Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 124/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 2 ust. 1, art. 203 ust. 2 i ust. 3, art. 215, art. 250
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 21, art. 28, art. 36
journal: Dz.U. 1984 nr 17 poz 76
law: Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.
Teza: Dłużnikiem odpowiedzialnym za powstanie długu celnego jest między innymi osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej względem towaru nią objętego. Taką osobą jest firma będąca posiadaczem Karnetu TIR, w sytuacji niewywiązania się z ciążących na niej obowiązków związanych z prawidłowym zamknięciem tzw. operacji TIR, polegającej na przedstawieniu towaru do docelowego urzędu celnego i dokonania ostatecznej odprawy towaru.

TEZY

Dłużnikiem odpowiedzialnym za powstanie długu celnego jest między innymi osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej względem towaru nią objętego. Taką osobą jest firma będąca posiadaczem Karnetu TIR, w sytuacji niewywiązania się z ciążących na niej obowiązków związanych z prawidłowym zamknięciem tzw. operacji TIR, polegającej na przedstawieniu towaru do docelowego urzędu celnego i dokonania ostatecznej odprawy towaru.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Józef Orzel (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych i podatkowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].08.2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu w stosunku do P. S.A. w W. postępowanie w sprawie braku potwierdzenia dostarczenia do urzędu celnego przeznaczenia , tj. do Urzędu Celnego P. T. – DK [...] (Dania) towarów w postaci wyrobów ze szkła stosowanych do celów stołowych, kuchennych, toaletowych, biurowych i dekoracji wnętrz o masie brutto 9 810 kg z zastosowaniem karnetu TIR Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r.

Decyzją z dnia [...].11.2005 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, że w odniesieniu do w/w towarów, z mocy prawa w dniu 28.05.2004 r. powstał dług celny w przywozie oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 16 265,30 zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie 36 108,80 zł. Naliczono również odsetki od należności od dnia 28.05.2004 r. do dnia wydania decyzji - od cła w kwocie 3543,80 zł zaś od podatku VAT w kwocie 7867,20 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 21.05.2004 r. w granicznym miejscu odpraw celnych w Oddziale Celnym Drogowym w K. Urzędu Celnego w B. zostały przedstawione i zgłoszone do procedury tranzytu zewnętrznego towary niewspólnotowe w postaci wyrobów ze szkła o łącznej masie brutto 9 810 kg i wartości 36 872,48 USD, przewożone na podstawie karnetu TIR Nr [...]. Przedmiotowe towary przewożone środkiem transportowym o numerach rejestracyjnych [...] z Białorusi do Danii, powinny być przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, tj. w Urzędzie Celnym w P. T. (DK [...]), w terminie wyznaczonym do dnia 28.05.2004 r. Powyższe towary nie zostały jednak dostarczone do wyznaczonego w karnecie urzędu celnego przeznaczenia. Powyższe organ ustalił na podstawie pisma otrzymanego od Centralnego Biura Tranzytu Izby Celnej w Ł., z którego wynika, że ani przesyłka ani karnet TIR nie zostały przedstawione w Urzędzie Celnym P. w Danii i nie można uzyskać o nich żadnych informacji. Także z wyjaśnień pisemnych strony wynika, iż kierowca przewożący towar według karnetu TIR [...] nie otrzymał potwierdzenia przedstawienia do odprawy celnej przywiezionych towarów, został zwrócony mu jedynie list przewozowy CMR, zaś karnet TIR pozostał na terenie spedycji. Powyższe ustalenia pozwoliły, w świetle obowiązujących przepisów na przyjęcie, że niedostarczenie towaru przewożonego w procedurze tranzytu uniemożliwiło organom celnym kontynuację działań w zakresie dozoru celnego, a to zgodnie z art. 203 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego spowodowało powstanie długu celnego po stronie spółki P. S.A. w W. Organ zaznaczył, że firma P. T. S.A., w B., zgodnie z załączonym do karnetu TIR dokumentem przewozowym CMR Nr [...], była kolejnym przewoźnikiem towaru. Firma ta mimo, iż składała wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania celnego nie była stroną prowadzonego postępowania albowiem, posiadaczem karnetu TIR była firma P. S.A. w W. i w to w stosunku do niej prowadzone było postępowanie.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka P. S.A. w W. i wniosła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 122, 133, 187§1, 191 oraz 210§4 Ordynacji podatkowej oraz art. 36 konwencji TIR, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia strony postępowania. W ocenie Spółki organ błędnie przyjął, iż to spółka P. S.A. w W. jako przewoźnik jest zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu, co wynika z treści międzynarodowego listu przewozowego CMR. W związku z powyższym, zdaniem odwołującej się Spółki uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje w sposób wyczerpujący zarówno podstawy faktycznej jak również prawnej rozstrzygnięcia.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, powołując stosowne przepisy rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny stwierdził, iż dowodem potwierdzającym prawidłowość zakończenia operacji TIR może być:

