Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1362/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia R. z siedzibą w R., J. H., Z. S., I. G., A. S., E. D., A. W., B. K., W. K. i W. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi krajowej 1. oddala skargi; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie na rzecz adwokata P. P. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Minister Budownictwa w oparciu o art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.

- Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych ( Dz. U. z 2003r.nr 80, poz.721 ze. zm.) w związku z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2006r. Nr 220, poz.1601) po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez M. P., J. B. wraz z B. S. i J. S., A. W., J. H. występującego jako pełnomocnik mieszkańców R., oraz w imieniu własnym wraz z M. F., J. H., D. F. oraz D. H., W. K., Z. K. wraz J. K., A. i P. K., Stowarzyszenia R. oraz T. Z uchylił w części decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2005r.nr [...]w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej polegającej na budowie obwodnicy miasta R. w ciągu drogi krajowej Nr [...] J- K od km [...] do km [...]

Uprzednia decyzja organu odwoławczego była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który to wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2006r sygn. akt IVSA/Wa2260/05 uchylił ją wskazując w rozstrzygnięciu, iż nie wskazano numerów geodezyjnych wszystkich działek, podlegających podziałowi oraz działek powstałych w wyniku podziału. Sąd w wyroku wskazał, iż z rozstrzygnięcia decyzji ma wynikać w sposób nie budzący wątpliwości jaka cześć działki podlegającej podziałowi zostanie przeznaczona pod budowę drogi krajowej, a jaka jej cześć pozostanie nadal we władaniu właściciela, poza tym w osnowie decyzji powinny być podane również numery działek zajętych w całości pod budowę drogi krajowej. Ponadto Sąd stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym decyzja ma zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu,

których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż organ musi jeszcze raz przeprowadzić postępowanie i w swej decyzji odnieść się do wszystkich zarzutów, jakie zostały podniesione przez skarżących.

Wydając zaskarżoną decyzję w niniejszej sprawie organ powołał się na ten wyrok Sądu i rozstrzygnął następująco:

Uchylił decyzję I instancji w części dotyczącej następujących ustaleń :

* W pkt I. ppkt.1 odnośnie zawartych w sentencji tej decyzji wykazów działek

ewidencyjnych, na których zlokalizowana jest inwestycja, wyszczególnionych wg

obrębów ewidencyjnych (strony 2, 3 i 4 decyzji I instancji);

* W pkt I. ust. 2 - odnośnie zawartych w sentencji tej decyzji wykazów działek

ewidencyjnych podlegających podziałowi, wyszczególnionych wg obrębów

ewidencyjnych (strony 5-15 decyzji I instancji)

* W pkt I. ust.3 dokonał zmiany w decyzji I instancji w ten sposób, iż na na stronie 17

w wierszu 28 po słowach : kolidujące z budową zastąpił wyrazy "droga ekspresowa"

określeniem "droga obwodowa".

*W pkt II rozstrzygnął sprawy objęte uchyloną częścią decyzji w ten sposób, że podał wykaz działek z numerami ewidencyjnymi, na których zlokalizowana jest inwestycja w poszczególnych obrębach ze wskazaniem działek położonych w całości w pasie drogowym, w części w pasie drogowym oraz działek do czasowego zajęcia. Zaznaczając działki tworzące pas drogowy wytłuszczonym drukiem.

W pozostałym zakresie utrzymał w mocy rozstrzygniecie Wojewody [...] z dnia [...].04.2005 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podał, że decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2005r. w części nie uchylonej nie narusza prawa.

Odnosząc się merytorycznie do zarzutów podniesionych w odwołaniach stwierdził, iż postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zostało wszczęte na wniosek z dnia 24 09.2004r. złożony przez Generalną Dyrekcje Dróg Krajowych i Autostrad. Po stwierdzeniu, że dokumentacja spełnia wymogi z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 10.04.2003r o szczególnych zasadach przygotowań i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych ( Dz.U. z 2003r Nr 80 poz. 721) - zwanej dalej specustawą. Zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej poprzez obwieszczenie. Minister uznał, że cały przebieg planowanej inwestycji został ustalony prawidłowo. Jest on również zgodny z uprzednio obowiązującym

Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego miasta R. zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] Komisarza Rządowego dla Gminy R. jak i zgodny z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia [...].11.2002r. w oparciu, o którą inwestor nie chciał realizować tej inwestycji. Organ odniósł się również do kwestii związanych ze sporządzeniem raportu oddziaływania na środowisko wyjaśniając, iż ów raport został wykonany po przeprowadzeniu konsultacji społecznych już na etapie postępowania administracyjnego o wydanie decyzji lokalizacyjnej i wariant w nim przyjęty został zatwierdzony na posiedzeniu Komisji Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych zwaną w skrócie KOPI przy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...]. z dnia 18 .08.1994r., które było przeprowadzone z udziałem mieszkańców miasta R. Z ustaleń raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko wynika, że planowana inwestycja drogowa będzie negatywnie oddziaływała na środowisko lecz w celu zmniejszenia tych skutków raport przewiduje lokalizację urządzeń ochronnych w postaci m. in. ekranów akustycznych.

Stwierdził jednocześnie, iż zarzuty podniesione w złożonych odwołaniach nie zasługują na uwzględnienie.

Odpowiadając na zarzut A. W., iż decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej narusza jej prawo własności poprzez pominięcie udziału właścicieli nieruchomości w procedurze przygotowującej inwestycję oraz nie zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Organ wskazał, iż decyzja nie narusza jej prawa własności w sposób niedozwolony. Nie zgodził się również z twierdzeniem, iż strony nie miały zapewnionego udziału w postępowaniu, gdyż zawiadomił o wszczęciu postępowania poprzez obwieszczenie w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Zawiadomił również o miejscu, w którym można zapoznać się z dokumentacją oraz o trybie składania wniosków i uwag. Odnośnie zastrzeżeń dotyczących numerów dzielonych działek uznał, że dane przedstawione na mapach podziałowych w wykazach zmian gruntowych są zgodne z danymi zawartymi w ewidencji gruntów. Mapy podziałowe zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zgodnie z art. 40 ust 2 i 3 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne.

