Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1810/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu sprawy ze skargi R. Ł. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego R. Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – działając na podstawie przepisu art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) – utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu skarżącego R. Ł. na listę adwokatów.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący R. Ł. pismem z dnia [...] września 2005 r. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z wnioskiem o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze. Do wniosku skarżący załączył wymagane dokumenty, w tym m.in. oryginał dyplomu poświadczającego złożenie egzaminu sędziowskiego, dowody potwierdzające dotychczasowy przebieg pracy, a także opinie pracodawców oraz rekomendacje dwóch adwokatów dotyczące jego osoby.

Uchwałą z dnia [...] października 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła dokonania wpisu skarżącego na listę adwokatów. W uzasadnieniu ORA w K., powołując się na ustalenia dokonane podczas rozmowy przeprowadzonej z kandydatem – stwierdziła, iż wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.

W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] grudnia 2005 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę ORA w K. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Prezydium NRA wskazało, iż rozmowa z kandydatem winna polegać na wnikliwym zbadaniu, czy rzeczywiście swym dotychczasowym zachowaniem daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru. Dla wypełnienia tego zadania – zdaniem Prezydium NRA – konieczne jest m.in. zbadanie nie tylko doświadczenia zawodowego i właściwości osobistych, ale zwłaszcza znajomości wymagań etycznych stawianych adwokatowi.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja ds. Badania rękojmi kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów, powołana przez Okręgową Radę Adwokacką w K., przeprowadziła ze skarżącym R. Ł. rozmowę, z której sporządziła protokół z dnia [...] lutego 2006 r. Z protokołu tego wynika, iż podczas rozmowy przeprowadzonej ze skarżącym Komisja zadała kandydatowi szereg pytań (kazusów) dotyczących zagadnień merytorycznych związanych z wykonywaniem zawodu adwokata. W konsekwencji Komisja stwierdziła, iż skarżący R. Ł. nie posiada dostatecznych umiejętności, aby świadczyć obsługę prawną w sposób prawidłowy, realizując zadania profesjonalnego pełnomocnika w ramach systemu wymiaru sprawiedliwości i należycie zabezpieczać interesy klienta. Komisja uznała, że kandydat nie jest obiektywnie przygotowany do tego, by pełnić zawód zaufania publicznego. Komisja stwierdziła równie, iż kandydat udzielił prawidłowych odpowiedzi na niektóre pytania dotyczące zasad etyki adwokackiej, jednakże generalnie nie posiada żadnego praktycznego przygotowania do świadczenia pomocy prawnej, co oznacza, że nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.

Powołując się na powyższe ustalenia Komisji, Okręgowa Rada Adwokacka w K. uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. ponownie odmówiła dokonania wpisu skarżącego na listę adwokatów. W uzasadnieniu ORA w K., stwierdziła, iż mając na uwadze udzielone przez wnioskodawcę odpowiedzi na pytania zadane przez Komisję, uznać należy, że skarżący R. Ł. nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Skarżący odwołał się od w/w uchwały ORA w K. Zarzucając Okręgowej Radzie Adwokackiej naruszenie przepisów art. 68 ust. 4 oraz art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, skarżący podniósł w uzasadnieniu, iż zadawane przez członków Komisji pytania – wbrew zaleceniom Prezydium NRA - nie zmierzały do zbadania doświadczenia zawodowego wnioskodawcy i jego właściwości osobistych, a także nie stanowiły skutecznego instrumentu weryfikującego wnioskodawcę w zakresie znajomości przez niego wymagań etycznych stawianych adwokatowi. Zdaniem skarżącego pytania te zmierzały w rzeczywistości wyłącznie do sprawdzenia, czy pytany pamięta szczegółowe regulacje zawarte w obowiązujących aktach prawnych. Skarżący stwierdził w konsekwencji, iż ORA w K. nie zastosowała się do wytycznych Prezydium NRA, przez co naruszyła przepis art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. W ocenie skarżącego przepis ten nie daje żadnych podstaw do sprawdzania znajomości prawa przez osobę ubiegającą się o wpis na listę adwokatów. Skarżący, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - wskazał, iż przepis art. 65 pkt 1 cyt. ustawy obliguje natomiast do szczegółowej i wnikliwej oceny kandydata w zakresie jego przymiotów osobistych takich, jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne czyny i słowa, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem, a także cech charakteru i dotychczasowego zachowania osoby pragnącej zostać adwokatem. Skarżący zarzucił ponadto, iż ORA w K., oceniając osobę wnioskodawcy pod kątem spełniania przez niego warunków określonych w art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, pominęła treść dokumentów załączonych do wniosku o wpis, co czyni zaskarżoną uchwałę nieobiektywną i w konsekwencji niezgodną z prawem.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. – działając na podstawie przepisu art. 58 pkt 8 ustawy – Prawo o adwokaturze – utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu skarżącego R. Ł. na listę adwokatów. W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA stwierdziło, iż niezależnie od stanowiska wyrażonego przez ORA w K., które organ odwoławczy w całości podziela, zauważyć należy, że w toku postępowania międzyinstancyjnego doszło do zmiany stanu prawnego, którą Prezydium NRA obowiązane było uwzględnić. Prezydium NRA wskazało, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r., ogłoszonym dnia 4 maja 2006 r. uznał miedzy innymi za niekonstytucyjny przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, stanowiący podstawę wniosku skarżącego R. Ł. o wpis na listę adwokatów – w zakresie, w jakim dopuszczałby do wykonywania zawodu adwokata osobę niewykazującą się odpowiednią praktyką prawniczą. Prezydium NRA, powołując się na stanowisko Ministra Sprawiedliwości wyrażone w szeregu decyzji administracyjnych wydanych w 2006 r., stwierdziło w konsekwencji, iż Trybunał Konstytucyjny uznał cały przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy za niekonstytucyjny, w związku z czym przepis ten utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r. Zdaniem Prezydium NRA wskazany przepis nie może więc stanowić, po tym dniu, podstawy do wpisu na listę adwokatów – bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego – nawet tych osób, które po złożeniu egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego czy notarialnego, legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym. W tej sytuacji – zdaniem Prezydium NRA – brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o wpis na listę adwokatów.

