Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 944/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1162/14 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1162/14, wydanym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, oddalił skargę.

W sprawie poczyniono następujące ustalenia:

W dniu 5 października 2011 r. na drodze gminnej w miejscowości K. został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów, składający się z ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. ... oraz naczepy ciężarowej marki ... o nr rej... . Powyższym zespołem pojazdów kierował K.K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w postaci buraków na trasie W. G. – G. – Z. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy – P. H.U. "G. " P.M..

W świetle ustaleń protokołu z kontroli drogowej, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę, stwierdzono, że:

• nacisk na pojedynczej osi napędowej wynosił 11,1 tony, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 3,1 tony;

• nacisk na potrójną oś wynosił 27,3 tony, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 5,5 tony;

• masa zespołu pojazdów wynosiła 45,7 tony, co stanowiło przekroczenie o 3,7 tony;

• przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęto przeciwko M. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. P.-H. U. M., dalej "skarżący", jako załadowcy omawianego zespołu pojazdów. Skarżący dokonywał załadunku pojazdów na polu uprawnym przy pomocy czyszczarko-ładowarki, która nie posiada wagi. Jak ustalił organ skarżący miał wpływ na przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu, a tym samym godził się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 października 2013 r. nr ...., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 21.400 zł.

Jako podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej organ wskazał m.in. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej "prd"), art. 13g ust. 1 i art. 13g ust. 1b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej "udp") oraz lp 6 pkt 6 lit. d i e, pkt 7 lit. d i e oraz lp 9 pkt 11 lit. b zał. nr 2 do udp.

W myśl art. 64 ust. 1 prd, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z art. 13g ust. 1 udp, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Stosownie do art. 13g ust. 1b udp, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W świetle lp 6 pkt 6 lit. d i e zał. nr 2 do udp, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 24,8 ton do 26,3 tony kara wynosi 9.000 zł, a za każde przekroczenie o 1,5 tony powyżej 26,3 tony dodatkowo kara 7.000 zł. Natomiast stosownie do lp 6 pkt 7 lit. d i e zał. nr 2 do udp, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi powyżej 9 ton do 9,5 ton kara wynosi 1.200 zł i za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 tony powyżej 9,5 tony dodatkowo 900 zł.

W świetle lp 9 pkt 11 lit. b zał. nr 2 do udp, za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. powyżej 42,0 t do 52,0 ton kara wynosi 600 zł.

Rozpoznając odwołanie skarżącego, jak podkreślił organ odwoławczy, w świetle przepisu przepis art. 13g ust. 1b pkt 2 utd krąg podmiotów odpowiedzialnych za poruszanie się po drogach pojazdów nienormatywnych może być szerszy, obejmując nie tylko przewoźnika, ale również nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Nieustalenie masy całkowitej pojazdu przed wjazdem na drogę publiczną w ocenie organu świadczy o braku zainteresowania skarżącego, zarówno dopuszczalnymi normami w tym zakresie jak i możliwościami technicznymi pojazdu. W odniesieniu do skarżącego spełniona została przesłanka godzenia się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o której mowa w art. 13g ust. 1b pkt 2 utd, tym bardziej, gdy doszło do tak rażącego przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak to ustalono w trakcie kontroli pojazdu, z czego skarżący powinien sobie zdawać sprawę.

Organ odwoławczy w szerokim zakresie odniósł się do zarzutów skarżącego, kwestionującego prawidłowość procesu ważenia pojazdu. Wagi użyte w trakcie kontroli, zdaniem organu, spełniały wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), co potwierdzają deklaracje zgodności wystawione przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu. Rozporządzenie to nie wprowadziło szczególnych warunków dla miejsca, na którym miało być wykonywane stacjonarne ważenie pojazdów przy pomocy wag nieautomatycznych. W celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników Inspekcja Transportu Drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez odpowiednie instytucje. Tak też i było w niniejszej sprawie. Miejsce przeprowadzenia ważenia w miejscowości Kisielewo legitymuje się dokumentem wydanym przez uprawnionego geodetę, potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania kontroli pojazdów. Dokumenty sporządzone na tę okoliczność mają walor dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 kpa.