Odpowiadając na zarzuty J. H. dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1

specustawy wskazał, iż w sprawach o wydanie decyzji lokalizacyjnej stosuje się

przepisy Kpa i jeżeli wniosek o wszczęcie nie czyni zadość wymogom, to wzywa się do usunięcia braków. Organ zaznaczył, że do wniosku była załączona opinia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 25.10.2004r uzgadniająca planowane przedsięwzięcie, która jest wiążąca w sprawie. Skomentował również argumentację dotyczącą wariantu północnego przeprowadzenia drogi wskazując, iż Wojewoda wydając decyzję lokalizacyjną nie był upoważniony do wyznaczenia trasy przebiegu obwodnicy i nie dokonywał kalkulacji kosztów obu wariantów. Obowiązujące przepisy nie upoważniają bowiem organu do oceny racjonalności i słuszności rozwiązań przyjętych we wniosku o ustalenia lokalizacji drogi. Organ wskazał, iż za realizację i ocenę rozwiązań technicznych w zakresie tego zamierzenia odpowiedzialny jest inwestor. Nie zgodził się również z twierdzeniem, że projektowana obwodnica będzie drogą czterojezdniową z poboczami, ponieważ z materiałów wynika, że będzie to droga dwujezdniowa scharakteryzowana jako droga krajowa o klasie GP. Nie zgodził się również z twierdzeniem, iż planowane urządzenia ochrony środowiska nie spełnią wymogów bowiem z ustaleń raportu wynika, że negatywne oddziaływania drogi po zastosowaniu urządzeń ochronnych nie będą przekraczały dopuszczalnych norm poza pasem drogowym.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu W. K. uznał, iż są one bezzasadne. Ustosunkował się m. in. do obaw skarżącej dotyczących zbyt bliskiej odległości drogi od jej zabudowań wskazując, iż z raportu wynika, że negatywne oddziaływania drogi nie będą występowały poza pasem drogowym, a z załącznika nr 1 do decyzji wynika, że część jej działki zostanie zajęta pod drogę dojazdową, która jest niezbędna dla obsługi ruchu lokalnego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Stowarzyszenia R. również uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż naruszono przepisy art. 6 Konwencji Aarhaus i art. 33 i 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska ( Dz. U. z 2008r.Nr 25, poz.150 tekst jednolity zwaną dalej jako "P.O.Ś") poprzez brak konsultacji społecznych. Zauważył, iż powołany przepis Konwencji Aarhaus nie nakazuje przeprowadzenia konsultacji społecznych podczas opracowania raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, podobnie jak przepisy ustawy P.O.Ś. Za niezasadny uznał również zarzut wydania opinii przez osobę nieuprawnioną wskazując, iż w aktach sprawy znajduje się uchwała nr [...] zarządu Powiatu R. z dnia [...].08.2004r.

pozytywnie opiniująca lokalizację obwodnicy miasta R. jak również jest opinia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Odniósł się także do zarzutu dotyczącego rozbieżności co do dojazdu do istniejącego cmentarza żydowskiego, wyjaśniając, iż dojazd do bramy cmentarza, będzie odbywał się w sposób dotychczasowy ul. [...] Nie zgodził się z zarzutem, iż planowana inwestycja wprowadzi chaos w komunikacji miasta. Zaznaczył, iż z materiałów załączonych do wniosku wynika, że dzięki niej zostanie uporządkowany ruch zarówno w mieście jak również w okolicach miasta a ciągłość ruchu lokalnego zostanie zapewniona poprzez drogi dojazdowe wzdłuż obwodnicy, co oprawi również stan bezpieczeństwa uczestników ruchu. Za nietrafny uznał zarzut, że budowa obwodnicy spowoduje konieczność wyburzenia zabytkowych domów, bowiem w aktach sprawy znajduje się pozytywna opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 29.07.2004r. dotycząca materiałów przedłożonych do wniosku o ustalenie lokalizacji obwodnicy R. Odnosząc się do twierdzenia Stowarzyszenia, iż Wojewoda [...] nie był uprawniony do zamieszczenia w zaskarżonej decyzji wykazu działek do czasowego zajęcia, wyjaśnił, iż konieczność ta wynikała z przebudowy istniejącej infrastruktury technicznej, która będzie zdaniem organu kolidowała z projektowanym odcinkiem obwodnicy. Dodał, iż w opracowaniu "Materiały do wniosku o ustalenie lokalizacji drogi" inwestor wskazał jakie urządzenia ulegną przebudowie podając, iż urządzenia te nie są związane z drogą i nie znajdą się w pasie drogowym. Do urządzeń tych zaliczył urządzenia energetyczne, telekomunikacyjne, wodociągowe, kanalizacje deszczową i gazową.

Organ odwoławczy nie zgodził się nadto z twierdzeniem, że postępowanie w sprawie oddziaływania inwestycji na środowisko powinno być powtórzone, gdyż znowelizowana ustawa P.O.Ś weszła w życie po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji nr [...], nie było więc podstaw do stosowania przy jej wydaniu tych przepisów z uwagi na deklaracje inwestora. Na koniec organ ustosunkował się do zarzutu, iż trasa obwodnicy zamknie korytarz przewietrzenia miasta jakim jest dolina rzeki W. Stwierdził, iż analizowana droga nie będzie przebiegała wyłącznie na nasypach, ponieważ są również fragmenty, które przebiegają po równym terenie oraz w wykopie, a na rzece W. zaprojektowano most, którego parametry będą określone tak aby pozwalały na przepływ mas powietrza wzdłuż rzeki i będą docierały do centrum miasta również będzie możliwy dopływ wody.

Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007r. skargi wnieśli: W. P., W. K., B. K., A. W., J. H. wraz z Z. S., I. G., A. S. oraz E. D., T. Z. i Stowarzyszenie R.

Skargę T. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 września 2007r. odrzucił, wobec czego zarzuty podniesione przez niego w skardze zostaną pominięte w dalszej części uzasadnienia.

