Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1073/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28  , art. 138 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędzia WSA Ewa Rynczak Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 maja 2012 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 14 listopada 2005 r. H.C. , działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik A.K. , wystąpiła do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0652 ha i nr [...] o pow. 0,0322 ha, b. gm. kat. Ł. obręb [...], w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt I SA 84/03 oddalającym skargę Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania starosty na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 6 grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda wyłączył na zasadzie art 24 § 1 pkt 1 K.p.a. Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej od załatwienia sprawy odszkodowania, na rzecz i uprawnionych osób, za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako działki nr [...] o pow. 0,0652 ha i [...] o pow. 0,0322, położone w K. , w byłej gminie kat. Ł., przejęte na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia 9 listopada 1973 r. na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", które weszły w skład działek: nr [...] o pow. 0,0298 ha obr. [...] i nr [...] pow. 0,0328 ha obr. [...] oraz części działki nr [...] o pow. 0,0322 ha, obr. [...] , stanowiące w wyniku komunalizacji własność Gminy K. i wyznaczył na podstawie art. 26 § 2 K.p.a. Starostę do załatwienia ww. sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], Starosta K. orzekł:

1) w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 799742,00 zł za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako działki nr [...] o pow. 0.0652 ha i nr [...] o pow. 0.0322 obr. [...] odpowiadającą obecnie działkom nr [...] o pow. 0,0298 ha, nr [...] o pow. 0,0328 ha oraz części o pow. 0,0322 ha działki nr [...] obr. [...] m K. , stanowiącą własność Gminy K;

2) w pkt 2 o wypłacie kwoty 792097,72 zł odpowiadającej kwocie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 odpowiednio pomniejszonej o kwotę zwaloryzowanego odszkodowania jakie zostało przyznane poprzednim współwłaścicielom nieruchomości na podstawie decyzji Urzędu Miasta K. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...] na rzecz następujących osób, w sposób przedstawiony poniżej:

* A.K. o c. S. i M. za udział wynoszący 1/2 część - kwotę 396 048,86 zł;

* H.C. c. S. i A. , za udział wynoszący 1/2 część - kwotę 396 048,86 zł;

3) w pkt 3 o tym, że do zapłaty odszkodowania ustalonego w punkcie 1 decyzji zobowiązuje się Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. , w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna,

4) w pkt 4 o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego,

5) w pkt 5 o tym, że wskazana w pkt 2 kwota odszkodowania podlega waloryzacji na dzień zapłaty,

6) w pkt 6 o tym, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Starosta K. swoje rozstrzygnięcie oparł na regulacji art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3a i ust.5 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.).

Organ ustalił, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia 9 listopada 1973 r. nr [...] m.in. nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. 0.0652ha i nr [...] o pow. 0.0322 ha, b.gm.kat. [...] (mały) została wywłaszczona na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta K. Zarząd Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska nr [...] z dnia 20 lipca 1972 r.

W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność A.K. i H.K. po ½ części.

Decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...] ,[...] Naczelnik Dzielnicy [...] przyznał odszkodowanie w kwocie 14 610 zł za ww. nieruchomość o powierzchni łącznej 974 m2, w związku z wywłaszczeniem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa decyzja w wyniku postępowania odwoławczego została uchylona decyzją Urzędu Miasta K. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...], a A.K. I H.K. przyznano wówczas odszkodowanie w kwocie 17 532 zł, stosownie do ich udziałów we współwłasności. Kwota odszkodowania została złożona do depozytu sądowego 21 marca 1975 r., a następnie w księdze sum depozytowych pod pozycjami [...] i [...] zostały zarejestrowane wypłaty do sygn. akt [...] na rzecz A.K. i H.C. w kwocie 8 766 zł dla każdej z tych osób.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] oraz decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Urzędu Miasta K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 9 października 1974 r. nr [...] ,[...] dotyczących ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0.0652 ha i nr [...] o pow. 0.0322 ha, b. gm. [...] (mały). Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 6 grudnia 2002 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta K. , działający jako starosta grodzki reprezentujący Skarb Państwa. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA 84/03 z dnia 22 września 2005 r. skarga została oddalona.

