Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 31/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 2, art. 151, art. 200 i art. 205 par. 2, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 i art. 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , po rozpoznaniu w dniu 7 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Łódzkiego do rozpoznania wniosku S. K. z [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. K. kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

S.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12 , art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalaj jako "k.p.a.").

Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Wojewody [...] do wydania aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2) orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

3) przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 5) zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W motywach skargi skarżący wskazał, że 11 marca 2021 r. złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu 5 maja 2021 r. wniósł ponaglenie za pośrednictwem Wojewody [...] do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców. Skarżący podkreślił, iż pomimo upływu dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku, organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, jak również nie podjął innych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku.

Przytaczając treść art. 12 § 1 i § 2, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. skarżący podniósł, iż w jego ocenie organ pozostawał bezczynny, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania w ustawowym terminie. Dodał, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Skarżący podniósł nadto, że biorąc pod uwagę fakt, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Zdaniem skarżącego przekroczenie ustawowego i zarazem maksymalnego terminu załatwienia sprawy przez organ, jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia, za które z pewnością nie można uznać powtarzanych od 2014 r. twierdzeń organu o brakach kadrowych.

Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżący wskazał, że sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że S.K. złożył do Wojewody [...], za pośrednictwem pełnomocnika, wniosek na pobyt czasowy. Cudzoziemiec jako przesłankę pobytu wskazał wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy działającego pod firmą A; na stanowisku przedstawiciela handlowego. Cudzoziemiec do przedmiotowego wniosku na pobyt czasowy dołączył: dokument poświadczający umocowanie pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu, uwierzytelnioną kserokopię dokumentu podróży, załącznik nr 1, zezwolenie typ A na pracę wydane przez Wojewodę [...] do dnia 5 kwietnia 2023 r. oraz umowę o pracę zawartą na okres; wydanego zezwolenia na pracę, 4 fotografie wizerunku twarzy cudzoziemca, potwierdzenie wniesienia opłaty skarbowej w wysokości 440 zł, wyciąg danych rejestrowych podmiotu powierzającego świadczenie pracy, pełnomocnictwo do reprezentowania pracodawcy w przedmiotowym postępowaniu.

Następnie pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na działanie organu pierwszej instancji, zarzucając Wojewodzie [...] dopuszczenie się niezałatwienia sprawy w terminie.

Organ dodał, że pismem z 2 czerwca 2021 r. wezwał S.K., za pośrednictwem pełnomocnika, do osobistego stawiennictwa w dniu 7 lipca 2021 r. celem uzupełnienia braków formalnych wniosku tj.: dokonania korekty złożonego wniosku tj.: złożenia czytelnych podpisów na str. 7 oraz 8 omawianego dokumentu, okazania ważnego dokumentu podróży oraz złożenia odcisków linii papilarnych oraz dołączenia dowodu wniesienia opłaty skarbowej w wysokości 440 zł (organ w toku prowadzonych czynności zweryfikował, iż dołączona do wniosku opłata skarbowa została wniesiona na konto odrębnego miejscowo organu).

W ocenie Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Organ podkreślił, iż w momencie złożenia przez cudzoziemca przedmiotowego wniosku na pobyt czasowy Wojewoda [...] procedował już ponad 17 165 postępowań administracyjnych w sprawie wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy i pracę, co przełożyło się również na wyznaczenie ww. terminu. Organ wskazał, że omawiana sprawa procedowana jest w okresie trwania wprowadzonego na terytorium RP stanu epidemii. Podkreślił, że jest zobligowany do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością ich wpływu zgodnie z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego m.in. wynikającymi z art. 8 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skargi prowadzenia przez Wojewodę [...] postępowania z rażącym naruszeniem prawa organ stanął na stanowisku, że ocena "szybkości postępowania" powinna zostać dokonana w sposób indywidualny, uwzględniając ilość okoliczności stanowiących przeszkodę w wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia w sprawie, uwzględniając również okres czasu konieczny na ich usunięcie. Powyższe czynności stanowią obowiązek organu wynikający z art. 7 k.p.a. Organ wskazał, że w omawianej sprawie wystąpiły zależne od strony okoliczności mające istotny wpływ na wydłużenie prowadzonych przez organ czynności w sprawie tj.: nieopatrzenie wniosku na pobyt czasowy czytelnym podpisem oraz dołączenie do akt sprawy dowodu opłaty skarbowej wniesionej na konto niewłaściwego miejscowo organu administracji. W kontekście wyliczonych wyżej zależnych od cudzoziemca braków formalnych wniosku organ podkreślił, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a.: "do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu". Wojewoda wyjaśnił nadto, że w treści pisma z dnia 2 czerwca 2021 r. wskazał stronie termin do uzupełnienia ww. braków formalnych wniosku. Z uwagi na powyższe organ uznała zarzut naruszenia art. 12, art. 35 i art. 36 za bezzasadny.

Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego roszczeń pieniężnych organ podniósł, iż strona w treści skargi nie precyzuje jakiej szkody doznała w związku z toczącym się postępowaniem. W ocenie organu przywołanie przez pełnomocnika skarżącego okoliczności związanych z brakami kadrowymi organu, jako argumentu świadczącego za słusznością roszczeń, jest całkowicie bezzasadne. Wojewoda wskazał, iż S.K. legitymuje się ważnym zezwoleniem na pracę, wydanym do dnia 5 kwietnia 2023 r. przez Wojewodę [...] oraz zawartą na ww. okres umową o pracę, z uwagi na powyższe może legalnie świadczyć pracę na rzecz przedsiębiorstwa A. Z dokumentacji sprawy oraz m.in. danych rejestrowym ww. podmiotu wynika, że pracodawca nie posiada oddziałów lub filii zagranicznych, co wyklucza ewentualną konieczność odbywania przez skarżącego służbowych podróży zagranicznych. W ocenie organu nie można zatem uznać, iż skarżący poniósł jakiekolwiek straty w związki z prowadzonym postępowaniem. Organ wyjaśnił także, że S.K. posiada ważną do września 2021 r. wizę typ D. Wobec powyższego może legalnie podróżować w czasie trwania omawianej procedury. Wojewoda dodał, że razem ze skarżącym na terytorium RP przebywa także jego żona oraz syn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., w myśl, którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. skarga została wniesiona po uprzednim złożeniu ponaglenia, które skierowane zostało do właściwego organu.

Na wstępie wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej przedmiotem kontroli sądu nie jest określony akt lub czynność, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje być w bezczynności.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie skarżący uczynił bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dokonując kontroli zarzucanej przez skarżącego bezczynności w oparciu o wyżej wskazane kryterium sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy wskazać, że zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wprowadzają następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 k.p.a.), "niezwłocznie" (§ 2 tego artykułu), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego, "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania", gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana (§ 3). Do terminów określonych powyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 2 k.p.a.).

Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo w wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z ww. terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. Oznacza to, że przedmiotem skargi na bezczynność jest wyłącznie ocena zachowania organu w postępowaniu administracyjnym przez pryzmat terminowości i ma na celu wymuszenie na organie podjęcia wymaganej prawem czynności lub aktu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem sprawy przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla stwierdzenia stanu bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy stan ten był zawiniony przez organ, czy też nie.

W ocenie sądu, Wojewoda [...] nie załatwił w terminie sprawy z wniosku skarżącego, dopuszczając się w tym zakresie bezczynności. Stan ten trwał do dnia wydania wyroku.

Sprawa o udzielenie cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt czasowy wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających, mających na celu stwierdzenie spełnienia licznych warunków, aby uzyskać powyższe zezwolenie. W postępowaniu tym weryfikowane jest między innymi, czy cudzoziemiec nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, co związane jest z koniecznością uzyskania informacji od komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa ABW (art. 109 u.c.). Organy te mają termin 30 dniowy na udzielenie odpowiedzi z możliwością jego przedłużenia do 60 dni. Powoduje to, iż niewątpliwie załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt cudzoziemca nie jest możliwe niezwłocznie, czy też w terminie jednego miesiąca. Podkreślić należy, że zakwalifikowanie sprawy jako wymagającej dłuższego postępowania wyjaśniającego należy uznać za dyskrecjonalne uprawnie organu, a ponadto nie jest wymagane dokonanie jakiejkolwiek czynności formalnej związanej z przedłużeniem podstawowego miesięcznego terminu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), K.p.a. C.H. Beck 2014, t. 7 do art. 35). Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku niespełniającego wszystkich wymogów formalnych, konieczność wystąpienia z zapytaniem do ABW KWP i KNOSG i oczekiwania na odpowiedź, załatwienie sprawy nie powinno nastąpić później niż w terminie 2 miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.).

Z akt kontrolowanego postępowania wynika, że skarżący wnioskiem z 11 marca 2021 r. wystąpił do Wojewody [...] o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej. Wniosek wpłynął do organu 24 marca 2021 r.

14 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie. Zauważyć należy, że od chwili wpływu wniosku skarżącego do organu, tj. od 24 marca 2021 r., mimo wystosowanego przez niego ponaglenia, do dnia wniesienia skargi organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania jego wniosku. Dopiero 2 czerwca 2021 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku i do dnia wyrokowania przez sąd, nie wydał decyzji w sprawie.

