Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 175/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6273 Świadczenia udzielane cudzoziemcom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 nr [...]; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po rozpoznaniu wniosku S. E. (S. E., dalej "skarżący") o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...] września 2012 r. znak [...], odmawiającej zmiany w trybie uregulowanym w art.154 k.p.a. ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], utrzymało własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. w mocy.

II. Zaskarżona decyzja SKO z dnia [...] listopada 2012 r. zapadła w następującym stanie faktycznym:

1. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Prezydent W. (dalej "Prezydent") odmówił przyznania skarżącemu oraz jego małoletniemu synowi M.E., urodzonemu w dniu 21 kwietnia 2009 r., pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców (dalej "pomoc").

Uzasadniając odmowę pomocy, Prezydent wskazał w szczególności, co następuje:

Podstawą do odmowy pomocy był przepis art.95 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 175, poz.1362, t.j. z późn.zm.), stosownie do którego to przepisu cudzoziemcowi odmawia się udzielenia pomocy w przypadku, gdy został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie.

Zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Karnego skarżący, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], został skazany na podstawie art.264 § 2 k.k., art.69 § 1 i 2 k.k., art.79 § 1 pkt 1 k.k. za przestępstwo popełnione umyślnie, w konsekwencji czego udzielenie mu wnioskowanej pomocy nie jest możliwe

Dla oceny powyższej kwestii nie ma znaczenia, czy popełnienie przestępstwa nastąpiło w trakcie trwania indywidualnego programu integracji, przed złożeniem wniosku o pomoc integracyjną, czy też w trakcie trwania procedury o nadanie statusu uchodźcy.

2. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. SKO utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.

3. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa/1169/11, Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję SKO z dnia [...] marca 2011 r.

4. Wnioskiem z dnia 10 lipca 2012 r. skarżący zwrócił się do SKO o zmianę ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. w trybie uregulowanym w art.154 k.p.a. poprzez orzeczenie o przyznaniu pomocy.

Uzasadniając wniosek, skarżący podniósł, że decyzje Prezydenta oraz SKO w przedmiocie odmowy przyznania pomocy zostały wydane na podstawie wadliwej wykładni art.95 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżący podniósł, że w myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2292//10, odmowa przyznania pomocy na podstawie przywołanego przepisu może następować tylko w przypadku popełnienia przez cudzoziemca przestępstwa w trakcie realizacji indywidualnego programu integracyjnego. Skazanie cudzoziemca za przestępstwo umyślne, którego dopuścił się przed uzyskaniem ochrony w postaci statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej nie stanowi natomiast przesłanki do wydania decyzji odmownej.

5. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. SKO odmówiło zmiany decyzji SKO z dnia [...] marca 2011 r. w trybie art.145 k.p.a.

Uzasadniając odmowę zmiany własnej decyzji z dnia [...] marca 2011 r., SKO wskazało w szczególności, co następuje:

(1). Kwestia odmowy przyznania cudzoziemcowi pomocy z przyczyn określonych w art.95 ust.4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie została pozostawiona do uznania organowi administracji. W razie wystąpienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie organ ma obowiązek orzec o odmowie udzielenia pomocy. Decyzja ta ma zatem charakter nie uznaniowy a związany. Możliwość zmiany decyzji administracyjnej na podstawie art.145 k.p.a. dotyczy natomiast wyłącznie decyzji uznaniowych.

(2). Zgodność z prawem decyzji SKO z dnia [...] marca 2011 r. przesądził tut. Sąd, który wyrokiem z dnia [...] lutego 2012 r. oddalił skargę na tę decyzję.

(3). Powołany przez skarżącego we wniosku wyrok NSA dotyczył innej sprawy administracyjnej.

6. Skarżący wniósł do SKO o ponowne rozpoznanie sprawy.

III. Rozpatrzywszy sprawę ponownie zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., SKO utrzymało własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. w mocy, podtrzymując argumentację w sprawie i dodając, że zmiana decyzji prowadziłaby do naruszenia art.170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO, podtrzymując stanowisko zajmowane w postępowaniu administracyjnym.

