Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1649/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 112 ust 2, art. 130, art. 132 ust. 5, art. 142, art. 215 ust 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 1 ust 1
journal: Dz.U. 2002 nr 41 poz 361
law: Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
article: art. 50 § 1, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) Tomasz Zbrojewski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 199/06 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; 2. zasądza od M. T. na rzecz Prezydenta Miasta [...] W. kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 199/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...]Prezydenta Miasta [...] W., działającego jako wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na stan sprawy: Prezydent miasta [...] W., na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.), art. 4 pkt 9b1, art. 11 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 132 ust. 1 a i 5, art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) oraz na podstawie art. 104 k.p.a. decyzją z dnia 14 czerwca 2005 r., ustalił na rzecz M. T. odszkodowanie za utraconą nieruchomość warszawską, położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "Nieruchomość w [...] W. nr [...]", działka nr [...] o pow. 708 m2, w kwocie 277 536,00 złotych.

Od decyzji tej odwołał się M. T., kwestionując prawidłowość określenia wartości nieruchomości i w związku z tym zaniżenia wysokości ustalonego odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Wojewoda M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] W. z dnia [...], w uzasadnieniu stwierdzając, że jest bezspornym, iż nieruchomość położona w W. przy ul. [...] spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiające ustalenie odszkodowania, w związku z czym Wojewoda uznał że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił odszkodowanie według stanu nieruchomości z dnia 21 listopada 1945 r., kiedy to nastąpiła utrata przez poprzedniego właściciela prawa własności wskazanej nieruchomości.

Na decyzję Wojewody M. M. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej bezkrytyczną ocenę opinii biegłych rzeczoznawców majątkowych oraz przyjęcie operatu naruszającego art. 4 pkt 16 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie nieruchomości położonych w dzielnicach peryferyjnych W. i U. jako nieruchomości podobnych oraz § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Zarzucono też organowi nieustosunkowanie się do stanowiska strony, w którym kwestionowała ona ustalenie odszkodowania według stanu na dzień 21 listopada 1945 r. Skarżący wskazał że zarzuty co do operatu przedstawił już w piśmie z dnia 30 maja 2005 r., ale nie zostały one w ogóle uwzględnione, ani przez organ pierwszej instancji, ani przez Wojewodę M.

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 199/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta miasta [...] W. z dnia [...].

Sąd wskazał, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawców majątkowych w niniejszej sprawie, nie ustala w sposób wymagany przez prawo materialne wartości nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania, a zatem nie spełnia celu w jakim ten operat został wykonany. Podkreślono, że ustalenie wartości nieruchomości w ramach operatu szacunkowego przesądza o wysokości odszkodowania, a w niniejszej sprawie ustalenie odszkodowania przez organ na podstawie powołanej opinii doprowadziło do naruszenia prawa materialnego to jest art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem Sądu wykładnia gramatyczna art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, że odszkodowanie za działkę gruntu może sprowadzać się do przyznania pieniężnego odszkodowania, bądź do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego jednej działki gruntu pod budowę domu jednorodzinnego. Takie odszkodowanie będzie przysługiwało wówczas, gdy działka gruntu była położona na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) przed datą wejścia w życie dekretu była przeznaczona lub mogła być wykorzystana pod budownictwo jednorodzinne i właściciel, bądź jego następca prawny został pozbawiony faktycznego władztwa nad działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Z tych względów, zdaniem Sądu pierwszej instancji, należy uznać, iż w stosunku do nieruchomości objętych działaniem powołanego dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, "odpowiednie stosowanie" przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza przyjęcie metody polegającej na ustaleniu wysokości odszkodowania według stanu nieruchomości w dacie jej przejęcia przez właściwą gminę, to znaczy w dacie pozbawienia poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie biegli stwierdzają, "iż zgodnie z przyjętymi zasadami wartość nieruchomości zostaje określona na podstawie stanu zagospodarowania z daty wejścia w życie dekretu".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że obowiązkiem organu pierwszej instancji było szczegółowe wyjaśnienie wszystkich wątpliwości zgłaszanych przez stronę. W tym celu organ powinien rozważyć zastosowanie art. 89 §2 k.p.a. i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłych, którzy sporządzili powołany operat szacunkowy.