Skarżąca W. P. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz 107 § 3 Kpa poprzez brak rozpoznania całego materiału dowodowego, brak merytorycznego i prawnego uzasadnienia oraz pominięcie i nieuwzględnienie przepisów prawa wykazanych w odwołaniu. Wskazała również, że w zaskarżonej decyzji uwzględniono jej 2 działki jako przeznaczone do zajęcia pod planowaną drogę lecz nie wyjaśniono konieczności i celu ich zajęcia. Skarżąca W. K zarzuciła, iż organ nie dopełnił obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji tj. nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione, a którym odmówił wiarygodności. Wskazała ponadto, że Minister Budownictwa wymieniając działki do czasowego zajęcia nie określił precyzyjnie jaka ich cześć, na jaki okres i z jakiego powodu będzie podlegała zajęciu. Zaznaczyła nadto, że jest współwłaścicielką tak udziału w drodze, jak i działki zabudowanej. Na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. ponadto oświadczyła, iż cofa podniesione zarzuty dotyczące działek o nr [...], [...],[...],[...], o których czasowym zajęciu rozstrzygała decyzja, by jej żądania pokrywały się z tymi, które ujęła jej córka w swojej skardze, mająca wspólnie z matką jedynie udział w drodze (działki zabudowanej należącej do matki nie jest natomiast współwłaścicielką). W skardze B. K. znalazły się zarzuty zbieżne z tymi, które przedstawiła jej matka W. K. odnośnie udziału w drodze. Dodatkowo podniosła, iż nie brała czynnego udziału w każdym etapie postępowania, bo nie uczestniczyła w spotkaniu z mieszkańcami w dniu 2.04.2004r. Wskazała, iż Minister Budownictwa zmieniając w części decyzję Wojewody [...] naruszył art. 7 i art. 77 Kpa,

bowiem nie wyjaśnił kwestii przebiegu linii rozgraniczających tej inwestycji przechodzących przez jej działkę o nr [...] (drogowa) oraz nie wyjaśnił

parametrów technicznych przejazdów gospodarczych.

Kolejną skargę złożyła A. W., która zarzuciła zaskarżonej decyzji m.in.

* brak rozpoznania sprawy zgodnie ze wskazaniami WSA w wyroku z dnia

28.04.2006r.( sygn. akt IV SA/Wa 2260/05);

* brak rozpoznania całości materiału dowodowego;

* brak rozpoznania istoty sprawy zawartej w odwołaniu z dnia 2.05.2005r. i

wniosku z dnia 5.03.2007r. dotyczącej wyjaśnienia zasadności i podstawy

prawnej wykazania w decyzji działek do czasowego zajęcia,

* brak merytorycznego i prawnego uzasadnienia przy stwierdzeniu

bezzasadności zarzutów;

* pominięcie i nieuzasadnienie naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu

decyzji w tym: art.1, 2, 4, 5 ust.2 i 3, 7 ust.1 i 3, 9, art. 30 ust.1 i 2 specustawy

art. 7, 8,10, 57 § 3, 77, 88,107 § 1 ,2 ,3 Kpa oraz art. 29, 30, 31 ustawy Prawo

geodezyjne i kartograficzne, art. 94, art. 97, art. 124,125,126 ustawy o

gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 1pkt c, ust 2 pkt c, art. 6 i 7

Konwencji Aarhaus, art.46, 47, 48, 49, 51, 53, 55, 56, 71 ustawy P.O.Ś oraz

art. 21,64,77, Konstytucji RP.

W piśmie procesowym z dnia 20.08.2008r. skarżąca uzupełniając skargę podniosła, iż w zaskarżonej decyzji została zmieniona liczba działek do czasowego zajęcia w stosunku do stanu poprzedniego i ustaleń przyjętych w pozwoleniu na budowę. Brak wykazania tej zmiany w zaskarżonej decyzji jej zdaniem stanowi kolejną przesłankę do uchylenia tej decyzji, a kwestia czasowej zajętości działek leżących poza pasem drogowym winna być rozstrzygnięta inną decyzją w odrębnym postępowaniu.

W skardze, którą wnieśli J. H. wraz z Z. S., I. G., A. S. i E. D. znalazły się zarzuty analogiczne jak w skardze A. W. Uzasadniając swoją skargę skarżący wskazali, że inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji lokalizacyjnej obwodnicy R. na podstawie specustawy, gdzie inwestycja została całkowicie zmieniona w stosunku do poprzedniej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a właścicieli nie poinformowano o zmianach. Zdaniem skarżących wniosek został złożony z pominięciem przepisów dotyczących budowy takich inwestycji, które obowiązywały w Polsce od chwili przystąpienia do Unii Europejskiej w dniu 1.05.2004r. Wojewoda [...] wydając decyzję nr

[...] naruszył przepisy prawa wspólnotowego, które wskazywały, że przy opracowywaniu dokumentacji należało przedstawić kilka wariantów przebiegu obwodnicy i poddać je społecznej konsultacji. Zarzucono także naruszenie przepisów art. 46 ustawy P.O.Ś poprzez nie uzyskanie przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W skardze wskazano również, że przebieg obwodnicy przez dolinę rzeki W. spowoduje zalewanie siedlisk i pól, co będzie utrudniało ochronę przed powodzią a sprzeczne jest z przepisem art. 83 ust 1 ustawy Prawo wodne. W dalszej części skargi odniesiono się do sporządzonego raportu powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Ustosunkowując się do otrzymanej odpowiedzi na skargę w piśmie z dnia 18.08.2008r. skarżący dodatkowo wyjaśnili, iż przebieg drogi został zatwierdzony przez władze miasta R. i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad bez udziału społeczeństwa co narusza przepisy ustawy prawa polskiego i dyrektyw UE m.in.: Konwencji Aarhaus art.3, art.4, art.5, art.6 art.7, Dyrektywy nr 85/337/EWG z dnia 27.04.1985r, ustawy Prawo Ochrony Środowiska art. 46. Skarżący wyjaśnili, iż na spotkaniu, które odbyło się w dniu 2.04.2004r. w siedzibie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z udziałem przedstawicieli Biura Projektowego i [...] Biura Inwestycyjnego w K. nie konsultowano innych opcji przeprowadzenia tej inwestycji. Przedstawiono bowiem już gotowy projekt, a Dyrektor G.D.D.K.i A poinformował mieszkańców, że zmiany wniesione do projektu nie będą uwzględniane. Skarżący zarzucili nadto, iż nie zostali poinformowani o posiedzeniu Komisji Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych, którego przedmiotem była koncepcja przebudowy drogi krajowej [...]. Na tym spotkaniu Urząd miał wypowiedzieć się co do przebiegu trasy mając do rozważenia dwa warianty południowy i północny. Burmistrz nie poinformował o tym zebraniu mieszkańców i uzależnił budowę od przyjęcia wariantu południowego, w wyniku czego Rada Gminy podjęła uchwałę o lokalizacji budowy obwodnicy z pominięciem propozycji mieszkańców.

