Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 279/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 13 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Piotr Popek Protokolant spec. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 279/16

UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] ustalił M. R. (dalej Skarżącej) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości 6200 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca w dniu 30 czerwca 2006 r. w Powiatowym Biurze ARiMR złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesienia na rok 2006. We wniosku stan tych w dopłaty ogólną powierzchnię, na której będzie realizowany plan zalesienia na działce rolnej oznaczonej literą B o powierzchni - 0,83 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 19/3 obręb L.

W dniu 28 sierpnia 2006 r. Kierownik Powiatowym Biurze ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów. W dniu 23 maj 2007 r. Skarżąca złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem oraz dołączyła zaświadczenie wydane przez Nadleśnictwo w D. z dnia 21 maja 2007 r. stwierdzające wykonanie zalesienia zgodnie z plan zalesienia na działce 19/3 o powierzchni 0,83 ha.

Kierownik Powiatowym Biurze ARiMR wydał w dniu [...] maja 2007 r. decyzja nr [...] w sprawie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych na mocy której przyznał Skarżącej podatność w łącznej wysokości 6140,60 zł. W wyniku składanych lata 2008 - 2012 wniosków o wypłaty płatności na zalesienie gruntów rolnych, wypłacone były Skarżącej kolejne premii pielęgnacyjne i zalesieniowe.

Decyzją Starosty z dnia [...] kwietnia 2010 r. działka o powierzchni 0,83 ha przekwalifikowano z gruntu rolnego na las.

W dniach 26-27 lutego 2013 r. w gospodarstwie Skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu. W trakcie kontroli stwierdzono 0,43 ha lasu, natomiast na pozostałej części deklarowanego we wniosku obszaru zalesienia stwierdzono pozostałości drzew. W trakcie tej kontroli obecny był M. R. upoważniony przez Skarżącą, który oświadczył w uwagach protokołu nr [...], iż zalesienie zostało przekwalifikowane na las w 2011 r. z udatnością 30 % i pomimo wykonania zaleceń Nadleśnictwa D., nastąpiło dalsze stopniowe obumieranie drzew na podmokłej części działki, co stwierdzili inspektorzy podczas kontroli.

W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości w trakcie wyżej wymienionej kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych Skarżącej zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] maj 2007 r.

W dniu 4 października 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo Nadleśnictwa D. z dnia [...] lipca 2013 r., w którym proponuje Skarżącej podjęcie działań naprawczych poprzez posadzenie wierzby na powierzchni 0,40 ha i pozostawienie ewentualnych nalotów olszy, brzozy i innych gatunków lasotwórczych celem dalszej hodowli.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzje z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 29/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2013 roku nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2013 r.

W związku z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...].

