Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 877/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika obywatelki [...] Z. A., ur. [...] r., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu Cudzoziemki wraz z jej małoletnimi dziećmi A. M. ur. [...] r., M. M. ur. [...] r., D. M. ur. [...] r., T. M. ur. [...] r., I. M. ur. [...] r., S. M. ur. [...] r., E. M. ur. [...] r., R. M. ur. [...] r., do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji, Szef Urzędu:

1) uchylił ww decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu;

2) orzekł o:

- określeniu terminu dobrowolnego powrotu do dnia [...] lipca 2017r;

- zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji;

- zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa;

3) zaskarżoną decyzję w pozostałej części utrzymał w mocy.

Powyższa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zapadła w następującym stanie faktycznym.

W trakcie przeprowadzonej kontroli legalności pobytu w dniu [...] kwietnia 2015 roku przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej [...] w miejscowości G., [...] ustalono, iż Z. A. nie posiada dokumentu podróży, ani dokumentu pobytowego tj. przebywa na terytorium Polski nielegalnie, bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. Także ww funkcjonariusze ustalili, iż Cudzoziemka przekroczyła granicę wbrew przepisom prawa oraz została wydana wobec niej ostateczna decyzja (obejmująca również siedmioro jej małoletnich dzieci) o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i pomimo powyższego nie opuściła ona terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 2 w/w. ustawy). W związku z powyższym w dniu [...] kwietnia 2015 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu wobec Cudzoziemki oraz jej małoletnich dzieci tj.: A. M. ur. [...] r., M. M. ur. [...] r., D. M. ur. [...] r" T. M. ur. [...] r., I. M. ur. [...] r., S. M. ur. [...] r., E. M. ur. [...] r., R. M. ur. [...] r.

W trakcie przeprowadzonego w sprawie postępowania, w tym przesłuchania w obecności tłumacza języka [...] ustalono, iż Polski przyjechała z [...] i legitymując się ważnym [...] paszportem bez ważnej wizy. Po przyjeździe do Polski mąż Cudzoziemki – G. M. na granicy w [...] w dniu [...] maja 2013 r. od razu złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, którym ona została objęta i siedmioro dzieci. Paszporty zostały zdeponowane a Cudzoziemcy otrzymali stosowne dokumenty tożsamości "TZTC" (Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca). W dniu [...] lipca 2013 r. powyższe postępowanie zostało umorzone z uwagi na fakt, iż Cudzoziemcy całą rodziną opuścili terytorium Polski i udali się do [...], gdzie mąż Skarżącej również wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku z przekazaniem Cudzoziemców z terytorium [...] do Polski, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. uchylił decyzję o umorzeniu i podjął postępowanie na nowo, w wyniku przeprowadzenia którego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nie udzielił zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ uznał, że Cudzoziemka nie wykazała, ani też analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odnośnie jej indywidualnej sytuacji nie uprawdopodobniła uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, z przyczyn wskazanych w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu, brak także podstaw do uznania, że w razie powrotu do kraju pochodzenia, wystąpi w stosunku do Cudzoziemki rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, sytuacja panująca na terytorium [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z jej praw i jej dzieci. W wyniku złożonego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Rada do Spraw Uchodźców podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja została skutecznie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV SA/WA 446/15 z dnia 12 maja 2015 r. skargę oddalił. Mąż Cudzoziemki w dniu [...] września 2015 r. złożył od ww wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przed którym postępowanie jest w toku. Jednocześnie w dniu [...] stycznia 2016 r. G. M. złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, którym, tak jak poprzednio, została objęta również jego małżonka A. Z. oraz [...] małoletnich dzieci (ostatnie dziecko – R. M. - urodziło się w Polsce w dniu [...] roku). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...].03.2016r. stwierdził niedopuszczalność wniosku. W związku z wniesionym odwołaniem Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z dnia [...].08.2016 r. utrzymała w mocy zaskarżona decyzję, którą Cudzoziemiec rownież zaskarżył do tut. Sądu Administracyjnego. Powyższe postępowanie także jest w toku. W dniu [...] października 2016 r. Cudzoziemiec złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] trzeci wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którym również została objęta rodzina Skarżącego - żona oraz [...] ich małoletnich dzieci. Postępowanie te również jest aktualnie w toku.

