Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 144/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 15 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi E.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia 8 września 2017 roku E. P. wniosła o umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek. Wniosek został poprzedzony prośbą o spłatę zadłużenia w ratach. Obydwa wnioski zostały uzasadnione trudną sytuacją materialną oraz całkowitym brakiem zdolności płatniczej, a także zamiarem ubiegania się o przeprowadzenie konsumenckiego postępowania upadłościowego z uwagi na uzyskiwanie niskich dochodów z tytułu wykonywanej pracy, przy relatywnie wysokich kosztach bieżącego utrzymania oraz znacznych zadłużeniach: kredytowym, podatkowym i składkowym.

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. postanowił odmówić umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie: [...] zł w tym:

• ubezpieczenia społeczne za okres: [...] - [...] w kwocie: [...] zł

• odsetki za zwłokę ustalone na [...] r. w kwocie [...] zł

• opłata dodatkowa w kwocie [...] zł

• koszty upomnienia w kwocie [...] zł

• ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] - [...] w kwocie: [...] zł

• odsetki za zwlokę ustalone na [...] w kwocie [...] zł

• opłata dodatkowa w kwocie [...] zł

• koszty upomnienia w kwocie [...] zł

• Fundusz Pracy za okres: [...] - [...] w kwocie [...] zł

• odsetki za zwłokę ustalone na [...] r. w kwocie [...] zł

• opłata dodatkowa w kwocie [...] zł

• Koszty upomnienia w kwocie [...] zł

W ocenie organu ze złożonego oświadczenia o sytuacji rodzinnej i majątkowej wynikało, że wnioskodawczyni jest osobą stanu wolnego, samotnie wychowującą dziecko, a dochodami dwuosobowego gospodarstwa domowego są: wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę ([...] zł), zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej ([...] zł), zasiłek rodzinny ([...] zł) oraz dodatek (500 +). Łączny dochód miesięczny wynosił zatem [...] zł. W złożonym oświadczeniu oszacowano wydatki stałe z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł, wydatki inne: [...] zł oraz koszty leczenia: [...] zł. Znacznym obciążeniem finansowym jest kredyt bankowy w łącznej wysokości [...] zł, którego rata (nierealizowana) wynosi [...] zł miesięcznie. Ponadto E.P. nie określiła posiadanych zaległości podatkowych. Z uwagi na brak możliwości płatniczych, spłata kredytu oraz zadłużenia podatkowego objęte zostały egzekucją komorniczą. Organ nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności z tytułu nieopłaconych składek, które byłyby przedmiotem nieskutecznego postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu w rozpoznawanym przypadku nie zachodziły przesłanki wynikające z art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uzasadniające umorzenie zadłużenia. Natomiast zwolnienie z obowiązku uregulowania powstałych zaległości składkowych byłoby zdecydowanie przedwczesne wobec braku podstaw do stwierdzenia, że trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni miała charakter trwały. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku aktywności zawodowej, bez obciążeń zdrowotnych. Istnieje zatem możliwość poprawy sytuacji ekonomicznej i przystąpienia do ratalnej spłaty powstałego zadłużenia na warunkach dostosowanych do możliwości płatniczych. Organ wskazał, że z analizy akt sprawy nie wynikało, aby sytuacja wnioskodawczyni miała charakter niezawiniony, podczas gdy podstawą umorzenia mogą być wypadki niezależne od sposobu postępowania płatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które płatnik nie mógł mieć wpływu, a zatem wykraczające poza ramy ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.

Dnia [...] roku E.P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek należnych za płatnika, który uzasadniony został trudną sytuacją materialną oraz bardzo ograniczonymi możliwościami płatniczymi, a jej sytuacja materialna była na tyle trudna, że skarżąca nie była w stanie opłacić powstałych zaległości z tytułu nie opłaconych składek.

Decyzją dnia [...] roku, [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. utrzymał w mocy decyzję w sprawie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek należnych za płatnika.

Organ ponownie przywołał okoliczności dotyczące stanu faktycznego w jakim znajduje się wnioskodawczyni. Organ uznał, że E.P. nie wniosła nowych, nieznanych dotąd okoliczności, które zmieniałyby obraz sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. W rezultacie nie wystąpiła żadna z przesłanek art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do sytuacji wnioskodawczyni.

