Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1918/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3 w zw. z  art. 138 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: nr 2;
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7.
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. spraw ze skarg A. T. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargi


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem odwoławczym) decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi A. T. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. (zwanego dalej organem I instancji) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2008 r., Nr 218, poz. 1391 zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zm., Dz. U. z 2010 r., Nr 249, poz. 1656, Dz. U. z 2011 r., Nr 159, poz. 945 - zwanej dalej utd).

Zaskarżonymi decyzjami nałożono kary pieniężne w wysokości po 3000 złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] października 2011 r., po drodze krajowej nr. [...], na odcinku [...] (granica państwowa) – [...]. Na podstawie danych z tarcz tachografu ustalono, że w wymienionych powyżej okresach pojazdem kierował kontrolowany kierowca, pan A. T..

Organ I instancji w toku kontroli w toku kontroli drogowej z dnia [...] października 2011 ustali, iż kontrolowany kierowca poruszał się po płatnych odcinkach drogi krajowej nr [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...]października 2011 r.,

1) o godz. 8:07:23 (bramownica nr: [...]) ,

2) o godz. 10:14 ([...])

Droga krajowa nr [...] po, której poruszał się kierowca, na odcinku [...] (granica państwowa) - [...] jest wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący wnosi o anulowanie nałożonej na kary, ze względu na to, iż brak środków pieniężnych nie wynikł z jego winy. Wskazuje, że kasjerka na stacji benzynowej [...] wpłaciła kwotę 200 zł., na konto przypisane do innego pojazdu, co spowodowało przejazd pojazdu którym kierował bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy załączył dowód w postaci zaświadczenia kierownika stacji benzynowej [...] oraz kopię paragonów potwierdzających dokonanie przedpłaty.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że kontrolowany kierowca poruszał się po płatnych odcinkach dróg krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] października 2011 r., o godz. 8:07 po drodze krajowej nr [...] (bramownica nr: [...]), oraz o godz. 10:14 po drodze krajowej nr [...] (bramownica nr: [...]). Na przedmiotowym odcinku droga krajowa nr [...] jest wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433).

Rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego wzywał, podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - [...], do udzielenia informacji związanych z ww. przejazdami.

Operator Systemu viaTOLL wskazał, że opłata elektroniczna za ww. przejazd nie została uiszczona. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa przedpłaconego trybu płatności).

Operator Systemu viaTOLL wskazał, iż w dniu [...] września 2011 r., konto o nr. [...] nie zostało doładowane kwotą 200 zł. a w tym dniu konto o nr. [...] wymienione piśmie organu, zostało doładowane kwotą 200 zł. Kwota doładowania wystarczyłaby Użytkownikowi pojazdu [...] o nr. konta [...] na uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd ww. odcinkami płatnych dróg krajowych.

Powyższe świadczy o dokonaniu innego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca (inny odcinek) lub czasu, a zatem stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania, wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucił, że decyzje wydane zostały z naruszeniem:

- wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa oraz wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnione wydanie decyzji przez organ II instancji (nie będący ministrem, ani SKO), a co za tym idzie, pozbawienie strony możliwości złożenia odwołania do organu II instancji, a jedynie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7 i art. 9 Kpa tzn. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej zasady udzielania informacji, a także art. 61 i art. 104 Kpa, poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji bez przeprowadzenia faktycznego postępowania wyjaśniającego,

- wyrażonej w art. 8 Kpa zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, bez oceny okoliczności i wątpliwości wskazanych przez stronę na etapie kontroli drogowej oraz brak przeprowadzenia faktycznego postępowania wyjaśniającego,

- unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 Kpa, art. 8 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa, oraz art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- wyrażonej w art. 10 § 1 Kpa zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez wydanie decyzji i zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz zawiadomienia o zakończeniu postępowania podczas kontroli drogowej, co uniemożliwiło skuteczne odniesienie się do postawionych zarzutów w postępowaniu wyjaśniającym, a następnie w postępowaniu odwoławczym.

