Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1028/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 2 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Maciej Guziński, , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.(dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji lub w skrócie Dyrektor OR ARiMR) zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako k.p.a.) i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej jako organ I instancji lub w skrócie Kierownik BP ARiMR) Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 dla J.K. (dalej jako strona, producent, rolnik lub skarżący).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2015 r. producent zwrócił się do Kierownika BP ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015. We wniosku (sekcja VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała dziewiętnaście działek ewidencyjnych położonych w województwie d., powiecie k., gminie M., obrębie [...]. W sekcji VIII. Oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych strona wskazała do jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz płatności za zazielenienie działki rolne o łącznej powierzchni [...]ha. Strona zawnioskowała również o płatność dodatkową, płatność do krów oraz płatność do bydła. Do wniosku strona dołączyła oznaczone załączniki graficzne oraz oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności.

Kierownik BP ARiMR wzmiankowaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2016 r. przyznał skarżącemu na rok 2015 płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 r., w tym

- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatność na zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

płatność do bydła w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

płatność do krów w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznano kwotę w wysokości [] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji przedstawił, w jaki sposób wyliczone zostały poszczególne płatności oraz przywołał podstawy ich przyznania. W zakresie jednolitej płatności obszarowej organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklowana we wniosku pomocowym na rok 2015 wyniosła [...]ha, zaś powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła [...]ha. W tym kontekście organ I instancji podał, iż pomniejszenie powierzchni dotyczyło działek ewidencyjnych nr A, nr B i nr C, zadeklarowanych odpowiednio na działkach rolnych a(0,38 ha), b (0,24 ha) i c (10,51 ha). W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej ustalono, iż powierzchnia stwierdzona tychże działek wynosi odpowiednio: 0,31 ha, 0,21 ha i 10,33 ha. Tym samym łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z pomocy finansowej wyniosła 0,21 ha, a wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych do pomocy finansowej, a powierzchnią działek rolnych stwierdzonych w trakcie kontroli administracyjnej - 0,55%. Powyższe skutkowało przyznaniem płatności JPO do powierzchni stwierdzonej, tj. areału - [...]ha.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył rolnik wnosząc o jej zmianę w części pomniejszającej płatności oraz o wydanie decyzji o przyznaniu płatności w pełnej wysokości bez pomniejszeń, ewentualnie uchylenie decyzji w części pomniejszającej płatności i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

W treści odwołania rolnik wniósł również o przeprowadzenie kontroli na miejscu na okoliczność rzeczywistej zmiany powierzchni działek, dla których zastosowano zmniejszenia wywodząc, iż kontrola administracyjna obarczona jest błędem prawdopodobnie w postaci nieuwzględnienia zacienionych obszarów działek. Nadto strona wniosła o udzielenie jej niezbędnych pouczeń o zakresie praw i obowiązków przysługujących w postępowaniu oraz zapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny i niewyczerpujący, bez ustalenia rzeczywistej powierzchni działek, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, że płatności winny ulec pomniejszeniu. Strona wskazuje, że organ nie wyjaśnił co stanowiło materiał dowodowy w sprawie (w szczególności nie zostało podane w oparciu o jakie i kiedy sporządzone mapy dokonano kontroli administracyjnej). Zebrany materiał dowodowy w postaci kontroli administracyjnej jest niewystarczający i budzący wątpliwości (wyłączeniu uległy prawdopodobnie powierzchnie zacienione), a nadto ze względu na górzyste położenie terenu ortofotomapy mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej powierzchni działek, wobec czego taki materiał dowodowy nie może stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Strona podniosła też, że organ nie wyjaśnił dlaczego zastosował zmniejszenia w sytuacji gdy wniosek został złożony w oparciu o otrzymane przez Beneficjenta od Organu X], a sposób zagospodarowania działek od tego czasu nie uległ zmianie. Dodatkowo Beneficjent gospodaruje na takim samym terenie jak w roku ubiegłym, kiedy to płatność została przyznana do całej wnioskowanej powierzchni - nie można więc zgodzić się z tym, że w jednym roku organ przyznaje płatność dla całej powierzchni, a w roku następnym, w tym samym stanie użytkowania działek, stosuje zmniejszenia;

- art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego zastosowano zmniejszenie działek, podczas gdy sposób ich zagospodarowania nie uległ zmianie, a dane wykorzystane podczas kontroli administracyjnej zawierają błąd prawdopodobnie w postaci zacienień;

- art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego zastosowano zmniejszenia w sytuacji, gdy wniosek został złożony w oparciu o otrzymane przez Beneficjenta od organu X], a sposób zagospodarowania działek od tego czasu nie uległ zmianie. Nie wyjaśniono także dlaczego zastosowano zmniejszenia w sytuacji gdy Beneficjent gospodaruje na takim samym terenie jak w roku ubiegłym, kiedy to płatność została przyznana do całej wnioskowanej powierzchni;

