Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1842/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 77, art. 124
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust.1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2013 poz 947
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: art. 119
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Minister Zdrowia z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...] Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia S. S. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego syna W. S. urodzonego [...] lutego 2017 r.

Uzasadniając postanowienie organ II instancji wyjaśnił, że postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. znak: [...], Wojewoda [...] (zwany dalej Wojewodą lub Organem egzekucyjnym) nałożył na S. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000,00 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna W. S. urodzonego [...] lutego 2017 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] listopada 2017 r., nr [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") i wezwał do jej uiszczenia w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania postanowienia przez zobowiązanego.

Jednocześnie Wojewoda [...] w swoim postanowieniu wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym również w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania postanowienia. Dodatkowo obciążył skarżącą opłatą w wysokości 68,00 zł (słownie: sześćdziesięciu ośmiu złotych) za czynności egzekucyjne. Zażaleniem z 4 stycznia 2018 r. skarżąca zaskarżyła do Ministra Zdrowia ww. postanowienie oraz złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia. Zażalenie zostało wniesione w terminie.

Minister Zdrowia wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegające na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy. Minister Zdrowia przeanalizował materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie podzielił zarzutów skarżącej.

Postępowanie w sprawie ww. obowiązku prowadzone było przez PPIS w [...] i zakończyło się wydaniem przez ten organ w dniu 29 listopada 2017 r. tytułu wykonawczego o numerze: [...]. Organ, przed dokonaniem powyższego, upomnieniem z dnia 20 listopada 2017 r. wezwał skarżącą do wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnienia, a także pouczył ją o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu 21 listopada 2017 r. Pismem z dnia 29 listopada 2017 r. PPIS w [...] wniósł do Wojewody [...] o wszczęcie wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy, o którym mowa na wstępie. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Wojewoda [...] nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 1000,00 zł (słownie: jednego tysiąca złotych) i opłatę za czynności egzekucyjne w wysokości 68,00 zł (słownie: sześćdziesięciu ośmiu złotych).

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym był art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

Skarżąca zarzuciła postępowaniu Wojewody niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego i powołując się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186 ze zm.) wyraziła opinię o nieistnieniu obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się do tego zarzutu, Minister Zdrowia wyjaśnił, że istotnie zgodnie z art. 16 w/w ustawy pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Zgoda oraz sprzeciw, o których mowa, mogą być wyrażone ustnie albo poprzez takie zachowanie pacjenta lub jego opiekuna prawnego, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom, albo brak takiej woli. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2017 r., poz. 125, z późn. zm.). Wykonanie świadczenia zdrowotnego wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu oraz wymaga uzyskania zgody od pacjenta w formie ustnej lub pisemnej. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się konstrukcję tzw. zgody zastępczej - wyraża ją wówczas przedstawiciel ustawowy, którym wobec małoletnich dzieci są najczęściej ich rodzice. W przypadku jednak obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

W swoim zażaleniu skarżąca kwestionowała również uprawnienia PPIS w [...] do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Odnosząc się do tego zarzutu, Minister zwrócił uwagę na zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie działał bowiem w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanej i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. PPIS nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...].

Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412 ze zm.) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku, Minister wskazał, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849, ze zm.). Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Ponadto należy wskazać, że obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Wobec powyższego Minister Zdrowia stwierdził, że brak było podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W swoim zażaleniu skarżąca podnosiła, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, jej syn W. S. nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Brak zaświadczenia o badaniach kwalifikacyjnych do szczepień w aktach sprawy nie wiąże się z niemożliwością stwierdzenia, że obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny. Na skarżącym, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym - na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżąca nie zgłosiła się do lekarza ani na badanie, ani na szczepienie dziecka. W aktach sprawy brak jest również zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do zaszczepienia małoletniego dziecka. Zatem słuszne było działanie Wojewody polegające na wydaniu postanowienia z [...] grudnia 2017 r., którym nałożył na skarżącą obowiązek wykonania szczepień u małoletniego dziecka.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynikało, że skarżąca nie podejmowała żadnych działań w kierunku zaszczepienia małoletniego dziecka, w tym w pierwszej kolejności zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego. Zarzut odnośnie niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień w ocenie Ministra Zdrowia stanowił wyłącznie polemikę w tym zakresie i nie mógł być uznany za zasadny, zatem nie można stwierdzić naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Według przedmiotowej ustawy szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.

Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym był art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych. W związku z powyższym, nie można także stwierdzić zarzuconego przez skarżącą naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. - dotyczącego braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny na skarżącą.

Kwestia wyżej opisanych okoliczności, dotyczących niewykonania badania kwalifikacyjnego i szczepień, została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a ponadto jak wynikało z akt przedmiotowej sprawy (w tym doręczonego skarżącej upomnienia z PPIS) była ona informowana o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, celem przymuszenia do wykonania ww. obowiązku. Powyższe okoliczności zostały wzięte pod uwagę przy wydaniu postanowienia przez Wojewodę. Akta sprawy jednoznacznie wskazują na fakt, że skarżąca nie wykonała u dziecka obowiązkowych szczepień, jak również wcześniej nie wykonała badania kwalifikacyjnego, co wskazuje wyłącznie na uchylanie się od obowiązku zaszczepienia dziecka.

