Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 272/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1, art. 193, art. 64 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą S. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przepadku pojazdu postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Staroście S. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. Starosta S. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (błędnie zatytułowany jako wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość) pomiędzy tym organem, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S., w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przepadku pojazdu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Skarbu Państwa, którego dyspozycję usunięcia wydano w dniu [...] sierpnia 2005 r.

W uzasadnieniu wniosku Starosta S. wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie ust. 1 lub 2 art. 130a, nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Wprawdzie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. P 4/06, uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, to Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż traci on moc dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia tego wyroku. Oznacza to, zdaniem wnioskodawcy, że powyższy przepis, mimo jego niezgodności z Konstytucją, powinien być stosowany do dnia 13 czerwca 2009 r. Nowelizacja ww. przepisu, zgodnie z którą przepadek następuje na rzecz powiatu, weszła w życie od dnia 4 września 2010 r. Przed wejściem w życie tej ustawy minął sześciomiesięczny termin do odebrania pojazdu przez właściciela, a zatem przedmiotowy pojazd stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postulował jego odrzucenie, podnosząc iż w sprawie nie zaistniały przesłanki sporu kompetencyjnego, gdyż sprawa nie ma charakteru administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazał, że w sytuacji, w której spór powstał na tle przeprowadzenia postępowania w sprawie przejęcia własności pojazdów nieodebranych przez upoważnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji i termin ten upłynął przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), a postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdów nie zostało wszczęte, bezspornym jest, iż w obowiązującym stanie prawnym o przejęciu na własność pojazdów rozstrzyga sąd w trybie postępowania cywilnego i brak jest podstaw prawnych do regulowania tych kwestii w drodze administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia merytorycznego, oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy.

Jak wynika z niezbyt czytelnych wywodów stron i prezentowanego przez nie stanu faktycznego, jak i określonego przedmiotu, spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą S. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przepadku (przejęcia, czy nawet własności) pojazdu usuniętego z drogi. Na podstawie nadesłanych materiałów można ustalić, iż przedmiotowy pojazd z drogi publicznej został usunięty mocą dyspozycji z dnia [...] sierpnia 2005 r. W tej dacie obowiązywał art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908. Stanowił on, iż pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu państwa z mocy ustawy. Termin sześciu miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym upłynął w dniu [...] lutego 2006 r. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, iż art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, a § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 tej ustawy oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, a nadto odraczającego utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres 12 miesięcy, wymienione przepisy z dniem 12 czerwca 2009 r. utraciły moc obowiązującą. Zatem po tej dacie organy skarbowe nie mogły już podejmować działań na podstawie przywołanych przepisów. Z dniem 12 czerwca 2009 r. organy te utraciły funkcję organu likwidacyjnego. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność przepisów oznacza ich eliminację z obrotu prawnego od początku. Wywołuje to skutek w postaci usunięcia podstawy prawnej do wydania przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, które co prawda miało charakter deklaratoryjny, lecz jego brak nie pozwala na uznanie własności Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy dotąd takiego orzeczenia nie wydano. Taki stan prawny trwał do 4 września 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nowelizującej m.in. art. 130a ust. 10, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Ponieważ przedmiotowy pojazd został w dniu [...] sierpnia 2005 r. usunięty z drogi, a termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, upłynął w dniu [...] lutego 2006 r. (bez wydania wspomnianego wyżej orzeczenia), zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym, stanowiący że w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa, art. 11 stosuje się odpowiednio. Ten przepis z kolei przewiduje obligatoryjne wystąpienie przez starostę z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

Z powyższych regulacji wynika w sposób oczywisty, że w aktualnym stanie prawnym żaden z organów administracji nie może prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia (przepadku) przedmiotowego samochodu marki Fiat 126p, gdyż sprawa ta podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, w postępowaniu wszczętym na wniosek właściwego starosty. Przedmiotem sporu o właściwość nie może być ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, nie jest to bowiem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej. Nie może też nim być spór o własność pojazdu, gdyż podlega on rozpoznaniu przez właściwy sąd powszechny. Co prawda w aktach nadesłanych przez organy znajduje się prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...], o oddaleniu wniosku Powiatu S. w tej materii, jednakże takie orzeczenie po pierwsze nie załatwia sprawy co do istoty, przy czym nieznane są jego motywy, a po drugie nie przesądza, że sprawa ma charakter administracyjnoprawny. Sąd powszechny nie uznał się bowiem za niewłaściwy do rozpoznania wniosku Powiatu S., a tylko wówczas miałby zastosowanie art. 58 § 4 P.p.s.a. kreujący właściwość sądu administracyjnego w sprawie. Ubocznie tylko wypada dodać, że z zasady stosowanie prawa polega na uwzględnieniu aktualnej regulacji z ewentualnym dojściem do głosu przepisów międzyczasowych. W materii występującej w tego rodzaju sprawach, jak niniejsza generalnie ustawodawca ustanowił właściwość starosty.

Wobec powyższego, skoro sprawa poddana rozstrzygnięciu nie nosi znamion sporu administracyjnoprawnego, a ma charakter cywilnoprawny, wniosek o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy organami administracyjnymi jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a., o czym orzeczono jak wyżej. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.