Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 587/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 stycznia 2022 r. nr 59324/21, Prezydent Bydgoszczy odmówił J. N. (skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną babcią I. N.. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 - dalej "u.ś.r.") organ przywołał ustalenia faktyczne sprawy, zgodnie z którymi skarżąca: sprawuje opiekę nad babcią od lutego 2019 r., zamieszkuje wspólnie z babcią, nie podejmuje zatrudnienia od lutego 2019 r., od 1 sierpnia 2020 r. jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego, babcia skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 29 kwietnia 2020 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, z omawianego orzeczenia wynika, że nie można ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 lutego 2020 r. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności.

Organ stwierdził, że wnioskująca nie jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, a w związku z tym, iż córka niepełnosprawnej (matka skarżącej) żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżąca nie jest uprawniona do wnioskowanego świadczenia. Stwierdził ponadto, że brak jest w orzeczeniu o niepełnosprawności babci skarżącej daty powstania tej niepełnosprawności, co z kolei stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia w obliczu art. 17 ust. 1b u.ś.r. (organ wskazał, że pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 przepis ten nie został uchylony i organy są zobowiązane go stosować).

W odwołaniu skarżąca, działając przez adwokata, zakwestionowała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podnosząc błędne zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Zarzucono nadto błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. w sprawie, kiedy wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne jest wnuczka niepełnosprawnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, decyzją z 11 kwietnia 2022 r. nr SKO-4111/359/2022, utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu treści art. 17 ust. 1, ust. 1a oraz ust. 1b u.ś.r. SKO zakwestionowało zaistnienie przesłanki negatywnej wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wskazał nadto, że również okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie mogła stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem uprzednio należałoby umożliwić skarżącej wybór pobieranego świadczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącej była zasadna, albowiem skarżąca, jako wnuczka niepełnosprawnej, nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną alimentacyjnie do opieki nad babcią - nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w rozumieniu ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Wskazał, że żyje matka skarżącej (córka niepełnosprawnej) nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, i to ona jest podmiotem uprawnionym ewentualnie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził jednocześnie, że nie występują w sprawie okoliczności, które przesądzałyby o całkowitej niemożności sprawowania przez córkę opieki nad niepełnosprawną matką (babcią skarżącej).

J. N., działając przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Decyzji zarzuciła rażącą obrazę art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuczki (w skardze omyłkowo "babcią"), będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez dziecko niepełnosprawnej, które nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wykładnia językowa art. 17 ust 1a u.ś.r. dokonana przez organ II prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami tej ustawy oraz przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W jej ocenie świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z zamiarem ustawodawcy, stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy, ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu uznano, że wnuczka osoby wymagającej opieki nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią, w sytuacji, gdy żyje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z niepełnosprawną (córka) i nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że okoliczności sprawy nie wskazują, by córka niepełnosprawnej nie mogła sprawować opieki nad niepełnosprawną w ramach obowiązku alimentacyjnego obciążającego ją względem niepełnosprawnej.

Nadmienić w tym miejscu należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska wobec stosowalności w sprawie skarżącej art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano). Organ I instancji wskazał bowiem, że jednym z powodów odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej był fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresach, o których mowa w punktach 1 i 2 tego przepisu (do dnia ukończenia 18. roku życia, lub 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej). Sąd podziela i potwierdza stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw powoływania się na negatywną przesłankę wynikającą z ww. przepisu, a to ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. W orzeczeniu tym Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa). Kwestia ta, z uwagi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego i uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, stała się i pozostaje już w sprawie bezsporna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ustawa przewiduje katalog przesłanek pozytywnych, których dopiero łączne spełnienie umożliwia przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżąca, jako wnuczka niepełnosprawnej, jest jej krewną w linii prostej w stopniu drugim. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustalając kolejność zobowiązanych, stanowi w art. 132, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Z powyższymi unormowaniami k.r.o. koresponduje przywołany art. 17 ust. 1a, pkt 2 u.ś.r. Przepisy te jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (vide: wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt 3804/18, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze nie budzi wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć. Z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wyraźnie wynika, że jednym z warunków przyznania świadczenia osobie spokrewnionej w stopniu dalszym niż pierwszy z osobą niepełnosprawną, jest okoliczność, iż nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że córka niepełnosprawnej (matka skarżącej) żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. już powyższa okoliczność stanowiła dostateczną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Mając jednak na uwadze, że matka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (k. 16 i 18 akt adm.), za zasadne Sąd uznał rozpatrzenie sprawy również pod kątem tego, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności, które w istocie wyłączałyby możliwość sprawowania przez matkę skarżącej opieki nad niepełnosprawną babcią, a co równałoby się z przejściem obowiązku alimentacyjnego ze spokrewnionej w pierwszym stopniu matki skarżącej, na spokrewnioną z babcią w drugim stopniu skarżącą. Sąd dostrzega bowiem, że w konkretnych indywidualnych stanach faktycznych mogą wystąpić szczególne i wyjątkowe sytuacje, wymagające szerszego uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej cytowanych przepisów. Może się zdarzyć, że życiowa sytuacja osoby zobowiązanej w bliższej kolejności do sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną spowoduje, że nie może ona jej sprawować. Wymienić tu można chociażby niedołężność starczą, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej lub w zakładzie karnym. Z realiów sprawy musi wynikać, że z ww. powodów osoba spokrewniona z niepełnosprawną w pierwszej kolejności nie jest w stanie sprawować opieki nad wymagającym tej opieki członkiem rodziny.

