Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1565/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 16 maja 2017 r., skarżący C. L. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że osiąga on dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 brutto, pozostaje w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, wraz z małżonką utrzymuje małoletnią córkę, nadto opłaca alimenty w kwocie 450 zł na rzecz drugiej córki, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, zamieszkuje wraz z córką u siostry, nie płacąc za mieszkanie, posiada zobowiązania względem urzędu skarbowego, jednakże nie określił ich wysokości, korzysta z pomocy rodziny.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 maja 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia, czy zamieszkuje wraz z innymi (poza małoletnią córką) osobami, wskazania tych osób oraz stopnia pokrewieństwa łączącego go z nimi i podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości, b) oświadczenia, czy zamieszkuje wspólnie z małżonką, w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności oraz przedłożenia oświadczenia małżonki w tym przedmiocie, w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonki oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jej dochodów, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) dowodów uiszczenia w okresie ostatnich trzech miesięcy opłat za energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, e) oświadczenia, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, f) dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, leasingodawcy i innych podmiotów), g) odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), h) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy, i) oświadczenia w przedmiocie pobierania świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, j) oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, k) dokumentu obrazującego wysokość płaconych przez niego alimentów (odpisu wyroku sądu, ugody, umowy oraz potwierdzeń zapłaty), l) oświadczeń członków jego rodziny, którzy wspierają go finansowo, w przedmiocie częstotliwości i wysokości udzielonej przez nich w okresie ostatnich sześciu miesięcy pomocy finansowej, m) w przypadku wspólnego zamieszkiwania małżonków i niezainicjowania przez nich postępowania zmierzającego do rozwodu lub separacji – przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach od c) do j) dotyczących małżonki wnioskodawcy. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy oraz o tym, iż istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej małżonki w razie wspólnego pozostawania małżonków w gospodarstwie domowym.

Powyższe wezwanie zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu wnioskodawcy w dniu 13 czerwca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 62).

W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego przedłożył w dniu 14 czerwca 2017 r.

wniosek o przedłużenie zakreślonego terminu o 14 dni.

Powyższy wniosek został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2017 r., o czym pełnomocnik skarżącego został poinformowany w dniu 11 lipca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 65).

W dniu 12 lipca 2017 r. wnioskodawca przedłożył odpisy: zaświadczenia o wysokości swojego oraz małżonki wynagrodzenia, umowy o pracę zawartej przez jego małżonkę, decyzji z dnia 19 czerwca 2016 r. przyznającej małżonce świadczenie wychowawcze na dziecko, wykazu z rachunku bankowego małżonki za okres od 1 marca 2017 r. do 26 czerwca 2017 r., ugody majątkowej małżeńskiej z dnia 14 grudnia 2012 r., ugody sądowej o alimenty z dnia 5 grudnia 2006 r., oświadczenia matki dziecka z dnia 24 czerwca 2017 r. o niezaleganiu z płatnościami alimentacyjnymi, dwóch informacji PIT-11 o dochodach wnioskodawcy za 2016 r.

