Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 738/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie : sędzia WSA Alina Dominiak sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 3 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania zabezpieczeń przeciwpożarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2005 r. nr [...] Komendant [...] Państwowej Straży Pożarnej [...], na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230 ze zm.), art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121, poz. 1138) oraz § 207 i § 256 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w G. w terminie do 31 grudnia 2006 r. dostosować długość drogi dojścia ewakuacyjnego z pięter 10 i 9 w budynku położonym przy ul. [...] w G. do wielkości nie zagrażającej życiu ludzi.

W uzasadnieniu wskazano, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż długość drogi dojścia ewakuacyjnego z piętra 10 wynosi 131,2 m, a z piętra 9 odpowiednio 121,7 m. Zgodnie ze wskazanymi przepisami stanowi to przekroczenie o 100 % dopuszczalności drogi jaką przewidują przepisy (60 m) dla budynków wysokich zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV przy jednym dojściu ewakuacyjnym. Jak podał dalej organ stwierdzone nieprawidłowości należy uznać za czynniki zagrożenia życia ludzi, które mogą w znaczny sposób utrudnić warunki ewentualnej ewakuacji.

W odwołaniu od w/w decyzji Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wniosła o jej uchylenie, zarzucając rażące naruszenie przepisów w/w rozporządzeń. Nadto odwołująca wskazała, iż organ nie uwzględnił stosownych przepisów przejściowych; co więcej, spółdzielnia posiada stosowny certyfikat potwierdzający spełnianie przez wszystkie zabezpieczenia przeciwpożarowe wymogów przewidzianych przepisami prawa. W tym stanie bezzasadnym jest nakładanie dodatkowych obowiązków; są one bowiem nieuzasadnione oraz powodować mogą kosztowne wydatki niemożliwe do realizacji.

Rozpoznając wniesione odwołanie, decyzją z dnia 3 października 2005 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 27 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1229 ze zm.), § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w zw. z § 207 ust. 2 i § 256 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia podniesiono, iż organ I instancji w następstwie przeprowadzonej kontroli zasadnie nałożył stosowny obowiązek; obiekt spółdzielni, którego decyzja organu I instancji dotyczy zakwalifikować bowiem można do obiektów zagrażających życiu ludzi. Z kolei przytoczone przez stronę odwołującą zarzuty nie mogą być uznane za uzasadnione. W świetle rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jego stosownie w zakresie bezpieczeństwa pożarowego jest obligatoryjne gdy istniejący budynek stwarza niebezpieczeństwo dla życia ludzi. W myśl zaś postanowień rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów można wprowadzić stosowne złagodzenia co do stosowania niektórych jego przepisów; nie obejmują one jednak przypadków, gdy istniejący, użytkowany budynek został uznany za zagrażający życiu ludzi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wniosła o uchylenie w/w decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przepisy cytowanego rozporządzenia nie mogą być stosowane w jednakowy sposób w odniesieniu do budynków starych jak i w stosunku do obiektów wzniesionych obecnie lub w niezbyt odległym czasie. Co więcej, nakładanie na spółdzielnię określonych obowiązków nie jest zasadne z uwagi na względy słuszności oraz realne możliwości ich realizacji. Budynki spółdzielni są budynkami starymi i przystosowanie ich do wskazanych obowiązków jest czynnością niezwykle skomplikowaną oraz niezmiernie kosztowną. Jednocześnie skarżąca podniosła, iż dla budynku wydawany był stosowny certyfikat potwierdzający sprawność techniczną istniejących w nim instalacji przeciwpożarowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie pod kognicję sądu administracyjnego poddano decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie nałożenia obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. l pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej ochrona ta polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia i mienia przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Co istotne, właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach (art. 3 ust. 2 w/w ustawy).

Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, obowiązany jest m.in.: przestrzegać przeciwpożarowych wymagań budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, wyposażać budynek, obiekt lub teren w osprzęt pożarniczy i ratunkowy oraz środki gaśnicze (art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej). Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawniony jest do nakazania w drodze decyzji administracyjnej właścicielom, zarządcom, użytkownikom bądź kierującym kontrolowaną jednostką organizacyjną usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.

W przypadku budynków mieszkalnych wznoszonych w założeniu na stosunkowo długi okres czasu może pojawić się wątpliwość związana z ustaleniem jakie przepisy w zakresie bezpieczeństwa pożarowego powinny znajdować zastosowanie do konkretnego budynku. Czy te obowiązujące w dacie budowy, czy też inne?

Odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać w § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) zgodnie z którym jego przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi. Zgodnie zaś z § 207 ust. 1 w/w aktu normatywnego budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający w razie pożaru:

l) nośność konstrukcji przez czas wynikający z rozporządzenia,

2) ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu w budynku,

3) ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie budynki,

4) możliwość ewakuacji ludzi,

a także uwzględniający bezpieczeństwo ekip ratowniczych.

