Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 124/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej I. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w terminie trzech miesięcy od dnia przedłożenia przez K. S. operatu szacunkowego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Obywatelskich skierował w dniu 21 października 2013 r. – za pośrednictwem Wojewody D. – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w sprawie dotyczącej wydania decyzji potwierdzającej prawo K. S. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W petitum skargi Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zobowiązanie Wojewody D. do wydania decyzji administracyjnej w opisanej powyżej sprawie w terminie wyznaczonym przez Sąd, zarzucając jednocześnie naruszenie przez ten organ przepisów art. 35 § 3 w związku z art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Z uzasadnienia skargi wynika, że w dniu 6 listopada 2008 r. do Wojewody D. wpłynął wniosek Pani K. S. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] r. (znak:[...]) Wojewoda D. wyznaczył termin rozpatrzenia ww. wniosku do dnia [...] r. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. (znak:[...]) przedłużył termin do rozpoznania powyższego wniosku do dnia [...]r. W uzasadnieniu powyższych postanowień Wojewoda wskazał, iż postępowanie w sprawach tzw. mienia zabużańskiego zostało ukształtowane w sposób odrębny w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i składa się z kilku etapów, o których mowa na gruncie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). I tak, rozpoznanie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty rozpoczyna się od oceny tego wniosku pod względem formalnym, tj. organ bada, czy wniosek uprawnionej osoby został złożony w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. Następnie organ bada kwestię ewentualnej wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez wnioskodawcę. Dopiero później dokonuje oceny wniosku pod kątem spełnienia określonych przez ustawę wymogów i: albo wydaje decyzję, w której odmawia potwierdzenia prawa do rekompensaty (kończąc w ten sposób postępowanie) albo wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o wyborze formy realizacji prawa do rekompensaty oraz do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego. Dopiero po spełnieniu tych warunków możliwe jest wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Wieloetapowość tego postępowania, zdaniem Wojewody D., uzasadnia przedłużanie terminu do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a także niedotrzymanie przewidzianego przepisem art. 35 k.p.a. ustawowego terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić, bowiem wyznaczając dodatkowy termin załatwienia sprawy organ nadal jest związany przepisem art. 12 k.p.a. (formułującego zasadę szybkości postępowania) oraz art. 35 k.p.a. (nakazującego załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki) - które to przepisy znajdują zastosowanie również w tzw. sprawach mienia zabużańskiego - a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Skarżący organ zwrócił uwagę, że ustawodawca w treści art. 36 k.p.a. (odnoszącego się do możliwości wyznaczenia przez organ dodatkowego terminu załatwienia sprawy) nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, ale nie oznacza to jego dowolności i swobody. Musi on bowiem, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a nie w oderwaniu od nich. Zasady ogólne wyrażone w art. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź niewiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji. Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. Są wytycznymi do stosowania przepisów k.p.a. i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. I SAB/Wa 78/11 LEX nr 821384).

Skarżący wskazał również, że zgodnie z orzecznictwem sądowym, przewlekłe postępowanie zachodzi wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2010 roku sygn. II GPP 5/10). Wyjaśnił ponadto, że w związku ze skargą K. S., zwrócił się do Wojewody D. o wyjaśnienia w sprawie i o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt niniejszej sprawy. Z nadesłanych akt wynika, że od dnia wpłynięcia wniosku skarżącej, ([...] r.) organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania bądź odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nadmienił przy tym, że organ – od momentu wpłynięcia wniosku skarżącej w listopadzie 2008 r. - aż do dnia 24 stycznia 2013 r., a więc przez okres ponad czterech lat, nie podejmował żadnych czynności wyjaśniających w sprawie. Ograniczył się wyłącznie do kolejnego przedłużania terminu rozpoznania przedmiotowego wniosku. Dopiero po ponownym przedłużeniu postępowania, w dniu 11 grudnia 2012 r., pismami z dnia 24 stycznia 2013 r. i z dnia 15 kwietnia 2013 r. organ prowadzący postępowanie wystąpił do Urzędu Miasta W. oraz do Urzędu Miasta K. z zapytaniem, czy K. Ż. - właściciel pozostawionej nieruchomości oraz jego spadkobiercy nabyli na ww. terenie prawo własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa z zaliczeniem na poczet ceny wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Zdaniem Rzecznika, postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty charakteryzują się wieloetapowością i wysokim stopniem skomplikowania, ale nie uzasadnia to nierozpoznania przez organ wniosku przez okres pięciu lat od jego wpływu. W ocenie Rzecznika, był to czas aż nadto wystarczający dla ustalenia, czy wniosek wpłynął w ustawowym terminie i czy nie zawiera on braków formalnych, jak też do uzyskania informacji od właściwych w sprawie organów administracji publicznej, w przedmiocie możliwości wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez wnioskodawcę. Skarżący organ zwrócił też uwagę, że dopiero po ponad czterech latach od wpływu wniosku zawiadomiono Wojewodę Ś., właściwego ze względu na miejsce zamieszkania spadkobierczyni Ł. Ch., o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a rolą organu administracji publicznej jest taka organizacja jego pracy, która pozwoli na sprawne przeprowadzenie postępowania administracyjnego.

