Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1001/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.252,art.231 ust. 2 pkt2 art 257
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokumentu podróży oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 257 ust. 2, w związku z art. 252 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990) oraz art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę [...] pani G. T. ur. [...] stycznia 1988 r., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], orzekającej o odmowie wydania cudzoziemce polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu 26 lipca 2016 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Jako uzasadnienie wniosku cudzoziemka wskazała upływ terminu ważności własnego dokumentu podróży i brak możliwości otrzymania nowego dokumentu podróży.

Następnie cudzoziemka dołączyła dodatkowe uzasadnienie wniosku, podnosząc, że posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, upłynął termin ważności jej dokumentu podróży oraz nie ma możliwości uzyskania nowego dokumentu podróży, gdyż ma uzasadnione obawy przed kontaktem z władzami kraju pochodzenia i niewykluczone, iż uzyska ona statusu uchodźcy, gdyż w toku pozostaje postępowanie sądowe w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, wymóg kontaktu z władzami kraju pochodzenia godzi w słuszne interesy cudzoziemki i jej bezpieczeństwo osobiste. Skarżąca podniosła także, że w toku postępowania o udzielenie jej ochrony międzynarodowej ustalono, że padła ofiarą przemocy fizycznej i seksualnej ze strony funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa oraz, że osoby te groziły jej. Z uwagi na powyższe, cudzoziemka nie chce, aby władze kraju pochodzenia wiedziały o miejscu aktualnego pobytu.

Skarżąca posiadała dokument podróży, wydany przez władze kraju pochodzenia z terminem ważności od dnia [...] września 2004 r. do dnia [...] września 2014 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] odmówił wydania cudzoziemce polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, z uwagi na fakt, iż aplikująca nie spełnia przesłanek określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach, gdyż nie udokumentowała, że nie jest możliwe uzyskanie przez nią dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia. Organ I instancji zauważył, że obawy skarżącej przed stawiennictwem w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia nie są uzasadnione.

W dniu 24 października 2016 r. cudzoziemka złożyła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 252 ustawy o cudzoziemcach, poprzez przyjęcie, że nie spełnia ona tych przesłanek, co skutkowało odmową wydania jej wnioskowanego dokumentu podróży oraz naruszenie art. 77, w związku z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niewystarczające uzasadnienie decyzji.

Skarżąca podkreśliła, że posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, w toku pozostaje postępowanie sądowe dotyczące nadania jej statusu uchodźcy i nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia. Dodała, że jej dotychczasowe doświadczenia z organami i służbami [...] wskazują na uzasadnione wątpliwości co do rzetelności i obiektywizmu podejmowanych wobec niej decyzji.

Organ zauważył, że skarżąca w dniu 9 września 2013 r. wystąpiła za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Cudzoziemka powoływała się na zagrożenie ze strony organów kraju pochodzenia, wynikające z wyznawania przez nią [...]. Cudzoziemka wyjaśniła, że jej mąż zaginął, ona ma problemy z Policją, a w 2011 r. została zgwałcona - prawdopodobnie przez funkcjonariuszy struktur siłowych. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemce nadania statusu uchodźcy, udzielenia jej ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. Cudzoziemka wystąpiła z odwołaniem od powyższego rozstrzygnięcia do Rady do Spraw Uchodźców, która decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy nadania cudzoziemce statusu uchodźcy, odmowy udzielenia jej ochrony międzynarodowej, lecz uchyliła decyzję w części dotyczącej odmowy udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt tolerowany i orzekła o udzieleniu skarżącej zgody na pobyt tolerowany na podstawie obowiązujących wówczas art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Decyzja obejmowała małoletnie dzieci cudzoziemki – M. Z., M. B. i A. T.