Ostatnią skargę złożyło Stowarzyszenie wskazując na naruszenia analogiczne jak podniesione w skardze A. W. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, iż decyzja Ministra Budownictwa nadal nie spełnia wymogów określonych w wyroku WSA. Dodatkowo podniosło, iż w materiałach, które były do wglądu nie było żadnej

informacji, które określałaby jaka część działki podlegającej podziałowi zostanie przeznaczona pod drogę. Znajdowały się tam tylko mapy z liniami rozgraniczającymi, z których nie wynikało w sposób jednoznaczny, która działka podlega podziałowi. Ponadto numery działek były nieczytelne uniemożliwiając ustalenie właścicieli poszczególnych działek. W dalszej części skargi Stowarzyszenie wskazało, że oba organu orzekające w sprawie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej nie zweryfikowały stanowiska wnioskodawcy w kwestii nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podniosło, że Minister Budownictwa wydając przedmiotową decyzję naruszył przepisy Konwencji Aarhaus, które nakazują przedstawić kilka wariantów przedsięwzięcia poddać je konsultacji ze społeczeństwem, a dopiero później wydać decyzję. Zdaniem skarżącego żaden organ nie rozważył proponowanego przez mieszkańców wariantu północnego i nie ustosunkował się do zaproponowanych rozwiązań. Stowarzyszenie podobnie jak w skardze J. H. podniosło również zarzut przebiegu obwodnicy przez dolinę rzeki W. jako niezgodny z przepisami ustawy Prawo wodne. Także w kwestii raportu Stowarzyszenie stwierdziło, iż powinien on być opracowany od początku dla całego odcinka drogi przynajmniej w obrębię jednego województwa.

Odpowiadając na przytoczone skargi Minister Budownictwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r.i wniósł o ich oddalenie.

Dodatkowych wyjaśnień udzielił natomiast Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...]. odnosząc się w szczególności do skargi Stowarzyszenia. W piśmie swym stwierdził, że budowa obwodnicy została przygotowana na podstawie stosownych decyzji i uzgodnień. W oparciu o te rozstrzygnięcia sporządzono projekt budowlany. Uprzednio uzyskano wszystkie niezbędne i wymagane prawem opinie, uzgodnienia i pozwolenia. W trakcie przygotowania wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej otrzymano pozytywne opinie dotyczące projektu obwodnicy Zarządu Powiatu R, Zarządu Województwa [...], Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Inwestor przyjął wariant południowy zgodnie z protokołem z posiedzenia KOPI z dnia 18.08.1994. w którym uczestniczyli też mieszkańcy. W kwestii raportu Dyrekcja wyjaśniła, iż już na etapie wniosku o

ustaleniu lokalizacji drogi opracowany został raport, który zawierał analizę potencjalnych zagrożeń i szkód dla dóbr kultury, warunków życia i zdrowia ludzi w tym przewidywanego zasięgu oddziaływań ponadnormatywnych hałasu, zanieczyszczeń powietrza, wody oraz przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Na etapie opracowania projektu budowlanego został wykonany kolejny raport, który był podstawą uzgodnienia projektu z Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w R.. Inwestor w piśmie tym ustosunkował się również do kwestii mostu na rzece W. wskazując, iż nawet w przypadku opadów zdarzających się raz na 200 lat, rzeka nie wypełni całkowicie światła mostu, które jest znacznie większe niż w moście dotychczas istniejącym. Co do ruchu lokalnego wyjaśnił, iż zostanie on całkowicie zapewniony poprzez drogi lokalne wzdłuż obwodnicy i przejazdy gospodarcze pod obwodnicą, co w efekcie spowoduje, że żadna z ulic lokalnych nie zostanie zamknięta. Możliwe jest jedynie rozważenie połączenia z obwodnicą lub układem dróg lokalnych. Przewidziano także możliwość włączenia ul. [...] do ul. [...]. Nadto inwestor dodał, iż za budową obwodnicy są m.in. Stowarzyszenie [...], Samorządowe Forum Wójtów, Burmistrzów i Starosty Powiatu R. Wskazał iż budowa autostrady [...] na odcinku od T. do K. planowana jest w latach 2010-2011. Jej przygotowanie do realizacji prowadzone jest na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, która nie przewiduje budowy łącznika autostrady z drogą krajową nr [...] w obrębie R. Najbliższy węzeł R. planowany jest na wysokości S.[...]. Nadto stwierdził, że Oddział GDDKiA w [...]. uzyskał zgodę GDDKiA w W. na ogłoszenie przetargu na budowę obwodnicy R. Przetarg ten został ogłoszony dnia 12.02.2008r. W dniu 30.05.2008 r. została zawarta umowa z Wykonawcą robót, który rozpoczął prace przy realizacji inwestycji w dniu 19.06.2008r.

Skarżący stanowiska swe poparli w kilku pismach procesowych, złożonych jako załączniki do protokołu rozprawy, w których podtrzymali swe dotychczasowe wywody. Dodatkowo A. W podniosła, rozwijając swe stanowisko przedstawione na rozprawie, iż w niedalekiej odległości za cmentarzem żydowskim znajduje się Rezerwat przyrody pod nazwą "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargi nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że wniesione skargi nie są zasadne, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Budownictwa z dnia [..]04.2007 r. nie naruszyła w rażący sposób prawa. Nie zachodzą także inne przyczyny wyszczególnione w art. 156 Kpa, ani też w art. 145 Kpa pozwalające na przyjęcie, iż wydano ją z naruszeniem prawa.

Na wstępie należy stwierdzić, iż kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy dokonać z uwzględnieniem przepisu ust. 3 art. 31 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 80, poz. 721 ze zm.), określanej dalej mianem specustawy. Stanowi on, iż w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy drogi może stwierdzić jedynie, iż decyzja narusza prawo z przyczyn wyszczególnionych w art. 145 lub 156 Kpa.

W niniejszej sprawie w dniu [...].11.2007 r. zostało wydane pozwolenie na budowę przedmiotowej obwodnicy R., na skutek wniesionych odwołań decyzja ta została utrzymana w mocy i na jej podstawie prowadzone są roboty budowlane, które zgodnie z wpisem do dziennika budowy wstępnie rozpoczęły się już w listopadzie 2007 r. W dniu 30.05.2008 r. została natomiast zawarta umowa

z Wykonawcą robót, który rozpoczął prace przy realizacji inwestycji w dniu 19.06.2008 r.

W tym stanie rzeczy Sąd mógł brać pod uwagę tylko takie wady zaskarżonej decyzji, które przemawiałyby za stwierdzeniem jej nieważności lub mogły stanowić podstawę wznowienia postępowania lokalizacyjnego.

