Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2449/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34, art. 35a, art. 118, art. 118a.
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy, w myśl art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", orzeczenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z [...] października 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac lub podjęcia niezbędnych działań zapobiegawczych lub naprawczych, dla prac, prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszarów Natura 2000 [...] ([...]) i [...] ([...]) przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. zwany dalej "Zarządem Melioracji", pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w 2010 roku. Organy obu instancji prowadziły postępowanie wobec treści art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r. poz. 2134, ze zm.).

W uzasadnieniu skarżonego aktu przywołano następujące faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- postępowanie było prowadzone wobec zgłoszeń szeregu organizacji ekologicznych - Centrum Ochrony Mokradeł (z 12 stycznia 2011 r.), Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków oraz WWF (oba z 17 stycznia 2011 r.), Komitetu Ochrony Orłów (z 19 stycznia 2011 r.), Ptaki Polskie (pismo z 20 stycznia 2011 r.) oraz Klubu Przyrodników, zwanego dalej "Stowarzyszeniem" (z 4 lutego 2011 r.),

- wskazano, jakie czynności podjął organ I. instancji wobec wpływu zgłoszeń, oraz jaką dokumentację zgromadzono w sprawie; odnotowano, że uprzednie orzeczenia w sprawie były dwukrotnie uchylane (decyzje z [...] kwietnia i [...] września 2011 roku, z [...] października 2015 r. i [...] marca 2016 r.) a organ I. instancji po kolejnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia był obowiązany do wyjaśnienia szeregu istotnych okoliczności,

- w niniejszej sprawie orzeczono na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; zgodnie z nim: "Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych."; instytucja przewidziana w omawianym przepisie ma na celu zapewnienie skutecznej ochrony obszarów Natura 2000, umożliwiając właściwym organom interwencję w przypadku podjęcia działań szkodliwych dla tych obszaru bez uprzedniego zezwolenia, wymaganego w takich przypadkach przez przepisy prawa krajowego oraz unijnego; wówczas organ ochrony przyrody jest zobligowany do wszczęcia postępowania w rzeczonym trybie; dopiero w przypadku ustalenia, że działania, będące przedmiotem postępowania, mieszczą się w dyspozycji art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody a także że zostały one podjęte bez wymaganych zezwoleń lub decyzji, o których mowa w art. 34 i 35a wskazanej ustawy, jak również po stwierdzeniu, że w odniesieniu do tych działań nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o szkodach", organ ochrony przyrody winien wydać decyzję, którą nakaże natychmiastowe wstrzymanie tych działań lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych; przy tym - prowadząc postępowanie w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - regionalny organ administracji kieruje się zapisami art. 37a-37d ustawy o ochronie przyrody; uszczegóławiają one tok postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji o nakazie natychmiastowe wstrzymanie działań lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych; określają także elementy, będące składowymi decyzji,

- tak więc, dla zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody muszą wystąpić kumulatywnie przesłanki:

1 - podjęcie działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub proponowany obszar Natura 2000;

2 - podjęcie tych działań bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a wskazanej ustawy;

3 - do podjętych działań nie mają zastosowania przepisy ustawy o szkodach,

- dowody zebrane przez organ I. instancji są wystarczające, aby stwierdzić, że działania, wykonane przez Zarząd Melioracji w terminie listopad - grudzień 2010 r. - obejmujące odmulenie warstwą 30 cm odcinków cieków: [...] w km 2+739 - 9+700, [...] w km 1+926 - 3+930, [...] w km 0+000 - 6+450, [...] w km 0+000 - 8+660 - będące przedmiotem niniejszej sprawy, zostały podjęte bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a ustawy o ochronie przyrody; wynika to z pisma Zarządu Melioracji z [...] stycznia 2011 r.; wskazano w nim, że konieczność przeprowadzenia rzeczonych prac była uzasadniona podtapianiem użytków rolnych, zgłaszanych przez rolników; jednocześnie w piśmie tym poinformowano, że nie ustalono warunków prowadzenia robót w korytach rzek i cieków z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w B.; ponadto, z pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (z [...] stycznia 2011 r.) oraz organów nadzoru budowlanego szczebla powiatowego wynika, że nie prowadzono żadnych postępowań w stosunku do działań Zarządu Melioracji, polegających na konserwacji rzek i cieków, w ramach "usuwania skutków powodziowych" w 2010 roku,

- organ I. instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny w przedmiocie ustalenia skutków analizowanych prac na dzień wydania spornego rozstrzygnięcia; oparł się on na danych wizji terenowej, wykonanej 25 sierpnia 2015 r., danych dostarczonych przez [...] Park Narodowy, a także danych dostarczonych przez dr hab. inż. G. M. w e-mailach z [...] i [...] września 2016 r.; z danych tych wynika, że siedliska, które są zlokalizowane w zasięgu oddziaływania odmulonych cieków były w roku 2015 przesuszone; z danych dostarczonych przez [...] Park Narodowy wynika, że przeprowadzone prace odmuleniowe miały negatywny wpływ na siedliska [...]; dodatkowo z akt sprawy wynika, że - po wykonaniu prac z zakresu konserwacji gruntownej przez Zarząd Melioracji na analizowanych odcinkach cieków - była przeprowadzana konserwacja bieżąca; w protokole z wizji terenowej z [...] sierpnia 2015 r. stwierdzono, że roślinność z dna i brzegów [...] została wykoszona (co potwierdzają załączone do protokołu fotografie); z treści protokołu z [...] sierpnia 2015 r., dotyczącej odcinka rzeki K., wynika, że dno oraz skarpy są porośnięte roślinnością szuwarową i bagienną; niemniej jednak z dołączonej do protokołu fotografii wynika, że roślinność ta została wykoszona ze skarp i dna tego cieku; z wizji terenowej z [...] maja 2012 r. wynika, że w kilku miejscach jego odmulonego odcinka stwierdzono występowanie tam bobrowych, które hamowały odpływ wody i powodowały zmniejszenie oddziaływania tego cieku; jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazuje, że "zgłaszane są mu zamiary wykaszania roślinności porastającej skarpy i dna cieków w trybie art. 118 ustawy o ochronie przyrody.",

