Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 682/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Wycichowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r. nr SKO Gd/1069/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej E. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/1069/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 29 lipca 2021 r. skarżąca złożyła do Wójta Gminy Kwidzyn wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką, W. S.

Wójt Gminy Kwidzyn decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium nie zgodziło się z organem pierwszej instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż nie jest jego zdaniem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części wskazanego przepisu, która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium uznało też, że organ pierwszej instancji powinien uzupełnić materiał dowodowy.

Wójt Gminy Kwidzyn decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym wywiad środowiskowy, wskazał, że W. S., urodzona w 1939 r., choruje na zwyrodnienie wielostawowe, zwyrodnienie kręgosłupa, osteoporozę ogólną, chorobę nadciśnieniową, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie naczyniowe mieszane korowe i podkorowe, cukrzycę, dnę moczanową i niedokrwienność serca (ma wszczepiony rozrusznik serca typu DDD). W. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim w Gdańsku w dniu 19 lipca 2017 r., przy czym daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 24 marca 2015 r.

Organ ustalił też, że W. S. jest wdową, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma trzy córki, mieszka w domu wielorodzinnym, w którym znajdują się trzy mieszkania. W jednej części mieszka córka M.B. z rodziną, w drugiej części córka E. M. z mężem, a w trzeciej części W. S. Trzecia córka, D. B., mieszka w G. i pracuje. M. B. prowadzi gospodarstwo rolne i nie jest w stanie pełnić opieki nad matką. Pomoc i opiekę świadczy E. M., która sprawuje stale, całodobowo opiekę nad niepełnosprawną matką i z tego powodu nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. E. M. do 31 maja 2011r. pracowała w J. Sp. z o.o., potem nie podejmowała zatrudnienia.

E. M. oświadczyła, że od około 7 lat sprawuje bezpośrednią, całodobową opiekę nad matką, wykonuje wszystkie czynności związane z jej pielęgnacją, higieną, myciem, pampersowaniem, podawaniem leków, sporządzaniem posiłków, kontrolowaniem jedzenia posiłków, robieniem zakupów, załatwianiem recept, jeżdżeniem do lekarzy, sprzątaniem, kładzeniem mamy spać, zaglądaniem do mamy w nocy - 3 razy.

Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że została spełniona przesłanka wymagana do przyznania E. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. S. w postaci rezygnacji z podjęcia zatrudnienia, ponieważ zakres opieki oraz częstotliwość sprawowania opieki, nie pozwala E. M. podjąć jak i poszukiwać zatrudnienia. Organ uznał jednak ponownie, że nie została spełniona zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, czyli moment powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, gdyż nie można ustalić, czy u W. S. niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując na naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, a także na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1, 1b i 5 lit. a ustawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium nie zgodziło się z organem pierwszej instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, ponownie wskazując, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium stwierdziło też, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy w sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności lub brakiem możliwości z tej przyczyny podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej.

Kolegium zauważyło, że umowa o pracę skarżącej zawarta była na czas określony i została rozwiązana z upływem czasu, na jaki została zawarta, tj. 31 maja 2011 r. Skarżąca po rozwiązaniu tej umowy nie była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, a do kwietnia 2017 r. przepracowała jedynie 7 lat, 10 miesięcy i 13 dni, przy czym okresy nieskładkowe wynoszą 6 lat, 9 miesięcy i 23 dni. Tymczasem W. S. legitymuje się stopniem niepełnosprawności dopiero od marca 2015r. Do tego czasu odwołująca się, jak wynika z ustaleń organu I instancji, nie poszukiwała pracy i nie była zarejestrowana w PUP. Kolegium nie dało wiary, że skarżąca podjęłaby zatrudnienie w firmie, w której do 2011 r. pracowała, ponieważ ma ona obecnie 60 lat i nie pracuje już od 11 lat. Rynek pracy ma ograniczone zapotrzebowanie na pracowników w tym wieku, a fakt braku wykształcenia skarżącej i dodatkowych innych umiejętności niż wyuczone u ostatniego pracodawcy nie zwiększa jej szans na znalezienie pracy. Kolegium wskazało, że z informacji zawartych na stronie internetowej firmy J. w Kwidzynie wynika, że firma ta poszukuje pracowników jedynie na stanowiska menadżerskie i na stanowisko techników procesu i w tej sytuacji oświadczenie skarżącej Kolegium uznało za złożone na potrzeby sprawy. Kolegium biorąc pod uwagę powyższe ustalenia doszło do wniosku, że z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego wskazanego w art. 17 ust. 1 ustawy, wnioskowanego świadczenia przyznać nie można.

