Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 505/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c,  art. 200,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: Starszy asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] SA z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. na rzecz strony skarżącej kwotę 7417 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U z 2017 r. poz. 1566) oraz art. 104 k.p.a. - po rozpatrzeniu reklamacji [...] SA Oddział [...] od ustalonej w informacji rocznej opłaty stałej - określił [...] SA Oddział [...], za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 114 063 zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] na podstawie art. 271 ust. 1 Prawa wodnego ustaliło dla [...] SA Oddział [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2015 r. zmienionej decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. w formie informacji rocznej, opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 114 063 zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. - z zachowaniem 14 dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego - [...] SA Oddział [...], złożyła reklamację w której na podstawie art. 279 pkt 3 w zw. z art. 270 pkt 8 Prawa wodnego wniosło o zwolnienie z opłaty stałej za wprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi. Zastosowanie zwolnienia z art. 279 pkt 3 Spółka uzasadniała twierdzeniem, że w przypadku kiedy wartość sumy chlorków i siarczanów (CL+SO4) w wodach zasolonych nie przekracza 500 mg/l zwolnienie obejmuje zarówno opłatę stałą jak i zmienną.

Organ orzekający wyjaśnił, że nie uznał powyższej reklamacji, gdyż nie zgadza się z argumentacją Spółki. Zdaniem organu, jeżeli opłatę stałą za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, zgodnie z art.271 ust.5, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s, to opłata stała nie zależy od ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi. Opłata stała odnosi się do maksymalnej presji na środowisko wodne w formie maksymalnej ilości wprowadzanych ścieków do wód lub do ziemi w jednostce czasu, określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym i jest rekompensatą za korzystanie ze środowiska wodnego. Zdaniem organu, to opłata zmienna, zgodnie z art. 270 ust 8 ustawy - Prawo wodne zależna jest od ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, co ma bezpośrednie przełożenie w sposobie jej obliczania określonym w art. 272 ust.5. Zatem ilość substancji wprowadzanych w ściekach do wód lub do ziemi, w tym między innymi ilość sumy chlorków i siarczanów odnosi się bezpośrednio do wysokości opłaty zmiennej - art. 272 ust.6, art. 278 ust.3 oraz art. 279 pkt. 3 ustawy Prawo wodne.

Organ wskazywał zatem, że zwolnienie z opłat, na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, następujące w przypadku, jeśli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l, dotyczy tylko opłaty zmiennej. Również w decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2015 roku, zmienionej decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód wynosi 1500 mg/dm3.

W dalszych wywodach organ stwierdził, że [...] S.A. Oddział [...], korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nr [...], zmienionego pozwoleniem Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku, znak: [...] na szczególne korzystanie z wód, w zakresie wprowadzania wód z odwodnienia zlewni wschodniej wyrobiska odkrywkowego [...] S.A. - Oddział [...] w [...] - (tzw. [...]) do potoku [...] w km 1+440 jego biegu oraz do rzeki [...] wylotami w km 3+298 oraz 3+303, w łącznej ilości 4500 m3/h o stanie i składzie sumy chlorków i siarczanów nie przekraczających 1500 mg/dm3 - co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Tym samym zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r., która wynosi 114063,00 PLN, za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi albowiem reklamacja nie została uznana.

Wyjaśniono także, że określenia wysokości opłaty stałej dokonane zostało w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.z 2017, poz. 2502).

Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Z § 10 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 PLN na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Opłata za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu ścieków wprowadzanych do wód określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, w ilości 4500 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 1,25 m3/s.

W skardze na powyższą decyzję [...] SA z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:

1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji nieuzasadnione uznanie, że zwolnienie z opłat za wprowadzanie do wód lub ziemi ścieków będących wodami zasolonymi następujące w przypadku, gdy wartość sumy chlorków i siarczanów w tych wodach nie przekracza 500 mg/l dotyczy tylko opłaty zmiennej, podczas gdy należy stwierdzić, że przewidziane w ww. przepisie zwolnienie z opłaty za usługi wodne obejmuje zarówno opłatę stałą, jak i opłatę zmienną, skoro art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie formułuje innej reguły.

2. przepisów prawa procesowego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.

