Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 206/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 28, art. 103 ust. 1, art. 52
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75 par. 1, art. 86, art. 9.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 3 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 1 oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia 12 czerwca 2012r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części, w jakiej w pkt 1 wyroku została uchylona, 3) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego A. D. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowego stanowi decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 3 września 2012 r., nr [...], którą w punkcie 1 uchylono w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu i nakazano U. i A. D. rozbiórkę nielegalnej rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...] położonego na działce nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...] – rozbudowa o wymiarach 8,40m x 8,20m przy ulicy [...] w [...] położona od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...]; a w punkcie 2, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania W. O., umorzono to postępowanie odwoławcze.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu zawiadomił U. i A. D., W. i M. O., K. P. oraz S. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności obiektów budowlanych znajdujących się na działkach nr B. i A. w [...] przy ulicy [...].

W dniu 29 września 2011 r. organ przeprowadził oględziny nieruchomości w wyniku, których ustalono, że na nieruchomości posadowione są 4 obiekty budowlane, ato wiata przy budynku nr [...], oznaczona, jako obiekt nr 1; obiekt nr 2 użytkowany jako tymczasowe pomieszczenie gospodarcze, który istniał już w momencie zakupu działki (posesja nr [...]) w 2006 r.; budynek gospodarczy o wymiarach 3,78m x 7,85 m, usytuowany w granicy działki, który istnieje od 30 lat i powstał w okresie budowy budynku mieszkalnego nr [...] – oznaczony, jako obiekt nr 3; obiekt nr 4 – garaż przeznaczony na dwa samochody osobowe lub dostawcze.

Pismem z dnia 8 maja 2012 r. organ zawiadomił osoby będące stronami w sprawie wiat numer 1 i 2 przy budynku mieszkalnym nr [...] w [...] przy ulicy [...] na działce nr A. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

W dniu 9 maja 2012 r. A. D., po zapoznaniu się z aktami sprawy oświadczył, że nie będzie legalizował obiektu nr 1, ani też obiektu nr 2.

Pismem z dnia 18 maja 2012 r., podpisanym przez obu właścicieli, oświadczyli oni, że wbrew wcześniejszym ustaleniom postanawiają pozostawić wiatę, która znajduje sie od strony północnej budynku, a która powstała w związku z prowadzoną budową garażu na działce nr A. i B..

Decyzją z dnia 12 czerwca 2012 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu, działając na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał U. i A. D. rozbiórkę obiektu budowlanego wiaty (obiektu nr 2) na działce A., przy budynku nr [...] przy ulicy [...] w [...]. W uzasadnieniu podał, że na działce nr B., przy budynku posadowiona jest wiata nr 2, która według informacji współwłaściciela jest wykorzystywana dla potrzeb prowadzonych budów na działkach nr A. i B.. W związku z tym, że budowa garażu samochodowego na działce nr B. została zakończona, zaś dla garażu bliźniaczego na samochody dostawcze, zrealizowanego na działce nr A. i B. wydana została decyzja na użytkowanie, a zakres pozostałych do zrealizowania robót jest niewielki i dotyczy wykonania tynków zewnętrznych oraz zagospodarowania terenu, brak jest podstaw do przyjęcia funkcjonalnego powiązania istniejącej wiaty z budową, a tym samym zachodziła konieczność wydania decyzji o rozbiórce wiaty. Dodatkowo organ zauważył, że A. D. po zapoznaniu się z aktami oświadczył, że nie będzie legalizował przedmiotowego obiektu.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się W. O. oraz U. i A. D..

We wniesionym odwołaniu W. O. podniósł, że wydana decyzja nie zawiera skonkretyzowanego terminu rozbiórki obiektu, a taki termin powinien być w niej wskazany. Odwołujący stwierdził także, iż przedmiotowa decyzja jest rażąco sprzeczna z prawem oraz jest także "co najmniej niejasna", a co wynika z dywagacji zawartych na drugiej stronie uzasadnienia decyzji, gdyż nie można jednocześnie twierdzić, że coś podlega rozbiórce i że jednocześnie będzie wykorzystywane do zakończenia budowy garażu bliźniaczego.

