Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1341/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 134 i art. 144
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi "A" w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G.na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił wierzycielowi Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego tytuł wykonawczy nr [...], w którym jako zobowiązanego wskazano "A" Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., obejmujący należności w kwocie 2.364,80 zł z tytułu kar pieniężnych nałożonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

Nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem wierzyciel złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o uchylenie powyższej czynności i jednoczesne przekazanie akt egzekucji do właściwego organu.

Działaniu organu egzekucyjnego zarzucił wadliwość polegającą na nie podaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku właściwości miejscowej wobec ustalenia, że zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej w W. przy ulicy [...], zdaniem wierzyciela winno skutkować przekazaniem w drodze postanowienia tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu, zwłaszcza, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2010 r. wynika, że w jego podsystemie zobowiązany "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi działalność gospodarczą w miejscowości W. przy ul. [...] oraz, że przypuszczalnie może prowadzić działalność pod adresem ul. [...] w G.

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wskazał dalej, że tytuł wykonawczy zawierał wszystkie niezbędne elementy określone w art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm.) dalej "u.p.e.a." Sam dłużnik natomiast odbierał wcześniej korespondencję wysyłaną na adres wskazany w tytule wykonawczym i nie informował o zmianie siedziby, czy adresu do korespondencji. Z danych zawartych w systemie Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że dłużnik posiada siedzibę pod podanym w tytule wykonawczym adresem.

Końcowo skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu niezachowanie wymaganej przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji formy załatwienia sprawy. Zwrot tytułu wykonawczego powinien nastąpić w drodze postanowienia, które powinno zawierać podstawę prawną, rozstrzygniecie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, a także pouczenie czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Organ odwoławczy wskazał, że na wydane w toku postępowania egzekucyjnego postanowienia służy zażalenie, jeżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie dokonany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zwrot tytułu wykonawczego nastąpił pismem z dnia 10 września 2010 r. nie zaś postanowieniem, które wierzyciel mógłby zaskarżyć w drodze zażalenia. Okoliczność ta dowodzi niedopuszczalności zażalenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 listopada 2010 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że organ egzekucyjny bez podstawy prawnej dokonał zwrotu wierzycielowi tytułów wykonawczych. Skarżący powołał się na przepis art. 29 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, gdy tytuł wykonawczy obejmuje obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej lub tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych wart. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zdaniem wierzyciela nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających zwrot wierzycielowi tytułu wykonawczego. Poza tym to właśnie art. 29 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną mającą zastosowanie w sytuacji zwrotu tytułu wykonawczego i nakazuje rozstrzygać tę kwestię w drodze postanowienia, które jest zaskarżalne w drodze zażalenia.

Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że adres dłużnika wskazany w tytule wykonawczym jest prawidłowy oraz wskazał, że zwrot tytułu wykonawczego mógłby nastąpić jedynie w przypadku całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Ewentualna zmiana adresu dłużnika może spowodować konieczność przekazania tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu, nie zaś zwrot wierzycielowi. Dlatego też w opinii skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność wniesionego zażalenia narusza obowiązujące przepisy prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wskazał, że zwrot tytułu wykonawczego nie nastąpił w formie postanowienia, dlatego zażalenie nie przysługuje na tę czynność organu egzekucyjnego. Jako przyczynę zwrotu tytułu Dyrektor wskazał niemożność jego doręczenia pod adresem wskazanym przez wierzyciela, a nie braki w rozumieniu art. 27 u.p.e.a. Zdaniem organu obowiązek wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, na które przysługuje zażalenie wynika z treści art. 29 § 2 u.p.e.a. i dotyczy jedynie dwóch przypadków w nim omówionych, które nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Wszystkie te okoliczności dowodzą niedopuszczalności zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowania, a także rozstrzygające sprawę co do istoty.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że narusza ono przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, którego przepisy na mocy art. 18 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z treści wymienionych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że wszelkie działania organów administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych, które dotyczą praw i obowiązków strony postępowania powinny znajdować wyraźną podstawę prawną. W prawidłowo sporządzonym akcie administracyjnym podstawa prawna powinna zostać przywołana w treści rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej.

Przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. wprowadza ogólną zasadę, że wszelkie rozstrzygnięcia i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego wydawane są w formie postanowień, chyba że ustawa stanowi inaczej. Postanowienia te są zaskarżalne, o ile przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeksu postępowania administracyjnego tak stanowią.

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przed przystąpieniem do egzekucji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych wart. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że zwrot tytułów wykonawczych może nastąpić wyłącznie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, gdy wystąpi jedna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, tzn. gdy obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej lub też tytuł wykonawczy nie zawiera któregokolwiek z wymogów wskazanych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.

Należy podkreślić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza innych aniżeli wyżej wymienione przypadków zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. W ocenie Sądu oznacza to, że nie jest dopuszczalny zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi w innych sytuacjach i w formie, która uniemożliwia wierzycielowi obronę swoich praw.

Zatem, skoro organ egzekucyjny zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi, Dyrektor Izby Skarbowej bez względu na to, czy został powołany przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. jako podstawa prawna orzeczenia, czy też nie, i bez względu na to, że pismu organu nie nadano należytej formy, winien rozpatrzyć zażalenie złożone przez wierzyciela, ponieważ powołany wyżej przepis stanowi, że na postanowienie zwracające wierzycielowi tytuł wykonawczy przysługuje zażalenie.

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu (...). Z przytoczonego przepisu jednoznacznie, wynika, że ustawodawca odróżnia w nim: imię, nazwisko i adres zobowiązanego - które winny odnosić się do zobowiązanego będącego osobą prawną. Przepis ten ściśle związany jest z treścią art. 22 § 2 ustawy, który również stanowi o miejscu zamieszkania lub (o) siedzibie zobowiązanego. Wskazanie nazwy i adresu zobowiązanej osoby prawnej stanowi, z mocy art. 27 § 1 pkt 2, obligatoryjny element i konieczną treść tytułu wykonawczego. Nie wypełnienie tego warunku skutkuje realizacją art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej.

Adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na ten temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki, co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, że jest on w prawidłowy. W przeciwnym wypadku nie można uznać, że tytuł wykonawczy sporządzony został rzetelnie i zawiera właściwy adres zobowiązanego. W takiej sytuacji mamy do czynienia z wadliwym sporządzeniem tytułu wykonawczego, innymi słowy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.

Z całą pewnością nie można w tym zakresie poprzestać na wskazaniu siedziby firmy, która jest ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, zwłaszcza wówczas, gdy wiadomo, że jest to adres już nieaktualny. Co prawda dane wpisane do KRS-u korzystają z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie, które można obalić. W tym wypadku organ egzekucyjny ustalił, że od około 8-10 lat pod wskazanym adresem zobowiązana spółka nie prowadzi działalności gospodarczej.

Organ ponownie rozpatrujący sprawę będzie musiał więc ocenić, czy wierzyciel wykonał ciążący na nim obowiązek, wynikający z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. czy wskazał prawidłowy, autentyczny adres spółki. Jeśli tego nie uczynił, to zachodzi uzasadnienie, że istniała podstawa do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. Nie można bowiem przenosić ciężaru związanego z ustaleniem adresu zobowiązanego na organ egzekucyjny.

Końcowo wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego organ egzekucyjny nie był w przedmiotowej sprawie zobowiązany do przekazania tytułu wykonawczego organowi właściwemu miejscowo. Przekazanie sprawy do organu właściwego mogłoby nastąpić, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a to bezsprzecznie nie nastąpiło, gdyż tytuł egzekucyjny nie został skutecznie doręczony. Warunkiem przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. jest bowiem prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co wymaga w pierwszej kolejności złożenia tytułów wykonawczych spełniających warunki formalne określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. oraz skutecznego doręczenia odpisu tych tytułów podmiotowi zobowiązanemu, o czym stanowi art. 26 § 5 pkt 1 i art. 32 u.p.e.a..

W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej ponownie rozpatrując sprawę winien rozpatrzyć zażalenie na rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrocie tytułu wykonawczego, z uwzględnieniem wykładni prawa wskazanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

orzekł jak w sentencji wyroku.