- słusznie stwierdził organ I. instancji, że odmulane cieki uległy regeneracji; uwarunkowania hydrologiczne odmulonego odcinka doliny rzecznej zachowały zdolność regeneracji bez wsparcia z zewnątrz; zapewniają one właściwy stan ochrony większości występujących na danym obszarze przedmiotów ochrony zależnych od wody,

- odnosząc się do kwestii możliwego oddziaływania prowadzonej działalności na obszary Natura 2000, wskazano:

- odmulone odcinki cieków [...], "[...]" w całości znajdują się w obszarach Natura 2000 [...] ([...]), [...] ([...]), natomiast odmulony odcinek cieku "[...]" znajduje się w obszarze Natura 2000 [...], biegnie po granicy obszaru Natura 2000 [...], a także po granicy [...] Parku Narodowego (lewy brzeg cieku znajduje się w granicach tego Parku); w obydwu obszarach Natura 2000 jest położona część odmulonego odcinka rzeki K. o długości ok. 3 km.,

- obszary Natura 2000 [...] i [...] w znacznej części pokrywają się ze sobą; obejmują rozległe, zatorfione obniżenie terenu, otoczone wysoczyznami morenowymi i równinami sandrowymi z doliną rzeki B.; teren ten stanowi obecnie największy kompleks dobrze zachowanych torfowisk niskich w Europie Środkowej,

- kompleks wymienionych ekosystemów, związanych z doliną rzeki B., skupia 75%-100% polskiej populacji lęgowej orlika grubodziobego i 50% populacji tego gatunku w Unii Europejskiej; orlik grubodzioby jest najrzadszym gatunkiem orła, występującym w Polsce i w Europie; wielkość populacji tego gatunku w Polsce wynosi 12-20 par (gatunek skrajnie nieliczny), ponadto około 1/3 tej populacji stanowią pary mieszane z blisko spokrewnionym orlikiem krzykliwym; tylko 10-12 par jest czystych genetycznie; pary składające się tylko z orlików grubodziobych, a więc zdolne odchować pisklęta niebędące mieszańcami, gnieżdżą się wyłącznie w [...]; jest to miejsce występowania ostatniej, najbardziej wysuniętej na zachód, zwartej populacji tego gatunku (przywołano źródła tych ustaleń); obszar specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]jest jedynym w Polsce, gdzie populacja orlika grubodziobego podlega ochronie; ze względu na to, że obszar ten obejmuje praktycznie całą populację orlika grubodziobego w Polsce i istotną część populacji Unii Europejskiej, sposób gospodarowania w obrębie siedlisk tego gatunku ma podstawowe znaczenie dla zachowania zarówno polskiej i europejskich populacji; rzadkość występowania gatunku [...] i jego koncentracja w jednym regionie kraju wynika z wysokich wymagań środowiskowych tego gatunku; jego obecność jest bowiem ściśle skorelowana z występowaniem rozległych, silnie zabagnionych obszarów mokradłowych i bagiennych lasów (torfowisk niskich i przejściowych), nienarażonych na antropopresję; ponadto stwierdzono, że jednym z niezbędnych i koniecznych warunków do utrzymania gatunku jest obecność corocznych, okresowych, wiosennych zalewów w biotopach orlika grubodziobego; w okresie wiosennym poziom wód musi być stosunkowo wysoki gdyż istnienie rozlewisk wokół lasu gniazdowego jest warunkiem występowania gatunków zwierząt, na które poluje orlik grubodzioby, a także izolacji przestrzennej od orlika krzykliwego, z którymi w warunkach istnienia zaburzeń hydrologicznych w siedliskach może tworzyć pary mieszane; z przeprowadzonej na obszarze [...] analizy hydrologicznej siedlisk obu gatunków orlików wynika, że przystosowany do egzystowania na intensywnie użytkowanych łąkarsko obszarach orlik krzykliwy zalewów takich nie toleruje (powołano źródła tych ustaleń); jak stwierdzono, siedliska orlika grubodziobego są poddane silnej presji na osuszanie i zagospodarowywanie w skali globalnej; dlatego gatunek ten obecnie utracił większość obszarów dogodnych do gniazdowania i żerowania; w całej Europie notuje się spadek jego liczebności o różnym stopniu nasilenia; biotopy o uwarunkowaniach hydrologiczno – siedliskowych, umożliwiających utrzymanie się tego gatunku, zachowały się w skali całej Polski tylko w [...]; stwierdzono jednak, że siedliska tego gatunku w [...] ([...]) zostały poddane i nadal ulegają dalszym intensywnym i bardzo niekorzystnym zmianom hydrologicznym, wynikającym z melioracji terenów podmokłych i utrzymywaniu istniejących urządzeń melioracyjnych; jest to podawane jako główna przyczyna hybrydyzacji gatunku i spadku liczebności liczby czystych genetycznie par i wzrostu liczebności par mieszanych w ciągu ostatnich 10 lat (podano źródła tych ustaleń); wynika to z faktu, że - pomimo bliskiego pokrewieństwa - orlik grubodzioby i orlik krzykliwy mają inne preferencje siedliskowe; w sytuacji, gdy silnie zabagnione tereny zostają przekształcone przez osuszenie samice orlika grubodziobego próbują utrzymać się w siedlisku, wybierając jako partnerów orliki krzykliwe; wygrywają one konkurencję z samcami orlika grubodziobego; są bowiem lepiej przystosowane do zdobywania pokarmu w siedliskach o zaburzonych stosunkach wodnych (podano źródło tego ustalenia),

