Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1471/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.3,art. 28,29  , art. 30 , art. 48
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Ż. kwotę [...] (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. B. decyzją z 23 sierpnia 2012 r., znak: PINB [...], nakazał T. P. dokonać rozbiórki tartaku na działce nr ew. [...] położonej w Z. , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Rozstrzygniecie to zapadło wobec ustalenia poniższych okoliczności. W trakcie kontroli z 27 listopada 2008 r. stwierdzono, że na ww. działce jest wybudowana wiata konstrukcji stalowo-drewnianej o dachu dwuspadowym symetrycznym pokrytym blachą, słupy konstrukcji stalowej osadzone są w fundamencie betonowym do nich przykręcone są płatwie na których wsparta jest konstrukcja dachu. Pod wiatą zlokalizowany jest trak pionowy wielopiłowy. T. P. oświadczył, że przedmiotowa wiata została przez niego wykonana w 1994 r. Powyższe potwierdziła D. P. - żona T. P.. Kolejną kontrolę PINB przeprowadził w dniu 29 stycznia 2009 r.

W dniu 5 maja 2009 r. PINB w S. B. wydał decyzję znak: PINB [...], którą nakazano T. P. dokonać rozbiórki tartaku, jednakże Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 4 stycznia 2010 r., znak: [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez PINB. We wskazaniach organ odwoławczy zakwestionował błędnie ustalony krąg stron postępowania oraz wskazał na inne naruszenia przy ustaleniu stanu faktycznego.

W ponownie prowadzonym przed organem I instancji postępowaniu przeprowadzono ponowne oględziny 22 października 2010 r., podczas których stwierdzono, iż stan zaawansowania robót nie uległ zmianie od 27 listopada 2008 roku. W trakcie kontroli dokonano dodatkowe pomiary części podziemnej tartaku. Stwierdzono, że jest wykonane podpiwniczenie o ścianach betonowych o rozpiętości wewnątrz 7,5 x 5,5 m o grubości ścian ok. 25 cm, wewnątrz pomieszczenia wykonany jest fundament betonowy 1,80 x 2,80, na którym osadzony jest trak. T. P. oświadczył, że ściany betonowe powstały przy szalowaniu ścian kamiennych i zalaniu ich betonem oraz że słupy z szyn kolejowych wystawały z muru kamiennego, do których przymocowana była konstrukcja dachu w bardzo złym stanie technicznym. PINB zwrócił się pismem z dnia 21 marca 2012 r. do Urzędu Gminy w Z. o udzielenie informacji dotyczących następców prawnych zmarłej strony postępowania - J. T. (k. 425). W odpowiedzi przesłano żądane informacje, podając również wykaz następców prawnych zmarłej strony (k. 427).

Od opisanej na wstępie decyzji odwołanie złożył T. P., zarzucając dowolną ocenę dowodów i zaniechanie ustalenia wszystkich stron postępowania. Dotyczy to J. D. i W. T., współwładających działką nr [...], na której stoi sporny tartak, a także spadkobierców zmarłego innego współwładającego F. C. oraz S. Ż., figurującego jako współwłaściciel działki sąsiedniej. Dodatkowo organ nie ustalił następców prawnych zmarłego [...], J. T., T. K. i S. Ż.. Kwestia rozbiórki jest wieloletnim sporem sąsiedzkim, a organ posłużył się jedynie zeznaniami osób skonfliktowanych z odwołującym, pomijając okoliczności przez niego przedstawiane.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 7 listopada 2013 r. nr [...] znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej " K.p.a." oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1332), dalej "P.b.", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżona decyzja PINB wśród swoich adresatów wymienia jako stronę postępowania J. T., o którym organ I instancji wcześniej powziął informację, iż nie żyje, a jego następcami prawnymi są osoby wymienione w załączniku do pisma Urzędu Gminy w Z. z 2 kwietnia 2012 r. (k. 427 akt PINB). Ponadto ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że zmarły również inne strony postępowania - F. Ż. i T. K.. Krąg stron postępowania został ustalony na podstawie wypisu z rejestru gruntów z 4 grudnia 2008 r. (k. 13 akt PINB). PINB w pierwszej kolejności powinien ustalić właściwy krąg stron postępowania ze względu na posiadany przez nie interes prawny. Kluczowe znaczenie dla właściwego określenia kręgu stron postępowania ma wyznaczenie odpowiedniego zakresu oddziaływania obiektu, na podstawie przepisów szczególnych. MWINB zaznaczył, że we wspomnianym powyżej dokumencie, tj. wypisie z rejestru gruntów z 4 grudnia 2008 r., część z osób, którym przyznano status strony, są określone jako władający. Osoby te mają interes prawy w sprawie, a zatem prawidłowo zostali włączeni w krąg stron postępowania, jednakże przymiot posiadacza samoistnego nie jest tytułem dziedzicznym. Wobec czego zbędnym jest ustalanie spadkobierców zmarłego posiadacza samoistnego, należy jednak ustalić, czy z uwagi na śmierć samoistnego posiadacza, nie uległ zmianie stan "władania" nieruchomością, tj. czy nie pojawili się nowi samoistni posiadacze. Przez wzgląd na powyższe MWINB wskazał, że ustalenie właściwego kręgu stron postępowania powinno zostać dokonane na podstawie aktualnego wypisu z rejestru gruntów. Należy zbadać również, czy strefa oddziaływania obiektu nie wpływa na konieczność uwzględnienia jako stron postępowania w niniejszej sprawie Skarbu Państwa właściciela działek będących w trwałym Zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. oraz Gminy Z., jako że obszar oddziaływania obiektu może mieć wpływ na pobliską drogę gminną, tj. dz. nr [...] w Z. .

