Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 74/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: M.P. 2001 nr 46 poz 743 art. 4 lit. b
law: Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w  Mińsku dnia 20 maja 1992 r.
article: art. 4 pkt 2, 22, art. 18 ust. 2, ust. 3, art. 27, art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 92a ust. 1, załącznik nr 3 lp. 3.1.
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L., po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. M., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2019 r., Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego osób bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 2 stycznia 2019 r. na drogowym przejściu granicznym w T. w kierunku wjazdowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzono kontrolę autobusu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywany był okazjonalny przewóz osób na rzecz [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. .

Podczas kontroli przestrzegania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o transporcie drogowym" lub "u.t.d." kierowca okazał paszport, dowód rejestracyjny autobusu, książkę formularzy jazdy Interbus nr [...] wraz z formularzem jazdy nr [...], wypis z licencji dotyczącej międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty Europejskiej.

W formularzu jazdy nr [...] książki Interbus zaznaczono opcję 4C "Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę". Jako miejscowość, w której pasażerowie są zabierani wskazano B. (BY). W pkt 5 – trasa i dzienne etapy – wskazano, że w dniu 2 stycznia 2019 r. przewoźnik wykonywał przewóz pasażerów na trasie B. (Białoruś) - H. (Polska). Natomiast w pkt 6 wskazano, że przewoźnik wykonywał w tym kierunku przewóz 55 osób (nazwiska dwóch osób wpisanych na liście zawierającej 57 osób zostały wykreślone).

W toku kontroli ustalono, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza zezwolenia na wykonywanie ww. autobusem okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia 2 stycznia 2019 r. i podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że skarżąca, posiadająca licencję dotyczącą międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób, wykonywała międzynarodowy transport drogowy osób z Białorusi ([...]) do Polski ([...]). Skarżąca nie przewoziła tych osób wcześniej na terytorium Białorusi. Potwierdzała to książka formularzy jazdy Interbus nr [...] oraz formularz jazdy nr [...], wystawiony zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 3 do Umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS), sporządzonej w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz.U.UE.L.2002.321.13, zm. Dz.U.UE.L.2012.8.38) dalej jako: "umowa INTERBUS".

Skontrolowany pojazd wyjechał w dniu 1 stycznia 2019 r. z terytorium Polski z miejscowości H. bez pasażerów, po znajdującą się na terytorium Białorusi grupę pasażerów, których przewoźnik wcześniej tam nie zawoził.

Zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i rzeczy między Rzeczpospolitą Polską a Białorusią przez terytoria tych państw oraz między terytorium państwa trzeciego a terytorium państwa Umawiającej się Strony, reguluje Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. (M.P. z 2001 r. Nr 46, poz. 743), dalej jako "Umowa". Zgodnie z art. 4 Umowy, przewozy podróżnych autobusami, inne niż przewozy regularne, nie podlegają wymogowi uprzednio uzyskania zezwoleń właściwych władz Umawiających się Stron, pod warunkiem że: a) pojazd przewozi tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży, b) przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót.

Przewóz okazjonalny będzie odpowiadał warunkom określonym art. 4 lit. a Umowy wówczas, gdy pojazd przewozić będzie tę samą grupę podróżnych na całej trasie (kraj rejestracji pojazdu - terytorium drugiej Umawiającej się Strony - kraj rejestracji pojazdu) bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży. W przypadku przewoźnika z Polski, przewóz podróżnych powinien więc rozpoczynać się i kończyć na terytorium Polski. W rozpatrywanej sprawie skontrolowany pojazd w dniu 1 stycznia 2019 r. wyjeżdżał z Polski bez pasażerów, po grupę znajdującą się na terytorium Białorusi. W drodze powrotnej do Polski, w dniu 2 stycznia 2019 r. do odprawy granicznej zgłoszono podróżnych, których przewoźnik wcześniej nie zawoził. W tej sytuacji, zdaniem organu, warunki określone w art. 4 lit. a Umowy nie zostały spełnione.