- wedle informacji, przekazanej przez Komitet Ochrony Orłów z 2012 roku, w obrębie cieku "[...]" stwierdzono 3 stanowiska orlika krzykliwego w odległości odpowiednio 2 km, 2,1 km oraz 2,3 km od miejsca, w którym przeprowadzono prace odmuleniowe; z akt sprawy wynika również, że konieczność przeprowadzenia rzeczonych prac była uzasadniona podtapianiem użytków rolnych, zgłaszanych przez rolników (pismo Zarządu Melioracji z [...] stycznia 2011 r.); prace te zostały przeprowadzone w celu zlikwidowania zalewania użytków zielonych; mimo, że zgodnie z projektem planu zdań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] ([...]), zwanym dalej "[...]", ogólna ocena stanu ochrony gatunku ma ocenę U1 (niezadowalająca), to prace odmuleniowe nie miały znacząco negatywnego wpływu na orlika grubodziobego, występującego w sąsiedztwie odmulonych odcinków cieków; nie opuścił on bowiem swoich stanowisk, a wręcz - w 2011 roku - pojawiło się nowe; fakt, że pary mieszane, gniazdujące w zasięgu oddziaływania przedmiotowego odcinka [...], nie opuściły rewiru po wykonaniu prac odmuleniowych również stanowi przesłankę do uznania, że przeprowadzone prace pozostały bez wpływu na siedliska i sam gatunek; faktyczne występowanie par mieszanych wskazuje, że analizowane siedliska nie znajdowały się i nie znajdują się w stanie optymalnym - ich uwarunkowania hydrologiczne są na tyle przekształcone, że pozwoliły na wytworzenie się biotopów umożliwiających utrzymywanie się w nich orlików krzykliwych (które wtedy preferowane są jako partnerzy do wychowywania piskląt - hybryd); natomiast pojawienie się w tym biotopie pary orlika grubodziobego w 2011 roku może wynikać z różnych przyczyn, w tym również z poprawy uwilgotnienia łowisk tego gatunku,

- organ I instancji wskazał również, że lata 2013-2015 charakteryzowały się niskimi sumami opadów; w jego ocenie było to przyczyną braku występowania znacznych zalewów wiosennych oraz przesuszenia terenów przylegających; nie miało zaś związku z przeprowadzonymi pracami odmuleniowymi na analizowanych odcinkach cieków; organ ten stwierdził, że skoro uwarunkowania wilgotnościowe na analizowanym terenie były regulowane przez systematyczne odmulanie przedmiotowych cieków (co 3 lata), to prace z tego samego zakresu, wykonane w 2010 roku. nie mogły mieć znacząco negatywnego wpływu na stan zachowania ptaków, będących przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...]; uznał również, że analizowane odcinki cieków uległy regeneracji; wobec tego przedmiotowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe; organ odwoławczy zgodził się z przywołaną argumentacją wskazując następujące powody: przede wszystkim systematyczne odmulanie zwłaszcza [...] przed wykonaniem prac w 2010 roku (wg danych Zarządu Melioracji do 2010 roku ciek ten był konserwowany cyklicznie, co 3 lata - przed rokiem 2010 - w 2007), stabilizowało określony poziom wody a także przepustowość cieku; oznacza to, że prace - wykonane w 2010 roku, które obecnie są przedmiotem niniejszego postępowania - nie mogły mieć znacząco negatywnego wpływu na siedliska i populację orlika grubodziobego w obszarze Natura 2000 [...],

- podkreślono, że analizowany teren stanowi obszar Natura 2000 od 2004 roku; dopiero od tego momentu obowiązują tam regulacje, przewidziane art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; ponadto przedmiotem niniejszej sprawy są tylko skutki tych prac, które zostały wykonane przez Zarząd Melioracji w 2010 roku; skutkiem tych prac było przede wszystkim utrzymanie efektów prac z zakresu regularnej konserwacji gruntownej i bieżącej [...] z lat poprzednich; przede wszystkim przyczyną przesuszenia terenu były warunki atmosferyczne, panujące w latach 2013-2015, pomijając znaczenie odwadniającego wpływu [...]; jednakże, z akt sprawy wynika, że - wykonując prace odmuleniowe na odcinku [...] - Zarząd Melioracji nie zadbał o należyte funkcjonowanie zastawek piętrzących, zlokalizowanych w obrębie odmulonego fragmentu cieku, na których użytkowanie uzyskał pozwolenie wodnoprawne (decyzja Starosty Powiatowego w G. z [...] lipca 2008 r.); umiejscowienie na tym cieku szeregu zastawek piętrzących wskazuje, że należy on do systemów melioracyjnych typu odwadniająco – nawadniającego; ich zadaniem jest nie tylko odprowadzanie "nadmiaru wody", ale również umożliwienie hamowania i regulowania odpływu; wykonanie konserwacji funkcji odwodnieniowej cieku, z pominięciem wykonania konserwacji funkcji regulowania i hamowania odpływu (urządzeń piętrzących), spowodowało więc w pierwszej kolejności szybki odpływ wody wiosną (zmniejszenie lub brak wiosennych zalewów), a następnie (zwłaszcza podczas suchych lat 2013-2015), w połączeniu z nieużytkowaniem zastawek piętrzących, skutkowało przesuszeniem terenu przez całe sezony wegetacyjne; tymczasem elementem prawidłowego funkcjonowania tego typu systemów melioracyjnych (nawet w warunkach upraw polowych) jest również obecność sprawnie działających zastawek na rowach czy ciekach, których zadaniem jest piętrzenie wody w celu zapobieżenia nadmiernemu obniżeniu poziomu wód gruntowych na przylegających terenach, w okresach suszy: Zarząd Melioracji zobligowano pozwoleniem wodnoprawnym do piętrzenia wody zastawkami w okresie od 1 kwietnia do 1 września; jak wynika z akt sprawy - przynajmniej na analizowanym odcinku [...] - nie było to wykonywane,

