Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1298/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 60 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 308
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej  lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności
article: art. 77, art. 80 w zw. z  art. 7 i  art. 8,10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anna Siedlecka, , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 maja 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW za rok 2014 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania E.S. (dalej także jako: skarżąca, strona skarżąca), od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (nr [...]) odmawiającej przyznania skarżącej płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2014 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powołał się na unormowania zawarte w: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267); art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014 r, poz. 1438 ze zm.); art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz.173.),

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wyjaśnił, że skarżąca wystąpiła w dniu [...]r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie płatności ONW na rok 2014. W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała działkę ewidencyjną o nr [...]. Wnioskodawczyni wskazała do płatności działkę A

o pow. 13,44 ha.

Pismem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w związku z zaistnieniem okoliczności wskazujących na stworzenie sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego działania do otrzymania pomocy finansowej. Wezwał do dostarczenia dokumentów mogących stanowić dowód potwierdzający fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz samodzielnego posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności przez podmioty: A Sp. z o.o., Fundację B, C Sp. z o.o., D Sp. z o.o., E Sp. z o.o. oraz J. S.

i E. S.(siedem podmiotów).

W odpowiedzi w dniu [...] r. skarżąca oświadczyła, że wszystkie te podmioty reprezentowane przez nią prowadzą samodzielne, odrębne gospodarstwa rolne na powierzchniach deklarowanych w dokumentacji przedłożonej do ARiMR we W. Skarżąca nie posiada własnego sprzętu z uwagi na pierwszy rok funkcjonowania i w sezonie 2014 r. korzystała z usług zewnętrznych. Pozostały plon, jako towar niskiej jakości, został przekazany okolicznym rolnikom jako materiał podściółkowy. Oświadczyła również, iż wszystkie podmioty reprezentowane przez nią prowadzą samodzielne i odrębne gospodarstwa rolne na powierzchniach deklarowanych w dokumentacji przedłożonej do ARiMR we W. Oddzielność prawna i organizacyjna reprezentowanych przez skarżącą wynika z wypisu z KRS. Dodatkowo w piśmie E. S. wskazała, iż podmioty wymienione w wezwaniu

z dnia [...] r. są odrębnymi bytami w obrocie gospodarczym, posiadają odrębność prawną i osobową, a jako takie, zgodnie z Kodeksem Handlowym, definicja Ordynacji podatkowej i ustawy o ustroju rolnym i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należy traktować rozdzielnie, nawet jeśli są reprezentowane przez tego samego pełnomocnika. Do pisma załączono umowę zawartą w dniu [...] r. pomiędzy E. S., a C. K. na dokonanie wykoszenia użytku zielonego na działce ewidencyjną nr [...], wysuszenie pokosu i jego belowanie oraz protokół z dnia [...] r. z wykonania zleconych zadań przez skarżącą.

Pismem z dnia [...] r. Kierownik BP ARiMR we W. poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uprawnienia tego nie skorzystano.

W dniu [...] r. Kierownik BP ARiMR we W. wydał decyzję, na mocy której odmówił skarżącej przyznania płatności ONW.

W uzasadnieniu organ podniósł, że w sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności obszarowych, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowanych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE.L. z 1995 r., Nr 321, poz.1 ze zm.; dalej: rozporządzenie Rady (WE EURATOM) nr 2988/95). Mianowicie, z sztucznym podziałem jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy – E. S., J. S., A Sp. z o.o., Fundację B, C Sp. z o.o., D Sp. z o.o., E Sp. z o.o. Istniejące pomiędzy tymi spółkami i osobami powiązania osobowe, rodzinne, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają jednoznacznie uznać, iż celem działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej w odniesieniu do gruntów, które faktycznie nie są przez stronę użytkowane rolniczo. Skarżąca nie prowadziła faktycznie działalności rolniczej, zaś zadeklarowane przez nią we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

W odwołaniu, strona reprezentowana przez pełnomocnika, wydanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., wyrażające się w całkowitym zaniechaniu podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., wyrażające się w pozbawieniu strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.), wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności",

4. naruszenie przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), poprzez ich niezastosowanie.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu na wstępnie przestawił obowiązujący stan prawny w zakresie przedmiotowej płatności.

