Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1927/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 60, art. 64 ust. 1, art. 67, art. 207 ust. 1 i ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5, art. 21 § 1 pkt 1, art. 67a § 1, art. 67b
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekr. sąd. - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E. (...) Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia (...) maja 2016 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie w całości otrzymanej kwoty dofinansowania ze środków unijnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez E. sp. k. z siedzibą w R. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Ministra Rozwoju (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] maja 2016 r. nr [...];[...] utrzymująca w mocy decyzję Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej jako: "NFOŚiGW" lub "organ I instancji") z [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie w całości otrzymanej kwoty dofinansowania ze środków unijnych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

[...] października 2011 r. NFOŚiGW zawarł ze skarżącą umowę o dofinansowanie nr [...] (dalej jako: "umowa o dofinansowanie") projektu pn. "[...]".

Spółka pismem z [...] października 2014 r. uzupełnionym pismem z [...] października 2014 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o rozwiązanie umowy o dofinansowanie za porozumieniem stron. Jednocześnie strona zaproponowała m.in., że NFOŚiGW nie będzie żądał od niej zwrotu kwalifikowalnych wydatków poniesionych na projekt w kwocie 515.693,63 zł, stanowiących przekazane mu dofinansowanie na podstawie umowy o dofinansowanie.

Następnie pismem z [...] lutego 2015 r. wniosła do Ministra Gospodarki wniosek o umorzenie w całości należności w kwocie 515.693,63 zł. Minister Gospodarki pismem z [...] marca 2015 r. zawiadomił Beneficjenta o przekazaniu ww. wniosku - zgodnie z właściwością - do NFOŚiGW.

Wnioskiem z [...] lutego 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2015 r. strona ponownie wystąpiła do NFOŚiGW o rozwiązanie umowy o dofinansowanie za porozumieniem stron.

W związku z ww. wnioskiem skarżącej z [...] lutego 2015 r. o umorzenie w całości należności w kwocie 515.693,63 zł, NFOŚiGW decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem strony z [...] lutego 2015 r. o umorzenie w całości należności z tytułu dofinansowania otrzymanego na podstawie umowy o dofinansowanie.

W odpowiedzi na ww. pismo strony z [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji pismem z [...] kwietnia 2015 r. poinformował, że zaproponowane przez spółkę warunki rozwiązania za porozumieniem stron umowy o dofinansowanie nie mogą zostać przyjęte ponieważ są niezgodne z zasadami rozwiązania umowy przewidzianymi w samej umowie o dofinansowanie.

NFOŚiGW, powołując się na § 19 ust. 2 pkt 1 umowy o dofinansowanie, pismem z [...] lipca 2015 r. wystosował do strony oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym ze względu na niezrealizowanie przez skarżącą Projektu na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie. W ww. piśmie organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 19 ust. 4 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego dotychczas dofinansowania w kwocie 515.693,63 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 30 dni od dnia rozwiązania umowy o dofinansowanie.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca pismem z [...] lipca 2015 r. poinformowała NFOŚiGW, że zamierza skorzystać z przewidzianej przepisami ustawy o finansach publicznych możliwości wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu dofinansowania przedmiotowego projektu.

Następnie wnioskiem z [...] lipca 2015 r. spółka wniosła o umorzenie w całości ww. należności.

Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem strony z [...] lipca 2015 r.

NFOŚiGW uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zobowiązanie, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych powstaje wraz z uzyskaniem waloru ostateczności decyzji wydanej na podstawie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z powyższym organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Spółka odwołała się od powyższej decyzji pismem z [...] września 2015 r.

Ponadto pismem z [...] listopada 2015 r. skarżąca wniosła o umożliwienie jej przedstawicielowi zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym dokumentacją przekazaną przez NFOŚiGW, złożenie dodatkowych dokumentów oraz złożenie wyjaśnień i informacji w charakterze świadka.

W związku z brakiem dokonania przez stronę wpłaty w terminie i wysokości wskazanej w piśmie NFOŚiGW z [...] lipca 2015 r. pismem z [...] października 2015 r. sprostowanym pismem z [...] października 2015 r. organ I instancji wezwał stronę do zwrotu kwoty dofinansowania w kwocie 515.693,63 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Następnie, w związku z brakiem zwrotu przez stronę środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. wezwania, pismem z [...] listopada 2015 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

[...] lutego 2016 r. skarżąca dokonała zwrotu środków w kwocie 100 zł tytułem ww. należności. W oświadczeniu z [...] stycznia 2016 r. wskazała m.in., że płatność w wysokości 100 zł stanowi wpłatę 90 zł tytułem zwrotu kapitału i 10 zł tytułem odsetek.

Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...] dokonana przez stronę wpłata została zaliczona proporcjonalnie na poczet kwoty głównej w wysokości 68,79 zł oraz odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych w wysokości 31,21 zł. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra z [...] kwietnia 2016 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...];[...] organ II instancji uwzględnił wniosek dowodowy strony złożony [...] stycznia 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z wskazanych w nim dokumentów. Jednocześnie postanowieniem wydanym w tej samej dacie o nr [...];[...] organ odwoławczy odmówił uwzględnienia wniosku strony z [...] stycznia 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...];[...] Minister odmówił natomiast przeprowadzenia rozprawy z udziałem przedstawiciela organu I instancji i strony postępowania.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] maja 2016 r. Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] września 2015 r. w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie w całości otrzymanej kwoty dofinansowania ze środków unijnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zobowiązanie z tytułu należności, o umorzenie której wystąpiła spółka, powstanie w momencie uzyskania waloru ostateczności decyzji wydanej przez organ na podstawie art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej jako: "u.f.p."), co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Minister podniósł, iż NFOŚiGW decyzją z [...] lutego 2016 r. [...];[...], na podstawie m.in. art. 207 ust. 9 u.f.p., orzekł zwrot od strony środków otrzymanych przez nią w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie 515.624,84 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Od ww. decyzji spółka wniosła odwołanie z [...] marca 2016 r., które zostało przekazane wraz z aktami sprawy do organu II instancji przez NFOŚiGW przy piśmie z [...] marca 2016 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że na dzień wydania niniejszej decyzji ww. odwołanie strony nie zostało rozpatrzone przez organ II instancji.

Minister stwierdził, że do momentu ostatecznego określenia wysokości zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., wniosek strony z dnia [...] lipca 2015 r. o jej umorzenie nie może być merytorycznie rozpatrzony.

Wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek można rozpatrzeć merytorycznie dopiero wówczas, gdy zostanie ustalona wysokość przedmiotowej należności. Natomiast wniosek o udzielenie ulgi skierowany do organu zanim zostanie wydana ostateczna decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu, jako przedwczesny, nie może skutkować wszczęciem postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi w spłacie należności przypadającej do zwrotu.

Wskazał, że najpierw rozstrzyga się o treści stosunku prawnego poprzez określenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku zwrotu otrzymanych środków dofinansowania przez Beneficjenta, a dopiero w przypadku uostatecznienia się decyzji administracyjnej (lub wyroku sądu) w tym zakresie rozważa się możliwość umorzenia zobowiązania publicznoprawnego ustalonego odpowiednio w postępowaniu administracyjnym (lub sądowoadministracyjnym). Podkreślił, iż dopiero istnienie po stronie Beneficjenta zobowiązania potwierdzonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek zwrotu środków umożliwia wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie takiego zobowiązania.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie ani na dzień wpływu wniosku z [...] lipca 2015 r. o udzielenie ulgi, ani wydania niniejszej decyzji nie istnieje należność mogąca wpisać się w dyspozycję normy prawnej wyrażonej w art. 64 ust. 1 u.f.p. i w związku z tym stwierdził, że mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania.

W dalszej części uzasadnienia skarżonej decyzji Minister odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, iż są one niezasadne. Odniósł się również do pisma strony z [...] kwietnia 2016 r. w sprawie wypowiedzenia w przedmiocie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Wyjaśnił też, z jakich przyczyny odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a także odmówił przesłuchania strony w charakterze świadka oraz dopuścił dowody z dołączonych przez spółkę dokumentów i jakie miały znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

W skardze od powyższej decyzji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła organowi II instancji naruszenie:

1. art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez pozbawienie strony skarżącej czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji na skutek niezapewnienia jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji organu I instancji;

2. art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo pozbawienia strony skarżącej możliwości wypowiedzenia się do dowodów zebranych w sprawie i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji organu I instancji, co jest jednoznaczne z pozbawieniem prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przed organem I i II instancji przeprowadzonym w taki sposób, że umożliwiono osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, m.in. wydania decyzji z zachowaniem czynnego udziału strony w obu instancjach administracyjnych;