Odwołujący U. i A. D. nie zgodzili się z zapadłą decyzją, gdyż ich zdaniem, wiata wykonana została jako zaplecze budowy garażu bliźniaczego. Do zakończenia jego budowy koniecznym jest wykonanie elewacji zewnętrznej o powierzchni ok. 500 m2, co powoduje konieczność zgromadzenia ok. 50 m3 styropianu, kilka ton klejów oraz tynków.

Argumentowali, że nie zamieszkują na terenie nieruchomości na której prowadzona jest budowa i stąd też nie mogą pozostawić materiałów budowlanych na zewnątrz i dlatego też wiata jest niezbędna do całkowitego zakończenia prac budowlanych. Odwołujący oświadczyli jednocześnie, że po wykonaniu wszystkich prac budowlanych zobowiązują się rozebrać wiatę.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach postanowił uzupełnić postępowanie dowodowe i zlecił PINB w Sosnowcu przeprowadzenie oględzin obiektu budowlanego numer 2 na działce o nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...], sporządzenie protokołu z powyższych czynności, dokumentacji fotograficznej, szkicu obrazującego wymiary i usytuowanie przedmiotowego obiektu w stosunku do pozostałych obiektów budowlanych na działce oraz granicy działki; kopii decyzji nr [...] PINB w Sosnowcu z dnia 13 lutego 2012 r. wraz z informacją czy decyzja stała się ostateczna; kopii pisma PINB w Sosnowcu z dnia 27 października 2010 r. informującego o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy garażu samochodowego na działce nr B. przy ulicy [...] w [...], a także zwrócenia się do organu administracji architektoniczno-budowlanej z pytaniem, czy dla przedmiotowego obiektu budowlanego udzielone zostało pozwolenie na budowę.