MWINB stwierdził także, że przedmiot postępowania administracyjnego nie został należycie określony w decyzji, przez co decyzja nie jest możliwa do wyegzekwowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Określenie przedmiotowego obiektu jako "tartaku" nie jest wystarczające dla skutecznego egzekwowania wydanej decyzji. Nie jest jednoznacznym, jaki obiekt został w ten sposób określony i jaki zakres rozbiórki ma zostać wykonany przez adresata decyzji. Dla właściwego rozpatrzenia sprawy koniecznym jest właściwe określenie przedmiotu postępowania oraz jego umiejscowienia na działce w stosunku do działek sąsiednich oraz innych obiektów. W analizowanych aktach sprawy zgromadzonych przez PINB nie znajduje się żaden materiał zdjęciowy wykonany w trakcie oględzin przez pracowników PINB. Jedyny materiał zdjęciowy został nadesłany przez strony postępowania i nie wyjaśnia kluczowych zagadnień tj. usytuowania obiektu, sposobu powiązania z gruntem, konstrukcji itp. Nie jest możliwym, w oparciu o istniejący materiał dowodowy zweryfikowanie twierdzeń strony o istnieniu wcześniejszej zabudowy w miejscu obecnie usytuowanego obiektu budowlanego. Brak jest również szkicu sytuacyjnego pozwalającego określić przedmiotowy obiekt, czy też zespół obiektów budowlanych w sposób gwarantujący późniejszą skuteczną egzekucję decyzji. Protokoły oględzin nie zawierają również spójnego kompleksowego opisu przedmiotowego "tartaku" obejmującego tak kluczowe kwestie jak charakterystyka usytuowania, parametry w postaci wymiarów, materiałów użytych do konstrukcji, sposobu wzajemnego powiązania.

Dla poprawności przeprowadzenia postępowania konieczne jest, aby po prawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania administracyjnego dokonano odpowiednich czynności kontrolnych, oględzin przedmiotu postępowania, w celu jego dokładnego udokumentowania i jednoznacznego określenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli K. Ż., A. Ż. i T. K., zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj.:

1) art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej wydania decyzji,

2) art. 108 § 1 K.p.a. poprzez nienadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji pomimo, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku oględzin ustalono iż konstrukcja dachu przedmiotowego obiektu budowlanego jest w bardzo złym stanie zatem zagraża życiu i zdrowiu ludzi,

3) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji pomimo, iż wszystkie istotne okoliczności sprawy mające znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania zostały już wyjaśnione, a uchybienia decyzji organu I instancji mają znaczenie drugorzędne, w żadnym stopniu nie wpływające na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że co prawda organ I instancji pominął niektóre osoby jako następców prawnych osób zmarłych, które oznaczone były jako strony postępowania, jednakże budzi wątpliwości tak szerokie wskazanie organu II instancji co do zakresu potencjalnych stron postępowania w postaci gminy Z. oraz Skarbu Państwa - Zarząd Regionalny Gospodarki Wodnej w K..

Wskazano, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż zmiana właściciela działki sąsiadującej z działką, na której wykonano samowolę budowlaną, nie powoduje nieważności postępowania. Wprawdzie stronami w postępowaniu administracyjnym w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 48 w zw. z art. 28 ust. 2 P.b.), jednakże zmiana właściciela działki sąsiedniej nie powoduje konieczności prowadzenia postępowania "rozbiórkowego" od początku, zwłaszcza gdy strony te w żadnym zakresie nie kwestionowały decyzji organu I instancji i ją w pełni aprobowały.

W ocenie skarżących organ winien się zwrócić o dokumentację geodezyjną i kartograficzną w postaci zdjęć satelitarnych i w ramach wydanej przez siebie decyzji w oparciu o protokoły oględzin mógł wydać decyzję merytoryczną określająca charakterystykę usytuowania, parametry w postaci wymiarów, materiałów użytych w konstrukcji, sposobu wzajemnego powiązania. Nie jest koniecznym podawanie szczegółów konstrukcyjnych i parametrów materiałów użytych do wykonania tego obiektu budowlanego, czy załączenie projektu budowlanego, gdyż charakter decyzji o nakazaniu rozbiórki samowoli budowlanej jest zasadniczo odmienny od decyzji o wydaniu pozwolenia na budowę. Organ II instancji dostrzegając konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego miał możliwość przeprowadzenia uzupełniająco takiego postępowania i wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, bądź decyzję merytoryczną, jaką by uznał za właściwą. Uchylenie postępowania do ponownego rozpoznania skarżący uznali za nadmierne przewlekanie postępowania niezmierzające w rzeczywistości do skutecznego jego zakończenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a. i art. 48 P.b. w zw. z art. 28 K.p.a.

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie uzasadnił w dostateczny i przekonywujący sposób, w oparciu o konkretne okoliczności sprawy, przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a., co do tego, że w oparciu o art. 136 K.p.a. nie był w stanie ze względu na stwierdzone braki przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego oraz także w zakresie rzeczywistego wpływu stwierdzonych błędów i uchybień co do kręgu stron postępowania, ograniczając się jedynie do stwierdzenia tychże uchybień w zakresie ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania rozbiórkowego oraz wskazania koniecznych do wyjaśnienia przez organ I instancji okoliczności decydujących o treści decyzji rozbiórkowej tj. skonkretyzowania obiektu podlegającego rozbiórce.