Sąd wskazał ponadto, że organy obu instancji w ogóle nie rozważyły, czy nieruchomości nieobjęte planem miejscowym, stanowią nieruchomości podobne w rozumieniu art. 4 pkt 16 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania odszkodowawczego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. skargę kasacyjną złożył pełnomocnik Prezydenta Miasta [...] W., radca prawny D. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 215 ust. 2 w związku z art. 130 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w stosunku do nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy "odpowiednie stosowanie" przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza przyjęcie metody polegającej na ustaleniu wysokości odszkodowania według stanu nieruchomości w dacie jej przejęcia przez właściwą gminę, to znaczy w dacie pozbawienia poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością (po 5 kwietnia 1958 r.), zamiast według stanu i wartości nieruchomości w dniu 21 listopada 1945 r., to jest w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przepis art. 215 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza możliwość odpowiedniego zastosowania przepisów ustawy dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości do działki, a w szczególności przepisu art. 130 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis określa zasady ustalania wysokości odszkodowania, a mianowicie: po pierwsze decyduje stan nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, po drugie wartość nieruchomości, według której ustala się wysokość odszkodowania, ustala się na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu.

W ocenie skarżącego, w odniesieniu do gruntów warszawskich, odpowiednie zastosowanie art. 130 ustawy, to ustalenie wysokości odszkodowania według stanu i wartości nieruchomości w dniu 21 listopada 1945 r., to jest w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., bowiem z tym dniem, z mocy prawa, przeszło na gminę, a potem na Skarb Państwa prawo własności gruntów na obszarze miasta stołecznego W.

Tak więc, wbrew twierdzeniu Sądu, data wejścia w życie dekretu ma znaczenie dla ustalenia odszkodowania w ramach art. 215 ustawy, gdyż data ta jest równoznaczna z wywłaszczeniem, oznaczającym odjęcie właścicielowi prawa własności. Podniesiono, że w odniesieniu do gruntów warszawskich nie były wydawane żadne decyzje w kwestii przejścia ich na własność Skarbu Państwa, gdyż przejście prawa własności następowało z mocy prawa z dniem 21 listopada 1945 r. Wejście w życie dekretu spowodowało bowiem analogiczne skutki jakie wywołuje wydanie decyzji o wywłaszczeniu.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył pełnomocnik M. T., adwokat G. K., wnosząc o jej oddalenie i podnosząc, że w niniejszej sprawie rola Prezydenta miasta stołecznego W. została ograniczona do roli organu administracji publicznej władczo rozstrzygającego sprawę. Podkreślono, że nie sposób sobie wyobrazić, aby w obowiązującym porządku prawnym, Prezydent miasta stołecznego W. mógł w jednym postępowaniu występować jednocześnie w roli organu administracji publicznej i strony.

W związku z tym w ocenie pełnomocnika M. T., jeżeli w postępowaniu administracyjnym Prezydent miasta stołecznego W. występował jako organ administracji pierwszej instancji, to Miasto Stołeczne W. nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie zarzuty można podzielić.

W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do najdalej idącego zarzutu, to jest zgłoszonego przez pełnomocnika M. T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną, zarzutu braku zdolności skargowej po stronie Prezydenta Miasta Stołecznego W., którego rola winna ograniczyć się do wydania decyzji jako organ pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego powiązane zostało z posiadaniem interesu prawnego.

Oznacza to, że legitymacja do wniesienia skargi oparta o kryterium interesu prawnego odnosi się do tych osób i instytucji, które na podstawie konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego wykażą związek między chronionym przez te przepisy interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie przyznane przez organy administracji na rzecz M. S. T. odszkodowanie, ma wypłacić Prezydent m.st. W. działający jako organ wykonawczy gminy Miasta st. W., zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy, co stwarza legitymację skargową po stronie gminy Miasta Stołecznego W. Działając w tym charakterze skargę kasacyjną złożyło Miasto Stołeczne W. reprezentowane przez osobę pełniącą funkcje Prezydenta i zastąpione przez radcę prawnego.