Wskazał, że tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.),

w dalszej części uzasadnienia zwanym "rozporządzeniem".

Na podstawie § 2 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Z kolei zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia, płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości:

1) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;

2) 25% stawki podstawowej za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

W myśl § 4 rozporządzenia ONW, kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę działki rolne lub ich części położone na obszarach ONW, dla których obowiązując stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej.

Następnie wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL z 2011r" Nr 25, poz. 8 ze zm.; dalej: rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że powodem nieprzyznania spółce przedmiotowej płatności jest stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, wyrażającej się w podziale jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy siedem wskazanych wcześniej podmiotów. Mimo, że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie E. S., to dla wykazania istoty sprawy, analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie tego podmiotu w łącznym powiązaniu z pozostałymi sześcioma, wskazanymi wcześniej podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatności rolne.

Organ odwoławczy wskazał w tym zakresie, że działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie G., gminie M. była deklarowana do płatności ONW

w latach 2004-2008 przez E.S., która wraz z małżonkiem - jest właścicielem powyższej nieruchomości gruntowej. Działki ewidencyjne o nr [...] i [...] położone

w obrębie P., gminie M. były w latach 2004-2013 deklarowane do płatności ONW przez E. S.. Właścicielem pierwszej nieruchomości jest wnioskodawczyni, drugiej jej małżonek. Działki ewidencyjne o nr [...] i [...] położone w obrębie W., gminie M. były w latach 2004- 2013 deklarowane do płatności ONW również przez E. S., właścicielem ich jest mąż wnioskodawczyni.

Natomiast w roku 2014 wskazane nieruchomości gruntowe zostały zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności w następujący sposób:

- E. S. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 13,44 ha jako trwały użytek zielony, powierzchnia 10,00 ha została zadeklarowana przez J. S. również jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 23,86 ha);

- A Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 10,00 ha jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 64,91 ha);

- Fundacja B zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 12,00 ha jako trwały użytek zielony;

- C Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 11,91 ha jako trwały użytek zielony;

- D Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działki ewidencyjne nr [...] i [...] odpowiednio na areale 12,47 ha i 1,71 ha jako trwały użytek zielony.

Taka deklaracja gruntów we wnioskach pomocowym, mimo jego formalnej poprawności, zasadnie wzbudziła zastrzeżenia organu, co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej. Brak również racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów. W latach wcześniejszych wymienione wyżej grunty były deklarowane przez E.S.

Wskazano w uzasadnieniu, że pomiędzy wskazanymi podmiotami istnieją powiązania organizacyjne, osobowe ekonomiczne, funkcjonalne oraz rodzinne, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić o sztucznym stwarzaniu w rozpatrywanej sprawie warunków do uzyskania nienależnych płatności, poprzez sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego. Z wydruków z portalu Ministerstwa Sprawiedliwości odpowiadających odpisom z Krajowego Rejestru Sądowego wynika bowiem, iż w przypadku podmiotu:

1. A Sp. z o.o. - wspólnikami są T. S.(syn E. S.) oraz M. S. (małżonek), którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest T.S. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

2. Fundacja A - w skład Zarządu Fundacji wchodzą P. J. (Prezes) oraz P. R. (członek Zarządu), a Radę Fundacji tworzą T.S. oraz A. K. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik Fundacji uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

3. C Sp. z o.o. - wspólnikami spółki są T. S. oraz E.S., którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest E. S. W ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako reprezentant spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

4. D Sp. z o.o. - udziałowcami są T.S. oraz M. S. W skład Zarządu wchodzi M. S., który jest jednocześnie Prezesem Zarządu. W ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E.S.

5. E Sp. z o.o. - udziałowcami są E. S. oraz T.S., którzy wchodzą w skład Zarządu. Prezesem Zarządu jest T.S. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E.S.

6. J. S. - w ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako pełnomocnik J. S. uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję, przez co doszło do naruszenia cytowanego wyżej art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95. Miało ono miejsce zarówno

w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych.