Co się tyczy podstaw wznowieńiowych nie były one podnoszone przez skarżących za wyjątkiem zarzutu, iż o poszerzeniu zakresu tej inwestycji w stosunku do uprzedniego projektu objętego wcześniejszą decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z 2002 r. zainteresowani nie zostali powiadomieni.

Należy mieć na uwadze, iż inwestor po wejściu w życie specustawy zrezygnował z realizacji tej inwestycji w drodze posiadanej już, ale zakwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dniu 24.09.2004 r. na jego wniosek zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej dla tej inwestycji, nieco zmodyfikowanej poprzez utworzenie dodatkowych 2 poziomowych węzłów na skrzyżowaniu obwodnicy z ul. [...] i ul.[...] oraz przejścia dla pieszych pod mostem na rzece W. O jego wszczęciu Wojewoda [...] zawiadomił w drodze obwieszczeń w urzędzie gminy właściwym ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Wówczas mieszkańcom stworzona została możliwość zapoznania się z zamierzeniem inwestora, które będzie realizował poprzez uzyskanie decyzji lokalizacyjnej. Brak zainteresowania po stronie skarżących z uwagi na ich przekonanie, iż chodzi o taką samą inwestycję jak w uprzedniej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie mogą stanowić zarówno przesłanki wznowieniowej, jak i przesądzać o wydaniu zaskarżonej decyzji z tej przyczyny z rażącym naruszeniem prawa. Zarzut taki zatem nie mógł być uwzględniony. Sąd z urzędu nie dostrzega natomiast istnienia innych podstaw wznowieniowych.

Pozostaje zatem do rozważenia ewentualne istnienie podstaw z art. 156 Kpa. W ocenie Sądu przeanalizowania wymaga zatem w myśl § 1 pkt 2 tego artykułu, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pozostałe podstawy nieważności zaskarżonej decyzji nie były podnoszone przez skarżących, a Sąd nie stwierdza ich istnienia z urzędu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, tak Sądu Najwyższego, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego, rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze. Jak wspomniano, jego wyjątkowość wynika stąd, że prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Przyjmuje się, że nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesadzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji to kwalifikowane naruszenie prawa -dochodzi do niego, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Zastosowanie danej normy prawnej musi - przy rażącym naruszeniu prawa - pozostawać w sprzeczności z literalną wykładnią danego przepisu (porównaj P. Przybysz, "Kodeks Postępowania Administracyjnego", Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 325 oraz powołane tam orzecznictwo). Nie stanowi zaś rażącego naruszenia prawa odmienna interpretacja przepisu dokonana przez organ administracyjny.

W tym też kontekście czynione będą dalsze ustalenia w niniejszej sprawie.

W celu oceny, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy przeanalizować prawidłowość procedury, w jakiej decyzję lokalizacyjną podjęto oraz spełnienie przez inwestora niezbędnych wymogów odnośnie złożonego wniosku.

Na wstępie należy zauważyć, iż przewidziany w specustawie termin 3 miesięcy na wydanie decyzji (art. 2 ust. 2) ma jedynie charakter postulatywny i przekroczenie go przy wydaniu decyzji nie stanowi w szczególności rażącego naruszenia prawa.

Podkreślenia wymaga, iż decyzja pierwszoinstancyjna wydana została pod rządami specustawy zawierającej załączniki, w tym załącznik Nr 1, ustalający jakim wymogom winien odpowiadać raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia drogowego na środowisko, wymagany do wniosku o ustalenie lokalizacji drogi. Raport został więc sporządzony według zawartych w tym

załączniku wymogów. Należy nadto zauważyć, iż wówczas obowiązujący art. 11 specustawy wyłączał art. 49-52 i 55-57 ustawy Prawo ochrony środowiska. Dopiero zaskarżoną decyzję wydano już po zmianie przepisów w zakresie uzgodnień dotyczących wpływu inwestycji na środowisko. Z dniem 28.07.2005 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 18.05.2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 113, poz. 954), która przyjęła, iż przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, do których należą inwestycje drogowe mogą być realizowane wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis przejściowy tej ustawy - art. 19 ust. 2 przewidział możliwość odstępstwa od tej zasady - w odniesieniu do postępowań, w których wydane zostały decyzje o ustaleniu lokalizacji drogi przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a nie zostały wydane pozwolenia na budowę - na wniosek uprawnionego podmiotu. Z możliwości tej skorzystano w niniejszej sprawie i zastosowanie znalazły dotychczasowe przepisy.

Zarzutu skarżących J. H., Z. S., I. G., A. S. i E. D., sugerującego, iż takiego wniosku nie złożono, choć winien być przez inwestora złożony - nie można uznane za zasadny w kontekście rozważania podstaw nieważnościowych. Zauważyć bowiem należy, iż zarówno inwestor jak i organ odwoławczy przyznają, że taka była wola inwestora, a decyzję pierwszoinstancyjną wydano przed omawianą zmianą przepisów. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując uprzednią decyzję organu odwoławczego, również wydaną po wejściu w życie ustawy z dnia 18.05.2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, uchybienia proceduralnego w tym zakresie nie podniósł, koncentrując się w swych wskazaniach na drobniejszych wadach odnoszących się do formy rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy. Nie stwierdził zatem w tym zakresie istotnego uchybienia i stanowisko takie wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie.

W istocie brzmienie art. 19 ust. 2 cyt. ustawy nie jest jednoznaczne i można odczytywać go w ten sposób, iż wniosek taki inwestor - mając już decyzję lokalizacyjną - winien złożyć przy uzyskiwaniu pozwolenia na budowę, o ile nadal chce by stosowano przepisy dotychczasowe. Na marginesie należy zaznaczyć, iż skład orzekający w niniejszej sprawie dokonuje kontroli nowej decyzji organu

odwoławczego wydanej w dniu [...].04.2007 r., a więc po wejściu w życie ustawy z dnia 18.10.2006 r. o zmianie specustawy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 220, poz. 1601), która w art. 5 nakazywała do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie (16.12.2006) decyzją ostateczną stosować przepisy dotychczasowe, a więc i ów art. 19 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 18.05.2005 r..