Stwierdzając istnienie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do Skarżącej zawiadomienie z dnia 14 lipca 2015 r. nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności na zalesianie gruntów rolnych jej przyznany.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntu rolnego w wysokości 6200 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, które naliczane będą od dnia następnego po upływie 60 dni od doręczenia ww. decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, uzyskanych na mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] maj 2007 r. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. w numerach [...] uchylił w całości decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Skarżącej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. decyzję nr [...], w której ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości 6200 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, które naliczane będą od dnia następnego po upływie 60 dni od doręczenia ww. decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, uzyskanych na mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] maj 2007 r. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Na powyższą decyzję odwołanie złożyła Skarżąca, podnosząc, że zalesienie zostało dokonane zgodnie z planem, plantacja była prowadzona z pełną troską i uzupełniana sporym nakładem sił i środków, aż do momentu zakończenia obowiązkowego pięcioletniego okresu pielęgnacyjnego, co potwierdzają pozytywne wyniki kontroli udatności, natomiast fakt zaistnienia wymoknięcia drzew na obszarze 0,40 ha został zauważony dopiero podczas kontroli na miejscu nie było właścicielce wcześniej znany - dlatego też nie został wcześniej zgłoszony do ARiMR. Po zakończeniu obowiązku pielęgnacji przez okres 5 lat producent rolny nie ma wyznaczonego terminu kontroli plantacji co określony czas i o pewnych rzeczach zaistniałych nie wie. Zniszczenie plantacji może nastąpić z dnia na dzień przed kontrolą ARiMR i trudno jest wymagać od producenta rolnego, by codziennie kontrolował zalesienie odległe od miejsca zamieszkania o kilkadziesiąt kilometrów. Skarżąca podkreśliła, iż w pozostałej części działki leżącej na terenie wyżynnym udatności zalesienia jest bardzo ładna. Producent rolny po stwierdzeniu tego wymoknięcia podjął kroki w celu utrzymania zalesienia i uzyskał od Nadleśnictwa plan dalszego działania to jest dosadzenia wierzby co też wykonał. Skarżąca podkreśliła, że skoro zgodnie z wymaganymi przepisami stopień pokrycia powierzchni zalesienia przy odbiorze wynosił 71 %, a na działce wynosi on aktualnie ponad 60 % tak naprawdę cała sprawa dotyczy powierzchni 9 % uprawy to jest 0,08 ha a nie 0,40 ha jak określa to decyzji. Decyzja zawiera założenie 100 % udatności co jest niezgodne z obowiązującymi wymogami, gdyż dopuszcza się pokryć na poziomie nie mniejszym niż 71 %. Ponadto Skarżąca podnosi, że nie nastąpiła likwidacja zalesienia - ponieważ likwidacja oznacza celowe działanie, a w tym wypadku na wymoknięcie części plantacji pomimo właściwej pielęgnacji producent nie miał wpływu, a zalecane przez Nadleśnictwa zabiegi - uzupełnienie plantacji zrazami wierzbowymi zostały wykonane, w rejestrze gruntów cała powierzchnia działki określona jest jako las, w zostały dokonane zabiegi zalecone przez Nadleśnictwo i aktualnie na znacznej powierzchni zalesienia uległo odnowieniu, nie ma żadnych przeszkód, by fakt zaistnienia zdarzenia określonego jako siła wyższa był zauważony dopiero w momencie kontroli i zgłoszony do protokołu, gdyż po upływie okresu pielęgnacji producent rolny nie ma wyznaczonych żadnych terminów oględzin plantacji nie ma potrzeby częstych wizyt w terenie. Ponadto Skarżąca podkreśliła, iż sprawa zwrotu dopłat była już przedmiotem orzekania Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, gdzie została rozstrzygnięta na korzyść producenta rolnego. W ramach ponownego rozpoznania nie uwzględniono wszystkich istotnych okoliczności w tym: oceny realizacji zabiegów wskazanych przez Nadleśnictwo celem utrzymanie uprawy leśnej, która wykazałaby faktu uzupełnienie uprawy zgodnie z zaleceniami Nadleśnictwa zrazami wierzbowymi, rozpoznanie klasyfikacji gruntu, który w całości określony jest jako las.

Dyrektor Oddziału Regionalnych ARiMR decyzją z dnia [...] luty 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że w związku z kontrolą przeprowadzoną w dniach 26 i 27 luty 2013 r. na gruncie zalesionym przez Skarżącą, to jest działce ewidencyjnej nr 19/3, na której Skarżąca zadeklarowała działkę rolną B o powierzchni 0,83 ha stwierdzono, iż powierzchnia zadeklarowana do wniosku zalesienie owego w 0,83 ha jest mniejsza niż powierzchnia z piel. stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu i wynosi 0,43 ha. W związku z powyższym w protokole z przeprowadzonych czynności kontrolnych nr [...] zastosowany kod kontrolny ZGR5, który stanowi, iż zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdza. W uwagach inspektorzy terenowi wpisali, że stwierdzono 0,43 ha lasu, natomiast na po części działki występuje teren bagienny z widocznymi obumarłych drzewami.

Uznał, że w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] szczegółowo i prawidło została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia grunt w wysokości 6200 zł. Na kwotę tą składają się płatności wypłaconych na mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maj 2007 r. w kwocie 2 728 zł z tytułu zalesienia gruntów rolnych za rok 2006 (wniosek pierwotny) oraz należności wypłacone na mocy wniosków o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych za lata 2008 - 2012 w łącznej kwocie 3 482 zł na rachunek Skarżącej wskazane we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Ponadto wskazał, jakie przepisy prawna będzie miał zastosowanie w rozstrzyganej sprawie, regulujące zasady ustalania kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych.

Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie kwoty nienależnie pobranych płatności przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenie Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do płatności zalesieniowej przyznanej za lata 2007 - 2012 nie zachodzi przesłanka uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Dlatego też Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, przyznanej z tytułu zalesienia gruntów rolnych na lata 2007 - 2012.

Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą odwołania stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazał, że Skarżąca składając wniosek w dniu 30 czerwca 2006 r. swoim podpisem potwierdziła, iż dane podane we wniosku są prawdziwe oraz, że znane są i zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów ornych oraz, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działań "zalesienie gruntów rolnych“ oraz konsekwencji niedotrzymanie zobowiązań znajdujący się na formularzu wniosku w sekcji IX oświadczenia i zobowiązania w tym m.in. zobowiązanie się do prowadzenie uprawy leśnej na gruntach rolnych objętej wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej pomocy, niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesienie gruntów rolnych oraz informowanie o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a także zapewnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa, a także do okazania wszelkich dokumentów koniecznych do przeprowadzenie kontroli. Powyższe oznacza, że to na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowej rolniczo i to osoba składająca wniosek ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości w nim zawarte. Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego (§ 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r.) beneficjent powinien przez lat 20 od dnia uzyskania pierwszej płatności zalesieniowej, prowadzić założoną uprawę leśną zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego w sytuacjach, w którym beneficjent dowiaduje się o zdarzeniu, które może być uznane za kategorię siły wyższej - zjawiskach atmosferycznych dotyczących jego gospodarstwa rolnego, dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli, która miała miejsce około pół roku powyżej po rzekomym zdarzeniu, świadczy o braku zainteresowania prowadzeniem gospodarstwa i to niezależnie od przyczyn braku zainteresowania, przeczy podstawowym obowiązkom rolnika.

Zauważył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego w tym § 3 ust. 1 pkt 3 płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o których mowa w pkt 2 lit. b przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszych płatności na zalesienie. Podnoszone w przedmiotowym odwołaniu zarzuty odnośnie planu zalesienia, który nie przewiduje dalszych zabiegów pielęgnacyjnych po upływie 5 lat od dnia zalesienia, zatem wizyty na tym terenie są sporadyczne ze względu na odległe miejsce zamieszkania są bezzasadne. Skarżąca wstępując do programu zalesienia zobowiązała się do prowadzenia upraw leśnych przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie. Przeprowadzona kontrola na miejscu w dniach 26 i 27 lutego 2013 r., wykazała jednoznacznie, iż powierzchnia stwierdzona zalesienia wynosi 0,43 ha, a nie zadeklarowała Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie 0,83 ha. Wobec powyższego organ pierwszej instancji słusznie zastosował przepisy rozporządzeń zalesieniowego, w tym § 13 ust. 5.

Odnosząc się do zarzutu, że niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na korzyść producenta rolnego. Dyrektor wskazał, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I SA /Rz 29/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2013 r, ponieważ zakwestionował prawidłowość zastosowania normy prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc uchybienia przepisów prawa formalnego, natomiast kwestia zastosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 2004 r., a więc o charakterze merytorycznym nie była przedmiotem rozpatrzenia przez sąd, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu wyroku.

Zaznaczył, że zwrot płatności uznanej za nienależne w odniesieniu do należności z 2007 roku, ulegają przedawnieniu, jeśli okres pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomieniem beneficjenta przez właściwych władz o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). W niniejszej sprawie wypłata płatności z tytułu przyznania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 19 lipca 2007 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych Skarżącej na mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu 16 lipca 2015 r., a więc przed upływem 10 lat od daty płatności, jednakże po upływie 4 lat.

W rozpoznawanej sprawie dobra wiara Skarżącej, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie wynika wprost w dokumentacji dostępnej organowi, jak również w ocenie organu Skarżąca nie wykazał, że jej działanie w tym zakresie nosiło cechy działania w dobrej wierze.

