Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 457/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. U.- P. w B. z siedzibą w Ł. - w likwidacji na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na skutek wniosku Spółdzielni [...] w likwidacji o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, utrzymano decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2008r. organ wskazał, iż pismem z dnia 16 kwietnia 2007r. Spółdzielnia [...] zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek. Spółdzielnia podniosła, że powyższe składki powinny być umorzone z powodu całkowitej nieściągalności, gdyż postępowanie likwidacyjne zostało zakończone, a Spółdzielnia nie posiada majątku, aby spłacić zadłużenie w całości. We wniosku podniesiono, że w postępowaniu likwidacyjnym uzyskane zostały znacznie niższe niż przewidywane kwoty ze sprzedaży nieruchomości z uwagi na ich złą lokalizację·

Decyzją z dnia [...] września 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a przesłanka ta w przypadku Spółdzielni nie została spełniona.

W tej sytuacji w dniu 25 września 2007r. Spółdzielnia [...] - w likwidacji zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zadłużenia podnosząc zarzut błędnej interpretacji przez organ art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kwestii dotyczącej zakończenia postępowania likwidacyjnego. Ponadto podniesiono argument dotyczący braku możliwości zaspokojenia wierzytelności Zakładu - z uwagi na nie wystarczające środki finansowe uzyskane w toku likwidacji. Spółdzielnia zarzuciła także fakt nie wdrożenia przez organ postępowania egzekucyjnego wobec należności figurujących na jej koncie rozliczeniowym - co dałoby podstawę umorzenia zadłużenia oraz bezczynność organu w przedmiocie nie wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółdzielni.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007r., Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2007r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na brak całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Na decyzję z dnia [...] listopada 2007r. Spółdzielnia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 marca 2008r., sygn. akt V SA/Wa 22/07 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na błędną interpretację przepisu art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W wyroku podkreślone zostało. m.in., że zakończenie likwidacji nie jest tożsame z wydaniem postanowienia o wykreśleniu spółdzielni z rejestru, lecz musi nastąpić jeszcze przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie. W związku z powyższym błędna interpretacja przepisu art. 28 ust.3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogła mieć wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji organ ponownie przeprowadził postępowanie w celu rozpatrzenia wniosku Spółdzielni [...]. Zakład przeprowadził z urzędu postępowanie w zakresie uzyskania informacji dotyczących majątku ruchomego oraz nieruchomości, co było niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego. W wyniku powyższego w dniu 1 września 2008r. uzyskano informacje z Centralnej Ewidencji Pojazdów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, z których wynika że Spółdzielnia posiada ruchomości w postaci 9 ciągników i przyczep rolniczych. Ponadto pismem z dnia 4 września 2008r. Zakład wezwał Spółdzielnię do przedłożenia dokumentów umożliwiających ocenę aktualnej sytuacji finansowej Spółdzielni oraz szczegółowej informacji dotyczącej jej majątku trwałego.

Spółdzielnia w piśmie z dnia 19 września 2008r. zakwestionowała fakt posiadania jakichkolwiek ruchomości w postaci pojazdów, wskazując iż pojazdy te zostały najprawdopodobniej sprzedane. Na poparcie powyższego nie zostały przedłożone żadne dokumenty. Jednocześnie w tym samym dniu zostało złożone pismo - wyjaśnienie dotyczące majątku trwałego Spółdzielni na dzień 1 stycznia 2007r. oraz 31 maja 2007r. wraz z kserokopią tabeli amortyzacyjnej środków trwałych za 2007r. Z wyjaśnień wynika, że stan środków trwałych na dzień 1 stycznia 2007r. wyniósł 1 496,80 zł, a na dzień 31 maja 2007r. - 0,00 zł. Wartość inwentarzowa środków trwałych w kwocie 48241,13 zł jest to wartość, za jaką zakupiono używane środki 15-20 lat temu i ich wartość z tytułu używania uległa umorzeniu o kwotę 46 744,33 zł. W związku z powyższym otrzymano wartość księgową w kwocie 1 496,80 zł. Jednocześnie podkreślono, że spośród środków trwałych jedynie część sprzedano, pozostałe środki zlikwidowano poprzez złomowanie oraz fizyczną likwidację - z powodu nieprzydatności do użytkowania. Uzyskane w końcowym okresie likwidacyjnym kwoty przeznaczono na zaspokojenie należności wobec pracowników oraz zaspokojenie składek ZUS finansowanych przez pracowników - w kwocie 43 298,43 zł. Jednocześnie reprezentujący Spółdzielnię likwidator – G. P. ponownie zwrócił się z prośbą o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względu na brak majątku na zaspokojenie należności składkowych.