- art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego nie uwzględniono zastrzeżeń strony składanych w trakcie postępowania, że sposób zagospodarowania działek wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do których zastosowano zmniejszenia, nie uległ zmianie, a dane wykorzystane podczas kontroli administracyjnej zawierają błąd prawdopodobnie w postaci zacienień;

- art. 7 w zw. z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w konsekwencji czego postępowanie administracyjne było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone, brak było ustaleń prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydaniem merytorycznie błędnych decyzji, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny i niewyczerpujący, bez ustalenia rzeczywistej powierzchni działek, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, że płatności winny ulec pomniejszeniu, podczas gdy strona wyjaśniła w trakcie postępowania, że sposób zagospodarowania działek wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do których zastosowano zmniejszenia, nie uległ zmianie, a dane wykorzystane podczas kontroli administracyjnej zawierają błąd prawdopodobnie w postaci zacienień;

- niezastosowanie art. 8 k.p.a., a mianowicie prowadzenie postępowania w sposób nieuwzględniający faktu, że strona działała w zaufaniu do sporządzonego i przekazanego przez ARiMR przed złożeniem wniosku o płatność dokumentu dotyczącego kwalifikowanego obszaru wyznaczonego dla działki ewidencyjnej w systemie identyfikacji działek rolnych;

- art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, poprzez jego niezastosowanie, tj. zastosowanie zmniejszeń i wyłączeń przewidzianych w rozdziałach I i II ww. rozporządzenia pomimo, że skarżący złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym, w oparciu o mapy i dokumenty otrzymane od ARiMR, a ewentualne nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał regulacje prawne normujące kwestie przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Dalej zaś wskazał, iż w pełni podziela argumentację organu I instancji. W tym kontekście podniósł, iż przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest faktyczna wielkość powierzchni działek ewidencyjnych nr A, nr B i nr C. Mianowicie skarżący we wniosku pomocowym na rok 2015 zadeklarował m.in. działkę ewidencyjną nr A o powierzchni 0,38 ha, na której zadeklarował działkę rolną LKK. Wykazał również działkę ewidencyjną nr B o powierzchni 0,24 ha, na której zadeklarował działkę rolną X oraz działkę ewidencyjną nr C, której łączna zadeklarowana powierzchnia wyniosła 10,51 ha. Działka ta została zadeklarowana na działce rolnej M (3,36 ha), N (0,60 ha), NA (0,61 ha), P (2,58 ha), R (2,75 ha) oraz działce rolnej S (0,61 ha). W wyniku jednak przeprowadzonej kontroli administracyjnej organ I instancji ustalił, że istnieją nieprawidłowości w zakresie powierzchni deklarowanych wyżej działek ewidencyjnych. Dokładniej - kontrola ta w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych) wykazała, że maksymalna kwalifikująca się do płatności powierzchnia dla działki ewidencyjnej nr A wynosi 0,31 ha, a nie 0,38 ha. W przypadku działki ewidencyjnej nr B, położonej na działce rolnej X powierzchnia X] wyniosła 0,21 ha, a nie jak powierzchnia zadeklarowana - 0,24 ha, zaś względem działki ewidencyjnej nr C o łącznej powierzchni 10,51 ha, zadeklarowanej na działkach rolnych M (3,36 ha), N (0,60 ha), NA (0,61 ha), P (2,58 ha), R (2,75 ha), S (0,61 ha) powierzchnia stwierdzona wyniosła 10,33 ha. Z kolei w przypadku działki ewidencyjnej nr D, położonej na działce rolnej R o powierzchni zadeklarowanej we wniosku - 1,24 ha stwierdzono, iż powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza (X]) wynosi 1,31 ha, a więc jest większa od powierzchni deklarowanej o 0,07 ha. Wobec powyższego łączna powierzchnia areału wykluczonego z przyznania płatności JPO wyniosła 0,21 ha.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż maksymalną powierzchnię kwalifikującą się do płatności na rok 2015 ustalono na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych w dniu [...] lipca 2013 r., których wizualizacja została uzupełniona także w oparciu o dane zawarte w serwisie internetowym "www.geoportal.gov.pl".

Na podstawie powyższych ustaleń organ stwierdził, iż w przypadku gruntów zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr A (działka rolna LLK), część gruntów nie była użytkowana rolniczo, ponieważ występowały nieuprawnione do płatności zadrzewienia i zakrzewienia. Stąd z płatności wykluczono tereny stanowiące zwarte obszary zadrzewienia (0,07 ha).

