Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 372/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par 1 pkt 1 i 3 i par 1 a oraz art 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35 i 36
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P., Z. P. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku I. zobowiązuje Wójta Gminy D. do rozpatrzenia wniosku skarżących K. P. i Z. P. w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy D. dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy D. na rzecz skarżących K. P., Z. P. solidarnie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2018r. K. P. i Z. P. wnieśli skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia ich wniosku złożonego w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr [...] i [...] (przywrócenie rowu melioracyjnego odprowadzającego wody gruntowe i opadowe).

W skardze skarżący powołali się na przepis art. 234 ust.1, 2 i 3 Prawa wodnego opisali dotychczasowy przebieg postępowania w tym w szczególności wskazali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpoznało ich ponaglenie uznając je za zasadne i wyznaczając termin do rozpoznania wniosku skarżących, który nie został dotrzymany. Wskazali, że podejmowane do tej poru przez Wójta Gminy działania o które wnosili we wnioskach, dotyczyły rowu [...] i [...]. Wójt wszczął natomiast postępowanie w sprawie odwodnienia działki [...] nie ustosunkowując się do pism o przywrócenie stanu poprzedniego rowu i tym samym nie wszczął postępowania dotyczącego rowu [...] i [...]. Reasumując skarżący wskazali, że zostały zaburzone stosunki wodne, poprzez brak przepustu pod drogą gminną oraz zasypanie urządzeń wodnych co jest naruszeniem przepisów prawa wodnego. Wskazali, że zalewa im drogę dojazdową do posesji, co uwidaczniają załączone do skargi zdjęcia .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że organ mając na względzie skomplikowany stan faktyczny sprawy nie jest w stanie uczynić zadość żądaniu skarżących tj. wydać decyzji o udrożnieniu rowu na wymienionych działkach [...] i [...], gdyż tego rowu od wielu lat (prawdopodobnie od ok. 1960r. ) fizycznie nie ma a na trasie gdzie rów istniał właściciele sąsiednich nieruchomości pobudowali budynki mieszkalne i gospodarcze. Tym samym nie ma fizycznej możliwości jego odtworzenia. Wskazano przy tym że Wójt Gminy poszukuje alternatywnych rozwiązań, ale z uwagi na konfliktowość zainteresowanych właścicieli nieruchomości sąsiednich w chwili obecnej każde rozwiązanie trafia na brak akceptacji i zrozumienia. Dodatkowo sytuacja skomplikowała się jeszcze gdy jeden z mieszkańców wsi G. na swej działce (nr ew. [...] i [...]) wybudował za zezwoleniem właściwych organów staw retencyjny w sposób częściowo niezgodny z udzielonym zezwoleniem (wywyższając jedną ze skarp tego stawu) tym samym uniemożliwiając przepływ wód opadowych i roztopowych z działek sąsiednich na działki na których został wybudowany staw retencyjny, powodując tym samym okresowo zalewanie działek sąsiednich w tym działki skarżących. Reasumując organ wskazał, że w sytuacji opisanej w skardze nie można znaleźć rozwiązania które byłoby korzystne nie tylko dla skarżących ale również dla właścicieli nieruchomości sąsiednich. Wydanie decyzji o treści żądanej przez skarżących nie jest możliwe choć nie z przyczyn prawnych ale faktycznych. Podkreślono przy tym że nie jest prawdą, że Wójt Gminy nie podjął żadnych czynności w sprawie bowiem w okresie od września 2017r. do maja 2018r. odbyły się dwie wizje w terenie połączone ze spotkaniem z zainteresowanymi mieszkańcami. Odbyła się również na wniosek Wójta kontrola gospodarowania wodami przeprowadzona przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. A w dniu 30 maja 2018r. Wójt Gminy wszczął postępowanie w sprawie zalewania działki skarżących i wyznaczył jednocześnie termin załatwienia sprawy do dnia 31 lipca 2018r., który jednak z przyczyn obiektywnych prawdopodobnie nie zostanie dochowany. Zdaniem organu nie można Wójtowi gminy zarzucić, że nie podjął stosownych działań w zakresie uregulowania stosunków wodnych o których mowa w skardze, jednakże podjęte działania zdaniem organu nie mogą w terminie określonym w art. 35 k.p.a. doprowadzić do ostatecznego pozytywnego dla skarżących załatwienia sprawy i dlatego w ocenie organu skarga jest niezasadna i winna podlegać oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału wskazuje na zasadność skargi w zakresie bezczynności organu.

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm – dalej: p.p.s.a.) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie kończy prowadzonego postępowania wydaniem w terminie stosownego aktu.

Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy i po wyczerpaniu środków zaskarżenia, tj. wniesieniu ponaglenia przewidzianego w art. 37 k.p.a. W rozpoznawanym przypadku skargę uznać należy za formalnie skuteczną, bowiem jak wynika z akt sprawy przed jej wniesieniem do Sądu, skarżący pismami z dnia 15 maja 2018r. i 9 marca 2018r. złożyli ponaglenie do organu wyższego stopnia w tym wypadku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O..

Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.).

W tym miejscu należy przede wszystkim wyjaśnić, że sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jednocześnie działając na podstawie powołanego powyżej art. 149 § 1 sąd może orzec jedynie o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach strony. W sytuacji zaś wydania przez organ stosownego aktu przed dniem orzekania przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

W sprawie niniejszej nie zaistniałą bezprzedmiotowość, bowiem z akt sprawy nie wynika by Wójt Gminy rozpoznał wniosek skarżących poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. A zatem zasadne jest rozpoznanie sprawy przez sąd pod kontem bezczynności organu oraz rozważenie czy jeżeli bezczynność miała miejsce w sprawie to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego.

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału w tym treści skargi i odpowiedzi na skargę wskazuje na zasadność skargi w zakresie bezczynności organu.

Przedstawiony zarówno przez skarżących jak i organ przebieg postępowania świadczy zdaniem Sądu o bezczynności organu w prowadzeniu kontrolowanego postępowania. Niewątpliwie w niniejszej sprawie postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżących z dnia 5 października 2017r, który został ponowiony pismem z dnia 27 lutego 2018r. Postępowanie do dnia wyrokowania przez Sąd nie zostało jednak zakończone ( brak w tym zakresie informacji zarówno ze strony organu jak i skarżących). Terminy przewidziane na załatwienie sprawy, wynikające z art. 35 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie przekroczone ( od wpłynięcia wniosku skarżących do złożenia skargi minęło bowiem 9 miesięcy). Zasadne tym samym są zarzuty skargi w tym zakresie. Analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu potwierdza, że od dnia złożenia wniosku przez skarżących, który wpłynął do organu 5 października 2017r., organ podejmował pewne czynności celem załatwienia sprawy jednakże nie były one podejmowane w sprawie zainicjowanej żądaniem skarżących, którzy we wniosku jednoznacznie wnieśli, o przywrócenie urządzeń wodnych z powołaniem się na art. 29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne a następnie w kolejnym piśmie na art. 234 i 235 nowej ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 poz. 1566). Należy również zauważyć, że dopiero pismem z dnia 28 września 2018r. Wójt Gminy wszczął postępowanie w przedmiocie naruszenia stanu wody na gruntach stanowiących własność skarżących w związku z wykonaniem urządzeń wodnych na działkach nr [...] i [...] w obr. [...] i to w tym zakresie jeszcze przed wysłaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania dokonywane były wizje w terenie oraz kontrola gospodarowania wodami przeprowadzona na wniosek Wójta przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Niewątpliwie charakter sprawy i stopień jej skomplikowania jest znaczny jednak nie uzasadnia to pozostawania organu w bezczynności w zakresie żądania strony.

Sąd przypomina przy tym, że jak wynika z obecnie obowiązującego przepisu art. 234 ust. 1-3 Prawa Wodnego, na który to w skardze powołują się również skarżący, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Z informacji organu oraz skarżących wynika, że doszło do zmiany stanu wód na gruntach przez które przebiegał rów melioracyjny, które szkodliwie wpływają na grunty skarżących. Skarżący wnieśli wniosek o przywrócenie stanu poprzedniego. A zatem organ jest zobligowany do podjęcia stosownej decyzji w tym zakresie. Należy przy tym zauważyć, że wskazany przepis określa, że organ nakazuje przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wskazać zatem należy, iż nie można uznać za usprawiedliwione wyjaśnień organu wskazujących, że nie jest możliwe wydanie decyzji nakazującej odtworzenie rowu gdyż został on dawno zasypany a na części gruntów na drodze jego przebiegu zostały posadowione budynki. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że wskazany przepis ma jeszcze drugi człon mówiący o wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. To od organu oraz stwierdzonego stanu faktycznego zależy czy wydana zostanie decyzja nakazująca przywrócenie stanu poprzedniego czy też nakazująca wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Wobec powyższego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności. Oceniając charakter bezczynności Sąd uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku. Zadecydował o tym przede wszystkim okres bezczynności (ponad 9 miesięcy), jak i fakt, że od momentu wpływu wniosku do momentu wniesienia skargi, wniosek nie został rozpoznany a jedyne czynności jakie były przez organ podejmowane, na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę, nie były podjęte w zakresie tego wniosku. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie wymagało prowadzenia tak długotrwałego postępowania wyjaśniającego. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa skarżących do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach k.p.a.

Mając na względzie istniejący stan bezczynności organu sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia 5 października 2017r. w terminie 1 miesiąca od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy uznając, iż jest to wystarczający termin by sprawa znalazła swój finał poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.149 § 1 pkt 1 i 3

i § 1a oraz 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w punktach od I-III sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a (pkt IV sentencji)