W ocenie Rzecznika nawet biorąc pod uwagę specyfikę postępowania o przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej nie sposób nie zauważyć, że organ przez ponad cztery lata nie podjął żadnych czynności w sprawie, a kolejne przedłużanie terminu załatwienia tej konkretnej sprawy nie znajdowało żadnego uzasadnienia w np. jej szczególnych okolicznościach faktycznych czy prawnych. Tym samym organ uchybił także wywodzonej z art. 8 k.p.a. zasadzie zaufania do organów administracji publicznej, a także zasadzie szybkości postępowania, znajdującej swe umocowanie w art. 12 k.p.a. Uchybienia te, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, prowadzą do naruszenia praw i wolności człowieka i obywatela, w szczególności prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Zachodzi więc konieczność usunięcia stwierdzonego naruszenia prawa, poprzez zobowiązanie Wojewody D. do wydania decyzji w terminie wyznaczonym przez Sąd, uwzględniającym specyfikę przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 22 listopada 2013 r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i przedstawił kalendarium czynności procesowych podjętych w związku z przedmiotowym wnioskiem. Wynika z niego, że

1. postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczono termin rozpatrzenia wniosku do dnia 31 grudnia 2012 r., następnie postanowieniem z dnia [...]r. termin załatwienia przedmiotowej sprawie został wyznaczony do dnia 30 czerwca 2014 r. Powodem niezałatwienia sprawy w terminie określonym art. 35 § 3 k.p.a. była duża ilość wniosków wpływających do Wojewody D. oraz konieczność rozpatrywania ich według kolejności wpływu;

2. pismami z dnia: 24 stycznia 2013 r. i 15 kwietnia 2013 r. skierowanymi do Urzędu Miejskiego W. oraz Urzędu Miasta K. wystosowano zapytanie czy K. Ż. - właściciel pozostawionej nieruchomości oraz jego spadkobiercy i następcy prawni nabyli na w/w terenie prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa z zaliczeniem na poczet ceny wartości mienia nieruchomego, pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego, w związku w wojną rozpoczętą w 1939 r.;

3. pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r. zawiadomiono Wojewodę Ś. o prowadzonym przez Wojewodę D. postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości w miejscowości S., powiat S., w byłym województwie nowogródzkim;

4. pismem z dnia 22 marca 2013 r. (data wpływu 2 kwietnia 2013 r.) Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o udzielenie informacji o aktualnym stanie sprawy i udzielenie stosownych wyjaśnień, a także nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt sprawy;

5. w dniu 23 października 2013 r. do Wojewody D. wpłynęła skarga Rzecznika Praw Obywatelskich na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D.;

6. w dniu 20 listopada 2013 r. Wojewoda D. wydał postanowienie nr [...] w którym dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez wniosek K. S. wymogów, o których mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Postanowieniem tym wezwano wnioskodawczynię do wskazania jednej wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty i przedłożenia operatu szacunkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej przez K. Ż. w miejscowości S., powiat S., w byłym województwie nowogródzkim, to jest poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

Zdaniem W.D. w niniejszej sprawie nie zachodzi stan przewlekłości postępowania, a obecnie biegnie termin dla dokonania czynności w postępowaniu przez stronę. Rozstrzygnięcie sprawy poprzez wydanie decyzji potwierdzającej prawo K. S. do rekompensaty będzie możliwe po wskazaniu przez stronę wybranej formy realizacji tego prawa i przedłożeniu operatu szacunkowego, w którym określona zostanie wartość nieruchomość pozostawionej przez K.Ż. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 21 stycznia 2014 r. pełnomocnik Rzecznika Praw Obywatelskich oświadczyła, że podtrzymuje skargę oraz zarzuty i argumentację w niej zawartą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił

następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wniesiona w niniejszej sprawię skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 poz. 1101), określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na zaniechaniu podjęcia czynności orzeczniczej (czyli bezczynności) i nieuzasadnionym nadużywaniem instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 kpa w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 ustawy procesowej tzn. w sytuacjach, w których wydaje się: decyzje administracyjne; postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie inne niż określone w pkt 1-3 akty albo czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Należy wskazać, że stosownie do art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wcześniej powoływanej sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uznając zasadność skargi na przewlekłość postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego przez Wojewodę D. Sąd zważył, że kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art.35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, ani ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "przewlekłość" postępowania. Należy je interpretować zatem na podstawie ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zachowanie terminów określonych w przepisie art. 35 k.p.a. oraz prowadzenie sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego.