W ocenie organu odwoławczego, nie spełniła się przesłanka umożliwiająca wykonywanie przewozów okazjonalnych bez zezwolenia, opisana w art. 4 lit. b Umowy. Warunek ten ziściłby się, gdyby rozpoczęcie przejazdu nastąpiło w kraju rejestracji bez podróżnych w celu odebrania ich z terytorium drugiej Umawiającej się Strony, na które przewoźnik uprzednio zawiózł tę grupę podróżnych, a przejazd do kraju jego rejestracji odbył się z tą grupą podróżnych.

Zgodnie z art. 13 ust. 2 Umowy, zagadnienia nieuregulowane w Umowie bądź w innych konwencjach międzynarodowych, których stronami są umawiające się strony, pozostawiono ustawodawstwu wewnętrznemu każdej z umawiających się stron. Z tego względu, na podstawie art. 18 ust. 2 u.t.d., wykonywany w niniejszej sprawie okazjonalny przewóz osób podlegał wymogowi uprzedniego uzyskania zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 18 ust. 3 u.t.d., dopuszczające możliwość zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia. Sytuacja taka jest bowiem dopuszczalna jeżeli: 1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego, albo 2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo 3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d. wynika, kierowca nie jest zobowiązany posiadać łącznie odpowiedniego zezwolenia i formularza jazdy, lecz wystarczające jest posiadanie jednego z tych dokumentów, na co wskazuje użycie wyrazu "lub". Obowiązek posługiwania się formularzem jazdy wynika z art. 27 ust. 1 u.t.d.

Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 oraz § 2 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie wzorów zezwoleń na wykonywanie krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych osób oraz wypisów z zezwoleń (Dz.U. z 2017 r., poz. 1605), w załącznikach nr 5 i nr 12 do rozporządzenia określone zostały odpowiednio wzory zezwolenia oraz wypisu z zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym, dotyczących wykonywania przewozów osób na liniach komunikacyjnych wykraczających poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z adnotacji umieszczonej na przednich stronach powyższych wzorów wynika, że zarówno zezwolenie, jak i wypis są ważne wraz z prawidłowo wypełnionym formularzem jazdy, poświadczonym na granicy przy wjeździe i wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W treści objaśnień (pkt 1) znajdujących się na stronie tylnej wskazano natomiast, że zezwolenie powinno znajdować się w pojeździe przez cały czas trwania przewozu i być okazywane przez kierowcę na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. ł pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym).

Z tych względów, wobec braku wystąpienia sytuacji wskazanych w art 4 Umowy oraz art. 18 ust. 3 u.t.d., przewoźnik powinien legitymować się podczas kontroli zarówno ważnym zezwoleniem na wykonywanie przewozów okazjonalnych zgodnie z art. 18 ust. 2 u.t.d., jak i formularzem jazdy, wymaganym na podstawie art. 27 ust. 1 u.t.d.

W dniu kontroli kierowca przedstawił wymagany formularz jazdy, natomiast nie posiadał i nie okazał zezwolenia na wykonywanie skontrolowanym pojazdem okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł, na podstawie art. 92a ust. 1 i lp. 3.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie organu nie zaistniały również przesłanki zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za powstałe naruszenia, stosownie do art. 92c u.t.d.