Analiza przedłożonego na wezwanie materiału dowodowego wykazała, iż jest on niepełny i nie usuwa wszystkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy podkreślić, iż wnioskodawca pomimo wezwania, poinformowania go o skutkach jego niewykonania oraz przedłużenia o 14 dni terminu do jego wykonania nie przedłożył wielu z wymienionych w nim dokumentów istotnych dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wnioskodawca uchylił się od przedłożenia wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych, jak również nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Tym samym nie można ustalić wysokości środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje wnioskodawca. Co więcej, przedłożony przez wnioskodawcę wykaz z rachunku bankowego jego małżonki za okres od 1 marca 2017 r. do 26 czerwca 2017 r. nie zawiera żadnej informacji o wysokości sald tego rachunku ani wysokości rozchodów, obrazując jedynie zestawienie trzech operacji, tj. wpływów w kwocie 1.472,01 zł każdy, zaksięgowanych w dniach: 30 marca 2017 r., 27 kwietnia 2017 r. i 31 maja 2017 r. (opisanych jako wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę i przekazanych od pracodawcy małżonki wnioskodawcy). Gdyby przyjąć, iż wnioskodawca przedłożył – do czego był zobowiązany – wyciąg z rachunku bankowego małżonki obrazujący pełną historię księgowanych na nim operacji należałoby uznać, iż na dzień 26 czerwca 2017 r. znajdowały się na nim środki pieniężne w wysokości 4.416,03 zł (suma ww. wpływów). Oznaczałoby to, że sytuacja finansowa małżonków pozwala im co miesiąc zaoszczędzić kwotę 1.472,01 zł, a tym samym wykluczałoby uznanie, iż wnioskodawca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nadto należy zauważyć, iż wśród wpływów księgowanych na tym rachunku nie ma premii otrzymanej przez małżonkę wnioskodawcy na podstawie umowy o pracę (o jej przekazaniu świadczy średnia miesięczna wysokość wynagrodzenia za okres od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r. w kwocie 1.844,67 zł netto widniejąca na zaświadczeniu od pracodawcy małżonki wnioskodawcy z dnia 26 czerwca 2017 r.) oraz otrzymywanego przez nią świadczenia wychowawczego na dziecko w kwocie 500 zł miesięcznie, które – jak wynika wprost z uzasadnienia przyznającej je na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. decyzji z dnia 19 czerwca 2016 r. – przekazywane jest na konto bankowe wskazane we wniosku o jego przyznanie. Powyższe oznacza, iż albo małżonka wnioskodawcy ma jeszcze inny rachunek bankowy, na który wpływa m.in. świadczenie wychowawcze, a z którego wnioskodawca wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnego wyciągu – albo przedłożony wyciąg jest wybiórczym zestawieniem nie odzwierciedlającym wysokości rzeczywistych wpływów.

Należy zauważyć, iż wnioskodawca nie przedłożył również innych istotnych dokumentów. I tak nie złożył oświadczenia w przedmiocie majątku jego małżonki oraz odpisu złożonego przez nią zeznania podatkowego za ubiegły rok, ograniczając się do podania wysokości jej aktualnych dochodów (oraz dokumentów ją poświadczających) i przedłożenia umowy majątkowej małżeńskiej. W konsekwencji nie wiadomo, jakich rozmiarów majątkiem dysponuje małżonka wnioskodawcy, ani co wchodzi w jego skład, w szczególności, czy posiada ona zasoby finansowe lub składniki majątku przynoszące jej dodatkowy dochód (np. nieruchomości czy akcje). Odnosząc się do przedłożonej umowy majątkowej małżeńskiej, należy wskazać, iż okoliczność istniejącego w małżeństwie wnioskodawcy ustroju rozdzielności majątkowej, jest bez znaczenia dla oceny jego możliwości finansowych. Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie skutkuje brakiem obowiązku przedstawienia informacji oraz dokumentów dotyczących majątku i dochodów małżonki, gdyż o zwolnieniu strony od kosztów sądowych nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonki. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wnioskodawca nie wyjaśnił też, z kim zamieszkuje i kto pokrywa koszty utrzymania mieszkania jego siostry, które zajmuje, nie przedłożył też żadnych dokumentów na zobrazowanie wysokości tych opłat. W konsekwencji nie wiadomo, czy opłaty te pokrywa siostra wnioskodawcy czy też jego małżonka (skoro opłat tych – jak sam wskazał – nie uiszcza wnioskodawca). Nie złożył również wymaganych oświadczeń członków rodziny w przedmiocie udzielonej mu przez nich pomocy finansowej.

Nadto wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących wysokość posiadanego zadłużenia, na które wskazywał we wniosku, ani dokumentów na okoliczność prowadzonej z jego majątku egzekucji, jak również złożonych przez niego zeznań podatkowych za 2016 r., przesyłając w zamian wystawione przez jego pracodawców informacje o uzyskanych dochodach oraz pobranych zaliczkach za 2016 r. Odnosząc się do ostatniego, wskazać należy, iż wnioskodawca był wezwany do przedłożenia konkretnych dokumentów, tj. wszystkich złożonych zeznań podatkowych, gdyż odzwierciedlają one wysokość łącznych dochodów za danym rok uzyskanych przez niego ze wszystkich źródeł przychodów. Przedłożone w zamian dowody (PIT-11) ograniczają się do zobrazowania dochodów uzyskanych tylko z jednego źródła przychodów (u konkretnego pracodawcy).

Skoro przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy nie usunął niejasności odnoszących się do jego sytuacji finansowej (co przedstawiono powyżej), nie można uznać, iż nie ma on realnych możliwości płatniczych poniesienia, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, pełnych kosztów postępowania, w szczególności należnych na obecnym etapie postępowania opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.

Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.