Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 188/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 188/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012r., sprawy ze skarg "S" Spółka jawna, na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 grudnia 2011r. Nr [...],, Nr [...] ,, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji, II . zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 714 zł ( siedemset czternaście złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 25 maja 2011 r. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 123§1 K.p.a. w zw. z art. 17, 18 oraz art. 59§2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) umorzył wobec "S" Spółka jawna z siedzibą w Krakowie, postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 8 stycznia 2010 r. oraz z dnia 4 maja 2010 r. wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej, z uwagi na ich dalszą bezskuteczność. Na postanowienia te Spółka nie wniosła zażalenia.

Wnioskami z dnia 26 września 2011 r. pełnomocnik Spółki zwrócił się o wznowienie postępowania egzekucyjnego wskazując na nowe okoliczności, które świadczą o możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji wobec Spółki, a jak wynika z treści w/w postanowień, w momencie ich wydawania nie były one organowi znane. A zatem powinny stanowić podstawę wznowienia postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik wskazał, że wnioski swoje opiera na art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145§1 pkt 5 k.p.a. Podkreślił, że z uwagi na brak uregulowania kwestii wznowienia postępowania w u.p.e.a., zastosowanie winna znaleźć regulacja zawarta w k.p.a. W sprawach nową okolicznością, która istniała w dacie wydania decyzji, ale nie była znana organowi ją wydającemu jest istnienie majątku ruchomego Spółki, z którego może być skutecznie prowadzona egzekucja. Brak jest bowiem jakiejkolwiek dokumentacji, która mogłaby potwierdzić, że tutejszy organ w rzeczywistości zbadał możliwość podjęcia egzekucji z ruchomości będących własnością wnioskodawcy. Ruchomości te to zgromadzone w magazynie firmy w Działoszycach około 100 tys. butelek wina będących własnością wnioskodawcy. Pełnomocnik podał, że gdyby organ posiadał wiedzę o istnieniu możliwości egzekucji ze składników majątku wskazanych przez dłużnika, wysoce prawdopodobne jest, że podjąłby czynności zmierzające do egzekucji z tych składników.

Postanowieniami z dnia 21 października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, wskazując, że ustawodawca zezwala na ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego tylko wtedy, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (art. 61 u.p.e.a.). Inicjatorem ponownego wszczęcia postępowania będzie wówczas bądź organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem albo wierzyciel niebędący organem, który z mocy praw posiada obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ zwrócił także uwagę, że postępowanie egzekucyjne w administracji nie zna instytucji wznowienia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145§1 pkt 5 k.p.a. Nie ma zresztą, zdaniem organu, potrzeby posiłkowania się przepisami k.p.a. w sytuacji gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje zakres i sposób ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienia Spółka wniosła zażalenia, domagając się ich uchylenia w całości oraz wydania postanowień o wznowieniu postępowania w zakresie ustalenia czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania oraz zarzucając:

- naruszenie art. 61§1 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji o wszczęciu (a tym samym brak wszczęcia) postępowania administracyjnego na żądanie strony w zakresie ustalenia, czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania,

- naruszenie art. 145§1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że nie znajduje on zastosowania w sprawach,

Naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, czego efektem było wydanie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

Postanowieniami z dnia 13 grudnia 2011 r., nr [...] i [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniach organ II instancji zacytował art. 61 u.p.e.a., który stanowi, że w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59§2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W obu sprawach umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło właśnie na podstawie art. 59§2 u.p.e.a. Organ II instancji wskazał także, że inicjatorem ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego może być tylko wierzyciel. Zwrócił także uwagę, że postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawierały informację o majątku, który wskazała Spółka we wniosku o wznowienie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145§1 pkt 5 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że postępowanie egzekucyjne w administracji nie zna instytucji wznowienia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego artykułu, a poza tym art. 61 u.p.e.a. wyraźnie reguluje zakres i sposób ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru zaznaczył także, że docenia rzadko spotykaną troskę zobowiązanego o prowadzenie i skuteczne zakończenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że rezultat ten zobowiązany może osiągnąć skuteczniej, taniej i szybciej, jeżeli po prostu samodzielnie ureguluje zaległość podatkową.

Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami Spółka wniosła skargi do WSA w Krakowie, zarzucając im naruszenie:

- art. 61 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że reguluje on w sposób wyłączny wznowienie postępowania egzekucyjnego,

- art. 145§1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że nie znajduje on zastosowania w sprawach,

- art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zawartych w zażaleniach zarzutów naruszenia art. 61 k.p.a.

W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniach skarg Spółka podkreśliła w szczególności, że art. 61 u.p.e.a. nie zastępuje przesłanek wznowienia przewidzianych w art. 145 k.p.a., a jedynie stanowi dodatkową możliwość ponownego prowadzenia egzekucji. Strona skarżąca zarzuciła także, że pomimo podniesienia w zażaleniach zarzutu naruszenia art. 61 §1 k.p.a. oraz obszernej argumentacji co do zgodnego z przepisami prawa postępowania organu I instancji po otrzymaniu przez niego żądania wznowienia postępowania egzekucyjnego, organ II instancji nie odniósł się do tego zarzutu. Sanowi to istotne naruszenie wymogów wynikających z art. 107 k.p.a.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał dotychczas zaprezentowane stanowisko w sprawach. Ponadto podał, odpowiadając na zarzut naruszenia art. 107 k.p.a., że art. 61 u.p.e.a. wyraźnie reguluje zakres i sposób ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w związku z czym nie jest konieczne posiłkowanie się przepisami k.p.a., w tym art. 61§1, który określa wszczęcie postępowania administracyjnego, a nie egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie.