- dowód w formie dokumentu poświadczonego przez organy celne Państwa Członkowskiego przeznaczenia lub wyprowadzenia, określającego towary i ustanawiającego, że zostały one przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia lub wyprowadzenia;

- dokument celny wystawiony w kraju trzecim, wprowadzającym towary do przeznaczenia celnego, lub kopię, lub jego fotokopię, określającą towary. Kopie lub fotokopie muszą być poświadczane, jako będące odpisami, przez organ, który poświadczył oryginalne dokumenty, przez władze zainteresowanych państw trzecich lub władze jednego z Państw Członkowskich.

W przedmiotowej sprawie karnet TIR Nr [...] został wydany firmie P. S.A. w W., która nabyła uprawnienia do przewozu towarów zgodnie z procedurą TIR oraz przyjęła na siebie obowiązek przeprowadzenia operacji TIR zgodnie z postanowieniami Konwencji TIR. W przedmiotowej sprawie firma P. S.A. w W. nie dopełniła obowiązku dostarczenia towaru objętego procedurą tranzytu do urzędu celnego przeznaczenia.

Powołując art. 4 pkt. 9 i 12, art. 92 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 203 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ stwierdził, że niedostarczenie przez stronę towaru przewożonego w procedurze tranzytu uniemożliwiło organom celnym kontynuację działań z zakresu dozoru celnego. To spowodowało, że strona jako dłużnik odpowiada za powstanie długu celnego i dlatego jest zobowiązana do uiszczenia należności celnych przywozowych. Podkreślił, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż towary przewożone przez stronę na podstawie karnetu TIR nie zostały dostarczone do wyznaczonego urzędu celnego ani też do żadnego innego urzędu celnego. Powyższe wynika z odpowiedzi nadesłanej przez Urząd Celny w P. T. z dnia 12 września 2005 r. na powiadomienie Urzędu Celnego w B. o poszukiwaniu towarów przewożonych według karnetu TIR. Również strona, mimo kilkakrotnego występowania przez organ celny z pismem o nadesłanie dokumentów, które zgodnie z art. 455 ust. 3 i 4 rozporządzenia Komisji ( EWG) nr 2454/93 z dnia 02.07.1993 r. stanowią dowód zakończenia procedury operacji TIR takich dokumentów nie dostarczyła.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, iż strona nie przytoczyła jakiejkolwiek argumentacji mającej na celu uzasadnienie domniemanych naruszeń, ograniczając się tylko i wyłącznie do wymienienia poszczególnych artykułów. Odnośnie zarzutu nieprawidłowego ustalenia strony postępowania organ wskazał, iż zgodnie z art. 1 lit. o) Konwencji TIR posiadaczem karnetu jest osoba, której wydano karnet, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Konwencji i w której imieniu została złożona deklaracja celna w formie karnetu TIR, wskazująca na zamiar objęcia towarów procedurą TIR w wyjściowym urzędzie celnym. Na podstawie Konwencji posiadacz karnetu TIR jest odpowiedzialny za przedstawienie pojazdu drogowego, zespołu pojazdów lub kontenera wraz z ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR w wyjściowym urzędzie celnym, w przejściowym urzędzie celnym i w docelowym urzędzie celnym i za ścisłe przestrzeganie innych odpowiednich postanowień Konwencji. Posiadaczem karnetu TIR nr [...] jest firma P. S.A. w W. dlatego też w stosunku do tej spółki było prowadzone postępowanie. Jako posiadacz karnetu TIR Spółka przejęła na siebie obowiązek przeprowadzenia operacji TIR i dopełnienia obowiązku dostarczenia towaru objętego procedurą tranzytu do urzędu celnego przeznaczenia, a skoro tego obowiązku nie dopełniła winna z tego tytułu ponieść odpowiedzialność. Firma P. T. S.A. w B. zgodnie z listem przewozowym była jedynie kolejnym przewoźnikiem towaru, nie mogła zatem być uznana za stronę w niniejszej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż organ II instancji trafnie powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 36 Konwencji TIR oraz prawidłowo ustalił, że nie wykonanie obowiązków wynikających z procedury tranzytu nastąpiło w dniu 28 maja 2005 r. Jednakże wówczas towar