• art. 28 w zw. z art. 29 k.p.a., które w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., z uwagi na skierowanie zaskarżonej decyzji do [...] S.A. Oddziału [...], czyli osoby niebędącej stroną w sprawie, zamiast do [...] S.A. z siedzibą w [...];

• art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a w rezultacie w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie wskazuje na zrealizowanie przy wydaniu decyzji obowiązków określonych w wymienionych przepisach, zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz sporządzić uzasadnienie zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie w całości;

2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, Spółka przedstawiła szeroką argumentację na poparcie postawionych w niej zarzutów. Kwestionując stanowisko organu co do możliwości zastosowania art. 279 pkt 3 Prawa wodnego tylko do opłaty zmiennej, skarżąca zauważała między innymi, że skoro w art. 279 pkt 3 brak jest wyraźnego rozróżnienia na część stałą i zmienną opłaty, to brak jakichkolwiek podstaw by uznać, że zwolnienie to dotyczy jedynie opłaty zmiennej. Z legalnej definicji "opłaty za usługi wodne" zawartej w art. 270 pkt 8 ww. ustawy, wynika bowiem, że jest nią opłata stała i opłata zmienna. Zatem posłużenie się w innym przepisie tym pojęciem sprawia, że należy je interpretować zgodnie z definicją zwartą w art. 270 pkt 8.

Zdaniem skarżącej, stanowiska organu nie uzasadniania argument osadzający się na wywodzie, że skoro opłatę stałą oblicza się jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, to nie jest ona zależna od jakości i ilości ścieków faktycznie wprowadzanych do wód lub ziemi, a zatem nie dotyczy jej zwolnienie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Zwrócić trzeba uwagę, że przepis art. 271 ust. 5 Prawa wodnego odnosi się tylko i wyłącznie do sposobu wyliczenia opłaty i w tym znaczeniu ma charakter techniczny. Nie może on stanowić uzasadnionej podstawy do przyjęcia interpretacji sprzecznej z treścią przepisu art. 270 pkt 8 Prawa wodnego.

W kwestii naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, skarżąca argumentowała, że jeżeli decyzja skierowana została do osoby niebędącej stroną w sprawie, czyli do [...] SA Oddziału [...] - zamiast do [...] SA z siedzibą w [...], to zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji na mocy art., 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Podmiotem korzystającym ze środowiska zobowiązanym do ewentualnego uiszczania opłat za usługi wodne w postaci wprowadzenia do wód ścieków będących wodami zasolonymi w rozumieniu Prawa wodnego jest bowiem Spółka, a nie jeden z jej oddziałów. Podobne stanowisko zostało zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt VI SA/Wa 136/16, zgodnie z którym podmiotowe ramy stosowania art. 28 k.p.a. określa art. 29 tego aktu normatywnego, wskazując, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne również jednostki nieposiadające osobowości prawnej, oddział nie jest natomiast osobą fizyczną, nie jest także osobą prawną. Oddział [...] S.A. jest jednostką organizacyjną spółki kapitałowej prawa handlowego, nie jest zatem państwową lub samorządową jednostką organizacyjną ani organizacją społeczną. Nie ma znaczenia, w świetle art. 29 k.p.a. fakt, że oddział jest jednocześnie jednostką nieposiadającą osobowości prawnej, gdyż jak wskazuje ten przepis, tylko w sytuacji "gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne" brak podmiotowości prawnej jednostki, nie jest przeszkodą dla uznania jej za stronę postępowania administracyjnego.

Adresatem decyzji powinien być podmiot, który może lub powinien na podstawie obowiązującego prawa uzyskać konkretne korzyści albo może być obarczony powinnością określonego zachowania. Pomimo, że w powszechnym odbiorze oddziały spółki akcyjnej funkcjonują jako samodzielne podmioty, to poza organizacyjnym wyodrębnieniem, nie stanowią one innego od spółki podmiotu prawa. Samodzielność i wydzielenie struktur finansowych, osobowych, organizacyjnych oddziału spółki akcyjnej nie daje podstaw do przyjęcia, że oddział może posiadać odrębną od spółki formę prawną. Fakt, że oddział spółki akcyjnej nie posiada samodzielnej osobowości prawnej, oznacza, że nie może być on uznany za odrębną jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Nadto na potwierdzenie przedstawionej w skardze argumentacji odnoszącej się do interpretacji art. 279 pkt 3, autor skargi przedstawił opinię prawną z dnia [...] kwietnia 2018 r. sporządzoną przez dr hab. J. R., prof. nadz. INP/PAN.

