Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4443/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1, art. 23
journal: Dz.U. 2017 poz 1496
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych  tekst jedn
article: art. 130 ust. 1, art. 135 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Województwa Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2775/17 w sprawie ze skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2775/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r. oraz decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieruchomość położona w gminie Radziejowice, obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...]ha, została przeznaczona pod przebudowę i rozbudowę drogi wojewódzkiej nr 579 relacji Kazuń Polski – Leszno – Błonie – Grodzisk Mazowiecki – Radziejowice na odcinku od km [...] do km [...] (rzeczywisty kilometraż: od km [...] do km [...]) na terenie gmin Grodzisk Mazowiecki i Radziejowice, powiatów grodziskiego i żyrardowskiego, województwa mazowieckiego (odc. Grodzisk Mazowiecki - Radziejowice).

Z dniem, gdy ww. decyzja Wojewody Mazowieckiego stała się ostateczna, tj. z dniem 8 listopada 2016 r., przedmiotowa działka będąca własnością J. C. oraz M. C. przeszła na własność Województwa Mazowieckiego.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Wojewoda Mazowiecki orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 261.455 zł, w tym w wysokości 196.091,25 zł na rzecz J. C. za udział wynoszący 3/4 części oraz w wysokości 65.363,75 zł na rzecz M. C. za udział wynoszący 1/4 części - w prawie własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Województwa Mazowieckiego, w pkt 2 orzekł o odmowie powiększenia kwoty odszkodowania określonej w pkt 1 decyzji o 5% wartości nieruchomości, z powodu niewydania nieruchomości zarządcy drogi w terminie uprawniającym do powiększenia odszkodowania oraz w pkt 3 zobowiązał Zarząd Województwa Mazowieckiego do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Województwo Mazowieckie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa, uchylił pkt 3 decyzji organu I instancji i zobowiązał Zarząd Województwa Mazowieckiego do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji przez Ministra oraz utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] października 2016 r. w pozostałej części.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą ustalenia wysokości odszkodowania był operat szacunkowy z dnia 12 lipca 2016 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S., która w dniu 28 lipca 2017 r. potwierdziła jego aktualność.

Biegła ustaliła, że w bezpośrednim sąsiedztwie wycenianej nieruchomości znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz tereny niezabudowane w tym rolne, zadrzewione i zakrzewione. Na działce nr [...] stwierdzono następujące składniki budowlane podlegające wycenie: ogrodzenie z prętów stalowych na słupkach stalowych w cokole betonowym długości 17m, ogrodzenie z prefabrykowanych elementów żelbetowych długości 9m, ogrodzenie ze słupków z prefabrykowanych elementów żelbetowych, przęsła stalowe, cokół częściowo betonowy i częściowo z prefabrykatów z bramą przesuwną z prętów stalowych długości 57m oraz teren utwardzony kostką betonową o powierzchni ok. 66m2.

Autorka operatu wskazała, że na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Radziejowice zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w Radziejowicach z dnia 11 lutego 2004 r. nr XV/83/2004, przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie oznaczonym symbolem C U11 o podstawowym przeznaczeniu pod usługi różne. W związku z koniecznością realizacji "zasady korzyści" w ramach wyceny dokonano analizy dwóch segmentów rynku nieruchomości - rynku nieruchomości przeznaczonych na cele usługowe oraz rynku nieruchomości drogowych.

Wartość gruntu działki nr [...] z uwzględnieniem cech rynkowych oszacowano na kwotę 216.240,00 zł. Z uwagi na znajdujące się na działce składniki budowlane w postaci ogrodzeń, bramy, reklamy oraz utwardzenia terenu, dokonano oszacowania wartości odtworzeniowej na podstawie publikacji "Scalone normatywy do wycen budynków i budowli nr 113 według cen III kw. 2015 r., Wacetob Sp. z o.o." oraz "Seckocenbud Biuletyn cen obiektów budowlanych BCO zeszyt nr 33/2015 według cen II kw. 2015 r.". Wartość składników budowlanych oszacowano na kwotę 45.215,00 zł.

Organ uznał, że sporządzony operat szacunkowy nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. W związku z faktem, że przedmiotowa nieruchomość zgodnie z planem miejscowym była przeznaczona pod tereny usługowe, do porównania prawidłowo przyjęto transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi z uwagi na korzystniejsze ceny transakcyjne. Tym samym sporządzony operat szacunkowy wypełnia dyspozycję przepisu § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w zw. z art. 134 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do podniesionej w odwołaniu kwestii dotyczącej odszkodowania za znajdujące się na działce naniesienia budowlane, stanowiące zjazd do drogi i reklamę wskazano, że obowiązujące przepisy przewidują ustalenie w drodze decyzji odszkodowania odpowiadającego wartości odjętego prawa własności. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wyraźnie wskazuje, że odszkodowanie należy się za nieruchomość rozumianą jako grunt wraz z jego częściami składowymi. W tym więc zakresie rzeczoznawca majątkowy prawidłowo oszacowała wartość naniesień budowlanych w postaci zjazdu z drogi i reklamy, zaś organ wojewódzki prawidłowo orzekł w tym zakresie o przyznaniu odszkodowania za ten składnik budowlany.