W uzasadnieniu decyzji Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że analiza akt postępowania o udzielenie cudzoziemce ochrony międzynarodowej wykazała, iż przymusowy powrót dzieci wnioskodawczym do kraju pochodzenia naruszałby ich prawa w stopniu istotnie zagrażającemu ich rozwojowi psychofizycznemu, co stanowiłoby naruszenie przepisów Konwencji o prawach dziecka. Ponadto, najmłodsze dziecko cudzoziemki urodziło się w Polsce, a jego ojciec posiada ochronę uzupełniającą w Polsce. Z uwagi na powyższe, Rada do Spraw Cudzoziemców orzekła o udzieleniu cudzoziemce i jej dzieciom zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie, Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że prześladowania, jakie miały dotknąć wnioskodawczynię nie wynikały z jej przynależności do społeczności [...], jak również nie mogły być spowodowane np. [...]. Organ uznał ponadto, że cudzoziemka jest ofiarą przestępstwa kryminalnego o wyjątkowo brutalnym charakterze, natomiast wydarzenia te nie wynikały z jej przekonań religijnych. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu, cudzoziemka nie musi obawiać się nieludzkiego lub poniżającego traktowania, a w razie zagrożenia ze strony kryminalistów może szukać ochrony w kraju pochodzenia, może przesiedlić się do innej miejscowości. Ponadto, na terytorium [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny. Natomiast z wyjaśnień cudzoziemki wynika, iż jej mąż prawdopodobnie był podejrzewany przez siły bezpieczeństwa o kontakty z [...], a w takim przypadku podejrzenia o działalność eksternistyczną nie mogą być traktowane tak samo, jak prześladowania lub dyskryminacja z powodu wyznawanej religii.

Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a na dzień wydania zaskarżonej decyzji sprawa była w toku.

Organ podał, że cudzoziemka legitymuje się kartą pobytu z uwagi na fakt posiadania zgody na pobyt ze względów humanitarnych, wydaną przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w L. z terminem ważności do dnia [...] czerwca 2018 r.

W dniu [...] września 2016 r. skarżąca została przesłuchana do protokołu i zeznała, że przebywa w Polsce od dnia [...] września 2013 r., uprzednio zamierzała wraz z mężem wyjechać do [...], lecz nie uzyskali wizy. W związku z tym cudzoziemka wraz z dziećmi przyjechała do Polski nielegalnie. Mąż cudzoziemki został zatrzymany w kraju pochodzenia i dotychczas cudzoziemka nie wie, co stało się z mężem. W [...] pozostała rodzina cudzoziemki - rodzice i rodzeństwo. Zainteresowana wyjaśniła, że do jej rodziny przychodzili funkcjonariusze policji i pytali o nią, lecz w ostatnim czasie nie było takich sytuacji. Wnioskowany dokument podróży cudzoziemka chce uzyskać, gdyż chciałby pojechać na wakacje do koleżanek do [...], a bez tego dokumentu nie może podróżować poza Polskę. Skarżąca podała ponadto, że nie kontaktowała się z ambasadą kraju pochodzenia, gdyż jest to dla niej duże ryzyko, obawia się, że zostanie tam zatrzymana, a rodzina w [...] może być prześladowana. Nadto podkreśliła, że nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia oraz, że toczy się wobec niej postępowanie przed WSA w Warszawie w przedmiocie nadania jej statusu uchodźcy.

Organ I instancji uznał, iż nie istnieje podstawa do wydania polskiego dokumentu podróży.

W trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. wezwał cudzoziemkę do nadesłania w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma stosownego potwierdzenia z placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia, iż nie jest możliwe otrzymanie przez panią nowego dokumentu podróży. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż pomimo treści odwołania cudzoziemki, w niniejszym postępowaniu, okoliczność niemożności uzyskania nowego dokumentu podróży musi zostać potwierdzona.

W dniu 29 grudnia 2016 r. do organu II instancji wpłynęło pismo cudzoziemki, w którym podniosła, że treść art. 252 ustawy o cudzoziemcach nie precyzuje, w jaki sposób należy udowadniać, iż "nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży". W jej ocenie "absurdalnym" jest wymaganie od niej, aby zwróciła się do placówki dyplomatycznej kraju, z którego pomocy korzystać nie mogła dotychczas, a co było podstawą do udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany. W ocenie skarżącej organ rozpatrujący sprawę powinien uznać za wystarczający dowód w sprawie z jej oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Ponadto, cudzoziemka stwierdziła, że organ odwoławczy w piśmie z dnia 2 grudnia 2016 r. powinien wskazać również skutki prawne w przypadku niezastosowania się do wezwania, gdyż cudzoziemka powinna zostać poinformowana, jakie konsekwencje będzie miało dla niej udowadnianie przesłanek wskazanych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach, za pomocą środków dowodowych innych niż określonych w wezwaniu.

Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wolą ustawodawcy było, aby zapewnić takim osobom możliwość podróżowania poprzez wydanie koniecznych dokumentów, ale jedynie w przypadkach, w których z różnych przyczyn nie jest możliwe wydanie dokumentu podróży przez kraj, którego cudzoziemiec jest obywatelem. Gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie takiego uprawnienia każdemu cudzoziemcowi posiadającemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, art. 252 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach nie posiadałby obecnego brzmienia.

Organ argumentował, w odniesieniu do treści powyższego przepisu, iż polski dokument podróży dla cudzoziemca wydawany jest osobie, która na skutek okoliczności w nim wymienionych utraciła swój dokument podróży, a uzyskanie przez nią nowego nie jest możliwe. Niemożność taka musi mieć charakter trwały, niezależny od cudzoziemca, przy czym ciężar wykazania, iż sytuacja taka ma miejsce spoczywa na wnioskodawcy.

Organ II instancji wywodził, że cudzoziemka w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie przedłożyła dokumentów świadczących o tym, że w jej przypadku występuje brak faktycznej możliwości uzyskania dokumentu podróży kraju pochodzenia, lecz powołuje się na okoliczności, jakie wskazywała przy ubieganiu się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wbrew stwierdzeniu zainteresowanej, zgodę na pobyt tolerowany - obecnie zgodę na pobyt ze względów humanitarnych - nie uzyskała z uwagi na zagrożenia ze strony władz kraju pochodzenia, lecz z uwagi na jej małoletnie dzieci, wobec których przymusowy powrót do kraju pochodzenia naruszałby ich prawa w stopniu istotnie zagrażającemu ich rozwojowi psychofizycznemu, co stanowiłoby naruszenie przepisów Konwencji o prawach dziecka. W ocenie organu skarżąca słusznie podkreśla, że uzyskała formę ochrony ze strony władz polskich, lecz należy zwrócić uwagę na podstawę udzielenia tej ochrony.

Skarżąca – zdaniem organu - nie wykazała braku możliwości uzyskania dokumentu podróży, a zatem nie spełnia jednego z warunków określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania.

W dniu 28 marca 2017 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęła skarga skarżącej. Decyzji organu odwoławczego zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynika postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77, 80, 107 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz niewystarczające i niebudzące zaufania uzasadnienie faktycznej decyzji, podczas gdy prawidłowo przeprowadzane postępowanie dowodowe i w efekcie prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy (w szczególności brak możliwości uzyskania nowego paszportu w placówce konsularnej państwa pochodzenia) dałyby podstawę do przyznania skarżącej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca.

Ponadto skarżąca podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 252 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez błędną jego wykładnię, a w efekcie przyjęcie i iż nie zostały spełnione przesłanki do wydania jej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna prowadzić do ustaleń, iż spełnia ona przesłanki dla uzyskania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca.

Cudzoziemka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego ze względu na trudną sytuację majątkową.

W uzasadnieniu przedmiotowej skargi wskazano m.in., że organ I jak i II instancji błędnie przyjął za pewne, że wnioskodawczym miała możliwość udania się do Ambasady [...] i złożenia wniosku o wydanie paszportu, nie powodując jednocześnie negatywnej reakcji ze strony organów państwowych [...]. Co więcej, decyzja o odmowie udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej oraz odmowy nadania statusu uchodźcy została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 10 marca 2017 r. w związku z czym – w ocenie skarżącej - zachodzi wysoki stopień prawdopodobieństwa, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, na którym oparł swoją decyzję Szef Urzędu ds. Cudzoziemców w postępowaniu odwoławczym jak i w postępowaniu o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, ma charakter niekompletny. Co za tym idzie skarżąca uznała decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] za przedwczesną i wydaną bez należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Z uwagi na uchylenie ww. decyzji możliwe jest dokonanie korzystniejszych ustaleń w zakresie sytuacji cudzoziemki i realności obaw, które żywi w stosunku do władz swojego kraju pochodzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonych aktów administracyjnych; nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną lecz bada jedynie, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których orzeczenia zostały zaskarżone odpowiadają prawu. Tak dokonana ocena prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa.