Minister Zdrowia wyjaśnił też, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym, zgodnie z art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stanowi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Podkreślenia wymagało też, że wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 10 i 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków, co w jego opinii stanowi naruszenie podstawowego prawa strony. Minister Zdrowia podkreślił, że trafność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania przez podnoszącego, że uchybienie organu pozbawiło go możliwości dokonania konkretnej czynności. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby Wojewoda [...] uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś PPIS w [...] informował skarżącą o tym, że w sytuacji niezaszczepienia dziecka zostanie wszczęte przeciwko niej postępowanie egzekucyjne.

Z tym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca reprezentowana przez adw. A. T., która pismem datowanym na 20 lipca 2018 r. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez "niezasadną odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji, naruszeniem przepisów o wymagalności obowiązku określonych w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych (odsyłającego jedynie do komunikatu jako źródła obowiązku)", jak również naruszenie prawa materialnego "polegające na błędnej wykładni przepisów art. 4, 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 tej ustawy oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień poprzez bezpodstawne przyjęcie, że powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych (wywodzenie obowiązków prawnych z poza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego), jak i poprzez przyjęcie że w sytuacji braku wykonania badania kwalifikacyjnego obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny".

Pełnomocnik skarżącej zarzucił ponadto:

"3. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia pomimo naruszenia przepisów postępowania, które miało Istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 29 ust. 1 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i właściwości organów (wydanie postanowienia przymuszającego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania),

4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wy-powiedzenia się, co do zebranych dowodów jak i art. 7 i 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia czy dziecko skarżącej ma problemy zdrowotne uniemożliwiające wykonanie obowiązkowego szczepienia (skarżąca została pozbawiona możliwości złożenia dokumentacji medycznej potwierdzającej problemy zdrowotne dziecka),

5. naruszenie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącą do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa (przewidzianym w źródle prawa powszechnie obowiązującego)".

W związku z takimi zarzutami, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania. Ponadto wnosił o "zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tj. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "Negatywnych Odczynów Poszczepiennych", jak i wobec braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy".

Jako wniosek ewentualny pełnomocnik oświadczył, że "wnoszę o zwrócenie się Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności".

Stwierdzając, że ww. zagadnienia mają "charakter prejudycjalny" pełnomocnik domagał się zawieszenia postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że skarżąca nie zgadza się z treścią postanowienia zarzucając m. in. brak wymagalności obowiązku szczepienia, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, jako że podejmowanie działań w sprawach obowiązku szczepień ochronnych nie leży we właściwości państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niezwiązanie obowiązkiem który wprost nie jest określony w przepisach ustawy oraz niespełnienie wymogów określonych w u.p.e.a., a nadto wskazując że tak określony obowiązek jest niezgodny z Konstytucją RP oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka.

Zaskarżone postanowienie utrzymuje obowiązek poddania dziecka konkretnemu rodzajowi szczepienia ochronnego, które nie zostało przewidziane w treści ustawy. Postanowienie nakłada na skarżącą przymus w celu poddania dziecka szczepieniom określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Takie postanowienie w szczególności stanowi naruszenie przepisu art. 31 ust. 2 Konstytucji RP (zdanie drugie). Skarżącą zmusza się bowiem do uczynienia tego, czego prawo nie nakazuje. Brak bowiem podstawy prawnej do poddaniu dziecka szczepieniom określonym w dokumencie niemieszczącym się w katalogu źródeł prawa wymienionym w art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

W ocenie pełnomocnika strony, Program Szczepień Ochronnych nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Nakazanie poddania się obowiązkowi konkretnie sprecyzowanemu w dokumencie niebędącym ani indywidualnie wydaną decyzją czy też wyrokiem sądu, lecz Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego jest ewidentnym naruszeniem art. 31 ust. 2 Konstytucji RP bowiem stanowi nakazanie skarżącej zachowań, określonych w akcie niebędącym źródłem obowiązującego prawa. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażań i chorób zakaźnych u ludzi w art. 4 wskazuje, że programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych oraz lekooporności biologicznych czynników chorobotwórczych może określić w drodze rozporządzenia Rada Ministrów. Zgodnie z definicją szczepienia ochronnego zawartą w art. 2 pkt 26 wymienionej wyżej ustawy szczepieniem ochronnym jest podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Zatem organem wyłącznie uprawnionym do ustalenia programu szczepień ochronnych jest Rada Ministrów, nie zaś Główny Inspektor Sanitarny, jak to przyjmuje Minister Zdrowia.