PINB w Sosnowcu przeprowadził w dniu 9 sierpnia 2012 r. oględziny obiektu, oraz przesłał żądane dokumenty, tj. decyzję Prezydenta Miasta Sosnowca z dnia 16 listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę budynku bliźniaczego garażu na samochody dostawcze, lokalizowanego na działkach nr A. i B., decyzji PINB w Sosnowcu z dnia 13 lutego 2012 r., nr [...], o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie ww. budynku bliźniaczego garażu; decyzji Prezydenta Sosnowca z dnia 14 listopada 2000 r., nr [...], zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę garażu samochodowego przy ulicy [...] w [...]; decyzję Prezydenta Sosnowca z dnia 12 lutego 2012 r., nr [...], zmieniającej ww. Decyzję; przyjęciu zawiadomienia U. i A. D. z dnia 27 października 2010 r. o zakończeniu budowy garażu samochodowego oraz postanowienie PINB w Sosnowcu z dnia 27 lutego 2012 r., nr [...], o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie budynku gospodarczego ze strychem na działce nr B. przy ulicy [...] w [...]. PINB w Sosnowcu uzyskał także informację, że dla obiektu budowlanego nr 2 nie zostało wydane pozwolenie na budowę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 września 2012 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił w punkcie 1 w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu i nakazał U. i A. D. – właścicielom działki o nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...] - rozbiórkę nielegalnej rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...] położonego na działce nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...] – rozbudowa o wymiarach 8,40 m x 8,20 m przy ulicy [...] w [...] położona od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...]; w punkcie 2, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania W. O., umorzył to postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazał na wyniki przeprowadzonych powtórnie oględzin i stwierdził, że obiekt nr 2 określany konsekwentnie przez organ I instancji jako wiata jest w istocie rozbudową budynku mieszkalnego nr [...], gdyż jest to obiekt wygrodzony z przestrzeni przegrodami budowlanymi w postaci ścian i dachu, a także trwale związany z podłożem poprzez wkopane w ziemię słupki, na których osadzono płyty prefabrykowane. Brak z jednej strony drzwi wjazdowych nie może stanowić o tym, że nie jest to przegroda, a tym samym obiekt nie byłby budynkiem, lecz budowlą. Nie zgodził się również organ z twierdzeniami odwołujących o tymczasowym charakterze obiektu. Wskazując na brzmienie art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego uzasadniał, że obiekty związane z budową innego obiektu i w związku z tym wymagające pozwolenia na budowę będą legalne, jedynie wtedy, gdy wzniesiono je po uprawomocnieniu się decyzji o pozwoleniu na budowę Rozpatrując zatem termin zakończenia budowy prowadzonej na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z 2009 r. oraz uwzględniając fakt, że odwołujący zgłosili zakończeniu budowy, co potwierdza decyzja PINB w Sosnowcu nr [...] to brak jest podstaw do uznania legalności tej wiaty. Podobnie rzecz wygląda z pozwoleniem na budowę nr [...]. Istnienie wiaty stałoby się nielegalne z dniem 27 października 2010 r., tj. z dniem zakończenia budowy poprzez zawiadomienie właściwego organu. Podkreślał organ, że wątpliwości w sprawie wzbudziło mało precyzyjne określenie obiektu, który podlegał rozbiórce i stąd też okoliczność ta została konwalidowana orzeczeniem reformatoryjnym. Podkreślił, że skarżący nie wyrazili woli legalizacji wiaty, a obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odroczenia decyzji rozbiórkowej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wniesionego przez W. O. zauważył, że żądanie zamieszczenia w decyzji rozbiórkowej opartej na art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego terminu jej wykonania nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Na poparcie swojego stanowiska przywołał uchwałę NSA z dnia 1 czerwca 1998 r., sygn. akt OPS 2/98. Przeprowadził także wywód dotyczący braku po stronie odwołującego przymiotu strony.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A. D. żądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane poprzez nakazanie U. i A. D. rozbiórki rozbudowy budynku opisanego w pkt 1, pomimo nieprzeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania zmierzającego do ustalenia, czy możliwe jest zalegalizowanie przedmiotowej rozbudowy; art. 52 prawa budowlanego poprzez nałożenie obowiązku rozbiórki na obecnych właścicieli; a także naruszeniem przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez zawarcie w jednej decyzji kończącej to samo postępowanie odwoławcze dwóch rozstrzygnięć wzajemnie się wykluczających; art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia o toczącym się postępowaniu osoby inwestora, tj. podmiotu, który dokonał rozbudowy opisanego w decyzji budynku mieszkalnego; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a m.in. daty wzniesienia obiektu kwalifikowanego jako rozbudowy budynku mieszkalnego oraz braku ustalenia czy nie zachodzą przesłanki opisane w ust. 2 i 3 art. 48 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazując na zaistniały w sprawie stan faktyczny dowodził, że inwestor, który nie jest już właścicielem nieruchomości posiadał interes prawny skutkujący uznaniem go za stronę postępowania. Powyższe wynika chociażby z interesu w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia, a to ze względu na ewentualną odpowiedzialność za wady prawne rzeczy w stosunku do osoby, której nieruchomość została sprzedana. Akcentował, że organy nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia osoby inwestora, a to ustalenie daje podstawy do uznania, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Dowodził, że organy naruszyły art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, gdyż nie przeprowadziły procedury legalizacyjnej, a dopiero od jej wyników zależy możliwość nakazania rozbiórki obiektu.

Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślał, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. jest chybiony, gdyż skarżący nie wykazał, że brak tego zawiadomienia uniemożliwił mu podjęcie konkretniej czynności procesowej.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu jako właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a). Powyższe oznacza, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej, a badaniu podlega wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Zauważyć należy także, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia 3 września 2012 r., którą Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił w punkcie 1 w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu i nakazał U. i A. D. – właścicielom działki o nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...] - rozbiórkę nielegalnej rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...] położonego na działce nr ewid. A. w [...] przy ulicy [...] – rozbudowa o wymiarach 8,40m x 8,20m przy ulicy [...] w [...] położona od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...]; w punkcie 2, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania W. O., umorzył to postępowanie odwoławcze.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji - i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji - wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja PINB w Sosnowcu nie odpowiadają prawu.