Wskazano ponadto, że wyrazem powyższego jest ustalenie, iż skarżąca nie posiada żadnego sprzętu rolniczego i nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających rzeczywiste prowadzenie działalności rolniczej. Wynika to z wyjaśnień strony z dnia [...] r. Złożone wyjaśnienia są identyczne w treści

z oświadczeniami złożonymi w sprawach pozostałych wymienionych wyżej podmiotów. Ustosunkowując się do wezwania organu, strony nie przedstawiły żadnych innych dowodów mogących potwierdzić prowadzenie przez nie odrębnych gospodarstw rolnych. Brak jest jakichkolwiek faktur zakupu środków produkcji, bądź dowodów zapłaty za wykonane prace, dowodów sprzedaży lub zagospodarowania plonów. Brak jest także dokumentów potwierdzających uprawnienia do użytkowania przez poszczególne podmioty deklarowanych do płatności gruntów. Z tych okoliczności faktycznych wynika, że cała działalność rolnicza podmiotów powiązanych ograniczała się do podpisania umów, w których wskazano (w sposób bardzo dowolny) zleceniodawcę prac rolniczych. W opinii organu orzekającego, przedstawione przez stronę dowody, mają na celu pozorowanie prowadzenia działalności rolniczej przez podmioty wnioskujące o płatność, podczas gdy w rzeczywistości intencją wnioskodawców (a w rzeczywistości jednej osoby) było uzyskanie zawyżonych płatności do gruntów rolnych.

W podsumowaniu podniesiono, że do potwierdzających fakt sztucznego stwarzania warunków, w szczególności zaliczyć należy:

- ustanowienie E. S. pełnomocnikiem umocowanym do reprezentacji wszystkich podmiotów powiązanych przed organami ARiMR,

- wskazanie dla wszystkich podmiotów powiązanych jednego należącego do E. S. rachunku bankowego właściwego do przekazania środków uzyskanych

z tytułu przyznanych płatności do gruntów rolnych,

- opisane powyżej powiązania rodzinne i kapitałowe między podmiotami wskazują na fakt wspólnego, rodzinnego zarządzania tymi podmiotami. E. S., M. S. (małżonek) i M. S. (syn) są wspólnikami i posiadaczami wszystkich udziałów w wymienionych spółkach oraz zasiadają w ich władzach,

- fakt, że działki deklarowane do płatności przez podmioty powiązane stanowią własność E.S. i jej małżonka, a w latach 2004-2013 były deklarowane do płatności do gruntów rolnych przez E. S. świadczy o tym, iż grunty te w rzeczywistości stanowią jedno gospodarstwo rolne,

- położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności nie uzasadnia podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. I tak np. działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 23,86 ha, będąca własnością E. S. , stanowiąca jednolity, zwarty obszar gruntów nieprzedzielony żadnymi granicami naturalnymi, zadeklarowana została do płatności na rok 2014 przez E. S. (na powierzchni 13,44 ha) i przez J.S. (na powierzchni 10,00 ha); w latach ubiegłych działka ta zgłaszana była do dopłat w całości przez E. S.; podobnie działka ewidencyjna nr [...], będąca własnością E. S. i M. S., na rok 2014 zadeklarowana została przez pięciu producentów rolnych (w tym przez A Sp. z o.o., B Sp. z o.o.

i Fundację C) podczas gdy w latach ubiegłych zgłaszana była do dopłat

w całości przez jednego producenta (w latach 2004 - 2008 przez E.S.).

Tym samym, zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy wskazane podmioty, które

w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności rolnej. Grunty zgłaszane przez te podmioty do płatności winny być deklarowane w ramach jednego wniosku, a dokonany sztucznie podział miał na celu uzyskanie nienależnych korzyści.

Dalej wskazano w tym zakresie w uzasadnieniu, że w odniesieniu do płatności ONW rozdzielenie tych gruntów na kilka wniosków miało na celu uzyskanie nienależnych korzyści poprzez ominięcie przepisu § 3 ust. 3 rozporządzenia. Ustalono, że sumaryczna wysokość płatności ONW, wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi 14 674,42 zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi 11 812 zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności ONW wynosi [...] zł.

