Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2404/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Jolanta Sikorska del. WSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1473/15 w sprawie ze skargi A. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1473/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpatrzeniu skargi A. K. i R. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...], A. K. i R.i K. ograniczono władzę rodzicielską nad małoletnią D. K., poprzez umieszczenie córki w rodzinie zastępczej u dziadków – T. i M. P. Rodzinie zastępczej, w której przebywała małoletnia D. K., organ przyznał decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., na podstawie art. 78 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.), pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w kwocie [...] zł począwszy od dnia [...] stycznia 2010 r. Decyzja ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2012 r. w związku ze zmianą przepisów, dlatego kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. Nr 149, poz. 887, ze zm.), przyznano rodzinie zastępczej świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w spokrewnionej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko tej rodziny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], Starosta K. ustalił A. K. i R. K. solidarny obowiązek ponoszenia opłat za pobyt dziecka – D. K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] lutego 2015 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. - w łącznej wysokości [...] zł, począwszy od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia faktycznego opuszczenia pieczy zastępczej, nie dłużej jednak, niż do osiągnięcia przez D. K. pełnoletniości lub przebywania w pieczy zastępczej po osiągnięciu pełnoletniości na zasadach określonych w art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w kwocie [...] zł miesięcznie. Po rozpatrzeniu odwołania A. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że nie zachodzą przesłanki uprawniające do odstąpienia od ustalenia im opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Oboje nie wywiązują się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego, a obowiązek taki nie został jeszcze ustalony. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K., działając na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wniósł w dniu [...] lipca 2015 r. w imieniu małoletniej D. K. do Sądu Rejonowego w K. pozew o zasądzenie alimentów od jej rodziców. Z przedłożonego przez A. K. zaświadczenia wynika, że osiąga ona wynagrodzenie za pracę, po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz obciążenia z tytułu podatku dochodowego w kwocie [...] zł. Łączny dochód, po uwzględnieniu dochodu R. K. w kwocie [...]zł, wynosi [...] zł ([...] zł na osobę) i przekracza [...] kryterium dochodowego w wysokości [...] zł. Dochód ten, zgodnie z przepisami uchwały Rady Powiatu w K. Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, uniemożliwia odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Rodzic dziecka musi mieć świadomość, że póki dziecko przebywa w pieczy zastępczej, z mocy prawa jest obowiązany do ponoszenia opłaty. Zatem zasadą jest ponoszenie opłaty, a wyjątkiem brak takiej konieczności. Organ odwoławczy przytoczył również przepisy uchwały dotyczące umorzenia należności w całości lub w części, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia jej na raty i wskazał, że ulgi mogą być zastosowane po ustaleniu ostateczną decyzją opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej. Z tego powodu należało taką opłatę wobec rodziców małoletniej D. K. ustalić jako obowiązek o charakterze solidarnym.

W skardze na decyzję organu odwoławczego A. K. i R. K. wskazali, że są w trudnej sytuacji finansowej, nie mają od września 2015 r. pracy ze względu na bezrobocie, a praca pokojowej skończyła się wraz z zakończeniem sezonu. Na opłacenie czynszu pożyczają pieniądze od rodziców, natomiast Sąd Rejonowy w K. w dniu [...] lipca 2015 r. orzekł wobec nich eksmisję z zajmowanego lokalu. Ich zadłużenie na dzień wniesienia skargi wynosi około [...] zł, a nadto są obowiązani do ponoszenia innych opłat i alimentów po [...] złotych miesięcznie. Dopiero w sierpniu zostali poinformowani, że wobec nich została naliczona opłata w wysokości [...] zł, a od lipca 2015 r. mają płacić po [...] zł miesięcznie. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik podkreślił, że oboje skarżący zarejestrowani są jako bezrobotni, z tym, że A. K. posiada prawo do zasiłku w kwocie [...] zł netto. W lutym 2016 r. Gmina K. zawarła ze skarżącymi umowę najmu lokalu socjalnego dostosowując czynsz najmu do możliwości finansowych najemców. Utrzymanie mieszkania kosztuje najemców około [...] zł. Warunkiem zajmowania lokalu jest regularne i bieżące opłacanie przez skarżących czynszu najmu oraz pozostałych opłat związanych z utrzymaniem lokalu. Obawiają się jednak, że konieczność uiszczenia opłat wynikających z zaskarżonej decyzji spowoduje, że przestaną opłacać rachunki za lokal, co w konsekwencji doprowadzi do eksmisji, tym bardziej, że Gmina takim wyrokiem już dysponuje. Skarżący są zadłużeni wobec rodziców na łączną kwotę około [...] zł i w chwili obecnej nie są w stanie jej zwrócić. Prokurator Prokuratury Regionalnej w S. G. S., która zgłosiła swój udział w sprawie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na ustalenie odpłatności za okres od dnia [...] lutego 2015 r., natomiast konstytutywny charakter tej decyzji pozwala na ustalenie opłaty ex nunc.