Dalej Sąd stwierdził, że o ile zaistniały w ocenie organu II instancji jakieś wątpliwości w zakresie kręgu stron postępowania, to sama ta okoliczność nie zwalnia go od zbadania, czy pominięcie określonych osób mogło mieć wpływ na prawidłowość postępowania, ze względu na to, że konieczne jest co najmniej wykazanie, że podmioty pominięte rzeczywiście, w oparciu o art. 48 P.b. w zw. z art. 28 K.p.a. miały interes prawny w toczącym się postępowaniu rozbiórkowym. Koniecznym zatem było, aby w zaistniałych okolicznościach sprawy organ odwoławczy zbadał ten interes, zwłaszcza, iż wskazane przepisy w zakresie postępowania rozbiórkowego interes prawny nakazują ustalić w sposób zawężający w stosunku do postępowania z zakresu decyzji o pozwoleniu na budowę - do którego z kolei stosuje art. 28 ust. 2 P.b. odwołujący się do dosyć szerokiego zakresu definiowanego obszarem oddziaływania obiektu. Natomiast w kwestii rozbiórki stronami są jedynie podmioty, których interesu prawnego dotyczy postępowanie (art. 28 K.p.a.).

Istotne jest, że przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA [...]).

Dalej Sąd wskazał, że w sprawie dotyczącej rozbiórki oznacza to w zasadzie jedynie konieczny udział w postępowaniu inwestora obiektu budowlanego, co do którego prowadzone jest postępowanie rozbiórkowe, wyjątkowo właścicieli działek sąsiednich, ale tylko jeśli inwestor wznosząc sporny obiekt przekroczył granicę swojej działki lub w inny istotny sposób rozbiórka wpłynie na ich interes prawny. To samo dotyczy ewentualnych spadkobierców takich osób. Z samego faktu nieustalenia, czy pominięcia właścicieli działek sąsiednich lub spadkobierców zmarłych właścicieli, nie można wywodzić podstaw do uchylenia decyzji ze względu na pominięcie tych osób w postępowaniu, bez zbadania czy mieli interes prawny w postępowaniu. Oznacza to, że organ odwoławczy ma obowiązek działać z urzędu w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym ustalenia, czy danej osobie przysługuje przymiot strony postępowania w wyżej opisanym rozumieniu, czego skarżony organ nie zbadał w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu, ograniczając się do wskazania uchybienia w ustaleniu kręgu stron wobec organu I instancji.

Wobec wymogów wprowadzonych przepisami art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a. organ odwoławczy winien te kwestie sam ustalić, przy czym może posłużyć się organem I instancji, zlecając mu przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego.

Powyżej wskazane uwagi Sądu w zakresie uchybień skarżonego organu odwoławczego co do braku ustalenia kręgu stron, dotyczą także nieuzasadnionego uchylenia się przez ten organ od zbadania innych okoliczności sprawy, w tym ustalenia stanu faktycznego w celu prawidłowego wyrzeczenia co do precyzyjnego wskazania w decyzji rozbiórkowej obiektu podlegającego nakazowi rozbiórki. Organ odwoławczy również w tej kwestii w sposób naruszający art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a. ograniczając się jedynie do wytknięcia organowi I instancji uchybień w ustaleniu tychże kwestii, bez właściwego wykazania i uzasadnienia przesłanek braku możliwości przeprowadzenia własnego dodatkowego postępowania dowodowego czy nawet próby samodzielnego zbadania tej kwestii.

Sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu organ odwoławczy winien ustalić krąg stron w oparciu o zbadanie interesu prawnego wg wyżej przedstawionej wykładni Sądu, samodzielnie lub zlecając niektóre czynności organowi I instancji. Następnie tylko w przypadku uzasadnionej oceny, że zaistniało pominięcie stron, orzec kasatoryjnie. W odmiennym przypadku organ odwoławczy winien orzec merytorycznie w zakresie rozbiórki, dokonując własnych ustaleń okoliczności decydujących o treści decyzji rozbiórkowej, tj. skonkretyzowania obiektu podlegającego ewentualnej rozbiórce, przy czym na zasadzie art. 136 K.p.a. może zlecić w tym względzie czynności organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z 31 sierpnia 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104, art. 105 § 1 K.p.a., art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., po rozpatrzeniu odwołania T. P., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. B. z 23 sierpnia 2012 r., znak: PINB [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie postanowieniem nr [...] z 3 marca 2017 r. znak: [...] zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego w niniejszej sprawie poprzez:

" - pozyskanie z właściwego powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentów objętych operatem ewidencji gruntów i budynków tj. kopii aktualnej mapy ewidencyjnej w zakresie obejmującym dz. ew. nr [...] położonej w Z. oraz działek leżących w bezpośrednim jej sąsiedztwie, a także aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków oraz księgami wieczystymi dla w/w działek,

wyjaśnienia kwestii odbioru przesyłek przez P. J. D. i P. T. K. ujętych w wypisie z ewidencji gruntów i budynków (z dnia 4 grudnia 2008 r. - k. 13 akt PINB) jako współwładających dz. ew. nr [...] położoną w Z. ,

przeprowadzenie ponownych oględzin, w szczególności z podaniem wymiarów oraz określeniem funkcji jaką pełni przedmiotowy obiekt wraz z wykonaniem dokumentacji fotograficznej" (k. 98 akt MWINB).

Za pismem z 21 kwietnia 2017 r. znak: PINB [...] organ I instancji przesłał żądany materiał dowodowy.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne w oparciu o akta sprawy PINB znak: PINB [...] (karty od 1 do 502). Wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest legalność robót budowlanych, wykonanych przy budowie obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w Z. .