Organy obu instancji wadliwie zinterpretowały bowiem treść wniosków dłużnika z dnia 26 września 2011 r. W obu sprawach domagał się on wznowienia postępowania egzekucyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem o jego umorzeniu . Wnioski nie dotyczyły zatem wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego, ale miały na celu wzruszenie w trybie nadzwyczajnym postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych.

O ile trzeba zgodzić się z twierdzeniem organu, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte w trybie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tylko na wniosek wierzyciela lub z urzędu, to nie można podzielić już w sposób generalny twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma instytucji wznowienia postępowania egzekucyjnego.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że w myśl art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem mimo faktu, że postępowanie egzekucyjne zostało uregulowane odrębnie, to wolą ustawodawcy postępowanie to, na wszystkich jego etapach i we wszystkich trybach, w takim zakresie i w taki sposób, w jaki wymagają tego braki unormowań w u.p.e.a., jest związane z przepisami zawartymi w k.p.a. Stosownie jednak do specyfiki poszczególnych instytucji składających się na egzekucję administracyjną odpowiednie stosowanie przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego może polegać na ich dosłownym zastosowaniu, bądź z modyfikacją wynikająca z wymogów postępowania egzekucyjnego, albo też nie zastosowaniu danego przepisu w ogóle.

Mówiąc inaczej wolą ustawodawcy było odniesienie przepisów k.p.a. do całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wynika z tego zatem, że poszczególne instytucje procesowe, o których mowa w ustawie egzekucyjnej, powinny być rozumiane i stosowane z uwzględnieniem zasad dotyczących tych instytucji procesowych określonych w k.p.a. W sprawie nie ulega wątpliwości, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji wznowienia postępowania. Nie oznacza to jednak, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania egzekucyjnego zakończonego postanowieniem o jego umorzeniu. Skoro ustawa regulująca szczególne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji nie przewiduje dla tego postępowania szczególnych reguł wznowienia, należy wnioskować, że na zasadzie ogólnej przewidzianej w w/w art. 18 u.p.e.a., zastosowanie w tym zakresie mają przepis art. 145 i następne k.p.a. Będą one jednak miały zastosowanie tylko wtedy, gdy sposób zakończenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego umożliwia stosowanie tego nadzwyczajnego trybu zaskarżania. Jeżeli postępowanie to zakończy się na skutek wyegzekwowania należności, to instytucja wznowienia postępowania nie będzie mogła być zastosowana bowiem postępowanie administracyjne nie przewiduje jej stosowania w sytuacjach innych niż dotyczące decyzji lub postanowień.

Inna jest natomiast sytuacja w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem o jego umorzeniu.

Do tego rodzaju postanowień z całą pewnością ma zastosowanie - poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. - art. 126 k.p.a. Przepis ten stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Czyli nakazuje on stosować przepisów art. 145-152 oraz art. 156-159 do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Stosowanie zaś przepisów o wznowieniu postępowania, oznacza, że do takich postanowień stosuje się także wskazywany przez stronę skarżącą art. 145§1 pkt 5 k.p.a. Stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w rozważaniach zawartych w wyroku NSA z dnia 8 marca 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1723/99, orzeczenia.nsa.gov.pl., gdzie dopuszczono możliwość wznowienia postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznanych sprawach przedmiotem postanowień Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 maja 2011 r. było umorzenie postępowań egzekucyjnych z uwagi na ich dalszą bezskuteczność. Jak wynika z treści art. 59§5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. A zatem w rozpoznanych sprawach istnieje możliwość wznowienia postępowania egzekucyjnego zakończonego ostatecznym postanowieniem o jego umorzeniu, na podstawie art. 145 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. o ile zostaną spełnione przesłanki warunkujące takie wznowienie. Potraktowanie wniosków strony skarżącej o wznowienie postępowania jako wniosków o ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego było w świetle powyższych uwag nieuprawnione. Dlatego ponownie rozpoznając sprawy organy zobligowane będą rozpoznać wnioski strony skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, będąc związane wszystkimi przesłankami wznowienia, określonymi w przepisach Rozdziału 12 Działu II k.p.a. Jeżeli w konsekwencji wznowienia postępowania egzekucyjnego dojdzie do wzruszenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego powstanie stan prawny umożliwiający ponowne prowadzenie egzekucji.

Mając na uwadze w/w okoliczności Sąd uchylił zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji, działając w oparciu o treść art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270), dalej zwanej "p.p.s.a.". O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpisy od skarg, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz opłaty od pełnomocnictw.

Sąd działając na podstawie art. 111 § 2 w/w ustawy połączył w celu łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy ze skarg Spółki na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sprawy te pozostawały bowiem w związku, który poza aspektem podmiotowym, tzn. związanym z osobą tego samego podatnika, przejawiał się także w związku faktycznym oraz prawnym. Względy ekonomii procesowej przemawiały zatem zdecydowanie za ich połączeniem.