W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 279 pkt 3 Prawa wodnego organ wskazał dodatkowo, że gdyby przyjąć argumentację skarżącego i uznać, że przedmiotowe zwolnienie dotyczy opłaty stałej i zmiennej, to przy opłacie stałej należy brać pod uwagę zapisy pozwolenia wodnoprawnego. Z nich wynika zaś, że maksymalna ilość chlorków i siarczanów (CI+S04) we wprowadzanych ściekach może wynosić nie więcej niż 1500 mg/ dm3, co oznacza, że środowisko wodne jest gotowe na przyjęcie tych substancji w takiej ilości w ramach przedmiotowej usługi wodnej. Dlatego zwolnienie z art. 279 pkt 3 nie może mieć miejsca. Natomiast w kwestii naruszenia prawa procesowego przez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, organ stwierdził, że zarzut taki nie pojawił się w reklamacji. Nadto w zaskarżonej decyzji jako strona została wskazana spółka [...] SA z siedzibą w [...], która dodatkowo została doprecyzowana poprzez wskazanie jej oddziału, zainteresowanego w bezpośredniej realizacji pozwolenia wodnoprawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 145 § 1 i § 2, przy uwzględnieniu art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018, poz. 1302 - dalej także "u.p.p.s.a") wykazała, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego co mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Zaskarżoną decyzją organ ustalił dla [...] SA Oddział [...], opłatę stałą w wysokości 114 063 zł za szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U z 2017, poz. 1566 ze zm. dalej także jako "u.p.w." lub Prawo wodne). Z art. 267 ww. ustawy wynika, że opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Przepis art. 268 (a także 269) formułuje regułę w myśl której, do usług wodnych za które pobiera się opłaty zalicza się, między innymi, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (ust. 1 pkt 2 art. 268).

Przepis art. 270 ust. 8 u.p.w. stanowi, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzonych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie ustawodawca przewiduje zwolnienia o charakterze podmiotowym i przedmiotowym od obowiązku ponoszenia opłat, które umieszczone są w różnych przepisach.

W niniejszej sprawie istotne jest zwolnienie zawarte w art. 279 pkt 3 u.p.w. według którego, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl + S04 w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Strona skarżąca wywodzi bowiem - zarówno w skardze jak i wcześniej, w złożonej reklamacji - że powyższe zwolnienie znajduje zastosowanie także w odniesieniu do opłaty stałej za wprowadzanie ścieków a nie tylko - tak jak przyjmuje organ - do opłaty zmiennej. Z tego też względu wprowadzanie ścieków objętych zaskarżoną decyzją korzysta, zdaniem Spółki, ze zwolnienia wynikającego z przywołanego wyżej przepisu co czyni nieuzasadnione obciążenie jej opłatą za korzystanie z tej usługi wodnej.

Istota sporu jaka powstała między stronami wymaga zatem w pierwszym rzędzie oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały podstawy do naliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód, w sytuacji gdy Spółka korzysta z pozwolenia wodnoprawnego w którym udzielono jej zezwolenia na wprowadzanie do potoku Ślad wód z odwodnienia zlewni wschodniej wyrobiska odkrywkowego (tzw. pola II), oczyszczonych w zmodernizowanej oczyszczalni wód kopalnianych o stanie i składzie, w którym suma chlorków i siarczanów będzie mniejsza, równa 1500 mg/dm3, pod warunkiem, że przy założeniu pełnego wymieszania, sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w potoku Ślad nie przekroczy 1 g/l.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie zgadzając się ze stanowiskiem skarżącej o zastosowaniu w niniejszym przypadku zwolnienia z art. 279 pkt 3 do opłaty stałej, interpretację swoją opiera na przepisie art. 271 ust. 5 u.p.w., w którym określono sposób wyliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód. Zdaniem organu, jeżeli z przepisu tego nie wynika aby wysokość opłaty stałej była zależna od ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - w tym, między innymi od ilości sumy chlorów i siarczanych, to nie można zasadnie twierdzić, że przy wyliczeniu tej opłaty zastosowanie znajduje zwolnienie z art. 279 pkt 3 u.p.w. dotyczące ścieków o określonym składzie i ilości zawartych w nich substancji. Organ zaznaczył, że opłata stała, stanowi rekompensatę za korzystanie ze środowiska wodnego w określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków i nie zależy od ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód. Ilość i jakość ścieków (w tym suma chlorków i siarczanów) odnosi się bezpośrednio do opłaty zmiennej, co ma swoje przełożenie w sposobie obliczania tej opłaty.

