Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 538/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art,  77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Wojewoda Śląski (dalej "organ I instancji") w punkcie pierwszym – odmówił W. K. (dalej "strona", "skarżąca") umorzenia ustawowych odsetek za opóźnienie od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego; w punkcie drugim odmówił rozłożenia na raty w miesięcznej wysokości 50.00 zł nienależnie pobranych przez stronę świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego; w punkcie trzecim – rozłożył na raty kwotę nienależnie pobranych przez stronę świadczeń rodzinnych w wysokości 6 792.00 zł do zwrotu, których została zobowiązana decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego, w następujący sposób: kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 6 792.00 zł rozłożyć na 30 rat płatnych do 30 dnia każdego kolejnego miesiąca poczynając od pierwszej raty w wysokości 122.00 zł płatnej z ustawowymi odsetkami do dnia 30 listopada 2018 r., a pozostałe 24 raty w wysokości 230.00 zł każda płatne z ustawowymi odsetkami przez kolejne następujące miesiące pod warunkiem terminowej spłaty każdej z rat, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, który wypłacił świadczenia podlegające zwrotowi.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 21 i art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. –dalej "u.s.r.").

Organ I instancji wyjaśnił, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (zgodnie z którą z dniem 1 stycznia 2018 r. realizacja zadania koordynacji została powierzona wojewodom) przedmiotową sprawę przekazano do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. Wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego uznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone stronie w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 6 792.00 zł za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne oraz zobowiązano do ich zwrotu. Decyzja ta jest ostateczna.

W dniu 19 lutego 2018 r. strona przekazała do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego wniosek o rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenie ustawowych odsetek.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski odmówił stronie umorzenia ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium w uzasadnieniu stwierdziło, że zachodzą szczególne okoliczności co do sytuacji rodziny, a analiza budżetu rodziny nie uwzględnia wszystkich wydatków na podstawowe potrzeby, a także niepełnosprawności dziecka.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustalił na podstawie dokumentów, że strona prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Nie mają na utrzymaniu żadnych dzieci. Strona jest zatrudniona. Z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w wysokości 75.00 zł miesięcznie. Mąż strony jest uprawniony do emerytury i dodatkowo pracuje na ½ etatu. Dochód męża z tego tytułu wynosi 2 300.00 zł, z czego 25% podlega zajęciom komorniczym. Strona oświadczyła, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem rodziny, a mianowicie: czynsz - 680 zł miesięcznie, opłata za gaz - 100 zł miesięcznie, opłata za energię elektryczną -117.88 zł miesięcznie, telewizja i internet - 100 zł, leki – około 100-150 zł miesięcznie. Ponadto rodzina spłaca kredyty w wysokości około 290 zł miesięcznie. Małżonkowie posiadają auto [...]. Strona oświadczyła, że na żywność wydaje to zostaje z budżetu oraz pożyczki sąsiedzkie. Dostarczyła dokumenty potwierdzające jej leczenie natomiast nie przedłożyła żadnych inny dokumentów.

Organ I instancji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić tylko w sytuacjach szczególnych. Przesłanką do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych mogą być niskie dochody rodzinie lub przejściowe trudności finansowe, ale przy jednoczesnym występowaniu innych szczególnych okoliczności takich jak na przykład długotrwała choroba w rodzinie, niepełnosprawność lub zdarzenie losowe wymagające dodatkowych nakładów finansowych. Stwierdził, że strona nie wykazała żadnych szczególnych wydatków na tle innych rodzin, ani też szczególnej sytuacji rodziny. Wyraził wątpliwość co do wiarygodności stwierdzeń strony o uzyskiwanym przez nią dochodzie, gdyż do niedawna u tego samego pracodawcy uzyskiwała ona dochody w wysokości 827.00 zł. Strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i nie ubiega się o przyznanie renty chorobowej, co oznacza, że jest zdolna do pracy. Podkreślił, że decyzja o zobowiązaniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego została wydana w [...] r., a przez siedem lat strona miała szanse spłacić swoje należności.