Analizując sprawę w kontekście spełnienia przesłanek umorzenia należności organ stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

W świetle przytoczonych przepisów oraz art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, precyzującego przesłanki zaistnienia całkowitej nieściągalności umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić jedynie w sytuacji braku możliwości ich dochodzenia bądź w sytuacji wykazania, że ze względu na stan majątkowy i stan rodzinny zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności figurujących na koncie Spółdzielni [...] - w likwidacji poddane zostały ocenie okoliczności dotyczące spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia. Powyższe wynika z faktu, iż wobec zaległości Spółdzielni nie mają zastosowania przepisy określone w w/w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż na koncie figurują zaległości za ubezpieczonych, którzy nie są jednocześnie płatnikami składek.

Przeprowadzona ponowna analiza całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem podniesionej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie argumentacji doprowadziła organ do wniosku, że w przypadku Spółdzielni został spełniony warunek wynikający z art. 28 ust. 3 pk4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Organ stwierdził jednak, że spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia nie obliguje do umorzenia należności z tytułu składek. Wykładnia językowa przepisu art. 28 ust. 1 ustawy prowadzi bowiem do wniosku o fakultatywnym uprawnieniu Zakładu do umarzania należności względem Skarbu Państwa. Oznacza to, że pomimo wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie należności, Zakład może odmówić ich umorzenia. Podejmując decyzje w tym zakresie Zakład bada całokształt okoliczności sprawy kierując się przy tym ostrożnością mającą na celu ochronę środków publicznych, których jest dysponentem. W związku z powyższym, a także z uwagi na fakt, iż łączny czas dochodzenia należności od dłużnika wynosi co najmniej 10 lat Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może zaniechać możliwości dochodzenia należności, których jest jedynie dysponentem.

Ponadto odnosząc się do podniesionego przez Spółdzielnię argumentu, że "ważny interes społeczny nie sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku o umorzenie" ze wskazaniem, iż wyważenie proporcji między interesem społecznym a słusznym interesem strony przemawia na korzyść słusznego interesu strony, z uwagi na brak choćby hipotetycznych przesłanek wskazujących na możliwość zaspokojenia należności składkowych, organ stwierdził, że słuszny interes strony nie może być oceniany jednostronnie i nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia zadłużenia. Przy jego ocenie należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. W związku z powyższym słuszny interes strony należy rozpatrywać nie tylko w kontekście sytuacji Spółdzielni, ale również stanu finansów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Brak dochodów pozwalających na opłacenie zadłużenia nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychód Zakładu, z których finansowana jest m.in. wypłata bieżących świadczeń osobom uprawnionym, stanowiącym szeroką grupę społeczną. Należności te w sposób znaczny zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększaniu długu publicznego. W interesie publicznym leży bowiem wypłata uprawnionym należnych świadczeń, co w konsekwencji jest także słusznym interesem obywateli.

W związku z powyższym Zakład, po uzyskaniu informacji dotyczących posiadania przez Spółdzielnię ciągników i maszyn rolniczych, które mogą być przedmiotem egzekucji, podjął działania mające na celu zabezpieczenie ruchomości oraz wdrożenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji nie został spełniony warunek wynikający z art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż w sprawie nie zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Nie zachodzi także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy, na podstawie której stwierdza się całkowitą nieściągalność gdy "nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności". Aktualnie z danych zgromadzonych w Kompleksowym Systemie Informatycznym obsługującym konta płatników składek wynika, że Spółdzielnia została wyrejestrowania z ubezpieczeń na druku ZUS ZWPA od 1 lipca 2007r. Powyższe nie skutkuje jednak stwierdzeniem całkowitej nieściągalności, gdyż Spółdzielnia posiada majątek ruchomy. Z uwagi na wysokość zadłużenia z tytułu nie opłaconych należności składkowych w przypadku Spółdzielni nie została spełniona także przesłanka całkowitej nieściągalności wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 4a ("wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym"). Na obecnym etapie postępowania brak jest także podstaw do stwierdzenia, iż "jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne". Natomiast wobec Spółdzielni nie ma zastosowania art.28 ust. 3 pkt 1 ustawy, gdyż dotyczy on tylko osób fizycznych.

