Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 177/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 94 ust. 2-3, art. 95 ust. 1, art. 2 ust. 2,
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją personalną nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Z., działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 94 ust. 2, 3 i 4, art. 95 ust. 1, art. 218 ust. 1 pkt 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zawiesił G.K. w czynnościach służbowych, na okres [...] miesięcy, od dnia doręczenia wymienionemu tejże decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] r. do Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w B., informujące o przedstawieniu G.K. zarzutów popełnienia przestępstwa (w ramach prowadzonego postępowania o sygn. [...]) – z art. [...] polegającego na tym, że [...], a nadto przestępstwa z art. [...], polegającego na tym, że [...].

Organ podniósł, że zarzucany stronie czyn przestępczy dotyczy [...] i jest związany bezpośrednio z wykonywaniem obowiązków służbowych. Rodzaj zarzutów oraz ich charakter nie dają gwarancji prawidłowego wykonywania przez odwołującego się obowiązków służbowych, a w szczególności realizacji czynności z osobami pozbawionymi wolności. Ponadto przebywanie wymienionego na terenie jednostki w związku z nieuregulowaną sytuacją prawną może niekorzystnie wpływać na morale i nastroje wśród funkcjonariuszy. Czynności służbowe funkcjonariusza służby więziennej, którego obowiązkiem jest przestrzeganie wszystkich przepisów prawa oraz dbanie o dobre imię służby, nie mogą być wykonywane przez osobę podejrzaną o popełnienie przestępstw. Z tych względów organ uznał, że zostały spełnione przesłanki zawieszenia odwołującego się w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, na okres kolejnych [...] miesięcy.

W odwołaniu od powyższej decyzji, G.K. zarzucił jej:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów na okoliczność obecnego stanu postępowania karnego toczącego się przeciwko skarżącemu, stosunku skarżącego do przedstawionych mu zarzutów oraz przewidywanej daty zakończenia tego postępowania,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji pozbawionego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a nadto zawierającego jedynie skrótowe i ogólne omówienie podstawy prawnej,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 3 zdanie 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu wskazania okoliczności składających się na szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie przeprowadzono zaledwie szczątkowe postępowanie dowodowe. Organ I instancji ograniczył swoją inicjatywę dowodową do powołania się na pismo z Prokuratury Okręgowej w B., jakie wpłynęło do niego w dniu [...] r. i przed wydaniem decyzji nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Tymczasem, zdaniem strony, w realiach niniejszej sprawy należało sprawdzić, na jakim etapie znajduje się obecnie śledztwo, w szczególności wyjaśnić, jakie czynności zostały już przeprowadzone a jakie są jeszcze planowane oraz jaki jest planowany termin zakończenia postępowania. Ponadto Dyrektor Aresztu Śledczego winien był ustalić stosunek skarżącego do stawianych mu zarzutów oraz w miarę swoich możliwości ocenić, na ile materiał zgromadzony w sprawie karnej zarzuty te uprawdopodobnił.

Skarżący podniósł, że decyzja o kontynuacji zawieszenia ponad okres [...] miesięcy wymaga odwołania się do okoliczności wyjątkowych, które wprost powinny zostać przywołane przez organ w treści aktu. W niniejszej sprawie Dyrektor Aresztu nie przytoczył żadnych dodatkowych okoliczności ponad te, które wskazano w decyzji z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K., działając na podstawie art. 104, art. 107, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 94 ust. 2, 3 i 4, art. 218 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania G.K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny w sprawie wskazując, że zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych umotywowane zostało przede wszystkim wszczęciem przeciwko skarżącemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Na fakt ten organ I instancji wskazał wprost w treści uzasadnienia zarówno Decyzji Personalnej nr [...], jak i w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w całości uznał argumentację organu I instancji za własną i właściwą na poparcie podstaw zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Rodzaj zarzutów oraz ich charakter stanowi uzasadnioną przyczynę dla przyjęcia, że skarżący nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych w szczególności realizacji czynności z osobami pozbawionymi wolności. Ponadto przebywanie G.K. na terenie jednostki, w związku z nieuregulowaną sytuacją prawną, niekorzystnie wpływa na morale i nastroje wśród funkcjonariuszy oraz na wizerunek Służby Więziennej. Czynności służbowe funkcjonariusza Służby Więziennej, którego obowiązkiem jest przestrzeganie wszystkich przepisów prawa oraz dbanie o dobre imię służby, nie mogą być wykonywane przez osobę podejrzaną o popełnienie opisanych wyżej przestępstw.