Ze wskazanych więc przyczyn Minister Budownictwa dokonywał oceny decyzji lokalizacyjnej w zakresie jej oddziaływania na środowisko w oparciu przepisy dotychczasowe, w tym raport oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko, sporządzony wg załącznika nr 1 do ustawy z dnia 10.04.2003 r. Raport wg załącznika nr 1 cyt. ustawy, obowiązującego w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej musiał zatem zawierać opis wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, co w raporcie uwzględniono. Co się zaś tyczy wymogu zawartego w pkt 1 ppkt 4 tego załącznika to nakładał on obowiązek opisu wariantów przebiegu przedsięwzięcia drogowego jedynie w sąsiedztwie lub na obszarach rezerwatu przyrody, parków narodowych, parków krajobrazowych obszarów objętych ochroną przyrody na podstawie prawa międzynarodowego oraz na obszarach intensywnej zabudowy mieszkaniowej, wraz z uzasadnieniem wyboru wariantów. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż nieco dalej na północ od cmentarza żydowskiego rozciąga się z południowego wschodu na północny zachód rezerwat przyrody "[...]". Nie jest to jednak obszar chroniony w ramach programu Natura 2000. Kwestia tego sąsiedztwa była rozważana w Aneksie 2 do raportu z 2004 r. Wspomniano tam o piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego z 19.11.2003 r., z którego wynikało, iż w obszarze który zostanie objęty pracami związanymi z budową obwodnicy R., jak i na obszarze objętym prognozowanym zasięgiem oddziaływań projektowanej drogi po jej oddaniu do eksploatacji nie ma rezerwatów przyrody, parków narodowych, parków krajobrazowych i obszarów objętych ochroną przyrody na podstawie prawa międzynarodowego. Dalej stwierdza się tam, iż rezerwat przyrody "[...]" położony w odległości około 500 m od projektowanej drogi znajduje się poza zasięgiem określonych w raporcie oddziaływań komunikacyjnych i funkcjonalnych (s. 2-3 Aneksu 2 do raportu).

Należy nadto zauważyć, iż użyty wówczas przez ustawodawcę w zał. 1 zwrot - "sąsiedztwo" - jest nieostry. Może zatem budzić wątpliwości, czy pod tym pojęciem mieszczą się jedynie takie sytuacje, gdy rezerwat bezpośrednio graniczy z terenem wyznaczonym liniami rozgraniczającymi zamierzonej inwestycji, czy też obejmuje on także wymienione w tym przepisie obszary przyrodnicze położone nieco dalej, na które inwestycja ta może mieć wpływ.

Z tego względu nierozważenie przez organy orzekające rozwiązań alternatywnych (wariantowych) przebiegu tej obwodnicy nie stanowi w ocenie Sądu, rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt. 2 Kpa. Dodatkowo z wyjaśnień zarówno Ministra, jak i inwestora wynika, że teren ten, nie jest gęsto zabudowany, bowiem wskaźnik intensywności zabudowy wynosi od 0,3 do 0.7. Zatem wg standardów stosowanych w planowaniu przestrzennym tereny te nie są zaliczane do kategorii obszarów o intensywnej zabudowie, stąd również z tych przyczyn brak owej wariantowości zamierzenia drogowego nie stanowił, w ocenie Sądu, rażącego naruszenia prawa.

Rozważając z kolei zarzut braku wariantowości na płaszczyźnie prawa wspólnotowego należy zauważyć, iż w związku z członkowstwem Polski w Unii Europejskiej muszą być stosowane bezpośrednio przez organy administracji akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń (por. art. 249 ak. 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą /TWE/ w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia m. in. Polski oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej /Dz. U z 2004 r., nr 90, poz. 864/). W prawie wspólnotowym, zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 249 TWE, dyrektywa, podobnie jak rozporządzenie czy decyzja jest instrumentem prawnym wiążącym, w przeciwieństwie do opinii, czy rekomendacji. Dyrektywy wiążą jednak w specyficzny sposób kraje członkowskie, a mianowicie w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty. Chodzi zatem o osiągnięcie wymaganego przez dyrektywę stanu rzeczy.

Mając ten charakter dyrektyw na względzie należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja nie pozostaje w sprzeczności z regulacjami Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27.06.1985 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. UE L. 85.175.40 ze zm.). Art. 5 ust. 1 tej dyrektywy nałożył na państwa członkowskie obowiązek przyjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, iż wykonawca

przedsięwzięcia, które musi podlegać ocenie wpływu na środowisko dostarczy we właściwej formie informacje wyszczególnione w załączniku III. Wśród tych informacji nałożono na inwestora (czyli wykonawcę w rozumieniu art. 1 ust. 2 tej dyrektywy) obowiązek rozpatrywania alternatywnych rozwiązań włącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego przez niego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe, ale tylko wówczas, gdy było to stosowne. Otóż w ocenie Sądu ze wskazanych już przyczyn na inwestorze nie spoczywał w niniejszej sprawie obowiązek przedstawienia zarysu głównych, alternatywnych rozwiązań przez niego rozpatrzonych, stąd usankcjonowanie ich braku w zaskarżonej decyzji, utrzymującej w tej części decyzję lokalizacyjną nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Takie postępowanie organu nie stało bowiem na przeszkodzie realizacji celu wynikającego ze wskazanej dyrektywy

Podobnie we wskazanej przez skarżących Konwencji z dnia 25.06.1998 r., sporządzonej w Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. nr 78, poz. 706) ratyfikowanej przez Polskę jeszcze przed przystąpieniem do Unii Europejskiej w art. 6 ust. 6 lit e znalazł się zapis zobowiązujący strony tej konwencji do udostępniania społeczności wglądu do istotnych informacji dla procesu podejmowania decyzji dotyczących zamierzonych przedsięwzięć, w tym informacji dotyczących środowiska. Przewiduje on udostępnienie zarysu ważniejszych wariantów alternatywnych rozważanych przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie rozważania takie miały miejsce jeszcze przed ratyfikowaniem tej konwencji przez Polskę, a mianowicie w 1994 r.

Należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie inwestor przyjął wariant południowy przebiegu tej obwodnicy już na skutek ustaleń przyjętych na posiedzeniu Komisji Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych przy Generalnym Dyrektorze Dróg Krajowych i Autostrad w W, które odbyło się w dniu 18.08.1994 r. Wariant tzw. południowy był również nakreślony w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji, która z woli inwestora upadła. Przewidywał go nadto zarówno Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa [...] jak i Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy R. z 2001 r. Na marginesie można również zaznaczyć, iż ta trasa przebiegu obwodnicy była wcześniej ustalona w planie zagospodarowania przestrzennego R., który

wyekspirował (zastrzegając zarazem, iż w sprawie przebiegu drogi na podstawie specustawy nie mogą mieć przesądzającego znaczenia regulacje aktów prawa miejscowego, w tym zapisy planu).

