Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2852/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 157, 180, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA del. Tamara Dziełakowska Protokolant st. asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 678/13 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 678/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu skargi T. C. (dalej, jako: "skarżący") w pkt I uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej, także jako: "Kolegium") z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oraz w pkt II stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 marca 2013 r. T. C. wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie mu zasiłku okresowego ze względu na bezrobocie, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 200 zł oraz zasiłku celowego na wyżywienie w wysokości 300 zł miesięcznie. Kierownik wniosek skarżącego przekazał według właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej w S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przyznania skarżącemu pomocy celowej na zakup odzieży za miesiąc marzec 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący w miesiącu marcu 2013 r. otrzymał pomoc w formie zasiłku okresowego, celowego na zakup odzieży oraz świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Łączna kwota świadczeń wypłaconych jemu za miesiące od stycznia do marca 2013 r. wyniosła 1.663,00 zł. Organ podał, że w lutym 2013 r. na pomoc celową posiadał 12.120,70 zł, z której skorzystało 61 osób, średni zasiłek celowy to kwota 198,70 zł. W marcu 2013 r. na pomoc celową posiadano środki w wysokości 11.816,35 zł, z której skorzystało 56 osób, średni zasiłek wyniósł 211,00 zł. Organ wyjaśnił, że określając rozmiar świadczeń bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który świadczenie jest przeznaczone. W pierwszej kolejności udziela się pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) udzielana pomoc ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, a zgodnie z przepisem art. 3 ustawy ma ona wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a zatem zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodziny i mieć charakter przejściowy. Nie może być ona natomiast rozumiana jako obowiązek państwa zwalniający osoby zainteresowane z samodzielnych dążeń do samodzielności finansowej. Z art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc taka ma charakter doraźny, zatem zasiłek celowy nie może być przyznawany na pokrycie comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą. Pomoc taka zależna jest nie tylko od potrzeb osoby, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W marcu 2013 r. skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup odzieży za miesiąc luty 2013 r. (200 zł), na okres od stycznia do marca 2013 r. skarżący otrzymał zasiłek okresowy w wysokości 271 zł miesięcznie, oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w miesięcznej wysokości 150 zł na okres styczeń – marzec 2013 r. Ponadto na kwiecień 2013 r. została przyznana skarżącemu pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 271 złotych oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości 150 zł.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podając wysokość wydatków, jakie musi ponieść pod koniec miesiąca kwietnia lub na początku maja, wskazując, że musi kupić komplet odzieży za 120,00 – 150,00 zł, gdyż w warunkach, w których żyje, odzież zużywa się w ciągu 4-6 tygodni. Skarżący wskazał, że potwierdzone wydatki, jakie poniósł po otrzymaniu pieniędzy za pierwsze trzy miesiące 2013 r. to kwota 1.663.00 zł, w tym zakup torby podróżnej i nesesera, obuwia, spodni koszul i bielizny. Wydatki niepotwierdzone rachunkami to min. wydatki na wyżywienie, środki opatrunkowe, spirytus do dezynfekcji. Skarżący w odwołaniu domagał się przyznania świadczenia pieniężnego na zakup odzieży w miesiącu marcu w wysokości 120,00 – 150,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ drugiej instancji odwołał się do zasad wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej, cytując w szczególności treść art. 3 i 39. Organ wskazał, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej, co nie oznacza jednak dowolności, z tego też względu kontrola przez organ odwoławczy wydanych w tym zakresie decyzji polega głównie na ustaleniu czy w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji oraz czy organ właściwie uzasadnił wydane w sprawie rozstrzygnięcie, tym bardziej, że jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych w przypadku rozpatrywania takich spraw szczególne znaczenie ma właściwe przeprowadzenie postępowania oraz uzasadnienie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Następnie ustalił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, jaką kwotę środków finansowych posiada na wskazany w decyzji rodzaj świadczenia oraz ile rodzin ubiega się o udzielenie takiej pomocy oraz, że musi objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do otrzymania pomocy i wskazuje, na jakie potrzeby przyznaje zasiłki celowe w pierwszej kolejności wyjaśniając, że przede wszystkim udziela pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Następnie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zobowiązany był do uwzględnienia przepisu art. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie, z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Oznacza to, że udzielana pomoc winna mieć charakter przejściowy i skłaniać jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Nie może być ona, zatem rozumiana jako obowiązek państwa zwalniający osoby objęte pomocą z dążenia do samodzielności finansowej.