Ważenie pojazdów jest czynnością techniczną, nie normowaną przepisami prawa, lecz odpowiednimi instrukcjami obsługi wag. Przed dokonaniem ważenia kierowcy są instruowani jakie czynności mają wykonać w trakcie pomiarów. Tak też było w trakcie kontroli w dniu 5 października 2011 r., o czym świadczy podpis kierowcy pod "instrukcją ważenia pojazdów".

Zgodnie z instrukcją w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Ze znajdującą się w aktach sprawy instrukcją ważenia na wagach SAW 10, waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.

Poza tym proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1. jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),

2. ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji). Taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Pojazd jest ważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Stanowisko do ważenia pojazdów jest zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych a wagi posiadają aktualne legalizacje. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

Jak wskazał organ wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami. Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy dla naliczenia kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII. Ze świadectwa homologacji nr .... dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem, wagami tymi organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). Punkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Użycie w sprawie wag IIII klasy dokładności nie miało żadnego wpływu na wymiar nałożonej na skarżącego kary. W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectw legalizacji ponownej wag użytych w sprawie, z których wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26, poz. 152) określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 150 kilogramów. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone w górę do 0,lt.

Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej. Dopuszcza się wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

W świetle świadectwa homologacji dołączonego do instrukcji wag są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem, za pomocą wag [...] organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). Punkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

Z powyższych względów Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 21.400 zł.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę tę oddalił, o czym była mowa na wstępie.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, podzielając argumentację Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że wjeżdżając na drogę publiczną bez uprzedniego ustalenia masy całkowitej pojazdu skarżący godził się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu penalizowanych obligatoryjnymi karami pieniężnymi. Tym samym, przyjmując odpowiedzialność skarżącego, o której mowa w art. 13g ust. 1 b pkt 2 udp, organ nie naruszył prawa.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przekroczenie przez kontrolowany pojazd wymaganych parametrów, dotyczących całkowitej masy pojazdu oraz nacisków osi na drogę, zostało prawidłowo ustalone w protokole z dnia 5 października 2011 r., mającym walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Protokół został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu, który nie wniósł do niego żadnych uwag, w tym dotyczących sposobu przeprowadzonego pomiaru nacisków osi pojazdu i odczytu jego wyników. Nie skorzystał również z możliwości żądania powtórzenia ważenia zespołu pojazdów. Jak wynika z protokołu jego zeznań, miał świadomość przeładowania pojazdu, gdyż został ukarany mandatem za nadmierny załadunek i rozmieszczenie towaru.

Za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty skarżącego, podważające walor dowodowy wspomnianego protokołu, a także kwestionujące świadectwa zgodności wag, przy pomocy których dokonano kontroli zespołu pojazdów z załadunkiem, oraz szkic polowy z miejsca ważenia sporządzonego przez uprawnionego geodetę. Za pozbawione uzasadnionych podstaw jest także kwestionowanie przez skarżącego znajdującej się w aktach sprawy kserokopii świadectwa zgodności wag, skoro kopia tego świadectwa została uwierzytelniona przez pracownika organu. Sąd wskazał również na legitymowanie się miejsca ważenia pojazdów w miejscowości Kisielewo dokumentem wydanym przez uprawnionego geodetę, potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania kontroli pojazdów, co okazano kierowcy w trakcie kontroli pojazdu. Skarżący, ograniczając się do kwestionowania wiarygodności dokumentacji geodezyjnej, nie poparł swych zarzutów żadną fachową opinią, iż miejsce ważenia pojazdów nie spełnia obowiązujących wymagań.