Natomiast organem wydającym decyzję w pierwszej instancji był Prezydent Miasta Stołecznego W., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Wskazać należy, że status miasta na prawach powiatu jest złożony, gdyż z jednej strony wykonuje wszystkie funkcje gminy, a z drugiej realizuje zadania powiatowe. Prezydent miasta na prawach powiatu pełni funkcję starosty i wykonuje kompetencje z zakresu administracji rządowej. Między innymi, zgodnie z art. 142 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w drodze decyzji.

W myśl art. 4 pkt 9b1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ilekroć w tej ustawie jest mowa o staroście, należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu.

Miasto Stołeczne W., o czym stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Innymi słowy mówiąc, oznacza to, że Prezydent m.st. W. występować może w dwojakiej roli, jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz jako organ wykonawczy gminy.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania odszkodowawczego był grunt wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...] stanowiący własność Miasta Stołecznego W., co zostało stwierdzone decyzjami Wojewody W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1992 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 1995 r. i z tego względu, jak wspomniano wyżej, obowiązany do wypłaty odszkodowania jest organ wykonawczy gminy miasta stołecznego W., jakim jest Prezydent Miasta Stołecznego W., więc ma on interes prawny, a zatem i legitymację do złożenia w imieniu tej gminy skargi kasacyjnej. Stąd też zarzut podniesiony w odpowiedzi na skargę kasacyjną przez M. S. T. nie mógł zostać uwzględniony.

Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na błędną wykładnię art. 215 ust. 2 w związku z art. 130 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazać należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przez organy obu instancji stanowił przepis art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeśli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że należy ustalić wysokość odszkodowania według stanu nieruchomości w dacie jej przejęcia, to jest pozbawienia właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. nie zaś według daty wejścia w życie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Z poglądem takim nie można się zgodzić.

W celu dokonania wykładni przepisu art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami istotne znaczenie ma wyjaśnienie pojęcia "odpowiednie zastosowanie przepisów ustawy dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości".

Zgodnie bowiem z art. 130 tej ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw.

Przy rozpatrywaniu tej kwestii trzeba mieć na uwadze, że art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną podstawę do dochodzenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, lecz nie można tego przepisu interpretować w oderwaniu od przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r., którego art. 1 stanowi, że wszelkie grunty na obszarze m.st. W. przechodzą z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy m.st. W.

Odjęcie prawa własności gruntu dotychczasowym właścicielom następowało więc z mocy prawa z dniem 21 listopada 1945 r., to jest w dniu wejścia w życie tego dekretu. Nie była przy tym wymagana żadna decyzja dotycząca odjęcia prawa własności.

Inna sytuacja zachodziła wtedy, gdy nieruchomość była zabudowana, gdyż w myśl art. 5 tego dekretu budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. W. pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, a dopiero w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie przechodziły na własność gminy.

W myśl art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

W niniejszej sprawie ustalone zostało, że działka o dawnym nr [...] o powierzchni 708 m2, oznaczona w Księdze wieczystej "Nieruchomość w m.st. W. Nr [...]" położona przy ulicy [...] i [...] nie była zabudowana, ale była przeznaczona do luźnego lub grupowego zabudowania o maksymalnej powierzchni zabudowy 30% i dopuszczająca zabudowę maksymalnie o dwóch pełnych kondygnacjach zgodnie z Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego m.st. W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r.

Oznacza to, że odjęcie prawa własności (wywłaszczenie) nieruchomości następuje z chwilą odjęcia prawa, a nie faktycznego władztwa nad rzeczą, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 21 października 1945 r.

Przepis art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce gruntami wprowadza jeszcze jedną przesłankę, a mianowicie pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością, które miało nastąpić po dniu 5 kwietnia 1958 r., a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jednak pozbawienie faktycznej możliwości władania nie może być uznane za wywłaszczenie, które z natury swojej jest odjęciem prawa, a nie faktycznego władania czy możliwości władania nieruchomością.