Pełnomocnik skarżącej uznał, że w drodze wykładni systemowej ww. artykułu uznać należy, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, zamieszczonego w art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest jedynie aktem prawa wewnętrznego i wiąże tylko jednostki podległe Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu.

Obowiązki obywateli Rzeczypospolitej Polskiej muszą wynikać z aktów prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji, tj. Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ponadto gwarancją przestrzegania przez organy Państwa konstytucyjnych wolności i praw obywateli jest art. 31 ust. 3 Konstytucji, który wskazuje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

W tej sytuacji nie jest dopuszczalnym nakładanie na obywateli dodatkowych obowiązków, w tym w zakresie terminów i ilości podania poszczególnych dawek szczepień w drodze Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Rada Ministrów nie wydała do dnia dzisiejszego programu zwalczania chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych, zatem jedynym aktem wiążącym obywateli w tym zakresie jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 18 sierpnia 2011 r. Przedmiotowy akt prawny określa, że obowiązek szczepienia przeciw Haemophilus influenzae typu b obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia, przeciw gruźlicy obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia, a przeciwko pozostałych chorobom do ukończenia 19 roku życia. Zatem skarżąca ma jeszcze czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym.

Pełnomocnik skarżącej uznał, że postanowienie dotknięte jest wadami wymienionymi zarówno w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., jako wydane bez podstawy prawnej, jak też w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., jako trwale niewykonalne z uwagi na przywołanie jako źródła obowiązku, aktu niestanowiącego źródła prawa powszechnie obowiązującego przewidzianego w Konstytucji.

Wykładnia z której wynika, że podstawą prawną nałożonego obowiązku ma być art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. oraz art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 tej ustawy jest wadliwa. W szczególności powołany przepis nie określa obowiązku w sposób dostatecznie szczegółowy. W istocie rzeczy wykonaniem obowiązku nie jest ogólne zastosowanie się do Narodowego Programu Szczepień Ochronnych lecz poddanie dziecka w określonym terminie szczepieniu przeciwko określonej chorobie określonym rodzajem szczepionki. Żaden zaś przepis prawa powszechnie obowiązującego nie nakłada na skarżącą tego rodzaju obowiązku. Ani przepisy ustawy, ani też rozporządzenia nie są na tyle szczegółowe. Okres w którym należy przeprowadzić szczepienie (wiek dziecka) rodzaj choroby i rodzaj (lub rodzaje) szczepionki określone są w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego "Program Szczepień Ochronnych", który nie jest źródłem prawa i jako taki nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej.

Gdyby organ administracji działał zgodnie z zasadą wskazaną w art. 8 k.p.a. i poinformował skarżącą, że może przedłożyć zaświadczenie stwierdzające przeciwwskazania do wykonania szczepienia, jak i nie poinformował o możliwości zapoznania się z materiałami, dowodami i twierdzeniami, wówczas skarżąca miałaby możliwość przedłożenia zaświadczenia stwierdzającego przeciwwskazania i wówczas wydanie postanowienia przymuszającego jak i wszczęcie postępowania byłoby bezzasadne. Wobec powyższego naruszenia art. 8, 10 § 1, 80 § 1 k.p.a. miało wpływ na wynik postępowania.

Uzasadniając żądanie skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności z Konstytucją przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień, pełnomocnik skarżącej podkreślił też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego Program Szczepień Ochronnych nie ma charakteru "technicznego" lecz ma charakter przepisu prawa konkretyzującego ciążące na obywatelach obowiązki. Ani ustawa, ani też rozporządzenie nie określają w sposób precyzyjny momentu (wieku dziecka) w którym dziecko ma być poddane określonemu rodzajowi szczepienia ani też rodzaju stosowanej szczepionki. Taka regulacja ewidentnie ma charakter regulacji prawnej. Tym samym poprzez odesłanie do regulacji prawnej niemieszczącej się w katalogu konstytucyjnych źródeł prawa ustawa i rozporządzenie naruszają art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

W art. 92 Konstytucja przewiduje szczegółowe wymogi w przypadku przekazania materii regulowanej w drodze ustawy aktowi prawnemu niższego rzędu. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi nie zawiera szczegółowej delegacji ustawowej dla aktu niższego rzędu. Nie jest nim również komunikat GIS. Odmienna praktyka jest niezgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej, w szczególności z art. 2, 30, 31, 87, 92.

Art. 87 Konstytucji za źródła powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej uznaje Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Brak w tym zestawieniu komunikatów. Jest to katalog o charakterze zamkniętym. Z uwagi na powyższe powoływanie się przez organ na Komunikat GIS jako uzasadniający konkretyzację powszechną obowiązku (określenie jego daty) jest nieuzasadnione.