Dalej wskazano w tym zakresie w uzasadnieniu, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich rozdzielenie tych gruntów na kilka wniosków miało na celu uzyskanie nienależnych korzyści poprzez ominięcie współczynnika korygującego. Ustalono, że sumaryczna wysokość jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi [...] zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności JPO wynosi 652,81 zł.

Natomiast w odniesieniu do płatności objętych "Programem rolnośrodowiskowym" pozorny podział gospodarstwa rolnego między kilka podmiotów miał na celu ominięcie degresji płatności związanej z obowiązującymi limitami powierzchni, o których jest mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.). Ustalono, że sumaryczna wysokość płatności rolnośrodowiskowej, wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi 117 833,75 zł, natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi 25 845,60 zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności rolnośrodowiskowej wynosi 91 988,15 zł.

Łączna, z tytułu JPO, ONW i PRŚ, hipotetyczna wysokość nieuzasadnionych korzyści sprzecznych z celami sektorowego prawodawstwa rolnego wyniosła 95 503,17 zł.

W końcowej części uzasadnieniu podniesiono, że nie znajdują w sprawie zasadności zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 i 10 k.p.a.

Organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący,

z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które

w pełni spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Twierdzenia strony są jedynie odpowiedzią na przyjęte przez organ ustalenia w zakresie stworzenia sztucznych warunków w zakresie prowadzenia działalności rolniczej. Strona zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego nie przedstawiła żadnych dowodów, które w jakikolwiek sposób potwierdzałyby jej twierdzenia.

Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty odwołującego dotyczące nieuzasadnionego zastosowania art. 30 rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009. Całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy w sposób niezbity dowodzi, iż wymienione w niniejszej decyzji podmioty i osoby w sposób sztuczny stworzyły warunki do uzyskania pomocy finansowej, zarówno mając na względzie okoliczności obiektywne, jak i subiektywne, co obligowało do zastosowania tegoż artykułu.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wyrażający się

w pozbawieniu strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów przed wydaniem decyzji, bowiem w aktach sprawy znajduje się pismo

z dnia 18.05.2015 r. informujące stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się i zgłoszenia żądań. Z uprawnienia takiego strona nie skorzystała.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW),wskazano, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z powołanym powyżej rozporządzeniem nr 2988/95.

W skardze zarzucono decyzji organu drugiej instancji:

1. mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., wyrażające się w całkowitym zaniechaniu podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym sprzecznym z prawem zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkującego poczynieniem szeregu nieodpowiadających prawdziwemu stanowi rzeczy (bo opartych jedynie na ogólnikowych i wybiórczych spostrzeżeniach) ocen, polegające na :

a) błędnym ustalaniu przez organ drugiej instancji, istotnych z punktu widzenia § 2 rozporządzenia ONW, okoliczności odnoszących się do stanu posiadania przez skarżącą spółkę nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia - tak przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji - dowodów w postaci oględzin przesłuchania świadków, przesłuchania stron, a nadto zaniechaniu zbadania rzeczywistego położenia przestrzennego deklarowanego gospodarstwa, skutkujące wadliwym, niepopartym zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym i całkowicie dowolnym kwestionowaniem przez organ stanu posiadania nieruchomości, tytułu prawnego do jej użytkowania, czy też w/w położenia przestrzennego przedmiotowych działek gruntu, stanowiących w rzeczywistości odrębne gospodarstwo rolne;

b) wadliwym przyjęciu, że jeżeli strona niniejszego postępowania jest jednocześnie pełnomocnikiem beneficjentów w innych postępowaniach, którzy na swoją rzecz ubiegają się o przyznanie płatności pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, to taka sytuacja procesowa miałaby wskazywać na rzekomo sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego stwarzanie warunków do uzyskania przedmiotowej pomocy;

c) błędnym ustaleniu, że skoro pełnomocnik podmiotów ubiegających się o płatność został upoważniony do odbioru w ich imieniu i na ich rzecz należności, to taki stan rzeczy - przy braku dowodów przeciwnych oraz zaniechaniu w istocie ich przeprowadzenia - miałby rzekomo przemawiać za przyjęciem, nieodpowiadającej wszak rzeczywistości, oceny o niesamodzielności gospodarczej reprezentowanych przez tego pełnomocnika stron, w tym o niesamodzielności odrębnych i niezależnie zarządzanych gospodarstw rolnych;