Zatem "odpowiednie" stosowanie przepisów o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość może dotyczyć jedynie jej stanu z daty odjęcia prawa własności, to jest 21 listopada 1945 r., co zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej. Jednak "odpowiednie" stosowanie przepisu art. 130 nie może prowadzić do wniosku, że również wartość nieruchomości winna zostać ustalona na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Instytucja wywłaszczenia określona w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami w treści z daty wydania decyzji organu drugiej instancji zakłada bowiem jednoczesne wydanie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Natomiast w stanie faktycznym niniejszej sprawy data odjęcia własności poprzedziła o około 60 lat datę wypłaty odszkodowania, a więc należy wziąć pod uwagę zmiany stanu prawnego przepisów o odszkodowaniu, a przede wszystkim przepisy Konstytucji RP i określoną w niej zasadę "słusznego odszkodowania".

Jak stanowi art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

W celu wyjaśnienia pojęcia "słuszne odszkodowanie" zamieszczonego w art. 21 ust. 2 in fine Konstytucji RP można odwołać się do utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który zajął stanowisko, iż słuszne odszkodowanie winno mieć charakter ekwiwalentny do wartości wywłaszczonego dobra. Oznacza to, że powinno dawać właścicielowi możliwość odtworzenia rzeczy, którą utracił lub ujmując szerzej, takie które pozwoli wywłaszczonemu odtworzyć jego sytuację majątkową jaką miał przed wywłaszczeniem. Trybunał Konstytucyjny podkreślał również, iż odszkodowanie nie może być w żaden sposób uszczuplane i to nie tylko poprzez sposób obliczania jego wysokości, ale również przez tryb wypłacania (vide: orzeczenie z 19 czerwca 1990 r., sygn. K 2/90, OTK 1990, nr 1, poz. 3; wyrok TK z dnia 14 marca 2000 r., sygn. P 5/99, OTK 2000, nr 2, poz. 60).

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że przepisy art. 130 ust. 1, art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP muszą być interpretowane łącznie.

Należy podnieść, iż ustalenie nowego brzmienia art. 130 ust. 1 ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. miało na celu doprowadzenie do tego, aby w jednym postępowaniu przesądzać o dwóch kwestiach, a mianowicie o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Chodziło tu zatem o ulepszenie i usprawnienie, ze względów słusznościowych, samej procedury wywłaszczeniowej, gdyż wcześniej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu orzekano w dwóch odrębnych postępowaniach. Nie oznacza to jednak, że ustawodawca nowelizując art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. chciał pogorszyć sytuację prawną osób, o których mowa w art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadal bowiem, przy odpowiednim zastosowaniu art. 130 ust. 1 tej ustawy w obecnej jego treści, możliwe jest przyznanie odszkodowania z poszanowaniem zasady "słusznego odszkodowania". To "odpowiednie" zastosowanie art. 130 ust. 1 w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po dniu 15 lutego 2000 r., powinno polegać na tym, że przy ustalaniu wysokości odszkodowania za działkę należy oprzeć się o jej wartość rynkową, jaką ma ona na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, gdyż takie rozumienie tych obu przepisów nie narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji, czyli zasady "słusznego odszkodowania". Odszkodowanie to powinno więc mieć charakter ekwiwalentny.

Konkludując, przyznanie rekompensaty pieniężnej w trybie art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno nastąpić na podstawie wartości rynkowej działki, jaką ma ona na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie na dzień 21 listopada 1945 r., gdyż tak ustalona wysokość odszkodowania pozwala później osobie uprawnionej na odtworzenie swojej sytuacji majątkowej, jaką miała ona przed wywłaszczeniem.

Zatem nie można przyjąć za trafny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący, że ustalenie odszkodowania winno nastąpić według wartości nieruchomości w dniu 21 listopada 1945 r., gdyż powinno ono odpowiadać wartości nieruchomości w dacie wydania decyzji o odszkodowaniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.