Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1244/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 134, art. 145, art. 153, art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. i M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 139/08 w sprawie ze skargi M. D. i M. D. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 139/08, oddalił skargę M. i M. D. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] 2007 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych.

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wyrokiem z [...] 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] 2006 r. Decyzja ta utrzymywała w mocy kolejną już decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] 2005 r., wydaną w sprawie wszczętej na skutek pisma z [...] 2002 r. M. i M. D., dotyczącej samowolnie podłączonego pieca CO w celu ogrzewania lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] stanowiącego własność P. i A. S. Tym razem organ nadzoru budowlanego odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z [...] 2003 r. na podstawie której inwestorzy zostali zobowiązani do zlecenia opracowania przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane inwentaryzacji oraz wydania opinii o zdatności do użytkowania wykonanych robót budowlanych polegających na podłączeniu przedmiotowego CO Sąd uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, dowody nie zostały zebrane w sposób wyczerpujący a ocena materiału nie jest pełna. Wobec powyższego Sąd zlecił, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nadzoru budowlanego ustalił jaki wpływ na stan faktyczny sprawy ma wyrok Sądu Rejonowego w S. wydany w sprawie IC 109/01.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, w wyniku powyższego wyroku po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją [...] 2007 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Po uzyskaniu ekspertyzy budowlanej sporządzonej przez niezależnego rzeczoznawcę organ I instancji decyzją z [...] 2007 r., działając w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, nakazał P. i A. S. wykonanie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie eksploatacji pieca CO do zgodności z przepisami prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania M. i M. D. od powyższej decyzji organ drugiej instancji uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji były uchybienia natury procesowej polegające na tym, że organ nadzoru budowlanego wydał nowe rozstrzygnięcie w sprawie bez uprzedniego uchylenia, pozostającej w obiegu prawnym, decyzji ostatecznej z [...] 2003 r.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] 2007 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją z [...] 2003 r.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z [...] 2007 r., działając na podstawie art. 151 §1 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 5 K.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, uchylił z urzędu ww. decyzję i nakazał P. i A. w terminie do [...] 2007 r. wykonać następujące roboty budowlane:

1) zdemontować istniejący wkład w kanale dymowym odprowadzającym spaliny z kotła zlokalizowanego w podpiwniczeniu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, usytuowanego na przedmiotowej działce należącego do A. i P. S.,

2) po uprzednim zdemontowaniu wkładu z rury Ø 12 cm, w kanale dymowym o przekroju 14 x 20 cm, zamontować nowy wkład z blachy kwasoodpornej o przekroju 14 x 14 cm lub Ø 15 cm lub innych wymiarach, pamiętając że powierzchnia przekroju tego kanału nie może być mniejsza niż 196,0 cm 2, wkład ma sięgać od czopucha i rurą wywiewną ponad dachem, wykonany i zamontowany w sposób profesjonalny,

3) drzwi do kotłowni wymienić na nowe lub odpowiednio zaizolować istniejące drzwi, tak aby miały one odporność ogniową EI30,