Uwzględniając skargę A. K. i R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie uzależniają rozpatrzenia zastosowania ulg (rozłożenia płatności na raty, odroczenia terminu płatności czy umorzenia) wobec osoby zobowiązanej od wydania decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Odmiennie sytuacja kształtuje się w kwestii odstąpienia od ustalenia opłaty, które jawi się jako zagadnienie wstępne wobec decyzji w sprawie ustalenia odpłatności. Zasady ekonomiki i szybkości postępowania w odniesieniu do ulg, czyli po ustaleniu opłaty, wskazują wręcz na konieczność rozpoznania tych kwestii w jednym postępowaniu tym bardziej, że inicjatywy organu nie ogranicza wniosek strony, bowiem art. 194 ust. 4 powołanej ustawy dopuszcza w takich sytuacjach działanie organu z urzędu. Ustawodawca w art. 193 powołanej ustawy, jako priorytet, uznał obowiązek ponoszenia opłat przez rodziców dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, o czym świadczy zakres tego obowiązku, jego solidarny charakter, rozciągający się od chwili umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, dotyczący również rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej, lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Z przepisów ustawy nie wynika, że wysokość odpłatności uzależniona jest od sytuacji dochodowej osób zobowiązanych do jej ponoszenia, bowiem odpłatność determinuje wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 powołanej ustawy - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka, bądź średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W postępowaniu w sprawie ustalenia opłat organ ma zatem obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego, który pozwoli na dokonanie oceny, czy sytuacja ekonomiczna i osobista osoby lub osób zobowiązanych umożliwia ponoszenie opłat, czy nie należy rozważyć rozłożenia płatności na raty, odroczyć terminu płatności, czy też ewentualnie opłaty umorzyć. Zważywszy na to, że obowiązek ponoszenia opłat ciąży na rodzicach dziecka od chwili umieszczenia go w pieczy zastępczej, nie jest przypadkiem odosobnionym skumulowanie opłat i nałożenie obowiązku ich uiszczenia w kwotach, które przekraczają możliwości finansowe osób zobowiązanych.

Małżonkowie K. osiągają nieregularne dochody, których źródło stanowi praca dorywcza, sezonowa, czy tak jak obecnie - zasiłek dla bezrobotnych. Ze względu na wcześniejsze uzależnienie od alkoholu popadli w długi, których nie są w stanie spłacić oraz orzeczono wobec nich eksmisję z mieszkania. Obecnie zajmują lokal socjalny, którego koszty utrzymania, wynegocjowane z Gminą K., dostosowane zostały do ich sytuacji ekonomicznej. Nie jest zatem pozbawione podstaw twierdzenie skarżących, że konieczność ponoszenia opłat w kwotach wynikających z zaskarżonej decyzji nie tylko przekracza ich możliwości finansowe, ale również spowoduje, że ponownie mogą utracić mieszkanie i z trudem uzyskaną stabilizację. Przedstawiona sytuacja skarżących nie ma oznaczać zwolnienia ich z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt córki w pieczy zastępczej, lecz konieczność stworzenia takiej sytuacji prawnej, w której zarówno spłata zaległości jak i bieżące regulowanie opłat stanie się realne i możliwe. Organy orzekające w sprawie nie dostrzegły możliwości przyznania skarżącym ulg w ponoszeniu opłat ze względu na ich trudną sytuację ekonomiczną i zamiast przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej kwestii zasłoniły się przepisami uchwały nr XVI/152/2012. Postanowienia tej uchwały stwarzają możliwości zastosowania ulg, jednakże organy, aby je zastosować, muszą przeanalizować sytuację skarżących w zestawieniu z przesłankami wynikającymi chociażby z § 4 czy § 5, a tego nie uczyniły.