Organ stwierdził również błędne przyjęcie przez wnioskodawcę maksymalnej powierzchni kwalifikowanej X] dla działki ewidencyjnej nr B (działka rolna X), z uwagi na to, iż analiza ortofotomapy w sposób niezbity dowodzi, iż strona deklarując we wniosku areał 0,24 ha nie uwzględniła występujących na tejże działce drzew i zwartych zakrzaczeń, które nie kwalifikują się do uzyskania pomocy finansowej. Stąd zasadnie organ I instancji ustalając wielkość powierzchni tejże działki wykluczył z przyznania płatności 0,03 ha gruntów, które w istocie stanowią zadrzewienia. Zdaniem organu odwoławczego wbrew twierdzeniom skarżącego wartość ustalonej powierzchni obejmuje także zacienienia drzew, które zostały uwzględnione do przyznania płatności. Z płatności wykluczono z kolei tereny stanowiące zwarte zadrzewienia.

W przypadku działki ewidencyjnej nr C organ odwoławczy wskazał, iż jej powierzchnia stwierdzona wyniosła 10,33 ha, a nie jak zadeklarowana 10,51 ha, a areał tejże działki został we wniosku pomocowym zadeklarowany na działkach rolnych M (3,36 ha), N (0,60 ha), NA (0,61 ha), P (2,58 ha), R (2,75 ha), i S (0,61 ha). Organ ustalając wartość powierzchni X] tejże działki dokonał łącznego pomiaru powierzchni ww. działek rolnych, na których zadeklarowano działkę ewidencyjną nr C. Dokonany przez organ pomiar skutkował przyjęciem, iż maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności JPO dla działki ewidencyjnej nr C wyniosła 10,33 ha. Również w tym przypadku z płatności wykluczono tereny niekwalifikujące się do przyznania pomocy finansowej tj. zadrzewienia i zakrzaczenia.

Dalej wskazano, iż dokonane przez organ ustalenia znajdują potwierdzenie w sporządzonej dokumentacji w postaci wydruków poszczególnych działek rolnych wraz z ich pomiarem. Ze sporządzonych pomiarów tychże działek wynika, iż do płatności na rok 2015 uwzględniono jedynie areał kwalifikujący się do takiej pomocy finansowej, a wykluczono areał zadrzewiony i zakrzaczony. Wbrew twierdzeniom odwołującego organ I instancji ustalając maksymalną kwalifikowaną powierzchnię X] dla każdej z kwestionowanych działkach ewidencyjnych uwzględnił do płatności także areał zacienień, wynikający z faktu porośnięcia działek zadrzewieniami.

Dyrektor OR ARiMR we W. po dokonaniu analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdził, iż w realiach badanej sprawy nie znajdują uzasadnienia sformułowane w odwołaniu zarzuty. Nie doszło bowiem do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 i art. 80 k.p.a., gdyż podjęte w ramach prowadzonego postępowania czynności przez organ I instancji spełniają zadość tym regulacjom. W tym miejscu organ odwoławczy nadmienił, iż ustawa z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wprowadziła szereg regulacji, które w sposób istotny ograniczają przepisy art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. Mianowicie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności, przerzucił ciężar dowodu na osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania, strona kwestionuje istnienie faktu prawnego może posłużyć się dowodem przeciwnym. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy, w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania płatności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dlatego też w przedmiotowym postępowaniu ograniczeniu ulega zasada prawdy obiektywnej oraz wynikający z niej obowiązek organu zawarty w art. 77 kpa. Istotnemu ograniczeniu uległa również ogólna zasada informowania, wyrażona w art. 9 kpa, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, stronom udziela się pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania jedynie na ich żądanie.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy wskazał, iż odwołujący nie podjął w toku postępowania aktywności dowodowej w celu obalenia ustaleń organu I instancji wynikających z badania ortofotomap w toku kontroli administracyjnej. Nadto w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak również w treści pisma odwoławczego nie podał, aby wykonywał dodatkowo jakiekolwiek zabiegi rekultywacyjne mające wpływ na wielkość powierzchni deklarowanych działek rolnych. Strona składając wniosek pomocowy na żadnym z załączników graficznych nie zaznaczyła obszaru który uległ rekultywacji, czy też poddany został zabiegom agrotechnicznym, dodatkowo wpływającym na faktyczną wielkość deklarowanych działek rolnych. W takiej więc sytuacji organ odwoławczy dokonując ponownej merytorycznej analizy przedmiotowej sprawy uznał, iż argumenty strony przedstawione w odwołaniu nie mogą zasługiwać na uwzględnienie.

