Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 113/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6048 Status zakładu pracy chronionej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: 7, art. 77, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Andrzej Skoczylas Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1403/13 w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. we W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Spółki z o.o. we W. na rzecz Ministra Pracy i Polityki Społecznej 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1403/13, oddalił skargę M. Spółki z o.o. we W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r., nr [...], o stwierdzeniu utraty statusu zakładu pracy chronionej.

Z uzasadniania wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] marca 1992 r., nr [...], Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej – Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych działając na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 ze zm.) przyznał od dnia wydania decyzji status zakładu pracy chronionej M. Sp. z o.o. z siedzibą we W. przy ul. J. N. [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], Wojewoda D. po kolejnym ponownym rozpatrzeniu sprawy i dwóch prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (pierwszy z dnia [...].12.2004 r., sygn. akt VI SA/Wa 25/04, drugi z dnia 21.12.2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 723/06) oddalających skargi spółki, działając na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) w zw. z art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako "k.p.a.", po wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu 3 września 2002 r. stwierdził utratę z dniem [...] stycznia 1999 r. statusu zakładu pracy chronionej przez spółkę M..

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w zakresie użytkowanych obiektów i pomieszczeń przy ulicy S. [...] paw. [...] we W. spółka uzyskała od Państwowej Inspekcji Pracy we W. trzy decyzje: nakaz z dnia [...] stycznia 1999 r. oraz decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Okręgowego Inspektora Pracy we W..

Organ stwierdził, że dokumenty te wskazują na niespełnienie w dniu [...] stycznia 1999 r. przez obiekty i pomieszczenia spółki, znajdujące się pod podanym wyżej adresem warunków stawianych zakładowi pracy chronionej w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Inne dokumenty zebrane w tej sprawie wskazują, że spółka już od grudnia 1996 r. miała siedzibę pod wskazanym adresem (post. Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] listopada 1996 r.). Mimo że organ nie miał możliwości ustalenia dokładnej daty rozpoczęcia użytkowania przez spółkę obiektów

i pomieszczeń przy ul. S. [...] paw. [...] we Wrocławiu, to zebrane w sprawie dowody bezsprzecznie potwierdziły, że siedziba spółki mieściła się pod podanym adresem już w grudniu 1996 r.

W odwołaniu spółka zarzuciła decyzji naruszenie licznych przepisów prawa procesowego i materialnego. Stwierdziła, że wadliwie ustalono datę, z jaką rzeczywiście zaczęła użytkować lokal przy ul. S. [...] paw. [...] we W. na dzień [...] stycznia 1999 r. i że spełniał on wymogi przewidziane dla zakładu pracy chronionej, natomiast osoby niepełnosprawne nie świadczyły w nim pracy, gdyż w lokalu znajdował się wyłącznie zarząd spółki. Do odwołania załączono wniosek o dopuszczenie dowodów zgłaszanych na poprzednich etapach postępowania.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., po rozpatrzeniu dowołania, Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji z [...] marca 2009 r.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo przyjął najbardziej prawdopodobną datę, a tym samym najbardziej korzystną dla spółki, od której spółka zaczęła faktycznie użytkować lokal przy ul. S. [...] paw. [...] we W. na dzień [...] stycznia 1999 r., tj. na dzień wydania nakazu przez Okręgowego Inspektora Pracy we W., dotyczącego przystosowania tego lokalu dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Od grudnia 1996 r. lokal pod wskazanym adresem jest jedynym miejscem wykonywania przez spółkę działalności. Spółka posiada tytuł prawny do tego lokalu, co potwierdziła przesyłając w 1996 r. do PIP "Kartę zgłoszenia pracodawcy". Prawidłowo zatem organ I instancji oparł się na nakazie z dnia [...] stycznia 1999 r. dla ustalenia faktu użytkowania powyższego lokalu.

Organ odwoławczy wskazał także, że wnioski dowodowe spółki w istocie zmierzały do podważenia nakazu z dnia [...] stycznia 1999 r., a więc nie mogły zostać uwzględnione, zaś bez znaczenia dla sprawy pozostaje czy osoby niepełnosprawne przebywały w omawianym lokalu, skoro z ustawy wynika, że wszystkie obiekty i pomieszczenia użytkowanie przez zakład pracy chronionej muszą spełniać warunki określone art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił ponadto, że decyzje stwierdzające utratę statusu zakładu pracy chronionej są deklaratoryjne i jako takie mogą wywierać skutki prawne z datą wsteczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. M. Spółka z o.o. wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyła zarzuty i argumentację zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko w tej sprawie.

Wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1996/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. M. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2009 r.

Od powyższego wyroku skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt. II GSK 2305/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1996/09 wskazując, że w sprawie postępowanie zostało dotknięte wadą nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zarówno w składzie WSA w W. z dnia [...] października 2010 r., który orzekł wyrok zaskarżony rozpoznawaną skargą kasacyjną, jak również w składzie WSA w W., który orzekł poprzedzający wyrok z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 723/06, na mocy którego oddalono skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 lutego 2006 r. w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej przez M. Spółkę z o.o. orzekali ci sami sędziowie WSA: H. E. Ś. oraz Z. R.. W ocenie NSA powyższa sytuacja wyczerpuje dyspozycję art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] lipca 2013 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy przy uwzględnieniu art. 190 p.p.s.a. w odniesieniu do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2305/11 oddalił skargę spółki M. jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Sąd oraz organy są związani przy rozpoznawaniu sprawy na mocy art. 170 p.p.s.a. orzeczeniem WSA w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. w którym to wyroku nie zaakceptowano stanowiska organu, że utrata statusu zakładu pracy chronionej nastąpiła z dniem [...] października 1996 r. Zdaniem tego Sądu okoliczność zawarcia umowy najmu lokalu nie jest tożsama z pojęciem rozpoczęcia jego użytkowania, a tę ostatnią okoliczność jako istotną dla rozstrzygnięcia sprawy powinien ustalić organ.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż nie można postawić organom, zarzutu, iż data [...] stycznia 1999 r. przyjęta przez nich za datę utraty statusu zakładu pracy chronionej jest niewłaściwa. Niemożność ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości daty, od której strona skarżąca przeniosła zakład pracy chronionej do nowego lokalu, spowodowała, iż organ przyjął inną, znacznie późniejszą datę: [...] stycznia 1999 r., tj. datę w której właściwy organ stwierdził, że skarżąca nie spełniała w lokalu przy ul. S. [...] pawilon [...] we W. wymaganych prawem wymogów. W ocenie Sądu, organ trafnie oparł się na nakazie Okręgowego Inspektoratu Pracy we W. z dnia [...] stycznia 1999 r., w którym nakazano, jakie prace należy dokonać dla dostosowania pomieszczeń dla osób niepełnosprawnych. Oznacza to, iż co najmniej w dacie wydania nakazu - lokal nie spełniał wymogów wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. O tym, czy pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy chronionej odpowiadają warunkom określonym w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy decyduje Państwowa Inspekcja Pracy, która wydaje decyzję na tę okoliczność.

Zgonie z aktami sprawy Państwowa Inspekcja Pracy nie wydała w tym zakresie pozytywnych decyzji. Podstawą obu zaskarżonych decyzji są przepisy art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 1071 ze zm.). Przepis art. 30 ust. 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organy obu instancji stanowi, że Wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełnienia warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2 , lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków.

Decyzja Wojewody w tym przedmiocie jest obligatoryjna. Oznacza to, że ustalony w trakcie postępowania administracyjnego przez Wojewodę stan faktyczny, potwierdzający niespełnienie którejkolwiek z ustawowych przesłanek cofnięcia statusu zakładu pracy chronionej, nie pozwala na dokonywanie ocen w zakresie wagi niedochowanych warunków. Nie oznacza to oczywiście, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie o cofnięcie statusu zakładu pracy chronionej nie jest zobowiązany do rzetelnego, wyczerpującego i obiektywnego zbadania sprawy, w tym zebrania dowodów i ich wszechstronnej oceny, mając na uwadze drastyczne skutki jakie dla pracodawcy powoduje ewentualna decyzja cofająca status.