Na powyższą decyzję, w części zobowiązującej do zapłaty odszkodowania za wartość zjazdu i reklamy w wysokości 10.244 zł, skargę wniosło Województwo Mazowieckie, zarzucając naruszenie:

1) art. 4 pkt 8 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP;

2) art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zwrócił uwagę, że strona skarżąca ograniczyła się do kwestionowania dwóch składników odszkodowania ustalonego za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, tj. wartości zjazdu (utwardzenia terenu kostką betonową) i reklamy o konstrukcji stalowej, które zostały oszacowane na łączną kwotę 10.244 zł (zjazd – 8.298 zł, reklama – 1.946 zł), przy czym u podstaw stanowiska strony w stosunku do każdego z tych składników legły inne przyczyny. W odniesieniu do zjazdu skarżący podniósł, że budowa takiego obiektu odbywa się na koszt inwestora, a nie właściciela i w związku z tym, że obiekt ten został wyceniony w wartości odszkodowania, to jest ono niesłuszne, gdyż powoduje uzyskanie przez dotychczasowego właściciela środków finansowych, a jednocześnie nowy właściciel (inwestor) ma obowiązek ponownego poniesienia kosztów z tytułu odbudowania zjazdu. Z kolei co do reklamy strona zarzuciła, że nie każdy taki obiekt należy uznać za trwale związany z gruntem w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a organ bezkrytycznie uznał, że samo stwierdzenie istnienia na gruncie reklamy przesądza o jego stałej i nierozerwalnej akcesji, zaś jak wynika z ustaleń reklama stalowa nie stanowiła obiektu trwale związanego z gruntem.

Odnosząc się do powyższych kwestii Sąd przytoczył treść art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezsporny jest fakt istnienia na przedmiotowej nieruchomości zarówno utwardzenia kostką betonową terenu określonej powierzchni, jak i obiektu inżynieryjnego w postaci reklamy o konstrukcji stalowej.

W ocenie Sądu, wynikający z art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych i ciążący na zarządcy drogi obowiązek budowy lub przebudowy zjazdów dotychczas istniejących (w przypadku budowy lub przebudowy drogi) nie ma żadnego wpływu na wysokość odszkodowania ustalanego w oparciu o art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i na podstawie art. 18 tej ustawy. Obydwie powołane ustawy zawierają normy, które samoistnie regulują poruszane w nich kwestie, nie wykluczając się wzajemnie. Oceniając zaistniałą w sprawie sytuację z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy Sąd przyjął, że gdyby jego wolą było inne rozwiązanie, to z pewnością dałby temu wyraz w postaci swoistej alternatywy lub rozłączności tych przepisów.

Z kolei odnośnie obiektu inżynieryjnego w postaci reklamy o konstrukcji stalowej zauważono, że jego charakter został określony przez biegłą, będącą rzeczoznawcą majątkowym. Przed sporządzeniem operatu szacunkowego dokonała ona oględzin przedmiotowej nieruchomości i na tej podstawie uznała ten obiekt za trwale związany z gruntem. Sąd zaznaczył przy tym, że wbrew aktualnym twierdzeniom strony skarżącej – z żadnego z dowodów przeprowadzonych w sprawie nie wynika okoliczność przeciwna. Nawet w swej skardze Województwo Mazowieckie nie przedstawiło w tym względzie żadnego dowodu. Stąd też tak postawiony zarzut stanowi jedynie dowolną polemikę strony z prawidłowymi ustaleniami biegłej.

Na marginesie Sąd zauważył, że w toku postępowania przed organem I instancji strona skarżąca w ogóle nie kwestionowała sporządzonego operatu szacunkowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Województwo Mazowieckie, zarzucając, że w swojej ocenie prawnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób istotny naruszył przepisy prawa materialnego, co stanowi podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 ust. 1 lit. a p.p.s.a., a mianowicie:

1) art. 12 ust. 5 i art. 18 ust. 1 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496) w zw. z art. 130 ust. 1 i art. 135 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.) w zw. z art. 4 pkt 8 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 z późn. zm.) w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną należy uwzględniać wartość istniejącego zjazdu do nieruchomości położonej przy drodze publicznej gdy w przypadku rozbudowy lub budowy drogi publicznej obowiązek 1 odbudowy lub budowy zjazdu istniejącego należy do zarządcy drogi, tj. tego samego podmiotu, który jest zobowiązany również do wypłaty odszkodowania za zjazd jako części nieruchomości zajętej pod drogę;