Nie nieautomatyczne, przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o numerach fabrycznych SN 856067 i SN 856069, umieszczone w dołach fundamentowych, posiadały świadectwo zgodności wydane w dniu 12 stycznia 2010 r. przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu, a zatem spełniały wymagania metrologiczne (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2006 r. Za wiarygodne Sąd pierwszej instancji uznał stwierdzone w protokole kontroli wyniki ważenia pojazdu. Według Sądu, podzielającego stanowisko organu, czynności pomiarowe wykonywane podczas kontroli drogowej (ważenie pojazdów) nie mają charakteru czynności administracyjnych, lecz czynnościami technicznymi, zmierzającymi do uzyskania pomiaru, który ma wykazać, czy dany pojazd spełnia określone normy, czy też nie.

Za pozbawiony podstaw Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 10 § 1 kpa przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie. Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, korzystał za pomocą profesjonalnego pełnomocnika z możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków dowodowych i wypowiadania się co do zebranych dowodów, co też czynił (pisma z dnia 2 lutego 2012 r., 4 i 16 września 2012 r., karta zapoznania się z aktami sprawy z dnia 13 lutego 2014 r.). Nieuwzględnienie przez organ wniosków dowodowych, nie mających istotnego wpływu na wynik sprawy, w postaci przesłuchania wskazywanych przez skarżącego świadków nie stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 w związku z art. 78 § 1 kpa. Niezasadny jest także zarzut skarżącego, dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z instrukcji obsługi wag użytych w czasie kontroli, skoro w aktach sprawy znajduje się taki dowód, szczegółowo omówiony przez organ odwoławczy. Zbędne też było przeprowadzanie dowodu z mandatu karnego, jakim został ukarany kierowca, bowiem tę okoliczność świadek K. K.(kierowca) przyznał w swoich zeznaniach. Poza tym taki dowód nie ma znaczenia w niniejszej sprawie w sytuacji, kiedy odpowiedzialność załadowcy jest niezależna od innych podmiotów.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, zebrał i rozpatrzył cały, niezbędny materiał dowodowy, nie naruszając przy tym przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie motywów, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, a nadto umożliwia kontrolę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi co do braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy są jedynie polemiką z ustaleniami i wnioskami zaskarżonej decyzji.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarga kasacyjna zarzuciła w pierwszej kolejności

naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa)miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów: art. 6 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i § 2 oraz art. 67 § 1 i 2 kpa poprzez nieuprawnione działanie organu wydającego decyzję, które nie miało oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, przejawiające się w ustaleniu odległości pomiędzy potrójnymi i pojedynczymi osiami nienapędowymi bez wskazania i udokumentowania sposobu określenia rozstawu tych osi, tj. za pomocą, jakich legalizowanych przyrządów mierniczych doszło do wskazania rozstawu;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 68 § 1 i 2 oraz art. 76 kpa poprzez przypisanie protokołowi kontroli z dnia 5 października 2011 r. waloru dokumentu urzędowego, podczas gdy ów protokół kontroli nie powinien mieć takiego waloru z uwagi na:

• niepodpisanie protokołu kontroli przez funkcjonariusza, który protokołował czynności kontrolne, tym samym należy uznać ten dokument jedynie za projekt protokołu:

• dokumentowanie czynności protokołowanych w sposób sprzeczny z rzeczywistym przebiegiem, co potwierdzają zeznania kierowcy kontrolowanego zespołu pojazdów pana K. K.;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 i art. 78 § 1 kpa poprzez ograniczenie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, przejawiającemu się w:

• gromadzeniu materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli z dnia 5 października 2011 r. bez udziału skarżącego, przed wszczęciem postępowania administracyjnego i tym samym braku możliwości kwestionowania zapisów protokołu kontroli;

• braku możliwości kwestionowania ustaleń protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 5 października 2011 r. poprzez nieprzesłuchanie świadka M. D. i tym samym ustalenia i zweryfikowania rzeczywistego przebiegu procesu załadunku;