d) nieznajdującym odzwierciedlenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy przyjęciu, że strony postępowania w innych sprawach - tj. J. S., A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, D spółka z ograniczona odpowiedzialnością Fundacja B, C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, D Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - są do tego stopnia powiązane kapitałowo ze skarżącą spółką, że miałoby to przemawiać za (całkowicie dowolnym wszak i błędnym) ustaleniem "niesamodzielności gospodarczej skarżącej strony;

e) wadliwym przyjęciu, że nie tylko wskazywane we wniosku gospodarstwo rolne miałoby być prowadzone / zarządzane przez E.S., podczas gdy jedynym gospodarstwem, którym zarządza tylko i wyłącznie strona niniejszego postępowania jest przedmiotowe gospodarstwo, co z kolei - w pełni aktualizując stosowanie dyspozycji przepisu art. 2 lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników (...), stanowiącego, że "gospodarstwo" to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdującego się na terytorium tego samego państwa, oraz przesłanek wyrażonych w Załączniku Nr 1, w tym definicji gospodarstwa rolnego, do rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 - uwzględnienie wniosku i przyznanie skarżącej stosownej pomocy;

2. mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10 § 1 k.p.a., wyrażające się w pozbawieniu strony możności wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji i powtórzenie w tym zakresie błędów, których na etapie przed wydaniem decyzji dopuścił się również organ pierwszej instancji;

3. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, a to:

a) przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 37 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), poprzez ich niezastosowanie, mimo że zarówno cele określone w przepisie art. 4 ust. 1 rozporządzenia, jak i przesłanki wyartykułowane w art. 36 i art. 37 rozporządzenia (tj. w szczególności poprawy konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji, poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami, poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej) - już tylko w kontekście zgromadzonego jak dotąd w niniejszej sprawie materiału dowodowego - w pełni aktualizują się na gruncie niniejszej sprawy, co nakazywało uwzględnić wniosek, a niezastosowanie wszak których doprowadziło w istocie do sprzecznego z nakazanym m.in. przepisami sektorowego prawodawstwa rolnego zaniechaniem uczynienia przez organ pierwszej instancji zadość nałożonym na niego obowiązkom;

b) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności", w szczególności w sytuacji - jak wprost wskazuje w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji - gdy płatność, i to w niemal identycznej wysokości, przysługiwałaby nawet wtedy, gdyby podzielać wadliwe w tym zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji;

c) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011), wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności", w szczególności w sytuacji - jak wprost wskazuje w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji - gdy płatność i to w zbliżonej wysokości, przysługiwałaby nawet wtedy, gdyby podzielać wadliwe w tym zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez organy drugiej instancji;

d) art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, stanowiącego definicję legalną gospodarstwa rolnego, polegające na jego błędnym niezastosowaniu, mimo tego, że gospodarstwo rolne skarżącej strony - jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka (posadowiona na wyodrębnionych działkach ewidencyjnych gruntu nr [...] i [...], położonych w województwie dolnośląskim), posiadająca oddzielne kierownictwo i prowadząca działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej - spełnia wszystkie przesłanki wskazane w naruszonym przepisie art. 2 lit a);

e) art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy, zaktualizowały się przesłanki do przyznania skarżącej, jako posiadaczowi gospodarstwa rolnego, wnioskowanej pomocy;

f) § 2 rozporządzenia ONW, poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy, zaktualizowały się wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa procesowego

i materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w kontekście wymienionych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa procesowego ani materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, mocą którego odmówiono stronie skarżącej przyznania płatności ONW za rok 2014, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r.; dalej: rozporządzenie Rady (WE EURATOM) nr 2988/95), zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Analogiczne klauzule dotyczące praktyk obchodzenia prawa normodawca unijny zawarł w przepisach art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8; dalej też: rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011)

i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r. str. 16; dalej też: rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009).

