Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 147/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135 art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 roku sprawy ze skargi S. G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Gminy P. przejął na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń, gospodarstwo rolne o powierzchni 2,16 ha, położone we wsi P., obejmujące działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] stanowiące własność W. C.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w toku postępowania ustalił, że W. C. opuściła przedmiotowe gospodarstwo, nie pozostawiając ani następcy, ani adresu. Nadto, iż przedmiotowe gospodarstwo od 1965 roku leży odłogiem i od dłuższego czasu nie jest poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika, czy dzierżawcę, żaden z tych podmiotów nie mieszka na terenie gospodarstwa.

Z wnioskiem o stwierdzenia nieważności powyższej decyzji zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. S. C. (następca prawny W. C.), przedkładając kserokopię wypisu z postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...], sygn. akt [...] o nabyciu przez S. C. spadku po zmarłej w dniu 3 kwietnia 2001 roku W. C. Wnioskodawca zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w szczególności w art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu właściwego załatwienia sprawy. Ponadto zarzucił, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia ., na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,16 ha, położonego we wsi P., obejmującego działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowiącego własność W. C.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. C. wniósł o stwierdzenie nieważności i uchylenie wskazanej powyżej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika Gminy P. wydana została z naruszeniem prawa. Ponownie przywołał argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a w szczególności wskazał na:

1) niewyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego sprawy i w efekcie rażące naruszenie przepisów art. art. 7, 8, 9, 10 § 1, 73 § 1, 74, 75 K.p.a.;

2) rażące naruszenie prawa materialnego z daty wydania decyzji, w szczególności

art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174, ze zm.) i w efekcie brak ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304);

3) niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy swą decyzję z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy P, [...]nr [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ ten stwierdził, że pełnomocnik wnioskodawcy dużo uwagi poświęca kwestii definicji gospodarstwa rolnego i zarzuca, że w postępowaniu o przejęciu nieruchomości stanowiących własność W. C., całkowicie pominięto to zagadnienie, nieprawidłowo kwalifikując te nieruchomości jako gospodarstwo rolne, mogące być przejęte na podstawie przepisu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Jego zdaniem, gospodarstwo rolne w dacie przejęcia powinno stanowić zorganizowaną całość gospodarczą (wraz z budynkami). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] obszernie ustosunkowało się do tego zarzutu wykazując jego niezasadność w oparciu o orzecznictwo sądowe. Do powołanego tam orzecznictwa celowe jest wskazanie na tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. akt I CKN 1036/99 (LEX nr 51799), dotyczące stanu sprawy z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku.

Kierując się następnie stanowiskiem Sądu Najwyższego, przedstawionym w powołanym wyroku, Kolegium stwierdziło, że zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego przez organy administracyjne w niniejszej sprawie, jak również zarzut braku odniesienia się Samorządowego Kolegium Odwoławczego do treści pojęcia gospodarstwa rolnego, są niezasadne.

Kolegium za nietrafny uznało przy tym zarzut, jakoby nie wyjaśniono, dlaczego przejęta przez Państwo nieruchomość rolna mogła potencjalnie stanowić gospodarstwo rolne. Kwestionowaną decyzją przejęto bowiem "gospodarstwo rolne", a jak wykazano wyżej, wchodzące w jego skład nieruchomości spełniały wymogi definicji gospodarstwa rolnego obowiązującej według stanu prawnego z daty podjęcia decyzji. Nadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...] zwróciło uwagę na fakt późniejszego wykorzystania części przejętych nieruchomości, przywołując zawartą umowę sprzedaży (akt notarialny z dnia 23 czerwca 1982 r.). Wyraźnie także wskazało na cechy przejętego gospodarstwa jako gospodarstwa rolnego, tj. wchodzące w jej skład grunty rolne o powierzchni przekraczającej 0,5 ha oraz las, które nie utraciły tych cech po przejęciu na Skarb Państwa.

W dalszych motywach decyzji Kolegium stwierdziło, że nie znajduje potwierdzenia także zarzut, jakoby definiowało pojęcie gospodarstwa rolnego według aktualnego stanu prawnego, a nie stanu właściwego z daty przejęcia gospodarstwa. Przeczą bowiem temu zarzutowi powołane w uzasadnieniach decyzji akty prawne.