Postępowanie trwało ponad 2 miesiące, a zatem bezspornie doszło do przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Podkreślić trzeba, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ nie wydając decyzji w sprawie nie informuje strony o przyczynach braku rozstrzygnięcia i nie informuje o przewidywanym, nowym terminie wydania decyzji. Takie postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Podważa ono również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należało uznać za w pełni uzasadniony.

Sąd nie znalazł żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opisane wyżej nieprawidłowości w działaniu organu. Trzeba także wskazać, że sądowi z urzędu znana jest sytuacja organu związana z ilością wpływających spraw i trudnościami kadrowymi. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że bez znaczenia dla uznania, że organ pozostawał w bezczynności lub działał przewlekle są ewentualne kłopoty kadrowe danej jednostki, choć oczywiście znaczący wzrost ilości wpływających wniosków przy zbyt małej obsadzie urzędników może powodować opóźnienia w rozpoznaniu wniosków i rejestrowaniu wydanych decyzji. Rzeczą organu jest jednak takie zorganizowanie pracy w podległym urzędzie, aby wiążące organ terminy z k.p.a. były dotrzymywane (np. wyrok WSA w Poznaniu z 16 stycznia 2019, sygn. akt III SAB/Po 22/18, LEX nr 2617144). Jak stwierdził WSA we Wrocławiu w wyroku z 8 listopada 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 90/18 (LEX nr 2579192) właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Trudności związane ze znacznym zwiększeniem ilości wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie są okolicznościami nowymi, które mogłyby organ zaskoczyć i paraliżować jego pracę, gdyż te tendencje występują od ponad trzech lat i był to wystarczający czas, by stworzyć organizacyjne warunki niezbędne do rozpatrywania wniosków w rozsądnym terminie. Dlatego też obecnie nie może ono stanowić usprawiedliwienia dla sytuacji znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków. Opóźnienia w rozpoznaniu sprawy nie usprawiedliwia również trwający obecnie w kraju stan epidemii wywołany wirusem COVID-19 (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 215/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uznanie, iż organ dopuścił się bezczynności w sprawie łączy się z obowiązkiem oceny czy wspomniana bezczynność miała charakter rażący. Przystępując więc do oceny czy bezczynność organu miała charakter rażący podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, II SAB/Sz 34/13 i inne).

W ocenie sądu w niniejszej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Działanie organu nie było zamierzone. Po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku, nie miało także miejsca intencjonalne lekceważenie wnioskodawcy, ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Nierozpoznanie wniosku strony wynikało z ilości wpływających spraw i trudności kadrowych, a także ograniczeń epidemicznych odbijających się także na pracy urzędu. Choć jak to zostało wskazane powyżej okoliczności te nie mają wpływu na ocenę przekroczenia terminów określonych w k.p.a. i nie stanowią okoliczności wyłączających stwierdzenie bezczynności w załatwieniu sprawy, to dla oceny, czy stan bezczynności miał charakter rażącego naruszenia prawa nie pozostają bez znaczenia. Zdaniem sądu brak terminowego podjęcia działania w zakresie rozpoznania wniosku strony nie świadczy o złej woli organu, poważnym zaniedbaniu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązków. Z tych też względów uznać należało, że nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej stwierdzić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej. W sprawie nie doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z nierozpoznaniem wniosku w terminie.

Wskazać należy, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. W ocenie sądu, wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej oraz jej wysokość nie zostały należycie uzasadnione. Przyznanie sumy pieniężnej, jak zaznaczono wyżej, obok funkcji prewencyjnej pełni funkcję kompensacyjną, mającą na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez stronę skarżącą w treści wnoszonej skargi (por. wyroki NSA: z 19 grudnia2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17, z 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał NSA w wyroku z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją." Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty, czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania. Sąd, w braku wskazania tych okoliczności wniosek strony uznał za niezasadny. Nie można także tracić z pola widzenia tego, że jak wynika z akt sprawy pobyt cudzoziemca na terenie Polski miał charakter legalny. Skarżący posiada także, ważne do 5 kwietnia 2023 r., zezwolenie na pracę.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W judykaturze podkreśla się, że grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę (w przywołanych przepisach użyto słowa "może"), czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zarówno więc wymierzenie grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej - nie jest obligatoryjne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SAB/Gd 58/19; wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 5 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 75/19, z dnia 11 października 2018r., sygn. akt II SAB/Bk 97/18, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle okoliczności faktycznych sprawy sąd uznał, że nie ma uzasadnionej potrzeby dyscyplinowania organu i stosowania środków represyjnych w postaci grzywny. Jednocześnie sąd uznał, iż okoliczności sprawy opisane wyżej, nie przemawiają za tym, że zasługuje na uwzględnienie wniosek skargi o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., Tym samym sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i wymierzenia grzywny organowi i w tej części skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: 100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł – wynagrodzenie radcy prawnego oraz 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

k.ż.