W wyniku ponownej analizy sytuacji, po wszechstronnym rozważeniu dostępnego materiału dowodowego stwierdzono, iż aktualnie nie zachodzą przesłanki prawne uzasadniające umorzenie. Podejmując ponownie decyzję odmowną wzięto pod uwagę, iż pomimo obecnych problemów finansowych, wnioskodawczyni jest w wieku aktywności zawodowej, nie jest pozbawiona możliwości zarobkowania ze względów zdrowotnych, nie przedstawiono orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wykluczającego podjęcie pracy zarobkowej, a także nie wykazano konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby możliwości uzyskiwania dochodów. Ponadto gospodarstwo domowe posiada stałe źródło dochodu, istnieje więc możliwość poprawy w przyszłości sytuacji ekonomicznej, umożliwiającej spłatę choćby części zadłużenia. W dniu 4 sierpnia 2017 roku złożyła E. P. wniosek o ratalną spłatę zadłużenia dając wyraz odpowiedzialności za powstałe zadłużenie. Odnosząc się do zarzutu, że świadczenie 500+ zostało wliczone do dochodu organ zauważył, że celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim oraz zaspokojeniem jego potrzeb życiowych i w związku z tym stanowi źródło utrzymania gospodarstwa domowego. W związku z powyższym umożliwia to przeznaczenie pozostałych środków finansowych na inne cele. Zabrakło zatem przesłanek do uznania, że nie ma możliwości spłaty powstałego zadłużenia.

Organ podkreślił, że osoba decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie, przyjmuje na siebie obowiązek ponoszenia związanych z nią wydatków. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów uzyskania przychodów, jak i obowiązek regulowania składek ciążących na przedsiębiorcy jest immanentną cechą planowania tej działalności i nie można uznać za usprawiedliwione domaganie się umorzenia zaległości powstałej wskutek błędnej gospodarki finansowej. Możliwość natomiast umorzenia tych należności jest odstępstwem od zasady powszechności opłacania składek i powinna mieć charakter wyjątkowy. W ocenie organu nie było przesłanek warunkujących umorzenie zadłużenia zarówno ze względu na nieściągalność, jak i ważny interes osoby zobowiązanej.

Pismem złożonym w dniu [...] roku oraz uzupełnieniem ww. pisma z dnia [...] roku E. P. złożyła skargę, w której określiła w sposób szczegółowy wysokość stałych miesięcznych wydatków związanych z prowadzonym gospodarstwem domowym, które wynoszą [...] zł i wskazała na bardzo ograniczone możliwości finansowe z uwagi na zatrudnienie na czas określony do [...] roku z dochodem po potrąceniach komorniczych w wysokości [...] zł oraz brak pewności czy pracodawca przedłuży z nią umowę. Ponadto wyliczyła koszty utrzymania gospodarstwa domowego w łącznej wysokości [...] zł i wykazała opłatę za wynajem mieszkania w kwocie [...] zł i brak możliwości podjęcia dodatkowej pracy z uwagi na brak zapewnionej opieki dla syna. Podkreśliła również brak jest pewności czy w momencie zasądzenia alimentów ojciec dziecka będzie je opłacał i podkreśliła, że z chwilą gdy alimenty zostaną wliczone do dochodu rodziny, dodatek 500+ nie zostanie jej wypłacony. Dodatkowa kwota, którą zostanie obciążone gospodarstwo domowe pozbawi zobowiązaną i jej syna możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem należało ją oddalić.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. dalej jako "u.s.u.s.").

Powołana ustawa w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cytowanej ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jako należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, że rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Należy również podkreślić, że sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w postępowaniu o udzielenie ulgi i nie dokonuje badania merytorycznej zasadności podjętej decyzji administracyjnej. W tym kontekście okoliczności podniesione w skardze w zakresie aktualnych okoliczności w jakich znajduje się skarżąca nie mogą mieć wpływ na ocenę wcześniej dokonanej oceny przez organ administracji w kwestii okoliczności mających wpływ na odmowę umorzenia należności. Sąd bada natomiast, czy podjęta decyzja jest zgodna z przepisami postępowania i czy dokonanej przez organ ocenie występowania przesłanek zastosowania ulgi nie można przypisać cech dowolności.

Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego jest więc ograniczona do badania prawidłowości postępowania organów, których wynikiem jest podjęcie decyzji administracyjnej.

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało podzielić stanowisko organu administracji co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i – w konsekwencji – braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby stwierdzono całkowitą nieściągalność zadłużenia wskazanego w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. bowiem kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Z akt nie wynika również, że sprawie nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych w związku z tym nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Natomiast zastosowanie instytucji uznania administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek umorzenia, a to oznacza, że ich brak zawsze skutkować będzie odmową umorzenia zaległości, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Podzielić także należy stanowisko organu, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na taki ważny interes zobowiązanego, który w świetle art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego, przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz sytuacji materialnej skarżącego uzasadniałby konieczność umorzenia narosłych zaległości składkowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gospodarstwo domowe skarżąca prowadzi z małoletnim synem. Jej źródłem utrzymania jest dochód osiągany z tytułu umowy o pracę w miesięcznej wysokości [...] zł. Świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł przyznane było do [...] roku, natomiast zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł, przyznany był do [...] roku. W chwili złożenia wniosku nie miała ona przyznanych alimentów na dziecko. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynosiły ok. [...] zł, natomiast opłaty eksploatacyjne w wysokości ok. [...] zł. Ponadto posiadała zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów, które spłacane są na drodze egzekucji prowadzonej przez komornika.

W związku z tym, że zadłużenie skarżącej z tytułu nieopłaconych składek jest aktualnie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w W. oraz komorników sądowych, w sprawie zasadnie nie stwierdzono stanu całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oświadczenie wnioskodawcy o braku majątku również nie stanowiło podstawy do stwierdzenia braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu. Ocena braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu, należały wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i to wyłącznie w sytuacji całkowitego wyczerpania wszelkich dostępnych źródeł egzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek, co nie miało miejsca w rozpoznawanym przypadku.

W związku z powyższym uznanie, że stronie grozi ubóstwo, czyli trwałe zagrożenie dalszej egzystencji jest przedwczesne. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można stwierdzić ubóstwa, czyli braku środków materialnych na zaspokojenie potrzeb bytowo-konsumpcyjnych. Szczególnie, że skarżąca nie udowodniła, że jest pozbawiona całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Wręcz przeciwnie ze sprawy wynika, że skarżąca ma obiektywną możliwość uiszczenia zaległości, jeśli nie jednorazowo, to w dłuższym terminie, a odmienne stwierdzenie byłoby przedwczesne. Ponadto E. P. występowała do z wnioskami o rozłożenie swojego zadłużenia na raty: w dniach [...] roku oraz [...] roku złożyła wniosek o rozłożenie na raty powstałych kosztów egzekucyjnych, jednak nie podpisała umowy po wyrażeniu przez organ zgody pismem z dnia [...] roku na rozłożenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na raty. W efekcie nie doszło do zawarcia umowy o rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek z woli samej strony. Taka sytuacja nie mogła jednak być podstawą do przyjęcia, że sytuacja materialno-bytowa skarżącej uniemożliwia jej całkowicie i trwale spłaty należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu w sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który został szczegółowo przeanalizowany zasadnie uznano, że umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca. W takiej sytuacji brakuje podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Organ administracyjny rozpoznając sprawę zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, który następnie ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia, doszedł do przekonania, że sytuacja skarżącej całkowicie i trwale nie uniemożliwia opłacenia wymaganych należności, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia, o jakich mowa w § 3 rozporządzenia wykonawczego.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została przekonująco uzasadniona, wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, zaś ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Organ uzasadniając swoje stanowisko nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów. Tym samym, wydana w sprawie decyzja spełnia wymagania stawiane przez przepisy art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Należy zauważyć, że ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest niemożliwe wywiązanie się strony z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (których zaistnienia skarżąca nie wykazała), to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Skład Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podejmując decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego.

W związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.