Dalej wskazał, że PINB oparł swoje rozstrzygnięcie na dyspozycji art. 48 ust. 1 P.b. poprzez przyjęcie, iż przedmiotowy obiekt budowlany stanowi tartak wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co uprawniało wdrożenie postępowania rozbiórkowego uregulowanego w art. 48 P.b.

W protokole z oględzin przeprowadzanych przez pracowników organu I instancji 11 kwietnia 2017 r. wskazano, iż przedmiotowy obiekt budowlany składa się z "wykonanych fundamentów betonowych o wymiarach zewnętrznych 6,20 x 8,20 m na którym ułożony jest strop z belek drewnianych i ułożonych na nim desek. Wewnątrz fundamentów wykonany jest fundament na którym spoczywa trak wielopiłowy. Na fundamencie osadzone są słupy wykonane z szyn kolejowych, na których wsparte są murłaty, a na nich konstrukcja dachu dwuspadowego symetrycznego. Rozstaw po zewnątrz słupów wynosi 5,90 x 7,80 m. Wysokość pomieszczenia pomiędzy terenem wewnątrz fundamentów, a belkami stropowymi wynosi 140 cm".

Organ wskazał też, że obecny podczas oględzin T. P. oświadczył do ww. protokołu, że "przedmiotowy obiekt pełni funkcję gospodarczą, w którym oprócz traku, który służył mu jedynie do przecinania desek na własny użytek, przechowuje sprzęt gospodarczy oraz drewno na opał. Oświadczył ponadto, że od wielu lat nie korzysta z gatru, ponieważ jest uszkodzony i brak do niego części. Oświadczył również, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej i nie wykorzystywał przedmiotowego obiektu w celach zarobkowych. Oświadczył ponadto, że przedmiotowy obiekt nie jest tartakiem, jedynie obiektem gospodarczym (...). Oświadczy również, że plan zagospodarowania uległ zmianie i dopuszcza on zabudowę na tym terenie m.in. wiat gospodarczych."

Organ dokonał weryfikacji treści aktualnego na terenie działki nr [...] w Z. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy Z. z dnia 26 listopada 2015 r. (dalej: "mpzp"). Zgodnie z nim teren działki nr [...] w Z. znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem "1PU" - tereny zabudowy przemysłowo-usługowej, w których dopuszczone jest sytuowanie m.in. obiektów i urządzeń związanych z produkcją, składowaniem i magazynowaniem surowców i materiałów.

Zdaniem organu odwoławczego całość zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego ukazuje stan faktyczny odmienny od wskazanego przez PINB w decyzji I instancji.

Po pierwsze, MWINB dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania i uznał, że za strony postępowania należy uznać inwestora - T. P. oraz władających na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...] w miejscowości Z. w oparciu o aktualny na dzień 2 listopada 2016 r. wypis z rejestru gruntów obejmujący ww. działkę, tj.: A. Ż., B. K., J. K., M. C., M. S., S. S., P. P., E. P., R. S., P. S., M. S., P. P. i R. T..

Następnie organ wskazał, że przychyla się do oświadczenia T. P. złożonego do protokołu kontroli 11 kwietnia 2017 r., iż przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi tartaku, a jedynie wiatę o funkcji gospodarczej, w której przechowywany jest m.in. nieużytkowany trak do obróbki drewna, sprzęt gospodarczy i drewno opałowe.

Zdaniem organu odwoławczego dokumentacja fotograficzna wykonana podczas ww. kontroli stanowi potwierdzenie prawdziwości oświadczenia T. P. wskakującego, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi wiatę o funkcji gospodarczej, a nie tartak. W terenie wokół obiektu niewidoczne są bowiem produkty stanowiące asortyment powstały w wyniku przetwórstwa drewna. T. P. przyznał, że znajdujący się pod przedmiotową wiatą trak służył mu niegdyś do przecinania desek na własny użytek, jednak obecnie z uwagi na jego uszkodzenie nie jest użytkowany. Ponadto wskazał, że nigdy użytkowanie ww. traku nie było związane z działalnością gospodarczą.

Następnie organ wskazał, że ani P.b., ani przepisy wykonawcze do tej ustawy, nie formułują definicji terminu "wiata". Pojęciem tym posługuje się P.b. w art. 29 ust. 1 pkt 2, zwalniając wiaty spełniające określone warunki z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i nakładając obowiązek jej zgłoszenia (art. 30 ust. 1 P.b.), a także art. 29 ust. ust. 1 pkt 2c P.b., który wymienia wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe (przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1 000 m2 powierzchni działki) jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz z obowiązku zgłaszania ich budowy do organu architektoniczno-budowlanego.

Dalej organ wskazał, że jeżeli prawodawca nie formułuje legalnych definicji używanych pojęć, znaczenie tych pojęć należy dekodować na podstawie znaczenia przypisywanego im w powszechnym języku polskim, stwierdzając, że za wiatę uważa się cyt.: "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupach" (Encyklopedia PWN, W. 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym" (Słownik języka polskiego PWN w wersji elektronicznej [...]).

W tych okolicznościach organ zakwalifikował przedmiotowy obiekt budowlany jako wiatę, a tym samym jako budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. (określaną zgodnie z definicją jako każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem malej architektury). Podkreślił, że na skutek wykonanych robót budowlanych (przez co, zgodnie z art. 3 pkt 7 P.b., należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego) wykonano budowlę - wiatę.

Organ przywołał również orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące wykładni pojęcia "wiata".