4) roboty budowlane wymienione w pkt 1-3 wykonać pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane i przynależnej do izby samorządu zawodowego, która z czynności sporządzi pisemne oświadczenie i pokaże inwestorowi.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawidłowe wykonanie robót budowlanych nakazanych przedmiotową decyzją, zapobiegnie przedostawaniu się substancji z przewodu dymowego do którego podłączony jest piec.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku zaskarżoną obecnie decyzją z [...] 2007 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994. r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania M. i M. D., od powyższej decyzji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania czynności i ustalił nowy termin wykonania czynności do [...] 2008 r., w pozostałej części dotyczącej zakresu nałożonego obowiązku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowy budynek mieszkalny został wzniesiony około 1970 r. i był przeznaczony dla pracowników ówczesnego PGR w K. Dokumentacja techniczna sporządzona dla tego budynku przewidywała umieszczenie w pomieszczeniu kuchennym tzw. Westfalek, tzn. piecyków z piekarnikiem na węgiel. Jednakże nie określała w sposób jednoznaczny, do którego kanału w bloku dymowym powinno nastąpić podłączenie poszczególnych mieszkań. Przedmiotowy budynek w okresie wcześniejszym ogrzewany był z dobudowanej kotłowni lokalnej zasilanej paliwem stałym. Po dokonanej w latach 90-tych likwidacji kotłowni lokalnej, każdy z właścicieli lokali zmuszony był do rozwiązania problemu ogrzewania mieszkania we własnym zakresie. W związku z pozbawieniem możliwości ogrzewania pomieszczeń, P. i A. S. swoje mieszkanie nr 2 jak też i inni mieszkańcy ogrzewali tzw. westfalkami. Natomiast mieszkanie nr 4 należące do skarżących zlokalizowane nad mieszkaniem nr 2 zostało ogrzewane z kotła gazowego umieszczonego w kuchni z odprowadzeniem spalin do kanału dymowego. W [...] 2000 r. P. i A. S. zainstalowali kocioł na paliwo stałe w pomieszczeniach piwnicznych, zlokalizowanych bezpośrednio pod swoim mieszkaniem. Odprowadzanie dymu z kotła w piwnicy odbywało się tym samym przewodem, którym wcześniej był odprowadzany dym z westfalki. Dym z kotła centralnego ogrzewania odprowadzany był do kanału znajdującego się w bloku dymowym. W [...] 2000 r. w użytkowanym przewodzie dymnym zainstalowany został stalowy wkład kominowy, który został zakończony na wysokości około 2m ponad posadzką parteru. Podczas spalania drewna wraz z dymem usuwane są poprzez komin różne substancje smoliste, które to częściowo osadzają się na ściankach wewnętrznych komina. W przypadku drobnych nieszczelności ścianek komina, substancje smoliste mogą przedostawać się na zewnątrz. W 2002 r. na ściankach zewnętrznych komina pojawiły się zacieki w kolorze brunatnym powstałe od substancji smolistych. Są one widoczne na klatce schodowej, w mieszkaniu nr 2 jak też w mieszkaniu nr 4 należącym do skarżących. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania dotyczącego pominięcia prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych organ uznał ten zarzut za bezzasadny ponieważ wyrok sygn. akt IC 109/01 "zakazał P. i A. S. dalszych naruszeń prawa własności nieruchomości lokalowej M. D. poprzez eksploatację pieca centralnego ogrzewania, zlokalizowanego w pomieszczeniu piwnicznym zajmowanym przez pozwanych, w sposób polegający na korzystaniu z przyłącza do bloku dymowego budynku" zaś organ nadzoru budowlanego nakazuje zamontować wkład w kanale o przekroju 14x20 cm, a więc w kanale nie należącym do M. D.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę M. i M. D. na powyższą decyzję uznał, że nie zasługuje one na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazując na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", podniósł, że kwestia legalizacji samowolnej eksploatacji pieca CO służącego do ogrzewania przedmiotowego lokalu mieszkalnego stanowiącego własność A. i P. S. była przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Wyrokiem z [...] 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] 2006 r. W uzasadnieniu wyroku sąd podzielił stanowisko organu, że nakaz rozbiórki pieca w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest rozwiązaniem ostatecznym możliwym do zastosowania w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że w ogóle nie ma możliwości funkcjonowania pieca CO. W ocenie Sądu nie zostało jednak zaprezentowane przez organ jednoznaczne i niepodważalne stanowisko, że legalizacja pieca jest możliwa. Wobec powyższego we wskazaniach dotyczących dalszego postępowania sąd zlecił organowi dopuszczenie dowodu z opinii niezależnego rzeczoznawcy odpowiedniej specjalności na okoliczność tego, czy w ogóle istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych, które doprowadziłyby samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodności z prawem, czy też takiej możliwości nie ma ze względów technicznych (bądź innych). Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organy nadzoru budowlanego zleciły sporządzenie ekspertyzy budowlanej niezależnemu rzeczoznawcy. Po uzyskaniu przedmiotowej ekspertyzy organy nadzoru budowlanego, nakazały inwestorom, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, wykonanie czynności wskazanych przez rzeczoznawcę w celu legalizacji samowolnie zamontowanego pieca CO. W ocenie Sądu przedmiotowa ekspertyza budowlana w sposób jednoznaczny i niepodważalny wykazuje, że istnieje możliwość wykonania robót budowlanych, które mogą doprowadzić do legalizacji przedmiotowego pieca CO. Świadczy o tym przede wszystkim wszechstronna i rzetelna analiza materiału dowodowego sprawy a także przepisów techniczno-budowlanych dokonana przez rzeczoznawcę, jak również nie kwestionowane doświadczenie rzeczoznawcy w tego rodzaju sprawach. Sąd uznał, że ogrzewanie mieszkania jest podstawowym standardem lokalu, który ma spełniać potrzeby mieszkaniowe osób w nim zamieszkałych, dlatego też zgodził się ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że nakazanie rozbiórki pieca jest rozwiązaniem ostatecznym i uznał, że w pierwszej kolejności należy poszukiwać rozwiązań, które spowodowałby, że samowolna eksploatacja pieca byłaby zgodna z prawem. Rozwiązania takie zostały zaproponowane w opinii rzeczoznawcy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć kwestionowanych w niniejszej sprawie. Sąd podniósł, że legalności zaskarżonej decyzji nie podważają zarzuty podniesione w skardze, za bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane polegający na tym, że organy nadzoru budowlanego orzekając o konieczności doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych nie uwzględniły treści prawomocnych rozstrzygnięć sądów, w szczególności wyroku z [...] 2002 r. wydanego w sprawie IC109/01 oraz wyroku z [...] 2007 r. wydanego w sprawie IC 38/06. Sąd wskazał zatem, że organy nadzoru budowlanego nie miały takiego obowiązku, gdyż ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Zamontowanie pieca w budynku mieszkalnym, może być zgodne z prawem z punktu widzenia prawa administracyjnego, co nie oznacza, że jednocześnie nie narusza praw pozostałych właścicieli. Naruszenie tych praw może być dochodzone przed sądem powszechnym. Sąd podniósł, że użycie w art. 84 K.p.a. pojęcia "biegły" nie wyklucza sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę, jeżeli dysponuje on odpowiednią wiedzą. Instalacja kominowa będąca przedmiotem niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, nie jest instalacją skomplikowaną a więc nie było przeszkód aby rzeczoznawca opiniujący w sprawie niniejszej wydał ekspertyzę. Niecelowym w sprawie było dopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych. Przeprowadzenie takiego dowodu znajduje uzasadnienie wówczas, gdy sporządzona w sprawie opinia przez biegłego posiadającego wiedzę specjalną jedynie w jednej dziedzinie nie daje jednoznacznej odpowiedzi na postawione pytania lub, gdy sporządzono w sprawie kilka opinii o sprzecznych wnioskach. W sprawie niniejszej rzeczoznawca udzielił jednoznacznej odpowiedzi nie budzącej, w ocenie Sądu żadnych wątpliwości. Sąd wskazał, że wbrew temu co konsekwentnie podnoszą skarżący, opinia rzeczoznawcy wydana w przedmiotowej sprawie nie jest sprzeczna z opinią biegłego sądowego sporządzoną w sprawie cywilnej. Celem opinii biegłego sądowego było ustalenie prawidłowości montażu pieca CO. oraz możliwości jego prawidłowej eksploatacji, bez naruszenia prawa własności skarżących. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie można przyjąć, że doszło do naruszenia przepisów art. 10 i 107 § 3 K.p.a., ale naruszenia te nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponadto w rozpoznawanej sprawie skarżący ograniczyli się do zgłoszenia zarzutu, nie popierając go żadnymi twierdzeniami i nie przytaczając jakichkolwiek okoliczności wskazujących na to, że faktyczne zagwarantowanie im udziału w oględzinach wpłynęłoby na podjęcie innej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. złożyli M. i M. D., reprezentowani przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie, mimo stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. (poprzez uniemożliwienie skarżącym udziału w oględzinach budynku, co stanowi również naruszenie art. 79 § 1 i 2 K.p.a.) dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. wyrażającą się w poglądzie, iż pozbawienie prawa strony udziału w oględzinach, gwarantowanego art. 10 K.p.a. w zw. z art. 79 K.p.a. daje podstawę do uchylenia decyzji dopiero wówczas, gdy miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy stwierdzenie powyższego uchybienia powinno skutkować automatycznym uchyleniem zaskarżonej decyzji;