W konkluzji organ stwierdził, że pomimo błędnej interpretacji dokonanej przez organ pierwszej instancji należy utrzymać w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika figurujących na koncie Spółdzielni, z uwagi na posiadane ruchomości, które mogą być przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu bezpodstawny jest podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut dotyczący nie wystąpienia Zakładu do właściwego Sądu Gospodarczego z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółdzielni [...]. Z obowiązujących przepisów wynika bowiem, że obowiązek taki spoczywa na likwidatorze, który powinien uczynić to niezwłocznie po stwierdzeniu niewypłacalności spółdzielni, a zatem stwierdzić należy, że likwidator Spółdzielni bezpodstawnie próbuje przerzucić swój ustawowy obowiązek wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości na Zakład, który w złożeniu takiego wniosku w zaistniałej sytuacji nie ma żadnego interesu.

Organ stwierdził ponadto, że podniesiony argument dotyczący terminowego regulowania należnych składek nie może przemawiać za umorzeniem zaległości za kwiecień 2007r. Konieczność terminowego opłacania składek wynika z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i związany jest z obowiązkiem przestrzegania przepisów tej ustawy.

W ocenie organu analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku o bezpodstawnym przyjęciu przez likwidatora założenia o umorzeniu przez Zakład zadłużenia z tytułu nie opłaconych należności składkowych figurujących na koncie Spółdzielni [...], co zdaniem likwidatora umożliwiłoby zakończenie postępowania likwidacyjnego.

Odnosząc się do podniesionych we wniosku argumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółdzielni popartych złożonymi dokumentami organ podniósł, że aktualna sytuacja finansowa Spółdzielni nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie, gdyż wobec zadłużenia figurującego na koncie Spółdzielni nie ma zastosowania przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwiający umorzenie z uwagi na trudną sytuację materialną zobowiązanego i członków jego rodziny.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 107 § 3, art. 77 § 1 i art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, iż w świetle art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do przyjęcia, że zachodzi całkowita nieściągalność składek wystarczy, gdy zachodzi chociaż jedna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3. Jeżeli organ po ponownej analizie, uwzględniającej argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, że w przypadku skarżącej został spełniony warunek wynikający z art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, to dla oceny dopuszczalności umorzenia należności nie ma znaczenia, że inne przesłanki nie zostały spełnione. W tej sytuacji organ dopuścił się również naruszenia art. 107 § 3 KPA, gdyż zamiast załatwić sprawę zgodnie z przepisami szukał jakiegokolwiek pretekstu, aby zasadny wniosek o umorzenie oddalić.

W ocenie skarżącej organ bezzasadnie nie wziął pod uwagę zgodnych ze stanem faktycznym wyjaśnień strony, iż nie posiada żadnego majątku, a wykazane w ewidencji CEPIK maszyny rolnicze nie stanowią jej własności. W konsekwencji takiego sposobu procesowania ZUS wydał zaskarżoną decyzję w dacie, w której postępowanie egzekucyjne nie zostało nawet wszczęte - z wadliwym uzasadnieniem, że "w sprawie nie zostało wydane postępowanie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Taki sposób procesowania przez ZUS stanowi oczywiste naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. Organ nie tylko nie zebrał całego materiału dowodowego pozwalającego na zbadanie istnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5, ale wręcz zrobił wszystko, żeby stosownego materiału dowodowego nie zebrać

Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 10 KPA, które w jej ocenie miało polegać na nieuwzględnieniu faktów wynikających z wyjaśnień i dokumentów składanych przez stronę i znajdujących się w aktach sprawy, a świadczących o tym, że wbrew ustaleniom organu, skarżąca nie jest właścicielem żadnych ruchomości.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż podniesione w skardze okoliczności były przedmiotem rozpatrzenia w zaskarżonej decyzji i nie zostały uznane za podstawę uzasadniającą umorzenie należności. W związku z tym organ oświadczył, że podtrzymuje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie argumenty w niej podniesione są trafne. Tym niemniej Sąd stwierdził naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, takie zaś stwierdzenie obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Błąd organu polegał na wadliwej interpretacji przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczących przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści art. 28 ustawy wynika, iż umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić przede wszystkim w razie zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności składek (ust. 2). Ponadto, w przypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być one w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a). Ponieważ w przedmiotowej sprawie chodzi o należności z tytułu składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami, w części finansowanej przez płatnika, organ prawidłowo ustalił, że podstawą ewentualnego umorzenia należności może być tylko określona w art. 28 ust. 2 ustawy przesłanka całkowitej nieściągalności składek.

Jak słusznie przyjął organ w zaskarżonej decyzji i co potwierdza utrwalone orzecznictwo sądowe, decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne opiera się na uznaniu administracyjnym. Ustawodawca ograniczył jednak zakres swobody organu, precyzując w art. 28 ust. 3 ustawy sytuacje, które świadczą o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Prawidłowe zastosowanie art. 28 ustawy musi opierać się na dostrzeżeniu właściwej relacji pomiędzy ust. 2 i ust. 3 tego przepisu. Ust. 2 wyraża podstawową przesłankę umorzenia – w postaci całkowitej nieściągalności należności, ust. 3 zaś jedynie doprecyzowuje tą przesłankę, ograniczając zakres swobodnej oceny organu. W konsekwencji rację ma skarżący stwierdzając, że dla przyjęcia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności należności, otwierającej możliwość ich umorzenia, wystarczy stwierdzenie zaistnienia tylko jednej z sytuacji określonych w ust. 3 art. 28 ustawy. W sytuacji potwierdzenia istnienia jednej z okoliczności uzasadniających przyjęcie stanu całkowitej nieściągalności należności, prowadzenie postępowania w celu badania zaistnienia pozostałych okoliczności świadczy o niezrozumieniu właściwej treści art. 28 ustawy, a co za tym idzie – o naruszeniu tego przepisu poprzez niewłaściwą interpretację.

Kierując się oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2008r., zapadłego w tej samej sprawie, po ponownej analizie materiału dowodowego, organ stwierdził, że w przypadku skarżącej został spełniony warunek wynikający z art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Taki wniosek wypływał z wiążącej w niniejszej sprawie interpretacji cytowanego przepisu zawartej w uzasadnieniu przytoczonego wyżej wyroku, w którym stwierdzono m.in. że zakończenie likwidacji nie jest tożsame z wydaniem postanowienia o wykreśleniu spółdzielni z rejestru, lecz musi nastąpić jeszcze przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie. Powyższa ocena prawna jest z mocy art. 153 p.p.s.a. wiążąca również dla składu orzekającego w sprawie niniejszej skargi, wniesionej na decyzję wydaną wskutek uchylenia wyrokiem WSA w Warszawie wcześniejszej ostatecznej decyzji w tej samej sprawie.

Błąd organu, decydujący o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji polegał na tym, że po stwierdzeniu wystąpienia okoliczności świadczącej o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności – w postaci niezaspokojenia należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, organ podjął dalszą analizę w celu ustalenia, czy zachodzą pozostałe okoliczności opisane w art. 28 ust. 3. Analiza ta doprowadziła organ w konsekwencji do wniosków, że skoro nie zachodzą pozostałe okoliczności opisane w cytowanym przepisie, nie można przyjąć, że w sprawie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności należności.

Argumentacja taka świadczy nie tylko o wadliwej interpretacji art. 28 ustawy o systemie społeczny, ale zawiera w sobie logiczną sprzeczność, oznaczającą naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym (art. 80 KPA). Podstawowe znaczenie w kwestii umorzenia należności z tytułu składek ma przesłanka całkowitej ich nieściągalności, nie można wykładać art. 28 ust. 3 ustawy bez uwzględnienia wiodącej dyrektywy interpretacyjnej wynikającej z ust. 2. Innymi słowy – organ musi przyjąć jedną z dwóch opcji – albo uznaje, że skarżąca ma majątek, z którego możliwe jest ściągnięcie zaległych należności i w związku z tym nie zachodzi całkowita nieściągalność, albo uznaje, że istnieje całkowita nieściągalność, gdyż nie ma majątku pozwalającego na egzekucję należności. Tymczasem rozumowanie organu jest logicznie sprzeczne – z jednej strony stwierdza zaistnienie całkowitej nieściągalności należności, ze względu na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy, a następnie wywodzi, że nie można przyjąć całkowitej nieściągalności składek, gdyż nie są spełnione inne okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3, w szczególności skarżąca dysponuje majątkiem, z którego będzie możliwe ściągnięcie należności.

Błędu organu nie usprawiedliwia powołanie się na wiążącą ocenę prawną zawartą w wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008r. Po pierwsze stwierdzić należy, że wiążąca jest ocena prawna, ale już nie ocena materiału faktycznego. Po drugie ocena prawna jest wiążąca, ale w określonym stanie faktycznym, który istniał w dacie wydania decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny. Jeżeli pomiędzy uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny, a wydaniem kolejnej decyzji w tej samej sprawie organ dokona nowych ustaleń faktycznych, nie może "ślepo" kierować się oceną prawną zawartą w wyroku, lecz powinien odnieść ją do nowych faktów i dowodów zgromadzonych w sprawie. Taka analiza może prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inny przepis, niż ten, którego dotyczyła wiążąca ocena prawna zawarta w wyroku sądu administracyjnego. Nowe ustalenia co do faktów mogą przecież prowadzić do wniosku, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie innej normy prawnej. Trzeba też pamiętać, że ocena prawna zawarta w wyroku sądu administracyjnego nie wskazuje i nie może wskazywać konkretnego sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Wadliwa interpretacja kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sprawia, że zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że w większości nie mają one uzasadnionych podstaw. Wywody skarżącej, na czym miało polegać naruszenie wskazanych przez nią przepisów postępowania nie są zbyt jasne. Można z nich wnosić, że chodziło o nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy argumentów podnoszonych przez skarżącą w pismach kierowanych do organu oraz dokumentów załączanych do tych pism, co w ocenie skarżącej miało oznaczać naruszenie obowiązku zawarcia w decyzji zgodnego z wymogami KPA uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3), zasady prawdy obiektywnej, nakazującej wszechstronną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 § 1 ) oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1).

Zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w analizie sprawy administracyjnej. Skarżąca była prawidłowo informowana o czynnościach procesowych organu, była również wzywana do przedstawienia dokumentów na poparcie jej twierdzeń i takie dokumenty przedstawiała, trudno więc uznać, że naruszono jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Jak wyżej wskazano, w rozumowaniu organu, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte są błędy logiczne, co może być traktowane jako naruszenie zasad sporządzania prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Uchybienie to jest jednak konsekwencją niewłaściwej interpretacji przepisów prawa materialnego – art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego to ten błąd, nie zaś naruszenie procedury stanowi o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji jako wadliwej.

Podnieść należy także, że dokumenty dotyczące istotnych faktów, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż dotyczą oceny posiadania przez skarżącą ruchomości, z których możliwe byłoby ściągnięcie należności, zostały przedstawione, mimo wcześniejszych wezwań organu do wskazania dokumentów na poparcie twierdzeń skarżącej, dopiero po wydaniu i doręczeniu zaskarżonej, ostatecznej decyzji w sprawie, trudno zatem czynić organowi zarzut nieuwzględniania tych dokumentów, skoro z chwilą doręczenia decyzji skarżącej, był już nią związany (art. 110 KPA).

Wykazane wyżej naruszenia prawa skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji, co powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ. Ponownie oceniając przesłanki rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia należności z tytułu składek organ powinien w szczególności uwzględnić całokształt istniejącego w chwili wydania nowej decyzji w sprawie materiału dowodowego, w tym również przedstawionego przez skarżącą już po doręczeniu ostatecznej decyzji w sprawie. Stosując właściwe przepisy prawa organ będzie oczywiście nadal związany interpretacją art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonaną przez WSA w Warszawie, co nie oznacza jednak bezwzględnego nakazu zastosowania tego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia. W zależności od poczynionych ustaleń w zakresie faktów organ powinien zastosować te przepisy, których hipotezie odpowiada ustalony stan faktyczny sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.