W dniu [...] września 2006 r. skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. złożył R. Ł. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały utrzymującej uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r., skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, polegające na błędnym uznaniu, iż skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata,

- art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, polegające na błędnym uznaniu, iż przepis ten nie może stanowić podstawy wpisu na listę adwokatów.

W uzasadnieniu skargi R. Ł. wskazał, iż rozpatrując odwołanie od uchwały ORA w K., Prezydium NRA nie odniosło się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu. Zdaniem skarżącego ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż strona spełnia wszystkie wymogi wpisu na listę adwokatów. Strona wskazał, iż posiada odpowiednie wykształcenie, odbytą aplikację sądową i zdany egzamin sędziowski. Posiada także odpowiednie praktyczne doświadczenie zawodowe. Skarżący wskazał, iż w ramach wykonywanej pracy zawodowej posiada nieprzerwany kontakt z praktycznym stosowaniem prawa, co potwierdzają w szczególności opinie pracodawców, ale przede wszystkim przedłożone wraz z wnioskiem o wpis - rekomendacje dwóch adwokatów, które wskazują ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący posiada takie przymioty osobiste, cechy charakteru oraz walory moralne i etyczne, a także wiedzę prawniczą, które gwarantują prawidłowość wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem skarżącego organy samorządu adwokackiego obu instancji w swoim działaniu nie wypełniły postawionego przed nimi zadania, gdyż wbrew przepisowi art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, nie zbadano, czy strona wnioskująca o wpis posiada przymioty, o których mowa w tym przepisie. Według skarżącego pytania zadawane w trakcie rozmowy zmierzały jednoznacznie do sprawdzenia, czy skarżący dysponuje znajomością szczegółowych przepisów prawnych, co w świetle orzecznictwa NSA było bezpodstawne. Skarżący stwierdził ponadto, że z uwagi na fakt, iż nie był on na egzaminie, mógł nie pamiętać w danym momencie dokładnego brzmienia przepisów, o treść których pośrednio był pytany. W konsekwencji skarżący uznał, iż treść udzielonych odpowiedzi nie mogła zatem być argumentem służącym uznaniu przez organy samorządu adwokackiego, iż strona "nie posiada dostatecznych umiejętności by świadczyć usługi prawnicze na dostatecznym poziomie". Skarżący nie zgodził się ponadto z poglądem wyrażonym w uchwale Prezydium NRA, jakoby z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego od dnia 4 maja 2006 r. przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze przestał obowiązywać w całości. Według strony skarżącej Trybunał uznał ten przepis za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Zdaniem skarżącego analiza całego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do wniosku, iż organy samorządu adwokackiego nie tylko mogą, ale także powinny wpisywać na listę adwokatów kandydatów, którzy zdali egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski i notarialny i wykazują się odpowiednim praktycznym doświadczeniem prawniczym. Odmienne stanowisko w tej sprawie świadczy – zdaniem strony skarżącej – o nadinterpretacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko - wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga R. Ł. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. i utrzymana nią w mocy uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r. - naruszają prawo.

Zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Nie ulega wątpliwości, iż organy samorządu adwokackiego rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów, były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w tym, czy jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie ulega również wątpliwości, iż powyższa przesłanka ma charakter uznaniowy, co wynika bezsprzecznie z dotychczasowego orzecznictwa (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1888/98, LEX nr 46707).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).

Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela. W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC 1994, Nr 9, poz. 181) Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to – jak stwierdził SN – że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.

Z uwagi na wyrażony przez Prezydium NRA w zaskarżonej uchwale z dnia [...] lipca 2006 r. pogląd prawny należy – zdaniem Sądu - uznać, iż punktem wyjścia w rozpoznawanej sprawie jest przede wszystkim wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 4 maja 2006 r. Nr 75 poz. 529.

Zgodnie z pkt I ppkt 5 tegoż wyroku, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

Wobec takiej treści rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należało określić, w jakim zakresie nastąpiła utrata mocy obowiązywania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Przedmiotem regulacji zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643 ze zm.) jest orzeczenie Trybunału. Wskazany przepis wymienia elementy, które powinno zawierać orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Najistotniejszy element orzeczenia został w art. 71 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy określony jako "rozstrzygnięcie Trybunału". Mówiąc najogólniej, chodzi tu o wypowiedź o tym, czy przepis stanowiący przedmiot kontroli jest zgodny z przepisem stanowiącym wzorzec kontroli.

Art. 69 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym stanowi, że orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do jego poszczególnych przepisów. Wydanie orzeczenia rozstrzygającego jednolicie o całym akcie normatywnym jest uzasadnione wtedy, gdy zarzuty dotyczą naruszenia kompetencji do wydania aktu normatywnego lub niedochowania wymaganego przepisami prawa trybu jego wydania. W praktyce przedmiotem orzeczenia są zawsze poszczególne przepisy. Przedmiotem orzeczenia, może być nie tylko cały przepis, ale i jego fragment obejmujący jedno lub kilka słów. Dopuszczalność wydania orzeczenia dotyczącego tylko części przepisu uwarunkowana jest tym, że pozostała część danego przepisu wyraża normę nadającą się do zastosowania.

W niektórych wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny wyrokach oznaczenie przepisu będącego przedmiotem kontroli jest uzupełnione formułą rozpoczynającą się zwrotem "w zakresie, w jakim ...", po którym następuje opis niektórych sytuacji, w których przepis ten znajduje zastosowanie, wyznaczony za pomocą kryteriów podmiotowych, przedmiotowych lub czasowych. W takim przypadku przedmiotem kontroli jest ta z wyrażonych w danym przepisie norm, która odnosi się do oznaczonego zakresu sytuacji. Zatem wyrok taki (zwany wyrokiem "zakresowym") odnosi się w istocie do części aktu normatywnego z tym, że część ta nie została wyodrębniona w tekście przepisu poddanego kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok zakresowy uznaje poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją tylko w pewnym, określonym w wyroku, zakresie, a w ten sposób nie zmieniając tekstu przepisu, zmienia wyrażoną w nim treść normatywną. Skutkiem takiego wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Dlatego po wydaniu takiego wyroku celowe jest dokonanie nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Działanie ustawodawcy nie jest w tym wypadku konieczne, ale pożądane ze względu na wartość, jaką przedstawia jednoznaczność i określoność przepisów prawnych (vide: Andrzej Mączyński, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /w:/ Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2006, s. 79).

Biorąc powyższe pod uwagę punkt I ppkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem – wbrew stanowisku wyrażonemu przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – z dniem publikacji tegoż orzeczenia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze nie utracił mocy obowiązywania w całości, lecz jedynie w zakresie ściśle określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tej sytuacji należy podzielić pogląd skarżącego, iż art. 66 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Może on zatem stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski, czy też notarialny.

Niemniej należy wyraźnie podkreślić, iż zgodnie z przedmiotowym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego orzeczenia w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze o wpis na listę adwokatów, samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.

W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA 860/93, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy.

Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd uznał, iż zasadny jest zarzut naruszenia przez Prezydium NRA przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy z dnia 26 maja 1982 r., albowiem – jak prawidłowo przyjął skarżący – organ ten bezpodstawnie uznał, że przepis ów nie zachował mocy obowiązującej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r.

Należy podzielić w konsekwencji zarzut skarżącego, iż Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie ustosunkowało się do argumentów zawartych w odwołaniu. Stanowisko Prezydium NRA sprowadza się w istocie do jednego zdania, że organ ten podziela argumenty ORA w K. Uchwała nie zawiera żadnej analizy dotychczasowego stażu zawodowego skarżącego. Nie odnosi się też do przedłożonych przez skarżącego dowodów, tak w aspekcie jego przygotowania zawodowego, jak i rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Sądu także uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w K. nie zawiera powyżej wskazanych rozważań. Tymczasem w aktach znajduje się całość dokumentacji z aplikacji sędziowskiej, opinia dotychczasowych pracodawców skarżącego, a także rekomendacje adw. J. P. i adw. A. G. Niestety te okoliczności nie były przedmiotem szczegółowych rozważań obu organów. Stwierdzenie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, że R. Ł. nie jest należycie przygotowany do wykonywania zawodu adwokata z uwagi na jego zakres doświadczenia zawodowego jest więc całkowicie przedwczesne.