2) art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 w zw, z art. 218 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedokonanie kontroli działania organów administracji publicznej w sferze stosowania zarówno prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego), jak i zgodności procedowania organów i nieuwzględnienie licznych naruszeń prawa mających wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia (przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 10, 77 i 79 § 1 i 2 K.p.a.);

3) art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną – zawężającą – wykładnię przytoczonego przepisu i uznanie, iż pojęcie doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem oznacza wyłącznie konieczność doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa administracyjnego i nie powoduje konieczności uwzględnienia będących w obrocie prawnym prawomocnych rozstrzygnięć sądów cywilnych, ani norm cywilnoprawnych podczas gdy doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem oznacza doprowadzenie do stanu nienaruszającego wartości istotnych z punktu widzenia m.in. bezpieczeństwa ludzi mienia oraz praw osób trzecich, a zatem nie tylko norm wynikających z norm prawa administracyjnego, ale również wynikających z ukształtowania sytuacji prawnej – faktycznej mocą prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego;

4) art. 51 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię przytoczonego przepisu poprzez uznanie, iż doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i konieczność poszanowania w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich nie nakazuje uwzględniać treści prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych podczas, gdy wyroki wydane w sprawach między skarżącymi, w niniejszej sprawie nakazywały P. S. przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez odłączenie na stałe pieca centralnego ogrzewania w pomieszczeniu piwnicznym (vide: wyrok z [...] 2007 r. sygn. akt IC 38/06 oraz wyrok z [...] 2002 r., sygn. akt IC 109/01), a tym samym oznacza to konieczność uwzględnienia uzasadnionego interesu osób trzecich, który wynika z ww. wyroków;

5) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy – art. 134 P.p.s.a. poprzez:

a) uznanie poprawności ekspertyzy budowlanej i nieuwzględnienie przez Sąd, iż: opinia rzeczoznawcy, na podstawie której organ wydał decyzję zawierała elementarne błędy i bazowała na opracowaniach sprzed daty [...] 2003 r. (protokole z [...] 2003 r., sporządzonym w oparciu o oświadczenia P. S., protokole sprawozdawczo-odbiorczym z [...] 2002 r.), co już w postępowaniu o sygnaturze akt II SA/Bk 285/06 było wskazywane przez Sąd jako nieprawidłowość, w przedmiotowym zaś postępowaniu Sąd pominął wszystkie zarzuty wysuwane przez skarżących w stosunku do opinii biegłego oraz iż w sytuacji, gdy rzeczoznawca stwierdza (pkt 3.3.3), iż "średnica zamontowanego wkładu jest w zasadzie prawidłowa, ale nie spełnia wymogów § 145 pkt 1 rozporządzenia"; naruszenie przepisów postępowania polegało w tym przypadku na dokonaniu przez Sąd całkowicie sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oceny wydanej w przedmiotowej sprawie opinii i nieuwzględnienie rażących jej uchybień,

b) nieuwzględnienie, iż w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Bk 285/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał zlecić opracowanie opinii przez niezależnego rzeczoznawcę, której celem miała być ocena, czy szkodliwe immisje, o których stanowił wyrok Sądu Rejonowego w S. w sprawie sygn. akt IC 109/01 zostały wyeliminowane, zaś organ w tym zakresie nie poczynił żadnych ustaleń albowiem rzeczoznawca sporządzający opinię nie dokonał oględzin mieszkania skarżących i nie zapewnił możliwości udziału skarżących w przeprowadzanych czynnościach (tym samym dopuszczając się rażącego naruszenia art. 79 § 1 K.p.a.), opierając się wyłącznie na wybiórczo dobranym materiale dowodowym, co zostało szczegółowo wykazane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z wpływem tych nieścisłości na wnioski wynikające z kwestionowanej i nierzetelnej ekspertyzy,