Dalej organ II instancji podniósł, iż wbrew twierdzeniom skarżącego ustalona obecnie powierzchnia działek ewidencyjnych nr A, nr B i nr C nie uległa zmianie w stosunku do ustalonej przez organ powierzchni tychże działek w roku poprzednim. Jak bowiem wynika z dokumentów znajdujących się w posiadaniu organu, w 2014 roku dla działek ewidencyjnych o numerach odpowiednio: A, nr B i nr C została ustalona powierzchnia X] o wartości odpowiednio: 0,31 ha, 0,21 ha i 10,34 ha.

Zdaniem organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty strony dotyczące działania w zaufaniu do przekazanego dokumentu określającego kwalifikowany obszar X] (tzw. karty informacyjnej), gdyż przekazana rolnikowi karta informacyjna zawiera informację o dopuszczalnej powierzchni X] ustalonej dla danej działki ewidencyjnej. Tak przesłanej do rolnika informacji towarzyszy jego obowiązek skorygowania przesłanych materiałów i wskazania poprawnych danych. Zatem rolnik deklarując do pomocy finansowej konkretne działki rolne, powinien zadeklarować powierzchnię, która odpowiada powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo.

Wreszcie organ odwoławczy wskazał, iż nie zasługują na aprobatę argumenty strony, co do konieczności przeprowadzenia dodatkowej kontroli na miejscu z tego względu, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność weryfikacji powierzchni wskazanych wyżej działek w drodze kontroli na miejscu. Mianowicie strona na dołączonych do wniosku załącznikach graficznych nie zaznaczyła żadnej działki rolnej, lub jej części której areał mógłby ulec zmianie. Dodatkowo w treści odwołania podała, iż areał kwestionowanych przez organ działek nie uległ zmianie i jest użytkowany tak, jak w latach poprzednich. Organ nadmienił, iż wyniki uzyskane w drodze kontroli administracyjnej, czy też kontroli na miejscu mają równoprawne znaczenie. Oznacza to, że skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej do dopłaty przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu.

Wreszcie organ wskazał, iż w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania obniżek i wyłączeń przewidzianych w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż przepis ten utracił moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Obecnie wyjątki od stosowania kar administracyjnych normuje art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, zgodnie z którym kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w zaskarżonej w odwołaniu części oraz zasądzenie kosztów postępowania. Nadto strona, w przypadku uwzględnienia skargi wniosła o zobowiązanie organu do przeprowadzenia kontroli na miejscu na okoliczność rzeczywistej powierzchni działek nr A, nr B, nr C oraz wykazania niezasadności wykluczenia terenów z płatności.

Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z:

- decyzji rolnośrodowiskowych na rok 2015 dla P.K.oraz J. K. na okoliczność niezastosowania przez Agencję zmniejszeń i wyłączeń w stosunku do działki B oraz działki C;

- map wykorzystanych przez organ w trakcie prowadzonego postępowania, których kopie strona otrzymała w dniu [...] czerwca 2016 r. na okoliczność dokonania ustaleń dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych w oparciu o mapę zawierającą błędy, tj. działkę nr C opisano jako działkę nr E.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a) § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew (Dz.U. 2015 poz. 338) w związku z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego niezastosowanie, a tym samym pomniejszenie powierzchni kwalifikowanej działek ewidencyjnych nr A, B i C i wykluczenie z płatności terenów stanowiących zadrzewienia i zakrzewienia;

b) § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew przez jego niezastosowanie, a tym samym pomniejszenie powierzchni kwalifikowanej działek ewidencyjnych nr A, nr B i nr C i wykluczenie z płatności terenów stanowiących zadrzewienia i zakrzewienia.

Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, w szczególności:

- dokonanie ustaleń dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych jedynie w oparciu o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych, tj. na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych;

- pominięcie okoliczności, że w przypadku działki nr B oraz działki nr C dla płatności rolnośrodowiskowych Agencja nie zastosowała żadnych wyłączeń i Beneficjent (oraz jego następca prawny) otrzymał pełną płatność;

- dokonanie ustaleń dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych w oparciu o mapę zawierająca błędy, tj. działkę nr C opisano jako działkę nr E.,

- pominięcie okoliczność, że z uwagi na wyłączenie terenów zadrzewionych (większych niż dopuszczalna norma) oraz innych elementów krajobrazu, beneficjent zadeklarował powierzchnię mniejszą niż ewidencyjna, co w skutkowało nieprawidłowym ustaleniem rzeczywistej powierzchni działek ewidencyjnych nr A, nr B i nr C;

b) art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, poprzez zaniechanie dokonania kontroli na miejscu, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, iż łączna powierzchnia areału wykluczonego z przyznania płatności na działkach ewidencyjnych nr A, nr B i nr C wyniosła 0,21 ha, a w konsekwencji nieuprawnionym uznaniem, że płatności winny ulec pomniejszeniu. Skarżący wskazał, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości i nie może stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy;

c) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie zbadanie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, w tym w szczególności dotyczących sposobu ustalenia powierzchni gruntów mających być nieużytkami rolniczymi z powodu zadrzewienia i zakrzewienia;

d) art. 11, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego nie uwzględniono zastrzeżeń strony co do sposobu obliczenia powierzchni działek oraz nie uwzględniono wniosku strony o przeprowadzenie kontroli na miejscu;

e) art. 7 w zw. z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w konsekwencji czego postępowanie przed organem odwoławczym i organem I instancji było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone, brak było ustaleń prawidłowego stanu faktycznego, pominięto wyjaśnienia strony co do sposobu obliczenia powierzchni działek, nie uwzględniono wniosku strony o przeprowadzenie kontroli na miejscu, wykorzystano mapę zawierającą błędne oznaczenie działek, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydaniem merytorycznie błędnych decyzji, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych.

Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi skarżący podniósł, że powierzchnia działek została ustalona z naruszeniem zasady ustalania powierzchni uprawnionej do płatności w przypadku działek porośniętych drzewami. W celu bowiem określenia powierzchni działki rolnej należy zliczyć drzewa/krzewy rosnące na obszarze działki rolnej lub jej fragmentach, obliczyć stopień zadrzewienia na jeden hektar poprzez podzielenie liczby drzew przez zmierzoną powierzchnię działki rolnej lub jej fragmentów, na której one występują, a następnie jeżeli uzyskany stopień zadrzewienia na działce rolnej lub jej fragmencie jest mniejszy niż określona liczba drzew na hektar, to wówczas powierzchnia z drzewami kwalifikuje się do powierzchni działki rolnej uprawnionej do płatności. Nadto skarżący wskazał, iż przed pierwszym zgłoszeniem swojego gospodarstwa do płatności dokonał stosownych wyłączeń, tj. terenów zadrzewionych (większych niż dopuszczalna norma) oraz innych elementów krajobrazu. Zadeklarował powierzchnię mniejszą – tj. [...]ha niż ewidencyjna, która przekracza 40 ha.

Naruszenie wskazanych w petitum skargi przepisów procesowych skarżący upatruje w oparciu ustaleń dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych jedynie o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych, tj. na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem rzeczywistej powierzchni działek ewidencyjnych nr A, B i C, przy czym zauważył, że mapy, na których opierał się organ wydając zaskarżoną decyzję zawierają błąd, tj. działkę nr C opisano jako działkę nr E.. Naruszenia te spowodowały błędne ustalenie, iż łączna powierzchnia areału wykluczonego z przyznania płatności na działkach ewidencyjnych nr A, nr B i nr C wyniosła 0,21 ha, a w konsekwencji nieuprawnionym uznaniem, że płatności winny ulec pomniejszeniu. Skarżący wskazuje, że zebrany przez Organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości i nie może stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy będącego podstawą wydania decyzji. Organ nie zbadał wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, w tym w szczególności dotyczących sposobu ustalenia powierzchni gruntów mających być nieużytkami rolniczymi z powodu zadrzewienia i zakrzewienia. Zdaniem skarżącego postępowania przed organami zostały przeprowadzone wadliwe i pobieżnie, zabrakło ustaleń prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydaniem merytorycznie błędnych decyzji, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych.

Dalej skarżący podniósł, iż w swoim odwołaniu nie zgodził się z podjętymi przez organ ustaleniami w zakresie działek kwalifikujących się do płatności, jak również podniósł, iż ze względu na górzyste położenie terenu ortofotomapy mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej powierzchni działek. Nadto odnosząc się do kwestii zadrzewień dodał, iż przez ten fakt nie uległy zmianie pola zagospodarowania działek względem, których dokonano pomniejszenia, gdyż działki te są przez niego użytkowane w zakresie prowadzonej hodowli bydła. Zdaniem skarżącego ortofotomapy na podstawie, których dokonano ustaleń podczas kontroli administracyjnej zawierają błąd spowodowany zniekształceniem obrazu poprzez zacienienia. Skarżący oświadczył również w swym odwołaniu, że rzeczywista powierzchnia działek wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do których zastosowano zmniejszenia, jest taka sama jak powierzchnia zadeklarowana we wniosku i na tych działkach nie powstały nowe zadrzewienia, które mogłyby skutkować zmniejszeniem powierzchni kwalifikowanej do płatności. Pomimo jednak powyższych twierdzeń oraz sformułowanego w oparciu o nie wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia takiej kontroli, co też uniemożliwiało – zdaniem skarżącego – należyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych, gdyż wątpliwym jest aby organ tylko na podstawie zdjęć lotniczych był w stanie rozróżnić obszar zacieniony od zadrzewionego. Stąd wyników samej kontroli administracyjnej nie można było przyjąć za podstawę ustaleń w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego wykorzystane w postępowaniu ortofotomapy nie zawierają odzwierciedlenia stanu rzeczywistego, także z uwagi na to, iż jego grunty rolne położone są w terenie górzystym i zdjęcia lotnicze mogą nie uwzględniać całej powierzchni działek ze względu na kąt nachylenia powierzchni ziemi.