• pominięciu przez organ jednoznacznego ustalenia jak rzeczywiście przebiegał proces załadunku i kto definitywnie miał wpływ na poziom załadunku;

d) naruszenie art. 134 i n. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji niebędący związany skargą oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, pomimo iż w niniejszej sprawie winien to uczynić w zakresie ważności i poprawności sporządzonego protokołu kontroli z dnia 5 października 2011 roku, tj. braku podpisu osoby sporządzającej ów protokół;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6 art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wydanie wyroku w sprawie w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, wykreowany w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, stanowiący kserokopie dokumentów: legalizacji ponownej wag, szkicu polowego i instrukcji obsługi nie poświadczonych za zgodność z oryginałami dokumentów;

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez błędne ustalenie, że istnieje podstawa faktyczna do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 21.400,00 zł w związku z naruszeniem przez skarżącego przepisów ustawy o drogach publicznych, a ustalonej poprzez zastosowanie dwóch wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 c, podczas gdy z załączonej kserokopii dokumentacji instrukcji obsługi użytych wag, a także tłumaczenia świadectwa homologacji UE Nr .... wynika, iż są one przeznaczone jedynie do pomiaru obciążeń koła lub obciążeń osi w ramach nadzoru nad ruchem drogowym, zaś zastosowane zaokrąglenia w protokole ważenia nie mają odzwierciedlenia w przedmiotowej instrukcji, jak i klasie dokładności określonej w legalizacji użytych wag;

g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. Z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez:

• brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego

zebranego w sprawie i przekroczenie Sąd pierwszej instancji granic swobodnej oceny dowodów polegającej na przyznanie wiarygodności protokołowi kontroli z dnia 5 października 2011 roku, podczas gdy mając na uwadze zeznania kierowcy zespołu pojazdów przedmiotowy protokół nie dokumentował rzeczywistego przebiegu kontrolowanej czynności,

• przyznanie wiarygodności szkicowi polowemu wykonanemu przez geodetę i uznanie, iż stanowi on dokument, podczas gdy znajdujący się w aktach sprawy szkic połowy jest jedynie kserem dokumentu, ponadto nie został on wykonany poprawnie, znajdują się w nim błędy pomiaru, zaś wpisana data wykonania pomiaru nie identyfikuje określonego dnia wykonania poziomu pochylenia i tym samy nie można dokładnie określić, czy przedmiotowy protokół istniał w dniu kontroli, a ponadto brak jest wpisania za pomocą jakiego urządzenia doszło do zbadania niwelacji terenu;

h) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku na potrójną oś zespołu pojazdów wykonanym urządzeniem, które nie jest przystosowane do ustalania tego typu nacisków, co w konsekwencji rodzi błędne przyjęcie, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz przekroczenia nacisku na potrójną oś;

i) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa w zw. z art. 80 art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji swobodnej oceny dowodów, a polegający na wyprowadzeniu z oceny całokształtu materiału dowodowego błędnych wniosków przyjmując, że skarżący miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu przez osobę wykonującą przewóz poprzez niepodjęcie żądnej czynności zmierzającej do ustalenia czy zespół pojazdów nie jest przeładowany i w związku z czym godził się na stwierdzone naruszenie, podczas gdy poprawna analiza zebranego materiału dowodowego, okoliczności sprawy w tym zeznania kierowcy nie wskazują jednoznacznie, aby doszło do wpływu lub godzenia się na stwierdzone naruszenie, w szczególności załadowca nie ma obowiązku każdorazowego sprawdzania wagi pojazdu, zwłaszcza, gdy o poziomie załadunku i rozmieszczeniu ładunku decyduje kierowca zespołu pojazdów, a nadto brak było możliwości przeprowadzenia ważenia zespołu pojazdów z uwagi na warunki i możliwości techniczne prac polowych i tym samym taka interpretacja przepisów prowadzić może do każdorazowego ustalania odpowiedzialności jak przewoźnika, a więc odpowiedzialności niezależnej od wpływu łub godzenia się.