Przyzwolenie na powyższe oznaczałoby, że z naruszeniem Konstytucji o prawach, wolnościach i obowiązkach obywatelskich mógłby rozstrzygać jeden człowiek w formie niepodlegającego kontroli komunikat czy też rozporządzenia wydanego na podstawie wadliwej delegacji ustawowej. Powyższe jest niedopuszczalne w państwie prawa i rodzi poważne ryzyko nadużyć, które zdaje się potwierdzać praktyka (medialne informacje dotyczące sprawy dotacji dla Fundacji Krzysztofa Łandy - wiceministra zdrowia odpowiedzialnego za refundacje leków - badana jakiś czas temu przez organy ścigania). Co więcej, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w § 2 i § 3 określa rodzaj i zakres szczepień ochronnych. Dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym rozporządzenie to określa jako terminy szczepień (zależnie od rodzaju szczepienia) - wiek dziecka do 6 lub też 19 roku życia.

Z powyżej przytoczonych rozporządzenia wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień skarżąca ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, gdyż moment wymagalności dla np. szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b jest 6 roku życia, a dla pozostałych szczepień 19 rok życia.

Art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to, spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe gdyż przeprowadzeniem szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko skarżącej nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały. W tej sytuacji zakładając zgodność z konstytucją wskazanych wyżej przepisów, ewentualne postępowanie przymuszające winno być nakierowane na wykonanie samego badania kwalifikacyjnego. Zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Zmieniona definicja choroby zakaźnej otwiera drogę do dowolnego zaliczania stanów chorobowych do chorób zakaźnych, co daje możliwość poddania poszczególnych osób lub całych grup obywateli różnego rodzaju zabiegom i ograniczeniom praw przewidzianym w ustawie. Pierwotne brzmienie definicji choroby zakaźnej zobowiązywało zarówno lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, jak i organy inspekcji sanitarnej do szczególnego zbadania i oceny każdego przypadku pod kątem zagrożenia dla zdrowia publicznego. Teraz ten obowiązek został zniesiony.

Zgodnie z art. 30, 31 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Zaś istotą wolności i praw jest godność człowieka.

Godność ta – zdaniem pełnomocnika skarżącej - jest odbierana dzieciom, a po nowelizacji również zdrowym dorosłym, poprzez świadome i przymusowe poddawanie ich ryzyku utraty zdrowia i życia w wyniku szczepień, bez jednoczesnego stworzenia odpowiedniego sytemu zabezpieczeń tych praw, wsparcia ze strony Państwa w przypadku powikłań choćby w postaci świadczeń rehabilitacyjnych, właściwego i skutecznego rejestru Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych.

Szczepienie jest procedurą medyczną, obarczoną jasno określonym ryzykiem (o czym świadczy lista skutków ubocznych z ulotek preparatów szczepionkowych oraz Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania) i powinno podlegać takim samym ograniczeniom prawnym jak inne procedury medyczne. W przypadku szczepień obywatel jest dodatkowo bezbronny z uwagi na fakt, że firmy farmaceutyczne unikają podawania pełnego składu szczepionek, co w sposób dodatkowy narusza prawa i wolności obywatelskie.

Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia. Oznacza to, że Państwo nie ma prawa podejmować żadnych przymusowych działań medycznych stanowiących zagrożenie dla życia obywatela, w tym dziecka, ponieważ każdy z nas ma niezbywalne prawo do ochrony życia.

Tymczasem – jak stwierdził pełnomocnik skarżącej – "w naszym kraju dzieciom wstrzykuje się dwie obowiązkowe szczepionki już w pierwszej dobie życia. Przymusowe szczepienia wg polskiego systemu można potraktować jako gigantycznych rozmiarów eksperyment medyczny, gdyż sam "kalendarz szczepień" nie zmienił się zasadniczo od tego, który obowiązywał w poprzednim ustroju w sytuacji gdy w wielu krajach Unii Europejskiej zrezygnowano ze przymusowego szczepienia oraz obowiązkowego "kalendarza szczepień" na rzecz podawania ich jedynie do określonych grup ryzyka. Trudno powyższe inaczej uzasadnić, aniżeli w ten drastyczny sposób zważywszy, że podstawową zasadą UE jest swoboda przepływu osób - dziś w większości między krajami bez systemu obowiązkowego szczepień".

Ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Zdaniem pełnomocnika "tymczasem prawa rodzicielskie są bezprawnie i nagminnie ograniczane, na podstawie niedookreślonego w Ustawie obowiązku, poprzez stosowanie grzywny celem przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, bez wyroku sądowego. Tymczasem to władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Przymusowe poddawanie noworodków, niemowląt i dzieci ryzyku okaleczenia fizycznego, umysłowego, utraty zdrowia lub życia nie można uznać za "szczególną opiekę" zwłaszcza bez zbudowania właściwego systemu zabezpieczenia tych bezbronnych osób na wypadek powikłań, które są nieuchronne".