- przeanalizowano, czy prace Zarządu Melioracji mogły znacząco negatywnie oddziaływać na gatunek i siedlisko cietrzewia; wykonane prace nie wpłynęły znacząco negatywnie na ten gatunek; z danych zawartych w aktach sprawy wynika, że w zasięgu oddziaływania prac, przeprowadzonych przez Zarząd Melioracji na K. i [...], znajdują się siedliska cietrzewia; przywołano informacje, uzyskane od [...] Parku Narodowego przy piśmie z [...] września 2013 roku, w którym wskazano: "trwa spadek liczebności cietrzewia w całej [...], w związku z czym wykonanie prac na rzece K., [...],[...], kanału W. nie mogą zostać uznane za przyczynę zaniku tego gatunku w tym rejonie"; cietrzew jest gatunkiem, którego występowanie jest uzależnione od występowania terenów podmokłych, a ich osuszanie stanowi zagrożenie dla tego gatunku; prowadzi bowiem do ubożenia szaty roślinnej, a więc jego bazy pokarmowej i osłonowej; tak jak gatunek orlika grubodziobego, cietrzew jest gatunkiem skrajnie nielicznym - liczebność w Polsce szacuje się na 250-300 samców (przywołano źródła ustaleń); natomiast na terenie całej Kotliny B. w 2014 roku stwierdzono występowanie 48-50 samców (dane z inwentaryzacji cietrzewia z lat 2012-2013); stanowi to około 20% ogólnopolskiej populacji; istnieje wiele czynników, powodujących spadek liczebności populacji; trudno więc jest ocenić konkretną przyczynę tego zjawiska; dlatego trudno uznać, że wykonane w obrębie rzeki K. prace odmuleniowe mogłyby prowadzić do spadku liczebności omawianego gatunku,

- słuszna jest argumentacja organu I. instancji w przedmiocie braku znacząco negatywnego oddziaływania analizowanych prac na siedlisko i gatunek wodniczki; jej siedliska stwierdzono w zasięgu oddziaływania odmulonego odcinka rzeki K.; gatunek ten jest związany z występowaniem rozległych turzycowisk na torfowiskach niskich; organ I instancji - w oparciu o załączniki nr 9 do projektu Planu - stwierdził, że stan siedliska dla poszczególnych stanowisk wodniczki został oceniony jako niezadowalający lub zły, nie tylko w miejscach pozostających pod wpływem odmulonych cieków; jest to przesłanką do stwierdzenia, że wykonanie tych prac nie miało znacząco negatywnego wpływu na ocenę siedliska w analizowanym rejonie; przede wszystkim przedmiotem niniejszej sprawy są tylko te siedliska wodniczki, które pozostają pod wpływem odmulonych odcinków cieków; przyczyną przesuszenia siedlisk wodniczki były wyłącznie panujące warunki atmosferyczne; utrata lub pogorszenie jakości siedlisk lęgowych i żerowisk na skutek osuszania terenów podmokłych, w wyniku budowania nowych lub funkcjonowania istniejących rowów melioracyjnych (w tym w wyniku prac utrzymaniowych lub odtworzeniowych) ma średnio negatywny wpływ; jako silny negatywny wpływ wskazuje się ograniczenie dostępności lub utratę siedlisk lęgowych i żerowisk na skutek zarastana torfowisk, wilgotnych łąk i innych terenów podmokłych przez trzcinę, krzewy i drzewa,

- zgodnie ze Standardowym Formularzem Danych, przedmiotem ochrony w granicach obszaru Natura 2000 [...] są również następujące gatunki ptaków: bąk, bocian biały, trzmielojad, bielik, żuraw, kszyk, dzięcioł średni, podróżniczek; w projekcie Planu stan zachowania wskazanych gatunków określono jako FV – właściwy; natomiast z pisma [...] Parku Narodowego z 12 sierpnia 2016 r. wynika, że liczebność poszczególnych gatunków jest zróżnicowana; jak zaznaczono, przed dokonaniem działań w obrębie cieków nie przeprowadzono inwentaryzacji (lata 2009-2010) tych gatunków; odmulenie cieków nie miało więc znacząco negatywnego wpływu na te przedmioty ochrony,

- mając to na uwadze, nie było znacząco negatywnego oddziaływania skutków analizowanych prac na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] ([...]), w szczególności na chronione populacje: orlika grubodziobego, cietrzewia i wodniczki, ale również pozostałe gatunki, które są uzależnione od występowania wysokiego uwilgotnienia w siedliskach,

- odnośnie wpływu skutków wykonania przedmiotowych prac na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] ([...]) dane na temat występowania siedlisk przyrodniczych (zwłaszcza siedliska 6410) w zasięgu oddziaływania przedmiotowych prac na K., Kanale W., [...], ustalono w oparciu o wyniki inwentaryzacji przyrodniczej wykonywanej w latach 2006 – 2007; jak wskazano w pismach [...] Parku Narodowego, w sąsiedztwie K. stwierdzono występowanie siedliska 9170 - Grąd subkontynentalny, 6210 - murawy kserotermiczne, 2330 - wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi siedliska oraz 3150 - Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne; odnośnie siedliska Grądu subkontynentalnego ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że płat tego siedliska znajduje się w znacznej odległości od miejsca, gdzie przeprowadzono prace odmuleniowe; wskazuje to na brak znacząco negatywnego oddziaływania na to siedlisko; z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że w niedalekiej odległości od rzeki K. jest zlokalizowane siedlisko 6210 - murawy kserotermiczne; głównym zagrożeniem dla istnienia i funkcjonowania muraw kserotermicznych jest sukcesja wtórna (przywołano źródło ustaleń); utrzymanie pełnej zmienności zbiorowisk i zachowanie bogactwa florystycznego tych siedlisk wymaga podjęcia zabiegów ochrony czynnej, polegającej na przywracaniu i utrzymywaniu dawnych, ekstensywnych form użytkowania, takich jak wypas, koszenie, w niektórych przypadkach kontrolowane wypalanie; działania, polegające na odmuleniu cieku, nie miały znacząco negatywnego wpływu na omawiane siedlisko; brak znacząco negatywnego wpływu podjętych działań na siedliska 2330 - wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi, 6410 - zmiennnowilgotne łąki trzęślicowe, 6510 - niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie; z przeprowadzonej 25 sierpnia 2016 r. wizji lokalnej wynika, że cieki, w obrębie których podjęto usuwanie szkód powodziowych, uległy naturalnej regeneracji; wskazane cieki nie zostały też ponownie odmulone; odnośnie Kanału W. ustalono w trakcie wizji, że na odcinku - na wysokości miejscowości Z. - był widoczny wysoki stan wody, szandory na urządzeniach piętrzących są zamknięte, a woda jest piętrzona; [...] - na odcinku od przepustu na wysokości miejscowości G. w stronę rzeki B. - nie prowadził wody; w kierunku przeciwnym - za przepustem w kanale - znajdowała się stagnująca woda; [...] nie prowadził wody w dniu oględzin, a w cieku K. stwierdzono niski poziom wód; znaczny upływ czasu, od momentu wykonania przedmiotowych prac, pozwala więc na stwierdzenie, że odcinek rzeki K. powrócił do stanu przed odmulenia; przeprowadzone działania nie były zatem znaczące i nieodwracalne; z pisma Zarządu Melioracji z [...] kwietnia 2017 r. wynika, że w stosunku do odcinka rzeki K. w km 2+739 - 9+700 może on zadeklarować ograniczenie konserwacji na 5 lat, jedynie do konserwacji bieżącej, polegającej na wykoszeniu porostów ze skarp i dna, wykonywanej corocznie od 15 sierpnia do 30 września; odnośnie cieku [...] Zarząd Melioracji deklaruje gotowość piętrzenia istniejących budowli oraz ograniczenia konserwacji do koszenia skarp i dna w terminie jak wyżej,