Wobec powyższych okoliczności i po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] ww decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o zobowiązaniu Cudzoziemki wraz z jej małoletnimi dziećmi do powrotu w oparciu o przepisy art. 302, 310, 315, 318 i 319 ustawy o cudzoziemcach.

Organ I instancji uznał, iż wobec Cudzoziemki i jej dzieci nie zachodzą przesłanki umożliwiające udzielenie im jakiejkolwiek z wyżej wymienionej formy ochrony przed wydaleniem. Została bowiem wydana wobec nich w dniu [...] października 2014 roku decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej jak i nie udzieleniu zgody na pobyt tolerowany, a nadto zostały również rozpatrzone Konwencyjne przesłanki udzielenia A. Z. ochrony.

Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej, od której złożył odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków małoletnie dzieci Cudzoziemca na okoliczność ich życia w Polsce, asymilacji z polskim społeczeństwem, zainteresowań, a także rozwoju psychofizycznego. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie:

- art. 62 w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 Kpa oraz w zw. z art. 80 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przejawiające się w rozdzieleniu postępowania Cudzoziemca w niniejszej sprawie od prowadzonego w tym samym trybie, na tej samej podstawie prawnej, postępowania toczącego się wobec jego żony A. Z., pomimo tego, że w szczególności ze względu na międzynarodową normę prawna w postaci prawa do życia rodzinnego, jak również tożsamość prawną obu spraw, a także ze względu na wspólne elementy stanu faktycznego nie odniesiono się do konieczności łącznego rozpatrzenia obu spraw;

- art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dotyczącego sytuacji w Polsce dzieci strony, ich stanu psychofizycznego oraz wpływu powrotu do kraju pochodzenia na ich stan psychofizyczny;

- art. 80 Kpa, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wynikającą z orzekania w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, tj. materiał pozbawiony dowodów na okoliczność, czy powrót do kraju pochodzenia Skarżącego nie będzie stanowił naruszenia praw jego dzieci określonych w Konwencji o ochronie praw dziecka oraz jakie skutki dla rozwoju psychofizycznego dzieci może mieć ewentualne naruszenie tychże praw - co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnej odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany;

- art. 318 ust. 1 i 2 w zw. z art. 315 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 315 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 318 ust. 1 i 2 ustawy, wynikające z niewłaściwej wykładni art. 315 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 315 ust. 3 pkt 1 w/w. ustawy, która doprowadziła do uznania, ze zostały spełnione przesłanki do nie orzekania w decyzji o terminie dobrowolnego powrotu, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia zakazu ponownego wyjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen;

- art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 2 i 3 w/w ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, gdyż powrót strony wraz z dziećmi do kraju pochodzenia stanowiłby naruszenie prawa do życia rodzinnego, a także praw określonych w art. 4, 28 i 29 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.

- art. 348 pkt 2 w/w. ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, że niniejsza decyzja nie dotyczy żony strony, wynika, że jego powrót do kraju pochodzenia spowoduje rozdzielenie rodziny i tym samym będzie stanowić naruszenie prawa do życia rodzinnego;

