Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 99/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie: NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 612/14 w sprawie ze skargi Fabryki ... "P." S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (sygn. akt I SA/Rz 612/14) w sprawie ze skargi F. S.A. z siedzibą w L. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Rzeszowie z dnia 30 kwietnia 2014 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że spółka w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 r. i w złożonej następnie korekcie wykazała łączną kwotę podatku w wysokości 908.001 zł. W dniu 6 grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta L. wystawił tytuły wykonawcze dotyczące rat podatku od nieruchomości za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i za listopad 2012 r. W dniu 20 grudnia 2012 r. spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów. Uzasadniając zarzuty spółka wyjaśniła, że jest jedną z sześciu spółek grupy B. w Polsce. Spółką matką jest francuska spółka B. S.A. W 2006 r. spółka matka wyemitowała obligacje o wartości 350 mln euro, które zostały poręczone przez polskie spółki córki. Z uwagi na złożone przez wierzycieli żądanie wcześniejszej spłaty zobowiązań z tego tytułu, spółka matka i sześć polskich spółek córek, złożyło we francuskim sądzie gospodarczym wniosek o objęcie ich postępowaniem ochronnym tzw. sauvegarde. Objęcie tym postępowaniem również Spółki P. wynikało z faktu, że we Francji znajduje się główny ośrodek zarządzania grupą (C.). W wyniku komplikacji związanych ze spłatą zobowiązań, w dniu 3 lipca 2012 r. Sąd Gospodarczy w Dijon orzekł o zmianie charakteru postępowania upadłościowego dotyczących m.in. spółki i wszczął wobec niej postępowanie naprawcze (redressement juduciaire). Z chwilą wszczęcia takiego postępowania spółka ma zakaz spłaty zobowiązań, które odnoszą się do okresu sprzed wszczęcia postępowania. Zakaz ten odnosi się również do zobowiązań publicznoprawnych a ewentualna spłata może być uznana za bezskuteczną.

W związku z powyższym spółka podniosła, że jest zobowiązana wstrzymać się ze spłatą zobowiązań powstałych przed dniem 3 lipca 2012 r. nawet jeśli termin płatności tych zobowiązań przypadał po tej dacie. W ocenie spółki spłata rat podatku od nieruchomości należnych od lipca 2012 r. byłaby równoznaczna z naruszeniem ww. orzeczenia Sądu Gospodarczego w Dijon. Uzasadniając przyjęte stanowisko spółka argumentowała, że zobowiązanie podatkowe od nieruchomości w jej przypadku powstaje z mocy prawa a rewersem tego zobowiązania jest powstanie po stronie uprawnionego wierzytelności. Przewidziane w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 849), dalej: u.p.o.l. terminy płatności poszczególnych rat podatku nie statuują kolejnych wierzytelności, lecz tylko określają termin uregulowania prawem określonych części wierzytelności powstałej z mocy prawa wcześniej. Spółka swoją argumentację poparła wyrokiem WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 567/10.

Burmistrz Miasta L. rozpatrywał zarzuty spółki trzykrotnie. Dwa kolejne postanowienia z dnia 31 grudnia 2012 r. i z dnia 16 września 2013 r. o uznaniu zarzutów zobowiązanej za nieuzasadnione, były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie w postanowieniach odpowiednio z dnia 19 lipca 2013 r. i z dnia 25 października 2013 r. Powodem wydawania takich rozstrzygnięć przez organ odwoławczy było niewyczerpujące ustosunkowanie się do zarzutów zobowiązanej oraz uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym, polegające na braku przetłumaczonego na język polski odpisu postanowienia Sądu francuskiego z dnia 3 lipca 2012 r. i na nieprzytoczeniu źródła w postaci teksu francuskiego Kodeksu handlowego wraz z niezbędnym tłumaczeniem na język polski.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Miasta L., w postanowieniu z dnia 17 marca 2014 r., ponownie uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione, podając w podstawie prawnej art. 34 § 1 i § 2, w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1115 ze zm.), dalej: u.p.e.a. oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2014 r., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta. Kolegium w uzasadnieniu zaznaczyło, że przeprowadzona przez Burmistrza interpretacja przepisów prawa nie jest przedmiotem oceny organu odwoławczego. Kolegium wskazało, że trudno jest jednoznacznie dokonywać interpretacji przepisów francuskiego Kodeksu handlowego w oderwaniu od obowiązującego systemu prawa francuskiego. Jednak organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odroczony termin płatności raty podatku od nieruchomości dopiero po 15 dniu danego miesiąca nabiera statusu wierzytelności i dopiero z tym dniem staje się długiem wymagalnym. Nie przeczy temu przywołane już wcześniej stanowisko zawarte w wyroku WSA w Lublinie (sygn. akt I SA/Lu 567/10). Z tego też powodu zakaz spłaty wszelkich wierzytelności powstałych przed wszczęciem wobec zobowiązanego sądowego postępowania naprawczego, według przepisów francuskiego kodeksu handlowego (L622-7), nie dotyczy rat podatku od nieruchomości należnych od zobowiązanego po dacie 3 lipca 2012 r. Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 272 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) należy przyjąć, że układem nie są objęte wierzytelności w stosunku do upadłego, które powstały po dniu ogłoszenia upadłości, nawet jeżeli wierzytelność ta powstała na podstawie stosunku istniejącego przed dniem ogłoszenia upadłości.

