Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 491/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta (dalej jako: organ I instancji) z "[...]" w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt K. P. (dalej jako: beneficjentka) w Domu Pomocy Społecznej (dalej jako: DPS) i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że:

1) beneficjentka będzie ponosiła odpłatność w wysokości 565,92 zł miesięcznie od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 8 grudnia 2017 r.,

2) R. P. za pobyt żony w DPS będzie ponosił odpłatność w wysokości 869,81 zł miesięcznie od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 8 grudnia 2017 r.,

3) E. J. za pobyt matki w DPS będzie ponosiła odpłatność w wysokości 300 zł miesięcznie, zgodnie z umową zawartą w dniu 5 grudnia 2016 r.,

4) M. J. za pobyt matki w DPS będzie ponosił odpłatność w wysokości 300 zł miesięcznie od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 8 grudnia 2017 r.,

5) G. J. za pobyt matki w DPS będzie ponosił odpłatność w wysokości 1047,27 zł miesięcznie od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 1 stycznia 2017 r. i od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 8 grudnia 2017 r. w wysokości 1184,27 zł miesięcznie,

6) Gmina Miasto na prawach powiatu nie będzie ponosić odpłatności za pobyt osoby przebywającej w DPS.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło szczegółowo stan faktyczny sprawy. Wskazano, że beneficjentka została skierowana do DPS od dnia 8 grudnia 2016 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 14 września 2016 r. i umieszczona w DPS na podstawie decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z "[...]" Osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS, oprócz beneficjentki, są: mąż, córka oraz dwaj synowie.

Źródłem dochodu beneficjentki jest świadczenie emerytalne otrzymywane z ZUS, które do lutego 2017 r. wynosiło 808,45 zł.

Mąż beneficjentki mieszka on sam i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego dochodu jest świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, które do końca lutego 2017 r. wynosiło 2.771,81 zł. Wskazano, że 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.902 zł, a zatem kwota dochodu męża osoby przebywającej w DPS przekracza tę kwotę o 869,81 zł i w takiej wysokości ustalano odpłatność.

Córka beneficjentki prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi, a dochód rodziny wynosi łącznie 5.229,53 zł, co stanowi kwotę 1.307,38 zł na osobę w rodzinie. Zatem dochód na osobę w tej rodzinie nie przekracza 300% kryterium dochodowego, które to kryterium stanowi kwota 1.542 zł. Jednocześnie córka zadeklarowała odpłatność za pobyt matki w DPS w wysokości 300 zł miesięcznie, zgodnie z umową zawartą 5 grudnia 2016 r. Taką samą opłatność zadeklarował syn M. J.

Drugi syn beneficjentki G. J. na stałe zamieszkuje w Szwajcarii, nie składał zeznań podatkowych na terenie Polski, nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS, a także brak jest jego aktualnych zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazano, że nie odbiera on korespondencji kierowanej do niego przez organ, nie udzielił żadnych wyjaśnień. W związku z tym, organ I instancji uznał, że wyczerpał dostępne prawnie możliwości ustalenia faktycznego stanu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. W związku z tym w odniesieniu do G. J. Kolegium ustaliło odpłatność uznając, że osiąga on dochód w wysokości ponad 300% kryterium dochodowego oraz biorąc pod uwagę wysokość odpłatności ponoszonej przez inne osoby zobowiązane, a także wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca DPS.

Na skutek skargi wniesionej przez G. J. (dalej jako: skarżący) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej jako: WSA w Olsztynie) wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 578/19, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt matki w DPS z uwagi na błędne określenie ich wysokości za poszczególne okresy.

Decyzją z "[...]" Kolegium, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zmieniło własną decyzję z "[...]" w zakresie pkt 5 i ustaliło, że skarżący za pobyt matki w DPS będzie ponosił odpłatność w wysokości 1047,27 zł miesięcznie od 8 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. i od 1 lutego 2017 r. do 8 grudnia 2017 r. w wysokości 1184,27 zł miesięcznie.

