Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 709/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 202, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 8, art. 77 par. 1, art. 80 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 160 ust. 1, art. 199 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 200a, art. 201 ust.1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skarg J. M. na decyzje Rektora Uniwersytetu z dnia 8 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów z dnia 8 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dnia 8 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych I. uchyla zaskarżone decyzje oraz decyzje je poprzedzające, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej kwotę 1071,00 zł (słownie: tysiąc siedemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 października 2014 r. J. M. złożyła na drukach stanowiących załączniki do Regulaminu pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu trzy wnioski:

- wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów "dla doktoranta II roku i kolejnych lat studiów",

- wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych oraz

- wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego dla doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów oraz doktorantów przedłużających okres odbywania studiów.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu nie przyznał J. M. stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2014/2015. W uzasadnieniu decyzji Rektor podał, że zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 Regulaminu pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu, stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane doktorantowi, który spełnił łącznie szereg wymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym przesłankę uzyskania w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium średniej ocen nie niższej niż 4,5 z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich i tej przesłanki, wymienionej w § 13 ust. 1 pkt 2 lit. a Regulaminu, wnioskująca J. M. nie spełniła.

Z kolei w dniu 8 grudnia 2014 r. Rektor Uniwersytetu wydał dwie decyzje:

1. nr [...], w której nie przyznał J. M. środków z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na rok akademicki 2014/2015 oraz

2. nr [...], w której nie przyznał J. M. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2014/2015.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] Rektor podał, że zgodnie z § 7 ust. 17 Regulaminu pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu, zwiększenie stypendium dla doktorantów może być przyznane doktorantowi, który spełnił łącznie szereg wymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym przesłanki uzyskania w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium (w roku akademickim 2013/2014) średniej ocen nie niższej niż 4,5 z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, a tej przesłanki wnioskująca J. M. nie spełniła. Nadto – jak podano - doktorantka nie uzyskała rekomendacji komisji do spraw stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] Rektor podał, że "liczba złożonych wniosków na rok akademicki 2014/2015 przekroczyła możliwości przyznania przedmiotowego stypendium". Nadto podał, zgodnie z § 4 ust. 5 pkt 1 Regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego oraz zwiększania stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie, "warunkiem formalnym otrzymania stypendium doktoranckiego jest terminowa realizacja programu studiów doktoranckich oraz uzyskanie przez doktoranta w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku średniej ocen nie niższej niż 4,5". Rektor stwierdził, że J. M. nie spełniła wymogu formalnego uzyskania w roku akademickim 2013/2014 wymaganej średniej ocen. Ponadto wskazał brak rekomendacji komisji do spraw stypendium doktoranckiego.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie wszystkich trzech spraw J. M. wskazała, że autorski program modułu GAP studiów doktoranckich UEK przewiduje VIII semestrów, czyli czteroletnie studia doktoranckie i podniosła, że nie spełniła warunku formalnego, jakim było uzyskanie średniej ocen nie niższej niż 4,5 w poprzednim roku akademickim, z przyczyn od niej niezależnych, gdyż w roku akademickim 2013/2014 na kierunku GAP studiów doktoranckich nie było przedmiotów zakończonych średnią wpisaną w indeks i kartę egzaminacyjną. Zdaniem J. M., okoliczność, że na tym kierunku w roku akademickim 2013/2014 nie przewidziano przedmiotów zakończonych oceną z egzaminu nie powinna dyskredytować doktoranta z przysługującego mu wsparcia finansowego, tym bardziej, że pozostałe warunki przytoczone w Regulaminie zostały spełnione. Ponadto J. M. podała, że w ubiegłym roku przyznano stypendium doktoranckie dla niektórych doktorantów IV roku (rocznik wyżej), którzy również nie uzyskali średniej ocen, co jednak nie rzutowało na ostateczne rozstrzygnięcie kwestii przyznania stypendium.

W dniu 8 kwietnia 2015 r. Rektor Uniwersytetu wydał trzy decyzje:

1. nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...].

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 199 w związku z art. 175 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1267) oraz Regulaminu pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu. W uzasadnieniu Rektor Uniwersytetu podtrzymał swoje stanowisko stwierdzając, że decyzja pozytywna nie może być wydana z powodu braku określonej średniej ocen z poprzedniego roku akademickiego. Zdaniem Rektora, szczegółowe kryteria przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów wyznaczone przez Regulamin pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu mają charakter jednoznaczny i nie pozostawiają pola do swobodnego uznania. Jednocześnie Rektor stwierdził, że "w powyższej sprawie wzięto pod uwagę fakt braku możliwości uzyskania przez doktoranta posiadającego zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich średniej ocen, która jest wymogiem materialnoprawnym przy ubieganiu się o stypendium dla najlepszych doktorantów. Dlatego też, w powyższej sytuacji zastosowanie znalazł § 18 ust. 1 w/w regulaminu, na podstawie którego Rektor może indywidualnie rozpatrzyć wniosek doktoranta, którego sytuacja nie znajduje bezpośredniego rozwiązania przepisami regulaminu."

2. nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] 2014 r.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 200a w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1267) oraz Regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie. W uzasadnieniu Rektor Uniwersytetu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Rektor zaznaczył, że "uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich", że wniosek J. M. nie może być podstawą wydania decyzji pozytywnej "ze względu na brak średniej ocen z poprzedniego roku akademickiego", że "wzięto pod uwagę fakt braku możliwości uzyskania przez doktoranta, który posiada zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich, średniej ocen, która jest wymogiem materialno prawnym ubiegania się o zwiększenie stypendium doktoranckiego. Zaznaczono, że "doktorant, który przedłuża studia doktoranckie nie może ubiegać się o zwiększenie stypendium doktoranckiego w trybie § 7 Regulaminu". Rektor stwierdził także, że "w powyższej sytuacji natomiast, zastosowanie znajduje § 8 w/w regulaminu, na podstawie którego Rektor może indywidualnie rozpatrzyć wniosek doktoranta, którego sytuacja nie znajduje bezpośredniego rozwiązania przepisami regulaminu. Organ stwierdził, że wziął również pod uwagę "brak rekomendacji komisji opiniującej zasadność przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego".

3. nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] 2014 r.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 200 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1267) oraz Regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie. W uzasadnieniu Rektor Uniwersytetu stwierdził, że zgodnie z § 4 ust. 5 pkt 1 regulaminu, "wymogiem materialnoprawnym przy ubieganiu się o stypendium doktoranckie jest terminowa realizacja programu studiów doktoranckich oraz uzyskanie przez doktoranta w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku średniej ocen ze wszystkich egzaminów objętych programem studiów doktoranckich nie niższej niż 4,5." Rektor podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że decyzja pozytywna nie może być wydana z powodu braku określonej średniej ocen z poprzedniego roku akademickiego. Jednocześnie Rektor stwierdził, że "w powyższej sprawie wzięto pod uwagę fakt braku możliwości uzyskania przez doktoranta posiadającego zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich średniej ocen, która jest wymogiem materialnoprawnym przy ubieganiu się o stypendium dla najlepszych doktorantów. Dlatego też, w powyższej sytuacji zastosowanie znalazł § 8 w/w regulaminu, na podstawie którego Rektor może indywidualnie rozpatrzyć wniosek doktoranta, którego sytuacja nie znajduje bezpośredniego rozwiązania przepisami regulaminu." Organ stwierdził, że wziął również pod uwagę "brak rekomendacji komisji opiniującej zasadność przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego".