Organ odwoławczy podkreślił także, że przedmiotowa decyzja Naczelnika Gminy P. zawiera wprawdzie wady z punktu widzenia obowiązujących kryteriów prawnych, szczególnie lakoniczne jest jej uzasadnienie i ograniczona liczba dowodów wykorzystanych w sprawie, ale - uwzględniając stan prawny, poparty orzecznictwem sądowym - nie można uznać, że omawiana decyzja rażąco narusza prawo.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. C., przywołując argumenty podniesione uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności i uchylenie wskazanej decyzji z dnia [...] Naczelnika Gminy P. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa albo o stwierdzenie, że wskazana decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 16 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 621/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] nr [...], oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że skarżący przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji upatruje w rażącym naruszeniu przez organ orzekający art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, a zwłaszcza w braku ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne w brzmieniu nadanym w art. 1 ustawy z 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161), a także w rażącym naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77. Sąd podzielił stanowisko organu, że decyzja Naczelnika Gminy P. zawiera wady z punktu widzenia obowiązujących kryteriów prawnych, w szczególności konieczne jest jej uzasadnienie i ograniczona liczba dowodów wykorzystanych w sprawie. Jednocześnie jednak wskazał, iż przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa.

Sąd podzielił w pełni argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji co do kwestii nietrafności zarzutu niewyjaśnienia, dlaczego przejęta nieruchomość rolna mogła stanowić gospodarstwo rolne. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, iż doszło do przejęcia "gospodarstwa rolnego", a wchodzące w jego skład nieruchomości spełniały wymogi definicji gospodarstwa rolnego obowiązującej według stanu prawnego z daty podjęcia decyzji. Nadto, zwrócił uwagę na fakt późniejszego wykorzystania części przejętych nieruchomości, przywołując zawartą umowę sprzedaży (akt notarialny z dnia 23 czerwca 1982 r.). Sąd zaznaczył, iż niezasadny jest zarzut definiowania gospodarstwa rolnego według aktualnego stanu prawnego, a nie stanu prawnego z daty przejęcia gospodarstwa rolnego.

Sąd podzielił stanowisko organu, że pozbawienie strony udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasadnie zdaniem Sądu, organ wskazał, że sformułowane żądanie stwierdzenia, że decyzja Naczelnika Gminy P. z [...] została wydana z naruszeniem prawa jest niezasadne, ze względu na to, że wydanie takiej decyzji jest uzależnione od ustalenia wystąpienia wad wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1,3,4 i 7 K.p.a.

S. G. C. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na następujących zarzutach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 2 ust 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym.

2) naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powołując się na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie sprawy,

. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2010r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 grudnia 2008r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, iż "skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.). Rażące naruszenie prawa to zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego niezapisanego w tym przepisie prawa. Według art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z 13 lipca 1957 r. "Gospodarstwo rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne". Przejęcie gospodarstwa rolnego na tej podstawie uzależnione było od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: - po pierwsze, przejęciu podlegało gospodarstwo rolne, - po drugiej, gospodarstwo rolne opuszczone. Ustalenie wystąpienia tak założonego hipotetycznego stanu faktycznego w danej sprawie może być wyłącznie podstawą do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Wystąpienie pierwszej przesłanki - stosowanie pojęcia w tym trybie wyłącznie gospodarstwa rolnego wymagało ustalenia, czy nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego. Ten tryb był dopuszczalny bowiem tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Powołana ustawa z 13 lipca 1957 r. nie zawierała definicji ustawowej gospodarstwa rolnego. Dla ustalenia czy nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego należało zastosować przepisy prawa definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Gminy P. z [...] nr [...]. W kodeksie cywilnym definicja gospodarstwa rolnego została przyjęta dopiero w 1990 r., a otrzymała nowe brzmienie w noweli art. 553 z 2003 r. Dla ustalenia definicji, a tym samym stwierdzenia wystąpienia przesłanki dopuszczalności przejęcia nieruchomości w tym trybie, konieczne było skorzystanie w tym zakresie z definicji zawartych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia gospodarstwo rolne stanowią wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

W myśl § 1 nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, chyba że stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona na inne cele, niezwiązane bezpośrednio z produkcją rolną. Nie uważa się jednak za nieruchomości rolne terenów położonych w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz nieruchomości, które należą do tej samej osoby (osób) i których łączny obszar nie przekracza 0,2 ha.