Skarżący na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skargę, podnosząc, że został krzywdząco potraktowany przez organy rozpoznające sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 21 lipca 2020 r., w sprawie II SA/Ol 236/20, ponownie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt matki w DPS, tj. w zakresie pkt 5.

W uzasadnieniu wyroku wskazano na to, że skarżący złożył na rozprawie obszerne wyjaśnienia, wyrażając chęć współpracy z organami w zakresie jego sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia opłat.

Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" orzekło w ten sposób, że w zakresie pkt 5 skarżący za pobyt matki w DPS będzie ponosił odpłatność w wysokości 1047,27 zł miesięcznie od 8 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. i od 1 lutego 2017 r. do 8 grudnia 2017 r. w wysokości 1184,27 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium uznało za prawdziwe dane podane przez skarżącego w jego piśmie z 14 grudnia 2020 r., rozstrzygając wszelkie wątpliwości na korzyść strony. Dochód rodziny skarżącego składającej się z czterech osób od 1 grudnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. wynosił 3.800 CHF (co odpowiada kwocie 15.660,18 zł. ), od 1 kwietnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. rodzina skarżącego osiągała dochód w wysokości 4.150 CHF miesięcznie (co odpowiada kwocie 17.102,56 zł.). Skarżący zobowiązany jest ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS w sytuacji, gdy posiadany dochód na osobę w jego rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego. W rodzinie skarżącego 300% kryterium dochodowego stanowi kwota 1584 zł., natomiast dochód na osobę w powołanych wyżej okresach czasowych wynosił 3.915 i 4.276 zł., tak więc po uiszczeniu opłaty pozostanie w rodzinie skarżącego na każdą osobę kwota przekraczająca 300% kryterium dochodowego.

Na powyższą decyzję skargę wywiódł G. J. zarzucając to, że nieprawidłowo ustalono kryterium dochodowe jego rodziny oraz nie uwzględniono wyroku w sprawie II SA/Ol 236/20. W konsekwencji skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że przepisy które zastosowało Kolegium dotyczą osób przebywających w Polsce, natomiast skarżący mieszka w Szwajcarii i to z tego kraju powinno być brane kryterium dochodowe czyli granica ubóstwa. Minimum egzystencji w Szwajcarii wynosi 2.134 CHF, od dochodu należało też odjąć składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.188,80 CHF, która została błędnie zinterpretowana jako ubezpieczenie dodatkowe. Tak obliczony dochód powinien wynosić do 31 maca 2017 r. – 2.611,20 CHF, a w okresie późniejszym 2.961,20 CHF, dochód w tej wysokości nie przekracza 300% kryterium dochodowego, które wynosi 1600,50 CHF na osobę w rodzinie. Nadto nie uwzględniono wyroku w sprawie II SA/Ol 236/20 , gdzie stwierdzono, że "w toku ponownego rozpoznania sprawy organ winien więc ustalić aktualną sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, wysokość jego miesięcznych dochodów oraz ponoszonych wydatków...".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie zgodził się z zarzutami skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t. j).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto, wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie ustalono, że nie m. in. skarżący nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w zdalnej rozprawie. Dlatego zarządzeniem z 14 września 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia spraw.

Stosownie do treści art. 60 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876, dalej - u.p.s.) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej ustalany jest przez właściwy organ i podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 u.p.s.).

Z treści art. 61 ust. 1 u.p.s. wynika, że do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określa stosownie do art. 61 ust. 2 u.p.s. i tak wnoszą ją:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową, zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Z przytoczonych zapisów ustawy wynika, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych (dzieciach), w dalszej kolejności na wstępnych, a w ostateczności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Nie można jednak mówić o kolejności w sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat przez kilkoro zstępnych. Każdy z nich ma bowiem taki sam obowiązek ponoszenia opłat, a jedynie różnicować je może osiągane kryterium dochodowe każdego zstępnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 381/19, LEX nr 2725646).

Tak więc obowiązek ponoszenia opłat za dom pomocy społecznej i jego wysokość jest wypadkową składu rodziny osób należących do kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., ich dochodu oraz kryterium dochodowego.

Obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w u.p.s. oraz ustalenie przypadających na nich kwot opłaty (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2638/18, CBOSA).

Bez wątpienia więc co do zasady skarżący jako syn osoby przebywającej w domu pomocy społecznej jest zobowiązany do ponoszenia opłat podobnie jak jego ojciec i rodzeństwo w sytuacji gdy dochód matki (70 %) nie pozwala na pokrycie jej kosztów utrzymania w DPS.

Przypomnieć należy, że zgodnie z obwieszczeniem Starosty z dnia 15 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej, funkcjonujących na terenie Powiatu A na rok 2016 (Dz. Urz. Województwa A z dnia "[..]") koszt ten odnośnie do DPS, w którym przebywa beneficjentka wynosił 3.083 zł., kwota ta obowiązywała do dnia 31 stycznia 2017r. Kolejne obwieszczenie Starosty z dnia 24 stycznia 2017r., określiło średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS na kwotę 3.220 zł, (opublikowane w Dz. Urz. Województwa z 2017r.), kwota ta zaczęła obowiązywać od 1 lutego 2017r.

Bez wątpienia dochody matki skarżącego nie pozwalały na pokrycie jej pełnych kosztów utrzymania w DPS, sytuacji tej nie zmienia wnoszenie opłat przez męża matki i rodzeństwo, co do których decyzja o ustaleniu wysokości opłaty jest od dawna ostateczna.

Jako życzeniowe można określić wywody skarżącego, że ustalenie jego kryterium dochodowego powinno się odbywać według przepisów prawa obowiązującego w Szwajcarii, gdzie on zamieszkuje. Organy mogą stosować wyłącznie przepisy prawa obowiązującego w Polsce, tym przypadku przede wszystkim ustawy o pomocy społecznej regulującej kompleksowo kwestię odpłatności za pobyt w DPS.

Zarobki osiągane przez skarżącego (wysokość wskazana przez niego) osiągane we frankach szwajcarskich zostały przeliczne na złote w sposób prawidłowy według obowiązującego wówczas kursu bankowego. Kwoty odpłatności w złotych zostały określone przy uwzględnieniu 300% kryterium dochodowego, a kwota dochodu pozostająca na osobę znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Rzeczą oczywistą jest to, że koszt utrzymania rodziny w Szwajcarii jest wyższy niż w Polsce (podobnie jak koszt pobytu w DPS ), jednak tak jak wcześniej podkreślono przy określeniu wysokości opłaty nie można kryterium dochodowego ustalać według rozwiązań obowiązujących w Szwajcarii, zaś pozostałe czynniki przenosić z prawa polskiego, jak np. wysokość całkowitej odpłatności.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że opłaty na ubezpieczenie dotyczą ubezpieczenia dodatkowego i nie powinny być odliczone od dochodu. Niezależnie jednak od powyższego faktu stwierdzić należy, że gdyby nawet te kwoty odliczyć od dochodu rodziny skarżącego to i tak przy zastosowaniu unormowań ustawy możliwe byłoby obciążenie go wyższymi kwotami za pobyt matki w DPS niż te, którymi został obciążony.

Wyliczenia skarżącego przedstawione w skardze nie do końca są zrozumiałe, jednak z pewnością jest w nich jedno bardzo istotne przekłamanie, które dotyczy właśnie kwoty ubezpieczenia. Skarżący wskazuje na to, że przez cały czas ubezpieczenie stanowiło kwotę 1.188 CHF, ale to nie jest prawdą, gdyż taka kwota obowiązywała dopiero od 1 stycznia 2019 r., wcześniej w tym za okres za jaki ustalono opłatę wynosiła ona 833 CHF.. Dlatego też przy teoretycznym założeniu o konieczności odliczenia tego ubezpieczenia do wyliczeń należało przyjąć tę wielkość.