Spółka zaskarżyła to postanowienie do sądu administracyjnego wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. a także naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 34 § 2 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną bowiem w toku postępowania organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto dokonały wadliwej interpretacji przepisów prawa podatkowego co do zakresu odpowiedzialności podatkowej spółki.

W ocenie Sądu uchybienia, jakich organy podatkowe dopuściły się w postępowaniu wyjaśniającym dotyczyły nieustalenia w sposób niebudzący dalszych wątpliwości brzmienia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, co w dalszej kolejności rzutowało w sposób decydujący na oceną zasadności zarzutów skarżącej. Konieczność wzięcia pod uwagę przepisów francuskiego porządku prawnego wynika z kolei z Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 2000.160.1. ze zm.) – zwanego dalej Rozporządzeniem Rady nr 1346/2000. W art. 16 ust. 1 tego rozporządzenia wskazano, że wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Wykładni tego przepisu dokonał Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (Wielka Izba) w wyroku z dnia 2 maja 2006 r. w sprawie Eurofood IFSC Ltd, C-341/04, (LexPolonica nr 412522, www.curia.europa.eu) w którym wskazał, że wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd jednego państwa członkowskiego powinno zostać uznane przez sądy innych państw członkowskich, bez możliwości badania przez te sądy oceny właściwości dokonanej przez sąd państwa wszczęcia postępowania.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym miał art. L622-7 francuskiego Kodeksu handlowego, który określa jaki wpływ ma wszczęcie postępowania redressement judiciaire na spłatę wierzytelności. Wskazał, że istnieją rozbieżności pomiędzy tłumaczeniem przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, jakie przedstawił organ I instancji a tłumaczeniem, jakie pozyskał z urzędu Sąd Administracyjny. Według wersji przedstawionej przez organ I instancji, wszczęcie ww. postępowania powoduje zakaz spłat wierzytelności powstałych przed wszczęciem tego postępowania, natomiast z tłumaczenia przedstawionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że wydanie orzeczenia wszczynającego postępowanie powoduje zakaz spłaty wierzytelności powstałej później niż orzeczenie. Ta fundamentalna rozbieżność co do okresu czasu, jaki jest objęty zakazem spłaty wierzytelności może być zdaniem Sądu rozstrzygnięta tylko w drodze ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z tych względów należy zwrócić się o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu prawa francuskiego. Sąd uznał, że w tej kwestii organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd wskazał także, że na gruncie podatku od nieruchomości należnego od osób prawnych, powstanie z dniem 1 stycznia 2012 r. zobowiązania podatkowego skarżącej, wiązało się równocześnie z powstaniem po stronie Burmistrza Miasta wierzytelności z tego tytułu. Natomiast z dniem 31 stycznia 2012 r. i kolejno każdego 15 dnia następnego miesiąca stawały się wymagalne poszczególne części ww. zobowiązania podatkowego, w wysokości odpowiadającej należnym ratom proporcjonalnym do czasu trwania obowiązku podatkowego, co nie zmienia faktu, że wierzytelność istniała już od dnia 1 stycznia 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżyło go w całości i wniosło o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.u.s.a.) poprzez uchylenie się od ustalenia obowiązującego stanu prawnego: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie naruszenia przez organy administracyjne przepisów procesowych tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy z uwagi na brak przeprowadzenia opinii biegłego z zakresu prawa francuskiego, w sytuacji gdy naruszenia wymienionych przepisów nie wystąpiły. Zarzucił także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. z uwagi na uwzględnienie skargi z powodu naruszenia prawa przez organ podatkowy w sytuacji, gdy w związku z brakiem naruszeń, skarga podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że wyrok Sądu pierwszej instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami określonymi w skardze kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten nie jest władny badać zaskarżonego wyroku pod kątem naruszeń innych przepisów niż wskazane w podstawach skargi kasacyjnej.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od ustalenia obowiązującego w sprawie stanu prawnego, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że organ nie wyjaśnił wszelkich okoliczności faktycznych sprawy z uwagi na brak przeprowadzenia opinii biegłego z zakresu prawa francuskiego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, gdy naruszenia wymienionych przepisów nie wystąpiły. W ocenie strony skarżącej, w stanie sprawy, w którym Sąd pierwszej instancji dysponował tłumaczeniami przepisów francuskiego Kodeksu handlowego mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie, miał obowiązek ustalenia obowiązującej normy prawnej i dokonać merytorycznej oceny zasadności zaskarżonego postanowienia.