O ile podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, o tyle nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podejmował czynności w sprawie. O przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego przewlekłość postępowania oznacza też stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 kpa termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2011/6/30). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. To również prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu.

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Postępowanie w sprawie, której dotyczy przedmiotowa skarga zostało wszczęte w dniu 6 listopada 2008 r. w związku z wnioskiem wniesionym w tym dniu przez K. S. do Wojewody D.

Pierwszą czynnością procesową podjętą przez organ dysponujący kompetencją decyzyjną tj. Wojewodę D. po zainicjowaniu postępowania w sprawie było wydanie w dniu 25 maja 2011 r. na podstawie art. 36 §1 w związku z art. 35 § 3 i art. 123 kpa postanowienie zawiadamiające wnioskodawczynię o niemożności zakończenia postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w art. 35 kpa i wyznaczające nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2012 r.

W dniu 11 grudnia 2012 r. podjęte zostało przez Wojewodę D. w tym samym trybie kolejne postanowienie z tym, że termin rozpatrzenia przedmiotowego wniosku wyznaczony został do dnia 30 czerwca 2014 r.

W obu postanowieniach Wojewoda D. przedstawił też regulację materialnoprawną, odnoszącą się do przedmiotu sprawy, a wynikającą z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Kontynuując czynności procesowe Wojewoda D. skierował w dniu [...] r. do Urzędu Miejskiego W., a w dniu [...] r. do Urzędu Miasta K. pisma z prośbą o udzielenie informacji, czy K. Ż. – właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub jego spadkobiercy i następcy prawni (wyszczególnieni w pismach) nabyli na terenie miasta W. lub miasta K. prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa z zaliczeniem na poczet ceny wartości pozostawionego mienia nieruchomego.

Stosowne informacje udzielone zostały – odpowiednio 6 marca 2013 r. i 10 czerwca 2013 r.

Ponadto pismem z dnia [...] r. zawiadomiono Wojewodę Ś. o prowadzonym przez Wojewodę D. postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo K. S. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Ż. nieruchomości w miejscowości S. powiat S., w byłym województwie nowogródzkim, czyli poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z akt sprawy wynika również, że w dniu 2 kwietnia 2013 r. doręczone zostało Wojewodzie D. pismo, w którym Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o udzielenie informacji o aktualnym stanie przedmiotowej sprawy, udzielenie stosownych wyjaśnień oraz nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt sprawy, a ponadto, że postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda D. dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez przedmiotowy wniosek wymogów ustawowych oraz wezwał wnioskodawczynię do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty i przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zakreślając dla dokonania tych czynności termin trzech miesięcy liczony od dnia doręczenia postanowienia.

Analiza akt sprawy uprawnia do stwierdzenia, że w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych, a to pozwala uznać, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasadę ekonomiki procesowej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Przyjmując taką ocenę Sąd uwzględnił również stanowisko prezentowane w wyroku z dnia 26 października 2012 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie ...". (sygn. akt II OSK 1956/12, Lex nr 12337/17). Sąd w składzie orzekającym akceptuje również pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2012 r., zgodnie z którym przedłużanie terminu zakończenia postępowania, stanowiące nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 zmierza w istocie wyłącznie do uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy (sygn. akt I SAB/Wr 181/12, Lex nr 1223921).

W toku prowadzonych w sprawie czynności ocennych Sąd uwzględnił jednak również specyfikę spraw regulowanych powołaną wcześniej ustawą o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, znany Sądowi z urzędu stopień zawiłości tych spraw, wynikający m.in. z upływu czasu i z będących często jego konsekwencją problemów w uzyskaniu wymaganych dokumentów umożliwiających prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Sądowi znany jest też fakt niemożności zapewnienia kadry urzędniczej w takiej obsadzie personalnej która – wobec ilości złożonych wniosków – mogłaby zapewnić rozstrzyganie tych spraw z zachowaniem terminów ustawowych. Zdaniem Sądu ten aspekt sprawy dotyczących rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej został też zauważony przez ustawodawcę poprzez szczególną regulację zawartą np. w art. 6 ust. 6 powołanej powyżej ustawy.

Z tych względów Sąd uznał, że stwierdzona w rozpoznawanej sprawie przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa i stosowanie do przepisu art. 149 wskazanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

PM 05.02.2014 r.