Kolegium stwierdziło też, że w tym samym budynku, w którym mieszka W. S., mieszka też druga jej córka, zatem nie można przyjąć, by nie pomagała skarżącej w opiece nad matką, choćby w niewielkim zakresie. Skarżącej pomaga również mąż.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r. i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Organowi zarzucono:

dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia,

zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia powyższej dyspozycji, podczas gdy osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego,

dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a ustawy, polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne córki nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów córki te nie sprawują nad nią opieki,

naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2000), dalej "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą dalszego zatrudnienia a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ w sposób dowolny bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznał, że skoro wymagająca opieki W. S. ma inne córki nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu II instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

W sprawie nie jest sporne, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz że matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest też kwestionowane, że matka skarżącej jest osobą bardzo schorowaną i zakres opieki, jakiej wymaga, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez osobę sprawującą tę opiekę.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub go nie podejmuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium bowiem stoi na stanowisku, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma związku ze sprawowaniem tej opieki, lecz jest spowodowane innymi przyczynami – tj. wiekiem i brakiem realnej możliwości podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom tę opiekę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu tego świadczenia, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).

Nie ma zatem istotnego znaczenia, że skarżąca przerwała zatrudnienie w 2011r., a jej matka legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od marca 2015 r., istotne znaczenie ma natomiast czy aktualnie skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19). Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną.

Również w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy uznając, że sam fakt, iż skarżąca zaprzestała wykonywania pracy zawodowej w 2011 r., wyklucza możliwość uznania za istniejący związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Powyższy błąd spowodował, że Kolegium nie zbadało należycie istotnych w tej sprawie okoliczności wskazujących na istnienie takiego związku, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Niewątpliwie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad matką. Matka skarżącej jest osobą bardzo schorowaną, choruje m.in. na Alzheimera, wymaga instruktażu, pomocy i kontroli przy wszystkich czynnościach. Jak odnotował pracownik socjalny w wywiadzie środowiskowym "Pani M. sprawuje stale, całodobowo opiekę nad niepełnoprawną matką, która wymaga wsparcia, kontroli w każdej sferze życia codziennego, z tego powodu nie jest ona w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej". Niewątpliwie zatem sprawowana przez skarżącą opieka stanowi przeszkodę do podjęcia przez nią zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika także, aby istniały inne obiektywne przeszkody, np. zdrowotne, które uniemożliwiałyby skarżącej podjęcie zatrudnienia. Przeszkodami tymi nie jest ani wiek (60 lat) ani wykształcenie skarżącej. Z całą pewnością przeszkodą taką nie jest też fakt, że na stronie internetowej firmy J. nie ma ofert pracy odpowiednich dla kompetencji skarżącej. Nie sposób zatem dopatrzeć się okoliczności, które negowałyby istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Skarżąca wszak konsekwentnie podnosi, że podjęłaby pracę zawodową, gdyby nie musiała sprawować opieki nad matką, a akta sprawy nie dostarczają podstaw do kwestionowania tego oświadczenia. Nie chodzi przy tym o pracę u konkretnego pracodawcy, jak błędnie przyjęło Kolegium, ale o podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby jako opiekunka osoby starszej i schorowanej, którą to wszak pracę skarżąca faktycznie świadczy na rzecz swojej matki.

W konsekwencji Sąd uznał, że organ dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną przez nią nad matką. Związek taki bowiem niewątpliwie istnieje, do którego to wniosku prowadzi prawidłowa i kompleksowa ocena materiału dowodowego w świetle prawidłowo zinterpretowanej normy art. 17 ust. 1 ustawy.

Nie można też zgodzić z Kolegium, że skoro istnieją także inne osoby zobowiązane alimentacyjnie wobec W. S. (rodzeństwo skarżącej), to uniemożliwia to przychylenie się do wniosku skarżącej. Okoliczność bowiem, że kilka osób ma obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej jest dla sprawy obojętna. Liczy się tylko to, czy osoba występująca w wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia wszystkie pozytywne przesłanki przyznania tego świadczenia i nie zachodzą w jej wypadku przesłanki negatywne. Jeżeli taka sytuacja występuje, to bez znaczenia pozostaje kwestia związana z innymi potencjalnie uprawnionymi osobami.

Bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżącej w opiece nad matką pomaga mąż. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, pomaga on przy teściowej – robi zakupy, wozi do lekarza, w razie potrzeby zostaje z nią i sprawuje opiekę. Z wywiadu nie wynika, aby pomoc ta świadczona była w zakresie, który umożliwiałby skarżącej podjęcie zatrudnienia. Przeciwnie, pracownik socjalny stwierdził, że skarżąca sprawuje opiekę stale, całodobowo i w każdej sferze życia codziennego matki, co uniemożliwia podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zawodowej. Art. 17 ust. 1 ustawy nie uzależnia przy tym otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. m.in. wyroki WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r. II SA/Ol 128/22 i WSA w Gliwicach z 16 czerwca 2021 r. II SA/Gl 497/21). Okazjonalne korzystanie z pomocy innych osób (siostry czy męża) w sprawowaniu tej opieki, której główny ciężar zgodnie z niepodważonymi ustaleniami spoczywa na skarżącej, nie pozbawia jej zatem cech opieki stałej i długoterminowej.

Podsumowując, analiza całego materiału dowodowego prowadzi do odmiennych od przyjętych przez Kolegium wniosków co do niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia w celu realizacji niezbędnej potrzeby sprawowania opieki nad matką.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącej z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).