- art. 348 pkt 3 w/w. ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, że dzieci strony przebywają w Polsce już długi okres czasu, chodzą tutaj do szkoły, rozwijają swoje pasje i talenty, zasymilowały się z równiankami, wynika, że powrót strony wraz z dziećmi do kraju pochodzenia będzie stanowić naruszenie praw dzieci, określonych w art. 4, art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychicznemu dzieci strony.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Skarżącej podniósł m.in., że w chwili obecnej jej dzieci korzystają z prawa do nauki, uczęszczając do szkoły zdobywają wiedzę oraz rozwijają swoje zainteresowania i umiejętności. Konieczność powrotu do kraju pochodzenia pozbawi je natomiast możliwości realizowania ich konwencyjnego prawa. W razie powrotu dzieci bowiem będą musiały przerwać pobieraną obecnie naukę. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej okres tej przerwy będzie długi, z uwagi na znalezienie w pierwszej kolejności miejsca zamieszkania w kraju pochodzenia, a dopiero później będzie możliwość zapisania dzieci do odpowiednich placówek szkolnych. Okres ten może być jeszcze dodatkowo przedłużony ze względu na konieczność zdobycia dla dzieci nowych książek i wyposażenia szkolnego. W konsekwencji, w ocenie pełnomocnika, okres przerwy w nauce może być tak długi, że dzieci zapomną zdobytą dotychczas wiedzę. Ponadto, zmiana miejsca zamieszkania i szkoły będzie wymagała od dzieci po raz kolejny zaaklimatyzowania się w nowym środowisku, wśród nowych rówieśników. Taka sytuacja może niekorzystnie wpłynąć na ich rozwój psychiczny, w szczególności gdy udało im się już w Polsce pozyskać koleżanki i kolegów, poznać i przyswoić zasady panujące w polskich szkołach. Dzieci bowiem chętnie angażują się w życie szkoły i klasy, przy tym są akceptowane przez rówieśników. Ich powrót do kraju pochodzenia będzie wiązał się z naruszeniem praw, o których mowa w Konwencji o prawach dziecka, zaś naruszenie to w istotnym stopniu będzie zagrażać ich rozwojowi psychofizycznemu.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przesłuchanie w obecności psychologa małoletnich dzieci strony, tj. A. M. (ur. [...] r.) oraz D. M. (ur [...] r.) i przeprowadzenie opinii psychologicznej na okoliczność czy małoletnie dzieci strony po powrocie do kraju pochodzenia będą mogły rzeczywiście kontynuować naukę na dotychczasowym poziomie oraz czy konieczność powtarzania programu - w związku z podjęciem nauki w innym języku i systemie edukacji - nie będzie stanowiła zakłócenia dla ich rozwoju psychofizycznego; nawiązania znajomości z rówieśnikami w szkole i poza nią oraz posiadanych talentów i zainteresowań; poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji w Polsce oraz asymilacji ze społeczeństwem polskim.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał wniesione odwołanie za nie zasadne. Skarżąca przebywa bowiem w Polsce bez stosownego zezwolenia, organy administracji publicznej odmówiły nadania zarówno jej jak i małzonkowi G. M. i ich małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdziły, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca nie wykazała uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, czy też ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Organ ustalił ponadto, że sytuacja panująca na terytorium [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw Cudzoziemki bądź członków jej rodziny. A nadto, podnoszone przez Skarżącą zagrożenie praw dzieci w przypadku zobowiązania jej rodziny do powrotu do kraju pochodzenia, w związku z integracją dzieci z polskim społeczeństwem, nie jest w ocenie organu odwoławczego uzasadnione.

Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wniosła A. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ze względu na dokonywanie ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów i bez wykazania dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez Skarżącą, w sytuacji, kiedy jego zeznania są spójne wewnętrznie i zgodne z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z informacjami z kraju pochodzenia;

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8, 9, 10 § 1 i 81 k.p.a. ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami Strony wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, pomimo tego, że wcześniej nie wezwano Strony do uzupełnienia materiału dowodowego, bądź nie zobowiązano jej do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie powziętych przez organ wątpliwości;

- art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 ustawy k.p.a., polegające na braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości poszukiwania skutecznej ochrony na terenie [...] przez Skarżącą.

Wskazał także na naruszenie prawa materialnego tj:

- art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a) i b) albo art. 351 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o cudzoziemcach oraz w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zagrożenie praw Skarżącej musi być w zasadzie pewne oraz poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, pomimo braku dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, ze względu na zupełny brak odniesienia się do tego, czy Skarżąca ma możliwość poszukiwania skutecznej ochrony ze strony władz w kraju pochodzenia.