Reasumując Sąd I instancji uznał, za niezasadny zarzut skarżącej spółki dotyczący naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. Organy obu instancji oparły wydane przez siebie rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym. Zarówno Minister Polityki Społecznej, jak i Wojewoda wyczerpująco zbadali wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadzili dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), dokonując przy tym wszechstronnej jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak również przeprowadzili pełną analizę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Również prawidłowo organ odmówił dopuszczenia zgłoszonych przez stronę skarżącą dowodów, gdyż innymi dowodami ustalono okoliczności mające znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. Tym samym przyjąć należy, że wydanie decyzji stwierdzającej z mocą wsteczną utratę statusu zakładu pracy chronionej, we wskazanej dacie odpowiada prawu.

Sąd I instancji przytoczył treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 389/09, w pełni go aprobując a w którym wskazano, że decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest sankcją stosowaną wobec pracodawcy, lecz konsekwencją niedopełnienia warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. (...)Pracodawca, który w zamian za wykonywanie zadań publicznych korzysta z przywilejów musi wywiązywać się z obowiązków prawnych stanowiących podstawę do zwolnienia go z określonych ciężarów publicznych. Niewywiązanie się z tych obowiązków poprzez, jak w tym wypadku niezapewnienie osobom niepełnosprawnym pomieszczeń użytkowanych przez nich odpowiadających przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględniających potrzeby niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniających wymagania dostępności do nich, skutkuje utratą uprawnień wynikających ze statusu zakładu pracy chronionej. (...) Utrata statusu zakładu pracy chronionej (a więc uprzywilejowanej pozycji pracodawcy) nie ma, co do zasady, charakteru nieodwracalnego, gdyż stosownie do art. 30 ust. 2c ustawy spełnienie warunków poprzez usuniecie stanu niezgodnego z prawem, umożliwia uzyskanie statusu pracy chronionej z dniem ponownego spełnienia warunków.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniosła M. Spółka z o.o. Wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według spisu kosztów złożonego na rozprawie.

Wnosząca skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy,

a to przepisów:

1. art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 91 § 2 p.p.s.a. poprzez nieważność postępowania w związku z brakiem zawiadomienia przez Sąd pełnomocnika skarżącej spółki o terminie rozprawy w dniu [...] lipca 2013 r. przez co skarżąca pozbawiona została możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed Sądem I instancji;

2. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadniczych powodów rozstrzygnięcia w granicach sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa, tym samym nierozpoznaniu całości sprawy i jej istoty, a w konsekwencji niewskazaniu i niewyjaśnieniu pełnego zakresu rozstrzygnięcia, braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, pozbawienia strony skarżącej możliwości oceny trafności rozstrzygnięcia oraz jego motywów, którymi kierował się Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok przez brak jednoznacznych ustaleń w zakresie braku zasadności uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa podniesionych w skardze;

3. art. 134 § 1, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7, 8, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że ustalenia stanu faktycznego zostały poczynione zgodnie

z wymogami art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ I instancji, a w ślad

za nim organ II instancji dowolnie ustaliły datę z jaką pracodawca nie spełniał wymogów przewidzianych w art. art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...), opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na okoliczności, iż pracodawca użytkował lokal przy ul. S. [...] paw. [...] we W. "co najmniej" w dniu [...] stycznia 1999 r. – w dacie wydania nakazu przez PIP tj. bez przeprowadzenia wszechstronnej analizy zgromadzonych w aktach dowodów z dokumentów tj. treści nakazu PIP z dnia [...] stycznia 1999 r., umów najmu lokalu przy ul. S. [...] we W., oraz pisma PIP we W. z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], jak i samych oświadczeń przedstawicieli skarżącej spółki w tym zakresie, i oparcie swoich ustaleń wyłączne na dacie wydania nakazu przez PIP we W., która to data nie jest tożsama z rzeczywistą datą od kiedy pracodawca rozpoczął faktycznie użytkować lokal przy ul. S. [...] we W. co ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, co było już przedmiotem wskazań zawartych w decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] lutego 2006 r., nr [...],

4. art. 134 § 1, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę charakteru prawnego nakazu wydanego przez PIP we W. z dnia [...] stycznia 1999 r., który nie może stanowić podstawy do czynienia ustaleń czy, a jeżeli tak, z jaką datą pracodawca nie spełniał wymogów przewidzianych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...), gdyż podstawę takich ustaleń stanowić może wyłącznie ostateczna decyzja Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu, która zapadła dopiero w dniu [...] listopada 2012 r. nr [...], utrzymująca częściowo w mocy decyzję PIP we Wrocławiu z dnia [...] września 2009 r., nr [...].