Zdaniem organu sam fakt przechowywania pod przedmiotową wiatą traku wielopiłowego nie determinuje stwierdzenia, iż obiekt ten jako całość stanowi tartak. W powszechnym rozumieniu za tartak uważa się cyt.: "zakład przemysłu drzewnego lub dział produkcyjny kombinatu przem., którego głównym zadaniem jest przerób przez przecieranie (rozpiłowanie wzdłużne) lub przerób za pomocą tzw. trakorębarek drewna okrągłego na tarcicę" (Encyklopedia PWN w wersji elektronicznej [...]), "zakład zajmujący się rozpiłowywaniem kłód na tarcicę oraz przerobem tarcicy na różne elementy" (Słownik języka polskiego PWN w wersji elektronicznej [...]).

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem organu nie wskazuje na to, iż przedmiotowy obiekt stanowi część zakładu przemysłu drzewnego, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, a to np. poprzez niewidoczne składowanie w jego okolicy tarcicy bądź surowca przeznaczonego do przerobu.

Wobec sprzecznych wskazań świadków przesłuchanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, organ odwoławczy oparł swoje ustalenia w zakresie czasookresu powstania przedmiotowego obiektu na zeznaniach A. Ż. oraz ortofotomapach przez nią przedłożonych oraz treści wyroku Rejonowego w S. B. z 19 czerwca 2009 r. sygn. akt II K [...], którym Sąd warunkowo umorzył postępowanie karne wobec T. P., za to że w okresie od maja i czerwca 2004 r. do nieustalonego dnia 2006 r. dokonał budowy przedmiotowego obiektu. Ponadto w trakcie kontroli i oględzin PINB nie stwierdził żadnych pozostałości mogących świadczyć o uprzednio istniejącym w tym miejscu młynie wodnym, o którym mowa w odwołaniu. Ostatecznie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przedmiot niniejszego postępowania powstał między 2004 r. a 2006 r.

Dalej organ stwierdził, że budowę ww. obiektu prowadzono pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. z 2016 r., poz. 2255) - w tym zmieniającej ww. ustawę Prawo budowlane - "W sprawach o których mowa w art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą".

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte w chwili przeprowadzonej przez PINB kontroli (27 listopada 2008 r.) tj. przed terminem określonym w art. 35 ww. ustawy nowelizującej: "Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. (...)", zatem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy art. 36a, art. 48 i art. 49b P.b. w brzmieniu po wspomnianej nowelizacji. W tym miejscu organ zauważył, że badanie możliwości legalizacyjnych przeprowadza się w oparciu o zapisy art. 48 i art. 49b P.b., nawiązujących w swej treści m.in. do art. 29 i art. 30 P.b. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 48 i art. 49b P.b. w zmienionym brzmieniu obejmuje również art. 29 i art. 30 P.b. w brzmieniu po nowelizacji.

Następnie organ, przywołując art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki, nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Dalej organ stwierdził, że wymiary po obrysie słupów zewnętrznych: 5,90 x 7,80 m dają powierzchnię zabudowy ok. 46 m2. Ponadto wskazał, że w wypisie z rejestru gruntów dla działki nr [...] w Z. wymieniony jest m.in. sposób zagospodarowania przedmiotowej działki jako budowlanej. Ponadto teren, na którym znajduje się przedmiotowa wiata znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem "1PU" w mpzp, który dopuszcza sytuowanie obiektów gospodarczych oraz na terenach tych dopuszczona jest możliwość lokalizacji "mieszkań nadzoru o powierzchni nie przekraczającej 150 m2 powierzchni użytkowej wbudowanych, stanowiących część budynków usługowych lub obiektów socjalnych lub wolnostojącego budynku mieszkalnego o parametrach budynku jednorodzinnego. Istotne jest również stwierdzenie skarżącego wskazujące na fakt, iż przedmiotowa wiata służy uzupełnieniu funkcji podstawowej jaką jest funkcja mieszkalna zlokalizowanego ok. 35 m budynku mieszkalnego inwestora.

Podsumowując organ stwierdził, że postępowanie prowadzone w trybie art. 48 P.b. z uwzględnieniem zmianami wprowadzonych ustawą z 16 grudnia 2016 r. wyłącza możliwość zastosowania procedury legalizacyjnej w stosunku do wiat, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., bowiem ich budowa na mocy dodanego art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. została wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a także z obowiązku dokonania do właściwego organu architektoniczno-budowlanego zgłoszenia zgodnie z art. 30 P.b.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Dalej organ obszernie omówił zagadnienie bezprzedmiotowości w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego.

Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego nie znajdują podstaw do wydania nakazów lub zakazów.

Odnosząc się do uwag zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że w uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazane zostały motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.

A. Ż. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 ust. 1 pkt. 2c w zw. z art. 30 P.b. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania w pierwszej instancji;

2. naruszenie prawa procesowego, a to:

- art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości, mimo braku ku temu podstaw faktycznych i prawnych,

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony,

- art. 8 K.p.a., poprzez brak prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt. 2c P.b. nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca wskazała, że z protokołu oględzin z 11 kwietnia 2017 r. wynika, że sporny obiekt składa się z fundamentów betonowych o wymiarach zewnętrznych 6, 20 x 8,20 m, na którym ułożony jest strop z belek drewnianych i ułożonych na nim desek.

Co więcej, w trakcie oględzin z 22 października 2010 r. stwierdzono, że tartak ma część podziemną, a obiekt jest podpiwniczony. W trakcie kontroli dokonano dodatkowe pomiary części podziemnej tartaku. Stwierdzono, że jest wykonane podpiwniczenie o ścianach betonowych o rozpiętości wewnątrz 7,5 x 5,5 m o grubości ścian ok. 25 cm wewnątrz pomieszczenia wykonany jest fundament betonowy 1,8 x 2,80, na którym osadzony jest trak.