Nierozważenie zatem innych możliwych tras przebiegu obwodnicy, w tej konkretnej sprawie, nie stanowi, w ocenie Sądu, rażącego naruszenia prawa. Dopuszczalne było więc rozważenie jedynie przyjętego wówczas wariantu południowego obwodnicy R. oraz drugiego polegającego na niepodejmowaniu zamierzonej inwestycji.

Należy nadto zauważyć, że Wojewoda dopełnił wymogu podania do publicznej wiadomości informacji o środowisku i jego ochronie. Prawidłowo sporządzono raport wraz z jego aneksem. Prowadzone były też konsultacje społeczne uwzględniające przebieg drogi południową stroną miasta. Należy stwierdzić, iż na spotkaniu z mieszkańcami w dniu 2.04.2004 r. część skarżących wyraziła zgodę na taki przebieg drogi. Wymóg przeprowadzenia konsultacji społecznych został zatem dopełniony. W ich wyniku dokonano szeregu zmian w projekcie, uwzględniając w miarę możliwości zgłaszane postulaty. Jak wynikało z wypowiedzi skarżących nie zawsze burmistrz informował ich jednak o mających mieć miejsce konsultacjach, co nie może jednakże obciążać tak organów orzekających w tej sprawie, jak i inwestora.

Rozważając pozostałe wymogi proceduralne, które winny być dopełnione dostrzec trzeba, iż inwestor spełnił także warunki wynikające z art. 3 ust. 1 specustawy. Wskazany przepis nakazuje mu dołączenie do wniosku uzyskanych opinii właściwych miejscowo: zarządu województwa, zarządu powiatu oraz w tym przypadku Burmistrza Miasta i Gminy R. Pozytywne opinie uzyskano od Zarządu Powiatu R. oraz Zarządu Województwa [...]. Natomiast władze Miasta i Gminy R. stanowiska nie zajęły, co w myśl specustawy zasadnie uznano za akceptację projektu. Uzyskano także niezbędne uzgodnienia. Obwieszczając o wszczęciu tego postępowania zawiadomiono również o miejscu, w którym można zapoznać się z dokumentacją oraz o trybie składania wniosków i uwag.

Odnośnie warunków wynikających z art. 3 ust. 1 specustawy o znaczeniu uprawnień jakie organy samorządu terytorialnego mają w postępowaniu o ustalenie lokalizacji drogi wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6.06.2006 r., sygn. akt K 23/05 OTK-A. Stwierdził tam m. in., że art. 3 ust. 1 i

2 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych są zgodne z art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 166 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem wydanie takiej decyzji lokalizacyjnej przez Wojewodę, po zaopiniowaniu przez organy jednostek samorządu terytorialnego nie narusza wskazanych wzorców konstytucyjnych. Trybunał podkreślił, że co do zasady GDDKiA nie może złożyć wniosku w sprawie ustalenia lokalizacji drogi wojewodzie bez uzyskania opinii właściwych miejscowo organów jednostek samorządu terytorialnego. Tylko zaś w wyjątkowej sytuacji, gdy opinia taka nie zostanie wydana w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez GDDKiA o jej wyrażenie - wniosek może być złożony wojewodzie. Ustawodawca przyjął bowiem domniemanie, że w tej sytuacji organy samorządu terytorialnego nie mają żadnych zastrzeżeń do składanego wniosku i w pełni akceptują jego założenia. Trybunał stwierdził także, iż opinia ta choć nie jest wiążąca, powinna być brana pod uwagę, choćby z tego względu, że lokalizacja drogi ma znaczenie zarówno ogólnopaństwowe jak i lokalne. Wojewoda podejmując rozstrzygniecie w tym przedmiocie musi więc zatem mieć możliwość roztropnego ważenia interesu lokalnego z interesem Państwa. Zatem dopiero po spełnieniu wskazanych wymogów dołączenia do wniosku opinii podmiotów, które wymienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.2003 r. można przyjąć, że wniosek i ustalenie lokalizacji został właściwie złożony i stanowi podstawę wszczęcia postępowania lokalizacyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. W kontekście przytoczonego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego należy uznać, że marginalizacja znaczenia organów samorządu terytorialnego w tym postępowaniu lokalizacyjnym nie narusza wspomnianych konstytucyjnych wzorców kontroli, o ile spełnione zostaną wymogi wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.2003 r., a więc uprzedniego zasięgnięcia opinii tych organów i dołączenia tych opinii do wniosku. Warunek ten w niniejszym postępowaniu administracyjnym został spełniony. Uzyskano także pozostałe uzgodnienia i opinie wymagane przez obowiązujące przepisy prawa (por. art. 5 ust. 1 pkt 6 specustawy).

Fakt, iż Trybunał Konstytucyjny dokonał już w przytoczonym wyroku oceny konstytucyjności szeregu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg

krajowych, stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji i niekonstytucyjności ich nie stwierdził, czyni bezprzedmiotowym ponowne dokonywanie ocen w tym zakresie. Nadto w wyroku tym podkreślono, że "w ramach zasad zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody czy kształtowanie ładu przestrzennego, ale także należyta troska o rozwój społeczny i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania stosownej infrastruktury, niezbędnej dla - uwzględniającego cywilizacyjne potrzeby - życia człowieka i poszczególnych wspólnot. Idea zrównoważonego rozwoju zawiera więc w sobie potrzebę uwzględnienia różnych wartości konstytucyjnych i stosownego ich wyważenia".

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego przez A. W. w piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy należy stwierdzić, że wskazany w art. 31 ust.2 specustawy art. 160 Kpa nie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za przepis niekonstytucyjny, a jedynie w wyroku z dnia 23.09.2003 r., wydanym w sprawie o sygn. akt K 20/02 Trybunał uznał za niekonstytucyjną taką jego interpretację, która ograniczała odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody, pomijając utracone korzyści.

Odwołanie do art. 160 Kpa umieszczono w przepisie art. 31 specustawy jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 17.06.2004 r. o zmianie ustawy -Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692), która w art. 5, stanowi, iż do roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa odnośnie stanów i zdarzeń prawnych powstałych po 1.09.2004 r. stosuje się przepis art. 41V Kc, wskazujący wyłącznie tryb sądowy jako właściwy dla ich dochodzenia. Należy przyznać, że do tej zmiany ustawodawca nie dostosował dotąd przepisu art. 31 specustawy. Oczywiste jest jednak, iż w razie powstania takich roszczeń obecnie, mogą być one dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie na drodze administracyjnej. Przepis art. 160 Kpa został bowiem uchylony.