I. naruszenie prawa materialnego, a to:

1. art. 134 § 1, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

w związku z art. art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.

o rehabilitacji zawodowej (...) w związku z § 48 rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy (Dz. U. z Nr 129, poz. 844) poprzez ich wadliwe zastosowanie pomimo tego, iż w konkretnej sytuacji brak jest podstaw

do ustalenia, iż pomieszczenia zakładu pracy przy ul. S. [...] paw. [...] we W. nie spełniały wymogów im stawianych, tym bardziej, iż osoby niepełnosprawne nigdy nie przebywały i nie korzystały z lokalu przy ul. S. [...] paw. [...], a skorzystanie przez organy administracji w takiej sytuacji z swoistej "sankcji" utraty statusu zakładu pracy chronionej skarżącej spółki stanowi, iż mamy do czynienia w tym zakresie z nieproporcjonalnością zastosowanego środka prawnego do wagi stwierdzonych w nakazie PIP we W. zaleceń w zakresie wyposażenia lokalu;

2. art. 134 § 1, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

w związku z art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) w związku z art. 163 k.p.a. przez wadliwie ich zastosowanie, pomimo iż wydanie decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej jest dopuszczalne tylko w razie jednoczesnego naruszenia wszystkich obowiązków określonych w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3 cyt. ustawy;

W uzasadnieniu zarzutów wnosząca skargę kasacyjną przedstawiła szczegółową argumentację, przemawiającą za ich zasadnością.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

M. Sp. z o.o. we W. pismem z dnia [...] marca 2015 r. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie wyrażone w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż w ramach tej podstawy kasacyjnej najdalej idącym zarzutem jest zarzut nieważności postępowania przedstawiony jako naruszenie przez Sąd I instancji art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku z art. 91 § 2 p.p.s.a. poprzez brak zawiadomienia pełnomocnika skarżącej spółki o terminie rozprawy w dniu [...] lipca 2013 roku, przez co skarżąca spółka została pozbawiona możności obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

W związku z powyższym wskazać należy, że do pozbawienia strony możności obrony swych praw dochodzi wówczas, gdy w wyniku uchybień procesowych nie może ona brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (vide B.Gruszczyński w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s.538, postanowienie NSA z 16.02.2012 r. II OSK 136/12 niepublikowane).

W orzecznictwie NSA podkreśla się także, że pojęcie "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle. Występuje ono zatem jedynie w razie zaistnienia kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakichkolwiek usterek czy utrudnień w tym zakresie. Wskazuje się również, że w celu ustalenia, czy doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, należy rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić czy uchybienie to miało wpływ na możliwość strony działania w tym postępowaniu, zaś w ostatniej kolejności zbadać, czy pomimo wystąpienia powyższych okoliczności strona miała możność obrony swych praw mimo zaistniałych uchybień procesowych. Pozbawienie strony możności obrony jej praw będzie miało miejsce jedynie w razie łącznego spełnienia wszystkich wyżej wymienionych przesłanek (vide wyrok NSA z 26.11.2013 r. I OSK 2668/13, wyrok NSA z 4.12.2012 r. I OSK 1746/12- niepublikowane).

W skardze kasacyjnej podnosi się, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej spółki nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, która została wyznaczona na dzień [...] lipca 2013 roku, a tym samym strona postępowania została pozbawiona możności obrony swych praw.

W ocenie NSA brak jest podstaw do uznania, że w omawianym zakresie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa skutkujących nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu przed Sądem I instancji skarżąca spółka była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata W. B.. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2013 roku zostało wydane zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień [...] lipca 2013 roku. W zarządzeniu o wyznaczeniu terminu rozprawy zarządzono o zawiadomieniu o terminie rozprawy pełnomocnika spółki adwokata W. B.. W dniu [...] czerwca 2013 roku zostało wysłane na wskazany przez pełnomocnika adres, zawiadomienie o terminie rozprawy. Pismem z dnia [...] lipca 2013 roku zwrócono się do Naczelnika Urzędu Pocztowego o wskazanie daty doręczenia przesyłki pełnomocnikowi skarżącej spółki. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Pocztowego W. [...] poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., że przesyłka polecona została doręczona pod wskazany adres W. B. w dniu [...] czerwca 2013 roku i odbiór przesyłki pokwitował W. B.. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zasadnie Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej spółki został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] lipca 2013 roku.

Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zgłoszone w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. są nie zasadne. Podkreślić należy, że zarzuty wskazane w punkcie I.2,3,4 petitum skargi kasacyjnej dotyczą zarzutu nieodniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze, nieuprawionego przyjęcia, iż ustalenia stanu faktycznego poczynione zostały zgodnie z wymogami określonymi w art. 7,art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a. i wreszcie wadliwej oceny charakteru prawnego nakazu wydanego przez PIP we W. w dniu [...] stycznia 1999 roku. Przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 ust. 1 lit.c p.p.s.a., art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku ze wskazanymi wyżej przepisami k.p.a. oraz art. 107 k.p.a.

Podkreślić więc należy, że powołując się na naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa, w ramach określonej wyżej podstawy kasacyjnej, kasator winien wykazać, że naruszenie tych przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Przypomnieć bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Niewątpliwie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc nie wykazał, że między naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procesowych, a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi związek przyczynowy tego rodzaju, iż ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, nie przeprowadzając zresztą w tym kierunku szerszej argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego. Sąd operuje bowiem w granicach sprawy, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe (vide wyrok NSA z 27.10. 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10; wyrok NSA z 18.05. 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; wyrok NSA z 28.09. 2010 r., sygn. akt I GSK 1158/09; wyrok NSA z 8.12. 2010 r., sygn. akt I GSK 618/09). Innymi słowy, granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia. Zaskarżenie konkretnej decyzji administracyjnej oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego staje się ta sama sprawa, która została tą decyzją rozstrzygnięta. Tak więc badając legalność zaskarżonej decyzji sąd administracyjny powraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. Ze wskazanych wyżej obowiązków Sąd I instancji wywiązał się w sposób prawidłowy, nie dający podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

W ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym należy podkreślić, że art. 141 § 4 p.p.s.a. wymienia elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto uzasadnienie powinno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała NSA z 15.02. 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyrok NSA z 20.08. 2009 r., II FSK 568/08, niepublikowany). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Tak więc sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem i jego uzasadnieniem nie może oznaczać, że uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów określonych w powołanym wyżej przepisie prawa.

W zakresie odnoszącym się do naruszenia prawa materialnego na wstępie przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu-dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że stosownie do treści art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, Wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełnienia warunków i obowiązków, o których mowa w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3 ustawy. Natomiast przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy wskazuje, że dla uzyskania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej konieczne jest także zapewnienie obiektów i pomieszczeń, które odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich.

Zasadnie Sąd I instancji uznał, że przedstawiona powyżej regulacja prawna wskazuje, iż niespełnienie któregokolwiek z warunków lub obowiązków skutkować musi utratą statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej oraz obligatoryjnym wydaniem decyzji administracyjnej w tym zakresie. Oznacza to, że nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej opisany w punkcie II. 2 petitum skargi kasacyjnej.

Natomiast zarzut opisany szczegółowo w punkcie II.1 petitum skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 28 ust. 1 pkt 2 w/w w związku z § 48 rozporządzenia Ministra Parcy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w istocie oparty jest na kwestionowaniu przez stronę skarżącą ustaleń w zakresie korzystania przez osoby niepełnosprawne z lokalu przy ulicy S. [...] paw. [...] oraz w zakresie spełnienia przez ten lokal wymogów stawianych w ustawie - art. 28 ust. 1 pkt 2. Stan faktyczny tej sprawy żadnym zarzutem skargi kasacyjnej nie został skutecznie podważony. W tym stanie rzeczy przypomnieć należy, że w orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, iż nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu naruszenia niewłaściwego zastosowania prawa materialnego jeżeli z uzasadnienia zarzutu i skargi kasacyjnej wynika, że kwestionowane są okoliczności faktyczne (vide wyrok NSA z 17.11.2005 r. II OSK 209/05, wyrok NSA z 25.03.2014 r. I GSK 825/12 niepublikowane).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.