Ponadto, jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącej, ustawa nie przewiduje żadnych odszkodowań za szkody wywołane stosowaniem obowiązkowych leków profilaktycznych i obowiązkowych szczepień ochronnych. Przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia informują, że przewiduje się dochodzenie odszkodowania wyłącznie poprzez złożenie pozwów cywilnych przez poszkodowane osoby przeciwko producentom ww. preparatów. Tymczasem w wielu państwach funkcjonują rozwiązania prawne, w których ustawodawca przewidział odszkodowania dla osób, które straciły zdrowie lub życie na skutek podania szczepionki, (np. w Rosji w latach 90. zniesiono obowiązek szczepień, a wprowadzono odpowiedzialność państwa za powikłania poszczepienne). Przecież osoba, która została dotknięta powikłaniami wymaga kosztownej rehabilitacji, leków i niejednokrotnie rodzic takiej osoby musi zrezygnować z wykonywania pracy zawodowej, aby cały swój czas poświęcić na rzecz rehabilitacji i opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Pełnomocnik wyjaśnił, że z załączonego wyciągu z Raportu First survey of Immunisation Programs in Europe z kwietnia 2007 r. (raport dotyczący obowiązku szczepień w krajach UE) wynika, że w większości krajów UE szczepienia są dowolne. Nikt też nie zaobserwował wystąpienia epidemii chorób z powodu dobrowolności szczepień. Można w tym miejscu również wskazać na fakt powszechnie znany i dotyczący rzekomej pandemii grypy z 2009 r." Wskazał również na to, że "wówczas Minister zdrowia Ewa Kopacz, którą ówczesny Rzecznik Praw Obywatelskich oskarżył o "stworzenie niebezpieczeństwa powszechnego zagrożenia epidemią grypy A/H1N1", podtrzymała swe stanowisko w sprawie szczepionek przeciw wirusowi nowej grypy i odmówiła ich zakupu. Pani Minister zadeklarowała również, że jest "nieczuła na wszystkie próby nacisku" i stwierdziła, że nie zmieni strategii, ale bierze za nią odpowiedzialność. Po czasie okazało się, że Minister Zdrowia miała rację i samo zjawisko pandemii było bardziej faktem medialnym, którego geneza najprawdopodobniej związana jest z producentami medykamentów. Przywołane zdarzenie wskazuje, że szczepienia mogą być elementem polityki producentów leków. W związku z niekonstytucyjną polityką Ministerstwa Zdrowia w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym i szczepień ochronnych, brakiem odpowiednich zabezpieczeń ustawowych, koniecznym jest skierowanie zapytania do Trybunatu Konstytucyjnego, czy w takiej postaci powszechne nałożenie obowiązku, który może skutkować licznymi powikłaniami, przy braku możliwości weryfikacji pełnego składu poszczególnych przymusowych szczepień oraz przy braku stworzenia mechanizmów ustawowych mających na celu rekompensatę związaną z powikłaniami, nie oznacza naruszenia naczelnej zasady, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, jak i pozostałych wskazanych na wstępie".

Art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. Nr 52, poz. 417 ze zm.), wskazuje, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9 tejże ustawy. Analogiczną regulację zawierają przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 1997 r., Nr 28, poz. 152 ze zm.). Podobne są uregulowania europejskie jak postanowienia Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie z 19 listopada 1996 r., przede wszystkim zaś jej art. 5. Z wymienionych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że nikt nie może być zmuszony do poddania się określonemu leczeniu czy innym świadczeniom zdrowotnym. Podobne stanowisko zajmuje Europejski Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazując, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności: "Trybunał przypomina, że życie prywatne obejmuje integralność fizyczną i psychiczną osoby (nr 32647/96, decyzja 07.01.98, DR 94, s. 91-93). Trybunał uważa, że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medyczne oznaczając ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 ust. 1".

W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie było prawidłowe, a skarga niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 cyt. w. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: ,,ustawa o zapobieganiu"), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt. 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt. 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W myśl art. 17 ust. 10 pkt. 1 i pkt. 2 w/w ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym.

Wspomniany art. 17 ust. 10 pkt. 1 i 2 ustawy o zapobieganiu stanowił delegację ustawową, na podstawie której Minister Zdrowia wydał 18 sierpnia 2011 r. rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 1 pkt. 1 i 2 w zw. z § 2 i § 3 tego rozporządzenia Minister ustalił m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych i osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby.

W ww. wykazie chorób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych znalazły się błonica, gruźlica, inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B i wścieklizna. W § 3 cyt. rozporządzenia Minister dokonał ustalenia wieku między innymi dzieci i młodzieży objętych obowiązkiem poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W ocenie tut. Sądu (por. jednak również wyroki NSA: sygn.. akt II OSK 745/12 z dnia 1 sierpnia 2013 r. i z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08 – CBOIS) wskazane powyżej przepis prawa powszechnie obowiązującego tworzą normę prawną nakładającą na rodziców sprawujących ustawową opiekę nad dzieckiem obowiązek poddania dziecka ww. szczepieniom ochronnym. Należy wskazać, że zgodnie z art. 92 i 93 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 682, dalej: "k.r.o.") dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, przysługującą obojgu rodzicom. Dlatego też nie podlega prawnej wątpliwości, że osobami odpowiedzialnymi za poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym są jego rodzice. Zgodnie zaś z art. 95 § 3 k.r.o. władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Nie ulega zaś wątpliwości Sądu, że ochrona dziecka przed zachorowaniem na chorobę zakaźną, mogącym spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka i osób mających z nim kontakt leży w interesie dziecka i w interesie społecznym.

Obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Nie ma zatem racji skarżąca, wywodząc, z pominięciem wyżej wymienionych przepisów ustawy o zapobieganiu, że nie miała prawnego obowiązku poddania dziecka ochronnemu szczepieniu, a także, że "z przepisów prawa nie wynika obowiązek, który mógłby być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej".

Z art. 31 ustawy z dnia z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja") wynika zasada poszanowania i ochrony wolności człowieka. Tym niemniej, zgodnie z ust. 3 tego artykułu, w ustawie mogą być ustanowione ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy są konieczne dla ochrony zdrowia – jak dzieje się właśnie w wypadku przywołanych na wstępie przepisów ustawy o zapobieganiu. Czym innym jest ponadto odmowa lub wyrażenie zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych przez pacjenta – na co wskazuje skarżący - a czym innym poddanie dziecka ustawowemu obowiązkowi szczepień ochronnych. Należy również pamiętać, że świadczenie zdrowotne są to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 pkt. 10 ustawy o działalności leczniczej z dnia 15 kwietnia 2011 r., tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2190).

Taka sama definicja świadczeń zdrowotnych wynika z art. 2 pkt. 27 ustawy o zapobieganiu w zw. z art. 5 pkt. 40 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510). Ustawodawca, w art. 2 pkt. 26 ustawy o zapobieganiu, wprowadza jednakże (niezależną od definicji świadczeń zdrowotnych) definicję pojęcia "szczepienie ochronne", przez które rozumie się podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Oznacza to, że szczepienie ochronne jest wyodrębnionym z zakresu ogólnego udzielania świadczeń zdrowotnych przedmiotem działalności, służącym wykonaniu zadań określonych w art. 1 ustawy, a mających za przedmiot podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie i zadań organów administracji publicznej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Wprawdzie pełnomocnik skarżącej zaniechał bardziej szczegółowego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 119 § 1 w zw. z art. 29 ust. 1 u.p.e.a., tym niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: 1) wojewoda; 2) właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne; 3) kierownik wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w imieniu własnym lub wojewody decyzji i postanowień; 4) kierownik powiatowej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie może prowadzić postępowania egzekucyjnego w zakresie wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Może natomiast wystawić tytułu wykonawczego w sprawie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1261), Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego m. in. poprzez prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób. Zgodnie z art. 5 pkt. 3 i 4 cyt. ustawy do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie, jak również wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. W takim więc znaczeniu właściwy Inspektor Sanitarny, jako organ, jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt. 13 u.p.e.a., to jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z tym, że zgodnie z art. 20 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, przeto prawidłowo Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do tego organu w trybie art. 26 § 1 u.p.e.a. o wszczęcie egzekucji. Prawidłowo też, zgodnie z cyt. artykułem, załączył sporządzony przez siebie tytuł wykonawczy. Obligatoryjną bowiem podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Wystawienie tytułu wykonawczego przez wierzyciela stanowi jednocześnie czynność poprzedzającą wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Jak wskazuje się w doktrynie wystawienie tytułu wykonawczego "stanowi swoisty "pomost" pomiędzy fazą zagrożenia indywidualnego a zastosowaniem środka egzekucyjnego, tworząc ostatni stopień realizacji przymusu administracyjnego przed faktycznym użyciem środka egzekucyjnego (P. Ostojski, Wystawienie tytułu wykonawczego, s. 45). Z jednej strony spełnia on w pewnym stopniu funkcję techniczną, przypominając zobowiązanemu o treści niewykonanego obowiązku oraz zakreślając przedmiot egzekucji (zob. W. Grześkiewicz, Tytuł, s. 6). Z drugiej strony jego brak lub wadliwość mogą stanowić podstawę zarzutu z art. 33 pkt. 10, a nawet być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jak jednak zauważyli A. Miruć i J. Maćkowiak, gdy zobowiązany twierdzi, że tytuł wykonawczy pochodzi od nieuprawnionego podmiotu, wówczas oznacza to postawienie zarzutu niedopuszczalności egzekucji, o czym stanowi art. 33 pkt. 6. Niedopuszczalność egzekucji bez właściwego tytułu wykonawczego wynika z art. 26 § 1 ustawy. Wynika z niego jednoznacznie, że tytuł wystawia wierzyciel (zob. A. Miruć, J. Maćkowiak, Tytuł wykonawczy w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w: J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz (red.), System egzekucji administracyjnej, s. 255). Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania, a równocześnie nie zachodzą żadne okoliczności, które powodowałyby niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, wówczas organ egzekucyjny nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, tylko zaopatruje tytuł klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, co stanowi czynność materialno-techniczną (zob. wyr. NSA z 30.6.2000 r., III SA 2165/99, niepubl.; odmiennie zob. M. Masternak, w: T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne, s. 105)" - tak R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 8, Komentarz. Warszawa 2016.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując zaskarżone postanowienie, brał również pod uwagę, że Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., V KK 306/15 (KZS 2016 nr 11, poz. 45, Legalis, www.sn.pl, KZS 2017 nr 2, poz. 63), że "obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. (...) Z art. 5 ust. 1 ustawy z 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym. (...) Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. (...) Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, mimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej rodzi odpowiedzialność karno administracyjną przewidzianą w art. 115 § 1 KW. Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 KW).". Tut. Sąd podziela w pełni wyżej zaprezentowane stanowisko Sądu Najwyższego.