V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja SKO, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego samego organu z dnia [...] września 2012 r., wydane zostały z naruszeniem art.154 k.p.a., tj. z naruszeniem przepisu postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z tej racji obie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją SKO z dnia [...] listopada 2012 r. była zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie uregulowanym w art.154 k.p.a.

Podkreślenia wymagają następujące uwarunkowania prawne, związane ze stosowaniem tego rodzaju nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego:

1. Wskazany wyżej przepis stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (§1). W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§2).

2. Dokonując na potrzeby kontroli legalności zaskarżonej decyzji SKO, wykładni art.154 k.p.a., Sąd orzekający stwierdza, że na pełną aprobatę zasługuje stanowisko, odnoszące się w sposób generalny do istoty prawnej oraz celu ustanowionej w tym przepisie instytucji procesowej, sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1789/07, publ. ONSAiWSA 2009/6/117.

Podkreślenia wymaga, że sprawa administracyjna, w odniesieniu do której zajął stanowisko NSA, miała charakter inny, aniżeli sprawa będąca przedmiotem obecnie rozpatrywanej skargi, dotyczyła bowiem zmiany decyzji, odmawiającej potwierdzenia posiadania przez stronę obywatelstwa polskiego, wydanej na podstawie art.17 ust.4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz.353 z późn.zm.). Wskazany wyżej akt prawny utracił moc obowiązującą z dniem [...] maja 2012 r., na podstawie art.69 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2012 r. Nr 161), która to ustawa zastąpiła ustawę z 1962 r., niemniej nowy stan prawny przewiduje również instytucję orzekania przez organ administracji w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego (art.55 i nast. ustawy). Oznacza to, że stanowisko NSA zachowuje swoją aktualność również obecnie. Powyższe okoliczności należało przywołać z tego względu, że decyzja w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego jest decyzją o charakterze związanym (ustalenie przez organ, że strona spełniła przesłanki, od których uzależnione było nabycie w przeszłości obywatelstwa polskiego i jednocześnie nie wystąpiły przesłanki, z którymi wiązałaby się następnie utrata tego obywatelstwa, obliguje organ do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, natomiast ustalenie, że strona nie spełniła przesłanki, od których uzależnione było nabycie w przeszłości obywatelstwa polskiego, ewentualnie, że później wystąpiły przesłanki, z którymi wiąże się następnie utrata tego obywatelstwa, obliguje organ do odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego). W świetle powyższego nie można podzielić stanowiska organu, że związany charakter

.

decyzji, będącej przedmiotem wniosku o zmianę w trybie art.154 k.p.a., jest automatyczną przeszkodą do dokonania takiej zmiany

3. W przywołanym wyroku NSA stwierdzono w szczególności, co następuje:

"Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a., podobnie jak uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a., należy do trybów nadzwyczajnych, które zgodnie z ustawą pozwalają zweryfikować decyzję (...). Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Gdy decyzja dotknięta jest ciężkimi wadami, można stwierdzić jej nieważność, a gdy określone wady dotyczą postępowania, można zweryfikować decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenie nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Nie można zakładać, że interes społeczny i słuszny interes strony nie przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, która jest prawnie wadliwa, jeżeli wadliwość ta nie stanowi uzasadnionej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji albo do wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją.

Takie stanowisko było przyjmowane w doktrynie odnośnie do art. 135 i 136 K.p.a. w pierwotnym brzmieniu tych przepisów, od wejścia w życie Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 stycznia 1961 r. (E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1970, s. 256-267). Według tych komentatorów w sytuacjach takich, jak błąd w ustaleniu stanu faktycznego lub błąd w ocenie prawnej stanu faktycznego albo zmiana wykładni przepisów prawa, możliwe jest uchylenie lub zmiana decyzji z zastosowaniem trybu określonego w art. 135 lub 136 K.p.a. Zmiany art. 135 i 136 K.p.a., które w obowiązującym tekście Kodeksu postępowania administracyjnego oznaczone są jako art. 154 i 155, dotyczyły głównie tego, że stosowanie tych przepisów ograniczono do decyzji ostatecznych oraz dodano przesłanki w postaci "interesu społecznego lub słusznego interesu strony", od których zależy możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej; takie przesłanki były na gruncie art. 135 i 136 K.p.a. przyjmowane w drodze wykładni (...).