W skargach na powyższe decyzje Rektora Uniwersytetu J. M. wniosła o ich uchylenie. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez poczynienie ustaleń nie znajdujących odzwierciedlenia w materiale dowodowym, sporządzenie uzasadnienia wewnętrznie sprzecznego oraz brak wskazania motywów rozstrzygnięcia – przesłanek faktycznych i prawnych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na wewnętrzną sprzeczność istniejącą w zaskarżonych decyzjach, gdyż organ z jednej strony stwierdził, że skarżąca nie spełnia wymagań przyznania wnioskowanych świadczeń przewidzianych w Regulaminie pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu albo w Regulaminie przyznawania stypendium doktoranckiego oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie, a z drugiej strony przyznał, że sytuacja skarżącej nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach wymienionych wyżej Regulaminów i powinna być rozpatrywana w trybie indywidualnym. Zdaniem skarżącej, organ potwierdził tym samym niemożność zastosowania wobec niej wymogu konieczności uzyskania średniej 4,5. Pomimo tego organ wydał decyzje odmowne, nie uzasadniając w żaden sposób dlaczego takie decyzje wydał. Według skarżącej, organ wskazał dwie wzajemnie wykluczające się podstawy swojego rozstrzygnięcia, tj. brak uzyskania przez skarżącą wymaganej średniej oraz indywidualną decyzję organu, która nie jest w żaden sposób uzasadniona. W decyzjach nr [...] i nr [...] organ uzasadnił dodatkowo negatywne rozstrzygnięcie tym, że skarżąca nie uzyskała rekomendacji komisji opiniującej zasadność przyznania stypendium, a w decyzji nr [...] nadto wskazał art. 200a nie wyjaśniając z jakiego powodu jest on podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zarzut braku wskazania przyczyn faktycznych i prawnych zaskarżonych decyzji skarżąca podniosła, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym został wskazany obowiązek odpowiedniego stosowania w przedmiotowym postępowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego decyzje wydawane przez Rektora muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające dokonanie ich kontroli. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organ nie wskazał, które fakty i dowody były przedmiotem uznania, że stypendium i dotacja są nienależne. Organ nie wyjaśnił powodów odmowy, tj. nie podał, które osiągnięcia doktoranta wziął pod uwagę przy ocenie zasadności przyznania mu wsparcia materialnego oraz jakich atrybutów zabrakło skarżącej do jego uzyskania. Podkreślono, że z uzasadnienia decyzji nr [...], w której powołano przepis art. 200a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, można się jedynie domyślić, że organ uznał, że skarżąca nie należy do grona 30% najlepszych studentów, choć wprost tego z decyzji nie wynika. Nie wiadomo także jak organ rozumie zawarte w przepisie pojęcie "30% najlepszych doktorantów na danym roku studiów". Z treści uzasadnienia tej decyzji nie wynika także, na jakiej wiedzy bazowała Komisja opiniująca negatywnie udzielenie stypendium skarżącej. J. M. wskazała, że uzasadnienie decyzji powinno być przede wszystkim zrozumiałe dla strony, a braki merytoryczne stanowią naruszenie zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto skarżąca podniosła, że spełnia przesłanki do uzyskania stypendium lub dotacji projakościowej i podkreśliła, że jest głęboko zaangażowana w proces dydaktyczny, co potwierdzają m.in. liczne publikacje, udziały w konferencjach, udziały w projektach międzynarodowych i otrzymywane przez nią stypendia w latach poprzednich. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika, aby którekolwiek z tych osiągnięć było brane pod uwagę przy rozważaniu udzielenia stypendium, a zatem nie jest możliwe wejście w spór co do wartości naukowej tych osiągnięć oraz powodów ich ewentualnej negatywnej oceny przez Rektora.

W odpowiedziach na skargi Rektor Uniwersytetu wniósł o oddalenie skarg. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie spełniła wymogu uzyskania średniej ocen nie niższej niż 4,5 z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich. Organ podał, że skarżąca posiadała zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich, za jednoczesnym zwolnieniem z odbywania zajęć, a więc nie mogła spełnić wymogu uzyskania odpowiedniej średniej z poprzedniego roku akademickiego. Z uwagi na fakt, że jest to sytuacja szczególna, organ skorzystał z norm Regulaminów, która upoważniały go do procedowania w trybie indywidualnym w sprawach nie znajdujących bezpośredniego rozwiązania przepisami tych Regulaminów. Jednocześnie organ podkreślił, że proceduje w zakresie swojego uznania. Wskazał także, że przedmiotowe Regulaminy nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, w związku z tym zarzuty naruszenia Regulaminu, jako aktu wewnętrznego Uczelni, nie mogą być uznane, albowiem ich stosowanie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Organ stwierdził przy tym, że zapewnił stronie minimum procedury w takim zakresie w jakim zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. Sąd postanowił połączyć wszystkie trzy sprawy z wniosków opisanych na wstępie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w oparciu o art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. pełnomocnik organu podał, że w przepisach uczelnianych nie ma wprost przepisu zakazującego udzielania stypendium osobom przedłużającym studia doktoranckie. Dodał, że przy studiach doktoranckich wszystkie przedmioty kończące się oceną można zdać w jednym roku. Natomiast skarżąca mogła tak sobie rozłożyć studia, że w każdym roku mogła zdawać dany przedmiot. Pełnomocnik organu wskazał, że tylko dotacja jest przyznawana na 12 miesięcy, a stypendium jest różnicowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargi J. M. zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny spraw nie został wyjaśniony. Organ administracyjny wskazał, co prawda, że J. M korzysta z przedłużenia studiów doktoranckich, ale nie wskazał, ani akta administracyjne nie zawierają dokumentów w tym zakresie, kiedy to przedłużenie nastąpiło i na jakich zasadach. Nie wiadomo też dlaczego fakt "przedłużenia okresu odbywania studiów" ma negatywny wpływ na wszystkie trzy wydane przez Rektora decyzje, skoro np. jedna z nich została wydana w wyniku wniosku J. M. złożonym na druku stanowiącym Załącznik nr 2 do Regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie zatytułowanym "Wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego dla doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów oraz doktorantów przedłużających okres odbywania studiów", co wskazuje wprost, że przyznanie stypendium doktorantowi przedłużającemu okres odbywania studiów jest możliwe.