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy w zakresie podstawy do udzielenia stronie skarżącej ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich poprzez ich umorzenie, a także na skutek: (i) skupienia się na zawisłości przed Ministrem sprawy z odwołania od decyzji NFOŚiGW z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, oraz (ii) niezbadania materiału dowodowego w zakresie, w jakim wskazała strona skarżąca w ww. piśmie z [...] stycznia 2016 r., mimo dopuszczenia przez organ II instancji dowodów (na mocy postanowienia z [...] lutego 2016 r.), a konsekwencji dokonanie zupełnie dowolnej oceny, iż wydanie decyzji o umorzeniu postępowania stanowi o załatwieniu sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu spółki;

4. art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej jako; "O.p.") w związku z art. 60 pkt 6 oraz art. 207 ust. 9 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 60 pkt 6 u.f.p.) powstaje z dniem uzyskania przez decyzję w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 i ust. 9 u.f.p) waloru ostateczności, mimo że ww. zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym u.f.p. wiąże powstanie takiego zobowiązania - wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art:.207 ust. 1 u.f.p.;

5. art. 105 § 1 k.p.a. w związku z. art. 64 ust. 1 u.f.p. poprzez wadliwe zaakceptowanie stanowiska organu I instancji, że postępowanie w sprawie wniosku spółki o umorzenie należności z tytuł dofinansowania udzielnego na podstawie umowy dofinansowanie nr [...] na realizację projektu "[...] jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, na skutek błędnego przyjęcia, że organ nie może udzielić stronie skarżącej ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu dofinansowania (wynikającego z umowy) poprzez ich umorzenie, do czasu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję NFOŚiGW z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, mimo że ww. zobowiązanie powstaje z mocy prawa, a ww. decyzja ma charakter deklaratoryjny;

6. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia decyzji oraz niewyjaśnienie w sposób należyty przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odwoławczy orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy rzetelne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy powinno uwzględniać także te argumenty, które legły u podstaw m.in. postanowienia Ministra Rozwoju z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej [...] lutego 2016 r. (znak sprawy: [...],[...]), a także wobec wewnętrznych sprzecznych twierdzeń organu co do momentu powstania zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania (wynikającego z umowy);

7. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji z naruszeniem zasady budowania zaufania do władzy publicznej, a to na skutek przyjęcia w uzasadnieniu ww. decyzji stanowiska, że: "(...) zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., waloru ostateczności" i na tej podstawie wadliwe przyjęcie, że art. 64 ust. 1 u.f.p. nie ma w tej sprawie zastosowania do czasu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję NFOŚiGW z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, tj. wniosek spółki o zastosowanie ulgi nie podlegał rozpoznaniu co do meritum, w sytuacji gdy w innym - wydanym w granicach tej samej sprawy rozstrzygnięciu tego organu, tj. postanowieniu z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej [...] lutego 2016 r. wywiedziono przeciwnie, tj., że obowiązek zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie powstaje w momencie uzyskania przez decyzję w przedmiocie zwrotu ww. środków waloru ostateczności, a ww. decyzja nie tworzy nowego stosunku prawnego, jak ma to miejsce w przypadku decyzji o charakterze konstytutywnym (decyzja ustalająca).

8. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (w celu rozpoznania wniosku spółki o umorzenie należności co do meritum).

W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzanie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci odpisu postanowienia Ministra Rozwoju z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej [...] lutego 2016 (znak sprawy: [...];[...]) - na okoliczności wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości dotyczących wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w postępowaniu prowadzonym w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a to na skutek (i) zmienności i niespójności poglądów prawnych prezentowanych przez organ wobec, tego samego adresata, (ii) rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji jest prawidłowa a organy zasadnie uznały, że postępowanie zainicjowane wnioskiem strony z [...] lipca 2015 r. o umorzenie w całości należności stanowiącej kwotę przekazaną z tytułu dofinansowania przeznaczonego na podstawie umowy o dofinansowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 u.f.p. ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Należnościami o których mowa w art. 60 u.f.p. są środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, którymi są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Wyjaśnienia również wymaga, co należy rozumieć przez zobowiązanie z tytułu należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., oraz kiedy ono powstaje.

Definicji tego pojęcia nie ma w przepisach ustawy o finansach publicznych. Kwestie związane z datą powstania zobowiązania oraz definicje zobowiązania uregulowane są natomiast w ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących m.in. należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., nieuregulowanych w przepisach u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p.

Przepisy działu III O.p. mają zastosowanie tylko w zakresie nieuregulowanym w u.f.p. i tylko odpowiednio.