Zdaniem Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K., organ I instancji, wbrew zarzutom strony, wskazał jakie okoliczności uznał za szczególne i uzasadniające przedłużenie dotychczasowego zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na dalszy okres, zaliczając do nich charakter zarzucanych mu czynów pozostający w ścisłym związku z pełnioną przez skarżącego służbą, co rodzi uzasadnione wątpliwości, co do należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., na powyższą decyzję, G.K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów na okoliczność obecnego stanu postępowania karnego toczącego się przeciwko skarżącemu, podstaw dowodowych przedstawionych skarżącemu zarzutów, stosunku skarżącego do przedstawionych mu zarzutów, wpływu ewentualnego przywrócenia skarżącego do czynności służbowych na dobro toczącego się postępowania oraz przewidywanej daty zakończenia tego postępowania i w konsekwencji sporządzenie niezgodnego z wymogami ustawy ogólnego uzasadnienia decyzji,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która z uwagi na uchybienie przepisom postępowania i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający wpływ na treść rozstrzygnięcia winna była zostać uchylona wraz z przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,

- prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 94 ust. 3 zdanie 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych mimo niezaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu.

Skarżący podniósł, że w sprawie przeprowadzono zaledwie szczątkowe postępowanie dowodowe. Organ I instancji ograniczył swoją inicjatywę dowodową do powołania się na pismo z Prokuratury Okręgowej w B., jakie wpłynęło do niego w dniu [...] r. i przed wydaniem decyzji nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. W jego ocenie, w realiach niniejszej sprawy należało sprawdzić, na jakim etapie obecnie znajduje się śledztwo, w szczególności wyjaśnić, jakie czynności zostały już przeprowadzone a jakie są jeszcze planowane oraz jaki jest planowany termin zakończenia postępowania. Podkreślił, że zawieszenie w czynnościach służbowych nastąpiło z powołaniem się na przesłankę fakultatywną, a nie obligatoryjną wobec czego, organ winien był szczególnie wnikliwie uzasadnić swoje stanowisko, a wydanie rozstrzygnięcia poprzedzić rzetelnym zgromadzeniem dowodów.

Niezależnie od powyższych uchybień, skarżący podkreślił, że w jego ocenie, przedstawione mu w sprawie karnej zarzuty pozbawione są jakichkolwiek podstaw dowodowych. Jedynym dowodem jego rzekomego sprawstwa są wyjaśnienia jednego z podejrzanych noszące znamiona oczywistych pomówień. Skarżący nie przyznał się chociażby w części do zarzucanych mu czynów.

Strona zwróciła uwagę, że zgodnie z treścią art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej, upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach umożliwia zwolnienie funkcjonariusza ze służby bez oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie karnej. Regulacja ta jest szczególnie dolegliwa i surowa, tym samym każda sprawa wymaga rzetelnego i szczegółowego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącego, swoją wieloletnią, przykładną służbą zasłużył na to, by przełożeni wnikliwie przeanalizowali jego przypadek i wydali sprawiedliwe rozstrzygnięcie w oparciu o rzetelnie zebrany materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 94 ust. 2 – 3 oraz art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2016 r. poz. 713), zgodnie z którym funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego (art. 94 ust. 2 ustawy). Zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy (art. 94 ust. 3 ustawy). Funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się, od najbliższego terminu płatności, 50% należnego uposażenia (art. 95 ust. 1 ustawy).