Skarżący zarzucił, iż chociaż organ odwoławczy był do tego zobligowany, to jednak nie przeprowadził własnego postępowania i nie dokonał własnych ustaleń faktycznych. Tymczasem w sytuacji, gdy powziął wiadomość o wystąpieniu rozbieżności pomiędzy danymi wskazanymi przez beneficjenta a danymi ortofotomapy, powinien albo podjąć dalsze wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, albo uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Strona dodała, że ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a organ powinien podjąć działania mające na celu weryfikację prawdziwości danych ortofotomapy, która składa się ze zdjęcia lotniczego lub satelitarnego powierzchni ziemi, ale zostaje przetworzona do postaci metrycznej z naniesionymi granicami działek. Możliwe jest zatem, że same zdjęcia są wykonane prawidłowo, lecz błąd powstaje na etapie naniesień geodezyjnych. Jeśli teren nie ma prawidłowo sporządzonych map geodezyjnych to wątpliwe jest czy ortofotomapy zawierają prawidłowe dane.

Wreszcie skarżący podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję pominął okoliczności, że w przypadku działki nr B oraz działki nr C dla płatności rolnośrodowiskowych Agencja nie zastosowała wyłączeń i Beneficjent (oraz jego następca prawny) otrzymał pełną płatność.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Nadto – odnosząc się do zarzutów – organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie okresie maksymalnego zagęszczenia drzew w związku z art. 9 ust. 3 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, gdyż w niniejszej sprawie obszar (teren) wykluczony z płatności nie stanowił obszaru na którym znajdują się rozrzucone drzewa, są tam trwałe i zwarte zadrzewienia, zakrzaczenia, na których nie sposób prowadzić działalności rolniczej. Z kolei za bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy – uznał organ - okoliczność braku wykluczeń dla działek nr B i nr C, zadeklarowanych w 2015 roku dla płatności rolnośrodowiskowej. Powyższe wynika z różnic w deklaracji powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych deklarowanych do poszczególnych programów pomocowych.

Organ nie zgodził się także z zarzutami skarżącego, jakoby dokonał ustaleń w oparciu o mapę zawierającą błędy polegające na tym, iż działkę ew. nr C opisano jako działkę nr E. wywodząc, iż prawidłowo przedstawił kopię zdjęcia satelitarnego działki ewidencyjnej nr C. Mylne zaś wyobrażenie strony co do pomyłki w numeracji działek spowodowane jest tym, iż zadeklarowana do płatności działka nr C jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr E., co widoczne jest na dołączonym do wniosku załączniku graficznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako u.p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy istnieje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jako podjętej z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli tutejszego Sądu podlegała decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] maja 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 r., w tym

- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatność na zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

płatność do bydła w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

płatność do krów w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznano kwotę w wysokości [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Podstawy prawne, na jakich oparto zaskarżoną decyzję zostały zawarte we wskazanych w decyzji aktach prawa unijnego oraz w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1551, dalej jako ustawa), gdzie wskazano warunki, jakie musi spełnić rolnik ubiegający się o przyznanie mu takiej płatności.

Zasadniczą kwestią podniesioną w skardze, wokół której sformułowane zostały przez skarżącego liczne zarzuty, jest rozbieżność pomiędzy wielkością powierzchni kwalifikowanej, stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej, a tą podaną przez skarżącego we wniosku dotyczącą działek nr A, nr B i nr C. Skarżący podniósł, że pomimo zawartego w odwołaniu wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu niniejszych działek celem oceny zasadności podniesionych przez organ twierdzeń co do występujących na nich zakrzaczeń oraz potwierdzenia wielkości działek zgodnie z wnioskiem organ odwoławczy takiej kontroli nie przeprowadził. Powyższe przyczyniło się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i błędnej jego oceny. W tym kontekście w skardze podniesiono liczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 9, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zważywszy, że podstawowym warunkiem prawidłowego zastosowania normy materialnoprawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocena, a te podlegają kontroli Sądu poprzez odniesienie działań organu administracji do norm postępowania, regulujących obowiązki tegoż organu co do ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, konieczne jest wyraźne zakreślenie wymogów stawianych organom w tym zakresie w przypadku postępowań o przyznanie wsparcia bezpośredniego.