Z powyższych wywodów wynika zatem, że organ brak możliwości zastosowania zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego wywodzi ze sposobu obliczania opłaty stałej i opłaty zmiennej.

Z taką argumentacją nie można jednak się zgodzić, gdyż pomija ona wykładnię gramatyczną, systemową i funkcjonalną przepisu art. 279 Prawa wodnego, który ma pierwszeństwo stosowania przed przepisem art. 271 ust. 5 u.p.w. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w procesie ustalania opłat za usługi wodne, w pierwszym rzędzie organ zobowiązany jest do zbadania, czy dla danego podmiotu istnieje w ogóle obowiązek ponoszenia tych opłat, co obejmuje także zastosowanie przewidzianych w ustawie zwolnień. Dopiero po ustaleniu, że nie zachodzi wskazany w ustawie wyjątek od ponoszenia opłaty, organ może przystąpić do jej ustalenia. W tym względzie należy zgodzić się z argumentacją skargi, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3. Mając na uwadze, że zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne o charakterze przedmiotowy i podmiotowym mają charakter wyjątków od zasady jaką jest odpłatność za usługi wodne, przepisy je określające winny podlegać wykładni ścieśniającej.

Z treści art. 279 Prawa wodnego wynika natomiast, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjne zwolnione zostały z opłat których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 omawianego aktu. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane, znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 u.p.w. wynika, że opłata stała i opłata zmienna jest częścią składową opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Trafnie w tym względzie argumentuje skarżący, że posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne", powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 u.p.w. a więc opłaty za usługi wodne składającymi się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 omawianej ustawy, w którym to przepisie mowa o zwolnieniu z opłaty stałej.

Interpretując przepis art. 279 należy mieć także na uwadze, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 u.p.w. zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodnej zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W niniejszej sprawie takie wątpliwości wystąpiły o czym świadczy sama skarga i załączona do niej opinia prawna, jak też treść odpowiedzi na skargę w której organ dopuszcza możliwość przyjęcia argumentacji strony skarżącej. W takiej sytuacji organ powinien mieć na uwadze art. 7a § 1 k.p.a. z którego wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W myśl § 2 przepisu § 1 nie stosuje się: 1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego; 2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych.

Wprowadzona w art. 7a k.p.a. zasada przyjaznej interpretacji znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy można przyjąć, więcej niż jeden wynik wykładni a z taką sytuacją w niniejszej sprawie organ miał do czynienia. Zasada ta wymagała zatem, rozważania postulowanego przez stronę sposobu wykładni przepisu, czemu organ w sposób ewidentny uchybił, naruszając w ten sposób omawiany przepis.

W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód, można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami.

Powyższe okoliczności pozostały poza rozważaniami organu, który przyjmując wadliwą i niekorzystną dla strony interpretację art. 279 pkt 3 u.p.w. nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wartość faktycznie wprowadzanych przez stronę sumy chlorów i siarczanów nie przekracza wartości uprawniającej do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, co w świetle art. 7, art. 77 § k.p.a stanowi także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od przedstawionych wyżej naruszeń prawa Sąd dopatrzył się wadliwości decyzji również ze względu na nieprawidłowo wyliczoną wysokość opłaty za wprowadzanie do wód ścieków. Pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] lipca 2015 r. zmienione decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. określa bowiem następujące dopuszczalne wartości (ilości) wód z odwodnienia wyrobiska: średniodobowo - 20736 m3/d: maksymalnie - 4500 m3/h i 7568640 m3/rok. Organ przyjął za punkt odniesienia maksymalną wartość godzinową (4500 m3/h) i - dokonawszy przeliczenia na m3/s - uznał, że jest to określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Z takim założeniem nie można się zgodzić, gdyż nie jest tak, że na podstawie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego Spółka może dokonywać odwodnienia i wprowadzać do potoku wody z tego odwodnienia, pochodzące w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości (ilości) odwodnienia i wprowadzanych wodę. Innymi słowy, skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości - wchodzi bowiem w rachubę drugie, nieco dalej idące ograniczenie w postaci wartości dobowej i wreszcie trzecie, najdalej idące ograniczenie w postaci maksymalnej wartości rocznej. Zdaniem Sądu, wartość roczna, jako stanowiąca najdalej idące ograniczenie, winna być uznana za punkt odniesienia dla ustalenia "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi". Gdyby przyjąć tak, jak uczynił to organ, że dla obliczenia opłaty stałej właściwy jest maksymalny godzinowy zrzut ścieków wynoszący 4500 m3/h, to po pomnożeniu tej liczby przez liczbę godzin w ciągu doby (24), a następnie przez 365 dni, okazałoby się, że maksymalny zrzut roczny ścieków wynosi 39420000 m3/r, a więc zdecydowanie więcej niż wynika to z pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym, w ocenie Sądu, naruszony został także przepis art. 270 ust. 5 Prawa wodnego przez ustalenie opłaty stałej w wysokości nieadekwatnej do dopuszczalnej rocznej ilości ścieków wprowadzanych do wód.