- z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że w dopływach rzeki B. jest możliwe występowanie dwóch przedmiotów ochrony w obszarze Natura 2000 [...] - minoga ukraińskiego oraz piskorza; przeprowadzone w obrębie cieków prace odmuleniowe mogły teoretycznie wpłynąć na zniszczenie mikrosiedlisk tych gatunków; jednakże brak jest danych potwierdzających występowanie tych gatunków w ciekach; natomiast brak danych sprzed wykonania prac, uniemożliwia rzetelną ocenę,

- odwołania wniesione przez Stowarzyszenie jest bezzasadne; art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, mówiący o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie dotyczy jakiegokolwiek, lecz jedynie znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko; stąd nie wszystkie negatywne oddziaływania, będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala, stopień i charakter oddziaływania będzie uznana za znaczącą; ponadto sformułowanie "znaczące negatywne oddziaływanie", jako nieostre, sprawia, że przy dokonywaniu oceny organ administracji powinien precyzyjnie wskazać te przesłanki,

- w myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, wydaje się decyzję o jego umorzeniu; sprawa jest bezprzedmiotowa, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej - w formie decyzji administracyjnej - ingerencji organu administracyjnego; jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne lub negatywne, staje się wówczas prawnie niedopuszczalne,

- w danej sprawie podjęto wszelkie kroki, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, oraz prawidłowo zgromadzono i rozpatrzono materiał dowodowy; tym samym nie doszło do zaniechania obowiązków, wynikających z przepisów procedury administracyjnej; w omawianej sprawie nie można tracić z pola widzenia oczywistego celu instrumentów, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; znajdą one swoje uzasadnienie wyłącznie wtedy, gdy niepożądana ingerencja w obszar chroniony nie tylko miała miejsce w przeszłości ale trwa w dalszym ciągu, w konsekwencji czego istnieje zarówno potrzeba, jak i możliwość powstrzymania tej ingerencji poprzez nałożenie na jej sprawcę stosownych zakazów i nakazów.

W skardze wniesionej przez Stowarzyszenie przywołano następująca argumentację:

- organy prawidłowo ustaliły, ze działania podjęte przez Zarząd Melioracji były działaniami podjętymi bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody i bez decyzji, o której mowa w art. 35a tej ustawy; w sprawie nie toczyło się ani nie toczy się postępowanie w sprawie szkody w środowisku; zagadnieniem spornym jest to, czy wykonane prace mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000; błędnie oceniono tę przesłankę; dotyczy ona samej możliwości wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania wskutek wykonanych działań; będzie ona spełniona nawet wówczas, gdy skutki nie wystąpią, np. wobec korzystnego zbiegu innych czynników,

- z ustaleń w postępowaniu i zgromadzonych materiałów wynika;, że po wykonaniu prac wystąpiło przesuszenie siedlisk, w tym - w opinii [...] Parku Narodowego - mające wpływ na pogorszenie siedlisk cietrzewia,

- organy ustaliły, że w 2015 roku populacja orlika grubodziobęgo nie uległa pogorszeniu; nie jest to jednak dowód, że nie pogorszyła się jakość siedlisk tego gatunku, a jakość siedliska także stanowi element oceny stanu ochrony; ustalono, że w 2015 roku siedliska były przesuszone, a - jak wiadomo - gatunek ten wymaga rozlewisk wody; przesuszenie jest więc pogorszeniem jakości siedliska; nie ustalono wprawdzie, czy przyczyną tego pogorszenia były wykonane prace, czy suche lata 2013-2015; tym samym jednak nie wykluczono, że przesuszenie mogło być związane z wykonanymi pracami - np. w ten sposób, że pogłębienie (odmulenie) cieków zmniejszyło odporność siedlisk na przesychanie w latach suchych; do spełnienia przesłanki z art. 37 wystarczy tymczasem, że analizowane prace mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000; nie też konieczne, by takie oddziaływanie w rzeczywistości wystąpiło; brak wykluczenia możliwości, że przesuszenie było związane z wykonanymi pracami, powinien więc być wystarczający do uznania wystąpienia przesłanki z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody,

- samo wcześniejsze odmulenia rowów nie wyklucza, że i wówczas powodowało to negatywne oddziaływanie; nie było to jedynie przedmiotem postępowań administracyjnych i nie było szczegółowo analizowane; w podobnym stanie faktycznym, Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie o sygn. akt C-418/04, uznał, że prace, polegające na konserwacji gruntownej rowów odwadniających obszar Natura 2000 ważny dla ptaków zależnych od wysokiego poziomu wód, były "mogącymi znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000", niezależnie od faktu, że były one wielokrotnie powtarzane w przeszłości (pkt. 248-264 wyroku i powiązane pkt. 170-185 opinii Rzecznika Generalnego wydanej w postępowaniu) i niezależnie, że negatywne skutki prac nie odzwierciedliły się w spadku populacji gatunku; zasada prowspólnotowej interpretacji prawa wymaga, aby i w rozważanej sprawie interpretować ustalenia faktyczne zgodnie z tym wyrokiem,