Skarżąca podniosła, że mimo braku legalnych definicji wiaty i konieczności dekodowania tego pojęcia na podstawie znaczenia przypisywanego mu powszechnie w języku polskim, nie sposób przyjąć za wiatę obiekt budowlany, w którym wykonane jest podpiwniczenie o ścianach betonowych. Co więcej fundamenty betonowe obiektu mają wymiary zewnętrzne 6,20 x 8,20 m, zatem ponad 50 m2. Z treści zeznań stron postępowania, w tym skarżącej, wynika, że obiekt budowlany wykorzystywany był i jest jako tartak, a uprzednio prowadzona w nim była, przez krewnego inwestora, działalność gospodarcza.

Skarżąca wskazała, że art. 29 P.b. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 28 ust. 1, zgodnie z którą roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a wyjątki od tej zasady zostały enumeratywnie określone w art. 29-31 i jako takie nie mogą być interpretowane w drodze wykładni rozszerzającej.

Co więcej z faktu, że budowy i roboty budowlane wymienione w ust. 1 i ust. 2 art. 29 nie wymagają pozwolenia na budowę, nie wynika, że nie podlegają one regulacjom przepisów prawa budowlanego. Nie można też wyciągać wniosku, że nie podlegają one jakiejkolwiek reglamentacji ze strony organów administracji architektoniczno-budowlanej czy też organów nadzoru budowlanego, a w niektórych przypadkach i innych organów, np. organów ochrony zabytków.

Skarżąca wskazała, że art. 29 ust. 1 pkt 2c został dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a tiret trzecie ustawy z 2015 r. Wiaty jako obiekty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę były dotychczas wymieniane w pkt 2 art. 29 ust. 1 i mogły mieć powierzchnię zabudowy do 25 m2. Zgodnie z obecną regulacją wiata może mieć powierzchnię zabudowy do 50 m2.

Skarżąca przywołała orzecznictwo sądowoadministracyjne definiujące pojęcie wiaty wskazując, że wiata taka może być sytuowana na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe.

Podniosła, że Sąd Rejonowy w S. B. wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. , sygn. II K [...] ustalił, że inwestor T. P. zrealizował budowę tartaku na działce o numerze ew. [...].

Skarżąca wskazała, że na charakter danego obiektu wpływają nie tylko jego cechy zewnętrzne, ale również jego zagospodarowanie i sposób użytkowania.

Zdaniem skarżącej cechy zewnętrzne obiektu budowlanego, jego funkcja, przeznaczenie i sposób użytkowania wskazują na to, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 29 P.b.

Skarżąca zarzuciła, że organ oparł rozstrzygnięcie wyłącznie na oświadczeniu inwestora co do charakteru, funkcji i przeznaczenia wzniesionego obiektu budowlanego, z pominięciem zeznań stron i świadków niniejszego postępowania oraz pozostałego materiału dowodowego. Ustalenie miało charakter jednostronny, powierzchowny, co skutkowało brakiem pogłębienia zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 12 stycznia 2018 r. T. P. wniósł o oddalenie skargi całkowicie zgadzając się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Zakwestionował przymiot skarżącej A. Ż. jako strony postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 483232).

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego podlegała decyzja MWINB uchylająca decyzję PINB nakazującą dokonać rozbiórki tartaku wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę i umarzająca postępowanie pierwszej instancji w całości.

Należy podkreślić, że sprawa trwa od 2008 r., organ I instancji orzekał w niej dwukrotnie, przeprowadzono trzykrotnie oględziny, a organ odwoławczy również trzy razy wydawał decyzję. Mimo tego stan faktyczny sprawy nie został jednoznacznie ustalony. Takie działanie organów narusza zasady ustanowione w art. 8 i art. 12 K.p.a., to jest obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także działania wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 K.p.a., w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Z kolei materialnoprawną podstawą decyzji I instancji był art. 48 ust. 1 P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę (...)

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Trzeba zarazem zauważyć, że uprzednio zapadł w sprawie prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 24 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr [...].

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka [...], wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol [...], powołane orzeczenia dostępne na stronie [...]).

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis W. 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, W. 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis W. 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. II GSK [...]).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, ponieważ nie doszło do wzruszenia tych wyroków w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego ani faktycznego.

Mając powyższe na względzie trzeba wskazać, że zgodnie z wytycznymi WSA organ winien był podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, także w zakresie rzeczywistego wpływu stwierdzonych błędów i uchybień co do kręgu stron postępowania oraz skonkretyzować obiekt podlegający rozbiórce. W wyniku powyższego organ odwoławczy winien był precyzyjnie wskazać obiekt, którego nakaz rozbiórki orzekł organ I instancji.

Z obowiązków dotyczących ustalenia kręgu stron organ odwoławczy wywiązał się wystarczająco. W szczególności jako bezpodstawne należy uznać twierdzenie inwestora, że skarżąca nie ma w sprawie przymiotu strony, co jednoznacznie wynika z wypisu z rejestru gruntów dla działki nr ew. [...] aktualnego na dzień 2 listopada 2016 r.

Prawidłowo również organ odwoławczy postanowieniem nr [...] z 3 marca 2017 r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy trafnie ustalił, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest legalność robót budowlanych, wykonanych przy budowie, (przebudowie lub remoncie – dopisek Sądu) obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w Z. .

Organ słusznie wskazał także na mające istotne znaczenie w sprawie definicje zawarte w art. 3 P.b., a przede wszystkim definicje obiektów budowlanych, w tym budowli, a także robót budowlanych. Przedstawił również trafne interpretacje pojęć "wiata" oraz "tartak".