Reasumując, Sąd uwzględniając skargę, uznał w szczególności zasadność zarzutu naruszenia art. 273 pkt 3 Prawa wodnego.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia prawa procesowego tj. art. 28 w związku z art. 29 k.p.a. przez skierowanie zaskarżonej decyzji do [...] SA Oddziału [...], czyli do osoby nie będącej stroną w sprawie, zamiast do [...] SA z siedzibą w [...], wyjaśnić należy, że pomimo jego trafności, nie stanowi on podstawy dla kwalifikowanego naruszenia prawa które prowadzić miałoby, zgodnie z wnioskiem strony, do stwierdzenia nieważności decyzji.

W skardze celnie wywiedziono, że wobec treści art. 29 k.p.a. podmiotem praw i obowiązków jest w niniejszej sprawie [...] SA z siedzibą w [...]. W myśl przywołanego przepisu, stronami postępowania administracyjnego mogą być bowiem osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Według poglądu utrwalonego w doktrynie i w orzecznictwie, poza przypadkami określonymi w art. 29 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego może być także podmiot, którego legitymacja procesowa wynika z przepisów prawa materialnego. Jeżeli bowiem ustawodawca wyposaża danego rodzaju jednostki organizacyjne w zdolność prawną w określonej dziedzinie materialnego prawa administracyjnego, to przepisy prawa procesowego nie mogą ograniczać zdolności jednostki organizacyjnej do bycia podmiotem praw i obowiązków w tej sferze prawa administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że Oddział Spółki nie jest osobą fizyczną, państwową ani samorządową jednostką organizacyjną, nie jest też organizacją społeczną i nie posiada osobowości prawnej, zatem w zaskarżonej decyzji wadliwe określono podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat. Jednocześnie zauważyć należy, że organ zaadresował decyzję do [...] SA z siedzibą w [...] Oddział [...]. Pomimo tego Sąd uznał, że chybiona jest argumentacja skargi że decyzja dotknięta była kwalifikowaną wadliwością, ze względu na skierowanie jej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie (wobec art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy, przy uwzględnieniu całej treści decyzji (łącznie ze wskazanym adresatem) wadliwe określenie przez organ opłaty stałej dla Oddziału Spółki nie świadczyło o skierowaniu decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Organ błędnie przytoczył nazwę podmiotu dopisując w niej oddział spółki. Treść decyzji nie pozostawia jednak wątpliwości co do tego, że chodzi o spółkę [...] SA która ma swoją siedzibę [...]. Waga zaistniałego uchybienia nie jest zatem na tyle istotna aby mogło dojść do stwierdzenia nieważności decyzji. Wzgląd na zasadę pewności prawa i generalnie ochronę trwałości decyzji ostatecznych, nie pozwala przyjąć, że w następstwie błędu co do precyzyjnego opisu podmiotu, gdy brzmienie wadliwych zapisów decyzji nie stanowi obiektywniej przeszkody dla jednoznacznego sprecyzowania kogo dotyczy orzeczenie (zwłaszcza dla samego podmiotu praw i obowiązków), dany akt może być wyeliminowany z obrotu w trybie nadzwyczajnym, np. w następstwie stwierdzania jego nieważności.

Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit.c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.

Wobec uchylenia decyzji będącej przedmiotem niniejszej kontroli sądowej, zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącego od informacji udzielonej przez organ z dnia [...] marca 2018 r. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 u.p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 u.p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi składa się również wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).