W dniu 1 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1990, z późn. zm.) wobec czego - mając na uwadze datę złożenia wniosku przez skarżącą, tj. dnia 26 lipca 2016 r. oraz przedmiot sprawy administracyjnej rozpatrywanej przez organy administracji publicznej na skutek złożenia tego wniosku, tj. wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, nie może być żadnych wątpliwości, że wzorzec kontroli legalności zaskarżonej decyzji powinien być skonstruowany na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, zwanej w dalszej części niniejszej odpowiedzi na skargę "ustawą o cudzoziemcach".

W przedmiotowej sprawie konieczne jest w pierwszej kolejności zaprezentowanie kwestii prawidłowej wykładni prawa materialnego, które ma zastosowanie w sprawie o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Czytelne zdekodowanie norm prawnych wynikających z poszczególnych przepisów prawa materialnego (w szczególności zdekodowanie znaczenia poszczególnych pojęć składających się na elementy hipotez tych norm) pozwala bowiem na to, aby w sposób jasny zakreślić, jakie okoliczności faktyczne będą miały znaczenie dla konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego, polegającej na jednostronnym wyznaczeniu przez organ praw i obowiązków drugiej strony tego stosunku, w tym przypadku cudzoziemki. Dopiero ta wiedza pozwala na ocenę tego czy organy administracji przeprowadziły w sprawie właściwie postępowanie wyjaśniające, tj. czy nie zostały naruszone w tym zakresie podstawowe zasady kodeksowe (np. zasada prawdy obiektywnej) czy inne przepisy regulujące czynienie przez organy administracji ustaleń faktycznych. W konsekwencji stwierdzenia tego, czy ustalenia faktyczne zostały poczynione właściwie oraz czy nie zostały naruszone inne przepisy postępowania w stopniu mogącym istotnie oddziaływać na sposób zakończenia postępowania (treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji), będzie dopiero możliwa ocena, czy właściwie do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.

Należy wskazać, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Systematyka Działu VII tej ustawy (art. 22,6 - 287), w którym zawarto kompleksową regulację malerialnoprawną dotyczącą dokumentów wydawanych cudzoziemcom na podstawie przepisów ww. ustawy. W art. 226 ww. ustawy wskazano, że Cudzoziemcowi mogą być wydane następujące dokumenty: karta pobytu; polski dokument podróży-dla cudzoziemca; polski dokument tożsamości cudzoziemca; tymczasowy polski dokument podróży dla cudzoziemca; dokument potwierdzający posiadanie zgody na pobyt tolerowany o nazwie "zgoda na pobyt tolerowany".

Skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie polskiego dokumenty podróży dla cudzoziemca, tj. o wydanie dokumentu wskazanego w art. 226 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Szczegółowa regulacja w zakresie wydania ww. dokumentu znajduje się w art. 252 ustawy o cudzoziemcach.

Zgodnie z art. 252 ustawy o cudzoziemcach, polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się cudzoziemcowi, który utracił swój dokument podróży albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowe u o dokumentu podróży, gdy cudzoziemcowi udzielono: zezwolenia na pobyt stały; zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE; ochrony uzupełniającej; zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Jednocześnie stosownie do art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec, składając wniosek, o którym mowa w ust. 1, przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych i okoliczności podanych we wniosku.

Jak stanowi art. 231 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, w szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada lub nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży, zamiast ważnego dokumentu podróży dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu potwierdzającego tożsamość cudzoziemca.

Natomiast na mocy art. 257 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje lub odmawia jego wydania, wymienia lub odmawia jego wymiany wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca (pkt 1). Odmowa wydania lub wymiany dokumentu, o którym mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji (pkt 2).

Należy wskazać, iż w przypadku niespełnienia przez cudzoziemca jednego z kumulatywnych wymogów, składających się na podstawę wydania dokumentu podróży dla cudzoziemca, tj. tego, że utracił on swój dokument podróży albo jego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność; nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży; cudzoziemcowi udzielono zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, lub ochrony uzupełniającej, lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych, hipoteza normy prawnej dekodowanej z art. 252 ustawy nie zostanie spełniona.