W obecnym brzmieniu art. 154 i 155 k.p.a. również przyjmuje się, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc niedającymi podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 8, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 696). Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać formalne dalsze obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem. Oznacza to, że jeżeli strona wystąpi z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a., twierdząc, iż decyzja ta jest wadliwa (narusza prawo), organ powinien rozważyć, czy decyzja jest rzeczywiście wadliwa prawnie, a w razie stwierdzenia takiej wadliwości powinien ocenić, czy są to wady kwalifikowane wymienione w art. 145 § 1 lub art. 156 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby wszczęcie postępowania wznowieniowego albo postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli nie są to wady tego rodzaju, organ powinien rozstrzygnąć, czy ze względu na stwierdzone wadliwości (naruszenia prawa) interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za tym, by decyzja ostateczna podlegała uchyleniu lub zmianie. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., mogą przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, jeżeli została ona wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji z powodu tego naruszenia.".

4. Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie podziela również stanowiska organu, że sam fakt skontrolowania przez sąd administracyjny legalności ostatecznej decyzji administracyjnej i oddalenia skargi na tę decyzję wyklucza dopuszczalność późniejszej zmiany tej decyzji w trybie art.154 k.p.a. Za w pełni zasługujące na aprobatę uznać należy stanowisko w tej kwestii, sformułowane w wyroku NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1958/10. Naczelny Sąd Administracyjny zważył tam, co następuje:.

"Kwestia związania organów wymienionych w art.170 p.p.s.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. wyrokiem sądu oddalającym skargę na decyzję objętą wnioskiem była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m. innymi w wyroku z dnia 15 sierpnia 1985 r., sygn. akt II

SA 80/85 (ONSA 1985, Nr 2, poz. 16) stwierdził, że w przypadku oddalenia przez sąd administracyjny skargi na decyzję, organ administracyjny może wzruszyć później taką decyzję na podstawie art. 154 lub 155 k.p.a., gdy będą spełnione przesłanki przewidziane w tych przepisach. Ocena prawna wyrażona przez sąd administracyjny w przypadku oddalenia skargi wniesionej na decyzję, wiążąca organ z mocy art. 153 p.p.s.a., nie pozbawia tego organu możliwości weryfikacji decyzji na podstawie art. 154 lub 155 k.p.a. z uwagi na przesłanki celowościowe tych przepisów.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA 1999/98 (Lex nr 48660), z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1531, (Lex 418289) oraz wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07, (Lex nr 505294) jak również w wyroku z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1244/10. W wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawomocność jest szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą to cechę uzyskuje w efekcie uznania przez Sąd Administracyjny jako zgodnej z prawem. Prawomocność jest specyficznym skutkiem w zasadzie tylko wyroku oddalającego skargę. Wyrok taki przesądza, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia kryteriów kontroli legalności. Przymiot prawomocności dotyczy więc tylko sprawy zgodności z prawem danej decyzji i nie stwarza przeszkód dla jej zmiany lub uchylenia w trybie art. 154, 155, 161 czy 162 § 2 k.p.a. (...).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie w pełni podziela stanowisko co do dopuszczalności wzruszania w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznych decyzji, które były już przedmiotem kontroli sądu pod względem legalności w postępowaniu zwyczajnym, bowiem kontrola ta ze swej istoty nie mogła odnosić się do badania przesłanek określonych w art. 154 k.p.a., które mogą zaistnieć dopiero po wydaniu decyzji. Dopiero bowiem po wydaniu decyzji ostatecznej może zaistnieć sytuacja, w której ujawni się interes społeczny lub słuszny interes strony w żądaniu uchylenia lub zmiany tej decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. To samo (możliwość wzruszania w trybie art. 154 k.p.a.) odnosi się do decyzji, które były wcześniej przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej określonych w tym przepisie (interes społeczny,

słuszny interes strony). Nie chodzi w nim zatem wyłącznie o kwestię oceny legalności decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem mającym nowy przedmiot w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym.".