Skarga kasacyjna zarzuciła również na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c udp, a także art. 64 ust. 1 prd przez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że istnieje podstawna prawna jak i faktyczna do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 21.400 zł za powyższe naruszenie, podczas gdy brak było podstawy do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za zaistniałe naruszenie warunków przewozu;

b) poprzez niezastosowanie art. 2 pkt 54 prd w zakresie ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej, jako suma nacisków na poszczególnych osi, podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem całkowita masa pojazdu powinna być ustalona jako jednoczesne oddziaływanie pojazdu na pomosty wagi;

c) poprzez niezastosowanie art. 2 pkt 57 prd w zakresie ustalenia nacisku na potrójną nienapędową oś pojazdy w dniu 5 października 2011 r., jako sumę nacisku poszczególnych osi, podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem winny być to ustalone jako rzeczywiste oddziaływanie wszystkich trzech osi jednocześnie na pomosty wagi;

d) poprzez niezastosowanie art. 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 243, poz. 2441, ze zm.), poprzez uznanie, że zastosowanie przyrządów pomiarowych, tj. wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych w sytuacji, kiedy ten typ wag nie może służyć do ustalania ciężaru całkowitego i obciążeń poszczególnych osi i nakładania kar z uwagi na naruszenie warunków przewozu drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

Skuteczność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga wykazania, iż zarzucone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 174 pkt 2 ppsa. Tego zaś skarga kasacyjna nie wykazała. Ponadto skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła stanowiska Sądu pierwszej instancji wyrażonego w zaskarżonym wyroku, gdzie szczegółowo odniesiono się do zarzutów skargi, uznając je za bezpodstawne w świetle wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.

Nie jest też zasadny zarzut braku podpisania protokołu z dnia 5 października przez kontrolującego pojazd przedstawiciela organu. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oryginału wspomnianego protokołu przedstawiciel organu Artur Zakrzewski trzykrotnie podpisał omawiany protokół, opieczętowując go swoją imienną pieczęcią, tj. na stronach 6, 7 i 8. Równolegle protokół podpisywał kierowca zespołu pojazdów. Natomiast prawdą jest, że na stronie 10 protokołu w części dotyczącej oświadczeń kierującego pojazdem, które on podpisał, odciśnięta jest imienna pieczęć wspomnianego kontrolera, na której brak jest podpisu. Jednakże ten mankament protokołu należy traktować jako nieistotne dla wyniku sprawy niedopatrzenie, nie mające wpływu na walor dowodowy tego dokumentu, jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa. Istotne jest bowiem podpisanie przez kontrolera i kierowcę pozostałych części protokołu, a w więc tych, które stwierdzają wykaz ustalonych naruszeń przepisów prawa.

Trudno zakwestionować miarodajność stwierdzonych w protokole z kontroli przekroczeń dopuszczalnych nacisków osi kontrolowanego pojazdu na drogę. Pomiary zostały dokonane przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu SAW 10C, w pierwszej kolejności konstrukcyjnie przystosowanych do tego celu. Ponadto, wbrew stanowisku skarżącego, omawiane wagi SAW 10 C, po uwzględnieniu wymaganej tolerancji wynoszącej 2%, służą także do ustalania masy całkowitej pojazdu. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. o sygn. akt 2881/14). Skarga kasacyjna nie wykazała też, aby w trakcie kontroli ustalając przekroczenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi na drogę dopuszczono się błędów.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko organu, upatrujące w świetle przepisu art. 13g ust. 1b pkt 2 udp, zasadność nałożenia na skarżącego, jako załadowcę pojazdu, kary pieniężnej za stwierdzone w dniu 5 października 2011 r. przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Nie jest dotknięte wadliwością ustalenie, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Od skarżącego, jako prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie związanym z działalnością przewozową, wymagana jest wiedza wynikająca ze wskazanych już przepisów 64 ust. 1 prd oraz art. 13g ust. 1 udp, penalizująca poruszanie się po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia pojazdem nienormatywnym. Ta wiedza i jej przestrzeganie mieści się w zakresie należytej staranności, uwzględniającej zawodowy charakter prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (por. art. 355 § 2 kc). Dlatego tłumaczenie skarżącego o braku wagi na polu, gdzie mechanicznie dokonywano załadunku buraków na pojazd, nie zwalnia go od odpowiedzialności za przeładowanie pojazdu poruszającego się po drodze publicznej. W braku na polu wagi skarżący powinien był zadbać, aby w inny sposób ustalić masę całkowitą załadowanego pojazdu przed wjazdem na drogę publiczną. Choćby elementarna znajomość masy nasypowej buraka cukrowego (ciężar 1 m3 560-720 kg), a także masy własnej pojazdu i jego kubatury ładunkowej pozwalała w łatwy sposób wyliczyć do jakiej wysokości skrzyni ładunkowej pojazd może być ładowany, aby nie przekroczyć jego dopuszczalnej masy całkowitej.