Przedstawienie ważnego dokumentu podróży przez cudzoziemca przy złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy stanowi wymóg formalny, którego niespełnienie uniemożliwia skuteczne wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Przedstawienie ważnego dokumentu podróży służy zweryfikowaniu tożsamości cudzoziemca. Wprawdzie ustawodawca przewidział, że cudzoziemiec może przedstawić inny dokument potwierdzający jego tożsamość, ale obwarował to warunkami. Musi to być szczególnie uzasadniony przypadek, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i jednocześnie nie ma możliwości jego uzyskania.

Ciężar spełnienia tych wymagań jest po stronie cudzoziemca. Niekwestionowanym przez stronę postępowania faktem jest, że skarżąca nie posiada ważnego dokumentu podróży. Jednakże nie wykazała, że nie ma możliwości uzyskania ważnego dokumentu podróży i że jest to przypadek szczególnie uzasadniony. W toku postępowania skarżąca nie wykazała, że obiektywnie nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży. Nie przedstawiła tak jak żądał tego organ (pismem z dnia 2 grudnia 2016 r.), stosownego zaświadczenia z placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia o braku możliwości otrzymania dokumentu podróży. Brak spełnienia powyższego warunku nie uprawniał skarżącej do przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, gdyż nie wykazała, że jej przypadek jest szczególnym przypadkiem.

Praktyka wystąpienia do placówki dyplomatycznej w celu otrzymania zaświadczenia o braku możliwości otrzymania dokumentu podróży i formułowania w tym zakresie wezwania przez organ jest zaakceptowana w orzecznictwie (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 352/16 oraz z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2940/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).

NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 283/12, CBOSA stwierdził, że skoro wolą ustawodawcy było aby cudzoziemcy zawsze przedstawiali ważne dokumenty podróży, a jedynie w uzasadnionych przypadkach niemożności ich uzyskania przewidziano wyjątek od tej zasady, czyli możliwość przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość, to słusznie organ wezwał do przedłożenia zaświadczenia z ambasady o braku możliwości uzyskania takiego dokumentu. Dalej NSA wyjaśnił, że cudzoziemiec chcący skorzystać z powyższego wyjątku powinien wykazać próbę uzyskania dokumentu podróży i jej bezskuteczność niezależną od niego. Nie można przy tym podzielić stanowiska, że organy powinny samodzielnie badać i dążyć do wyjaśnienia, czy cudzoziemiec ma możliwość uzyskania dokumentu podróży czy też nie. Ciężar spełnienia wymagań spoczywa na wnioskodawcy (również art. 25 ust. 2 Dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. wyraźnie uzależnia wydanie dokumentu podróży od wykazania, że uzyskanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży nie jest możliwe). Nadto w literaturze przyjmuje się, że niemożliwość uzyskania ważnego dokumentu podróży musi mieć charakter trwały i niezależny od cudzoziemca, na którym ciąży ciężar wykazania, że sytuacja taka ma miejsce ("Prawo o cudzoziemcach" pod redakcją Jacka Chlebnego, wydawnictwo C.H. BECK. Warszawa 2006, str. 173). Pogląd ten mimo zmiany przepisów nie utracił aktualności.

Sąd podziela słuszność tej praktyki uznając, że jest ona umotywowana potrzebą zobiektywizowania i zweryfikowania twierdzenia o niemożności uzyskania dokumentu podróży w kraju pochodzenia.

Skarżąca natomiast nie uczyniła zadość wezwaniu. Ponadto nie wykazała, że nie może uzyskać dokumentu podróży w ambasadzie kraju pochodzenia i odmówiła podjęcia próby uzyskania takiego dokumentu. Odnosząc się do argumentacji prezentowanej przez skarżącą stwierdzić należy, że wystąpienie do placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia w celu uzyskania dokumentu podróży nie stanowi powodu odebrania ochrony (w tym uzyskanej w związku np. z art. 16 ust 1 w/w Dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r.). Pozbawienie ochrony dopuszczalne jest w przypadku stwierdzenia, że okoliczności z powodu których była udzielona przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. W orzecznictwie wskazuje się, że pozbawienie ochrony może nastąpić wyłącznie wtedy gdy zmiana okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt V SAB/Wa 10/11, CBOSA, w odniesieniu do ochrony uzupełniającej). Przesłanki obu instytucji, tj. uzyskania ochrony oraz uzyskania dokumentu są rozłączne, a przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kwestia okoliczności udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy udzielenia statusu ochronnego lecz fakt nieudokumentowania przez nią, iż faktycznie nie może ona uzyskać dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia.