Przywołany w skardze przepis art. 77 k.p.a precyzuje ogólną zasadę prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. (w którym dodatkowo wskazuje się na zasadę słusznego interesu społecznego i obywateli), poprzez nałożenie na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że co do zasady, w sprawach z zakresu systemów wsparcia bezpośredniego stosowanie art. 7 i art. 77 k.p.a., doznaje ograniczeń bowiem art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy regulują kwestie dowodowe samodzielnie, a uregulowania te stanowią lex specialis wobec powołanych uregulowań k.p.a. I tak, zgodnie z treścią przywołanych wyżej przepisów w postępowaniach o przyznanie płatności bezpośrednich organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Jednakże strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto w przepisach tejże ustawy przewidziano możliwość skontrolowania wniosku o przyznanie płatności, a jej art. 36 określa rodzaje kontroli realizowane przez organ. Są to m.in. kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu, które należy przeprowadzić w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc.

Ponadto trzeba nadmienić, że stosownie do art. 59 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 system kontroli ustanowionej przez państwo obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Tak kontrola administracyjna, jak i kontrola na miejscu mają równoprawne znaczenie, ale nie rzadko jednak - jak zasadnie wskazał organ – skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej do dopłaty przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające. Zgodnie bowiem z art. 70 powyższego rozporządzenia system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Nie oznacza to jednak prymat kontroli administracyjnej wobec kontroli na miejscu, gdyż podane w systemie komputerowej identyfikacji działek dane podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Stąd jakkolwiek organy ARMiR uprawnione są do prowadzenia, w formie skomputeryzowanej, identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do przeprowadzania, niejako w pierwszej kolejności, administracyjnych kontroli wniosków o płatności, to jednak nie oznacza to – co wyraźnie podkreślił NSA w wyroku z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 553/13 - iż w sytuacji sporu o to, czy zgłoszona powierzchnia może zostać uznana za kwalifikowaną o wielkości działki przesądza wyłącznie używany przez organ system identyfikacji działek rolnych. Oczywiście może się okazać, iż już na podstawie samej ortofotomapy (wydrukowanej z systemu komputerowego i dołączonej do akt sprawy) działka będzie bezspornie wykluczona z płatności np. będzie na niej widać zalesienie, teren zajęty przez staw, itp. Jeżeli jednak w sprawie pozyskane dowody (mapy), będą budzić wątpliwości co do wielkości działki, czy też strona będzie sprzeciwiała się ustalonym na tej podstawie twierdzeniem, organ nadzoru nie będzie mógł wydać decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Jako dowód zaś winien - zgodnie z art. 75 k.p.a. - dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych i przede wszystkim oględziny (inaczej ujmując – kontrola na miejscu). Stanowisko to koresponduje z poglądami judykatury, gdzie podkreśla się, że w sytuacji gdy zakwestionowano określoną we wniosku powierzchnię gruntów kwalifikującą się do dopłat, organ obowiązany jest skorzystać ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych, również wnioskowanych przez stronę (wyrok WSA we W. z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 652/14).

Tymczasem w niniejszej sprawie organ, pomimo zawartego w odwołaniu wniosku skarżącego o przeprowadzenie kontroli na miejscu celem zweryfikowania stwierdzonych przez organ I instancji rozbieżności co do wielkości kwalifikowanej działek nr A, nr B i nr C nie uznał za konieczne przychylić się do tego żądania argumentując przy tym dość lakonicznie, iż miarodajna wydaje się tu być ocena stwierdzona w toku kontroli administracyjnej. Działanie takie w kontekście przedstawionych wyżej rozważań nie może zasługiwać na aprobatę.

Nadto wobec spoczywającego na organie obowiązku zebrania materiału dowodowego, który w sposób niebudzący wątpliwości pozwalałby na ustalenie okoliczności faktycznych w sprawie, a następnie trafne zastosowanie przepisu prawa materialnego nie sposób podzielić twierdzeń organu, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby dodatkową konieczność weryfikacji powierzchni w drodze kontroli na miejscu. To bowiem organ, a nie strona prowadzi postępowanie. Ponadto należy zaakcentować, iż skarżący w treści w odwołania wskazał, iż za koniecznością przeprowadzenia kontroli na miejscu przemawia to, iż wyprowadzone przez organ I instancji wnioski co do konieczności zmniejszenia powierzchni kwalifikacyjnej działek mogą wynikać z błędnego odczytania map poprzez uwzględnienie obszarów zacienionych. Skarżący wskazał też na pagórkowate usytuowanie geograficzne tychże działek, czego mogły nie oddawać dane zawarte w systemie oraz okoliczność, iż w złożonym wniosku o przyznanie płatności pomniejszył już obszar gospodarstwa z uwagi na zakrzewienia.