Podstawę materialno - prawną decyzji stanowił przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 – zwanej dalej Prawo budowlane), który stanowił, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Przepisy Prawa budowlanego wprowadziły zasadę wyrażoną w art. 28, zgodnie z którą budowę można rozpocząć po uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na budowę zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Wyjątek od tej zasady stanowią przepisy art. 29-31 Prawa budowlanego, które umożliwiają wykonywanie obiektów budowlanych lub robót budowlanych na podstawie zgłoszenia.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznać należało, że nie doszło do pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak ustalenia daty budowy spornego obiektu. Ustalenia w tym zakresie pozostały poza sferą oceny i rozważań organów obu instancji. Organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego. W protokołach oględzin nie dokonano oceny śladów zużycia materiałów budowlanych, jak też całego obiektu, które pozwalałyby na ustalenie daty jego budowy. Organ nie przesłuchał na tę okoliczności, ani inwestora, ani też stron, jak też ewentualnych wykonawców robót, czy osób nadzorujących budowę poprzestając jedynie na informacji organu architektoniczno-budowlanego, że dla wskazanego obiektu nie wydano pozwolenia na budowę. Ww. okoliczność winna podlegać wyjaśnieniu i ustaleniu. Organ winien zatem zażądać od stron postępowania wskazania wszystkich dowodów w zakresie daty budowy przedmiotowego obiektu, jak i jego ewentualnego remontu, odbudowy, czy też przebudowy. W razie braku takich dowodów, jako dowód w sprawie należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.). Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (art. 86 zd. pierwsze K.p.a.). Po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym zakresie w sprawie rozstrzygnięcia wymagać będzie także kwestia, jakie przepisy prawa mają zastosowanie w rozpatrywaniu sprawy rozbiórki spornego obiektu nr 2. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. Do spraw wszczętych po tej dacie, jak również wszczętych wcześniej lecz niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się jej przepisy (art. 103 ust. 1). Przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazywał rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, natomiast w stanie prawnym obowiązującym od 11 lipca 2003 r. (dokonana zmiana brzmienia art. 48 – Dz. U. nr 80, poz. 718) istnieje zasada, według której obiekty budowlane wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają zalegalizowaniu, o ile budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Mając zatem na uwadze zmianę przepisów Prawa budowlanego zasadnicze znaczenie w sprawie nabierało więc ustalenie przez organy nadzoru budowlanego daty wykonania spornego obiektu oraz wyjaśnienie czy realizacja spornej inwestycji w dacie jej budowy nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ponownie wskazać należy, że organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń. Dopiero zaś ustalenie, że wykonana inwestycja wymagała w dacie jej realizacji uzyskania pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia pozwoli na zastosowanie w sprawie odpowiednich przepisów Prawa budowlanego związanych z usuwaniem skutków samowoli budowlanej. Przypomnieć należy, że w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych samowolnie w okresie od 1 stycznia 1995 r. do 10 lipca 2003 r. organy mogły stosować tylko jeden sposób przywrócenia porządku prawnego, a to nakaz rozbiórki (przy uwzględnieniu okoliczności z art. 49 Prawa budowlanego). W aktualnym stanie prawnym, jak i według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., w zależności od warunków określonych w tych przepisach, postępowanie legalizacyjne wymaga dokonania ustaleń dotyczących możliwości przywrócenia ładu prawnego, a przepisy Prawa budowlanego należy wykładać w ten sposób, że jeżeli nie można stanowczo wykluczyć, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów we wskazanym zakresie, to należy inwestorowi umożliwić zalegalizowanie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. W tym celu przepisy przewidują obowiązek wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych, w którym określa się co należy zrobić, aby legalizacja była dopuszczalna (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Procedura ta może być jednakże przeprowadzona tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że ma zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, a więc, że został wybudowany obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Likwidacja samowoli budowlanej może polegać zatem na orzeczeniu nakazu rozbiórki bądź na jej legalizacji. Ustawodawca w przepisie art. 48 Prawa budowlanego zobowiązał organ nadzoru do badania czy budowa realizowana bez wymaganego pozwolenia jest zgodna z przepisami, w szczególności ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiekt może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym, że legalizacja samowoli nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07 – http://cbois.nsa. gov.pl.). Legalizacja obiektu budowlanego łączy się bowiem z koniecznością spełnienia przez stronę określonych przesłanek. Kwestia porządku planistycznego na obszarze działek o nr ewid. A. i B. nie została przez organy w ogóle wyjaśniona. Nadto dostrzec należy, że wydanie nakazu rozbiórki nie zostało poprzedzone postanowieniem, o którym stanowi art. 48 ust. 3. Prawa budowlanego, a skarżący oświadczenie o braku zamiaru legalizowania spornego obiektu złożył po zakończeniu gromadzenia dowodów przez organ, tj. w dniu 9 maja 2012 r., podczas realizowania prawa wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a. Dostrzec należy również, że skarżący nie jest jedynym właścicielem nieruchomości, lecz jest współwłaścicielem. Drugim zaś ze współwłaścicieli jest małżonka skarżącego, która nie złożyła żadnego oświadczenia w przedmiocie braku zamiaru legalizacji obiektu nr 2, tj położonego od strony południowej. Za takowe nie może być uznane pismo obu stron (właścicieli) z dnia 18 maja 2012 r., które dotyczy wyłącznie zamiaru legalizacji wiaty nr 1, która znajduje się od strony północnej budynku, a nie południowej.