Użyte w cytowanym art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej określenie "można przedłużyć" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i uznaniowy, co oznacza, że jej wydanie nakłada na organ obowiązek dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego, na gruncie konkretnej sprawy, a rozstrzygnięcie wymaga należytego umotywowania.

Sąd dokonując oceny legalności wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, uznał, że spełniają one wyżej wskazane wymogi.

Kwestią bezsporną jest, że Prokuratura Okręgowa w B. w dniu [...] r. w sprawie [...] przedstawiła G.K. zarzuty popełnienia przestępstw: z art. [...] - polegającego na tym, że [...], a nadto przestępstwa z art. [...], polegającego na tym, że [...].

Należy podkreślić, że art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przewiduje dopuszczalność zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie z tym uregulowaniem wystarczające jest zatem postawienie funkcjonariuszowi zarzutów, nie jest zaś wymagane stwierdzenie jego winy co do zarzucanych mu czynów.

Zaskarżona decyzja nie przesądza w żadnym stopniu o winie funkcjonariusza ani nie narusza zasady domniemania niewinności osoby, której postawiono zarzut w postępowaniu karnym. Instytucja zawieszenia polega na tym, że pomimo ciążących na funkcjonariuszu zarzutów nie dochodzi do jego zwolnienia przed definitywnym rozstrzygnięciem przez właściwe organy w odrębnym postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym, czy rzeczywiście jest on winny popełnienia przestępstwa lub naruszenia dyscypliny (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2032/14, opubl. w internetowej bazie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące nieprzeprowadzenia w należyty sposób postępowania dowodowego, w tym m.in. na okoliczność obecnego stanu postępowania karnego toczącego się przeciwko skarżącemu czy podstaw dowodowych przedstawionych skarżącemu zarzutów. Podkreślenia wymaga przy tym, że organ zwracał się do Prokuratury Okręgowej w B. o udostępnienie akt postępowania, jednak okazało się to niemożliwe z uwagi na ich przesłanie do Sądu Rejonowego w B. Nie ulega jednak wątpliwości, że w sprawie tej zaplanowano – po zwrocie akt z Sądu - czynności procesowe zmierzające do podjęcia decyzji merytorycznej (na co Prokuratura wskazała w piśmie z dnia [...] r.). Z przyczyn, o których była mowa powyżej, kwestie te, podobnie jak ustalenia dotyczące stosunku skarżącego do przedstawionych mu zarzutów nie mają istotnego znaczenia dla sprawy.

Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych mimo niezaistnienia (zdaniem skarżącego) szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu.

Ze względu na rodzaj, charakter zarzucanych skarżącemu czynów polegających na [...], a zatem czynów ściśle powiązanych z pełnioną służbą – zdaniem Sądu od początku zachodził w tej sprawie szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 94 ust. 3 ustawy o służbie więziennej – uzasadniający przedłużenie okresu zawieszenia na czas przekraczający [...] miesiące (nie dłuższy niż [...] miesięcy). Stosownie do art. 2 ust. 2 tej ustawy, do zadań Służby Więziennej należy prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych. Realizacji takich celów z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję przełożonym, prawidłowego wykonywania poleconych mu obowiązków.

Wykonując powierzone zadania funkcjonariusz tej Służby winien wykonywać polecenia przełożonych, przestrzegając Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wszystkich przepisów prawa, jak również tajemnic związanych ze służbą, a także zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby (takiej treści ślubowanie funkcjonariusz składa podejmując służbę). W wypadku skarżącego nie sposób dopatrywać się takiej dbałości o dobre imię służby. Zarzut [...], niewątpliwie odbierany jest negatywnie przez społeczeństwo. Pozostawienie skarżącego w czynnej służbie, zważywszy na odbiór informacji o czynach zarzucanych funkcjonariuszowi może negatywnie wpłynąć na utrzymanie dyscypliny wśród osadzonych. Opisane zachowanie niewątpliwie godzi też w odbiór publiczny Służby Więziennej, której funkcjonariusz jest przedstawicielem w określonym środowisku zamieszkania i także w pracy.