Zgodnie zaś z art. 193 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, który wszedł w życie z dniem 19 września 2014 r., opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Organ zaniechał zatem zgromadzenia materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej rodziny skarżących oraz wyjaśnienie, czy sytuacja ta pozwoli na poniesienie opłat zarówno w kwocie skapitalizowanej za okres od dnia 11 lutego 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r., jak i opłat bieżących, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organy orzekające w sprawie powinny mieć na uwadze, że istotą ustalenia odpłatności jest możliwie duże zaangażowanie rodziców w proces utrzymania i wychowania dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, jednakże bezrefleksyjna ocena możliwości finansowych rodziców nie może prowadzić do ich uzależnienia od środków z pomocy społecznej.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1473/15, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zarzuciło naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 194 ust. 3 w zw. z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i uznanie, że rozważenie zastosowania ulg w spłacie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w postaci umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności oraz rozłożenia na raty, powinno nastąpić podczas postępowania toczącego się w sprawie ustalenia tej opłaty (w ramach jednego postępowania o ustalenie tej opłaty), a nie dopiero po uzyskaniu przez decyzję ustalającą tę opłatę statusu ostateczności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ustalenie opłaty z tytułu pobytu dziecka w pieczy zastępczej i z drugiej strony umorzenie w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności czy też rozłożenie na raty tej płatności lub odstąpienie od jej ustalenia, to odrębne instytucje administracyjne, co wynika z art. 193 ust. 1 i art. 194 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Różne są bowiem podstawy materialnoprawne działania organu w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu pobytu dziecka w pieczy zastępczej - art. 194 ust. 1 ustawy i w przedmiocie zastosowania ulg w spłacie tej opłaty - art. 194 ust. 3. Odmienne są także przesłanki, które muszą zaistnieć, by właściwy organ miał podstawę do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty, odmienne zaś przy zastosowaniu ulg. To powoduje, że każda z tych kwestii musi zostać rozstrzygnięta w ramach odrębnego postępowania administracyjnego. W przypadku instytucji umorzenia, rozłożenia na raty czy też odroczenia terminu płatności, ze względu na ich charakter, rozważać możliwość ich zastosowania można jedynie po ustaleniu opłaty. Nie można bowiem umorzyć należności, których spłata nie jest jeszcze wymagalna (gdy nie została wydana ostateczna decyzja ustalająca opłatę). Wprawdzie art. 193 § 1 i § 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ustala, że za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, jednak aby opłata ta była wymagalna, starosta musi wydać decyzję administracyjną ustalającą opłatę, na mocy art. 194 § 1 ustawy i musi się ona stać ostateczna. W orzecznictwie sądów administracyjnych właściwie jednomyślnie przyjęte zostało stanowisko, że możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia opłaty, rozłożenia jej na raty, czy przesunięcia terminu jej płatności, jest uzależnione od występowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej tę opłatę. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1183/14 stwierdzono, że: "Ostateczna decyzja ustalająca stronie opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, daje możliwość osobom zobowiązanym do jej ponoszenia, zainicjowania postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty, rozłożenia jej na raty, czy też odroczenia terminu jej płatności, stosownie do art. 194 ust. 3 ustawy. W myśl tego przepisu, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. O ile więc decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty jest decyzją wcześniejszą w stosunku do decyzji ustalającej, to decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty lub rozłożenia na raty tej opłaty, z istoty rzeczy jest decyzją następczą w stosunku do decyzji ustalającej. Sytuacja materialna skarżącego może być uwzględniona zatem w odrębnym postępowaniu w przedmiocie zastosowania ulg lub umorzenia". Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 629/13, stwierdził że: "Dopiero ostateczne rozstrzygnięcie ustalające stronie opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej daje możliwość orzeczenia w przedmiocie umorzenia opłaty rozłożenie jej na raty, czy też odroczenia terminu jej płatności. Sytuacja materialna skarżących może być uwzględniona zatem w odrębnym postępowaniu w przedmiocie zastosowania ww. ulg." Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że w postępowaniu w sprawie ustalenia opłat organ ma obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego, który pozwoli na dokonanie oceny, czy sytuacja ekonomiczna i osobista osoby lub osób zobowiązanych umożliwia ponoszenie opłat, czy nie należy rozważyć rozłożenia płatności na raty, odroczyć terminu płatności, czy też ewentualnie opłaty umorzyć. Działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie, czy konieczne i uzasadnione jest zastosowanie w danej sprawie trzech wymienionych przez Sąd ulg dotyczących opłaty z tytułu pobytu dziecka w pieczy zastępczej, właściwy organ winien podjąć, gdy decyzja w sprawie ustalenia tej opłaty stanie się ostateczna. Prowadząc postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty A. i R. K. za pobyt ich małoletniej córki D. K. w rodzinie zastępczej Starosta K. wziął pod uwagę możliwość odstąpienia od ustalenia tej opłaty, uwzględniając przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do zastosowania instytucji odstąpienia, ustanowione w uchwale Rady Powiatu w K. z dnia [...] września 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. K. i R. K. wnieśli o jej oddalenie podzielając argumentacje zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, – dalej ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny.

Zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2 [tj. uchwałę rady powiatu określającej szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty], może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 [tj. miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszonej przez rodziców dziecka].

