Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 897/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-05-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T.– J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 i umorzenia postępowania w sprawie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pani E. T. – J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci, a jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z gospodarstwa rolnego.

Braki formalne poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF strona uzupełniła w dniu 28 grudnia 2009 r.

Postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie utraciło moc.

W uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu pani E. T. – J. podkreśliła, że kwoty uzyskiwane z alimentów i Kindergeld jest zobowiązana przeznaczyć na potrzeby dzieci, środki te nie mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż to nie dzieci są jego stroną. Wskazała nadto, że relatywnie niskie dochody uzyskiwane z Allegro nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że jej sytuacja majątkowa jest w rzeczywistości lepsza od tej zaprezentowanej Sądowi. W jej ocenie fakt, że wyprzedaje część swojego majątku na Allegro świadczy o złej sytuacji majątkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek pani E. T. – J. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko,

że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby

na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa,

z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego

z obowiązku ich ponoszenia.

Z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że miesięczny dochód skarżącej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi około 1.000 zł. W okresie od października 2009 r. do stycznia 2010 r. otrzymywała zasiłek rodzinny oraz świadczenie opiekuńcze, które w październiku wypłacono jej w kwocie 361 zł,

w listopadzie – 539 zł, a w pozostałym okresie – 306 zł. Na rzecz małoletnich dzieci

do rak wnioskodawczyni wypłacane SA regularnie alimenty w kwocie 680 zł miesięcznie, zaś w lutym 2010 r. na jej rachunek bankowy wpłynęła kwota 2.096 zł tytułem alimentów i Kindergeld. Wnioskodawczyni ponosi wydatki związane z opłatami za media (Internet oraz telewizję kablową), za energię oraz za zakup węgla. Wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z matką, która ze względu na niski dochód (renta w wysokości 465,56 zł) nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości.

Analiza transakcji dokonanych na rachunkach bankowych wnioskodawczyni pozwala na ustalenie, że wnioskodawczyni uzyskuje dodatkowe dochody ze sprzedaży internetowej za pośrednictwem portalu Allegro, które w lutym 2010 r. wyniosły 416,98 zł. Okoliczność tę potwierdzają nie tylko wpływy na rachunku bankowym wnioskodawczyni, ale także uiszczane przez nią za jego pośrednictwem opłaty za aukcje.

Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że przekazane wnioskodawczyni

w listopadzie i grudniu 2009 r. dopłaty w łącznej kwocie 13.579,51 zł są przeznaczane przez nią na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, co potwierdza ich przesunięcie z konta, na które środki z tego tytułu wpłynęły na rachunek, z którego strona dokonuje bieżących wydatków. Za takim stanowiskiem przemawia wysokość poniesionych przez nią wydatków, które przyjęto na podstawie transakcji dokonywanych za pośrednictwem rachunków bankowych oraz faktur VAT za zakup węgla, a które w listopadzie 2009 r. wniosły 1.734,80 zł, w grudniu 2009 r. – 3.181,83 zł, w styczniu 2010 r. – 2.335,26 zł, zaś do 9 lutego 20101 r. – 915,43 zł.

Skarżąca osiągając ponosi koszty związane z używaniem sześciu telefonów komórkowych, za które opłaca abonament i doładowuje konta na kartach, dokonywała także jednorazowych zakupów kosmetyków na kwoty 392,54 zł, 156,93 zł, 741,39 zł oraz 143,67 zł. W okresie od 1 października 2009 r. do 9 lutego 2010 r., dokonała za pomocą serwisu Allegro zakupów na kwotę ok. 3000 zł.

Wysokość tego rodzaju wydatków uznać należy za niewspółmierną w stosunku do dochodu osiąganego (według oświadczenia) wyłącznie z tytułu gospodarstwa rolnego. Nie sposób ich zaliczyć także do koniecznych kosztów utrzymania skarżącej i jej dzieci.

Za okoliczności, które przeczą twierdzeniom wnioskodawczyni o jej trudnej sytuacji finansowej uznać należy również fakt, że korzysta ona z kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w dniu 18 grudnia 2008 r., którego miesięczne raty wynoszą 120,05 zł i który spłaca terminowo oraz okoliczność, że w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy dysponowała ona znacznymi środkami pieniężnymi (na dzień 9 lutego 2010 r. dysponowała ona kwotą 4.441,60 zł).

Przyjęte ustalenia nie pozwalają uznać, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, który zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2003 r.

w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ma charakter wpisu stałego i w niniejszej sprawie wynosi 200 zł.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.