Dalej organ I instancji stwierdził, że wydając decyzje o charakterze uznaniowym zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. Podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera samodzielnej podstawy do umorzenia odsetek od nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie wyraził pogląd, że nie może pochopnie umarzać należności, gdyż sytuacja materialna osoby zobowiązanej może w przyszłości uleć zmianie w wyniku podjęcia dobrze płatnej pracy, bądź zaistnienia innych zdarzeń powodujących przysporzenie majątku. Zauważył, że sprzedaż samochodu mogłoby z jednej strony zmniejszyć wydatki związane z jego utrzymaniem, a z drugiej pozwoliłoby na uregulowanie części zadłużenia.

Odnosząc się do wniosku strony o rozłożenie nienależnie pobranych świadczeń na raty po 50 zł organ I instancji wskazał na brzmienie art. 30 ust. 3 u.s.r. Podkreślił, że ze wglądu na kwestie przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych rata winna być na tyle wysoka by zadłużenie spłacić maksymalnie w czasie 36 miesięcy.

Uznał, że wobec przedstawionej sytuacji materialnej rodziny i negatywnej postawy strony mało prawdopodobna jest jednorazowa spłata należnego zobowiązania wraz z odsetkami. Stwierdził również, że rozkładania kwoty na niskie raty jest niekorzystne zarówno dla dłużnika, ze względu na odsetki, jak również dla wierzyciela. Wobec powyższego postanowiono o rozłożeniu na 30 rat kwoty głównej wraz z odsetkami.

W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że nadal nie poczuwa się do tego by świadczenia rodzinne pobierała bezprawnie. Stwierdziła, że bezskutecznie zwracała się do organu I instancji o ponowne rzetelne rozpatrzenie tej sprawy. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku o sygn. IV SA/Gl 879/15 w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji przyznał stronie rację, a "urząd po tej sprawie odezwał się do nas po 2 latach, a odsetki naliczał na bieżąco". Podkreśliła, że w czasie pobierania zasiłków opiekowała się niepełnosprawnym dzieckiem i przebywała na rencie socjalnej. Jej mąż był wielokrotnie sprawdzany u swojego pracodawcy w [...] i nie pobierał tam żadnych zasiłków. Ponadto nadal istnieje możliwość dostarczenie wszystkich dokumentów z [...] firm, w których pracował jej mąż. Wniosła o "wczucie się" w jej sytuację.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U. z 2017 r.,poz.1257 ze zm.-dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy wskazując, że strona na wezwanie organu I instancji przedłożyła żądane dokumenty, a pismem z dnia 19 maja 2018 r. wystąpiła o rozłożenie należności po 50 zł miesięcznie. Z kolei przy piśmie z dnia 4 czerwca 2018 r. przekazała informację o ponoszonych przez rodzinę wydatkach i zwróciła się "o sprawdzenie od początku czy pobrane zasiłki były pobrane legalnie". Natomiast w odpowiedzi na pismo organu I instancji strona stwierdziła, że sprawa ciągnie się od 2006 r., nie poczuwa się do pobrania nienależnie pobranych świadczeń, wnosi o całkowite umorzenie odsetek, o rozłożenie należności za raty i "proszą o całkowite umorzenie tej sprawy". Kolegium zacytowało treść art. 30 u.s.r. Podkreśliło, że zgodnie z zaleceniami organ I instancji w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania ustalił istotne wydatki ponoszone przez rodzinę strony. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, żeby aktualnie w sytuacji rodziny wystąpiły przesłanki szczególne wskazujące na zastosowanie ulg w postaci umorzenia całości lub części kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Sytuacja rodziny pozwala na spłatę należności w ustalonych ratach. Kolegium nie podzieliło poglądu organu I instancji, iż konieczna jest spłata rat w terminie 3 lat od daty wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, gdyż rozłożenie należności na raty przerywa bieg terminu przedawnienia. Jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia w sytuacji, gdy rodzina jest w stanie spłacać ustalone kwoty rat. Podzieliło pogląd organu I instancji, iż rodzina posiadając samochód może go sprzedać, co pozwoli na spłatę rat

