Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 2842/94
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1995-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a" i ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Pojęcie "zakupu" użyte w art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a" i pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ nie może być zawężane do przypadków nabycia w drodze umowy kupna-sprzedaży prawa własności gruntu lub prawa użytkowania wieczystego w tzw. obrocie wtórnym.

TEZY

Pojęcie "zakupu" użyte w art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a" i pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ nie może być zawężane do przypadków nabycia w drodze umowy kupna-sprzedaży prawa własności gruntu lub prawa użytkowania wieczystego w tzw. obrocie wtórnym.


UZASADNIENIE

Organy podatkowe, orzekając w obydwu instancjach, ustaliły małżonkom Krystynie i Janowi M. zobowiązanie w podatku dochodowym za 1992 r. w kwocie 233.416.000 zł.

Nie uznano odliczenia wydatków w kwocie 87.120.000 zł, poniesionych z tytułu opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu, nabyte w drodze umowy w formie aktu notarialnego od Gminy Miejskiej w B. dnia 12 listopada 1992 r. Przekazanie gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpiło z przeznaczeniem na zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z wbudowanymi usługami. Zdaniem organów podatkowych nabycie prawa w drodze umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste przez gminę lub Skarb Państwa nie jest zakupem w rozumieniu przepisów podatkowych.

W powyższym zakresie Krystyna i Jan M. zaskarżyli decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd uznał skargę za uzasadnioną stwierdzając, że nastąpiło naruszenie Prawa materialnego przez jego błędną wykładnię.

Powoływane w decyzjach obydwu instancji i w skardze przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ mają następujące brzmienie:

Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot (...) wydatków poniesionych w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika, przeznaczonych na zakup gruntu lub prawa wieczystego użytkowania gruntu pod budowę budynku mieszkalnego /art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a"/ a także (...) wydatków poniesionych w roku podatkowym na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem oraz wydatków na zakup działki pod budowę tego budynku /art. 26 ust. 1 pkt 6/.

Bez dostatecznych podstaw zawężają organy podatkowe wymienione powyżej pojęcie "zakupu" do przypadków nabycia - w drodze umowy kupna-sprzedaży - prawa własności gruntu lub prawa użytkowania wieczystego gruntu w tzw. obrocie wtórnym /nabycia użytkowania wieczystego od osoby, na rzecz której to prawo zostało już ustanowione/.

Zdaniem Sądu, zarówno samo brzmienie przepisów ustawy jak i przede wszystkim cel przyświecający ustawodawcy, a mianowicie promowanie indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, nie pozwalają wyłączyć z zakresu pojęcia zakupu, użytego w powołanych wyżej przepisach, nabycia "pierwotnego" prawa użytkowania wieczystego w umowie o oddaniu gruntu w takie użytkowanie.

Zgodnie z jednolicie panującymi poglądami użytkowanie wieczyste jest prawem pośrednim między własnością a prawami rzeczowymi ograniczonym, co wynika także z przepisów art. 233-237 Kc. Opłata roczna /w tym zwłaszcza też pierwsza opłata roczna/, którą uiszcza użytkownik wieczysty /art. 238 Kc/ może być uważana za formę odpłatności i stanowi odpowiednik ceny nabycia przy umowie sprzedaży.

Nie wydaje się więc możliwe zróżnicowanie sytuacji prawnej użytkowników wieczystych w świetle przepisów podatkowych w zależności od tego, czy nabywają swe prawo w drodze umowy z właścicielem gruntu /Skarbem Państwa lub gminą/ - ewentualnie po uprzednim wydaniu w tym względzie decyzji administracyjnej - czy też od poprzedniego użytkownika wieczystego.

Przeciwko zawężającemu rozumieniu pojęcia "zakup" przemawia użycie w ust. 2 tego samego art. 26 ustawy określenia o szerszej treści, a mianowicie "nabycia". Zwrócił na to trafnie uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 1994 r. SA/Wr 929/94 - ONSA 1995 Nr 4 poz. 164. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko zajęte już uprzednio w powyższym wyroku w sprawie o podobnym stanie faktycznym.