W przedmiotowej sprawie Komendant [...] Państwowej Straży Pożarnej [...] w następstwie przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych (protokół - k. 3 - 4 akt administracyjnych) w budynku położonym w G. przy ul. [...], należącym do skarżącej ujawnił szereg nieprawidłowości pożarowych. Efektem dokonanych czynności, opisanych w w/w protokole spełniającym wymagania § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 stycznia 1998 r. w sprawie czynności kontrolno - rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz osób uprawnionych do ich przeprowadzenia (Dz. U. Nr 15, poz. 69 ze zm.), było wydanie dwóch stosownych decyzji adresowanych do właściciela obiektu.

Decyzja nr [...] zawierała obowiązek dostosowania długości drogi dojścia ewakuacyjnego z pięter 10 i 9 budynku do wielkości nie zagrażającej życiu ludzi.

Organ I instancji orzekając w powyższym zakresie miał na uwadze dyspozycję § 256 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, normującego dopuszczalną długość drogi ewakuacyjnej w strefie pożarowej oraz § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, zgodnie z którym podstawą do uznania użytkowanego budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi jest niezapełnienie przez występujące w nim warunki techniczne możliwości ewakuacji ludzi, w szczególności w wyniku długości przejścia lub dojścia ewakuacyjnego większej o ponad 100 % od określonej w § 256 ust. 3 w/w rozporządzenia.

W ocenie Sądu wiek budynku należącego do skarżącej oraz charakter ujawnionych nieprawidłowości pożarowych i wiążących się z nimi obowiązków do wykonania bezsprzecznie pozwalał na wydanie decyzji w trybie art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W powyższym przypadku dopuszczalna długość dojść ewakuacyjnych wynosi 60 m. W trakcie czynności kontrolno - rozpoznawczych stwierdzono zaś, iż długość drogi ewakuacyjnej zmierzona z ostatniego mieszkania na 10 kondygnacji wyniosła 131,2 m; z piętra 9 długość ta wyniosła 121,7 m.

Co bezsporne, wielokondygnacyjny charakter budynku obliguje w świetle § 208 i n. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zaliczenie go do kategorii zagrożenia ZŁ IV. Powyższe powoduje, iż obiekty tej kategorii podlegają szczególnym wymaganiom techniczno-budowlanym i przeciwpożarowym, co tylko dodatkowo wskazuje na potrzebę szybkiego i skutecznego wyeliminowania ujawnionych w budynku zagrożeń.

Zarzuty skargi zmierzają zaś do wykazania, iż przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nie mogą mieć zastosowania do tzw. obiektów starych; nadto wykonanie nałożonego obowiązku jest nierealne zarówno z uwagi na możliwości finansowe skarżącej jak okoliczności stricte techniczne.

Z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić.

Przedmiotowe rozporządzenie w żaden sposób nie różnicuje bowiem budynków w oparciu o kryterium ich wieku.

Wobec powyższego nie można uznać, iż w odniesieniu do budynków starszych, wzniesionych jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów jego przepisy są bezwzględnie wyłączne.

Przywołany wyżej § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa zaś wprost jakie warunki powinien spełniać budynek w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Mając jednak świadomość ewentualnych problemów technicznych prawodawca w § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów daje możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych w stosunku do tych wymienionych w § 15, § 23 oraz § 34 ust. 1 rozporządzenia. Możliwość taka wynikać jednak musi ze szczególnie uzasadnionych lokalnych uwarunkowań oraz winna zapewnić niepogorszenie warunków przeciwpożarowych obiektu; nadto wymaga się stosownego uzgodnienia z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. W § 42 przedmiotowego aktu prawnego nie wskazuje się jednak § 12, określającego podstawy uznania istniejącego budynku za zagrażający życiu ludzi; słusznie zwrócił na to uwagę organ II instancji w toku postępowania.

Niezależnie od powyższego również wskazywany aspekt techniczny oraz finansowy nie przemawia za uwzględnieniem zarzutów skarżącej. Organ orzekał bowiem w przedmiocie uchybień w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych w odniesieniu do właściciela budynku, stosownie do jego obowiązków wynikających z tych przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 1996 r., SA/Wr 1101/95, publ. Wokanda 1997/5/35). Bezpieczeństwo mieszkańców dla skarżącej winno zaś stanowić bezwzględny priorytet. Organ, co istotne, wyznaczył stosowny termin, tj. 31 grudnia 2006 r. na wykonanie nałożonego obowiązku. W ocenie Sądu jest to termin w pełni realny, pozwalający zarówno na opracowanie stosownej koncepcji technicznej, zgromadzenie odpowiednich środków finansowych oraz dostosowanie długości drogi ewakuacyjnej do wymagań normatywnych.

Z kolei przedłożone w toku postępowania certyfikaty potwierdzają sprawność jedynie zainstalowanych przez skarżącą elementów przeciwpożarowych; z powyższych względów nie można mieć ich na uwadze oceniając zasadność nałożonego obowiązku.

Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, iż decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z prawem. Również postępowanie oraz rozstrzygnięcie organu II instancji winno być uznane za w pełni prawidłowe.

Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji.

Oznacza to tym samym, iż sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana oraz rozstrzygnięta. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza jedynie stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.

W niniejszej sprawie w stosunku do wydanych rozstrzygnięć jakichkolwiek zarzutów postawić nie można. Nadto w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organu administracji przeprowadzone zostało w sposób w pełni prawidłowy; merytoryczna decyzja wydana zaś została w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony materiał dowodowy.

Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.