Natomiast wyliczenie przedstawia się w sposób następujący. Dochód w wysokości 3.800 CHF po pomniejszeniu o 833 CHF wynosi 2.967 CHF po pomnożeniu tej kwoty przez 4,1211 (kurs złotego) daje kwotę 12.227 zł., co po podzieleniu na cztery osoby w rodzinie skarżącego stanowi kwotę 3.056 zł. na osobę w rodzinie. Jeżeli od tej kwoty odjąć 1.584 zł. (300% kryterium dochodowego) to skarżący mógłby być zobowiązany do uiszczania opłaty w wysokości 1.472 zł. Obliczona kwota byłaby oczywiście jeszcze wyższa przy uwzględnieniu dochodów rodziny skarżącego w wysokości 4.150 CHF, a nie 3.800 CHF. Tak więc z praktycznego punktu widzenia nie ma znaczenia to czy ubezpieczenie zostało odliczone od dochodu skarżącego, czy nie choć sąd orzekający podziela stanowisko organu w tym przedmiocie. Nie sposób też jest nie zauważyć tego, że omyłka skarżącego w sumach ubezpieczenia daje kwotę wyższą niż te, do których uiszczania został on zobowiązany.

Nie mógł być skuteczny również argument skarżącego, że Kolegium nie wzięło pod uwagę tego, że skarżący jest jedynym żywicielem rodziny oraz stanu zdrowia jego i jego rodziny oraz relacji z matką.

Już poprzednio rozpatrując sprawę sąd zwracał uwagę na te kwestie, z uwagi jednak na twierdzenia skargi argumentację tę należy powtórzyć. Otóż obowiązki zstępnego osoby skierowanej do DPS, zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., uzależnione są wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, wzajemnej relacji stron nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia samego obowiązku ponoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Op 88/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 450/19, CBOSA). W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma bowiem zastosowania art. 144¹ zd. pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczącymi alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 957/19, CBOSA).

Okoliczności te mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. i art.64a u.p.s. Przy czym, kwestia zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS ma charakter odrębny i powinna stanowić przedmiot odrębnej sprawy administracyjnej. Dopiero po ustaleniu opłaty w określonej wysokości możliwe jest rozpoznanie wniosku o zwolnienie od tej opłaty (por. wyrok WSA w Lublinie z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 586/17, CBOSA).

W ocenie sądu kolegium w żadnym stopniu nie uchybiło przepisowi art. 153 p.p.s.a mówiącemu o tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Reguła ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016).

W sprawie II SA/Ol 236/20 sąd pomimo tego, że uchylił zaskarżoną decyzję (w części) potwierdził prawidłowość prowadzonego postępowania. Na prawidłowość tę wskazał już poprzednio WSA w Olsztynie orzekając w sprawie II SA/Ol 578/19. Powodem takiego rozstrzygnięcia w sprawie IISA/Ol 236/20 było to, że skarżący na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 21 lipca 2020 r. złożył obszerne wyjaśnienia. Wyjaśnił, że na stałe mieszka w Szwajcarii razem z żoną i dwójką dzieci, zarabia ok. 4000 CHF, z czego "na życie" pozostaje mu ok. 1000 CHF. Jednocześnie, co było najistotniejsze, wyraził chęć współpracy z organami i podanie szczegółowych informacji o swoich dochodach i wydatkach, umożliwiających dokonanie niezbędnych ustaleń w zakresie jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS. Organ został zobowiązany do podjęcie stosownych czynności w celu wyjaśnienia powyższych okoliczności i zalecenia te zrealizował ustalając sytuację dochodową i rodzinną skarżącego, a przecież wątpliwości nie może budzić to, że zaskarżona decyzja została wydana, gdy organ posiadał pełną informację o dochodach i rodzinie skarżącego.

Nie może dziwić skarżącego, że zgodnie z zaleceniami sądu wysokość jego miesięcznych dochodów powinna uwzględniać wydatki, jednak rzeczą oczywistą jest to, że mogą to być jedynie wydatki skutkujące dopuszczalnością pomniejszenia dochodu zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., czyli np. świadczone alimenty, czy składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.