Decyzję powyższą zaskarżyła [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , zarzucając w skardze:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że kierowca wykonujący przewóz drogowy osób przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów wahadłowych lub okazjonalnych zobowiązany jest posiadać łącznie odpowiednie zezwolenie i formularz jazdy, podczas gdy dyspozycja przepisu wskazuje na obowiązek posiadania przez kierowcę jednego z dwóch alternatywnie wskazanych w przepisie dokumentów;

2) art. 4 lit. b Umowy, poprzez błędną wykładnię przewozu okazjonalnego (nieregularnego) w międzynarodowym transporcie drogowym, polegającą na wadliwym przyjęciu, że warunkiem zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia jest przejazd bez podróżnych podzielony na dwa etapy polegające na tym, że pojazd na Białoruś wyjeżdża z podróżnymi, tam ich zostawia, wraca pusty do Polski, następnie jedzie pusty z Polski na Białoruś po podróżnych i z nimi wraca do Polski. Strona skarżąca zarzuciła brak odniesienia powyższej wykładni do treści przepisu, gdyż wystarczy, aby autobus w jedną stronę – obojętnie w którą jechał pusty, a w drugą z pasażerami, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż autobus na Białoruś jechał pusty, a z Białorusi z pasażerami, co w świetle treści umowy zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia: tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia stanowiska skarżącego, w szczególności poprzez niewskazanie przesłanek przemawiających za wadliwością dokonanej przez skarżącą wykładni przepisów.

Wskazując na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach w całości i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 u.t.d., wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczającym poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Art. 87 ust. 1 u.t.d., stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w tym przepisie dokumenty, do których przy wykonywaniu międzynarodowego przewozu wahadłowego lub okazjonalnego zalicza się odpowiednie zezwolenie lub formularz jazdy (art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy).

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie (...).

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia skutkuje nałożeniem na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 w związku z lp. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy.

Jak wynika z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób i rzeczy pojazdem samochodowym, przy czym jazda pojazdem między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

W art. 4 pkt 22 u.t.d. zdefiniowano, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L 300 z dnia 14 listopada 2009 r. str. 88, z późn. zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1073/2009" (lit. f). Stosownie do treści art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1073/2009, w przypadku przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku, rozporządzenie to ma zastosowanie do części przejazdu na terytorium dowolnego państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt. Rozporządzenie nie ma zastosowania do tej części przejazdu na terytorium państwa członkowskiego, na którym zabrano lub na które dowieziono pasażerów, jeśli nie została zawarta niezbędna umowa między Wspólnotą a zainteresowanym państwem trzecim.

Umowa między Unią Europejską a Białorusią nie została do chwili rozstrzygania przez organ zawarta, a zatem rozporządzenie nr 1073/2009 nie ma zastosowania do przewozu wykonywanego na terytorium kraju członkowskiego, na które zabrano lub na które dowieziono pasażerów, czyli na terytorium Polski.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1073/2009, do czasu zawarcia przez Wspólnotę (Unię Europejską) umów, o których mowa w art. 1 ust. 2, rozporządzenie nie ma wpływu na postanowienia umów dwustronnych zawartych przez państwa członkowskie z państwami trzecimi, dotyczące przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku.

Taką umową dwustronną w przypadku Polski (państwa członkowskiego) i Białorusi (państwa trzeciego) jest przywołana na wstępie Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wobec braku umowy miedzy Wspólnotą a Białorusią w zakresie przewozów z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku, zastosowanie miały zatem przepisy powyższej Umowy.

W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że w dniu 2 stycznia 2019 r. strona skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy. Był to przewóz okazjonalny, zdefiniowany w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

Sąd podziela w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym wykonywanie przez stronę skarżącą w ustalonych, bezspornych okolicznościach faktycznych wymagało zarówno uzyskania jak i posiadania w czasie realizacji przejazdu zezwolenia na międzynarodowy okazjonalny transport drogowy. Obowiązek ten nie został wyłączony regulacją zawartą w art. 4 Umowy. Należy zauważyć, że w przepisie tym wskazano co prawda, że nie wymagają zezwoleń przewozy podróżnych autobusami inne niż przewozy regularne, ale wyłącznie po spełnieniu wskazanych tam warunków. Pierwszym warunkiem jest, aby:

- pojazd przewoził tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawiania podróżnych w trakcie podróży. W realiach analizowanej sprawy jest oczywiste, że warunek ten nie został spełniony.