Wobec powyższego pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

1. uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ppsa decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r. w całości;

2. uchylenie, na podstawie art. 135 ppsa, utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] lipca 2016 r.;

3. na podstawie art. 153 p.p.s.a., o wskazanie organom prawidłowej wykładni w zakresie wymogów wydania zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany - w zakresie istotnym dla przedmiotowej sprawy, wykazanym w uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego dot. błędnej wykładni poszczególnych przepisów;

4. na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej min. podniósł, iż zastosowanie przepisów prawa materialnego - ustawy o cudzoziemcach - było przedwczesne - z uwagi na liczne i istotne wady postępowania wyjaśniającego. Tym niemniej w stanie przedmiotowej sprawy niezbędne jest zwrócenie uwagi w szczególności na błędną wykładnię, która w sposób nieuzasadniony zawęża możliwość przyznania ochrony cudzoziemcowi w ramach zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany. W przedmiotowej sprawie organ zastosował jednocześnie dwa zabiegi: pierwszy polegał na znacznym wyostrzeniu wymogu udowodnienia określonych zagrożeń przez Stronę, a z drugiej - tak zinterpretował przepisy ustawy, że Skarżący musiałby powołać się na pewność pokrzywdzenia. Efektem tak zbudowanego uzasadnienia jest brak możliwości racjonalnego przekonania organu o występującym zagrożeniu naruszenia praw, a z drugiej strony unikanie przez organ dokonywania ustaleń wprost, które mogłyby zostać następnie podważone. Organ wymaga, by naruszenia praw Konwencji było konkretne i zindywidualizowane dla Strony. Nie ulega wątpliwości, że zagrożenie naruszenia praw musi być konkretne i dotyczyć strony ze względu na jej indywidualne cechy. Jednakże, w ocenie Skarżącej, nie jest dopuszczalne wymaganie od strony, by wykazała w zasadzie pewność, że stanie się ofiarą naruszenia ww praw, w tym praw dziecka. Ochrony przewidzianej w ustawie o cudzoziemcach udziela się ze względu na prawdopodobne zagrożenie najbardziej podstawowych praw. Odmienna interpretacja, zmierzająca do stosowania na zasadzie pełnej, nieuzasadnionej analogii do niewyrażonych wprost w tekście ustawy dodatkowych wymogów podobnych instytucji związanych z ochroną międzynarodową nie tylko stanowi zaprzeczenie obowiązku stosowania prawa w myśl art. 6 k.p.a., pozbawia także normatywnego sensu obu omawianych instytucji, na które powołuje się Skarżąca.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] sierpnia 2016r. nie naruszają prawa. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy a na aprobatę zasługuje przedstawiona w obu decyzjach ocena prawna okoliczności faktycznych, co implikuje uznanie, że wniesiona skarga na ww decyzję utrzymującą w zasadniczej części w mocy ww decyzję Komendanta wydana w przedmiocie zobowiązania Skarżącej i jej małoletnich dzieci do powrotu, nie mogła zostać uwzględniona.

Należy podkreślić, że przedmiotem tego postępowania było przede wszystkim ustalenie, czy wobec Cudzoziemki zachodzą przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

- przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane;

- przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa;

- została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

Biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić zasadność wydania zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Skarżąca wraz z dziećmi przebywa w Polsce bez stosownego zezwolenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odmówił Cudzoziemce jak i członkom jej rodziny (mężowi i dzieciom) nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nie udzielił zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rada do Spraw Uchodźców po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...]12.2014 r. podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, na którą mąż Skarżącej wniósł skargę do tut. Sądu Administracyjnego, a który wyrokiem z dnia 12 maja 2015 roku w sprawie o sygn IV SA/Wa 446/15 ww skargę oddalił.

Zgodnie z teścia art. 299 ust. 6 pkt 2 ww ustawy cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Powyższego Cudzoziemka nie uczyniła, pozostając na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z dziećmi bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu. Należy mieć również na uwadze, iż w toku prowadzonego już postępowania w sprawie udzielenia jej ochrony międzynarodowej, Skarżąca wraz z rodziną przekroczyła granicę państwową wbrew przepisom prawa i udała się do [...] a zatem celem Cudzoziemców było układanie sobie życia poza terytorium RP. Słusznie zatem organy stwierdziły, w świetle powyższych okoliczności, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1,10 i 16 lit a ustawy o cudzoziemcach, a przepis ten, co istotne, ma charakter obligatoryjny.

Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów pełnomocnika strony podniesionych przez niego w skardze, w ocenie Sądu należy uznać je za niewykazane. Trzeba wskazać, iż Organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie pod względem zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach, a zaskarżona decyzja w niczym nie narusza powołanych przepisów. Podobnie organ odwoławczy, który, rozpoznając odwołanie, po dokonaniu wnikliwej analizy akt niniejszej sprawy, również nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania rozstrzygnięcia na korzyść strony.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia Skarżąca jak i jej rodzina, będzie narażona na zagrożenia wymienione w powyższych przepisach. Skarżąca nie wykazała uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Natomiast sytuacja panująca na terytorium [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw Cudzoziemców. Sądowi z urzędu jest wiadomo, iż organy odmówiły nadania statusu uchodźcy także małżonkowi Skarżącej – G. M. Odmówiły mu również udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdziły, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie Cudzoziemcom zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem rodzina Skarżącej zachowa integralność i będzie mogła wspólnie zamieszkiwać w kraju pochodzenia.

Nie znajdują, w ocenie Sądu, także uzasadnienia podnoszone przez pełnomocnika Skarżącej zagrożenie praw dzieci, w przypadku zobowiązania rodziny do powrotu do kraju pochodzenia. Wbrew twierdzeniu strony, w związku z faktem zamieszkiwania na terytorium Polski przez ponad trzy lata, dzieci Cudzoziemki nie zintegrowały się z polskim społeczeństwem, choć uczęszczają tutaj do szkoły. O powyższym stanowi treść wyników klasyfikacji rocznej, zawartych w świadectwach szkolnych małoletnich dzieci strony, z których wynika, iż proces ich integracji w Polsce nie przebiega w sposób pozytywny. [...] młodszych dzieci strony, które w roku 2015/2016 uczęszczały do klas 1-3, pomimo ponad trzyletniego zamieszkiwania w Polsce posiada mały zasób słownictwa, na pytania nauczyciela odpowiada często jedynie pojedynczymi słowami. Dzieci popełniają błędy przy rozpoznawaniu liter alfabetu, czy też przepisywaniu tekstu, ponadto mają trudności z dodawaniem i odejmowaniem. Poważne trudności występują także w związku z koniecznością współdziałania w grupie, gdyż dzieci niechętnie współpracują z innymi rówieśnikami. Często opuszczają zajęcia w szkole, jak też nie odrabiają zajęć domowych. Z poczynionych ustaleń także wynika, iż D. M. często wywołuje konflikty oraz nie reaguje na polecenie osób dorosłych. Z kolei dwoje starszych dzieci strony, tj. A. M. i M. M., które w roku szkolnym 2015/2016 uczęszczały do klasy piątej, uzyskały z obowiązkowych zajęć edukacyjnych jedynie dwie oceny dostateczne, natomiast z pozostałych przedmiotów jedynie oceny dopuszczające. Powyższe zatem wskazuje, iż małoletnie dzieci strony mają poważne problemy z dostosowaniem się nie tylko do polskiego systemu i poziomu edukacji, ale również do zasad i reguł panujących w polskiej placówce oświatowej. Stąd też za prawidłowe uznać należało stanowisko organów co do braku podstaw do udzielenia rodzinie Cudzoziemki ochrony na podstawie art. 348 pkt 3 ustawy. Trzeba też pamietać, że dzieci Cudzoziemców przebywają w Polsce przez większość czasu w zamkniętych ośrodkach dla cudzoziemców, co wskazuje na izolację od polskiego społeczeństwa.