Jednocześnie odpowiednie stosowanie przepisów działu III O.p. oznacza, że jedne przepisy O.p. będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, a niektóre - z dostosowaniem do charakteru rozpoznawanej sprawy, a także, iż dany przepis nie będzie w ogóle stosowany do zakresu danego zagadnienia z uwagi na bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla rozpatrywanego zagadnienia.

W związku z powyższym do ustalenia daty powstania zobowiązania, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 6 u.f.p., odpowiednie zastosowanie będzie miał art. 21 § 1 pkt 1 O.p., natomiast do definicji zobowiązania - art. 5 O.p. Zauważyć należy, iż art. 5 O.p. znajduje się poza działem III O.p., tym niemniej pojęcie zobowiązania występuje w dziale III O.p., a zatem uzasadnione jest odpowiednie zastosowanie art. 5 O.p. w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania,

2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Wyjaśnić należy, że według art. 207 ust. 9 u.f.p. w przypadku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich organ, o którym mowa w tym przepisie, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu, a więc do ustalenia powstania zobowiązania będzie miał zastosowanie ww. art. 21 § 1 pkt 1 O.p.

Art. 5 O.p. stwierdza, że zobowiązanie podatkowe to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Mając na uwadze, że przepisy u.f.p. nie regulują kwestii dotyczących "obowiązku", to również i w tym zakresie należy odpowiednio zastosować przepisy ordynacji podatkowej. Jednocześnie – podobnie jak w przypadku definicji zobowiązania – definicja obowiązku znajduje się poza działem III O.p., tj. pojęcie to uregulowane zostało w art. 4 O.p. Niemniej jednak, pojęcie "obowiązku" występuje w art. 5 O.p., który ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z art. 21 § 1 O.p. Zatem uzasadnione jest również odpowiednie zastosowanie art. 4 O.p. w przedmiotowej sprawie.

Natomiast zgodnie z art. 4 O.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny jak i ww. przepisy ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że obowiązek zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przez skarżącą powstał już w momencie wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p.

Ponieważ spółka nie realizowała projektu na warunkach określonych umową o dofinansowanie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W związku z tym organ I instancji na podstawie § 19 ust. 2 umowy o dofinansowanie, rozwiązał tę umowę ze skutkiem natychmiastowym.

Na podstawie § 19 ust. 4 w związku z § 17 ust. 1 umowy o dofinansowanie skarżąca obowiązana była do zwrotu środków w terminie i na zasadach określonych w ww. postanowieniach umownych odsyłających do właściwych regulacji zawartych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Podnieść należy, iż w razie niezwrócenia przez Beneficjenta dofinansowania dobrowolnie, zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p. do odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi stosuje się tryb administracyjnoprawny zwieńczony wydaniem indywidualnego aktu administracyjnego, jakim jest decyzja administracyjna.

W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. powstanie w momencie przekształcenia się obowiązku w to zobowiązanie.

Zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.

Art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi, iż w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p..,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W związku z powyższym, stosując odpowiednio art. 21 § 1 O.p., należy wskazać, że ustawa o finansach publicznych wiąże powstanie zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., z dniem doręczenia Beneficjentowi ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p.. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że przesłanki, które musi spełniać zobowiązanie - zgodnie z definicją, o której mowa w art. 5 O.p. - będą określone dopiero w decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., o czym stanowi art. 207 ust. 1 u.f.p.

Wyjaśnienia wymaga, że ww. decyzja ma charakter deklaratoryjny (decyzja określająca). Oznacza to, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciążył skarżącą w momencie wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p, powstał z mocy prawa, niezależnie od woli stron, a na mocy ww. decyzji obowiązek ten przekształcił się w zobowiązanie.

W związku z powyższym należy wskazać, iż zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., waloru ostateczności.

W niniejszej sprawie NFOŚiGW w decyzji z [...] lutego 2016 r. nr [...];[...]) orzekł zwrot od spółki środków otrzymanych przez nią w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie 515.624,84 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Od ww. decyzji [...] marca 2016 r. skarżąca wniosła odwołanie, które do dnia wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie zostało rozpoznane.

W związku tym organy zasadnie stwierdziły, że dopiero istnienie po stronie skarżącej spółki zobowiązania potwierdzonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek zwrotu środków umożliwia wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie takiego zobowiązania.

Z tego względu, dopiero osiągnięcie przez decyzję wydaną na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. waloru ostateczności spowoduje, że powstanie zobowiązanie z tytułu zwrotu środków i wówczas będzie mogła mieć zastosowanie instytucja prawna wskazana w art. 64 u.f.p., czyli merytoryczne rozpatrzenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.