c) nieuwzględnienie przez Sąd w toku rozpoznawania sprawy naruszeń przepisów postępowania administracyjnego przez organ, w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, iż opinia przedłożona przez biegłego jest opinią jednoznaczną i rzetelną, podczas gdy zawierała zarówno błędy w zakresie faktów jak i oceny prawnej,

d) nieuwzględnienie, iż ani organ pierwszej, ani drugiej instancji nie ustalił istotnej z punktu widzenia przepisów okoliczności, iż doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jest to również konieczność uwzględnienia, przy założeniu zlecenia biegłemu sporządzenia opinii, będących w obrocie prawnym prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych,

e) nieuwzględnienie, iż biegły nie przeprowadził szczegółowych, oględzin (jak stwierdza na s. 12 uzasadnienia Sąd), tym samym dopuszczając się naruszenia art. 10 K.p.a., albowiem nie dokonał oględzin kanału dymowego i ścian w mieszkaniu skarżących;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu, co wyraża się w nieuwzględnieniu skargi i uznaniu braku istotnego wpływu na wynik sprawy naruszenia przez organy procedujące w przedmiotowej sprawie przepisów postępowania administracyjnego:

1. art. 73 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez:

a) oparcie rozstrzygnięcia na opinii rzeczoznawcy, co do którego sam organ wypowiedział się, iż nie jest on biegłym, w sytuacji, gdy zgodnie z dyspozycją przepisu jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii,

b) nieuwzględnienie, iż rzeczoznawca opiniujący w przedmiotowej sprawie, mocą decyzji, na podstawie której został wpisany do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Budowlanych, posiada specjalność konstrukcyjno-inżynieryjną "za wyjątkiem robót obejmujących skomplikowane instalacje i urządzenia sanitarne oraz instalacje i urządzenia elektryczne" a instalacje kominowe należy zakwalifikować do instalacji skomplikowanych, co wyłącza możliwość sporządzenia opinii przez tego rzeczoznawcę na potrzeb przedmiotowego postępowania;

2. art. 75 w zw. z art. 78 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych (instytutu) różnych specjalności (budowlanych, kominiarskich, chemii, etc.), którzy wykonaliby precyzyjne i kompleksowe badania i którzy w sposób rzetelny obliczeń oraz wszelkich niezbędnych czynności do prawidłowego sporządzenia opinii;

3. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuwzględnienie, iż:

a) sporządzona przez rzeczoznawcę opinia bazuje na starych analizach, w szczególności protokole z [...] 2003 r. bazującym na danych przekazanych przez Państwa S. bez udziału skarżących oraz protokole sprawozdawczo - opiniodawczym z [...] 2002 r., z którego wynika, iż nie przeprowadzono żadnych specjalistycznych badań niezbędnych do oceny możliwości podłączenia pieca c.o. do przewodów kominowych; będących podstawą wydawania wcześniejszych decyzji i postanowień w sprawie, uchylanych w toku kontroli instancyjnej,

b) opinia miała wskazać "czy istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych, które doprowadziłyby samowolną eksploatację pieca CO do stanu zgodności z prawem, czy też takiej możliwości nie ma ze względów technicznych bądź innych", nie zaś stanowić polemikę z ustaleniami faktycznymi sądów, stanowiącymi podstawę wydania prawomocnych wyroków,

c) organ nie zważył, iż opinia nie uwzględnia i nie zawiera rozważenia braku możliwości podłączenia pieca z uwagi na brak "innych okoliczności" (w tym faktu funkcjonowania w obrocie prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych),

d) opinia zawiera sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenia, rzeczoznawca stwierdza w pkt 3.2.5 ekspertyzy, iż lokal nr 4 jest pozbawiony wentylacji, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym,

e) opinia zawiera nielogiczne wnioski (pkt 3.3.3) – rzeczoznawca stwierdza, iż "średnica zamontowanego wkładu jest w zasadzie prawidłowa, ale nie spełnia wymogów § 145 pkt 1 rozporządzenia",

f) opinia kwestionuje prawidłowość ustaleń sądu i w pełni dowolnie, bez żadnego uzasadnienia fachowego stwierdza, iż "fakt zainstalowania i uruchomienia kotłowni spowodował (...) poprawę mikroklimatu w mieszkaniu" (skarżących – przyp. A.Z.G.),

g) opinia opiera się na błędnie dokonanych pomiarach i obliczeniach, wskazując parametry komina nieistniejące, co mogło wynikać z braku dokonania oględzin w mieszkaniu skarżących przez biegłego opiniującego w przedmiotowej sprawie;