- podobnie, co do cietrzewia i wodniczki, stwierdzono negatywne trendy tych gatunków, ale organy uznały, że są one spowodowane innymi czynnikami, a nie analizowanym odmuleniem cieków; niemożliwość odróżnienia negatywnych skutków analizowanego przedsięwzięcia od negatywnych trendów, wynikających z innych przyczyn, oznacza jednak, że możliwości negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia' na obszar Natura 2000 nie wykluczono, a więc świadczy właśnie, że prace mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszar,

- w stosunku do bąka, bielika, bociana białego, żurawia, kszyka, organy w istocie nie zbadały możliwości negatywnego oddziaływania; organ I instancji uznał, jakoby z właściwego stanu ochrony tych gatunków w obszarze Natura 2000 [...] (FV), wynikało automatycznie, że przeprowadzone działania nie mogły znacząco negatywnie oddziaływać na te przedmioty ochrony; tymczasem po pierwsze, nie można ograniczać pojęcia "znacząco negatywnego oddziaływania" tylko do takich oddziaływań, które przeklasyfikowałyby ocenę ogólną stanu ochrony gatunku w całym obszarze Natura 2000 - np. z właściwej (FV) do niezadowalającej (Ul); sytuacja, w której na skutek wykonanych działań, w sąsiedztwie odmulonych cieków, pogorszyłyby się wskaźniki stanu siedliska gatunku, nawet gdyby to pogorszenie nie wyraziło się w obniżeniu ogólnej oceny stanu ochrony gatunku w całym obszarze Natura 2000 o całą klasę, również musiałaby być uznana za znacząco negatywne oddziaływanie, z punktu widzenia celów ochrony obszaru; ponadto, przesłanką z art. 37 ust. 1, jest sama możliwość wystąpienia znacząco negatywnych oddziaływań, bez konieczności by takie pogorszenie faktycznie wystąpiło; organ ograniczył się natomiast do wskazania, że liczebność poszczególnych gatunków. jest zróżnicowana, a - przed wykonaniem prac - nie przeprowadzono ich inwentaryzacji; brak jednak możliwości ustalenia stanu początkowego, w kontekście art. 37 ust. 1, nie może być przesłanką przeciwko możliwemu znacząco negatywnemu oddziaływaniu prac; organ przyjął również błędnie, że - jeśli zajścia znacząco negatywnego oddziaływania organ nie potrafi stwierdzić - wyklucza to możliwość' takiego oddziaływania w rezultacie wykonanych prac,

- w przypadku minoga ukraińskiego i piskorza, organ stwierdził, że nie ma danych, które umożliwiałyby stwierdzenie zajścia znacząco negatywnego oddziaływania, choć uznały, że "przeprowadzone w obrębie cieków prace odmuleniowe mogły teoretycznie wpłynąć na zniszczenie mikrosiedlisk tych gatunków"; przesłanką z art. 37 jest właśnie sama, choćby teoretyczna, możliwość znacząco negatywnego oddziaływania prac,

- konkluzje organu są oparte na rozumowaniu, że skoro do znaczącego pogorszenia stanu ochrony przedmiotów ochrony nie doszło, to wykonane prace nie mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000; tymczasem, do spełnienia przesłanki możliwości znacząco negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 nie jest konieczne, by oddziaływanie takie zaszło, rzeczywiście pogarszając stan przedmiotu ochrony; przesłanka zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody istnieje także wówczas, gdy wykonane działania stwarzają ryzyko negatywnych zmian w siedlisku przedmiotów ochrony, choćby ryzyko to z jakichś przyczyn się nie zrealizowało – np. zostało w niektórych miejscach zbuforowane przez funkcjonowanie urządzeń piętrzących (jak sugerują materiały postępowania); z samego faktu, że nie zaistniało pogorszenie stanu ochrony, nie można więc wywodzić, ze nie zaistniała możliwość znacząco negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000; do zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wystarcza już sama możliwość takiego oddziaływania,

- znacząco negatywnym oddziaływaniem na obszar Natura 2000, z punktu widzenia celów jego ochrony, jest ponadto nie tylko negatywna zmiana stanu populacji lub siedlisk chronionych gatunków, ale także utrudnienie realizacji celu ochrony, polegającego na poprawie stanu ochrony gatunku do stanu właściwego; w przypadku gatunków, będących obecnie w niezadowalającym lub złym stanie ochrony, znacząco negatywnym oddziaływaniem na obszar Natura 2000" jest również każde utrudnienie przywracania stanu właściwego; tego aspektu wystarczająco nie zbadano; to, że po sześciu latach od odmulenia cieków dochodzi do ich renaturyzacji, nie może być przesłanką do uznania, że odmulenie nie mogło znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000; nawet odwracalne, ale trwające, przez co najmniej sześć lat, pogorszenie stanu siedlisk powinno być uznane za oddziaływanie znaczące; w szczególności, oznacza ono opóźnienie w osiąganiu celów ochrony obszaru; takie opóźnienie może i powinno być naprawione,

- materiały postępowania sugerują, że działaniem zapobiegawczym powinno być odstąpienie od odmulania przedmiotowych cieków w przyszłości i pozostawienie ich do dalszej renaturyzacji, która rzeczywiście ma miejsce, zaś działaniem naprawczym - wykorzystanie urządzeń piętrzących; w tej sprawie mogą więc i powinny wciąż znaleźć zastosowanie instrumenty z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja, choć w części wadliwie uzasadniona, nie narusza prawa. Prawidłowo skonstatowano w sprawie brak przesłanek do wydanie decyzji w myśl art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wobec przedmiotu postępowania – prac utrzymaniowych, prowadzonych w 2010 roku przez Zarząd Melioracji, w związku z usuwaniem skutków powodzi.

Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze następujące uwarunkowania prawne.

W art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przewidziano wydanie decyzji o ile działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, przewidzianego ustawą o ochronie przyrody bądź decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, wydawanej w myśl odrębnych przepisów. Jednocześnie, wobec treści art. 37 ust. 4 tej ustawy, wskazana regulacja nie ma zastosowania, gdy w sprawie wystąpią przesłanki do prowadzenia postępowania w myśl ustawy o szkodach. Oznacza to pierwszeństwo stosowania regulacji odrębnych w razie ustalenia, że w sprawie występuje szkoda w środowisku. Ma to istotne znaczenie. Wytycza bowiem w istocie zakres przedmiotowy stosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Mianowicie - w razie ujawnienia szkody w środowisku - dany przepis nie może znaleźć zastosowania. Istotne jest więc, co zasadnie podkreślono w skardze, że art. 37 ust. 1 ma zastosowanie generalnie wówczas, gdy realizowane są działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, lecz nie gdy ujawniono określone szkody w środowisku. Wtedy bowiem zastosowanie znalazłyby przepisy ustawy o szkodach.

Wymaga też odnotowania, że - wobec zakresu władczych rozstrzygnięć, jakie mogą być podjęte, w myśl art. 37 ust. 1 in fine - gdy chodzi o działanie epizodyczne, które ze swej natury uległo już zakończeniu, stwierdzenie możliwości jego znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, może skutkować wyłącznie wydaniem decyzji o zobowiązaniu do podjęcia niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych. Bezzasadne byłoby natomiast w takim przypadku orzekanie o natychmiastowym wstrzymaniu działań.

Odnosząc wskazane uwagi do rozważanego stanu faktycznego należy w pierwszym rzędzie podkreślić, że przedmiotem danego postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w sentencji orzeczenia wydanego w tej sprawie, była ocena działania o charakterze epizodycznym, określonego mianem likwidacji skutków powodzi w 2010 roku. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że organ administracji w istocie skoncentrował się na badaniu, czy konkretne działanie skutkowało powstaniem szkód w środowisku (gdy chodzi o gatunki lub siedliska), co nie jest głównym przedmiotem niniejszego postępowania. W razie ustalenia wystąpienia szkody, zastosowanie mogłoby znaleźć bowiem wyłącznie przepisy ustawy o szkodach, wobec powołanego już art. 37 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Z kolei przedmiotem niniejszego postępowania, prowadzonego w myśl art. 37 ust. 1 mogą być wyłącznie ustalenie, czy działania tego rodzaju, jak podjęte przez Zarząd Melioracji, mogły znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Chodzi więc o w istocie teoretyczne rozważenie (co wymaga oczywiście wiedzy eksperckiej) możliwości wystąpienie pewnych skutków, tak jak ma to miejsce w przypadku obowiązku uzyskania uprzedniej zgody, w myśl art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Także tam wymagane jest zezwolenie z uwagi na jedynie potencjalną możliwość pewnych skutków. Wolę prawodawcy w tym zakresie potwierdza użycie identycznych sformułowań dla określenia, kiedy wymagana jest zgoda, w myśl art. 34 ustęp 1 oraz kiedy wydawana jest decyzja, na podstawie art. 37 ust 1 ustawy o ochronie przyrody. Jednocześnie, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego aktu, a co także podkreślono w skardze, nie sposób wykluczyć, że organ uznał generalnie prowadzenie prac, polegających na odmulenie cieków wodnych o stosowną głębokość, gdy pozostają one w związku z utrzymywaniem stosunków wodnych na konkretnych obszarach Natura 2000, wobec celu ich ustanowienia (ochrona stanowisk i gatunków uzależnionych od konkretnych stosunków wodnych), za działanie mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Wyjaśniał np., czy w sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 37 ustęp 3 ustawy o ochronie przyrody. Jednocześnie argumentacja organu skupia się na ocenie, że prowadzone wówczas działania nie skutkowały - jego zdaniem - znaczącym negatywnym oddziaływaniem na cele ochrony konkretnych obszarów Natura 2000, rozumianymi przezeń tożsamo z wystąpieniem szkody w środowisku, co jednak - jak już wskazano - nie jest przedmiotem sprawy prowadzonej w danym trybie.

Równocześnie jednak, poczynione przez organ ustalenia oraz niesporne okoliczności faktyczne sprawy uzasadniały ocenę przez Sąd, że umorzenie postępowania w danym przypadku było zasadne. Skoro przedmiotem sprawy, prowadzonej przez organ w danym przypadku, było wyłącznie działanie epizodyczne, prowadzone w ramach akcji usuwania powodzi w 2010 roku, nie było możliwości wydania w sprawie orzeczenia o zakazie natychmiastowego wstrzymania działań. Jednocześnie - w kontekście uwarunkowań faktycznych danej sprawy, gdzie do działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, doszło 6 lat temu, zaś (wedle oceny wyspecjalizowanego organu) musiało dojść do zregenerowania ewentualnych negatywnych następstw zmiany stosunków wodnych, czy usuwania mułu - nie było już przesłanek do orzekania o podjęciu niezbędnych działań zapobiegawczych lub naprawczych. Przy tym do uwzględnienia naturalnych czynników regeneracji organ był zobowiązany normatywnie przez pracodawcę, wobec treści art. 37a ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Także na etapie skargi Stowarzyszenie nie przedłożyło żadnych dowodów (np. specjalistycznych opracowań), które choćby uprawdopodobnianiałyby, że ewentualne skutki podjętych działań nie zostały usunięte wobec naturalnej regeneracji. Nie uprawdopodobniono przekonywająco, że stan ochrony konkretnych gatunków byłby inny niż występujący obecnie. Poprzestano wyłącznie na pewnych dywagacjach i polemikach (gdzie trafnie zresztą wskazano, że trzeba odnosić się do stanu, jaki występowałby w razie nie podjęcia danych działań regulacyjnych). Nie mogą być to jednak wystarczające dla podważenia oceny, sformułowanej przez wyspecjalizowany organ administracji, gdzie wywodzono, że znaczące skutki nie mogły wystąpić, odwołując się nie tylko do stwierdzonego obecnie stanu (co nie może być przesądzające), lecz przywołując także czynniki, jakie znaczny wpływ mogłaby wywierać (sukcesja pewnej roślinności itp.), wadliwa eksploatacja systemu urządzeń melioracji wodnych, w tym zastawek (wykraczające poza jednorazowe nieprawidłowości na etapie epizodycznych prac).

