Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1558/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18,  art. 17 a,  art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...]Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie.

W uzasadnieniu wskazano, że Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2017 r., poz. 680 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek położonych w [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosła spółka [...]. Podniosła, że organ I instancji naruszył art. 7, art. 8, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego. Ponadto, w ocenie skarżącej spółki, Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu [...] S.A.

Rozpoznając sprawę Minister Inwestycji i Rozwoju przywołał treść art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. i wyjaśnił, że wykładnia powołanego przepisu, którą proponuje odwołująca się spółka, jest niezgodna z treścią art. 34, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby skarżąca spółka mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania gruntu, musi on stanowić własność Skarbu Państwa.

Wyjaśnił, że organ pierwszej instancji ustalił, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] zarówno [...] grudnia 1990 r., jak i [...] października 2000 r. stanowiła własność Gminy [...]. Minister wskazał, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] stwierdził, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Powyższe potwierdza także treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działek nr [...] i nr [...], gdzie w dziale drugim księgi, jako właściciel wpisana jest Gmina [...]. Podstawą wpisu własności jest decyzja komunalizacyjna z [...] czerwca 2017 r., nr [...].

Minister podkreślił, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno [...] grudnia 1990 r., jak i [...] października 2000 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu, badanie pozostałych przesłanek z art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., tj. pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na [...] grudnia 1990 r., stało się bezprzedmiotowe.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] maja 2019 r. wniosły [...] S.A. w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Śląskiego z 16 stycznia 2018 r., która powinna zostać uchylona,

2) art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy;

- naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

3) art. 80 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r. Dz. U. Nr 30, poz. 127, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa,

4) art. 16 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz.138 ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy z 27 kwietnia 1989 r. oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności,

5) art. 34 oraz 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianych i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorców państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z treścią art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.

Zgodnie z art. 34a ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.).

Z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:

- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,

- grunt ten [...] grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...],

- do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Podkreślić przy tym należy, że wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r., stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3, w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.

Zważyć należy, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki, z dniem [...] maja 1990 r., zaistniał z mocy samego prawa. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które [...] grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z [...] czerwca 2017 r., stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą spółkę w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Słusznie więc organy nie badały spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu. Jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z nich przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie.

Podniesione w skardze zarzuty de facto dotyczą decyzji komunalizacyjnej, która nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Także powołane w uzasadnieniu skargi orzeczenia dotyczą decyzji komunalizacyjnych. Wprawdzie przepis art. 34a ustawy o komercjalizacji stanowi, że grunty o których mowa w art. 34 z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r., jednakże zarzuty te mogły by być podniesione wobec decyzji komunalizacyjnej i we właściwym trybie. Natomiast fakt wydania decyzji komunalizacyjnej i dokonanie na jej podstawie wpisu, jako właściciela Gminy [...] do księgi wieczystej czyniło niemożliwym wydanie przez Wojewodę decyzji na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o wnioskowanej przez [...] treści.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 80 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdyż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Gdyby [...] miały sporne działki w zarządzie, to nie występowałyby o wydanie decyzji na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji. Z art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. wynika wprost, że jedną z przesłanek nabycia prawa użytkowania wieczystego, jest brak legitymowania się w dniu [...] grudnia 1990 r. przez [...] dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej.

Z tych samych przyczyn niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 16 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" oraz art. 42 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. Przepisy ustrojowe [...] nie kreowały tytułu prawnego do gruntu. Ponadto, jak wyżej wskazano, gdyby skarżąca taki tytuł miała, to nie występowałaby o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r.

Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, gdyż organ prowadził postępowanie z zachowaniem zasad określonych w tych przepisach. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa, bowiem decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.

Nie został naruszony przepis art. art. 107 § 3 kpa. Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Z uzasadnienia wynika, jakimi przesłankami kierował się organ wydając decyzję, wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.