Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1717/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alina Dominiak Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. P. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 28 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2003 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9 b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz.1112 ze zm.), art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239 ze zm.) Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 9 września 2003 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w L. z dnia 5 października 2000 r. Nr [...] - aktu nadania K. S. (obecnie – P.) stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzją z dnia 5 października 2000 r. Nr [...], Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w L. nadał K. S. (obecnie – P.) stopień nauczyciela kontraktowego. Akt nadania stopnia awansu zawodowego został wydany na podstawie art. 9b ust.4 w związku z art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.

Starosta z urzędu stwierdził nieważność opisanej wyżej decyzji, powołując art. 156 § 1 pkt 2, art.157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. Uzasadniając decyzję z dnia 9 września 2003 r. organ I instancji wskazał, iż K.S. (obecnie – P.) w dniu 6 kwietnia 2000 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) nie posiadała wymaganych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku, i zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy, powinna uzyskać stopień nauczyciela stażysty.

Organ II instancji nie uwzględnił odwołania K.S. (obecnie – P.). Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, iż odwołująca została zatrudniona w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w L. z dniem 1.09.1992 r. na stanowisku nauczyciela – bibliotekarza.

W myśl § 4 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98 poz. 433 ze zm.), kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach kształcenia i wychowania specjalnego posiada osoba, która:

1) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych na kierunku pedagogika o specjalności pedagogika specjalna lub na kierunku psychologia o specjalności nadającej kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego,

2) ma kwalifikacje do nauczania i prowadzenia zajęć w szkołach i placówkach wymienionych w § 2, 2a i 3, a ponadto ukończyła - nadające kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego - studia podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą albo kurs prowadzony przez kolegium nauczycielskie, placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach specjalnych, szkołach podstawowych specjalnych i innych placówkach kształcenia i wychowania specjalnego posiada również osoba, która ukończyła kolegium nauczycielskie o specjalności nadającej kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego.

Odwołująca w dniu zatrudnienia w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w L. legitymowała się dyplomem ukończenia Studium Nauczycielskiego w specjalności wychowanie przedszkolne z dnia 24.06.1992 r. W dniu 17.06.1993 r. otrzymała zaświadczenie o ukończeniu Rocznego Studium Bibliotekarskiego nadającego kwalifikacje do pracy w bibliotece szkolnej. W dniu 6.02.1997 r. uzyskała tytuł licencjata pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej, a w dniu 20.03.1999 r. ukończyła wyższe studia magisterskie na kierunku ogólnopedagogicznym i uzyskała tytuł magistra pedagogiki. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela – bibliotekarza w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym uzyskała w dniu 27.01.2002 r. po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego z zakresu oligofrenopedagogiki.

W myśl § 8 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r , kwalifikacje do prowadzenia zajęć bibliotekarskich w bibliotekach szkolnych posiada również osoba, która legitymuje się:

1) świadectwem dojrzałości liceum bibliotekarskiego lub

2) świadectwem dojrzałości i dyplomem policealnego studium bibliotekarskiego,

a ponadto przygotowaniem pedagogicznym.

W ocenie organu II instancji, przepis § 8 powołanego rozporządzenia nie ma zastosowania do nauczycieli – bibliotekarzy zatrudnionych w szkołach i placówkach kształcenia specjalnego.

W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239 ze zm.) tj. 6.04.2000 r. odwołująca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć, nie posiadała wymaganych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku i zgodnie z art. 7 ust. 6 tej ustawy, powinna uzyskać stopień nauczyciela stażysty.

W świetle powyższego, akt nadania odwołującej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia 5 października 2000 r. Nr [...] został wydany z rażącym naruszeniem przepisów w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Ponadto, niewłaściwie powołano w nim przepis art. 9a ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela. Stanowi on, iż osoby posiadające co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego.

Zdaniem organu, przepis ten nie miał zastosowania do odwołującej, gdyż pozostawała ona już w stosunku pracy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, K.P. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98 poz. 433 ze zm.), art.9 b ust.4 w zw. Z art. 9a ust.3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz.1112 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Skarżąca ponosi ujemne konsekwencje działania organów orzekających w niniejszej sprawie, co – w jej ocenie – narusza art. 28 k.p.a.

W uzasadnieniu wskazała, m.in., że w dniu otrzymania stopnia awansu zawodowego spełniała wymagania co do kwalifikacji, jakie wymagane są do otrzymania tytułu nauczyciela kontraktowego

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Skarga nie jest zasadna.

W niniejszej sprawie niespornym jest, iż skarżąca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w L. z dniem 1.09.1992 r. na stanowisku nauczyciela – bibliotekarza w pełnym wymiarze zajęć.

Kwalifikacje do zajmowania tego stanowiska były określone w § 4 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98 poz. 433 ze zm.)

Organy administracji prawidłowo przyjęły, że w dniu 6 kwietnia 2000 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) skarżąca nie posiadała wymaganych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku, w rozumieniu przepisów art. 7 ust. 6 powołanej ustawy.

Przepis ten stanowi, iż nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, z tym dniem uzyskują stopień nauczyciela stażysty i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę. Stosunki pracy z tymi nauczycielami wygasają z dniem 31 sierpnia 2006 r., o ile wcześniej nauczyciele ci nie uzupełnią kwalifikacji i nie uzyskają stopnia nauczyciela kontraktowego lub nie zostanie z nimi rozwiązany stosunek pracy w odrębnym trybie.

Skoro więc kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela – bibliotekarza w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym skarżąca uzyskała dopiero w dniu 27.01.2002 r. - po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego z zakresu oligofrenopedagogiki - to należało przyjąć, iż decyzja Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w L. z dnia 5 października 2000 r. Nr [...] w przedmiocie nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego - nauczyciela kontraktowego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana na skutek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego z dnia 5 października 2000 r. Nr 7/2000.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od statuowanej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej i z tych względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 k.p.a.

W podstawie prawnej decyzji Starosty z dnia 9 września 2003 r. powołano m.in. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowi on, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją.

Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz C.H. BECK, W-wa 2004, str. 730).

Z rażącym naruszeniem mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.

W ocenie Sądu nadanie skarżącej stopnia awansu zawodowego – nauczyciela kontraktowego, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, albowiem w dniu 6 kwietnia 2000 r. tj. dacie wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) nie posiadała ona kwalifikacji określonych w § 4 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98 poz. 433 ze zm.)

– mającego zastosowanie do nauczycieli – bibliotekarzy zatrudnionych w szkołach i placówkach kształcenia specjalnego.

Z umowy o pracę z dnia 22 sierpnia 1992 r. zawartej pomiędzy Dyrektorem Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w L., a K. S. wynika, iż skarżącej powierzono obowiązki nauczyciela – bibliotekarza.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, do określenia kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach kształcenia i wychowania specjalnego należało stosować § 4 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r.

§ 8 rozporządzenia, którego naruszenie zarzucono w skardze, stanowił, że kwalifikacje do prowadzenia zajęć bibliotekarskich w bibliotekach szkolnych posiada również osoba, która legitymuje się:

1) świadectwem dojrzałości liceum bibliotekarskiego lub

2) świadectwem dojrzałości i dyplomem policealnego studium bibliotekarskiego,

a ponadto przygotowaniem pedagogicznym,

W ocenie Sądu powołany przepis nie mógł być interpretowany z pominięciem kwalifikacji wymaganych od wszystkich nauczycieli zatrudnionych w tego typu placówkach, a uregulowanych w § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r.

Rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym zostały podjęte przez organy właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 9b ust.7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz.1112 ze zm.)

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.