Wykonanie szczepienia ochronnego małoletniego dziecka, do którego skarżąca, jako matka małoletniego była wzywana w doręczonym upomnieniu PPIS nastąpić może wyłącznie po przeprowadzeniu badań kwalifikacyjnych w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu). Tym niemniej, to na rodzicach małoletniego spoczywa obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego – gdyż brak działania rodziców w tym zakresie uniemożliwia wykonanie obowiązku ustawowego, wynikającego (o czym była już mowa) wprost z art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy o zapobieganiu w zw. z art. 5 ust. 2 tejże ustawy.

Słusznie więc Minister Zdrowia uznał, że wykonanie badania kwalifikacyjnego do wykonania szczepień jest integralnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego, bowiem warunkuje ono dopuszczalność samej procedury, zaś egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, a odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania szczepienia obowiązkowego. Jak stwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 819/16 (CBOISA) "Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta. (...) jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania". Takie stanowisko prawne, wyrażone w ww. prawomocnym wyroku tut. Sąd w pełni podziela i uznaje za własne.

Należy również podkreślić, że to skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u syna. Niekwestionowanym w sprawie faktem jest, że skarżąca nie podejmowała żadnych działań w kierunku zaszczepienia swojego syna, w tym także zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego, a brak reakcji ze strony skarżącej na doręczone upomnienie z PPIS świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka.

Całkowicie błędne prawnie są ponadto wywody pełnomocnika skarżącego odnośnie braku związania obywateli Programem Szczepień Ochronnych. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Rozporządzenie wprost odsyła do tzw. kalendarza szczepień. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 1312/13, WSA w ww. wyroku VII SA/Wa 819/16).

Z przyczyn powyższych, nieuzasadniony był zarzut naruszenia art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a., zaś organ egzekucyjny, z przyczyn o których mowa powyżej, prawidłowo zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, uznając poprawnie, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Należy też podkreślić, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna skarżącej stał się bezdyskusyjnie prawnie wymagalny. W całości podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2399/17 (CBOSA) stwierdził, że "obowiązek poddania osoby, nad którą sprawuje się prawną pieczę, szczepieniu ochronnemu wynika z art. 5 ust. 1 pkt. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, a także z rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, którym w czasie podejmowania zaskarżonego postanowienia było rozporządzenie w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych. Podkreślić należy, że powyższe przepisy nie określają, jak to zdaje się twierdzić Skarżący, granicznych terminów wykonania obowiązku szczepienia. (...) każde dziecko i młodzież, znajdująca się w powyższym przedziale wiekowym jest obowiązana poddać się tym szczepieniom, o ile spełnia warunki ustalone w rozporządzeniu i o ile dotychczas nie została zaszczepiona (§ 4 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Nie sposób bowiem z brzmienia poszczególnych jednostek redakcyjnych § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wnioskować, że osoby które winny poddać się obowiązkowemu szczepieniu mogą poddać się jemu w dowolnym wybranym przez siebie czasie, w granicach czasowych wskazanych przez Skarżącego. Podzielenie poglądu Skarżącego w tym względzie, zniweczyłoby bowiem cele którymi kierował się ustawodawca wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. To bowiem zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizowanie zadań i celów określonych powyższą ustawą. Uzależnienie natomiast poddania się szczepieniu dziecka Skarżącego, od jego woli, w granicach czasowych wskazanych przez Skarżącego, niweczyłoby wskazane cele, stanowiąc zagrożenie nie tylko dla zdrowia dziecka Skarżącego, ale również dla innych osób".

Mając na uwadze materiał zebrany w sprawie oraz fakt, że przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, tut. Sąd uznał, że w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne, zaś grzywna została nałożona w sposób i w wysokości zgodnej z art. 119 i n. u.p.e.a. Dlatego też zarzut naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. jest chybiony.