Na podstawie powyższych faktów Starosta ustalił, że na rzecz A.K. i H.C. z domu K. nie zostało w efekcie ustalone odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0.0652 ha i nr [...] o pow. 0.0322 ha b. gm. kat. [...] , gdyż decyzje o ustaleniu odszkodowania zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Na potrzeby przedmiotowego postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0.0652 ha i nr [...] o pow. 0.0322 ha, b.gm.kat. Ł. obr. [...] (mały), został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J.W. operat szacunkowy w dniu 10 grudnia 2010 r. W operacie tym wartość rynkowa nieruchomości gruntowej składającej się z działek nr [...] o pow. 0.0652 ha i nr [...] o pow. 0.0322 ha, b.gm.kat. [...], odpowiadających obecnie działkom nr [...], nr [...] i części działki nr [...] obr. [...] jako przedmiotu prawa własności, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]", według stanu na dzień wywłaszczenia nieruchomości oraz cen rynkowych kształtujących się w miesiącu grudniu 2011 r. w wolnym obrocie rynkowym nieruchomości gruntowych na terenie miasta K. (obręb [...] i przyległe) określona w podejściu porównawczym metodą korygowania ceny średniej, wyniosła łącznie dla działek nr [...] i [...] b. gm. kat. Ł. , obr. [...]’, kwotę 799 742 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 8 czerwca 2011 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. podnosząc, że w operacie szacunkowym z dnia 10 grudnia 2010 r. wartość nieruchomości została zawyżona, gdyż średnia wartość nieruchomości w obr. [...] jest niższa. Wskazano, że wątpliwości odnośnie doboru nieruchomości przyjętych do porównań jak i wyjaśnienie przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości były zgłaszane już podczas rozprawy administracyjnej w dniu 25 stycznia 2011 r., a mimo tego organ I. instancji nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym zakresie przywołano bowiem jedynie wypowiedź rzeczoznawcy z protokołu rozprawy odnośnie zgłoszonych zarzutów, co w ocenie odwołującego stanowi naruszenie zasady przekonywania zawartej w art. 11 K.p.a. Odwołujący wyraził również wątpliwość, czy obowiązujące przepisy przewidują możliwość wydania decyzji o odszkodowaniu za grunty wywłaszczone (przejęte) na rzecz Skarbu Państwa przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., bez ustalonego odszkodowania.

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. oraz art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Orzekając o umorzeniu postępowania odwoławczego, Wojewoda powołał się na przepis art. 127 § 1 K.p.a., który przyznaje uprawnienie do złożenia odwołania od orzeczeń organu I. instancji tylko stronie postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., a więc osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub, gdy żąda ona od organu czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie organu Skarb Państwa nie jest stroną w postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości na jego rzecz i ustalenie odszkodowania. Podniesiono, że takie stanowisko przyjęte zostało również w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wskazują, że w postępowaniach tego typu nie ma miejsca na interes prawny Skarbu Państwa, bo działając w tym zakresie realizuje on cele publiczne, a więc podyktowane interesem publicznym, a nie interesem, czy też obowiązkiem, o jakich mowa w art. 28 K.p.a. Zatem Skarb Państwa, działając przez uprawnione organy, wywłaszcza nieruchomości na swoją rzecz i ustala za te nieruchomości odszkodowania wypłacane przez starostów, realizując cele publiczne, a nie swoje własne interesy jako osoba prawna.

Wojewoda, w związku z powyższym podniósł, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (tak w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r. OPS 16/98).

Organ podał, że właściwość organów do wydania decyzji, tryb postępowania i sposób ustalenia odszkodowania, a także treść rozstrzygnięcia reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jej przepisy przewidują co do zasady ustalenie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej (art. 119 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W niniejszej sprawie ustalenie odszkodowania musi nastąpić odrębnie wobec faktu, w którym w obrocie prawnym pozostała decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, zaś brak jest decyzji ustalającej odszkodowanie.