4. rażące naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez niezapełnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności:

a) uniemożliwienie udziału i brak jakiegokolwiek poinformowania o oględzinach budynku i lokalów w których zlokalizowany jest piec CO oraz przez który biegną przewody kominowe co nie tylko wyłączyło możliwość rzetelnego sporządzenia opinii, ale dodatkowo nie pozwalało na okazaniu biegłemu szkód wyrządzonych dotychczasowym sposobem podłączania pieca przez P. i A. S.,

b) pomijanie pism składanych przez skarżących po zapoznaniu się z materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie i wniosków dowodowych przez nich zgłaszanych, w szczególności dopuszczenia dowodu z opinii zespołu ekspertów;

5. rażące naruszenie art. 79 § 1 i 2 K.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia skarżących o mających się odbyć oględzinach nieruchomości i czynnościach biegłego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w czynnościach, zadawania pytań biegłemu oraz składania wyjaśnień, w szczególności w sytuacji, gdy przeprowadzany dowód miał być kluczowy do rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami. Nie stwierdzając w niniejszej sprawie nieważności postępowania, którą tylko bierze pod rozwagę z urzędu wg przesłanek z art. 183 § 2 P.p.s.a. – Sąd kasacyjny ocenił, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. przez błędne zastosowanie, mimo stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 10 K.p.a. i art. 79 § 1 i 2 K.p.a. – dającego podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. – ale uznania przez Sąd, iż naruszenie tych przepisów daje podstawę do uchylenia decyzji dopiero wówczas gdy miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zwrócić uwagę w tym miejscu, iż wynikające z ww. przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a. związania Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej wymaga, by zarzuty te były poprawnie sformułowane, precyzowały konkretny przepis, który zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony przez Sąd i wskazywał na czym polegało to naruszenie i jaki miało wpływ na wynik sprawy.

Sformułowanie pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej jest niezrozumiałe, bowiem podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. przez błędne zastosowanie, podczas gdy skarga małż. D. została oddalona przez Sąd, a nie uchylona decyzją o czym traktuje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a.

Wskazany przepis nie miał więc zastosowania przy orzekaniu Sądu, a więc nie mógł zostać naruszony. Należy równocześnie podkreślić, że Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił i uzasadnił swoje stanowisko wynikające z utrwalonego orzecznictwa NSA oraz wykładni przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ – iż podstawę uchylenia zaskarżonego aktu może stanowić tylko takie naruszenie przepisów prawa materialnego, jeśli miało wpływ na wynik sprawy, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

W myśl oceny Sądu pierwszej instancji takiego naruszenia przepisów w sprawie niniejszej nie stwierdzono. Istotą ponownego postępowania przed organami były wiążące zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynikające z uzasadnienia wyroku tego Sądu z [...] 2006 r. Związanie organów i Sądu rozpoznającego skargę na decyzję po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy wynika z treści art. 153 P.p.s.a. Zasadna jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena Sądu pierwszej instancji, iż zostały wykonane zalecenia wynikające z wyroku wskazanego, tj. z [...] 2006 r.

Przede wszystkim opracowana została zgodnie z zaleceniem opinia niezależnego rzeczoznawcy, powołanego przez organ nadzoru budowlanego, który odpowiedział na podstawowe zagadnienie, iż w przedmiotowej sprawie możliwa jest legalizacja zamontowanego samowolnie pieca CO przez małż. S. – właścicieli lokalu Nr 2 w budynku przy ul. [...] w K. Opinia zawierała także wskazanie niezbędnych czynności, których wykonanie pozwoli na legalizację podłączenia kotła CO do użytkowania zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i przepisami techniczno-budowlanymi.

