Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1825/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

P. S.A. w W. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...], w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] czerwca 1950r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [..] części działki nr [...] z obrębu [...], będącej obecnie w użytkowaniu wieczystym P. S.A.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009r., nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził, iż orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] odmawiające przyznania prawa własności do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], KW [...], w zakresie [...] części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali nr [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...] i [...] znajdujących się w budynku posadowionym na gruncie w/w działki wydane zostało z naruszeniem prawa, a w pozostałej części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...] części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] będącej w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa P. z/s w W. stwierdził nieważność w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].06.1950 r.

Minister Infrastruktury wskazał, iż organ dekretowy nie dokonał wyjaśnienia i jednoznacznego ustalenia możliwości korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli w zgodzie z planem zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniu nadzorczym organ ustalił, że obowiązujący plan (Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...].08.1931 r., nr [...], wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, Dz. U. Nr 34 z 1939 r., poz. 216 t. j.) przewidywał przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości w części pod budownictwo 4-kondygnacyjne, natomiast w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości powyższy plan nie przewidywał żadnej funkcji. Zdaniem organu brak jakiegokolwiek przeznaczenia zapisanego w planie dla danej nieruchomości eliminuje automatycznie brak możliwości pogodzenia dalszego korzystania z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli z przeznaczeniem nieruchomości ustalonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Równocześnie organ wskazał, iż przeznaczenie części nieruchomości pod zabudowę 4 - kondygnacyjną dało się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli, bowiem zamierzali oni odbudować zniszczone w czasach działań wojennych zabudowania i korzystać z przedmiotowej nieruchomości zgodnie z funkcją wskazaną w planie dla tej części nieruchomości.

Dnia 12 sierpnia 2009 r. do Ministerstwa Infrastruktury, w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa, wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...] części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] będącej w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa P. w W. stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950r.

Skarżący zarzucili, że organ w postępowaniu nadzorczym nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności tj. nie wskazał, które z działek ewidencyjnych objętych decyzją nadzorczą przeznaczone były pod zabudowę 4 - kondygnacyjną, a co do których plan nie przewidywał żadnej funkcji.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] uchylił w/w decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. w części w której stwierdzono, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. w zakresie [...] części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wydane zostało z naruszeniem prawa i w tym zakresie stwierdził nieważność w/w orzeczenia z dnia [...] czerwca1950 r.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność w/w decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] z uwagi, iż rażąco narusza prawo. W uzasadnieniu w/w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Minister Infrastruktury w postępowaniu odwoławczym poddał kontroli niezaskarżoną część decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. i ponownie rozpatrzył sprawę w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia, tj. co do [...] części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zaś strona zaskarżyła decyzję wyłącznie w części dotyczącej działek ew. nr [...], nr [...] oraz w zakresie [...] części działki [...] z obrębu [...].

Organ wskazał, że rozpatrując sprawę w trybie art. 127 § 3 kpa należy zbadać, czy Minister Infrastruktury orzekając jako organ nadzoru, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, a także czy dokonał prawidłowej oceny tego materiału, co jednak nie zwalnia organu ponownie rozpatrującego sprawę od dokonania własnych ustaleń w tej samej sprawie.

Istotą postępowania prowadzonego w trybie nadzoru jest ustalenie, czy wydaniu kwestionowanej decyzji dekretowej towarzyszyła co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności czy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przez pojęcie rażące naruszenie prawa należy natomiast rozumieć naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnej normy prawa materialnego.

Minister Infrastruktury w zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. uznał, że organ dekretowy niezasadnie odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Organ ustalił, że kwestionowane orzeczenie obarczone jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. i w związku z powyższym stwierdził jego nieważność.