W ocenie Sądu prawidłowo oceniło SKO, że w sprawie nie wyszły na jaw żadne okoliczności wskazujące na to, iż opieki nad niepełnosprawną nie może sprawować matka skarżącej. Przede wszystkim strona skarżąca, zarówno w toku postepowania administracyjnego jak i w skardze nie wykazała, aby istniały obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki nad babcią przez jej córkę, a matkę skarżącej. Nic nie wskazuje zatem na to, by zobowiązana nie tylko prawnie, ale i moralnie córka niepełnosprawnej nie była w stanie wykonywać czynności aktualnie wykonywanych przez skarżącą. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym matki skarżącej (w wieku 63 lat), gdzie jako przyczynę niepełnosprawności wskazuje się jednostkę o symbolu 05-R, tj. upośledzenie narządu ruchu. Umiarkowane upośledzenie narządu ruchu nie stanowi w ocenie Sądu przeszkody w wykonywaniu w domu czynności dnia codziennego, w tym czynności z zakresu opieki nad niepełnosprawną matką: podawaniu jej leków i posiłków, załatwianiu spraw urzędowych i lekarskich (z istoty rzeczy niecodziennych), robieniu zakupów, pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego w ogólnym tego słowa znaczeniu. Ponadto, czynności te mogą być przez córkę niepełnosprawnej wykonywane również przy asekuracji skarżącej (np. w godzinach po jej powrocie z pracy). Zaznaczyć również należy, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane zostało okresowo - do 31.12.2022 r., co pozwala zakładać, że zespół orzeczniczy nie wykluczył poprawy stanu zdrowia matki skarżącej.

Podkreślić jeszcze raz należy, że w skardze nie zostały podniesione jakiekolwiek okoliczności mające świadczyć o tym, że w istocie matka skarżącej nie jest w stanie wykonywać opieki nad niepełnosprawną zgodnie z ciążącym na niej obowiązkiem. Okoliczności takich nie podniesiono też w toku postępowania. Skupiono się za to na zagadnieniu, kto faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną, pomijając w ogóle zasadniczą w sprawie kwestię kolejności zobowiązania alimentacyjnego wynikającego ze stopnia pokrewieństwa z niepełnosprawną (art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.), jak i pomijając wskazanie okoliczności mających uzasadnić odejście od literalnej wykładni tego przepisu. Wyraźnie w tym miejscu należy stwierdzić, że o ile organ zobowiązany jest prowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami opisanymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. (zasadami prawdy obiektywnej, rozstrzygania na podstawie kompletnego i kompleksowo ocenionego materiału dowodowego, ustalenia wystąpienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego), to nie jest jego obowiązkiem podejmowanie inicjatyw dowodowych za skarżącą mających na celu ujawnienie takich okoliczności, które miałby prowadzić do pozytywnego załatwienia sprawy skarżącej, zwłaszcza w sytuacji, gdy takie załatwienie sprawy oznaczałoby odejście od literalnej, niebudzącej wątpliwości na poziomie językowym wykładni właściwego przepisu.

Zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającym z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia powodowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej.

Skarżąca, mająca do dyspozycji pomoc swojej zobowiązanej przede wszystkim do tego matki przy opiekowaniu się babcią, nie znajduje się w takiej sytuacji, by konieczna opieka nad babcią pozbawiała ją możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Wskazać należy, że uzyskiwane wynagrodzenie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej może zostać przez skarżącą przeznaczone w części na opłacenie osoby, zajmującej się profesjonalnie sprawowaniem opieki nad wymagającymi tego niepełnosprawnymi. W tej sytuacji opieka sprawowana przez skarżącą, jej matkę i osobę wynajętą, w różnej kombinacji czasowej w ciągu doby, nie będzie stanowiła przeszkody zarówno dla zapewnienia babci skarżącej odpowiedniej pomocy w zakresie, w jakim jest ona wymagana, a z drugiej strony – przeszkody dla skarżącej dla wykonywania pracy zarobkowej.

Resumując, po pierwsze całokształt okoliczności sprawy nie wskazuje, by w sprawie należało odejść od językowej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. i uznać pierwszeństwo alimentacyjne skarżącej względem jej babci. Ukształtowanie sytuacji skarżącej w ten sposób, że to ona sprawuje opiekę nad babcią, a nie jej matka (córka niepełnosprawnej) rozpatrywać zatem należy w kategorii wewnętrznej umowy w rodzinie skarżącej, z pewnością niewywierającej wpływu na materialnoprawne uprawnienie do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przesłanka podmiotowa do jego przyznania w okolicznościach niniejszej sprawy nie została zatem spełniona. Po drugie, nie została również spełniona przesłanka przedmiotowa z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem sytuacja rodzinna skarżącej nie wskazuje na to, by sprawowana opieka pozbawiała ją możliwości podjęcia zatrudnienia (nie zachodzi w sprawie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki).

Jak wskazano we wcześniejszym akapicie, w tak określonym stanie faktycznym pozostaje skarżącej rozważenie, czy właściwszym będzie zdobycie zatrudnienia i wynajęcie osoby pomagającej babci w czynnościach dnia codziennego (samodzielnie lub wespół z matką skarżącej), czy też kontynuowanie sprawowania opieki nad babcią zamiast zobowiązanej w pierwszej kolejności matki.

Biorąc pod uwagę powyższe, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.