Dlatego słusznie kierował się także faktem udzielonej rodzinie skarżącego pomocy w innych formach cytując terminy i kwoty wraz z ich przeznaczeniem, jakie skarżący otrzymał w miesiącach od stycznia do kwietnia 2013 r. Na podstawie tego wszystkiego Kolegium stwierdziło, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy i uzasadnił wydane rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Kolegium uznało, że w trakcie prowadzonego postępowania nie zostały naruszone zasady "uznania administracyjnego".

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wielkopolskim. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. W bardzo obszernej skardze T. C. przedstawił swoją sytuację życiową począwszy od posiadanego wykształcenia, trudności w uzyskaniu zatrudnienia, poprzez brak stałego zameldowania skutkującą bezdomnością. Skarżący przedstawił także swoją sytuację materialną ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń pomocowych. W stosunku do zaskarżonej decyzji odniesiony został przede wszystkim zarzut wadliwego przyjęcia przez organ pierwszej instancji, następnie powtórzonego przez drugą instancję przyznania zasiłku na zakup odzieży w marcu 2013. Przyznał, że dokonał w marcu takich zakupów, lecz za zasiłek przyznany w miesiącu lutym. Skarżący wskazał na koszty utrzymania, których nie jest w stanie zaspokoić mimo ich minimalizacji, dlatego zmuszony jest część zasiłku przeznaczonego na zakup niezbędnej odzieży przeznaczyć na np. zakup biletów komunikacyjnych. Skarżący podniósł zarzuty braku wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia jak również brak dostatecznej analizy sprawy .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie albowiem zarzuty w niej zawarte są bezpodstawne.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzje obydwu organów zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosowane do przepisu art. 14 tej ustawy, przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio. Przytaczając treść art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Sąd podniósł, że w tej kategorii spraw, realizuje się szczególna instytucja uznania administracyjnego polegająca na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". W swoich działaniach, więc, organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W przypadku zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przez konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Z analizy przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien, zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odmowa przyznania świadczenia albo przyznanie świadczenia w mniejszej wysokości od wnioskowanej wymaga także pełnego wskazania przyczyn takiego stanowiska organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego.

Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie powołanego wyżej przepisu sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Wniesienie, bowiem odwołania od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przenosi na organ odwoławczy kompetencję merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ niższego stopnia, w jej całokształcie. Z ustanowionej w Konstytucji RP i wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza, że tak organ l instancji, jak i organ II instancji mają obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Co do zasady orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 K.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W takim ujęciu postępowania drugoinstancyjnego, orzeczenie o charakterze kasacyjnym (art. 138 § 2 K.p.a.) jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej w spełniającym wymogi określone w art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Brak odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienia decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego uniemożliwia wtedy sądowi administracyjnemu przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem.

W ocenie Sądu I instancji, Kolegium nie dopełniło obowiązku należytego przeprowadzenia postępowania odwoławczego Treść uzasadnienia świadczy o tym, że organ ten nie dokonał dokładnego ustalenia stanu faktycznego koniecznego dla prawidłowego załatwienia sprawy i nie rozpatrzył gruntownie zgromadzonego materiału dowodowego jak to wymaga art. 80 K.p.a. Przede wszystkim zaś organ drugiej instancji nie odniósł się zupełnie do zarzutów zawartych obszernym odwołaniu. Uzasadnienie organu odwoławczego, w kontrolowanej sprawie, nie czyni zadość wyrażonym wyżej zasadom. Uzasadnienie organu drugiej instancji, poza opisem postępowania organu pierwszej instancji zawiera przywołanie przepisów i zasad w nich zawartych dotyczących postępowania w zakresie przyznawania świadczeń społecznych ze szczególnym uwzględnieniem przyznawania zasad zasiłku celowego (art. 39 ustawy o świadczeniach społecznych). Jedynym ustaleniem własnym organu drugiej instancji jest wykaz zasiłków, jakie T. C. otrzymał w miesiącach od stycznia do kwietnia 2013 r. Wskazać należy, że organ nie odniósł się zupełnie do zasadności żądania zarówno w aspekcie potrzeby takiego świadczenia jak również w aspekcie wysokości zgłoszonej kwoty. Wreszcie należy wytknąć, że organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów zawartych w bardzo obszernym odwołaniu. Nie można, więc stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, zgodnie z opisaną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów, którymi kierował się organ odwoławczy uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem. Bez stosownych wyjaśnień organu odwoławczego rozstrzygnięcie odmowne jest niezrozumiałe.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i wywiodło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2013 r. wydana została z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które to uchybienia wywarły istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie jest pomocą subsydiarną;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego postanawiając o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ pomocy społecznej sporządził wywiad środowiskowy w miejscu pobytu strony, w toku którego ustalono, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, bowiem jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i aktualnie przebywa w Warszawie. Nie posiada żądnego dochodu. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę rozpatrzenia wniosku strony i nie wymagały przeprowadzenia na tę okoliczność żadnego, dodatkowego postępowania wyjaśniającego, gdyż stan sprawy nie budził żadnych wątpliwości. Stan faktyczny sprawy, jak i stanowisko Kolegium znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skoro organ ocenił, z jednej strony sytuację materialną skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku celowego, to takiej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa, tym, bardziej, że w 2013 r. skarżący otrzymywał regularną pomoc w formie zasiłku celowego i okresowego. Spełnienie kryteriów do przyznania pomocy w formie zasiłku nie oznacza, że pomoc ta należy się w wysokości, którą sam wnioskodawca określił we wniosku. Strona musi liczyć się z tym, że nie otrzyma świadczenia lub przyznane świadczenie będzie niższe niż we wniosku. Organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosowanego rozdziału środków tak, aby objąć pomocą wszystkich potrzebujących. Skarżący otrzymuje regularną pomoc z pomocy społecznej, ale zgodnie z art. 2 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta ma charakter subsydiarny. Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a jej uzasadnienie spełnia wymogi K.p.a. oraz odnosi się do zarzutów odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za zasadne.