Wobec powyższego wnosi jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzje tego organu z dnia [...] października 2011 r. nakładające na A. T. kary pieniężne w wysokości po 3000 złotych za przejazd po drodze krajowej nr. [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Na wstępie należy zauważyć, iż elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych.

W myśl art. 5 ust. 1 udp do dróg krajowych zalicza się:

1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;

2) drogi międzynarodowe;

3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;

4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);

5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych;

6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;

7) drogi o znaczeniu obronnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 udp.

Według art. 50 pkt 1 lit. j utd do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w udp. Zgodnie z art. 51 ust. 7 utd Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu wojewódzkiego inspektora transportu drogowego. Główny Inspektor działając w oparciu o tę podstawę prawną upoważnił wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego do działania w jego imieniu. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 5 utd czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 w zakresie określonym w art. 68-75 wykonują inspektorzy Inspekcji. Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 3 utd inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych w zakresie określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Według art. 131 ust. 1 pkt 2 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Kontrolowany kierowca poruszał się po płatnych odcinkach dróg krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 3 października 2011 r., o godz. 8:07 po drodze krajowej nr [...] (bramownica nr: [...]), oraz o godz. 10:14 po drodze krajowej nr [...] (bramownica nr: [...]). Na przedmiotowym odcinku droga krajowa nr [...] jest wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433). Powyższe świadczy o dokonaniu innego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca (inny odcinek) lub czasu, a zatem stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną.

Słusznie, w tej sytuacji, organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę, postanowieniem wydanym na podstawie art. 123 Kpa rozdzielił sprawy administracyjne za przejazdy opisane w zaskarżonej decyzji. Każdy z nich stanowi odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej, tj. odrębną indywidualną sprawę administracyjną wymagającą rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 Kpa). Ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pieniężnych za kilka naruszeń stanowiące odrębne sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kpa, za naruszenia opisane w art. 13 k ust. 1 i 2 udp w jednej decyzji administracyjnej. Z tych względów należało wyodrębnić tyle spraw administracyjnych ile w protokole kontroli stwierdzono przejazdów, za które nie uiszczono opłat elektronicznych, aby każda stanowiła podstawę do wydania odrębnej decyzji w przedmiocie utrzymania kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Słusznie z tych względów na podstawie art. 123 Kpa wyodrębniono przejazdy, które stanowiły podstawę nałożenia kar pieniężnych z osobna.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącego nie znajdują uzasadnienia. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, iż kierowany przez Pana A. T. pojazd poruszał się na odcinku drogi krajowej nr [...],[...] (granica państwa)- [...], wymienionym w załączniku nr 2 pkt 5 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną ( Dz. U z 2011 r., nr 80, poz.433). Stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę

pieniężną w wysokości 3.000 zł. Zatem ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nakłada się na kierującego pojazdem niezależnie od tego kto jest właścicielem pojazdu.

Ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Wobec tego okoliczności podniesione przez skarżącego, iż nie ponosi winy za brak uiszczenia opłaty elektronicznej za ww. przejazdy nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W przypadku działania innego podmiotu, skarżący może podejmować działania mające na celu odzyskania od niego uiszczonej kary pieniężnej.

Zdaniem Sądu zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego za ministrów uważa się Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych. Główny Inspektor Transportu Drogowego jest kierownikiem centralnego urzędu administracji rządowej, a zatem w świetle przepisów postępowania administracyjnego posiada status ministra. Zgodnie zaś z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego od jego rozstrzygnięć przysługuje wyłącznie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w którego imieniu działał [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zgodnie z art 51 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości. Bezsporny w niniejszym postępowaniu jest fakt nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowej. Ustalono to już w momencie kontroli (na podstawie danych uzyskanych w wyniku komunikacji radiowej anteny pojazdu Inspekcji Transportu Drogowego z urządzeniem Viabox znajdującym się w kontrolowanym pojeździe. Kontrolowany w protokole przyznał, iż wpłacone przez niego środki zostały przelane na konto innego pojazdu.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.