2) art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. h w zw. z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że:

- określenie: "stan nieruchomości" nie odnosi się do obowiązków zarządcy drogi w zakresie przebudowy lub odbudowy zjazdu jako części składowej nieruchomości oraz obowiązków zarządcy drogi w zakresie wypłaty odszkodowania, i następnie uznaniu za słuszne i prawidłowe wliczenie wartości przebudowywanego lub budowanego zjazdu do nieruchomości przez zarządcę drogi, tj. ten sam podmiot, który jest zobowiązany do zapłaty odszkodowania ustalonego łącznie z wartością likwidowanego zjazdu, oraz który jest zobowiązany do jego przebudowy lub budowy na swój koszt, tj. zarządcy drogi;

- obowiązek zapłaty odszkodowania za likwidowany zjazd przez zarządcę drogi, oraz obowiązek przebudowania lub budowy zjazdu ze środków finansowych tego samego zarządcy drogi należy rozpatrywać oddzielnie oraz, że tak ustalone odszkodowanie z obowiązkiem jego zapłaty przez zarządcę drogi ma charakter słuszny, podczas gdy prawidłowa analiza wskazanych przepisów i ich wykładnia prowadzi do wniosku przeciwnego.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3) rozpoznanie sprawy ze skargi kasacyjnej skarżącego na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po wcześniejszym przesłaniu stronom informacji o zamiarze wyznaczenia posiedzenia niejawnego i umożliwieniu złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie na piśmie.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, które dotyczą wyłącznie naruszenia prawa materialnego, należy wskazać co następuje:

W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją zostało ustalone odszkodowanie za prawo własności nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej w wysokości 261.455,00 zł i stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości przyznano go na rzecz: J. C. w wysokości 196.091,25 zł i M. C. w wysokości 65.363,75 zł. Natomiast skarżący kasacyjnie wartość przedmiotu zaskarżenia określa na kwotę 8.298 zł stanowiącą odszkodowanie za naniesienia w postaci zjazdu. Z punktu 9.2.2 operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że kwota 8.298 zł stanowi wartość odtworzeniową utwardzenia terenu, tj. terenu o powierzchni 66m2 utwardzonego kostką betonową. Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą tylko odszkodowania w kwocie 8.298 zł stanowiącego wartość utwardzenia terenu, określanego przez skarżącego jako zjazd.

W pkt 1 zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego zarzucono ich błędną wykładnię i uznanie, że w wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną należy uwzględniać wartość istniejącego zjazdu do nieruchomości położonej przy drodze publicznej, w sytuacji gdy w przypadku rozbudowy lub budowy drogi publicznej obowiązek odbudowy lub budowy zjazdu istniejącego należy do zarządcy drogi, tj. tego samego podmiotu, który jest zobowiązany również do wypłaty odszkodowania za zjazd jako części nieruchomości zajętej pod drogę. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że ustalone odszkodowanie jest niesłuszne. Wskazano na treść art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. W takiej sytuacji zdaniem skarżącego kasacyjne "ten sam podmiot, tj. właściciel nieruchomości wywłaszczonej, na której znajduje się już zjazd z drogi publicznej, otrzyma od zarządcy drogi podwójną gratyfikację, raz z powodu wycenienia wartości naniesień w postaci zjazdu w wartości gruntu w wysokości 8.298 zł, a drugi raz z powodu wynikającego z samej ustawy o drogach publicznych obowiązku budowy zjazdu, gdy zjazd był już posadowiony przy nieruchomości połączonej z drogą, a więc zjazdu o parametrach nie gorszych niż istniejące".

Natomiast w pkt 2 zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego zarzucono ich błędną wykładnię poprzez uznanie, że określenie "stan nieruchomości" nie odnosi się do obowiązków zarządcy drogi w zakresie przebudowy lub odbudowy zjazdu. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania, ale zdaniem skarżącego kasacyjnie stanem dotyczącym nieruchomości jest również stan powstania obowiązku budowy zjazdu lub odbudowy zjazdu spoczywający na inwestorze w sytuacji gdy rozbudowa drogi nastąpiła z inicjatywy inwestora.

Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych należy jeszcze raz podkreślić, że skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tym samym brak jest zarzutów podważających poprawność poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych. Brak zarzutów w tym zakresie oznacza, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ i skontrolowane przez Sąd I instancji nie zostały zakwestionowane, ani podważone. Brak zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania petryfikuje ustalenia faktyczne leżące u podstaw kontrolowanego wyroku i nie pozwala aktualnie przyjąć innych okoliczności za podstawę wyrokowania. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej sformułowanego w pkt 1, dotyczącym naruszenia przepisów prawa materialnego, które wcześniej zostały szczegółowo wymienione, można stwierdzić, że w istocie zmierzają one do wykazania wadliwości stanowiska organów i Sądu I instancji w zakresie ustalenia odszkodowania za zjazd z drogi publicznej na działkę, z uwagi na to, że podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania za ową część składową wywłaszczonego gruntu jest jednocześnie zobowiązany do budowy lub przebudowy zjazdu z drogi na teren nieruchomości pozostawionej byłemu właścicielowi wywłaszczonej działki.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Żaden z przywołanych w owym zarzucie przepisów nie reguluje kwestii zmniejszenia odszkodowania za grunt przejęty pod drogę w sytuacji gdy częścią składową wywłaszczonej nieruchomości jest zjazd z drogi publicznej, a przebudowa drogi, pod którą przejęto nieruchomość, łączyć się będzie z budową lub przebudową zjazdów na rzecz wywłaszczonych właścicieli. Co więcej żaden z tych przepisów, uznawanych w skardze kasacyjnej za naruszone, nie pozwala odstąpić od przyznania odszkodowania za którąkolwiek część składową wywłaszczonej nieruchomości (art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego). Dla określenia wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę w trybie specustawy drogowej konieczne jest wskazanie, iż przepis art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, będąc normą lex specialis wobec art. 130 ust. 1 u.g.n., jednoznacznie wskazuje, iż wysokość odszkodowania za grunty, które oznaczone zostały w decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania owej decyzji przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Reguła kolizyjna lex specialis derogat legi generali wskazuje, iż to przepis bardziej szczegółowy, zawarty w specustawie drogowej znajdował zastosowanie w badanej sprawie. Tym samym art. 130 ust. 1 u.g.n., jako norma ogólna, nie był stosowany przez Sąd I instancji, a tym samym bezzasadny jest zarzut jego błędnej wykładni.

Będący podstawą rozstrzygnięcia art. 18 ust. 1 specustawy drogowej winien być interpretowany w łączności z art. 4 pkt 17 u.g.n., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 23 specustawy drogowej. Związku obu regulacji zdaje się nie dostrzegać skarżący kasacyjnie, natomiast art. 4 pkt 17 u.g.n. definiując stan nieruchomości wskazuje, iż jest to: stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona. Powyższe uregulowania jasno wskazują, iż miarodajny dla ustalenia odszkodowania jest stan nieruchomości z dnia wydania przez organ I instancji decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej. Nie może ulegać wątpliwości, iż w owej dacie nie mogła być przebudowana droga wojewódzka nr 579, dla realizacji której wywłaszczono nieruchomość, a tym samym nie mogły zostać wybudowane nowe lub przebudowane dotychczasowe zjazdy z owej drogi. Natomiast zjazd, który ma być przebudowany dopiero w przyszłości nie może wpływać na stan zagospodarowania, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, czy też na stan otoczenia nieruchomości, który istnieje w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej.

Nadto okoliczność, iż przepis art. 29 ust. 2 u.p.d. stanowi, że w przypadku budowy lub przebudowy drogi, budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi, nie wpływa na stan prawny nieruchomości w rozumieniu art. 4 pkt 17 u.g.n. Przepis ten bowiem odnosi się do stanu nieruchomości zastanego w momencie wydania przez organ I instancji decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Nie zaś do stanu, który dopiero może zostać ukształtowany w następstwie wykonania owej decyzji. Tym samym nie można podzielić zarzutu wadliwej wykładni art. 18 ust. 1 specustawy drogowej w związku z art. 29 ust. 2 u.p.d., skoro wartość zajętej pod drogę nieruchomości została ustalona wg jej stanu z dnia wydania przez organ I instancji decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a więc z pominięciem okoliczności nieistniejących w tej dacie, które mogą dopiero nastąpić w przyszłości.

Odnosząc się natomiast do drugiego z postawionych zarzutów kasacyjnych sformułowanego w pkt 2, to w pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. h specustawy drogowej nie był przedmiotem wykładni Sądu I instancji. Zgodnie z tym przepisem, tj. art. 11f ust. 1 decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności: (...) pkt 8 w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące: lit. h) obowiązku budowy lub przebudowy zjazdu. Powołany przepis dotyczy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a nie postępowania i decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania, stąd też przepis ten nie był przedmiotem wykładni i nie mógł być naruszony w przedmiotowym postępowaniu.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Przede wszystkim przepis ten dotyczy obowiązków związanych z wydaną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, natomiast nie ma zastosowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w związku z realizacją inwestycji drogowej. Nadto jak już wyjaśniono w pkt 1 zarzutu skargi kasacyjnej wynikający z art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych obowiązek budowy lub przebudowy istniejących zjazdów przez zarządcę drogi w przypadku budowy lub przebudowy drogi nie wpływa na stan nieruchomości w rozumieniu art. 4 pkt 17 u.g.n. Powyższe sprawia, że zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 2 należy uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skarga kasacyjna została oddalona.