Godzi się podkreślić, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hanower (pkt 52-53).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011., według którego, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W motywach wyroku w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" – Razplasztatelna agencija) z dnia 12 września 2013 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonując wykładni stwierdził, że cytowany przepis "należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa - bez względu na to, na której (wynikającej ze wskazanych wyżej trzech aktów prawa unijnego) normie ona się opiera w danym przypadku – rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia: stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, w postaci woli uzyskania takich korzyści; wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Przy ocenie kwestii "sztucznego stworzenia warunków" nie można ograniczać się do działań samego wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14 ). Konieczne pozostaje zatem badanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

W rozpatrywanej sprawie, dla zastosowania sankcji wykluczającej możliwości skorzystania z dopłaty rolnej na skutek tego rodzaju nadużycia prawa, organy winny więc rozważyć wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych – wskazujących na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania zwiększonej płatności rolnej, wyrażających się w podziale jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy odrębne podmioty.

O naruszeniu wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego (4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011) można mówić, gdy w toku postępowania administracyjnego zostanie ustalone, że obok osób fizycznych w tym skarżąca i inne powołane podmioty, zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez te podmioty na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych.

Jak wynika z akt sprawy, z dokumentacji zgromadzonej prze organy, nie kwestionowanej przez stronę skarżącą, w przypadku podmiotu:

1. A Sp. z o.o. - wspólnikami są T.S. (syn E. S.) oraz M.S. (małżonek), którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest T. S. W ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

2. Fundacja B - w skład Zarządu Fundacji wchodzą P.J. (Prezes) oraz P.R. (członek Zarządu), a Radę Fundacji tworzą T. S. oraz A. K. W ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako pełnomocnik Fundacji uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

3. C Sp. z o.o. - wspólnikami spółki są T. S. oraz E. S., którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest E.S. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako reprezentant spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E.S.

4. D Sp z o.o. - udziałowcami są T. S. oraz M. S. W skład Zarządu wchodzi M. S., który jest jednocześnie Prezesem Zarządu. W ewidencji producentów rolnych E.S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E. S.

5. E Sp. z o.o. - udziałowcami są E. S. oraz T. S., którzy wchodzą w skład Zarządu. Prezesem Zarządu jest T.S.W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E.S.

6. J. S. - w ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik J. S. uprawniony również do pobierania przyznanych płatności - rachunek wskazany do przekazywania przyznanych środków należy do E.S.

Z zebranego materiału wynika, że działka ewidencyjna nr [...] położona

w obrębie G., gminie M. była deklarowana do płatności obszarowych w latach 2004-2008 przez E.S., która wraz z małżonkiem - jest właścicielem powyższej nieruchomości gruntowej. Działki ewidencyjne o nr [...] i [...] położone w obrębie P., gminie M. były w latach 2004-2013 deklarowane do płatności obszarowej przez E.S. Właścicielem pierwszej nieruchomości jest wnioskodawczyni, drugiej jej małżonek. Działki ewidencyjne o nr [...] i [...] położone w obrębie W., gminie M. były w latach 2004- 2013 deklarowane do płatności obszarowej również przez E. S., właścicielem ich jest mąż wnioskodawczyni.

Natomiast w roku 2014 wskazane nieruchomości gruntowe zostały zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności w następujący sposób:

- E.S. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 13,44 ha jako trwały użytek zielony, powierzchnia 10,00 ha została zadeklarowana przez J. S. również jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 23,86 ha);

- A Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 10,00 ha jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 64,91 ha);

- Fundacja B zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 12,00 ha jako trwały użytek zielony;

- C Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 11,91 ha jako trwały użytek zielony;

- D Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działki ewidencyjne nr [...] i [...] odpowiednio na areale 12,47 ha i 1,71 ha jako trwały użytek zielony

Z powyższych ustaleń, na co trafnie wskazała organ odwoławczy wynika, że: jedna osoba – E.S. jest pełnomocnikiem umocowanym do reprezentacji wszystkich podmiotów powiązanych przed organami ARiMR; dla wszystkich podmiotów powiązanych do przekazania środków uzyskanych z tytułu przyznanych płatności do gruntów rolnych został wskazany jeden rachunek bankowy – należący do E. S.; osoby spokrewnione (E.S., M.S. (małżonek) i T. S. syn) są wspólnikami i posiadaczami wszystkich udziałów w wymienionych spółkach oraz zasiadają w ich władzach; działki deklarowane do płatności przez podmioty powiązane stanowią własność E.S. i jej małżonka, a w latach 2004-2013 były deklarowane do płatności do gruntów rolnych przez E.S.