Podstawą prawną orzeczenia administracyjnego będącego przedmiotem kontroli tj. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1950r. nr [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Bezspornym jest, co podkreślił organ nadzoru w skarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., iż przedmiotowy dekret w art. 7 ust 1 i 2 określał sztywne reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Wniesienie podania o przyznanie prawa własności czasowej, i to z zachowaniem 6-miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, było przesłanką ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] i, co należy zaznaczyć, stanowiło minimum formalne, którego spełnienie było punktem wyjścia do ewentualnego przyznania prawa własności czasowej. Zgadzając się z powyższym, konieczne jest jednocześnie podkreślenie, iż tzw. wniosek dekretowy był nie tylko pierwszą i podstawową przesłanką formalną, spełnienie której stwarzało po stronie dotychczasowego właściciela uzasadnioną ekspektatywę (nadzieję) przyznania własności czasowej, ale był nade wszystko warunkiem sine qua non prowadzenia przez właściwy organ administracji państwowej postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej, a więc badania przesłanek merytorycznych z art. 7 ust. 2 dekretu.

W przedmiotowej sprawie wniosek w trybie art. 7 dekretu o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] został skutecznie (w terminie) złożony w dniu 20 października 1948 r. przez Z.D. i A.D. - właścicieli nieruchomości.

Materialnoprawną przesłankę warunkującą przyznanie przez organ prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości [...] wskazywał art. 7 ust 2 wspomnianego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z jego brzmieniem gmina a po jej zniesieniu Skarb Państwa - Prezydium Rady Narodowej miało obowiązek uwzględnić taki wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeśli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

Kluczowym staje się w oparciu o treść wspomnianego przepisu ustalenie, jakie było przeznaczenie nieruchomości w obowiązującym na dzień wydania przedmiotowej decyzji planie zagospodarowania przestrzennego.

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej z uwagi, iż "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe społeczne ". Od powyższego orzeczenia odwołanie nie zostało wniesione.

Zgodnie z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu nadzorczym w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia dekretowego obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. (nr [...]) wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 34 z 1939 r., poz. 216 - tekst jednolity), zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość, obejmująca obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz [...] z obrębu [...], przeznaczona została w części pod zabudowę zwartą 4 - kondygnacyjną. a dla pozostałej części nieruchomości brak było określonej funkcji w planie. Organ dekretowy uzasadnił zaś odmowę przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] przeznaczeniem tego terenu w opracowywanym planie zagospodarowania pod budownictwo mieszkaniowe społeczne, a zatem w sposób sprzeczny z ustaleniami planistycznymi.

W zaskarżonej decyzji organ nadzoru wskazał, że z nadesłanych w dniu 2 października 2008 r. przez Archiwum Państwowe W. materiałów inwentaryzacyjnych sporządzonych przez Biuro Odbudowy [...] w latach 1945-1946 wynika, iż na nieruchomości przy ul. [...], róg [...] znajdował się budynek stary murowany, stropy drewniane, 2-kondygnacyjna oficyna, budynek 4-kondygnacyjny mieszkalny, całkowicie spalone, nie nadające się do odbudowy, przeznaczone do rozbiórki. Równocześnie ze znajdującego się w aktach sprawy opisu budynków na posesji przy ul. [...] sporządzonego na podstawie rejestracji nieruchomości dokonanej przez Resort Techniczno - Budowlany Zarządu Miejskiego w dniu [...] listopada 1948 r. wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się:

dwa budynki frontowe drewniane parterowe o pow. [...] m2 i [...] m2;

oficyna lewa murowana o pow. [...] m2 (gruzy);

oficyna prawa murowana, 2 piętrowa, podpiwniczona o pow. [...] m2 zamieszkała w mniej niż 1/4 części, pozostała cześć wypalona. Powyższe informacje potwierdzają, że była właścicielka użytkowała przedmiotową nieruchomość zgodnie z zamierzeniami planistycznymi z 1931 r.

Analiza akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości dokonana przez organ nadzoru wskazała również, że była współwłaścicielka nieruchomości położonej przy ul. [...] zamierzała odbudować znajdujące się na niej zniszczone zabudowania, czego potwierdzeniem było m. in. pismo Z.D. do Zarządu Miejskiego W. z dnia 12 października 1948 r. o przedłużenie terminu na zabudowę nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Tym samym brak było przeszkód natury planistycznej uniemożliwiających przyznanie prawa własności czasowej byłym właścicielom.

Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że organ nadzoru słusznie zatem stwierdził w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., iż organ dekretowy nie wywiązał się z obowiązku ustalenia przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości określonej w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] czerwca 1950 r. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2006 r., I OSK 1322/05 (LEX nr 281295) odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie przyznania tego prawa wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu przez byłego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu.

Zasadnie, zdaniem organu odwoławczego, organ nadzoru w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. uznał, że korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], zabudowanej tymczasowo, na skutek zniszczeń wojennych, 2-piętrowym budynkiem mieszkalnym, nie wykluczało jednoczesnej realizacji funkcji tego gruntu przewidzianej w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] czerwca 1950 r., a więc realizacji zabudowy 4-kondygnacyjnej. Wskazać równocześnie należy, iż zgodnie z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu nadzorczym, byli właściciele przedmiotowej nieruchomości zamierzali zachować dotychczasowy sposób jej zabudowy. Brak wskazania funkcji w planie, co do części nieruchomości również nie pozwala na uznanie, tak jak dokonał lego organ dekretowy, że zachodzi kolizja korzystania z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli.

Organy przyjęły zatem, że doszło do naruszenia prawa, które trzeba zakwalifikować jako rażące, skoro w sposób oczywisty naruszono przepis prawa, tj. art. 7 ust. 2 dekretu, a rozstrzygnięcie koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 1995r., sygn. akt II SA 1531/94, opubl. ONSA 1996, nr 1, poz. 37).

O tym natomiast, że było to rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres jego wpływu na sposób załatwienia sprawy, którego skutkiem było przejęcie nieruchomości. Za rażące naruszenie prawa uznać należy bowiem każde naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu skarżącego wskazującego, że w decyzji organu nadzoru z dnia [...] lipca 2009 r., brakuje wyjaśnienia, które z obecnych działek ewidencyjnych wchodzących w skład dawnej nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] przeznaczone były pod zabudowę 4-kondygnacyjną, a które mieściły się w pozostałej części nieruchomości, co do której Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...].08.1931 r. nie przewidywał żadnej funkcji - wskazał, iż jest on niezasadny. Niniejsza okoliczność nie ma bowiem znaczenia w postępowaniu nadzorczym z uwagi na fakt, iż zarówno przy przeznaczeniu nieruchomości pod zabudowę 4-kondygnacyjną, jak i braku jej przeznaczenia dotychczasowi właściciele mogli z niej korzystać.

Organ wskazał, że odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszym postępowaniu jest ustalenie, czy badana w trybie nadzoru decyzja z dnia [...] czerwca 1950 r., w części dotyczącej działki ew. nr [...], [...] oraz [...] części działki [...] z obrębu [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 kpa.

Organ badający kwestionowaną decyzję dekretową w postępowaniu nadzorczym właściwie dokonał analizy dotyczącej wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych poprzez ustalenie, czy i w jakim trybie nastąpił pierwotny obrót nieruchomością. Działka ew. nr [...] oraz [...] części działki [...] zostały oddane w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu P. z/s w W. z mocy samego prawa, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.), co potwierdzone zostało decyzją administracyjną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1997 r. Tym samym w odniesieniu do działki ew. nr [...] oraz [...] części działki [...] nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, skoro w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r., sygn. akt III ARN 8/95, publ. OSNP 1995/18/223 Sąd Najwyższy wskazał, iż za nieodwracalny skutek prawny nie może być uznane nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu z mocy samego prawa, potwierdzone decyzją administracyjną. Jeżeli określony skutek prawny jest rezultatem wydania decyzji administracyjnej, to nie można bowiem przyjąć, że jest to skutek nieodwracalny (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, opubl. OSNCP 1992, nr 12, poz. 211; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 1395/97, opubl. Lex nr 45679).

Organ wskazał, że stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądowego nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny w drodze postępowania administracyjnego nie jest w stanie, w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem, cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2003r., sygn. akt I SA 2062/01, opubl. Lex nr 159251; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2000 r., sygn. akt OPS 14/99, opubl. ONSA 2000, nr 9, poz. 93).