znajdował się na terytorium Danii, zatem właściwym do rozpoznania sprawy jest duński organ celny przy zastosowaniu przepisów prawa obowiązującego na terytorium Danii. Strona wskazała również, iż organ błędnie przyjął, jakoby skarżąca spółka P. S.A. według przepisów wspólnotowego kodeksu celnego była dłużnikiem celnym, co nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu niewłaściwości polskiego organu celnego do rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Celnej powołał się na przepisy wspólnotowego kodeksu celnego, z których wynika, iż przepisy prawa celnego stosuje się w sposób jednolity na całym obszarze celnym Wspólnoty, chyba że postanowienia umów międzynarodowych, praktyka przyjęta zwyczajowo na określonym obszarze geograficznym i gospodarczym, bądź też inne przepisy stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie towar został wprowadzony na terytorium Unii Europejskiej i objęty procedurą tranzytu w granicznym miejscu odpraw celnych w Oddziale Celnym Drogowym w K. Urzędu Celnego w B., dlatego też organem uprawnionym do prowadzenia postępowania i rozstrzygania w niniejszej sprawie jest Urząd Celny w B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze, naruszeń przepisów prawa. Skarga zawierała praktycznie dwa zarzuty – niewłaściwości polskiego organu celnego do rozpoznania niniejszej sprawy oraz błędnego uznania, iż to Spółka P. S.A. w W. jest dłużnikiem celnym. Z treści skargi wynika, iż strona skarżąca nie kwestionuje dokonanych przez organ ustaleń dotyczących nie wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu towaru objętego procedurą karnetu TIR.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w B., iż właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy był Urząd Celny w B. Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. terytorium Wspólnoty traktowane jest jako jeden obszar celny, na terenie którego obowiązuje i powinien być stosowany Wspólnotowy Kodeks Celny. Mówi o tym art. 2 ust. 1 tegoż kodeksu, zgodnie z którym przepisy prawa celnego stosuje się w sposób jednolity na całym obszarze celnym Wspólnoty, chyba że postanowienia umów międzynarodowych, praktyka przyjęta zwyczajowo na określonym obszarze geograficznym i gospodarczym, bądź też przepisy dotyczące stosowania przez Wspólnotę autonomicznych środków stanowią inaczej. Oznacza to, że zarówno na terytorium Danii jak i Polski obowiązuje w tym zakresie ten sam akt prawny (Wspólnotowy Kodeks Celny), który reguluje również kwestie dotyczące ustalenia właściwego organu celnego uprawnionego do prowadzenia i rozstrzygania w sprawie powstania długu celnego.

Stosownie do art. 215 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dług celny powstaje w miejscu, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące jego powstanie. Jeżeli towar został objęty procedurą celną (np. tranzytu) i procedura ta nie została zakończona wówczas przyjmuje się, że dług celny powstał w miejscu, w którym towar ten został objęty tą procedurą albo zostały wprowadzone na obszar celny Wspólnoty w ramach tej procedury. W przedmiotowej sprawie towar w postaci wyrobów ze szkła został przedstawiony i zgłoszony do procedury tranzytu zewnętrznego w Urzędzie Celnym w B. Oddziale Celnym w K. B., a zatem to Urząd Celny w . a nie duńskie organy celne są właściwe do rozpoznania niniejszej sprawy. Nie można utożsamiać, jak czyni to pełnomocnik strony skarżącej, faktu niewykonania obowiązku w procedurze tranzytu (zgłoszenia we właściwym terminie i przedstawienia w urzędzie celnym przeznaczenia towaru) z miejscem powstania długu celnego a w konsekwencji z właściwością miejscową określonych organów celnych. Powyższego nie zmienia treść art. 203 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który mówi o czasie powstania długu celnego. To miejsce a nie czas powstania długu celnego ma kluczowe znaczenie dla ustalenia organu celnego uprawnionego do prowadzenia postępowania i rozstrzygania w sprawie zaistniałego długu celnego.

Zaznaczyć również należy, iż w myśl art. 250 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w sytuacji realizowania procedury celnej (np. tranzytu) w kilku państwach członkowskich Wspólnoty, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, podjęte decyzje, przyjęte środki identyfikacyjne oraz dokumenty wydane przez organy celne jednego państwa członkowskiego mają takie same skutki prawne w innych państwach członkowskich jak decyzje podjęte środki administracyjne i dokumenty wydane przez organy celne każdego z tych państw członkowskich.

Za niezasadny należało również uznać drugi z zarzutów strony skarżącej - błędnego ustalenia w sprawie podmiotu będącego dłużnikiem celnym. Jak wynika z akt sprawy posiadaczem Karnetu TIR [...] jest firma P. S.A. w W., a zatem ten podmiot jest uprawniony do przewozu towarów zgodnie z procedurą TIR. Również na tym podmiocie ciążą obowiązki związane z przeprowadzeniem operacji TIR zgodnie z postanowieniami Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR z dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76 ze zm.) Stosownie do art. 21 Konwencji TIR posiadacz karnetu TIR zobowiązany jest do przedstawienia pojazdu drogowego wraz z ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR właściwym organom celnym. Natomiast w myśl. art. 28 w/w Konwencji karnet TIR zostaje zwolniony jedynie pod warunkiem przybycia towaru do docelowego urzędu celnego i dokonania odprawy ostatecznej towaru. Powyższe obowiązki nie zostały przez skarżącą Spółkę spełnione, zatem w myśl art. 36 Konwencji TIR jako podmiot naruszający postanowienia konwencji naraziła się na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo państwa, w którym miało miejsce naruszenie. Z uwagi, iż Polska, podobnie jak Dania są państwami członkowskimi Unii Europejskiej tym ustawodawstwem jest Wspólnotowy Kodeks Celny, w szczególności art. 203 tegoż kodeksu. Stosownie do treści art. 203 ust. 3 tiret 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dłużnikiem odpowiedzialnym za postanie długu celnego, jest między innymi osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. Nie budzi wątpliwości, że taką osobą jest firma P. S.A. w W., która mimo ciążącego na niej obowiązku nie dostarczyła towarów do wyznaczonego w karnecie TIR urzędu celnego przeznaczenia – Urzędu Celnego w P. T., ani też do innego urzędu celnego.

Podzielić należy stanowisko Dyrektora Izby Celnej w B. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż fakt dokonania przewozu towarów przez innego przewoźnika - firmę P. T. S.A. w B. nie wpływa na odpowiedzialność strony jako dłużnika celnego. List przewozowy CMR, w którym była wymieniona firma P. T. S.A. w B., zgodnie z Konwencją o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z dnia 19 maja 1956 roku (Dz. U. z 1962 r., Nr 49, poz. 238 ze zm.) jest jedynie dowodem zawarcia umowy przewozu pomiędzy nadawcą a przewoźnikiem i nie może wpływać na zakres odpowiedzialności jaką ponosi podmiot za niezrealizowanie procedur przewidzianych dla towarów objętych karnetem TIR.

Końcowo wskazać należy, że Sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134§1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Tym nie mniej wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd analizując przedmiotową sprawę nie stwierdził również naruszenia przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy w sposób szczegółowy przedstawił zastosowane przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego na podstawie, których uznał, iż P. S.A. w W. jest dłużnikiem i odpowiada za powstanie długu celnego w przywozie. W przedstawionej analizie i zastosowaniu przepisów materialnych brak jest jakichkolwiek luk czy niejasności. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 203 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dług celny powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym, zaś podmiotem odpowiedzialnym za powstanie tego długu jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty.

Konkludując wskazać należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego jak również nie naruszył przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.