Z powyższych względów nietrafne są wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia w sprawie przepisów postępowania, względnie nie mogły mieć one istotnego wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu przepisu art. 174 pkt 2 ppsa.

Nie są również oparte na usprawiedliwionej podstawie zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Błędna wykładania prawa opiera się na założeniu, że wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa ma w sprawie zastosowanie, jednakże został mylnie zrozumiany przez Sąd pierwszej instancji, czy to sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania, czy też niezgodnie z intencją jaka przyświecała ustawodawcy przy redagowaniu danego przepisu. Wówczas skarga kasacyjna, stosownie do art. 176 ppsa, powinna uzasadnić, na czym polegało niewłaściwe zrozumienie treści tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji. Z kolei naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie może przybrać formę wadliwego wyboru normy prawnej w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, a więc błąd w subsumpcji. Przejawem takiego naruszenia prawa materialnego może być również przyjęcie braku przepisu prawa, podczas gdy on istnieje, a więc na nieznajomości prawa lub nawet dopuszczenie się prostej omyłki. Niewłaściwe zastosowanie prawa może także powstać przy stosowaniu analogii, a więc w sytuacji, gdy w braku odpowiedniej normy prawnej zachodzi potrzeba wypełnienia zaistniałej luki poprzez zastosowanie innego przepisu. Dlatego niewłaściwe zastosowanie prawa, odmiennie niż miało to miejsce przy formułowaniu zarzutu błędnej wykładni, opiera się na założeniu, że wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa nie ma w sprawie zastosowania. Wtedy skarga kasacyjna, stosownie do art. 176 ppsa, powinna wskazać i uzasadnić, jaki przepis miał w sprawie zastosowanie.

Skarga kasacyjna, a nią jest związany Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do wskazanego już art. 183 § 1 ppsa, nie uwzględnia powyższych założeń wymaganych dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego. Tym samym nie poddaje się możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku pod kątem zgodności z prawem materialnym. Na błędność metodyki skargi kasacyjnej wskazuje także jej zapis na str. 17, gdzie napisano: "Te wszystkie naruszenia okoliczności faktycznych miały wpływ na błędną interpretację przepisów materialnych". Natomiast w świetle piśmiennictwa i orzecznictwa uzasadnianie zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie może sprowadzać się przez zakwestionowanie w skardze kasacyjnej prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, gdyż kwestia ta przynależy do sfery przepisów postępowania, stanowiąc odrębną podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 ppsa (por. J.P. Tarno, Komentarz, str. 373 wraz z podanym orzecznictwem).

Niezależnie od powyższego skarga kasacyjna przywołuje przepisy art. 2 pkt 54 i art. 2 pkt 57 prd, zawierające ustawowe definicje "dopuszczalnej masy całkowitej" oraz "nacisku osi", nadając im treść nie do końca zgodną z ich ustawowym brzmieniem.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 ppsa).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.