Analizując powyższy zarzut należy stwierdzić, że zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadne ustalanie obowiązującej wersji tłumaczenia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego a tym bardziej odwoływanie się do opinii biegłego.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że z treści art. L-622-7 francuskiego Kodeksu handlowego, zarówno w tłumaczeniu dokonanym na zlecenie organu podatkowego przez tłumacza przysięgłego, jak też w tłumaczeniu uzyskanym przez Sąd pierwszej instancji z Departamentu Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka (Wydział Prawno-Traktatowy) Ministerstwa Sprawiedliwości, wynika jednoznacznie, że wszczęcie postępowania naprawczego powoduje skutek w postaci zakazu wypłacenia jakiejkolwiek wierzytelności powstałej później niż orzeczenie otwierające, z wyjątkiem wypłacania kompensat wierzytelności połączonych. Obejmuje także zakaz wypłacania jakichkolwiek wierzytelności powstałych po orzeczeniu otwierającym w art. L-622-17 z wyjątkami (...).

Oznacza to, że zobowiązania podatkowe, stanowiące wierzytelności Urzędu Miasta L. z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. nie mogą być egzekwowane w związku z wdrożeniem na mocy postanowienia Sądu Gospodarczego w Dijon z 3 lipca 2012 r. (orzeczenie wszczynające postępowanie naprawcze) postępowania naprawczego.

Jak wynika z akt administracyjnych, Sąd Gospodarczy w Dijon postanowieniem z 9 kwietnia 2013 r. przyjął plan naprawczy dla Spółki i określił spłatę zgłoszonych wierzytelności w 7 ratach począwszy od kwietnia 2014 r. W tym stanie rzeczy jest rzeczą oczywistą, że w sprawie nie zachodzi konieczność badania poprawności tłumaczenia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, jak też przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu prawa francuskiego. Na marginesie należy wskazać, że opinia biegłego nie może wkraczać w sferę norm prawnych. Natomiast stanowisko zarówno wierzyciela jak też Samorządowego Kolegium Odwoławczego negujące wynikający z art. L-622-7 francuskiego Kodeksu handlowego należało uznać za chybione i wobec tego należy stwierdzić, że wyrok Sądu pierwszej instancji uchylający zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie jest trafny, jednakże z całkowicie odmiennych powodów niż przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Jak wyżej wskazano, wszczęcie postępowania naprawczego przez Sąd Gospodarczy w Dijon skutkowało całkowitym zakazem spłacenia wierzytelności, które powstały zarówno przed wszczęciem postępowania, jak też po jego wszczęciu jednakże z wyjątkami, które nie dotyczą niniejszego postępowania administracyjnego. Wierzytelność Urzędu Miasta L. w stosunku do F. S.A. została objęta układem i zgodnie z przyjętym przez Sąd Gospodarczy w Dijon postanowieniem z 9 kwietnia 2013 r. planem, będzie spłacana w 7 rocznych ratach począwszy od kwietnia 2014 r.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, uznając że mimo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu.