Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 273/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] W. B. Sp. k. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 5 459 (pięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749, obecnie t.j. z 2015 r. poz. 613, dalej: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpoznaniu odwołania A W. B. Sp.k. z siedzibą w R. (dalej: skarżąca, Spółka), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r., nr [...]) określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł i określiło A W. B. Sp. k. z siedzibą w R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2009 w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy B. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2009 w kwocie [...] zł. Za przedmiot opodatkowania uznano:

1. grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni: [...] m2,

2. budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej:

1. [...] m2 - których wysokość przekraczała 2,2m,

2. [...] m2- których wysokość mieściła się w przedziale l,4-2,2m,

3. budynki pozostałe o powierzchni użytkowej [...] m2.

Organ podatkowy I instancji stwierdził, że Spółka w 2009 r. w deklaracji podatkowej wykazała nieprawidłową powierzchnię gruntów, do których przysługiwało jej prawo użytkowania wieczystego. Była też właścicielem budynków: tzw. dużej i małej hali, trzech garaży oraz budynku administracyjnego (kina), które w całości mogły być wykorzystywane dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, a także biurowca, który tylko w części związany był z tą działalnością. Spółka była też właścicielem silosa, który nie podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Od decyzji organu I instancji Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613, z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) polegającego na uznaniu, że przedmioty opodatkowania są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co skutkowało zastosowaniem nieprawidłowych stawek podatku od nieruchomości. Do odwołania strona dołączyła zdjęcie obiektu dużej hali oraz opinię J. G., z której wynika, że budynek ten grozi zawaleniem ze względu na naruszoną konstrukcję nośną ścian i dachu.

Na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO omówiło przepisy regulujące przedmiot opodatkowania: art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., podmiot opodatkowania: art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Wskazało na art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027, z późn. zm., obecnie t.j. Dz. U z 2015 r. poz. 570) zgodnie z którym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków i w myśl art. 194 § 1 O.p. jako dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Omówiło definicję budynku zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

SKO powołując się na treść art. 5 ust.1 u.p.o.l. wskazało, że stawki podatku od nieruchomości określa rada gminy. W Gminie B. wysokość stawek podatku od nieruchomości na 2009 rok ustaliła uchwała Rady Gminy Bobrowniki z dnia 7 listopada 2008 r., Nr XXIV/226/08 (Dz. Urz. Woj. Śląsk. Nr 206, poz. 3923).

Kolegium podkreśliło, że w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. już sam fakt posiadania gruntów, budynków lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest wystarczającą przesłanką do ustalenia, iż są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i tym samym należy stosować wobec nich właściwe dla takich obiektów stawki podatku. Jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie będą jednak mogły być traktowane, ze względu na przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., przedmioty opodatkowania, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Obowiązek podatkowy wówczas nie ustaje, jednakże fakt posiadania tych przedmiotów przez przedsiębiorcę nie jest już przesłanką pozwalającą na zastosowanie wobec nich stawki podatku właściwej dla obiektów związanych z działalnością gospodarzą.

Następnie Kolegium wskazało, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji pojęcia "względów technicznych", które miałyby stać na przeszkodzie wykorzystywaniu określonego przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej. Słownik języka polskiego wskazuje, że: "techniczny" to przymiotnik od słowa technika, a słowo to znaczy tyle, co "1. całokształt środków i czynności związanych z produkcją, z wytwarzaniem dóbr materialnych; także wiedza o nich; 2. sposób wykonywania jakichś prac, czynności, posługiwania się jakimś instrumentami, przyrządami itp." (Nowy Słownik Języka Polskiego PWN pod redakcją E. Sobol, Warszawa 2002, str. 1023). Wykładnia językowa interpretowanego przepisu prowadzi zatem do wniosku, że brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych wynikać ma z braku wiedzy co do sposobu wykonywania na nim jakichś prac lub czynności, czy też posługiwania się tym przedmiotem opodatkowania. Innymi słowy idzie tu o taką sytuację, w której stan wiedzy technicznej oraz dostępnych środków uniemożliwia wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania dla celów działalności gospodarczej podatnika. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Ustawodawca posługuje się sformułowaniem, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany "ze względów technicznych", a nie z uwagi na zły stan techniczny. Oznacza to, że nie można ich utożsamiać tylko i wyłącznie z niesprawnością techniczną (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 1062/10, opubl. Lex nr 619967).

SKO wskazało, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, wygasa natomiast, z mocy art. 6 ust. 4 tej ustawy, z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok, stosownie do art. 6 ust. 5 u.p.o.l., ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek. W myśl art. 6 ust. 9 u.p.o.l., w brzemieniu obowiązującym w roku 2009, osoby prawne obowiązane były składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, stosownie do art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania podatkowego.

Organ odwoławczy badając stan faktyczny sprawy, na podstawie danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym Rejestrze Przedsiębiorców nr [...] ustalił, że Spółka jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą w szczególności w przedmiocie kupna i sprzedaży nieruchomości, wynajmu i zarządzania nieruchomościami oraz pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Z danych ujawnionych na stronie Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi jest przeważającym rodzajem działalności Spółki. W dniu 12 lipca 2008 r. Spółka nabyła prawo wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej, dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] oraz prawo własności budynków posadowionych na tej nieruchomości, ze cenę [...] zł. Z akt sprawy wynika, że powierzchnia nieruchomości gruntowej, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w dniu 7 sierpnia 2008 r. wynosiła [...] m2, przy czym działki geodezyjne: [...],[...],[...],[...] oznaczono symbolem Ba, co w świetle § 86 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U Nr 38, poz. 454) znaczy, że były to tereny przemysłowe, natomiast działkę [...] oznaczono symbolem BZ, co zgodnie z § 86 ust. 3 pkt 5 tego rozporządzenia znaczy, że były to tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (zawiadomienie o zmianie w danych ewidencyjnych z dnia 7 sierpnia 2008 r.). Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu z operatu szacunkowego, sporządzonego przez biegłego sądowego – M. D. (dokument z akt I KM [...]) wynika, że na tej nieruchomości znajdowały się następujące obiekty:

1. budynek administracyjny,

2. magazyn surowców,

3. portiernia, budynek socjalny,

4. stacja trafo,

5. budynek transfromatorowni,

6. warsztat mechaniczny,

7. wiata stalowa,

8. garaże z magazynami,

9. stołówka,

10. garaż staży pożarnej,

11. magazyn wyrobów gotowych,

12. hala suszarni kanałowej,

13. budynek kina.

W dniu 30 grudnia 2008 r. Spółka zbyła prawo użytkowania gruntów objętych działką [...] o powierzchni [...] m2 wraz prawem własności budynków: warsztatu, starej stacji trafo (użytkowej jako hala magazynowa) i stacji trafo (akt notarialny z dnia 30 grudnia 2008 r., repertorium A nr [...]). Zatem w dniu 1 stycznia 2009 r. Spółka była użytkownikiem wieczystym gruntów o powierzchni [...] m2.

Kolegium wskazało, że Spółka w dniu 20 lutego 2009 r. złożyła w Urzędzie Gminy B. informację na podatek od nieruchomości za rok 2009. W deklaracji tej ujawniła;

1. grunty o łącznej powierzchni [...] m2, z czego:

a) [...] m2 - jako związane z działalnością gospodarczą,

b) [...] m2 - jako pozostałe,

2. pozostałe budynki o powierzchni użytkowej [...] m2.

Z załącznika do tej informacji wynika, że odnośnie opodatkowania gruntów Spółka ujawniła nieruchomość gruntową położoną w R. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...], obejmującą działki: [...],[...],[...]. Natomiast budynki to: garaż o powierzchni użytkowej [...] m2, garaż o powierzchni użytkowej [...] m2 i garaż o powierzchni użytkowej [...] m2, budynek socjalny (dawna stołówka) o powierzchni użytkowej [...] m2, budynek kina o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz budynek biurowy o powierzchni użytkowej [...] m2. Deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2009 Spółka złożyła w dniu 10 grudnia 2009 r., wykazując w niej zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł. W deklaracji tej ujawniono:

1. grunty o łącznej powierzchni [...] m2, z czego:

a) [...] m2 -jako związane z działalnością gospodarczą,

b) [...] m2 - jako pozostałe,

2. pozostałe budynki o powierzchni użytkowej [...] m2 ([...] m2+[...] m2).

Z załącznika do tej deklaracji wynika, że odnośnie opodatkowania gruntów Spółka ujawniła nieruchomość gruntową położoną w R. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...], obejmującą działki: [...] ([...] m2), [...] ([...] m2) oraz [...] ([...] m2). Natomiast budynki to:

1. garaż wzniesiony na działce [...] ([...] m2) ,

2. garaż wzniesiony na działce [...] ([...] m2),

3. garaż wzniesiony na działce [...] ([...] m2)

4. budynek socjalny (dawna stołówka) wzniesiony na działce [...] ([...] m2)

5. budynek kina wzniesiony na działce [...] ([...] m2).

Dokonując oceny tych dowodów SKO stwierdziło, że złożona przez Spółkę w dniu 20 lutego 2009 r. informacja na podatek od nieruchomości za rok 2009 nie była deklaracją podatkową, albowiem z mocy art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l. spółki niemające osobowości prawnej obowiązane były składać deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru. W przypadku Gminy B. wzór ten został ustalony w uchwale Nr 11/13/06 Rady Gminy Bobrowniki z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie określenia wzorów formularzy informacji i deklaracji podatkowych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 146, poz. 4203). Deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2009 Spółka sporządziła zatem dopiero w dniu 10 grudnia 2009 r.

Kolegium podniosło, że w deklaracji podatkowej Spółka wykazała grunty o łącznej powierzchni [...] m2, podczas gdy z akt sprawy wynika, że powierzchni ta wynosiła [...] m2. Ponadto w deklaracji tej Spółka wykazała jedynie 5 budynków, podczas gdy na dzień 1 stycznia 2009 r. przysługiwało jej prawo własności do następujących obiektów:

1. budynek administracyjny,

2. magazyn surowców,

3. portiernia, budynek socjalny,

4. stacja trafo,

5. budynek transfromatorowni,

6. warsztat mechaniczny,

7. wiata stalowa,

8. magazyn wyrobów gotowych,

9. hala suszarni kanałowej,

10. budynek kina.

SKO stwierdziło, że wiata nie jest budynkiem, albowiem nie została wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, stąd nie odpowiadała definicji legalnej budynku podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Natomiast odnośnie pozostałych obiektów organ odwoławczy ustalił, że na działce oznaczonej nr [...] znajduje się tylko jeden budynek - garaż, a nie dwa obiekty garażowe. Ponadto SKO na podstawie dokumentu sporządzonego przez J. R. przyjęło, że biurowiec nie odpowiadał definicji budynku, określonej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

Dalej SKO zwróciło uwagę na opinię J. R. co do obiektu tzw. dużej hali (usytuowanej pierwotnie na działce [...], która później została oznaczona nr [...]). Wyposażenie technologiczne tego obiektu zostało usunięte, obiekt ten stanowi obecnie układ słupów nośnych wraz z konstrukcją nośną dachu, układem płyt dachowych. J. R. jest zdania, że dach nie stanowi ciągłej przegrody z tej przyczyny, że występują w nim otwory, które pełniły funkcję świetlików. Ponadto w miejscu pierwotnie zabudowanych bram wjazdowych pozostały tylko otwory. Obiekt ten nie posiada też posadzki, która oddzielałaby go od gruntu. Kolegium stwierdziło jednak, że obiekt ten w dacie sporządzenia przez J. R. opinii a także i później niewątpliwie znajdował się w złym stanie technicznym, niemniej odpowiadał definicji budynku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

Odnośnie budynku tzw. małej hali posadowionej pierwotnie na działce [...] (później oznaczona nr [...]) SKO na podstawie zdjęć tego obiektu stwierdziło, że jego konstrukcja była podobna do obiektu dużej hali i że był to budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Z tych samych względów Kolegium za budynek uznało również garaż wzniesiony na działce nr [...].

SKO odnośnie obiektów: stołówki, garażowego z magazynami, garaży straży pożarnej posadowionych na działce nr [...] (po zmianie nr [...]) stwierdziło, że tylko dwa z trzech obiektów posadowionych na działce [...] (dawne oznaczenie działki) odpowiadały definicji budynku. Trzeci obiekt, na skutek zawalenia dachu, nie odpowiadał definicji budynku. W tym zatem zakresie deklaracja Spółki okazała się prawidłowa, albowiem wykazała w niej dwa budynki posadowione na tej działce: garaż ([...] m2) oraz budynek socjalny dawna stołówka ([...] m2). Ponadto budynek kina odpowiada definicji budynku.

Reasumując SKO stwierdziło, że Spółka nie ujawniła w deklaracji podatkowej wszystkich budynków podlegających opodatkowaniu, tj. obiektów dużej i małej hali. Zwróciło też uwagę na fakt, że w deklaracji podatkowej Spółka nie ujawniła należących do niej budynków jako związanych z działalnością gospodarczą, w tym charakterze ujawniając zaś tylko grunty o powierzchni [...] m2. Kolegium podniosło, że żaden z należących do Spółki w 2009 r. budynków nie był pozbawiony dachu, zniszczeniu uległy jedynie świetliki dużej i małej hali. Z akt sprawy nie wynikało, aby nie było można, z przyczyn technicznych, zastąpić ich nowymi albo powstałe uszkodzenia naprawić w inny sposób.

Zdaniem SKO Spółka powołując się na względy techniczne, a jednocześnie nie precyzując, o które idzie, nie udowodniła, a nawet nie wskazała faktów, które powinny zostać udowodnione, aby postawioną przez nią tezę o braku możliwości wykorzystywania budynków dużej i małej hali dla celów działalności gospodarczej uznać za prawdziwą.

Kolegium podkreśliło, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że łączna powierzchnia użytkowa budynków wynosić miała [...] m2 ([...]+[...]+[...]+[...]+[...]+[...]). Tymczasem Spółka w deklaracji ujawniła jedynie [...] m2, przy czym uznała je za pozostałe, podczas gdy związane były z działalnością gospodarczą.

Tak więc SKO stwierdziło, że w deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za rok 2009 Spółka ujawniła nieprawidłową powierzchnię gruntów oraz powierzchnię użytkową należących do niej budynków, a także błędnie uznała, że tylko część gruntów była związana z działalnością gospodarczą. W efekcie Spółka w deklaracji podatkowej wykazała zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł, podczas gdy zdaniem organu odwoławczego wysokość tego zobowiązania wyniosła [...] zł.

Dodatkowo odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu SKO wskazało, że stanowisko J. G., jako uzyskane przez Spółkę na drodze poza procesowej, traktuje jako jej stanowisko, przy czym J. G., powołując się na ryzyko zawalenia dużej i małej hali nie wyjaśnia, skąd czerpie wiedzę o ich stanie technicznym.

Zdaniem SKO opinia rzeczoznawcy J. R. ogranicza się do postawienia tezy, wedle której budynki ze względów technicznych nie nadają się do wykorzystywania, nie wskazując żadnych przyczyn jej sformułowania. Wyjaśnienia J. R. złożone bez rygoru odpowiedzialności za fałszywe zeznania w sposób rażący kolidują z informacją generowaną przez sprawozdanie finansowe i księgi rachunkowe Spółki.

Ponadto SKO wyraziło pogląd, że gdyby prawdziwe były wyjaśnienia skarżącej, że budynki dużej i małej hali grożą zawaleniem, to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydałby decyzję nakazującą ich rozbiórkę. Brak takiej decyzji pozwala stwierdzić, że obiekty te nadawały się do remontu, co potwierdza opinia J. R. oraz środki już wydatkowane przez Spółkę na ten cel, zdjęcia dokumentujące postępy robót budowlanych (remontowych) i ujęcie tych obiektów, początkowo jako inwestycji, a następnie środków trwałych w budowie w księgach rachunkowych. Dzięki realizowanym remontom obiekty te w przyszłości będą wykorzystywane dla potrzeb prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

SKO uchyliło decyzję organu podatkowego I instancji jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego. Jednocześnie stwierdziło, że skoro decyzja została wydana przez właściwy organ podatkowy, a rozstrzygnięcie sprawy, pomimo dostrzeżonych uchybień procesowych nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej to zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. uchylając decyzję w całości orzekło co do istoty sprawy.

Dalej SKO stanęło na stanowisku, że przez organ I instancji nie naruszył art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., czy to poprzez błędną wykładnię, czy też nieprawidłowe zastosowanie. Organ odwoławczy podzielił więc stanowisko organu I instancji, że za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą uznać należy te budynki, które znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy.

W skardze na decyzję Kolegium, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego: art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną jego wykładnię i nieuwzględnienie, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych;

2. naruszenie przepisów postępowania: art. 197 § 1, art. 122 i art. 187 §1 O.p. poprzez niepowołanie w niniejszej sprawie biegłego z zakresu budownictwa w celu wyjaśnienia stanu technicznego nieruchomości, których dotyczy postępowanie, pod kątem możliwości wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, a tym samym niepodjęcie w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1. uchylenie decyzji w zaskarżonej części i wydanie decyzji korygującej wartość podatku, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że prawidłowe zastosowanie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w szczególności w świetle zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 §1 O.p.) wymaga, aby organ podatkowy stwierdził w toku postępowania, czy rzeczywiście dany przedmiot opodatkowania, tj. grunt lub budynek, ze względów technicznych, nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłanka niemożności wykorzystywania gruntu lub budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych adresowana jest do organów podatkowych. W tej sytuacji, organy te zobligowane są w toku prowadzonego postępowania wyjaśnić, czy rzeczywiście dany przedmiot opodatkowania będący w posiadaniu przedsiębiorcy ze względów technicznych nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że istotę sporu stanowi określenie stanu technicznego nieruchomości, których dotyczy postępowanie, pod kątem możliwości wykorzystania budynków w działalności gospodarczej. Względy techniczne należy rozumieć jako pewne obiektywne okoliczności, które pozostają w ścisłej relacji do przedmiotu opodatkowania z uwagi na działalność gospodarczą, tzn. uniemożliwiają jego wykorzystywanie do działalności gospodarczej. "Względy techniczne to takie, które mają związek ze stanem technicznym budynku, powodujące, że przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia konkretnej działalności wykonywanej przez przedsiębiorcę".(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/2006, LexPolonica nr 2482641).

Uzasadniając swoje stanowisko odnośnie rozumienia pojęcia względy techniczne pełnomocnik skarżącej powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 968/07, niepubl.; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1567/2008, niepubl.

Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał, że opinie rzeczoznawców: J. G. z dnia 15 lutego 2014 r., J. R. z dnia 26 lutego 2014 r. i M. M. z dnia 30 września 2014 r. potwierdzają stanowisko skarżącej, iż przedmiotowe budynki (duża hala) nie nadają się do remontu. Powyższe opinie potwierdzają, iż niemożność korzystania z budynków w zakresie działalności gospodarczej, z uwagi na ich stan techniczny, ma charakter trwały.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że wbrew przepisom obowiązującym w tym zakresie, organ podatkowy nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, czy nieruchomości, których stan techniczny w niniejszej sprawie jest sporny mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Zaistnienie względów technicznych jest niezbędnym warunkiem do stwierdzenia, czy dany przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W sytuacji, gdy stan techniczny przedmiotowych nieruchomości jest wysoce sporny, a stanowisko organu pozostaje w opozycji do wyjaśnień skarżącej i złożonych dokumentów, konieczne było przeprowadzenie opinii biegłego w oparciu o art. 197 § 1 O.p. Spór w niniejszej sprawie opiera się w istocie na wiadomościach projektowo-konstrukcyjno-budowlanych, a więc wiadomościach stricte specjalnych.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zupełnie niezrozumiała jest także sytuacja, w której SKO w istocie stawia się w roli biegłego, przeprowadzając szczegółowe, pozornie specjalistyczne wywody w zakresie tematyki konstrukcyjno-budowlanej. SKO nie pochyla się także nad problemem, w jaki sposób można prowadzić działalność gospodarczą w budynku, który w każdej chwili grozi zawaleniem, a którego nie da się wyremontować. W niniejszej sprawie jedynie kompleksowa i szczegółowa opinia biegłego z zakresu budownictwa może wyjaśnić czy względy techniczne umożliwiają wykorzystywanie nieruchomości w działalności gospodarczej, a tym samym czy istnieją podstawowe przesłanki naliczenia podatku od nieruchomości.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem SKO załączone do skargi kopie zdjęć nie prowadzą do sformułowanej w niej konkluzji, wedle której budynek dużej hali pozbawiony został dachu. Jakość kopii nie pozwala na czynienie jakichkolwiek ustaleń faktycznych, ponadto zawierają jedynie zbliżenie otworów pozostałych po stłuczonych świetlikach dachowych. Pozbawienie zaś obiektu okien dachowych nie wyklucza go z zakresu definicji pojęcia budynek, jako że w treści art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustawodawca nie zawarł warunku, aby ten obiekt budowlany miał być wydzielony z przestrzeni za pomocą jednolitych przegród budowlanych czy dachu. Świetlik dachowy jest więc takim samym elementem budynku, jako okna i ramy do nich, bramy, żaluzje czy ścianki działowe mocowane do podłogi. Skoro więc uszkodzenie okna, drzwi czy bramy nie oznacza, że budynek pozbawiony został ściany, to również uszkodzenie świetlika dachowego nie pozbawia tego obiektu dachu. Jest to wyrób przemysłowy, który tak jak drzwi czy okna, może zostać nabyty i wprawiony w miejsce uszkodzonego.

Odnośnie zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego Kolegium stwierdziło, że z mocy art. 197 § 1 O.p. jest on potrzebny wówczas, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. W świetle zaś art. 122 O.p. dowód ten należy przeprowadzić wówczas, gdy jest on niezbędny dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na załatwienie sprawy zgodnie z wyrażoną w art. 122 O.p. zasadą prawdy obiektywnej. Ponadto organ odwoławczy dysponował księgami rachunkowymi skarżącej, z których wynika, że aktywowała dużą halę jako środek trwały w budowie. Zbędne było więc dowodzenie z opinii biegłego, czy rzeczywiście obiekt ten nadaje się do ulepszenia, skoro informacja ta wynika z ksiąg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2009 rok nieruchomości skarżącej według stawek właściwych dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą. Zdaniem skarżącej przedmiot opodatkowania (w postaci budynków) nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Organy podatkowe stanęły na stanowisku przeciwnym, z tym, że organ odwoławczy zweryfikował stanowisko organu I instancji, co do dwóch obiektów, które jego zdaniem nie odpowiadają definicji budynku, określonej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

Natomiast okolicznością bezsporną jest, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki komandytowej. Zatem już z samego faktu, że skarżąca jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 3 i 4 u.p.o.I. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z

2015 r., poz.584 ) wynika, że znajdujące się w jej władaniu nieruchomości zaliczane są do kategorii związanych z działalnością gospodarczą, opodatkowanych najwyższą stawką podatku od nieruchomości (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.a, pkt 2 lit.b u.p.o.l.).

Kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma zatem ustalenie, jak rozumieć sformułowanie, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych oraz czy taka sytuacja zachodzi w przypadku nieruchomości, będących we władaniu skarżącej.

Odnośnie pojęcia "względów technicznych" wypowiadały się już wielokrotnie sądy administracyjne. W zasadzie jednolicie przyjmuje się, że pojęcie "względów technicznych" nie obejmuje swoim zakresem przyczyn technologicznych, ekonomicznych, czy finansowych.

Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1860/10, wskazał, że nie każda obiektywna przyczyna złego stanu technicznego budynku uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, lecz tylko taka, która prowadzi do oceny, iż jest on w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem. "Względy techniczne" nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej decyzji o remontach, przekształceniach, adaptacjach czy też zmianie przeznaczenia. Względy techniczne w rozumieniu tego przepisu oznaczają natomiast trwałą i obiektywną przeszkodę w wykorzystaniu gruntu, budynku bądź budowli do prowadzenia działalności gospodarczej.

Tak więc przez użyte w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. sformułowanie, że "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych" należy rozumieć takie wady fizyczne budynków i budowli istniejące w danym roku podatkowym, które w sposób stały a nie przejściowy, niezależnie od woli podatnika uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę dla celów prowadzonej działalności. Natomiast przeprowadzenie remontów w budynkach nie oznacza pozbawienia tych budynków związku z działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Odnośnie zaś gruntów podkreślić trzeba, że nawet uznanie budynku za niemożliwy do eksploatacji ze względów technicznych nie może automatycznie przenosić się na położone pod tym budynkiem grunty i wpływać na ich kwalifikację z punktu widzenia przepisów u.p.o.l.

Kontrolując prawidłowość zaskarżonej decyzji Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 197 § 1 O.p., art. 122 O.p. i art. 187 §1 O.p. poprzez niepowołanie w rozpoznawanej sprawie biegłego z zakresu budownictwa w celu wyjaśnienia stanu technicznego nieruchomości, których dotyczy postępowanie, pod kątem możliwości wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, a tym samym niepodjęcie w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej. Realizacji tej zasady służy między innymi art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ podatkowy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Przepis art. 187 O.p. stanowi zatem konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 o.p., poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. Ponadto z art. 187 § 1 O.p. oraz z art. 122 O.p. wynika zasada oficjalności postępowania dowodowego.

Natomiast w toku całego postępowania podatkowego skarżąca podnosiła, że w stosunku do budynków, których jest właścicielem zachodzą względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.I., trwale uniemożliwiające ich wykorzystywanie. Na poparcie tej tezy strona skarżąca składała wyjaśnienia, przedstawiała opinie techniczne rzeczoznawców mających uprawnienia budowlane oraz dokumentacją zdjęciową. I tak z opinii J. R. wynika, że konstrukcja dachu tzw. "dużej hali" nie posiada i nie posiadała w 2009 r. odpowiedniego stężenia w płaszczyźnie wzdłużnej, dach nie posiada odpowiedniej konstrukcji nośnej, odpowiadającej polskim normom. Nie wolno i nie można go w tym stanie niczym obciążać, montaż jakichkolwiek dodatkowych konstrukcji świetlików jest niemożliwy. Resztki konstrukcji nie spełniają obecnie i nie spełniały w 2009 r. jakiejkolwiek funkcji, która powinien spełniać dach i nie mogą tych funkcji spełniać, są uszkodzone w sposób wyłączający go z użytkowania w sposób trwały. Zdaniem rzeczoznawcy budynek należy rozebrać lub przy dużym nakładzie środków i wiedzy technicznej odbudować. Natomiast możliwość remontu w przedstawionym stanie rzeczy jest niemożliwa.

Również rzeczoznawca J. G. w opinii z dnia 14 lutego 2014 r., będącej uzupełnieniem opinii sporządzonej dnia 25 lutego 2013 r. stwierdził, że stan techniczny wszystkich istotnych z inżynierskiego punktu widzenia elementów spornych obiektów budowlanych jednoznacznie wyłącza te obiekty w sposób trwały z jakiegokolwiek użytkowania. Także z oświadczenia mgr inż. M. M., prowadzącego prace zabezpieczające i rozbiórkowe na terenie należącym obecnie do Spółki wynika, że tzw. "duża hala" jest uszkodzona w sposób zagrażający eksploatacji. Obiekt powinien być przeznaczony do rozbiórki.

Natomiast organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko J. G., zostało uzyskane przez Spółkę na drodze poza procesowej, więc traktuje je jako jej stanowisko, przy czym J. G., powołując się na ryzyko zawalenia dużej i małej hali nie wyjaśnia, skąd czerpie wiedzę o ich stanie technicznym. Także zdaniem organu odwoławczego opinia rzeczoznawcy J. R. ogranicza się do postawienia tezy, wedle której budynki ze względów technicznych nie nadają się do wykorzystywania, nie wskazując żadnych przyczyn jej sformułowania. Ponadto SKO wskazuje, że wyjaśnienia J. R. zostały złożone bez rygoru odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

Przytoczone powyżej stanowisko organu odwoławczego wskazuje wręcz na konieczność przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego dysponującego specjalistyczną wiedzą techniczno – budowlaną. Organ odwoławczy kwestionuje bowiem ustalenia rzeczoznawców a jednocześnie opiera się wydając rozstrzygnięcie na dokumencie sporządzonym przez J. R., że biurowiec nie odpowiadał definicji budynku, określonej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

Niewątpliwie stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest skomplikowany, zawiły i wymaga dla pełnego i nie budzącego wątpliwości wyjaśnienia przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który określi czy sporne budynki, będące własnością skarżącej ze względów technicznych mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.

Okoliczność, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne", musi być badana ad casum, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Zastosowanie w tym przypadku znajdzie zasada wyrażona w art. 180 § 1 O.p., w myśl której jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. O ile więc zgodzić się przyjdzie, że co do zasady to na podatniku ciąży obowiązek wykazania, że dany przedmiot opodatkowania "ze względów technicznych" nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej - to jednak nie zwalnia to organu z konieczności wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia tej kwestii w postępowaniu podatkowym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że sprawy z zakresu opodatkowania nieruchomości często wymagają posiadania wiadomości specjalnych. Dla przykładu Sąd wskazuje na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2001 r., sygn. akt V SA 1085/00, gdzie Sąd stwierdził, że w sprawach o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ podatkowy jest obowiązany wykorzystać opinię biegłego. Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 marca 2004 r., sygn. akt III SA 1917/02 stwierdził, że jeżeli spór z podatnikiem dotyczy skomplikowanych procesów technologicznych, specjalistycznej wiedzy na ten temat, to organ skarbowy powinien powołać biegłego. Nie może poprzestać jedynie na własnej, pobieżnej znajomości rzeczy.

Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Stan faktyczny w sprawie nie został więc ustalony w sposób kompletny. Dopiero przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pozwoli uznać, że materiał dowodowy jest zupełny. Na podstawie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych biegły winien wydać opinię, czy chodzi o takie wady fizyczne budynków, które w sposób stały, a nie przejściowy uniemożliwiają korzystanie z nich przez skarżącą Spółkę. To z kolei oznacza, że dopóki nie zostanie on uzupełniony, wypowiadanie się w kwestii oceny zastosowania przez organy podatkowe prawa materialnego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpatrzeniu organy podatkowe winny uwzględnić niniejsze uwagi i uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym kierunku, a następnie dokonać jego ponownej, wnikliwej analizy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 5.459 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 1.842 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł, określone w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).