Sąd nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu uchybień przepisów prawa materialnego i procesowego dotyczących podstawy prawnej nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zachowania gwarancji procesowych skarżącej, w tym naruszenia art. 10 § 1 i 77 § 1 k.p.a. oraz 81 k.p.a. Należy podkreślić, że tak w postępowaniu egzekucyjnym, jak i w uprzednim postępowaniu przed organami Inspekcji Sanitarnej skarżąca była informowana o stanie sprawy i nie sposób uznać, aby którykolwiek organ uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej w żaden sposób nie wykazał, na czym rzekomo miałoby polegać naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. i jaki wpływ miałoby na treść rozstrzygnięcia – co było jego obowiązkiem przy tak sformułowanym zarzucie. Co więcej, z akt sprawy nie wynika, aby organ zaniedbał swój ustawowy obowiązek.

Analiza akt sprawy w żaden sposób nie potwierdza zarzutu naruszenia art. 81 § 1 k.p.a., art. 7 i 8 (nota bene pełnomocnik nie wskazał jednostki redakcyjnej art. 8 k.p.a.) k.p.a. Należy ponadto wyjaśnić, że art. 81 k.p.a. nie ma paragrafów, natomiast wobec tego, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca nie miała możliwości ustosunkować się do zebranych dowodów (pełnomocnik skarżącej nie wskazuje, jakie dowody miał na myśli), to nie sposób uznać ten zarzut za uzasadniony stanem sprawy.

Nie budzi również zastrzeżeń Sądu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, które jest wnikliwe a nawet drobiazgowe, rzetelnie analizujące stan faktyczny i w pełni odpowiadające art. 124 k.p.a. (a nie – jak błędnie wskazuje pełnomocnik w zarzutach skargi, nie zauważając rodzaju skarżonego orzeczenia – art. 107 § 3 k.p.a.).

Odnośnie żądań pełnomocnika skarżącego w zakresie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, co następuje.

Sąd wówczas występuje do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem lub żądaniem stwierdzenia niezgodności z Konstytucją aktu prawnego, jeżeli ma w tym zakresie wątpliwości, którym we własnym zakresie rozstrzygnąć nie może. Takich wątpliwości w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednak nie miał i w tym zakresie w ramach własnej wystarczającej kognicji dokonał własnej oceny prawnej, bez potrzeby zwracania się do innego organu. Tym niemniej należy wskazać, że zgodnie z art. 79 Konstytucji R.P. każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Jeżeli pełnomocnik skarżącego kwestionuje zgodność aktów prawnych, wymienionych w uzasadnieniu skargi – ma prawo wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego we własnym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z przyczyn omówionych w poprzedzającej części uzasadnienia nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie w jakikolwiek sposób naruszyło art. 8 ust. 2 Konstytucji R.P., zgodnie z którym przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Podobnie, nie został naruszony art. 31 ust. 2 Konstytucji, gdyż analiza akt sprawy, jak również wspomniana ocena prawna dokonana w sprawie przez tut. Sąd nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie bezpodstawnie zmuszało do czynienia tego, czego prawo nie nakazuje – a wręcz przeciwnie.

Odnośnie wystąpienia do ETPCz "czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie również stwierdza, że takie wystąpienie musiałoby być poprzedzone własnymi wątpliwościami Sądu, co do ewentualności naruszenia przez normę prawa krajowego ww. Konwencji.

Tut. Sąd po pierwsze jednak nie ma wątpliwości, że nie poddaje się jego kognicji w niniejszej sprawie ocena ewentualnych zaniechań ustawodawcy we wskazywanym przez skarżącego braku przepisów odszkodowawczych, a po drugie nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie stron (a raczej ich pełnomocników profesjonalnych) w występowaniu do sądu międzynarodowego, powołanego do rozpatrywania skarg osób twierdzących, że naruszone zostały ich prawa zagwarantowane w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołach Dodatkowych nr 1,4,6,7 i 13.

Tut. Sąd nie znalazł (w świetle dokonanej oceny prawnej) podstaw do tego, aby uznać zarzut pełnomocnika skarżącej naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wprawdzie – jak należy uznać pełnomocnik miał zapewne na myśli ust. 2 w zw. z ust. 1 art. 8 Konwencji - tym niemniej przepis ten dotyczy ingerencji władzy publicznej w korzystanie z prawa do życia prywatnego i rodzinnego oraz mieszkania i korespondencji. Obowiązek zaś dokonania szczepienia ochronnego i wydane w takim postępowaniu orzeczenia raczej nie dotyczą ww. praw. Nota bene, Konwencja dopuszcza i taką ingerencję, stanowiąc, że może zaistnieć w wypadkach "przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób".

Kwestie ww. wystąpień do obu Trybunałów nie stanowiłyby też – w ocenie tut. Sądu – żadnego zagadnienia prejudycjalnego, nawet, gdyby Sąd wnioski pełnomocnika skarżącej uwzględnił. Tym niemniej, wobec braku podstaw do ich uwzględnienia te "zagadnienia" w ogóle nie powstały, a więc zbędne były rozważania, co do ewentualnej celowości zawieszenia postepowania sądowego.

W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3. p.p.s.a.