Prawidłowo również organ dokonał weryfikacji treści aktualnego na terenie działki nr [...] w Z. mpzp, zgodnie z którym teren tej działki znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem "1PU" - tereny zabudowy przemysłowo-usługowej, w których dopuszczone jest sytuowanie m.in. obiektów i urządzeń związanych z produkcją, składowaniem i magazynowaniem surowców i materiałów.

W realiach niniejszej sprawy Sąd aprobuje również ewentualne zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., który został dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 443) zmieniającej P.b. z dniem 28 czerwca 2015 r.

Odnośnie ewentualnej możliwości zastosowania ww. przepisu organ trafnie wskazał, że teren, na którym znajduje się wiata znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem "1PU" w obowiązującym mpzp, który dopuszcza sytuowanie obiektów gospodarczych oraz na terenach tych dopuszczona jest możliwość lokalizacji mieszkań nadzoru o powierzchni nie przekraczającej 150 m2 powierzchni użytkowej wbudowanych, stanowiących część budynków usługowych lub obiektów socjalnych lub wolnostojącego budynku mieszkalnego o parametrach budynku jednorodzinnego, jak również wiata może służyć uzupełnieniu funkcji podstawowej jaką jest funkcja mieszkalna zlokalizowanego ok. 35 m budynku mieszkalnego inwestora.

Jednakże wbrew regułom postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszając art. 77 § 1 K.p.a.

W sprawie bezsporne było, że co najmniej od 2006 r. na działce nr ew. [...] położonej w Z. istniał obiekt budowlany, służący do działalności tartacznej, którą prowadził J. P., co najmniej do 2009 r. Roboty budowlane dotyczące obiektu przeprowadził T. P. w ramach samowoli budowlanej, jako że w ówcześnie obowiązującej wersji ustawy Prawo budowlane na takie roboty konieczne było pozwolenie na budowę. Inwestycja nie była również zgodna z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Działalność J. P., polegająca na przerobie drewna okrągłego na tarcicę w procesie technologicznym tarcia, czyli rozpiłowywania za pomocą urządzenia zwanego trakiem i hałas nią powodowany, był powodem konfliktu T. P. z sąsiadami i współwładającymi działką nr ew. [...], co miało swój wyraz zarówno na płaszczyźnie administracyjnej (postępowania przed nadzorem budowlanym, a także w sprawie ustalenia dopuszczalnych norm hałasu), jak i prawnokarnej.

Należy przyznać, że wobec sprzecznych zeznań świadków i upływu czasu, precyzyjne ustalenie daty i zakresu przeprowadzonych robót budowlanych było w niniejszej sprawie utrudnione. Trzeba jednak wskazać, jak słusznie podnosiła skarżąca, że zgodnie z podstawową zasadą prawa budowlanego wynikającą z art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Ustawodawca przewidział od tej zasady liczne wyjątki, wymieniając je enumeratywnie w art. 29 P.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in.:

- ust. 1:

2) wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki;

2c) wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.

Stosownie do art. 30 P.b. część z inwestycji wyłączonych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest jednak objęta mniej reglamentowana formą kontroli w postaci obowiązku zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wśród licznych wymienionych w tym przepisie rodzajów inwestycji, ustawodawca wskazał m.in. budowy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d, pkt 1a-2b, 3, 3a, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b oraz 28. Zatem art. 30 ust. 1 P.b. obejmuje m.in. wolno stojące wiaty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, nie obejmuje zaś wiat, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2c, co trafnie dostrzegł organ odwoławczy.

Organ nie wyciągnął jednak należytych wniosków ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego. Nie jest bowiem w sprawie jasne, czy przedmiotowy efekt robót budowlanych, których legalność jest kwestionowana, składa się z wiaty, podpiwniczenia i traku z fundamentem, które są samodzielnymi, niezwiązanymi konstrukcyjnie budowlami, czy też są częściami składowymi jednej całości.

Z oględzin dokonanych 22 października 2010 r. wynika, że wiata ma podpiwniczenie o ścianach betonowych o rozpiętości wewnątrz 7,5 x 5,5 m o grubości ścian ok. 25 cm, natomiast wewnątrz pomieszczenia wykonany jest fundament betonowy 1,80 x 2,80, na którym osadzony jest trak, co sugeruje odrębną, samodzielną w stosunku do wiaty konstrukcję urządzenia tartacznego.

Z kolei w protokole z oględzin z 11 kwietnia 2017 r. wskazano, iż przedmiotowy obiekt budowlany składa się z wykonanych fundamentów betonowych o wymiarach zewnętrznych 6,20 x 8,20 m, na którym ułożony jest strop z belek drewnianych i ułożonych na nim desek. Wewnątrz fundamentów wykonany jest fundament, na którym spoczywa trak wielopiłowy. Na fundamencie osadzone są słupy wykonane z szyn kolejowych, na których wsparte są murłaty, a na nich konstrukcja dachu dwuspadowego symetrycznego.

Z takiego sformułowania nie sposób wywnioskować, czy murłaty, a zatem konstrukcja dachu, oparta jest na fundamencie samej wiaty, czy też na fundamencie traka. Powyższego nie da się rozstrzygnąć również w oparciu o stosunkowo skąpą dokumentację fotograficzną.

Potrzeba jednoznacznego ustalenia i opisania przedmiotu postępowania, którego brak narusza również art. 107 § 3 K.p.a., była dostrzeżona przez MWINB w uzasadnieniu decyzji z 7 listopada 2013 r. nr [...] znak: [...], uchylonej przez WSA w Krakowie.