Istota sprawy sprowadza się w pierwszej kolejności do oceny czy organ odwoławczy naruszył wskazane przez Sąd I instancji przepisy postępowania (art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.).

Oceniane postępowanie dotyczy przyznania T. C. zasiłku celowego na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (ust. 1). Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi (ust 2).

W myśl art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4).

Stosownie z kolei do art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3). Zasiłek celowy może być również przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4).

Decyzja w przedmiocie zasiłku celowego, o którym mowa w przytoczonych przepisach ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że to od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznane świadczenie i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy – wbrew twierdzeniom Sądu I instancji – prawidłowo rozstrzygnął sprawę z punktu widzenia zasad postępowania określonych w przepisach K.p.a. W istocie, tok instancji w postępowaniu administracyjnym polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Zdaniem Sądu odwoławczego, temu wymaganiu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uczyniło zadość. Organ odwoławczy nie ograniczył się jedynie do powielenia argumentacji organu I instancji, lecz poczynił własne ustalenia, tak faktyczne, jak i prawne, w zakresie sytuacji bytowej i materialnej skarżącego, przytoczenia toku poszczególnych etapów postępowania, w tym wyników wywiadu środowiskowego i jego uaktualnienia, wskazania otrzymywanej dotychczas przez skarżącego pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i poczynionych rozważań prawnych, w tym wyjaśniających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie naruszył granic uznania administracyjnego. Organ kierował się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności niniejszej sprawy, jak również uwzględnił potrzeby skarżącego, który korzysta już z pomocy społecznej, w zakresie, w jakim potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy.

Ocena dokonana przez Sąd I instancji – wadliwa – wynika raczej z niezbyt zręcznej redakcji samej decyzji z dnia [...] maja 2013 r., co jednak nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Możliwa jest, więc kontrola sądowa legalności tego rozstrzygnięcia w oparciu o ww. przepisy prawa materialnego. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przeprowadzony wywiad środowiskowy i zebrany materiał dowodowy w sprawie pozwalały organowi na wydanie decyzji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy celowej na zakup odzieży za miesiąc marzec 2013 r. Skarżący spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej pozwalające na uzyskanie pomocy, jednakże uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej nie zależy tylko od potrzeb zgłoszonych przez stronę we wniosku, ale też od liczby osób uprawnionych do otrzymania pomocy i środków finansowych ośrodka pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy, w miesiącu marcu 2013 r. skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup odzieży za miesiąc luty 2013 r. w wysokości 200 zł, na okres od stycznia do marca 2013 r. skarżący otrzymał zasiłek okresowy w wysokości 271 zł miesięcznie, oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w miesięcznej wysokości 150 zł na okres styczeń – marzec 2013 r. Ponadto na kwiecień 2013 r. została przyznana skarżącemu pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 271 złotych oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości 150 zł. Z powyższego wynika, że skarżący nie został pozbawiony pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej, który regularnie wspiera skarżącego w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Jednocześnie, jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, z pomocy Ośrodka korzysta wielu potrzebujących, a środki finansowe, którymi dysponuje organ są ograniczone. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i uwarunkowania prawne, zasadnie organ odmówił skarżącemu przyznania pomocy celowej na zakup odzieży na miesiąc marzec 2013 r. Takiego działania organu nie można uznać - w świetle powyższych rozważań - za naruszające prawo.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił skargę. Na postawie art. 207 § 2 P.p.s.a. należało odstąpić od zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.