Organ prowadząc ocenę zgodności z prawem decyzji o przejęciu obowiązany był do ustalenia, czy nieruchomość mogła być uznana za gospodarstwo rolne. Wymagało to wykazania, że nieruchomość ta miała charakter rolny. Organ nie dokonał w tym zakresie ustaleń. Takiej podstawy nie daje ogólnikowy protokół lustracji gospodarstwa rolnego. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie dokonał oceny zgodności z prawem ogólnikowego stwierdzenia, że nieruchomość spełniała przesłanki gospodarstwa rolnego. Takie ogólnikowe ustalenia nie można ocenić jako przeprowadzenie w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji weryfikacji prawidłowości stanu faktycznego w decyzji o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego. Zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego nieprzewidzianego w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa.

Takie przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności stanowi naruszenie wartości chronionych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 2, który stanowi "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej". Decyzje administracyjne ingerujące w podstawowe prawa jednostki, jakim jest prawo własności wymagają szczególnie wnikliwej oceny zgodności z przepisami prawa i wartościami demokratycznego państwa prawnego.

Organ, a następnie Sąd nie dokonały oceny spełnienia też drugiej przesłanki: - przesłanki opuszczenia gospodarstwa rolnego. Przedstawione akta administracyjne sprawy nie pozwalają na ustalenie wystąpienia tej przesłanki. Sąd uchylił się od oceny mocy dowodowych protokołu z lustracji gospodarstwa.

Uchylenie się przez Sąd od przeprowadzenia wykładni art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z 13 lipca 1957 r. oraz oceny materiału dowodowego powoduje zasadność skargi kasacyjnej zarówno co do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego i przepisów prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd obowiązany był również do przeprowadzenia wykładni przepisów prawa w zakresie właściwości organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji, wydanych na podstawie art. 2 powołanej ustawy z 13 lipca 1957 r."

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W przedmiotowej sprawie, Sąd związany był wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 12.01.2010 r., w których zalecono m. innymi przeprowadzenie wykładni przepisów prawa w zakresie właściwości organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji, wydanych na podstawie art. 2 powołanej ustawy z 13 lipca 1957 r. Jest to bowiem podstawowe zagadnienie, którego rozstrzygniecie warunkuje dalsze postępowanie w tej sprawie, gdyż wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując ponownie sprawę ocenił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Poskutkowało to stwierdzeniem nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].

W treści postanowienia z dnia 26 września 2007 roku (I OW 51/07, Lex Nr 383739) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161), jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pogląd ten znajduje swoje potwierdzenie także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie NSA z dnia 8 maja 2007 roku, I OW 127/06, Lex Nr 339443; postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2007 roku, I OW 96/06; Lex Nr 362145; postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 roku, I OW 269/05, Lex Nr 198364 i inne). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd.

W stanie faktycznym sprawy, skarżący wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161). Uwzględniając treść cytowanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że strona wystąpiła ze swoim wnioskiem do niewłaściwego organu. W tej sytuacji, decyzje zapadłe w sprawie zostały wydana przez niewłaściwy organ. W ocenie Sądu niewłaściwy organ, do którego złożono wniosek, winien niezwłocznie przekazać go do organu właściwego w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stwierdzenie nieważności decyzji II, jak i I instancji będzie skutkować tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane będzie przekazać wniosek skarżącego wraz z aktami sprawy do organu właściwego. Ten organ przystąpi do jego rozpoznania i będzie analizował argumenty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego oraz uwzględni zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 12.01.2010 r., w tym związane z ustaleniem, czy gospodarstwo rolne przejęte na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy P. z dnia [...] miało charakter "gospodarstwa rolnego opuszczonego" w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161). W tej sytuacji Sąd odstąpił od merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 135 i 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji. Natomiast, Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku w oparciu o przepis art. 200 i 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

m.o.