adresu dla doręczeń w Polsce. Winna bowiem liczyć się z wszelkimi konsekwencjami zaniechania regulacji statusu celnego pozostawionego w Polsce samochodu.

Za chybiony należało uznać podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, z pominięciem zapisu § 2 tego artykułu, który stanowi, że wniosek taki należy złożyć w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżąca, wbrew jej twierdzeniom nie uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a nadto wniosek o przywrócenie terminu złożyła z uchybieniem terminu do jego wniesienia i bez dopełnienia czynności wskazanej w § 2 art. 162 wskazanej wyżej ustawy. Bezspornym jest, że o przedmiotowym postępowaniu powzięła informację nie później niż [...], czego potwierdzeniem jest dowód doręczenia informacji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. wobec solidarnych dłużników w jej osobie oraz D.M., z tej właśnie daty.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został nadany, jak wynika ze stempla pocztowego [...] czyli z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co już wykazano wyżej. G.R. dwukrotnie użyła w jego treści zwrotu "wniosek o przywrócenie terminu". Jako jego uzasadnienie wskazała brak wiedzy "o pozostawieniu w Polsce auta bez dokonania czynności celnych, które spoczywają na kupującym". Na dowódczego załączyła do wniosku umowę sprzedaży spornego samochodu. Wbrew twierdzeniom jej pełnomocnika, nie można uznać go jednocześnie za odwołanie od decyzji organu celnego, której nawet nie określa. Gdyby nawet uznać, że wniosek zawiera w swej treści odwołanie od spornej decyzji, to i tak został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Mając na względzie powyższe wobec stwierdzenia, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.