Sąd zwraca uwagę na to, że o ile każda wyższa uczelnia w ramach swej autonomii przekazanej ustawowo może regulować aktami wewnętrznymi, w tym regulaminami, różne sfery i dziedziny swej działalności, to jednak żaden akt wewnętrzny nie może kolidować z podstawowymi zasadami ustalonymi Konstytucją czy ustawami, w tym wypadku wskazanymi wyżej - Prawem o szkolnictwie wyższym, czy Kodeksem postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że granice autonomii uczelni są wyznaczone przez normy prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym jest oczywiste, że wewnętrzne akty normatywne organów uczelni nie mogą naruszać przepisów rangi ustawowej. Jeżeli do tego dochodzi, to mamy do czynienia z przypadkiem jaskrawego i rażącego naruszenia - wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.

Także akt wewnętrzny uczelni nie może pozostawać w sprzeczności z rozporządzeniem, albowiem zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji: "Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia." Sąd zauważa, że na podstawie art. 201 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, które w § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz § 14 ust. 3 stanowi:

"§ 1. Rozporządzenie określa:

1) warunki i tryb:

a) organizowania i prowadzenia studiów doktoranckich w jednostkach organizacyjnych uczelni i w jednostkach naukowych, w tym możliwość przedłużania czasu trwania studiów doktoranckich, (...),

c) przyznawania stypendiów doktoranckich oraz okresy, na jakie są one przyznawane."

"§ 14. (...)

3. W przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie."

Z powyższego także wynika wprost, że nie jest możliwe stosowanie przesłanki "przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich" do uzasadnienia odmowy przyznania doktorantowi stypendium doktoranckiego w tym okresie.

Sąd zauważa, że organ – Rektor Uniwersytetu stwierdzając, że skarżąca nie miała możliwości uzyskania jakiejkolwiek oceny w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium nie ujawnił, z jakich względów J. M. nie miała tej możliwości. Czy powody te leżały w takim ukształtowaniu przez uczelnię programu studiów doktoranckich, jak sugeruje to skarżąca, czy też skarżąca nie dochowała terminowości ukończenia studiów doktoranckich przewidzianych na konkretną ilość lat, na co zdaje się wskazywać Rektor w zaskarżonych decyzjach.

Należy podkreślić, że podstawowe zasady organizacji studiów doktoranckich reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), która w art. 199 ust. 5 pkt 2 lit. a wymienia jako obowiązkową przesłankę stanowiącą podstawę prawną przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów "uzyskanie w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów". Miałby więc rację Rektor Uniwersytetu wskazując na podstawę odmowy przyznania skarżącej tego stypendium z powodu braku uzyskania przez nią w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów, pod warunkiem, że żadnych tego rodzaju egzaminów skarżąca nie zdawała z przyczyn leżących po jej stronie, pomimo obowiązku ich zdawania.

Zdaniem Sądu, skoro z przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich wynika, że do organów uczelni – rady jednostki organizacyjnej uczelni (§ 2 ust. 1 pkt 5, § 4) i rektora (§ 2 ust. 2) należy ustalanie programu studiów doktoranckich, odrębnego dla każdej z form studiów, to uczelnia organizując studia doktoranckie lub zatwierdzając indywidualny program tych studiów zaprojektowany przez doktoranta ma obowiązek takiego ich zorganizowania, aby umożliwić doktorantowi uzyskanie w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów, przy czym pojęcie "dobrych" lub "bardzo dobrych" wyników nie musi być określone w formie oceny z egzaminu, ale może być dokonane np. w sposób opisowy, czy punktowy. Chodzi więc o takie uregulowanie programu studiów doktoranckich, aby np. faktyczne zdanie przez doktoranta w pierwszym roku akademickim wszystkich egzaminów objętych programem studiów z bardzo dobrymi (lub dobrymi) wynikami nie stanowiło "kary" dla tego doktoranta w postaci braku możliwości uzyskania przez niego wsparcia materialnego na dalszych latach tych studiów. Sytuacja taka bowiem wskazuje wprost na pewnego rodzaju "pułapkę", której żaden organ administracyjny nie może stosować w stosunku do żadnego obywatela w państwie prawa, jakim jest – zgodnie z Konstytucją RP – Rzeczpospolita Polska.

Z powyższego wynika, że do organu administracyjnego - Rektora Uniwersytetu - należy więc takie uregulowanie kwestii programu studiów i szczegółowych zasad przyznawania stypendiów doktoranckich, aby akty wewnętrzne w sposób przejrzysty wskazywały na zachowanie podstawowych zasad konstytucyjnych i podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartych w Dziale I, Rozdział 2 kpa zatytułowanym "zasady ogólne", do których należy art. 8 kpa stanowiący:

"Art. 8. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej."

