Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2854/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy A. P. po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1227/16 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 24 marca 2016 r. nr ... w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1227/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 24 marca 2016 r. znak ... w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r., znak ... Minister Zdrowia, po rozpatrzeniu zażalenia M. P. – utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 7 kwietnia 2015 r., znak: ... w sprawie oddalenia zarzutów.

Minister Zdrowia ustalił, że skarżąca w piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. zgłosiła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku), pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym) oraz pkt 8 (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Wierzyciel uznał wszystkie te zarzuty za nieuzasadnione, a wobec tego w zakresie zarzutu dotyczącego wymagalności i wykonalności obowiązku, stanowisko to było dla organu egzekucyjnego wiążące. Znalazło to też wyraz w kontrolowanym przez Sąd orzeczeniu Ministra Zdrowia. Organ ten odniósł się też do trzeciego z ww. zarzutów, a ocena w tej materii również nie stanowi o naruszeniu prawa. Uwzględnia ona charakter obowiązku podlegającego egzekucji, jak i zasadę zastosowania najmniej uciążliwego środka. Stąd też Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wzruszenia ww. orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia 24 marca 2016 r.

Odnosząc się do treści skargi Sąd stwierdził, że stanowisko skarżącej odnośnie naruszenia w sprawie art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619) poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej wystawionego tytułu wykonawczego oraz naruszenia art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 ww. ustawy, poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mino że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej, jest całkowicie chybione.

Sąd wywiódł, że skarżąca wyraźnie oświadczyła w toku postępowania administracyjnego, że przyczyną niepoddania obowiązkowym szczepieniom jest niestawienie się z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżąca, podkreślała kategorycznie, że odmówiła wykonania szczepień u dziecka. Nie można zatem stwierdzić, że skarżąca miała zamiar wykonania obowiązkowych szczepień u syna. W związku z tym należy wskazać, że brak aktualnego badania kwalifikacyjnego spowodowany niestawiennictwem rodzica z dzieckiem we wskazanym podmiocie leczniczym wbrew twierdzeniom skarżącej, nie świadczy o niewykonalności obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym. Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu jak już wspomniano nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Sąd w pełni podzielił stanowisko Ministra Zdrowia, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Jednocześnie należy wskazać, że jak słusznie podniósł organ – skarżąca myli określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działał w przedmiotowej sprawie, jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawienie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o egzekucji w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda Wielkopolski.

Sąd pierwszej instancji zaakceptował także stanowisko Ministra Zdrowia, że w okolicznościach sprawy nie można mówić o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony wobec zobowiązanej, która dobrowolnie nie wykonała ustawowego obowiązku szczepień. Nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej.

Wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2016 r., poz. 186) pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Zgoda oraz sprzeciw, o których mowa, mogą być wyrażone ustnie albo poprzez takie zachowanie pacjenta lub jego opiekuna prawnego, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom, albo brak takiej woli. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1–2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2015 r. poz. 464). Wykonanie świadczenia zdrowotnego wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu oraz wymaga uzyskania zgody od pacjenta w formie ustnej lub pisemnej. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się konstrukcję tzw. zgody zastępczej. Wyraża ją wówczas przedstawiciel ustawowy, którym wobec małoletnich dzieci są najczęściej ich rodzice. Jednakże w przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a wiec zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak wskazano wyżej wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 2 pkt 1, 5, 9 i 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.) szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Obowiązek poddania się ww. szczepieniom obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (zob. § 3 ww. rozporządzenia). Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2013 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2014. Z ww. Komunikatu wynika, że sczepienia ochronne przeciwko chorobom, określone w tytule wykonawczym wystawionym w stosunku do Skarżącej powinny być wykonane od drugiego miesiąca życia dziecka. Biorąc więc pod uwagę ww. okoliczności, Sąd uznał, że obowiązek szczepień przeciwko ww. chorobom u małoletniego jest wymagalny i słusznie dochodzony przez wierzyciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkowe szczepienia są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program – w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niedopuszczalne.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił także zarzut uciążliwości środka jako niezasadny, bowiem zastosowany przez Wojewodę środek w postaci grzywny w wysokości 420 zł stanowi najmniej uciążliwy środek w nakłonieniu do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy egzekucyjnej, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie, organy egzekucyjne mogą nakładać na zobowiązaną osobę fizyczną grzywnę w wysokości do 10 000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą przekroczyć 50 000 zł.

Odnośnie zarzutów dot. art. 119 § 1 i 124 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd zauważył, że zmierzają one do podważenia zasadności postanowienia o nałożeniu grzywny oraz prawidłowości postępowania prowadzącego do jego wydania. Zarzuty takie winny więc być podniesione w odrębnym postępowaniu, dotyczącym postanowienia organu egzekucyjnego o wymierzeniu grzywny. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w ich przedmiocie wykraczałoby poza przedmiot niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia zasad postępowania, a w szczególności art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267). Okoliczność – "przyczyny, dla której szczepienie nie zostało wykonane" – została wyjaśniona, zatem nie było potrzeby prowadzenia w tym zakresie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ drugiej instancji.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów art. 10 oraz 81 Kodeksu postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego uzależniona jest od wykazania, że przez uchybienie organu pozbawiło możliwości dokonania konkretnej czynności, skarżąca nie wykazała zaś, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnej czynności procesowej.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej M. P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Nadto wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tekst jedn. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 947) oraz § 1, 2, 314 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych, z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOR", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia określają Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Z uwagi na fakt, iż w ocenie skarżącej powyższe zagadnienie ma charakter prejudycjalny wniesiono też o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1) naruszenie przepisów postępowania art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 31 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącą do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa (przewidzianym w źródle prawa powszechnie obowiązującego),