Zdaniem Sądu, strona postępowania, do której może być skierowany nakaz rozbiórki obiektu budowlanego uprawniona jest do złożenia oświadczenia o rezygnacji z legalizacji. Oświadczenie takie winno być jednak złożone z pełną świadomością stanu prawnego, konsekwencji takiego oświadczenia oraz wiedzy, jakie czynności zobowiązana byłaby podjąć, aby możliwe było zalegalizowanie spornego obiektu. Dopiero udzielanie przez organy administracji informacji faktycznej i prawnej (art. 9 K.p.a.), jasne oraz kategoryczne żądnie strony, że nie będzie realizować obowiązków, jakie wiążą się z podjęciem przez organ czynności dotyczących legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu może zwalniać organ z obowiązku ustalenia przesłanek, o którym stanowi art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 9 K.p.a. zdanie pierwsze organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej zasady przejawia się w odmowie udzielenia informacji stronie oraz nienależycie udzielonej informacji, a to poprzez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej, czy też udzielenie informacji niewyczerpującej, to jest takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy (por. komentarz do art. 9 K.p.a. pod red. prof. dr hab. B. Adamiak). Wprawdzie zasada udzielania informacji nie oznacza obowiązku organu udzielania stronie pomocy prawnej, czy też zastępowania jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1450/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 772/11; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2081/11 - dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jednakże w przedmiotowej sprawie w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek informacji kierowanych w tym zakresie do współwłaścicieli nieruchomości. Nadto brak jest oświadczenia jednego ze współwłaścicieli w przedmiocie legalizacji spornego obiektu, na co wskazywano już wyżej. Organy administracji nie były uprawnione do poprzestania w tym zakresie na oświadczeniu jedynie skarżącego z dnia 9 maja 2012 r., przy pominięciu nawet oceny, czy takie oświadczenie przekracza czynność zwykłego zarządu. Winny dysponować w tym zakresie, a to chociażby ze względu na brzmienie przepisu art. 52 Prawa budowlanego oświadczeniem drugiego współwłaściciela. Zaniechanie zatem przeprowadzenia procedury legalizacyjnej i to na etapie, gdy organ zakończył postępowanie dowodowe stanowi naruszenie nie tylko zasad postępowania, ale także naruszenie art. 48 ust. 1 -3 Prawa budowlanego. Ekonomika procesowa nie może uzasadniać braku realizacji i dochowania przez organy zasad postępowania oraz prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego. Tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie normy prawa materialnego.

Niezależnie od powyższych uchybień, w ocenie Sądu, organy po dokonaniu ustaleń, o których stanowi art. 48 ust. 2, winny nałożyć, w tym przypadku, na właścicieli obiektu obowiązek wykonania czynności zmierzających do zalegalizowania samowolnie postawionego obiektu. Nie można bowiem wykluczyć, że po dokładniejszym wyjaśnieniu sprawy, skarżący uznałby, że odpowiada za ewentualną samowolę budowlana popełnioną przez poprzedniego właściciela i zdecydowałby się na uzyskanie dokumentów zmierzających do jej zalegalizowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wydały w ogóle postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych i nałożeniu obowiązków zmierzających do zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Tym samym naruszyły szczególne przepisy postępowania w sprawie likwidacji samowoli budowlanej, które, jak wskazano, co do zasady przewidują obowiązek wydania wspomnianego postanowienia - przepisy określone w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego.