Nie sposób także nie nadmienić, iż z akt administracyjnych postępowania pierwszoinstancyjnego nie wynika, iż skarżący został pouczony o przysługujących mu prawach w postępowaniu i ciążącym na nim obowiązku aktywnego udziału w postępowaniu dowodowym, w tym możliwości wnioskowania o przeprowadzenie kontroli na miejscu oraz potrzebie przedstawienia dowodów za tym przemawiających. Chociaż takiej informacji zabrakło również na etapie postępowania odwoławczego, to jednak w treści uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na zaniechanie przedłożenia przez skarżącego dowodów uprawdopodobniających konieczność przeprowadzenia kontroli na miejscu. Co więcej - odnosząc się do zawartego w odwołaniu żądania informowana skarżącego o przysługujących mu prawach i obowiązkach organ II instancji poprzestał jedynie tylko na poinformowaniu pismem z dnia [...] maja 2016 r. o wyznaczonym siedmiodniowym terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stanowi to naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 3 cyt. wyżej ustawy, zgodnie z którym organ udziela stronom – na ich żądanie - pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Dalej Sąd chciałby zauważyć, iż na dzień doręczenia skarżącemu w dniu [...] maja 2016 r. informacji o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na zasadność dokonania pomniejszenia obszaru kwalifikowanego. Znajduje się jedynie notatka służbowa sporządzona w dniu[...] maja 2016 r., z której wynika, iż po przeanalizowaniu dostępnej dokumentacji, ortofotomapy (zdjęcie wykonano w 2013 r.), pierwszego pokrycia ortofotomapy z 2005 r., obrazu z Google Earth oraz wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu w 2013 r. stwierdzono, iż X] na działkach wskazanych w odwołaniu wynosi odpowiednio dla działki nr A – 0,31; działki nr B – 0,21, działki nr C - 10,33. Jedyne zaś załączone do akt sprawy wydruki graficzne z systemu weryfikacji powierzchni działki opatrzone są datą [...] maja 2016 r. i są bardzo nieczytelne i nie pozwalają w sposób jednoznaczny i niewątpliwy na podzielenie twierdzeń organów. W oparciu o to nie sposób m.in. przyjąć, czy rzeczywiście względem działki nr A, nr B oraz nr C występują kwestionowane przez skarżącego zakrzewienia wykluczające wskazany procentowo w decyzji obszar do płatności.

Ponadto trzeba zauważyć, że z przywołanej wyżej notatki służbowej wynika, iż organ odwoławczy w niniejszej sprawie bazował na dokumentacji z 2013 r., która to mogła się zdezaktualizować, co też stanowi jeszcze jeden argument, który winien wziąć pod uwagę organ odwoławczy rozważając zasadność wniosku skarżącego o przeprowadzenie kontroli na miejscu. Dowód bowiem z kontroli na miejscu w wypadku niejasności wynikających z kontroli administracyjnej jest dopuszczalny, jako zgodny z k.p.a. i może się okazać wystarczający (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 526/14). Nadto dokonanie kontroli na miejscu w gospodarstwie zawsze przyczynia się do aktualizacji danych znajdujących się w systemie, weryfikacji informacji co do aktualności ortofotomapy oraz odczytania danych pozyskanych w toku kontroli administracyjnej. Potwierdzeniem tego są chociażby zawarte w piśmie strony skarżącej z dnia 25 maja 2016 r. twierdzenia co do stwierdzonych rozbieżności między powierzchnia działek nr D i C stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu 2013 r.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż w realiach badanej sprawy zachodzą istotne wątpliwości co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie procedury. Chociaż jak wskazano wyżej w sprawach płatności organ nie jest związany zasada prawdy obiektywnej, ale – co warto podkreślić - nie jest zwolniony z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, w tym zapewnienia stronie - na jej żądanie - prawa czynnego udziału w postępowaniu. Stąd w mającej miejsce w niniejszej sprawie sytuacji, kiedy rolnik kwestionuje ustaloną powierzchnię i jest spór w tej kwestii między rolnikiem a organem, zaś ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, iż ustalenia powierzchni dokonane przez organ nie są jednoznaczne, zaniechanie przeprowadzenia kontroli na miejscu może stanowić uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Nadto zdaniem Sądu brak przeprowadzenia kontroli na miejscu zgodnej z procedurami oraz w istocie brak pouczenia strony – pomimo jej żądania - o przysługujących jej prawach i obowiązkach, w tym ograniczeniu w postępowaniach o przyznanie płatności zasady oficjalności oraz prawdy obiektywnej sprawił, że rolnik został pozbawiony udziału w postępowaniu w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę.

W rezultacie Sąd uznał, że skoro wszczęte skargą postępowanie sądowe pozwoliło stwierdzić naruszenie wskazanych wyżej norm postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. – orzec jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania w punkcie drugim wyroku rozstrzygnięto zaś na mocy art. 200 i art. 205 § 2 u.p.p.s.a.