2) art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkł 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie stwierdzeniu nieważności zaskarżonego postanowienia, mimo iż zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i 5,

3) naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 tej ustawy oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych (wywodzenie obowiązków prawnych z poza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego), jak i poprzez przyjęcie, iż w sytuacji braku wykonania badania kwalifikacyjnego obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny,

4) naruszenie art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd na mocy art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie postanowienia pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania, jak i art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia w warunkach nieważności w postaci niewykonalności nałożonego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie ze względu na to, że zarzuty nie są zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sadowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

1. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Postawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego nie są zasadne.

2. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały postawione przez zakwestionowanie prawidłowości ustalenia podstaw prawnych obowiązku w wyniku naruszenia art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 31 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a w następstwie naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy przez nieuwzględnienie ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa wyliczonego w art. 156 § 1 pkt 1 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.

3. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię postawiono zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazania obowiązkowych szczepień ochronnych.

4. Przedmiotem zaskarżenia było postanowienie o oddaleniu zarzutów, które zostały wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 2, pkt 5, pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawy skargi kasacyjnej wymagały powiązania z przedmiotem zaskarżenia.

4.1. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak wymagalności obowiązku. W skardze kasacyjnej w jej uzasadnieniu wskazywano na nieistnienie obowiązku wiążąc z przyjętym w Konstytucji Rzeczypospolitej systemem źródeł prawa powszechnie obowiązującego.

Postawiony zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie może być interpretowany z pominięciem regulacji w art. 8 ust. 2 Konwencji. Stanowiąc o prawie poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w art. 8 ust. 2 Konwencji wyznaczono granice, przyjmując, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy w korzystaniu z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na ochronę zdrowia. Prawo do ochrony zdrowia należy do podstawowych praw zapisanych w Konstytucji, a ma to konsekwencje w regulacji ustawowej w ustawie z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) stanowi "Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddania się szczepieniom ochronnym". Ten ustanowiony obowiązek jest określony podmiotowo i przedmiotowo w art. 10 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że osoby określone na podstawie art. 10 ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 10 ust. 10 pkt 1 tej ustawy. W art. 10 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenia, w drodze rozporządzenia: 1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inna okoliczność stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie § 1 i § 4 powołanego rozporządzenia. W § 1 rozporządzenia wyznaczono zakres regulacji przedmiotowej rozporządzenia, zaś w § 4 określono osoby zwolnione od obowiązku poddania się szczepieniu.

4.1.1. Obowiązująca regulacja prawna w ustawie o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada obowiązek poddania się szczepieniu. W sprawie nie ma zatem podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut, że jest to obowiązek, który nie został nałożony w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Ogłoszony przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczególnymi wskazaniami dotyczącymi stosowania szczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej nie stanowi podstawy obowiązku. Obowiązek wynika z mocy ustawy i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 10 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program Szczepień Ochronnych na dany rok jedynie warunkuje ten obowiązek.

4.2. Drugą podstawę zarzutu oparto na podstawie wyliczonej w art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi o niewykonalności obowiązku. Obowiązek jest niewykonalny, jeżeli z przyczyn faktycznych jego wykonanie nie jest możliwe. W przypadku obowiązku szczepienia wykazanie niewykonalności obowiązku wymaga poddania się przez zobowiązanego, a w przypadku małoletniego przez przedstawiciela ustawowego, procedurze ustalenia braku możliwości faktycznej jego spełnienia. Procedurę tą reguluje art. 17 ust. 2, ust. 3, ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Według art. 17 ust. 2 tej ustawy "Wykonanie obowiązku szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego". Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu obciąża małoletniego, który to przez przedstawiciela ustawowego musi zachować tę procedurę ustalenia czy nie występują przeszkody stanowiące z uwagi na stan zdrowia wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Niepodjęcie czynności poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie daje podstaw do wyprowadzenia niewykonalności obowiązku.

4.3. Trzecią podstawę wniesionego zarzutu oparto na podstawie wyliczonej w art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 8 podstawą zarzutu może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Artykuł 1a pkt 12 lit. b) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że "Ilekroć w ustawie jest mowa o: środku egzekucyjnym – rozumie się przez to: w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym: grzywnę w celu przymuszenia, – wykonanie zastępcze, – odebranie rzeczy ruchomej, – odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, – przymus bezpośredni". Obowiązek szczepienia jest obowiązkiem osobistym, którego z powodu charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Pozostawia to do wyboru do stosowania wyłącznie dwa środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia oraz przymus bezpośredni. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia i to w minimalnej wysokości nie daje podstaw do uznania jako zasadnego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie naruszył zatem Sąd art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5. Zaskarżone postanowienie o oddaleniu zarzutów nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, które dawało Sądowi podstawy do zastosowania sankcji nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym wyroku Sąd prawidłowo przeprowadził ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a zatem nie naruszył art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

6. Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie zgodności z prawem zastosowania grzywny w celu przymuszenia nie zostały naruszone przepisy postępowania, które uzasadniały zastosowanie środka wobec zaskarżonego postanowienia.

7. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadny wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego we wskazanym zakresie.

8. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.