Odnotować należy także, iż skarżący będący obecnie współwłaścicielem obiektu, nie był inwestorem w procesie budowlanym, ani też w chwili budowy właścicielem nieruchomości na której go wybudowano. Według oświadczenia nabył on istniejący obiekt, wraz z nieruchomością, w drodze czynności cywilnoprawnej, na podstawie umowy sprzedaży. W wyniku tej czynności małżonkowie U. i A D. stali się następcami prawnymi inwestora. Przeniesienie prawa własności spowodowało przeniesie m.in. na skarżącego zbywalnych uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych związanych z prawem własności m.in. spornego obiektu. Dlatego też, uznać trzeba, że jako następca prawny ponosi on konsekwencje prawne wynikające z naruszenia przepisów regulujących proces inwestycyjny, w tym niewykonania obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przed przystąpieniem do budowy i stąd też jako właściciel nieruchomości winien być zobowiązany do dokonania obowiązku, o którym stanowi art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów skargi, że inwestor, który dokonał budowy obiektu winien być stroną postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnienia. Zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W przepisie tym określono podmioty zobowiązane do wykonania obowiązków związanych z popełnioną samowolą budowlaną. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości to, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego inwestora, który legitymuje się tytułem prawnym do obiektu. Zatem nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (por. np. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., a akt II OSK 522/06 - Lex nr 339391; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07 - Lex nr 468723, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1468/10; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 51/11 - dostępne na powołanej stronie internetowej). Wybór adresata decyzji wymienionych w treści art. 52 ustawy, w tym decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1, jest więc uzależniony nie tylko od kolejności podmiotów wymienionych w jego treści, ale również od możliwości realizacji przez ten podmiot nałożonych na niego obowiązków, a więc wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach danej sprawy. Stąd też, zdaniem Sądu, inwestor nie legitymował się przymiotem strony postępowania i organ nie naruszył w tym zakresie przepisów.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, a to wobec zarzutu skargi, że osnowa zaskarżonej decyzji zawiera dwa wykluczające się wzajemnie rozstrzygnięcia. Wydanie przez organ I instancji decyzji w sprawie otwiera drogę do wniesienia odwołania przez każdy podmiot, który uznany został za stronę postępowania administracyjnego. W przypadku wielości stron postępowania, a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, wniesienie więcej niż jednego odwołania powoduje powstanie po stronie organu odwoławczego obowiązku zbadania w pierwszej kolejności przymiotu strony (posiadania interesu prawnego i ego naruszenia kwestionowanym aktem). W przypadku ustalenia, że niektórzy z odwołujących nie posiadają przymiotu strony w toczącym się postępowaniu odwoławczym zachodzi konieczność wydania różnych, odrębnych rozstrzygnięć. Jednak powyższe nie powoduje, że sprawa przestaje być jedną sprawą administracyjną i stąd też rozstrzygnięcia organu II instancji wydane w jednej sprawie, mogą być różne w stosunku do różnych odwołujących się. Dopuszczalna jest zatem sytuacja, że nastąpi merytoryczne rozpoznanie sprawy oraz umorzenie postępowania odwoławczego w stosunku do podmiotu, który złożył odwołanie i który nie posiada przymiotu strony w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1109/07; wyrok NSA z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 257/05; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 514/05; wyrok WSA w Opolu z dnia 3 grudnia 207 r., sygn. akt II SA/Op 445/07 – powołana strona internetowa). Opisana sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji uznał, że odwołujący W. O. nie posiada legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony i w punkcie 2 zaskarżonej decyzji, po rozpoznaniu wniesionego przez niego odwołania umorzył postępowanie odwoławcze w tej części.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Organ nadzoru budowlanego dokonując oceny legalności wybudowanego obiektu zobowiązany jest dokonać m.in. ustalenia daty jego realizacji oraz kwalifikacji obiektu zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. W przypadku stwierdzenia, że wykonany obiekt, czy też budowla stanowi taką, co do której ustawodawca przewidział obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, winien prowadzić postępowanie w celu oceny jej zgodności z przepisami Prawa budowlanego oraz dać stronom, w stosunku do których skierowany może być nakaz rozbiórki, możliwość zadecydowania o jego legalizacji bądź nie.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.