Fakt ten jednakże w żaden sposób nie wyklucza, w ocenie Sądu, możliwości zastosowania art. 31 specustawy w niniejszej sprawie.

Przechodząc do pozostałych kwestii tyczących zaskarżonej decyzji wymaga podkreślenia, iż w ocenie Sądu, organ odwoławczy formułując pkt I oraz pkt 11.1 swej decyzji z dnia [..].04.2007 r. w sposób prawidłowy zastosował się do wskazań zawartych w tym zakresie w wyroku WSA z dnia 28.04.2006 r., sygn. akt IV SA/ WA 2260/05. Kwestia zasadności i dopuszczalności wskazania nieruchomości do czasowego zajęcia w decyzji lokalizacyjnej nie budzi wątpliwości. Wynika to z art. 7 specustawy, który zawiera otwarty katalog zagadnień określanych w tej decyzji, na co wskazuje użyty zwrot "w szczególności", a nadto pośrednio z art. 30 tej ustawy. Zamieszczenie wykazu działek do czasowego zajęcia wiąże się bowiem z koniecznością przebudowy istniejącej infrastruktury technicznej, która będzie - w ocenie organu i inwestora -kolidowała z projektowanym odcinkiem obwodnicy. Inwestor wskazał jakie urządzenia ulegną przebudowie podając, iż urządzenia te nie są związane z drogą i nie znajdą się w pasie drogowym. Zagwarantowanie możliwości dalszego korzystania z urządzeń istniejącej infrastruktury technicznej mieści się w obowiązku zapewnienia ochrony interesów osób trzecich. Wskazania szczegółowe w tym zakresie zostaną natomiast zamieszczone w decyzji o pozwoleniu na budowę.

Trzeba też zauważyć, iż zawarcia wskazań odnośnie czasowego zajęcia nieruchomości w decyzji lokalizacyjnej nie zakwestionował również Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym, wydanym uprzednio wyroku i ocena ta wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie. Sąd nakazał wówczas jedynie wyraźne wskazanie numerów geodezyjnych wszystkich działek, podlegających podziałowi oraz działek powstałych w wyniku podziału ze wskazaniem stopnia ich zajętości oraz wyszczególnieniem działek zajętych w całości pod projektowaną budowę - oczywiście w stopniu w jakim jest to możliwe w decyzji lokalizacyjnej i to zalecenie w ocenie Sądu zostało wykonane.

Należy także podnieść, iż art. 12 specustawy pozwala wyeliminować w postępowaniu lokalizacyjnym odrębne postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Nie ma tu więc zastosowania administracyjny tok postępowania, wynikający z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem zatwierdzenie podziału nieruchomości pod drogę krajową nie następuje w drodze ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi wydanej przez wojewodę.

Kwestia niewykorzystania niektórych nieruchomości czasowo zajętych pod tę obwodnicę stanowi przedmiot rozważań w odrębnym postępowaniu, a mianowicie wywłaszczeniowym, prowadzonym na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami, gdzie znajdują się także regulacje normujące sprawę odszkodowań.

W ocenie Sądu kolejny zarzut, iż raport powinien być opracowany od początku dla całego odcinka drogi przynajmniej w obrębię jednego województwa również nie jest trafny, bowiem specustawa w ówczesnym brzmieniu takiego obowiązku nie nakładała, a w szczególności jej załącznik 1. W analizowanym przypadku, jak wynika z wniosku inwestora, aktualnie realizowanym "całym przedsięwzięciem" jest w rozumieniu art. 46 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska budowa przedmiotowej obwodnicy na określonym odcinku i dla tak sprecyzowanego przedsięwzięcia sporządzono raport.

Nie jest także trafny, podniesiony przez skarżące Stowarzyszenie, zarzut niezgodności z przepisami ustawy Prawo wodne przebiegu obwodnicy przez dolinę rzeki W. Przyjęte rozwiązania w tym zakresie mogą być bowiem zrealizowane tylko po uzyskaniu w odrębnych postępowaniach stosownych pozwoleń wodnoprawnych.

Nie zasługują również na uwzględnienie odnośnie obawy o zalewanie zabudowanej nieruchomości zarzuty W. K. Przeprowadzenie niezbędnych prac melioracyjnych również będzie wymagało stosownych pozwoleń wodnoprawnych, wydawanych odrębnie. Nadto podnieść należy, iż zastrzeżenia te tyczą przede wszystkim jej działki zabudowanej. Na rozprawie przed Sądem oświadczyła jednakże, iż ogranicza swą skargę do zarzutu podniesionego przez córkę, która uiściła wpis od skargi, a współwłaścicielką działki zabudowanej nie jest. Posiada natomiast wraz z matką udział w drodze (działka nr [...]). Uznać zatem należy, zgodnie z Jej oświadczeniem złożonym na rozprawie, iż nie podtrzymuje swej skargi odnośnie działek o nr [...], [...], [...] i [...], o których czasowym zajęciu rozstrzygnęła zaskarżona decyzja.

W ocenie Sądu do pozostałych, podniesionych zarzutów organ odwoławczy trafnie odniósł się w zaskarżonej decyzji. Zarzuty zawarte w skargach w zasadzie nie rozszerzyły zastrzeżeń podniesionych w odwołaniach, a zostały dodatkowo, celnie skomentowane w odpowiedzi na skargę.

Sąd podziela nadto argumentację organu zawartą w zaskarżonej decyzji i stwierdza, iż organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniach, które stricte dotyczą niniejszej decyzji lokalizacyjnej. Jednocześnie w niniejszym uzasadnieniu Sąd pomija szczegółowe omówienie pozostałych, drobniejszych zarzutów, nie mających ścisłego związku z kontrolowanym rozstrzygnięciem, których wystąpienie nie mogłoby i tak skutkować stwierdzeniem wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na zakres i charakter szczegółowe ich opisywanie staje się zbędne wobec przesłanek, które w myśl art. 31 ust. 3 w zw. ust. 2 specustawy Sąd może brać pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, a więc możliwości uwzględnienia jedynie przesłanek wznowieniowych lub wskazujących na nieważność kontrolowanej decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O wynagrodzeniu adwokatów za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.