Ekspertyza budowlana rzeczoznawcy budowlanego inż. Z. M. została wnikliwie oceniona przez Sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie – zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Wbrew stanowisku autorki skargi kasacyjnej, ekspertyza jest wyczerpująca, odpowiada na wszystkie kwestie związane z procesem naprawczym przewidzianym przepisami art. 51 prawa budowlanego, by można było doprowadzić sporną inwestycję do stanu zgodnego z prawem. Przyjętych rozwiązań w ekspertyzie rzeczoznawcy M. nie podważają zgłoszone zarzuty skargi kasacyjnej.

Całkowicie bowiem bezzasadne są zarzuty pkt 2 tejże skargi o naruszeniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 K.p.a. przez niewłaściwe skontrolowanie działania organów administracji publicznej w sferze stosowania prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego).

Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutów skargi małż. D. dotyczących naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wyjaśniając, iż te przepisy nakazują doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami prawa administracyjnego, gdyż te przepisy, a nie przepisy prawa cywilnego stanowią podstawę rozstrzygania sprawy. Niemniej jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu, dokonał on konfrontacji ekspertyzy rzeczoznawcy M. z opinią biegłego sądowego wydaną na potrzeby procesu cywilnego i stwierdził, że nie ma sprzeczności między tymi opiniami jeśli chodzi o ocenę możliwości prawidłowej eksploatacji pieca CO bez naruszenia prawa własności skarżących D. – przy dokonaniu prawidłowego montażu pieca CO. Sąd pierwszej instancji w sposób szczegółowy przedstawił nawet przyjęte rozwiązania – zbieżne w obu opiniach rzeczoznawcy M. i biegłego sądowego dopuszczające legalizację instalacji spornego pieca CO przez małż. S.

Nie można zatem uznać zasadności zarzutów skargi kasacyjnej ani o naruszeniu przepisów art. 51 ust. 1 i 2 prawa budowlanego ani art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego– bowiem przyjęte rozwiązania doprowadzenia robót budowlanych instalacji pieca CO przez małż. S. do stanu zgodnego z prawem, nie naruszają interesu osób trzecich, tj. skarżących małż. D., którzy sami korzystają z indywidualnego ogrzewania w tym budynku mieszkalnym.

Niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o naruszeniu przepisów postępowania art. 134 P.p.s.a. przez pozytywną ocenę Sądu wyżej omówionej ekspertyzy rzeczoznawcy M. Przedstawione zarzuty i ich uzasadnienie sprowadzają się li tylko do polemiki z logiczną i wyczerpującą oceną nie tylko ekspertyzy Z. M., ale także do całościowej prawidłowej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.

Chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący uprawnienia rzeczoznawcy Z. M. do wydania przedmiotowej ekspertyzy z tej racji, iż został wpisany do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Budowlanych w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej – za wyjątkiem robót obejmujących skomplikowane instalacje i urządzenia sanitarne oraz instalacje i urządzenia elektryczne. Nie można podzielić żadną miarą stanowiska autorki skargi kasacyjnej, że zainstalowanie pieca CO do przewodów kominowych zalicza się do tych skomplikowanych instalacji, skoro nie wspomina o tym zastrzeżenie w uprawnieniach (Decyzja Nr [...] z [...] 2000 r. wydana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego).

Równocześnie trzeba podkreślić, iż pozytywnie oceniona przez Sąd pierwszej instancji ekspertyza wskazanego rzeczoznawcy nie stwarzała żadnej potrzeby uzupełniania obszernego materiału dowodowego w sprawie przez powoływanie zespołu biegłych różnych specjalności do wydania kompleksowej opinii w kwestii "prawidłowego i bezpiecznego podłączenia pieca CO do przewodów kominowych". Odrębne stanowisko skargi kasacyjnej jest chybione. Także ponawiane zarzuty o naruszeniu art. 10 K.p.a., art. 79 § 1 i 2 K.p.a. oceniane przez Sąd jako niemające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle wykonywania zaleceń z wyroku Sądu w trybie art. 153 P.p.s.a. – nie mogły podważyć prawidłowego wyroku Sądu pierwszej instancji.

W podsumowaniu powyższych rozważań i oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej wobec stwierdzenia bezzasadności tychże zarzutów, należało oddalić skargę kasacyjną.

Z mocy art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.