Organ słusznie wskazał w ww. uzasadnieniu, że przedmiot postępowania administracyjnego nie został należycie określony, a określenie przedmiotowego obiektu jako "tartaku" nie jest wystarczające. Trafnie również organ dostrzegł konieczność precyzyjnego ustalenia usytuowania obiektu, sposobu powiązania z gruntem, konstrukcji itp., a także brak szkicu sytuacyjnego pozwalającego określić przedmiotowy obiekt, czy też zespół obiektów budowlanych, spójnego kompleksowego opisu przedmiotowego obiektu czy też obiektów wraz ze sposobem wzajemnego powiązania.

Należy podkreślić, że Sąd w uzasadnieniu wyroku z 24 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr [...], nie zakwestionował powyższego stanowiska, a jedynie uznał, że konieczne braki postępowania dowodowego winien dokonać organ odwoławczy, przy braku podstaw do uchylenia decyzji PINB i przekazania sprawy organowi I instancji.

Powyżej wskazanych braków organ nie usunął i nie zawarł koniecznych wywodów w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

W. tu przypomnieć, że nakaz rozbiórki może być wydany tylko w stosunku do obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, o ile nie jest możliwa legalizacja obiektu i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Natomiast pod pojęciem wiaty należy rozumieć lekką budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupach (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 października 2017 r., sygn. II SA/Sz [...], LEX nr 2407782).

Podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., to posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie przynajmniej jednej ściany oraz posadowienie budowli na słupach. Tym niemniej o tym z jakim obiektem mamy do czynienia decyduje również sposób jego użytkowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Gl [...], LEX nr 2339899).

Wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 P.b. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2016 r., sygn. II SA/Po [...], LEX nr 2110160).

Należy tu wskazać, że choć niewątpliwe użytkowanie w przeszłości traku w sposób typowy dla przedsiębiorstwa obróbki drewna, nie przesądza o obecnej funkcji wiaty, to trafnie zarzucono w skardze, że organ wadliwie oparł rozstrzygnięcie co do obecnego charakteru, funkcji i przeznaczenia wzniesionego obiektu budowlanego głównie na oświadczeniu inwestora, z pominięciem w tym zakresie oceny zeznań stron i świadków.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, że fundamenty betonowe obiektu mają wymiary zewnętrzne 6,20 x 8,20 m, zatem ponad 50 m2, należy wskazać, że w przypadku, gdy podstawę konstrukcji wiaty stanowią słupki i dach, to obliczając powierzchnię zabudowy należy przyjąć, że powierzchnię zabudowy stanowi iloczyn wymiarów wyznaczonych po zewnętrznym obrysie słupów, analogicznie jak liczona jest powierzchnia zabudowy budynków, co do których bierze się pod uwagę wymiary zewnętrznych krawędzi budynku. Niemniej jednak, w celu obliczenia powierzchni zabudowy wiaty należy każdorazowo uwzględniać wszystkie okoliczności faktyczne dotyczące konkretnego obiektu w kontekście sposobu zajęcia przez ten obiekt przestrzeni (por. wyrok WSA w Opolu z 10 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Op [...], LEX nr 2204874).

Odnośnie natomiast twierdzenia skarżącej, że Sąd Rejonowy w S. B. wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. , sygn. II K [...] ustalił, że inwestor T. P. zrealizował budowę tartaku na działce o numerze ew. [...], należy wskazać, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, natomiast ww. wyrokiem sąd karny warunkowo umorzył postępowanie, a zatem jego ustalenia nie wiążą sądu administracyjnego.

Końcowo, podzielając wywody organu odwoławczego dotyczące wykładni art. 105 K.p.a., należy wskazać, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle art. 105 K.p.a. - podzielanym zresztą w pełni przez Sąd w składzie orzekającym - podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi. Tym samym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. może wynikać z bardzo różnorodnych przyczyn, ich katalog nie jest zamknięty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK [...] - Lex nr 1989283 i z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK [...] - Lex nr 2032841). Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W takiej sytuacji drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków zamyka, a jednocześnie kończy bieg postępowania w danej instancji, umorzenie postępowania.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydania nakazów lub zakazów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 lutego 2015 r., sygn. II SA/Wr [...]).

Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy obowiązującego prawa, ponieważ wydana została z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś konkluzja o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania jest co najmniej przedwczesna.

Innymi słowy organ naruszył ww. przepisy poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

Przez powyższe uchybienia organ naruszył również art. 153 P.p.s.a., nie konkretyzując wystarczająco przedmiotowego obiektu, czy też obiektów, co jest sprzeczne z wytycznymi Sądu.

Należy ponownie podkreślić, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i dokonuje kontroli ustaleń organu, zaś poza jego kompetencjami jest zastępowanie organu w dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Trzeba też wskazać, że niniejszy wyrok nie przesądza jakie rozstrzygnięcie winien wydać MWINB, co zależeć będzie od wyników jego prawidłowych ustaleń faktycznych.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zastosuje przedstawioną wyżej wykładnię omawianych przepisów i jednoznacznie określi przedmiot postępowania, precyzując w szczególności, czy podpiwniczenie jest fundamentem wiaty, czy też osobną budowlą, a także czy trak i jego fundament są konstrukcyjnie związane z wiatą, czy też jest to samodzielny obiekt, odrębny pod względem technicznym. W razie potrzeby organ przeprowadzi dodatkowe czynności dowodowe.

Dopiero te ustalenia pozwolą na ewentualne dalsze zastosowanie omawianych przepisów dotyczących samej wiaty oraz ewentualne orzeczenie o pozostałych budowlach lub budowli.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w pkt I sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości [...] zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł - wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata – określony w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.