WSA w Warszawie na mocy nieprawomocnego wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt IV SAWA 1959/16 orzekł o uchyleniu skierowanej do skarżącej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielenia zgody na pobyt tolerowany, wskazując na potrzebę dodatkowej analizy przez organ m.in. w zakresie realnej możliwości ochrony przed nielegalnymi działaniami funkcjonariuszy państwa pochodzenia w kontekście realnego inicjowania procedur służących eliminacji bezprawnych działań funkcjonariuszy publicznych, także w kontekście ich skuteczności w świetle aktualnych informacji o ogólnej sytuacji w kraju pochodzenia.

Kwestie warunkujące przyznanie ochrony zostały zatem określone przez Sąd w innym postępowaniu, odrębnym od toczącego się w niniejszej sprawie. Nie można zatem skutecznie wywodzić, że skarżąca żywi uzasadnione obawy związane z wystąpieniem do ambasady, o u podłoża których leży chęć otrzymania statusu ochronnego.

W związku z powyższym zarzut skierowany do organów administracji, które niezasadnie – w ocenie skarżącej – nie wzięły pod uwagę całokształtu stanu faktycznego w sprawie (w tym zarzut przedwczesnego wydania decyzji, w sytuacji uchylenia decyzji Rady do Spraw Uchodźców, co - w ocenie strony – uniemożliwiło dokonanie korzystniejszych ustaleń w zakresie jej sytuacji i realności obaw jakie żywi w stosunku do władz kraju pochodzenia), nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie przeprowadzone przed organami obu instancji nie naruszało art. 7 i 77 § 1 K.p.a. czy art. 80 K.p.a., które obligują organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

To, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organy sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza że rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny.

Organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Nadto należy wskazać, że w sytuacji postawienia organowi zarzutu procesowego, koniecznym jest ustalenie wadliwości postępowania, np. jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić lub na czym polegała wadliwa ocena materiału dowodowego i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 7, 77, i 80 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07; LEX nr 351055). W związku z tym, że skarżąca nie wskazała, jakiej czynności procesowej dokonałby, gdyby nie doszło do naruszenia przepisów procesowych (co jest równoznaczne z brakiem wypływu na wynik sprawy). Należy przyjąć, że taki wpływ nie wystąpi wówczas, gdy nawet w przypadku prawidłowego zastosowania prawa treść decyzji, czy postanowienia byłaby taka sama. Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie, a zatem uznać należy, że organ nie naruszył wyszczególnionych w skardze przepisów K.p.a.

Zaskarżona decyzja stanowi rezultat prawidłowych ustaleń faktycznych, związanych bezpośrednio z okolicznościami relewantnymi z punktu widzenia prawa materialnego, ponadto że przy jej wydaniu nie został naruszony jakikolwiek przepis postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nadto decyzja ta jest rezultatem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, które podlegały prawidłowej wykładni dokonanej przez organ.

Zasadnie również organ wywodził, że brak dokumentu podróży nie skutkuje ani brakiem możliwości potwierdzenia tożsamości skarżącej ani tym bardziej brakiem uprawnienia do przebywania w Polsce. Brak taki uniemożliwia wprawdzie odbywanie podróży zagranicznych, nie wpływa jednak na możliwość pobytu w Polsce. Należy także zaznaczyć, że na mocy art. 254 ustawy o cudzoziemcach nawet wydanie cudzoziemcowi polskiego dokumentu podróży nie zwalnia go z obowiązku podjęcia działań zmierzających do uzyskania przez niego dokumentu podróży od władz kraju jego pochodzenia. Sam dokument wydawany jest jedynie na rok (art. 253 ust. 2), a cudzoziemiec występując o wydanie kolejnego dokumentu będzie ponownie obowiązany wykazać, że nie ma możliwości uzyskania stosownego dokumentu do władz krajowych.

Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.