Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt U 19/88
Trybunał Konstytucyjny
Data orzeczenia: 1989-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 8, art. 42 ust. 2, art. 69 ust. 2, art. 70 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
article: art. 160
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 34 poz. 223
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego.
journal: Dz.Urz. MHiPM 1983 nr 1 poz. 1
Teza: 1. Przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Przemysłu /Dz.U. nr 34 poz. 223; zm. Dz.U. 1987 nr 37 poz. 214/ oraz zarządzenie Nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego objętych postanowieniami układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego /Dz.Urz. MHiPM nr 1 poz. 1/ są niezgodne z art. 42, ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i z art. 160 Kodeksu pracy;

2. Podlega zmianie przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. oraz uchyleniu w całości zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r., o których mowa w pkt 1, nie później niż w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, a w wypadku niedokonania tego tracą one moc z upływem powyższego terminu.

TEZY

1. Przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Przemysłu /Dz.U. nr 34 poz. 223; zm. Dz.U. 1987 nr 37 poz. 214/ oraz zarządzenie Nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego objętych postanowieniami układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego /Dz.Urz. MHiPM nr 1 poz. 1/ są niezgodne z art. 42, ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i z art. 160 Kodeksu pracy;

2. Podlega zmianie przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. oraz uchyleniu w całości zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r., o których mowa w pkt 1, nie później niż w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, a w wypadku niedokonania tego tracą one moc z upływem powyższego terminu.


UZASADNIENIE

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Rady Ministrów nie może swego upoważnienia przekazać innemu organowi, jeżeli nie przewiduje tego wyraźnie ustawa w przepisie upoważniającym do wydania aktu normatywnego. Ponadto przedmiotem odesłania do zarządzenia nie mogą być sprawy, dla których przewidziana została regulacja lub możliwość normowania w drodze rozporządzenia

Prawo do płatnego urlopu dodatkowego /art. 160 Kp/ realizuje nie tylko prawo pracowników do dodatkowego wypoczynku ze względu na pracę szczególnie uciążliwą, ale także do ochrony zdrowia ze względu na pracę wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Regulacja tego prawa /art. 160 Kp/ jest jednocześnie jedną z form realizacji praw obywatelskich osób pozostających w stosunku pracy. Powinna być zatem starannie i wyczerpująco uregulowana w jednym akcie normatywnym wyłącznie przez podmiot do tego ustawowo upoważniony z uwzględnieniem dwóch funkcjonalnie i treściowo powiązanych ze sobą zasad: prawa do wypoczynku i ochrony zdrowia, wymienionych  w art. 69 ust. 2 i art. 70 ust. 2 pkt 2 Konstytucji PRL, które w konkretnym wypadku mogą być rozdzielnie traktowane przy wymiarze płatnego urlopu dodatkowego. Regulacja prawna, objęta postępowaniem dotycząca istotnych spraw pracowniczych, będących zarazem konkretyzacją zasad konstytucyjnych nie odpowiada ich treści i znaczeniu społecznemu ze względu na niezachowanie wymagań ustawowych i zasad poprawnej legislacji.

Przykład badanych przepisów (...) wskazuje na przyjęcie niedopuszczalnej ustawowo wielostopniowej konstrukcji wykonania upoważnienia ustawowego, polegającej na wydaniu rozporządzenia i zarządzenia oraz na kazuistycznym wymienianiu podmiotów, jako adresatów norm prawnych (...) zamiast stanowienia norm o charakterze ogólnym i abstrakcyjnym w jednym akcie normatywnym opublikowanym w oficjalnym organie publikacyjnym i nie rozpraszania regulacji prawnej przekazanego do uregulowania problemu w kilku aktach prawnych.

Analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. prowadzi do wniosku, iż Rada Ministrów, wbrew art. 160 Kp, upoważniającego ją do wprowadzenia w drodze rozporządzenia, płatnych urlopów dodatkowych dla poszczególnych grup pracowników, gdy jest to uzasadnione ze względu na pracę szczególnie uciążliwą albo wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia, odstąpiła od bezpośredniego i wyczerpującego unormowania spraw płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników, objętych omawianym rozporządzeniem. Ograniczyła się natomiast do określenia niektórych tylko przesłanek, przesądzając o powstaniu prawa do płatnego urlopu dodatkowego i do wymiaru takiego urlopu, upoważniając w ust. 2 par. 1 Ministra wymienionego w tym przepisie do określenia pozostałych istotnych przesłanek, przesądzających o powstaniu prawa i o wymiarze płatnego urlopu dodatkowego, czyli dokonała bez upoważnienia ustawowego tzw. subdelegacji swych uprawnień prawotwórczych na inny podmiot.