W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczenia obowiązek zwrotu przez Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za lata 2007 - 2012 określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (za lata 2007 -2012), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (za 2010 rok) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 (za lata 2011 - 2012).

Na wyżej wskazaną decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Skarżąca zaskarżając ją w całości zarzucając obraz prawach materialnych poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to:

- błędne zastosowanie uregulowań o sile wyższej,

- błędną wykładnie przepisu o likwidacji uprawy leśnej,

- błędne ustalenia co do faktu likwidacji uprawy leśnej wbrew stanowi faktycznemu występującemu w terenie oraz kwalifikacji Starostwa Powiatowego w D.,

- błędną identyfikacji przesłanek świadczących o dobrej woli beneficjenta.

Obrazę przepisów postępowania administracyjnego poprzez powołanie się na akty prawne wprowadzony po dacie umocni się decyzji Kierownik Powiatowym Biurze ARiMR nr [...], z dniu 24 maja 2007 r. nie mające zastosowania w przedmiotowej sprawie a to:

-rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.,

-rozporządzenia Komisji UE 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.,

-rozporządzenia wykonawcze Komisji UE 937/2012 z dnia 20 października 2012 r.,

-rozporządzenia Komisji UE 1234/2007 z dnia 11 marca 2014 r.,

-rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 1306/2013,

-rozporządzenia Komisji UE 65/2011 z dnia 1 stycznia 2015 r.,

- oraz naruszenie powagi rzeczy zasadzonej gdyż objęta postępowaniem sprawa była już przedmiotem postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 29/14 i wniosła o:

1. uchylenie decyzji w całości,

2. przekazanie sprawy do pewnego rozpatrzenia organowi drugiej instancji,

3. zasądzeniem na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z perspektywy tak zakreślonych granic stwierdzić przychodzi, że skarga jest niezasadna, bowiem decyzja prawa nie narusza.

W rozpoznawanej sprawie pozostaje bezsporne, iż faktyczna powierzchnia zalesienia jest mniejsza od deklarowanej we wniosku Skarżącej o 0,40 ha.

Zgodnie z przepisem § 13 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187, poz. 1929 z późń. zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem zalesieniowym" w przypadku, gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie, płatność na zalesienie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały czas jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne.

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu płatności, na zlikwidowanej części upraw o powierzchni 0,40 ha. Bezsporne pozostaje w sprawie, iż w dniach 26 i 27 lutego 2013 r. na gruncie zalesionym przez Skarżącą została przeprowadzona kontrola na miejscu. Obecna podczas wykonywania czynności kontrolnych był jej brat M. R., kto w dniu 27 lutego 2013 r. osobiście odebrał protokół z kontroli. Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że zadeklarowane we wniosku powierzchnia zalesienia 0,83 ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona na miejscu i wynosi 0,43 ha. W związku z powyższym, w protokole z czynności kontrolnych nr [...] zastosowano kod pokontrolny ZGR5 - zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona. W uwagach inspektorzy terenowi zamieścili, że stwierdzono 0,43 ha lasu, natomiast na pozostałej części działki występuje teren bagienny z widocznymi obumarły drzewami.

W myśl § 13 ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego płatność na zalesienie nie podlega zwrotowi, jeżeli wystąpiły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady ( WE) nr 1257/1999 w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EFOGR) (Dz.Urz. UEL 153 z 30.04.2004, str. 30, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 powołanego rozporządzenia nr 817/2004/WE państwa członkowskie notyfikują komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą, w tym w punkcie d) klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że Skarżąca nie wykazał, by podtopienia zalesionego gruntu miały charakter klęski żywiołowej, a więc siły wyższej. Powołany art. 39 ust. 1 pkt d rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE kwalifikuje jako siłę wyższą klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa. Tymczasem podtopienia miały charakter ograniczony, dotyczyły jedynie 0.40 ha. zalesionego gruntu.

Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie, iż w niniejszej sprawie wystąpiła siła wyższa, to płatność także podlegałaby zwrotowi, gdyż rolnik nie powiadomił na piśmie organu administracji o przypadku siły wyższej w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności. Powyższy obowiązek wynikał z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE. Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej, skutkował decyzją zobowiązującą Skarżąca do zwrotu płatności jako przyznanych nienależnie.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Skarżącej zawarte w uzasadnieniu skargi, że plan zalesienia nie przewidywał dalszych zabiegów pielęgnacyjnych po upływie 5 lat od zalesienia, ponieważ sadzonki olchy tego nie wymagają. Dlatego jej kolejnej wizyty na działce 19/3 w L. ze względu na znaczną odległość od miejsca zamieszkanie i utrudniony dojazd były sporadyczne to jest około 2 razy w roku. To było przyczyną, że fakt zgrębienia części drzewek na skutek wymoknięcia na powierzchni 0,40 ha został zauważony dopiero w momencie dokonywania kontroli wyraz z inspektorami ARiMR w dniu 27 lutego 2013 r. Należy podkreślić, że Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 zawarł oświadczenie, iż są jej znane zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Ponadto zobowiązała się niezwłocznie informować na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznanie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, a ponadto o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego objętych wnioskiem, powstałej w okresie złożonych przez niego zobowiązań, w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy wielkości powierzchni. Skarżąca nie wykazała aby o fakcie wymoknięcia drzew poinformowała na piśmie ARiMR. Obowiązku tego, wbrew jej twierdzeniom, nie może zastąpić oświadczenie złożone do protokołu kontroli na miejscu, a także zgłoszenie tego faktu do Nadleśnictwa.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, że obowiązek zwrotu nienależne pobranych płatności nie uległ przedawnieniu. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L 141 z 30.04.2004) obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, za wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Analizy pojęcia " dobra wiara" podjął się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 ( v. System Informacji Prawnej LEX nr 1137853), wyjaśniając że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób wg schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w składzie orzekającym, podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarżąca w ciągu kilku lat pobierania płatności i po złożeniu oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami ich przyznawania miał obowiązek stosować się do powyższych zasad. Powinien zatem w przypadku ograniczenia powierzchni zalesień powiadomić organ o tej okoliczności. Była to bowiem okoliczność o istotnym znaczeniu, zmieniająca jego sytuację prawną. Był przecież świadoma, że podjął się prowadzenia upraw leśnych na zgłoszonej do płatności powierzchni przez okres 20 lat. W przypadku ograniczenia, w powyższym okresie, powierzchni zalesień miał obowiązek niezwłocznie powiadomić o zaistniałej sytuacji pracowników biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest o wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Brak zgłoszenia przez Skarżącą informacji o ograniczeniu powierzchni upraw leśnych nie wynikał z usprawiedliwionego błędu. Posiadał ona wiedzę w zakresie swoich praw i obowiązków. Niezgłoszenie w niezwłocznym terminie organowi administracji istotnych informacji wynikało z braku należytej staranności.

Za niezasadny należy uznać zarzut obrazy przepisów postępowania administracyjnego poprzez powołanie się na akty prawne wprowadzone po dacie uprawomocnienia się decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maj 2007 r. nr [...]. W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje stanowisko organ odwoławczy, że w prowadzonym postępowaniu w sprawie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych za lata 2007 - 2012 zastosowanie mają przepisy rozporządzeń obowiązujących w poszczególnych latach to jest 2007 - 2012, w których realizowane były nienależnie pobranych płatności. Kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego dlatego też, podzielając to stanowisko Sąd uznał, iż powtarzanie tej argumentacji jest niecelowe.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia powagi rzeczy zasądzonej podniesionego przez Skarżącą należy wskazać , że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 29/14, w którym to wyrokiem uchylona została decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2013 r. nr [...], zapadł z uwagi na to, iż organy pierwszej jak i drugiej instancji dopuściły się naruszenia przepisów proceduralnych to jest przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stwierdzając uchybienie przepisów prawa formalnego Sąd, w wyżej powołanym wyroku, nie dokonywał oceny zgodności zapadłych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Dlatego podniesiony zarzut należy uznać za nietrafny.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organowi podstawę do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki do ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntu rolnego wysokości, której nie kwestionowała.

Dlatego też, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.