W ocenie Sądu należy zgodzić się również z organem, iż w świetle powołanych okoliczności, niezasadnym było, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika Skarżącej, przesłuchanie małoletnich dzieci na okoliczność czy dzieci strony po powrocie do kraju pochodzenia będą mogły rzeczywiście kontynuować naukę na dotychczasowym poziomie oraz czy konieczność powtarzania programu - w związku z podjęciem nauki w innym języku i systemie edukacji - nie będzie stanowiła zakłócenia dla ich rozwoju psychofizycznego, a także nawiązania przez nich znajomości z rówieśnikami, jak też poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji w Polsce oraz asymilacji ze społeczeństwem polskim. Zważywszy na fakt, iż dzieci przebywają w Polsce zaledwie trzy lata i porozumiewają się między sobą i z rodzicami w języku ojczystym nie wydaje się za prawdopodobne aby miały problemy w pobieraniu nauki w tym języku. Z powszechnie dostępnych informacji wynika z kolei, że na terytorium [...] funkcjonuje szkolnictwo na wszystkich poziomach, a dostęp do edukacji jest powszechny i bezpłatny. Wobec powyższego brak jest podstaw do twierdzenia, że małoletnie dzieci strony po powrocie do kraju pochodzenia będą pozbawione możliwości kontynuacji rozpoczętej nauki.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie prawa do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. w ocenie Sądu organy wskazały, że bezspornie Skarżąca nie wiązała swojego życia rodzinnego i prywatnego z Polską, z której próbowała wraz z rodziną wyjechać. Natomiast ewentualne przejściowe trudności adaptacyjne dzieci w nowej szkole w kraju pochodzenia nie mogą stanowić przesłanki do udzielenia rodzinie Skarżącej zgody na pobyt w Polsce ze względów humanitarnych.

W ocenie Sądu organy orzekające, rozstrzygając sprawę w przedmiocie wydalenia Cudzoziemki i jej dzieci, wzięły pod uwagę postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz Konwencję o prawach dziecka. Zgodnie z art. 3 Konwencji o prawach dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, nie stanowią jednak drogi do legalizacji pobytu ich rodziców w wybranym przez nich kraju (tu Polska). Pobieranie przez dzieci nauki w szkole oraz ich adaptacja w wybranym przez cudzoziemca kraju, nie może być przesłanką do udzielenia rodzinie zgody na pobyt humanitarny oraz odstąpienia od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Trzeba pamietać, iż ani Konwencja o ochronie praw człowieka ani Konwencja praw dziecka nie gwarantuje swobodnego wyboru kraju osiedlenia się. W pierwszej kolejności zastosowanie mają regulacje krajowe. Umowy międzynarodowe dają ochronę wtedy, gdy przestrzeganie prawa krajowego może doprowadzić do naruszenia praw podstawowych. Do takich praw należy np. prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, które nie zostanie przecież naruszone gdyż oboje rodzice małoletnich zostali zobowiązani do opuszczenia Polski (tym samym nie dojdzie do rozdzielenia małoletnich od ich rodziców). Podkreślić także wymaga, że dzieci stron są stosunkowo małe (najstarsze dziecko ma [...] lat). W tym wieku istnieje nadal duża możliwość adaptacji do zmienionych warunków, wrośnięcia w nowe środowisko. Należy nadto zauważyć, że na właściwy rozwój psychofizyczny dzieci, największy wpływ mają warunki jakie zostały im stworzone przez rodziców oraz właściwie funkcjonująca sama rodzina, nie zaś fakt zamieszkiwania w konkretnym państwie, w tym przypadku Polsce, która chociażby z racji kręgu kulturowego, z jakiego w/w. dzieci się wywodzą, jest im kulturowo i mentalnie dość obca.

W kontekście prawa cudzoziemca do ochrony jego życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, istotną kwestią jest podniesiony powyżej fakt, iż żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni wraz z dziećmi mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca wraz z dziećmi w kraju goszczącym. Powyższe przepisy w/w. Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców i ich rodziny konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W ocenie Sądu zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania Cudzoziemki do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nią, a mężem i ich małoletnimi dziećmi zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Podstawą do takiego twierdzenia jest fakt, że mąż Skarżącej otrzymał decyzje o tożsamym rozstrzygnięciu.

Cudzoziemka także w trakcie postępowania przed organem I instancji podniosła, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdyż może być tam zagrożone jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, z uwagi na sytuację rodzinną jej męża. Jego nieżyjący już krewny oraz sąsiad powiązani byli z nielegalnymi formacjami o charakterze zbrojnym, a on jako bliska im osoba, mógł posiadać informacje o ich działalności, w związku z czym stanowi obiekt zainteresowania służb państwowych, jako potencjalne źródło informacji. Powyższe było jednak przedmiotem analizy organów administracyjnych w ramach postępowania w związku z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i twierdzenia te uznane zostały za niewykazane. Natomiast mąż Skarżącej podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu [...] września 2015 r. w związku z trwającym postępowaniem w sprawie zobowiązania do powrotu, ani Skarżąca, nie wskazali na żadne nowe fakty, czy też okoliczności, które nie były przedmiotem postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany (aktualnie zgody na pobyt humanitarny).