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, nie ma jakichkolwiek uzasadnionych prawnie podstaw do różnicowania wykładni cytowanego przepisu w zależności od fragmentu jego treści. Jeżeli bowiem skarżący kasacyjnie nie ma wątpliwości, że o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, o którym jest mowa w omawianym przepisie, można i należy orzec przed wydaniem decyzji o ustaleniu omawianej opłaty, to brak jest podstaw do twierdzenia, że pozostałą część tego samego przepisu należałoby interpretować odmiennie, że umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie opłaty na raty może nastąpić wyłącznie po uprzednim ostatecznym ustaleniu tej opłaty. Odrębne orzekanie w tym przedmiocie następuje bowiem wtedy, gdy okoliczności przemawiające za takim orzekaniem zostaną zgłoszone dopiero po uprzednim ostatecznym ustaleniu opłaty. Jeżeli jednak okoliczności te zostały podniesione już w toku postępowania o ustalenie opłaty, to treść omawianego art. 194 ust. 3 nie stoi na przeszkodzie rozważaniu i orzekaniu o tym w decyzji ustalającej wysokość opłaty, jako kolejny element jej rozstrzygnięcia.

Ustawodawca nawet bowiem nie określił w art. 194 ust. 3 formy działania organu, w jakiej organ miałby dokonywać umorzenia opłaty, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia jej na raty lub odstąpienia od jej ustalenia. W omawianym przepisie zawarte jest odesłanie, ale jedynie do ust. 2 tego przepisu oraz do art. 193 ust. 1, w których również nie określono formy działania organu. Forma ta, jako decyzja, wynika dopiero z art. 194 ust. 1, dlatego nie ma przeszkód, aby ze względu na systematykę przepisu, formę tę stosować także do orzekania o okolicznościach określonych w art. 194 ust. 3, ale wtedy należy konsekwentnie przyjąć, że o okolicznościach tych można orzekać zarówno w odrębnej decyzji, jak i w decyzji określonej w art. 194 ust. 1, tj. w decyzji o ustaleniu opłaty. Ze względu na brak literalnego odesłania w art. 194 ust. 3 do odpowiedniego stosowania jego ust. 1 nie można przyjąć, że ust. 1 stosuje się do okoliczności określonych w ust. 3 tylko w zakresie formy orzekania przez organ, a nie stosuje się, jako określenie miejsca umieszczenia dodatkowego rozstrzygnięcia o okolicznościach określonych w ust. 3. Uznanie dopuszczalności stosowania formy decyzji do rozstrzygania o okolicznościach określonych w art. 194 ust. 3 skutkuje koniecznością uznania dopuszczalności orzekania o tych okolicznościach także w decyzji, o której mowa w art. 194 ust. 1.

Podnoszona w skardze kasacyjnej odrębność okoliczności koniecznych do rozważenia przy stosowaniu omawianego art. 194 ust. 3 nie ma żadnego znaczenia, skoro dokonuje tego ten sam organ i w takiej samej procedurze, tj. procedurze administracyjnej, kończącej się taką samą formą rozstrzygnięcia, tj. decyzją administracyjną. Skarżący kasacyjnie nie wykazał bowiem, jakie znaczenie miałaby okoliczność uprzedniego ostatecznego ustalenia opłaty na rozważenie okoliczności mających służyć zastosowaniu jednego z rozwiązań określonych w art. 194 ust. 3. To właśnie odrębność tych okoliczności powoduje, że ich występowanie i rozważenie jest niezależne od tego, czy opłata została już ostatecznie ustalona, czy też jej ustalenie będzie stanowić jeden z elementów rozstrzygnięcia w tej samej decyzji, w której organ rozważy także dopuszczalność zastosowania art. 194 ust. 3. Nie ma więc znaczenia dla wyniku oceny dopuszczalności zastosowania art. 194 ust. 3 uprzednie ostateczne ustalenie opłaty, jeżeli po takim ustaleniu opłaty przedmiotem oceny organu są te same okoliczności i ich uwarunkowania, które organ ocenia w kontekście art. 194 ust. 3 przed ostatecznym ustaleniem opłaty.

Jeżeli więc okoliczności określone w omawianym art. 194 ust. 3 zostały podniesione w toku postępowania o wydanie decyzji określonej literalnie w art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, to brak jest podstaw prawnych do uznania, że nie mogą być przedmiotem orzekania w decyzji wydawanej na podstawie powołanego art. 194 ust. 1.

W związku z tym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji przyjmując dopuszczalność orzekania o okolicznościach określonych w omawianym art. 194 ust. 3 w decyzji o ustaleniu opłaty, dlatego na podstawie art. 184 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.