Za powyższym stanowiskiem przemawia również fakt, że organ badając wniosek o umorzenie należności z tytułu dofinansowania stosuje przepisy art. 67a § 1 O.p. i art. 67b O.p.

Zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Natomiast art. 67b § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a (...).

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż organ nie może badać wniosku o umorzenie nie mając określenia zobowiązania (wskazania jego wysokości) ostatecznego (nawet bez żadnej decyzji) i ocenić, czy wystąpił uzasadniony ważny interes podatnika, o którym mowa jest w art. 67a § 1 O.p. Organ badając ważny interes podatnika (tutaj skarżącej spółki ) powinien porównać możliwości płatnicze spółki i wysokość należności. Dokonując takiego porównania organ bada czy możliwa jest jej spłata i jak ona wpłynie na sytuację finansową podatnika. Bez ustalenia wysokości zobowiązania takie porównanie nie jest możliwe. W związku z tym wniosek o ulgę należy rozpatrzeć po ostatecznej decyzji o zwrocie.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że organy nie mogły rozpatrzeć przedmiotowego wniosku co do meritum. NFOŚiGW prawidłowo zatem umorzył postępowanie w sprawie uznając je za bezprzedmiotowe. Minister natomiast prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za niezasadne uznano zatem zarzuty strony wskazane w pkt 4, 5 i 8 skargi.

Podkreślenia jednakże wymaga, że spółka będzie mogła złożyć ponowny wniosek o udzielenie ulgi w przypadku, gdy ostatecznie zostanie określone zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.

W związku z powyższymi ustaleniami dotyczącymi bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia kwotę przekazaną z tytułu dofinansowania za niezasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w pkt 3 i 6 skargi.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji skarżąca spółka nie została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów czym naruszono art. 10 § 1 k.p.a. (zarzut wskazany w pkt 1 skargi). Jednakże zdaniem Sądu to naruszenie nie miało wpływu na wydane rozstrzygnięcie przed organem I instancji jaki i przed organem II instancji. Zauważyć należy, iż skarżąca spółka przed organem II instancji dwukrotnie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Wskazać ponadto trzeba, że organ II instancji postanowieniem z [...] lutego 2016 r. sygn. [...];[...] włączył do materiału dowodowego sprawy dokumenty wnioskowane przez stronę w piśmie z [...] stycznia 2016 r.

Podnieść również należy, że samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Strona miała zapewniony udział w postępowaniu przed organem II instancji, Minister zaś, dzięki włączeniu do materiału dowodowego dokumentów wnioskowanych przez spółkę, ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o kompletny materiał dowodowy.

W ocenie Sądu brak zatem podstaw do uznania za zasadny zarzutu wskazanego w pkt 2 skargi. Pomimo bowiem wskazanego wyżej uchybienia w postaci naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przed organem I instancji, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Podkreślenia wymaga, że organy obu instancji działały na podstawie prawa i w jego granicach, a w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez nie ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Minister wyjaśnił stronie m.in. powody, dla których dopuścił wnioskowane przez nią dowody oraz przyczyny, dla których nie mogły one stanowić podstawy do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera także pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy wyczerpująco wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Organ II instancji odniósł się również w pełni do zgłoszonych w odwołaniu zarzutów i wniosków dowodowych.

W trakcie postępowania nie doszło również do naruszenia zasady zaufania do organów państwa, co skarżąca zarzuciła organowi w pkt 7 skargi. W tym miejscu należy wyjaśnić, że skontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne w przedmiocie wniosku strony o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dofinansowania oraz postępowanie administracyjne w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej i odsetek (postanowienie Ministra Rozwoju z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej [...] lutego 2016 r. - znak sprawy: [...];[...]) to dwa odrębne postępowania administracyjne. Dotyczą dwóch różnych spraw administracyjnych, w ramach których bada się zupełnie inne przesłanki. Podstawę prawną do ich prowadzenia i rozstrzygnięcia stanowią inne normy prawne, które nie pozostają ze sobą w związku. Zarzucana organom niespójność poglądów, nie wynika z zamiaru działania na niekorzyść skarżącej, lecz ze specyfiki postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych środków budżetowych Unii Europejskiej, którą Sąd wyjaśnił powyżej.

W związku z powyższym Sąd oddalił wniosek dowodowy w postaci dopuszczenia jako dowód odpisu ww. postanowienia jako bezprzedmiotowy.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.