W takiej sytuacji umorzenie postępowania było w pełni uzasadnione.

Odnosząc się do argumentacji skargi, trzeba powtórzyć, że przedmiotem postępowania, zakończonego skarżoną decyzją, były wyłącznie epizodyczne działanie, które miało miejsce w 2010 roku. Organ wskazuje wprawdzie na ustalony w kontekście toczącej się sprawy fakt prowadzenia prac utrzymaniowych regularnie, także w innych latach. Nie wyjaśniał jednak w istocie, czy miały one identyczny charakter (usuwanie mułu o warstwie 30 cm.), zaś pojęcie to używa także opisując takie czynności jak koszenie skarp itp. (tzn. konserwacja bieżąca). Nie rozważano też w przedmiotowej sprawie czy - i w przypadku, jakiego rodzaju prac konserwacyjnych – wymagałyby one uzyskanie zgody, w myśl art. 34 ustęp 1 ustawy o ochronie przyrody. Kwestia ta wykracza poza przedmiot mniejszego postępowania, w którym oceniono wyłącznie konkretne działania w kontekście, zasadności wydania decyzji o nałożeniu konkretnych obowiązków wobec możliwości znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy wskazać, że nie mogą one prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu z następujących przyczyn:

- poza oceną Sądu, jako nieistotne dla wyniku sprawy (umorzenie postępowania wobec bezprzedmiotowości), pozostają kwestie czy organ trafnie ocenił, czy konkretne działania należały do mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000; jak wskazano, uzasadnienie zaskarżonego aktu nie jest w tym zakresie spójne i nie odnosi się do stosownych kryteriów normatywnych; uchybia to wymogom postępowania, gdy chodzi o obowiązek właściwego uzasadnienia orzeczenia (art. 107 § 3 wobec art. 8 i 11 K.p.a.); nie mogło być to jednak wpływu na wynik danej sprawy, gdzie - jak już wskazano - brak było przesłanek do wydania decyzji o nałożeniu określonych obowiązków na Zarząd Melioracji; uchybienie przepisom postępowania, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy nie może być przesłanka uchylenia zaskarżonego aktu; wynika to a contrario z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.),

- w takiej sytuacji poza oceną Sądu pozostają zarzuty błędnej klasyfikacji przeprowadzonych prac w kontekście oceny, wyrażonej w wyroku ETS o sygn. akt C-418/04,

- chybione są zarzuty, gdzie wadliwości rozstrzygnięcia upatrywano w braku nałożenia stosownych obowiązków, co do zakazu wykonywania stosownych prac w przyszłości; przedmiotem oceny przez organ w danym postępowaniu, co wynika z sentencji zaskarżonego aktu, nie było generalnie prowadzenie prac utrzymaniowych przez Zarządu Melioracji, lecz działanie doraźne, określane mianem usuwania skutków powodzi w 2010 roku; o ile Stowarzyszenie uzna, że także inne, podejmowane w przyszłości periodycznie prace utrzymaniowe Zarządu Melioracji winny być klasyfikowane, jako działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, może zgłosić odrębny wniosek o przeprowadzenie stosownego postępowania w tym zakresie; jak natomiast wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego aktu, obecnie Zarząd Melioracji deklarował ograniczenie zakresu prowadzenia stosownych prac; nie wyklucza to a priori zasadności wszczęcia stosownego postępowania w przyszłości, jeżeli szersze prace byłyby prowadzone bez zezwolenia a stanowiłyby działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000; w ocenie Sądu kwestia ta powinna być jednak generalnie rozstrzygana na gruncie procedury z art. 118 i 118a ustawy o ochronie przyrody, gdzie - wobec dokonywania obowiązkowego zgłoszenia - organ ochrony przyrody ocenia, czy zasadne jest uzyskanie stosownych decyzji bądź zezwolenia, w myśl artykułu 34 ustęp 1 ustawy o ochronie przyrody (w szczególności wobec treści art. 118 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 7 pkt 2, ust. 8 i 9, art. 118a ust. 6); uchybienie obowiązkowi dokonania zgłoszenia stanowi przy tym - w myśl ustawy o ochronie przyrody - wykroczenie, objęte sankcją (art. 131 pkt 8),

- nie może mieć znaczenia dla wyniku mniejszej sprawy, podnoszona w skardze, okoliczność ujawnienia w toku postępowania, że w trakcie prac w 2010 roku doszło do nieprawidłowości, gdy chodzi o zasady eksploatacji urządzeń wodnych, ujętych w pozwoleniu wodnoprawnym; równocześnie wskazywano bowiem, że powodem znaczniejszych oddziaływań mogła być wadliwa eksploatacja zastawek w okresie wiosennym, gdy prowadziło to do odpływu znaczniejszych ilości wód, występujących w tej porze roku; były to czynności wykraczające poza prace określane mianem usuwania skutków powodzi z 2010 roku, będące w istocie przedmiotem oceny w danej sprawie; przedmiotem postępowania, prowadzonego w myśl art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie przy tym jest ocena, czy określone działania, obiektywnie mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, były prowadzone legalnie w kontekście uzyskania stosownych zgód, innych niż wskazana w art. 34 ust. 1 lub 35a, bądź sprzecznie z warunkami stosownych decyzji administracyjnych (np. pozwolenia wodnprawnego); nie może mieć to żadnego wpływu na wynik sprawy, gdzie ocenia się, czy - wobec zaistniałego zdarzenia - zasadne jest orzeczenie w o stosownym zakazie lub nakazie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.