Nie ulega wątpliwości, że w interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, jest to aby postawione zadania były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem (tak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 2149/13).

Zdaniem Sądu już sam zarzut [...], ze względu na charakter i wagę takiego czynu uzasadniałby zastosowanie wobec tego funkcjonariusza zawieszenia w czynnościach służbowych, natomiast występująca w tej sprawie dodatkowa okoliczność, że chodziło w tym wypadku o [...], stanowi w tym wypadku – jak już wskazano powyżej - szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 94 ust. 3 ustawy o służbie więziennej – uzasadniający przedłużenie okresu zawieszenia na czas przekraczający [...] miesiące (nie dłuższy niż [...] miesięcy).

Należy zgodzić się ze skarżącym, że organy miały obowiązek należycie rozważyć, czy w niniejszej sprawie taki właśnie przypadek zachodził. Uznaniowość w żadnym razie nie jest równoznaczna z dowolnością i dlatego wymaga od organu należytego umotywowania zasadności podjętego w tej kwestii rozstrzygnięcia.

Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest obowiązany rozważyć wszelkie okoliczności sprawy przemawiające za zawieszeniem funkcjonariusza, lub też jego niezawieszaniem, a stosowną argumentację zawrzeć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 765/13

Zdaniem Sądu organy w niniejszej sprawie obwiązek ten spełniły, uzasadniając zawieszenie skarżącego w obowiązkach służbowych rodzajem i charakterem zarzucanych mu czynów i wynikającą stąd koniecznością przyjęcia, że nie daje on gwarancji prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności realizacji czynności z osobami pozbawionymi wolności. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że przebywanie skarżącego na terenie jednostki, w związku z nieuregulowaną sytuacją prawną, niekorzystnie wpływa nie tylko na morale i nastroje wśród funkcjonariuszy ale także na wizerunek Służby Więziennej.

Z przyczyn, o których była mowa powyżej, ze stanowiskiem tym należy w pełni się zgodzić.

W ocenie Sądu, szczególnie służba w formacjach służących ochronie bezpieczeństwa i utrzymania porządku publicznego uwarunkowana jest wypełnianiem zadań, utożsamianych z moralnym zachowaniem jej funkcjonariuszy, czyli zbiorem wartości etycznie akceptowalnych a zarazem piętnującym w imieniu zbiorowości społecznej zachowania negatywne, do których zalicza się zarzucane skarżącemu czyny.

Zdaniem Sądu, organ wykazał, że występuje w tejże sprawie szczególnie uzasadniony przypadek, wymagający odsunięcia skarżącego na okres kolejnych [...] miesięcy od czynności służbowych w zakładzie karnym, gdzie na co dzień ma on do czynienia z osadzonymi i [...]. Uzasadnienie decyzji obu instancji przedstawia wymagane w takiej sytuacji elementy stanu faktycznego i prawnego, a także trafne wskazanie przyczyn zawieszenia skarżącego na okres kolejnych [...] miesięcy w czynnościach służbowych. Należy przy tym pamiętać, że powołana instytucja ma charakter czasowy i ochronny dla skarżącego, ale także dla dobra Służby Więziennej. Skarżący mocą decyzji organu nie został bowiem zwolniony ze służby, ale od niej odsunięty, co powoduje także skutki finansowe dla skarżącego, jednakże taka jest właśnie między innymi funkcja tej instytucji.

W świetle przedstawionych wyżej rozważań, Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm prawa procesowego i materialnego okazały się bezzasadne. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie znalazł przyczyn uzasadniających uwzględnienie skargi.

Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.