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej obecnie decyzji SKO w świetle wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych prowadzi do następujących konkluzji:

1. Przedmiotem wniosku skarżącego, datowanego na 10 lipca 2012 r., dotyczącego zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej na podstawie art.154 k.p.a. była zmiana decyzji SKO z dnia [...] marca 2011 r., wydanej w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącemu pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców w związku z wystąpieniem przeszkody do udzielenia takiej pomocy, o której mowa w art.95 ust.4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

2. Przepis art.91 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji. Zgodnie z art.94 ust.4 ustawy wniosek obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeżeli uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą.

3. Zgodnie z art.95 ust.4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej odmowa udzielania cudzoziemcowi pomocy następuje w przypadku, gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie.

4. Organy orzekające w przedmiocie udzielania pomocy skarżącemu (Prezydent – decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., SKO – decyzją z dnia [...] marca 2011 r.) stanęły na gruncie takiej wykładni art.95 ust.4 pkt 2 ustawy, że sam fakt skazania cudzoziemca prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie (fakt niekwestionowany w niniejszej sprawie) obliguje do odmowy udzielenia cudzoziemcowi pomocy, bez względu na to, że fakt skazania miał miejsce przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy.

5. Wskazać należy, że taka wykładnia przedmiotowego przepisu została podzielona w niektórych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np.

wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 725/10, publ. LEX).

6. Takie stanowisko wynika również z wyroku tut. Sądu, oddalającego skargę skarżącego na decyzję SKO z dnia [...] marca 2011 r., aczkolwiek podkreślenia wymaga, że (co wynika jednoznacznie z części historycznej uzasadnienia tego wyroku) w skardze skarżący nie kwestionował wykładni art.95 ust.4 pkt 2 ustawy, dokonanej przez organ, a kwestionował sam fakt, że negatywne rozpatrzenie jego wniosku rzutuje automatycznie na sytuację prawną małoletniego syna skarżącego. Zasadniczo tej kwestii poświęcił swoje rozważania Sąd.

7. Okolicznością istotną w kontekście niniejszej sprawy jest fakt, że w powołanym skardze wyroku z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2292/10, wydanym w innej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, przeprowadziwszy wnikliwą i wieloaspektową wykładnię art.95 ust.4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wykazał wadliwość dotychczas zajmowanego w orzecznictwie administracyjnym i sądowym stanowiska, w świetle którego dla zastosowania art.95 ust.4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma znaczenia data skazania cudzoziemca prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne.

W uzasadnieniu wyroku sformułowano zatem następujące wnioski:

(1). Wprowadzone przez ustawodawcę sformułowanie "odmowa udzielania pomocy następuje [...] w przypadku, gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie" ma charakter wieloznaczny, albowiem wyrażenie to w swojej warstwie semantycznej nie przesądza, czy przyczyna łączona z karalnością cudzoziemca odnosi się do przypadku jego skazania prawomocnym wyrokiem sądu niezależnie od czasu, kiedy ten fakt nastąpił, czy też ogranicza się do sytuacji skazania cudzoziemca w trakcie realizowania przez niego indywidualnego programu integracji.

(2). W związku z wieloznacznością terminu "odmowa udzielania pomocy" należy odwołać się do systematyki interpretowanego aktu normatywnego (uzasadnienie zawiera szczegółowe przesłanki do dokonania takiego odwołania).

(3). Wyniki tej analizy prowadzą do wniosku, że uprawnienia wynikające z uczestnictwa w programie integracji nie powinny zostać odebrane (nie przyznane) cudzoziemcom, którym udzielono ochrony poprzez nadanie statusu uchodźcy lub objęcie ochroną uzupełniającą tej grupie odebrane tylko z tego powodu, że popełnili oni przestępstwo i zostali prawomocnie skazani w przeszłości – niezależnie czy miało to miejsce przed wystąpieniem o pomoc, czy też nawet przed uzyskaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.