Drugim warunkiem, którego zaistnienie wiąże się ze zwolnieniem z konieczności uzyskania zezwolenia jest aby:

- przejazd z podróżnymi odbywał się w jednym kierunku a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym, i na odwrót. Wątpliwości skarżącego, które legły u podstaw skargi dotyczą wykładni sformułowania "i na odwrót".

Prawidłowo jednak organ obu instancji odczytały sens sformułowania "i na odwrót". Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym wypełnienie normy wyrażonej w art. 4 lit. b Umowy zakłada niejako dwa etapy. Pierwszym etapem jest przejazd z podróżnymi rozpoczęty z kraju zarejestrowania pojazdu w jednym kierunku, a po ich zawiezieniu do miejsca docelowego, powrotny przejazd odbędzie się "na pusto", tj. bez podróżnych – i na odwrót – czyli rozpoczęcie przejazdu nastąpi tym razem "na pusto", tj. bez podróżnych w celu odebrania ich z terytorium drugiej Umawiającej się strony, na które uprzednio przewoźnik podróżnych zawiózł, a w kierunku przeciwnym nastąpi przejazd autobusu z podróżnymi. Rację ma zatem organ odwoławczy wskazując na to, że spójnik "i" wyraża w tym przypadku koniunkcję. Oznacza to, że dla zastosowania normy z art. 4 lit b Umowy konieczne jest łączne wystąpienie sytuacji opisanych wyżej. Nie ma racji skarżący, dokonując odmiennej wykładni powyższego sformułowania.

Takie stanowisko jakie zaprezentował wyżej skład orzekający w niniejszej sprawie wyrażano już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 995/12; wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. III SA/Lu 771/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. III SA/Lu 739/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. III SA/Lu 447/18; wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 234/19). Zatem przy wykładni wspomnianego sformułowania nie można pominąć ugruntowanej już wykładni operatywnej (sądowej). Ponadto sąd nie znalazł podstaw, aby obecnie od tej wykładni odstąpić.

Bezsporne jest, że kontrolowany pojazd w dniu 1 stycznia 2019 r. wyjeżdżał z Polski bez pasażerów, po podróżnych znajdujących się na Białorusi. W drodze powrotnej do Polski, tj. w dniu 2 stycznia 2019 r. do odprawy granicznej zgłoszono 55 osób, których przewoźnik wcześniej nie zawoził. Słuszne jest zatem stanowisko, że nie została skonkretyzowana hipoteza normy z art. 4 lit b Umowy. Tym samym nie można uznać, aby przejazd dokonywany w dniu 2 stycznia 2019 r. nie wymagał posiadania zezwolenia.

Prawidłowo organy orzekające stwierdziły także, że w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki wyłączające konieczność uzyskania zezwolenia z art. 18 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Podkreślić należy, że wykonany przejazd "na pusto" z Polski na Białoruś, celem zabrania z Białorusi i przywiezienia do Polski grupy osób, których przewoźnik wcześniej tam nie zawoził, nie spełnia kryteriów zwolnienia z posiadania zezwolenia. Powyższy przepis stanowi, że nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli:

1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego albo

2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo

3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.

Mając na uwadze okoliczność, że przewoźnik nie spełnił powyższych przesłanek, prawidłowo organy orzekające stwierdziły, że zezwolenie stało się wymagalne, na podstawie art. 18 ust. 2 u.t.d.

Nie ma racji skarżący wskazując, że kierowca wykonujący przewóz drogowy osób przy realizacji międzynarodowych przewozów wahadłowych lub okazjonalnych, zobowiązany jest posiadać odpowiednie zezwolenie lub formularz jazdy, przy czym nie musi posiadać tych dokumentów łącznie, na co miałoby wskazywać użycie w art. 18 ust. 2 u.t.d. funktora "lub".