Wchodząca również w skład nieruchomości położonej przy ul. [...] działka ew. nr [...] z obrębu [...] zajęta została pod drogę, która stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich w W., a zatem także w odniesieniu do tej działki nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Stwierdzenie nieważności odmownej decyzji dekretowej eliminuje ją z obrotu prawnego ex inne (z mocą wsteczną). Wskazać jednocześnie należy, iż stwierdzenie nieważności takiej decyzji nic powoduje równoczesnej zmiany w sferze prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, tj. nie wywołuje prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności nieruchomości. Stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej na podstawie dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie żądanego wcześniej prawa jako substytutu nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust 1 dekretu (postanowienie Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 11 lutego 2011 r. (I CSK 288/2010 Lex Polonica nr 3069034). Zatem roszczenie do nieruchomości położonej przy ul. [...] przysługujące następcom prawnym jej dotychczasowych właścicieli zostanie zweryfikowane przez Prezydenta W. w postępowaniu z wniosku dekretowego złożonego w trybie art. 7 ust. 1 w/w dekretu, który oceni, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.

Organ wskazał, iż mając na względzie poczynione dotychczas ustalenia, należy stwierdzić, że zaskarżona w części tj. odnośnie działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...]części działki nr [...] z obrębu [...] decyzja Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. jest prawidłowa - organ nadzoru w sposób wyczerpujący wyjaśnił stan prawny i faktyczny nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

W następstwie powtórnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ nie stwierdził, aby istniały nowe okoliczności stanowiące przesłankę do zmiany rozstrzygnięcia wydanego przez Ministra Infrastruktury.

Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku spółki akcyjnej "P." S.A., jako następcy prawnego Przedsiębiorstwa P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w części stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr [...] w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...] części działki nr [...] będącej obecnie w użytkowaniu wieczystym "P." S.A., utrzymał w mocy w/w decyzję Ministra Infrastruktury w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...] części dziatki nr [...] będącej obecnie w użytkowaniu wieczystym "P." S.A.

P. S.A. w W. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...], w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz w zakresie [...] części działki nr [...] z obrębu [...], będącej obecnie w użytkowaniu wieczystym P. S.A. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania - tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa - polegające na niewyjaśnieniu, czy:

a) decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1997 r. (nr [...]), potwierdzająca nabycie z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego działki gruntu o nr. ewid. [...] oraz [...] części działki nr [...] z obrębu [...], pozostaje w obrocie prawnym,

b) działki gruntu o nr. ewid. [...] oraz [...] z obrębu [...] są działkami zabudowanymi budynkiem stanowiącym własność P. S.A.;

2) naruszenie przepisu postępowania - tj. art. 156 § 2 kpa - polegające na niezasadnym przyjęciu, iż w stosunku do działki o nr ewid. [...] oraz [...] części działki nr [...] obrębu [...] nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając, kontrolę w powyższym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzji odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem skargi.

Podstawą prawną orzeczenia administracyjnego będącego przedmiotem kontroli, tj. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1950r. nr [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej "dekret".

Dekret w art. 7 ust 1 i 2 określał sztywne reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Wniesienie podania o przyznanie prawa własności czasowej, i to z zachowaniem 6-miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, było przesłanką ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] i co należy zaznaczyć, stanowiło minimum formalne, którego spełnienie było punktem wyjścia do ewentualnego przyznania prawa własności czasowej. Wniosek dekretowy był nie tylko pierwszą i podstawową przesłanką formalną, spełnienie której stwarzało po stronie dotychczasowego właściciela uzasadnioną ekspektatywę (nadzieję) przyznania własności czasowej, ale był nade wszystko warunkiem sine qua non prowadzenia przez właściwy organ administracji państwowej postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej, a więc badania przesłanek merytorycznych z art. 7 ust. 2 dekretu.

W przedmiotowej sprawie wniosek w trybie art. 7 dekretu o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] został skutecznie (w terminie) złożony w dniu 20 października 1948 r. przez Z.D. i A.D. - właścicieli nieruchomości.