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o rozpatrzenie jej sprawy w zakresie pobierania zasiłków rodzinnych z okresu od 1 marca 2005 r. do 31 sierpnia 2007 r. Podtrzymała swoje stanowisko i twierdzenia zawarte w odwołaniu. Stwierdziła, że organy działały opieszale po orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a do 2018 r. były naliczane odsetki. Zarzuciła, że organy obu instancji nie zauważają trudu związanego z wychowaniem niepełnosprawnego dziecka, natomiast nakazują jej sprzedać samochód o wartości 1000 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło jej oddalenie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i domagał się umorzenia należności. Oświadczył, że żona już od około 3 miesięcy nie pracuje , gdyż komornik egzekwował należności w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepis art. 7, art. 77 § 1 i art.107 § 3 k.p.a., co obligowało do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie może być przedmiotem niniejszego postępowanie, jak żąda skarżąca, decyzja Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] , którą uznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone skarżącej w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 sierpnia 2007 r. w łącznej wysokości 6 792.00 zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zobowiązano skarżąca do ich zwrotu. Wskazana decyzja jest decyzja ostateczną i funkcjonuje w obrocie prawnym. Zarzuty i twierdzenia zawarte w skardze zakresie wskazanej decyzji są chybione i nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.

Skarżąca zainicjowała postępowanie w niniejszej sprawie przekazując w dniu 19 lutego 2018 r. do Wojewody Śląskiego wniosek o rozłożenie na raty nienależnie pobranych o świadczeń rodzinnych oraz umorzenie ustawowych odsetek. Zatem przedmiotem postępowania sądowego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., w której w punkcie pierwszym – odmówiono skarżącej umorzenia ustawowych odsetek za opóźnienie od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego; w punkcie drugim odmówiono rozłożenia na raty w miesięcznej wysokości 50.00 zł nienależnie pobranych przez skarżąca świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego; w punkcie trzecim – rozłożono na raty kwotę nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych w wysokości 6 792.00 zł do zwrotu, których została zobowiązana decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego, w następujący sposób: kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 6 792.00 zł rozłożyć na 30 rat płatnych do 30 dnia każdego kolejnego miesiąca poczynając od pierwszej raty w wysokości 122.00 zł płatnej z ustawowymi odsetkami do dnia 30 listopada 2018 r., a pozostałe 24 raty w wysokości 230.00 zł każda płatne z ustawowymi odsetkami przez kolejne następujące miesiące pod warunkiem terminowej spłaty każdej z rat, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, który wypłacił świadczenia podlegające zwrotowi.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. –dalej "u.s.r."). Zgodnie z art. 30 ust. 9 u.s.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Należy mieć na uwadze, że decyzja w przedmiocie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie to oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji, decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Organ administracji ma zatem możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja tego organu może być dowolna. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 30 ust. 9 u.s.r. sprawia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy administracji oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji, a zatem sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia świadczeń mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno, dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów, wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Ponadto również samo rozstrzygnięcie winno być zrozumiałe zarówno co do treści jak i sposobu wykonania decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji jest niejasne zwłaszcza w odniesieniu do punktu trzeciego, gdyż organy postanowiły rozłożyć na trzydzieści rat kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a jednocześnie w dalszej części rozstrzygnięcia wypowiedziały się co do raty pierwszej i kolejnych dwudziestu czterech rat. Kolegium nie dostrzegło tej niejasności i utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Również argumentacja Kolegium zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - nie jest przekonująca, co uniemożliwia Sądowi ocenę, czy organ utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji nie przekroczył granic przysługującego mu uznania.