Z poczynionych ustaleń wynika, że położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności nie uzasadnia podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. I tak np. działka ewidencyjna nr 332/3 o powierzchni 23,86 ha, będąca własnością E. S., stanowiąca jednolity, zwarty obszar gruntów nieprzedzielony żadnymi granicami naturalnymi, zadeklarowana została do płatności na rok 2014 przez E.S. (na powierzchni 13,44 ha) i przez J.S. (na powierzchni 10,00 ha); w latach ubiegłych działka ta zgłaszana była do dopłat w całości przez E. S.; podobnie działka ewidencyjna nr 249/2, będąca własnością E. S. i M.S., na rok 2014 zadeklarowana została przez pięciu producentów rolnych (w tym przez A Sp. z o.o., D Sp. z o.o. i Fundację B) podczas gdy w latach ubiegłych zgłaszana była do dopłat w całości przez jednego producenta (w latach 2004 – 2008) przez E.S.).

Powyższe niewątpliwie jak trafnie wskazał organ odwoławczy, wskazuje, że

w sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy wskazane podmioty, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności rolnej i uzyskania z tego tytułu nienależnych korzyści.

Jak wyliczył organ, czego strona skarżąca nie kwestionuje, że sumaryczna wysokość płatności ONW, wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi [...] zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi 11 812 zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności ONW wynosi 2862,21zł.

W oparciu o powyższe ustalenia poczynione w toku postępowania zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że utworzone spółki oraz skarżąca, nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są wyodrębnione pod względem technicznym ani ekonomicznym, są ze sobą ściśle powiązane osobowo, rodzinnie, kapitałowo, nie prowadzą działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez siedem podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Organy w tym kierunku zebrały kompletny zdaniem Sądu materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące składu osobowego podmiotów powiązanych, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, usytuowanie geograficzne działek (deklarowanie przez każdy podmiot, ustaliły brak sprzętu rolniczego, - skąd wywiedziono trafną konkluzję, że spółki owe, wraz ze skarżącą, nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Wreszcie organy ustaliły cel jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnośnie tego, że obok osób fizycznych, powołane podmioty zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez te podmioty na gruntach tworzących

w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, Sąd podziela w całej rozciągłości.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. .4 ust .8 rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011.

W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu przepisów regulujących przyznawanie przedmiotowych płatności.

W sprawie nie znajdują zasadności zarzuty naruszenia - mającego istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - przepisów prawa procesowego: art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 i 10 k.p.a. Jak już wskazano organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które w pełni I spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 kpa. Tym samym w sprawie nie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Strona skarżąca zarzucając jego błędne ustalenie nie przedstawiła żadnych dowodów, które w jakikolwiek sposób potwierdzałyby jej twierdzenia, a negowały stanowisko organów Agencji.

Godzi się zauważyć, iż organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia spółek prawa handlowego. Przedmiot sporu sądowego trzeba jednak w tej sprawie umieścić na innej płaszczyźnie i tak też – słusznie – uczyniły organy ARiMR obu instancji. Chodzi mianowicie o to – co wymaga ponownego, silnego zaakcentowania – czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że owo formalnoprawne wyodrębnienie wskazanych podmiotów (na bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował w znacznej części jeden podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wyrażający się

w pozbawieniu strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów przed wydaniem decyzji, bowiem w aktach sprawy znajduje się pismo

z dnia [...] r. informujące stronę skarżącą o możliwości zapoznania się

z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się i zgłoszenia żądań. Z uprawnienia takiego strona nie skorzystała.

Tym samym, w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., bowiem strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i nie wskazał by uchybienie temu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Treści odwołania strony skarżącej nie zawiera żadnego konkretnego wniosku dowodowego, istotnego dla wyniku sprawy, którego przeprowadzenie uniemożliwiono jej w trakcie postępowania przed organem I instancji. W odwołaniu strona podważa jedynie ustalenia poczynione przez organy Agencji.

Wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego skargę oddalono na mocy art. 151 p.p.s.a.