Materialnoprawną przesłankę warunkującą przyznanie przez organ prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości [...] wskazywał art. 7 ust 2 wspomnianego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z jego brzmieniem gmina a po jej zniesieniu Skarb Państwa - Prezydium Rady Narodowej miało obowiązek uwzględnić taki wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeśli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

Analiza akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości dokonana przez organ wykazała, że była współwłaścicielka nieruchomości położonej przy ul. [...] zamierzała odbudować znajdujące się na niej zniszczone zabudowania, czego potwierdzeniem było m. in. pismo Z.D. do Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] października 1948 r. o przedłużenie terminu na zabudowę nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Tym samym brak było przeszkód natury planistycznej uniemożliwiających przyznanie prawa własności czasowej byłym właścicielom.

Organ dekretowy nie wywiązał się zatem z obowiązku ustalenia przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości określonej w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] czerwca 1950 r. Przy czym organ odwoławczy słusznie przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2006 r., I OSK 1322/05 (LEX nr 281295) wskazujący, że odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie przyznania tego prawa wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu przez byłego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Natomiast, korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], zabudowanej tymczasowo, na skutek zniszczeń wojennych, 2-piętrowym budynkiem mieszkalnym, nie wykluczało jednoczesnej realizacji funkcji tego gruntu przewidzianej w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] czerwca 1950 r., a więc realizacji zabudowy 4-kondygnacyjnej. Wskazać równocześnie należy, iż zgodnie z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu nadzorczym, byli właściciele przedmiotowej nieruchomości zamierzali zachować dotychczasowy sposób jej zabudowy. Brak wskazania funkcji w planie co do części nieruchomości również nie pozwala na uznanie, tak jak dokonał tego organ dekretowy, że zachodzi kolizja korzystania z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli.

Doszło zatem do naruszenia prawa, które trzeba zakwalifikować jako rażące, skoro w sposób oczywisty naruszono przepis, tj. art. 7 ust. 2 dekretu, a rozstrzygnięcie koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 1995r., sygn. akt II SA 1531/94, opubl. ONSA 1996, nr 1, poz. 37).

Powyższe przesłanki nieważnościowe, są oczywiste i nie były przez skarżącego kwestionowane.

Skarżący nie zgadzał się natomiast z wykładnią organu dotyczącą tego czy decyzja z dnia [...] czerwca 1950r. w części dotyczącej działki ew. nr [...] , [...] oraz [...] części działki [...] z obrębu [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Należy wskazać, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej występują dwa etapy. Pierwszy etap, jak w przedmiotowej sprawie, dotyczy wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego wydanego przez PRN w dniu [...] czerwca 1950r. Dalszą częścią (poza niniejszym postępowaniem) jest etap po ewentualnym uprawomocnieniu się decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia dekretowego. Następuje wówczas merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości. Na tym dopiero etapie organ będzie rozstrzygał czy możliwe jest przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu.

Stwierdzenie nieważności odmownej decyzji dekretowej eliminuje ją z obrotu prawnego ex inne (z mocą wsteczną). Jak słusznie podkreślał organ, stwierdzenie nieważności takiej decyzji nie powoduje równoczesnej zmiany w sferze prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, tj. nie wywołuje prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności nieruchomości. Stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej na podstawie dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie żądanego wcześniej prawa jako substytutu nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust 1 dekretu (postanowienie Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 11 lutego 2011 r. (I CSK 288/2010 Lex Polonica nr 3069034). Zatem roszczenie do nieruchomości położonej przy ul. [...] przysługujące następcom prawnym jej dotychczasowych właścicieli zostanie zweryfikowane przez Prezydenta W. w postępowaniu z wniosku dekretowego złożonego w trybie art. 7 ust. 1 w/w dekretu, który oceni, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.

Skarżąca powołuje wyroki sądów o stanach faktycznych gdzie właśnie ten drugi aspekt (część) postępowania, czyli merytoryczne rozpoznanie wniosku nastręczało problemy wynikające chociażby z zabudowy gruntu.

Przedstawiona wykładnia powoduje przyjęcie, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa czy art.107 § 3 kpa. Organ nie naruszył również dyspozycji art. 156 § 2 kpa. Zarzuty skargi nie miały bowiem przełożenia na potencjalne wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i przepisy prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.