Zdaniem Sądu – te "zasady ogólne" postępowania administracyjne jako minimum ochrony obywatela w każdym postępowaniu administracyjnym powinien zawsze stosować organ nawet w przypadku, gdy ustawy szczególne nakazują stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) odpowiednio, a nie wprost.

Być może pewnym wyjściem z sytuacji, w której dopuszczono do uregulowania takiego programu studiów, który uniemożliwia wypełnienie przez doktoranta przesłanki uzyskania w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów, jest możliwość przyznania tego stypendium na zasadzie "indywidualnego rozpatrzenia wniosku doktoranta, którego sytuacja nie znajduje bezpośredniego rozwiązania przepisami regulaminu", o czym wspomniał organ w uzasadnieniach swych decyzji, jednak po pierwsze: organ nie wspomniał o faktycznym zaistnieniu takiej sytuacji będącej wynikiem niezachowania przez Uczelnię podstawowych standardów państwa prawa (poprzez uniemożliwienie wypełnienia przez doktoranta przesłanki uzyskania w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów), a po drugie: stypendium nie przyznano.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że w zakresie "indywidualnego rozpatrzenia wniosku doktoranta, którego sytuacja nie znajduje bezpośredniego rozwiązania przepisami regulaminu" proceduje w ramach swego uznania, jednak w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie przesłanki zdecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu sprawy. Wskazuje to na procedowanie organu w ramach niedopuszczalnej w państwie prawa dowolności, a nie w ramach uznania, które zawsze musi być wykazane konkretnymi okolicznościami i warunkami, ze względu na które dokonano konkretnego rozstrzygnięcia. Okoliczności i warunki, o których mowa powyżej nie mogą być sprzeczne z zasadami ustalonymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Rektor, jako podstawę odmowy przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego wskazał m.in. art. 200a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym stanowiący m.in., że "uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich" i w uzasadnieniu decyzji stwierdził , że "liczba złożonych wniosków na rok akademicki 2014/2015 przekroczyła możliwości przyznania przedmiotowego stypendium". Jednakże, co należy podkreślić, organ po pierwsze: nie wyjaśnił, dlaczego przyjął (na jakiej wiedzy bazował), że skarżąca nie mieści się w gronie 30% najlepszych doktorantów, a po drugie: nie wiadomo, jak organ rozumie zawarte w przepisie pojęcie "30% najlepszych doktorantów na danym roku studiów".

W uzasadnieniu dwóch decyzji - nr [...] i nr [...] - organ wskazał także, jako przesłankę wydania decyzji odmawiających przyznanie skarżącej pomocy materialnej, na brak rekomendacji komisji do spraw stypendium doktoranckiego. Istotnie, w aktach sprawy na drukach stanowiących załączniki do regulaminu znajdują się adnotacje o nie rekomendowaniu skarżącej do przyznania stypendium, jednakże po pierwsze: z uwagi na treść skrótowej adnotacji opinie te nie poddają się kontroli, a po drugie: brak rekomendacji nie przesądza o odmowie przyznania przez organ pomocy materialnej doktorantowi.

Ma więc rację skarżąca wskazując na niewyjaśnienie stanu faktycznego wszystkich trzech spraw oraz na wewnętrzną sprzeczność uzasadnień wydanych decyzji, a więc na naruszenie przez organ administracyjny art. 7 zawartego w Dziale I, Rozdział 2 kpa zatytułowanym "zasady ogólne" (na co zwrócono uwagę już wyżej), art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, co powoduje uznanie skarg J. M. za uzasadnione. Brak wyjaśnienia stanu faktycznego spraw powoduje także niemożność wskazania bardziej precyzyjnie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, które organ naruszył.

Sąd zauważa także, że akta administracyjne przedstawione przez organ to zbiór nie ponumerowanych kartek, czasami pogrupowanych i włożonych do tzw. koszulek, co utrudnia kontrolę Sądu poprzez kontrolę kolejności pozyskiwania przez organ dokumentów i jednocześnie uniemożliwia wskazanie przez Sąd konkretnych stron akt administracyjnych, z których wynikają sprzeczności i brak logicznego rozumowania organu w wydawaniu zaskarżonych decyzji.

Sąd zwraca uwagę organów na treść art. 153 p.p.s.a, który to przepis stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną.

Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł - jak w pkt I wyroku.

Na podstawie 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania – jak w pkt II wyroku.