Wskazać należy, że słusznie organy odmawiając umorzenia ustawowych odsetek za opóźnienie od należnie pobranych świadczeń rodzinnych stwierdziły, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera samodzielnej podstawy do umorzenia odsetek od nienależnie pobranych świadczeń. Przy czym zarówno Kolegium, jak i organ I instancji wskazują na możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych pochodzących ze sprzedaży samochodu, a także zmniejszenia wydatków rodziny związanych z jego utrzymaniem, jednakże twierdzenia w tym zakresie nie są poparte żadną analizą. Zdaniem organów obydwu instancji sytuacja rodziny skarżącej pozwala na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami w trzydziestu ratach bowiem w sytuacji materialnej skarżącej nie występuje wyjątkowa sytuacja uniemożliwiająca jej zwrot nienależnie pobranego świadczenia, w szczególności nie może być uznany za taką szczególną okoliczność fakt ponoszenia przez skarżącą wydatków na leki. Z treści uzasadnienia wynika, że - mając na względzie niechęć skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych- rozłożenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń na trzydzieści rat jest korzystne dla skarżącej również z powodu stale rosnących odsetek. Brak jest jednakże pełnej analizy sytuacji dochodowej rodziny, a zwłaszcza oceny czy proponowane rozłożenie na raty należności nie pozbawi skarżącej środków niezbędnych do życia.

Oceniając powyższe rozstrzygnięcia, przypomnieć trzeba, że obowiązkiem organu drugiej instancji, oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości, jest także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego strona powinna dowiedzieć się między innymi, jak organ ocenił podniesione przez nią zarzuty, a stanowisko w tym zakresie powinno być umotywowane. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie Kolegium w treści swojego rozstrzygnięcia poprzestało na powieleniu stanowiska organu I instancji, bez dokonania własnej oceny całokształtu okoliczności sprawy, zwłaszcza w kontekście zarzutów i twierdzeń podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Organ bez jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie uznał, że organ I instancji w ramach ponownie prowadzonego postępowania ustalił istotne wydatki ponoszone przez rodzinę. Kolegium powieliło też stanowisko organu I instancji, że rodzina skarżącej może sprzedać samochód celem uzyskania środków na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Prezentowane przez Kolegium stanowisko budzi wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, co uniemożliwia Sądowi właściwą kontrolę decyzji uznaniowej.

Zauważyć dodatkowo należy, że z akt sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne dotyczące nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych zostało zawieszone na wniosek organu I instancji postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...], a postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] podjęto zawieszone postępowanie egzekucyjne. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 11 czerwca 2018 r. wynika nadto, że ostatnią podjętą czynnością egzekucyjna był protokół o stanie majątkowym spisany ze skarżącą w dniu 8 czerwca 2018 r. Z akt sprawy nie wynika, jaką kwotę udało się wyegzekwować od skarżącej od roku 2011 do dnia orzekania. Wątpliwości organu I instancji co do aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej, które, zdaniem Sądu, można mieć na podstawie dość ogólnych informacji podanych przez skarżącą w toku postępowania, powinny być wyjaśnione przez organ prowadzący postępowanie. Jednym ze sposób uzyskania takich danych mogło być zobowiązanie skarżącej do przedłożenia określonych dokumentów, nie zaś tylko do oświadczeń i dokumentów wybiórczo przez nią dostarczonych. Dopiero po takiej próbie należytego ustalenia stanu faktycznego organy powinny ocenić, czy wniosek skarżącej o rozłożenie należności na raty po 50 zł zasługuje na uwzględnienie i dać temu wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Wobec braku takowych ustaleń i rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo Sąd zauważa, że twierdzenia skarżącej w zakresie korzystnego dla niej wyroku o sygnaturze IV SA/Gl 879/15 nie mogą znaleźć w rozpatrywanej sprawie spodziewanego przez skarżącą rezultatu albowiem wskazane orzeczenie tut. Sądu z dnia 21 sierpnia 2016 r. dotyczyło postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od decyzji wydanej na wniosek z dnia 2 czerwca 2014 r.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcia z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.