(4). Takie działanie nie odpowiadałoby bowiem interesowi publicznemu, który zakłada, że w łączności z decyzją o objęciu cudzoziemca ochroną, skutkującą prawem tego cudzoziemca do legalnego przebywania w Polsce, państwo powinno podejmować kroki, które będą ułatwiały proces integracji cudzoziemców. Możliwość nieudzielania pomocy finansowej należy łączyć z prewencyjnym oddziaływaniem na uchodźców i cudzoziemców objętych ochroną uzupełniającą, ukierunkowanym na przestrzeganie przez nich porządku prawnego. Fakt retrospektywnej oceny życia cudzoziemca przed objęciem go ochroną celowi temu nie służy, albowiem w tym przypadku ocena ta nabiera charakteru wyłącznie represyjnego, nieskierowanego na wychowawcze oddziaływanie analizowanej regulacji administracyjnej podczas procesu integracji. Fakt naruszenia porządku prawnego i skazanie cudzoziemca podlegają rozważeniu jedynie w takim zakresie, w jakim organ zobowiązany jest w toku postępowania o udzielenie ochrony rozważyć zastosowanie w stosunku do cudzoziemca klauzul wyłączających nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej.

(5). Powyżej wskazany kierunek wykładni znajduje oparcie w prawie unijnym odnoszącym się do wspierania przez Unię Europejską działań podejmowanych przez Państwa Członkowskie w zakresie ponoszenia konsekwencji związanych z przyjmowaniem uchodźców. Podkreśla się w nim, że integracja uchodźców w społeczeństwie kraju, w którym się osiedlili, jest jednym z celów Konwencji genewskiej sporządzonej dnia 28 lipca 1951 r., dotyczącej statusu uchodźców, uzupełnionej przez Protokół sporządzony w Nowym Yorku dnia 31 stycznia 1967 r. Zwraca się uwagę także na to, że Państwa Członkowskie powinny wspierać działania polegające na promowaniu integracji społecznej, gospodarczej i kulturowej tych osób w takim zakresie, w jakim działania te przyczyniają się do spójności gospodarczej i społecznej, której utrzymanie i wzmacnianie jest jednym z podstawowych celów traktatowych Wspólnoty. Zarówno w interesie Państw Członkowskich, jak i osób zainteresowanych leży umożliwienie uchodźcom i wysiedleńcom, którzy uzyskali prawo pobytu na terytorium Państw Członkowskich, utrzymywania się dzięki pracy wykonywanej zgodnie z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi (por. decyzja Rady nr 2004/904/WE z dnia 2 grudnia 2004 r. ustanawiająca Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2005–2010, pkt 5 i 6 preambuły, Dz.U. L 381 z 28.12.2004 r.,

str. 52—62). Program pomocy służy znalezieniu przez cudzoziemców zatrudnienia zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, podjęciu przez nich potrzebnych szkoleń, czy też właściwemu funkcjonowaniu w kontaktach ze środowiskiem lokalnym.

(6). Skazanie cudzoziemca prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie przed uzyskaniem ochrony w postaci statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej nie stanowi przesłanki do wydania na podstawie art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej decyzji o odmowie udzielania pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji.

7. Odnosząc powyższe konkluzje NSA do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wskazany w art.154 § 1 k.p.a. interes społeczny oraz słuszny interes skarżącego w żądaniu zmiany decyzji odmawiającej przyznania pomocy skarżący wiąże z tym, że decyzja ta została bezsprzecznie wydana z naruszeniem art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ niezasadnie bowiem zastosował ten przepis w sytuacji, w której skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem karnym nie w okresie, w którym był objęty pomocą integracyjną, a przed wszczęciem postępowania w tej kwestii.

8. Stosownie do uwag poczynionych na wstępie, a dotyczących zakresu zastosowania art.154 k.p.a., SKO winno obecnie, tj. w toku ponownego orzekania w sprawie w następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku, ocenić stopień naruszenia art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, do którego doszło przy orzekaniu przez ten organ w decyzji z [...] marca 2011 r.

W razie stwierdzenia, że naruszenie to nie miało charakteru rażącego, a zatem nie może być podstawą do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z [...] czerwca 2011 r. i wyeliminowana tej decyzji z obrotu prawnego w tym trybie, SKO winno uwzględnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, że interes społeczny oraz słuszny interes skarżącego przemawia za zmianą decyzji w trybie art.154 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz.1348 z późn.zm.).