Niezależnie, dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego, należy też mieć na względzie, iż zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu Cudzoziemki do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy.

Sąd zatem nie dopatrzył się naruszenia art. 348 ustawy o cudzoziemcach.

Pozostałe zarzuty skargi w ocenie Sądu również nie zasługują na uwzględnienie. Organy obu instancji właściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Skarżącej, iż to wyłącznie na organach administracji spoczywał ciężar dowodu w zakresie okoliczności odnoszących się do przesłanek określonych w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniających odstąpienie od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w kontrolowanej sprawie organy administracji należycie ustaliły wszystkie okoliczności wymienione w art. 348 ustawy o cudzoziemcach i nie można im zarzucić wadliwej oceny postępowania w tym zakresie. Prawidłowe jest stanowisko, że w istocie to cudzoziemiec zainteresowany ochroną powinien precyzyjnie i wyczerpująco wskazać okoliczności, które w jego ocenie mogą stanowić przesłankę przyznania szczególnego statusu. Oczywiście stanowisko to w żadnej mierze nie może być rozumiane jako zwolnienie organów administracji orzekających w sprawach o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu z obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej, tj. podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), realizowanej przez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 tej ustawy). Nie wyklucza to jednak obowiązku strony współprzyczynienia się do zapewnienia pełnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – w drodze złożenia wyjaśnień lub przytoczenia innych dowodów w sprawie. Rozkład ciężaru dowodu w konkretnej sprawie administracyjnej uzależniony jest w dużej mierze od przedmiotu tego postępowania oraz rodzaju okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. W przypadku okoliczności stanowiących przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych wymienionych w art. 348 ustawy o cudzoziemcach przyjąć należy, że w zasadzie wyłącznie kwestie wymienione w pkt 1 tego przepisu, odnoszące się do sytuacji w kraju pochodzenia, organ jest w stanie ustalić w oparciu o dostępne mu materiały (np. opracowania sporządzone przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, raporty organizacji pozarządowych czy ustalenia dokonane w postępowaniu w przedmiocie nadania statusu uchodźcy). W zakresie pozostałych przesłanek, wymienionych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, niewątpliwie organ ma znacznie ograniczone możliwości zgromadzenia z urzędu stosownego materiału dowodowego.

Trzeba również stwierdzić, iż zasadnie organ odwoławczy uchylił decyzję Komendanta we wskazanej wyżej części, co było konieczne ze względu na fakt, iż w sentencji decyzji organ I instancji w żadnym miejscu nie wskazał, czym się kierował odstępując od określenia terminu dobrowolnego powrotu. Faktem jest, że zgodnie z art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu do powrotu, nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki. Natomiast jak wynika z art. 315 ust. 3 pkt 3 w/w. ustawy, prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granice wbrew przepisom prawa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowod- G. M. i dziećmi przekroczyła wbrew przepisom prawa granicę z Polski do [...], jednakże powyższe zdarzenie miało miejsce stosunkowo dawno, gdyż jeszcze w 2013 r. W późniejszym okresie Cudzoziemka nie naruszała prawa, co więcej zamieszkuje z rodziną pod znanym Komendantowi Placówki Straży Granicznej [...] adresem, a jej dzieci realizują tutaj obowiązek szkolny. W związku z powyższym, w ocenie Sądu zasadnie organ II instancji uznał, iż nie istnieje aktualnie ryzyko ucieczki Cudzoziemki. Stąd też w związku z powyższym zobowiązanie jej do powrotu bez określania terminu do dobrowolnego powrotu byłoby działaniem niewspółmiernym do czynu oraz okresu, w jakim był on popełniony przez Skarżącą.

Zgodnie z art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 13,6, 10, 12, 13, 15 lub 16.

Mając zatem całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.