Wyjaśniono, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (wyrok z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 340/09) w związku ze skargą Gminy K. , która zakwestionowała prawidłowość decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w zakresie dotyczącym zobowiązania Gminy K. do wypłaty ustalonego odszkodowania. W uzasadnieniu powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zakwestionował prawidłowości rozstrzygnięcia organu w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podano, że w niniejszej sprawie wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie poza sporem pozostaje fakt, że przedmiotowa nieruchomość z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Gminy Miasta K. . Zobowiązanym jednak do wypłaty odszkodowania w niniejszej sprawie jest, zdaniem Wojewody, Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 340/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2010 r. I OSK 1310/09 - publikacja Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W dniu 28 czerwca 2012 r. Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] żądając jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. – miasta na prawach powiatu wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, nie jest stroną postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, podczas gdy Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, jako podmiot, na który został nałożony obowiązek wypłaty odszkodowania ma interes prawny w udziale w tym postępowaniu i tym samym winien być stroną tego postępowania;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 132 ust.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że Starosta wydając decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa był uprawniony do wskazania Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jako właściwego miejscowo reprezentanta do zapłaty kwoty odszkodowania ustalonej w tej decyzji, podczas gdy, w takiej sytuacji zobowiązanym do wypłaty odszkodowania powinien być Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę K.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazano, że Prezydent Miasta K. jako organ administracji publicznej wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej posiada kompetencję do zapłaty odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa na zasadzie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko wtedy, gdy jest organem prowadzącym postępowanie w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem Prezydent Miasta K. jako organ administracji publicznej wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej utracił kompetencję do zapłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości na skutek postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2007 r., którym wyznaczono Starostę jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Nadto wskazano, że skoro Starosta K. w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wyznaczył Prezydenta Miasta K. do zapłaty kwoty przyznanego odszkodowania, to nie można twierdzić, że nie ma on interesu prawnego w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podał, że w jego ocenie nie można uznać za uzasadnione zarzuty przedstawione w skardze, według których to nie Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu - jest właściwy do wypłaty odszkodowania. Podkreślono bowiem, że odszkodowanie zawsze ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jednak wypłaty odszkodowania i jego waloryzacji dokonuje podmiot na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Pogląd ten znajduje zastosowanie w analizowanej sytuacji ze względu na delegowanie uprawnień do ustalenia odszkodowania na inny organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej z uwagi na konieczność wyłączenia organu właściwego do ustalenia i wypłaty odszkodowania tj. Prezydenta Miasta K.

Natomiast wskazano, że wątpliwości, właśnie ze względu na powyższa sytuację, budzić może kwestia pozbawienia statusu strony organu uznanego za właściwy do wypłaty odszkodowania. Wobec powyższego do uznania sądu pozostawiono ocenę powyższej kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.".

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego. Podstawą wydania takiego orzeczenia było przyjęcie, że Prezydentowi Miasta K. reprezentującemu w niniejszej sprawie Skarb Państwa nie przysługuje status strony w postępowaniu o ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Sąd w tej sprawie nie akceptuje tego poglądu.

Przedmiotowa sprawa dotyczy podstawowego zagadnienia - statusu prawnego organu w sytuacji, gdy dany organ może występować albo jako organ administracji publicznej, albo jako organ reprezentujący Skarb Państwa (reprezentujący osobę prawną).

Dodatkowo w tej sprawie pozycja Prezydenta Miasta K. jest szczególna: jest on także organem wykonawczym Gminy Miasto K. i wykonuje zadania należne nieistniejącym na terenie tej Gminy organom samorządu powiatowego, tzn. wykonuje obowiązki zarządu powiatu i starosty. Jest więc także organem samorządu terytorialnego.

Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uchwale siedmiu sędziów z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt. OPS 1/03 (opub. w ONSA 2003, nr 4, poz. 115), że rola organu jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być on - reprezentując osobę prawną - stroną tego postępowania i wówczas bronić jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. i wtedy będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie zatem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza co do zasady możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Zatem zgodnie z tą częścią cytowanej wyżej uchwały należy podzielić pogląd, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza co do zasady zakres uprawnień procesowych tych organów jako reprezentantów osób prawnych. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez organ administracyjny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego działania w sferze dominium.