Przy wykładni przepisów, obok logiki formalnej, uwzględnić należy również zasady wykładni systemowej. Nie zawsze spójnik "lub" oznacza, że ustawodawca posłużył się tym funktorem z zamiarem wprowadzenia alternatywy łącznej. Również w orzecznictwie można odnaleźć analogiczne poglądy: "NSA podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie zawsze spójnik "albo" oznacza, że występuje alternatywa rozłączna. Poprzestanie na logicznym znaczeniu tego spójnika, który rzeczywiście z reguły jest utożsamiany z alternatywą rozłączną, oznaczałoby poprzestanie na gramatycznych regułach wykładni, mimo że jej wynik byłby nieracjonalny" (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK [...]).

Mając to na uwadze, prawidłowo organ odwoławczy wskazał na art. 27 u.t.d., który stanowi, że przy wykonywaniu przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wymagany jest formularz jazdy zawierający w szczególności dane dotyczące oznaczenia przedsiębiorcy, numeru rejestracyjnego pojazdu, rodzaju usługi, miejsca początkowego i miejsca docelowego przewozu drogowego oraz listę imienną przewożonych osób. Jednoznaczne brzmienie w/w przepisu, w powiązaniu z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit b u.t.d. prowadzi do wniosku, że zastosowany funktor "lub" – w tym konkretnym przypadku nie może zwalniać kierującego z obowiązku posiadania formularza jazdy (który to obowiązek statuuje art. 27 u.t.d.) czy obowiązku posiadania zezwolenia, co z kolei wynika z art. 18 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.

Trafnie podnosi się w literaturze, że kierowca pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w ramach międzynarodowych przewozów wahadłowych i okazjonalnych oraz międzynarodowych przewozów na potrzeby własne, jest obowiązany posiadać formularz jazdy w pojeździe i okazywać go do kontroli (vide: R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym, komentarz).

Zgodnie z wcześniej wspomnianym art. 18 ust. 2 u.t.d. wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczającym poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Łączne odczytanie tego przepisu z przepisem art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d. prowadzi do wniosku, że również zastosowanie funktora "lub" nie może skutkować brakiem legitymowania się przedmiotowym zezwoleniem w czasie jazdy.

Analiza w/w przepisów powinna również uwzględniać Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie wzorów zezwoleń na wykonywanie krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych osób oraz wypisów z zezwoleń (Dz.U.2017, poz. 1605). W § 1 ust. 2 pkt 3 oraz § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia wskazano na wzory zezwoleń, które znajdują się w załączniku do tego rozporządzenia. Z treści objaśnień i adnotacji zamieszczonych na w/w wzorach znajdują się następujące pouczenia: "Zezwolenie jest ważne wraz z prawidłowo wypełnionym formularzem jazdy poświadczonym na granicy przy wjeździe i wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zezwolenie powinno znajdować się w pojeździe przez cały czas trwania przewozu i być okazywane przez kierowcę na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym)."

Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że przewoźnik powinien legitymować się podczas kontroli ważnym zezwoleniem (vide: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 234/19), jak również, że wykonywanie międzynarodowego przewozu okazjonalnego wymaga "uzyskania i posiadania przy sobie przez wykonującego przejazd oraz okazania na żądanie organu kontrolującego stosownego zezwolenia (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 995/12). Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego, w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d.

Prawidłowo organ I instancji, na podstawie art. 92a ust. 1 oraz 92a ust. 7 u.t.d., przy uwzględnieniu załącznika nr 3 ustalił wysokość kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a.

Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W ocenie sądu, organy orzekające nie naruszyły tych przepisów, zebrały kompletny materiał dowodowy, oceniły prawidłowo okoliczności faktyczne, które były niesporne i dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada standardom wyznaczonym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w piśmie z dnia 1 czerwca 2020 r. (k. 45). Pełnomocnik strony skarżącej, mimo doręczenia odpisu wniosku (k. 47), nie żądał przeprowadzenia rozprawy.