Wprawdzie Okręgowa Rada Adwokacka w K. stwierdziła, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, ale swoją ocenę oparła wyłącznie na podstawie treści protokołu z posiedzenia Komisji ds. Badania rękojmi kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów, powołanej przez ORA w K., która przeprowadziła w dniu [...] lutego 2006 r. rozmowę ze skarżącym R.Ł.

W ocenie Sądu z w/w protokołu wynika, że skarżący został poddany egzaminowi, w trakcie którego zadawano mu pytania stricte merytoryczne, mające za zadanie wyłącznie sprawdzenie, czy strona dysponuje znajomością stosownych przepisów prawa. Podzielić należy zarzut skarżącego, iż zadawane przez członków Komisji pytania – wbrew wcześniejszym zaleceniom Prezydium NRA - nie zmierzały do zbadania doświadczenia zawodowego wnioskodawcy i jego właściwości osobistych, a także nie stanowiły skutecznego instrumentu weryfikującego wnioskodawcę w zakresie znajomości przez niego wymagań etycznych stawianych adwokatowi.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyraźnie należy stwierdzić, iż żaden z przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze nie daje podstawy do poddania egzaminowi osobę, która odbyła aplikacje sędziowską zakończoną egzaminem. W sytuacji, gdy aplikacja i egzamin sędziowski przygotowuje i weryfikuje przydatność konkretnych osób do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego, nie istnieją przesłanki do kwestionowania przygotowania zawodowego, jakie przynosi aplikacja sędziowska zakończona egzaminem. Oczywiście, jak to stwierdzone zostało w uzasadnieniu w/w orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmie należytego wykonywania zawodu, ale rękojmi rozumianej jako zespołu cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. Z pewnością rękojmi nie dowodzi weryfikacja znajomości aktualnie obowiązujących przepisów prawa.

Według Sądu organy samorządu adwokackiego obu instancji nie dokonały pełnej oceny przesłanek wskazanych w art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, albowiem odnosząc się do osoby skarżącego w kontekście jego dotychczasowego postępowania skupiły się wyłącznie na kwestii rzekomego braku należytego przygotowania do zawodu z uwagi na treść udzielonych odpowiedzi na pytania, w ogóle nie analizując w/w przesłanek ustawowych zarówno w sferze dotychczasowej praktyki zawodowej, jak i prywatnej strony i to w dłuższym okresie czasu.

W ocenie Sądu organy rozstrzygając w niniejszej sprawie nie odniosły się w ogóle do kwestii dotychczasowej praktyki skarżącego, a przede wszystkim do zgromadzonych w aktach sprawy opinii pracodawców oraz rekomendacji dwóch adwokatów, którzy w sposób bardzo pozytywny odnieśli się nie tylko do walorów osobowościowych i cech charakterologicznych skarżącego, ale także do jego dobrej znajomości prawa i umiejętności wykonywania czynności z zakresu obsługi prawnej.

Jedynie na marginesie podnieść można również to, iż skarżący - wbrew przepisom procedury administracyjnej (art. 68 k.p.a.) – nie został zapoznany z treścią protokołu sporządzonego przez Komisję ds. Badania rękojmi, a także nie podpisał się po jego treścią.

Wobec powyższego należy niewątpliwie uznać, iż Prezydium NRA oraz ORA w K., niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., czy też art. 68 k.p.a., dopuściły się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków strony skarżącej.

Ponieważ organy samorządu adwokackiego, naruszając normy materialnoprawne, nie wykazały jednocześnie dostatecznie jasno okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia, należało więc wyeliminować z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną uchwałę Prezydium NRA, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie ORA w K., jako uchybiające w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji przyjąć należy, iż w toku ponownego postępowania organy samorządu adwokackiego zobowiązane będą dokonać ponownej, pogłębionej analizy całego materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w zakresie, w jakim przepis ten został utrzymany w mocy po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Zdaniem Sądu na obecnym etapie postępowania brak takiej analizy, czyni utrudnioną, a nawet niemożliwą, kontrolę legalności zaskarżonych uchwał organów adwokatury.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za celowe stwierdzenie - w trybie art. 152 p.p.s.a., iż uchylone uchwały obu organów nie podlegają wykonywaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Rozstrzygając o zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a.