Odnosząc ten pogląd do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skargę, a wcześniej odwołanie wniósł Prezydent Miasta K. działał jako podmiot reprezentujący osobę prawną - Skarb Państwa, a więc działał w interesie prawnym tego podmiotu w sferze dominium. Co istotne, nie działał w tym postępowaniu administracyjnym jako organ administracyjny, nie orzekał w tej sprawie. Zatem jego status prawny był odmienny (oparty o prawa i obowiązki stron w postępowaniu administracyjnym) od statusu Starosty orzekającego w niniejszej sprawie (działającego jako organ administracyjny w niniejszej sprawie). Nie zachodzi w tej sprawie sytuacja zejścia się w tym samym organie administracyjnym dwóch sfer: imperium i dominium. W sprawie tej nie orzeka organ administracyjny broniąc jednocześnie interesu prawnego podmiotu, który reprezentuje w ramach przyznanych mu kompetencji. W przedmiotowej sprawie Starosta nie orzekał o nakazie wypłaty odszkodowania za wywłaszczona nieruchomości od siebie, tylko od innego podmiotu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem opartym na interpretacji obowiązujących przepisów w sprawach tych następuje oddzielenie organu administracyjnego - orzekającego w sprawie (sfera imperium) - od organu, który wprawdzie byłby właściwy ze względu na właściwość miejscową, ale reprezentuje równocześnie podmiot, którego praw i obowiązków może dotyczyć orzeczenie (sfera dominium). Z tego też względu utrwaliło się w orzecznictwie wyłączenie takiego organu od orzekania w sprawie administracyjnej, aby mógł on pełniej realizować ochronę praw i obowiązków wynikających z tego, że reprezentuje osobę prawną i jej interes prawny. W niniejszej sprawie również miało to miejsce i postanowieniem z [...] maja 2007 r. Wojewoda wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Prezydenta Miasta K. ma sens prawny i funkcjonalny wtedy, gdy podmiot ten będzie mógł występować w postępowaniu administracyjnym i sądowowadministracyjnym na prawach strony, w celu zapewnienia mu możliwości korzystania z wynikających z tego statusu praw i obowiązków. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt l OSK 1286/08, że w sprawach dotyczących przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność miasta na prawach powiatu na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prezydent tego miasta jako jego organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu od rozpoznawania takich spraw na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., co w konsekwencji wyłącza również możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu. Prezydent takiego miasta sprawujący funkcję starosty nie może bowiem jednocześnie występować w imieniu Skarbu Państwa jako strony w tej sprawie, a ponadto wykonuje funkcję organu wykonawczego gminy i pełni funkcję jego ustawowego przedstawiciela, tym samym należy uznać taka sytuację za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy mógł mieć wpływ na prawa lub obowiązki Skarbu Państwa i prawa i obowiązki Prezydenta Miasta K. . Skoro Skarb Państwa zobowiązany zostaje do wypłaty odszkodowania za daną nieruchomość, to nie może być pozbawiony prawa do sądu w sprawie sporu o to odszkodowania tylko dlatego, że prezydent miasta w razie jego nie wyłączenia na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., decyzję w takiej sprawie byłby zobowiązany wydać. Takie stanowisko zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt l OSK 607/08. Prezydent miasta - działający w imieniu Skarbu Państwa, był traktowany (jako strona postępowania administracyjnego) przez organ l. instancji. Skoro zatem ze względu na właściwość miejscową prezydent miasta reprezentujący w sprawie interesy Skarbu Państwa zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to nie może być on pozbawiony statusu strony w sprawie sporu o odszkodowanie tylko dlatego, że na straży interesów Skarbu Państwa miał stać rzekomo inny starosta - orzekający w sprawie. W przypadku, gdyby podmiot reprezentujący Skarb Państwa nie łączył jednocześnie funkcji starosty, to nie byłoby wątpliwości co do możliwości wniesienia odwołania do organu odwoławczego decyzji nakładającej na Skarb Państwa określonego obowiązku. Prawo Skarbu Państwa (reprezentowanego przez innego starostę niż orzekający w sprawie) do wniesienia odwołania (skargi do sądu) nie może być wyłączone tylko dlatego, że w sprawie orzeka starosta wykonujący zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.

Podzielić należy pogląd wyrażony w skardze do sądu, że tylko w przypadku, gdyby organ administracyjny orzekający w niniejszej sprawie (Starosta K. ) stwierdził, że zobowiązanym do zapłaty ustalonego odszkodowania jest Skarb Państwa reprezentowany przez ten sam organ (Starostę) można by przyjąć, że organ ten (Starosta ) działał w podwójnej roli tj. organu i reprezentanta Skarbu Państwa. Wówczas zatem Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i działający jako reprezentant Skarbu Państwa, nie miałby żadnego interesu prawnego w sprawie, a tym samym nie mógł wówczas wnosić skutecznie odwołania od wydanej przez organ l. instancji decyzji lub skargi do sądu. W takim bowiem przypadku Starosta przejąłby pełną odpowiedzialność za prawidłowość ustalenia wysokości odszkodowania i przekazania (wypłatę kwoty odszkodowania osobom uprawnionym, a tym samym wydatkowania środków publicznych. Podzielić zatem należy zarzut naruszenia art. 28 i art.138 § 1 pk t 3 K.p.a.

Z tego względu, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c orzekł jak w sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda powinien uznać, że odwołanie pochodziło od strony – Skarbu Państwa i je rozpoznać.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.