Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 676/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 2, art. 9, art. 10, art. 15, art. 18, art. 19, art. 20, art. 21, art. 23, art. 25
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - działając z upoważnienia nr [...] Wójta Gminy z [...] sierpnia 2008 r. - na podstawie art. 1, art. 2, art. 9, art. 10, art. 15, art. 18, art. 19, art. 20, art. 21, art. 23, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.), § 1 pkt 1, 2, § 2 pkt 1, 2, § 7, § 8, § 9, §12 ust. 1, § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. nr 123, poz. 836 ze zm.) oraz art. 10, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu poprawionego [...] lutego 2014r. wniosku B.B. z [...] lutego 2014r. (działającej na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez pełnoletniego syna A.B.) o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat do ukończenia 25 roku życia: A.B. w okresie świadczeniowym 2013/2014.

Organ I instancji wyjaśnił, iż 2 października 2013 r. B.B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione do alimentów tj. B.A. i B.L.. Decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] organ odmówił składającej wniosek wyżej wymienionych świadczeń z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W wyniku złożonego przez B.B. odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zwróciło uwagę, iż złożony przez B.B. wniosek został nieprawidłowo wypełniony w części dotyczącej świadczenia wnioskowanego dla A.B..

Ponownie rozpatrując sprawę wezwano B.B. do poprawienia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych do alimentów tj. L.B. i A.B. w części dotyczącej A.B. oraz do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla pełnoletniej osoby uprawnionej do alimentów tj. A.B., którego Pani B. jest pełnomocnikiem.

Po ponownym rozpatrzeniu poprawionego wniosku, którego wnioskodawcą jest pełnoletnia osoba uprawniona do alimentów tj. A.B., organ I instancji decyzją powołaną na wstępie stwierdził, iż w dalszym ciągu A.B. nie spełnia ustawowych przesłanek do otrzymania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wskazał mianowicie, iż w myśl art. 9 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18-go roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przez osobę uprawnioną - zgodnie z art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a. - rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż dochód uzyskany przez B.B. w 2012r., zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] sierpnia 2013r. o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz zaświadczeniem z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział nr [...] z [...] sierpnia 2013 r., po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 127.000 zł. Z informacji uzyskanych od składającej wniosek wynika, iż powyższy dochód został osiągnięty z tytułu sprzedaży nieruchomości. Jednakże stanowi on dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b. 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi dochód, który uwzględniany jest przy rozpatrywaniu wniosku.

Ponadto zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. oraz zaświadczeniem z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] sierpnia 2013 r., dochód uzyskany przez syna A.B. w 2012 r. po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne wyniósł 7.056,54 zł.

Wobec powyższego dochód rodziny osiągnięty w 2012r. wyniósł łącznie 134.056,54 zł; miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem 11.171,38 zł, co po podzieleniu przez liczbę członków rodziny tj. 4 daje kwotę 2.792,84 zł, która stanowi miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Zatem powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe wskazane na wstępie, uprawniające rodzinę do korzystania ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji A.B. podkreślił, iż uzyskane ze sprzedaży domu pieniądze, przed upływem 5 lat, przeznaczono na zakup domu jednorodzinnego w miejscowości [...]. Podkreślił, iż jego ojciec nie interesuje się rodziną, a obecnie nie wypełnia swoich zobowiązań alimentacyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z [...] marca 2014 r. nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, iż u.p.o.u.a w art. 2 pkt 4 i 5 określając definicję "dochodu" oraz "dochodu rodziny" odwołuje się do regulacji przepisów o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm. dalej: u.p.d.o.f.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione enumeratywnie w rozwinięciu tego przepisu.

Z kolei, dochód członka rodziny, w rozumieniu u.p.o.u.a (art. 2 pkt 5a ustawy), to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okresem świadczeniowym, w rozumieniu art. 2 pkt 8 powołanej ustawy, jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.

Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o "rodzinie" to oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm.) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także na liczbę osób w rodzinie. Przy czym obliczenie dochodu odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym kwotę dochodów oblicza się biorąc pod uwagę przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych m.in. w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ zaznaczył jednak, że przepis ten reguluje zasady obliczenia podatku w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości. Tak więc ustawodawca wprost określił, że przychody uzyskane przez podatnika z odpłatnego zbycia nieruchomości winny zostać uwzględnione przy obliczaniu dochodu w celu ustalenia prawa do świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a także do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie rodzina wnioskodawcy składa się z czterech osób: jego samego, jego matki B.B. oraz rodzeństwa wnioskodawcy: L.B. i A.B.. Na dochód rodziny strony, uzyskany w 2012 r. składa się kwota 127.000,00 zł dochodu B.B., wskazana w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z uwzględnieniem danych wykazanych w zaświadczeniu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, oraz dochód w kwocie 7.056,54 zł uzyskany przez A.B. wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. oraz z uwzględnieniem danych wykazanych w zaświadczeniu ZUS nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. po odliczeniu należnego podatku, składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny strony wyniósł 11.171,38 zł (134.056,54 zł, tj. roczny dochód rodziny: 12 miesięcy), zaś miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny 2.792,84 zł (11.171,38 zł ; 4 osoby). Zostało zatem przekroczone ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj. 725,00 zł, warunkujące przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tym samym zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo więc odmówił A.B. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.B. zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2014 r. nr [...] zarzucając:

1. naruszenie prawa procesowego:

a) art. 7 i art. 77 k.p.a poprzez poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych a to poprzez zaniechanie ustalenia czy formalne uzyskanie dochodu ze sprzedaży nieruchomości przez członka rodziny spowodowało przyrost majątku oraz czy stanowiło dochód podlegający opodatkowaniu,

b) art. 138 § 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego,

2. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 5 i 5a u.p.o.u.a w związku z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania świadczeń rodzinnych,

b) art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji niezgodności tej regulacji, w zakresie mającym zastosowanie w stanie faktycznym sprawy z art. 2 i , art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP,

c) art. 9 ust. 1 i 2 u.ś.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie zaś w sytuacji uznania za prawidłową wykładni art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. przyjętej w zaskarżonej decyzji, zawieszenie postępowania i wystąpienie przez sąd, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego: czy art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 5 i 5a u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim bezwzględnie uznają dochód o którym mowa w art. 30 e u.p.d.o.f. za dochód stanowiący kryterium ekonomiczne warunkujące przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego są zgodne z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organy obydwu instancji przy określaniu dochodów stanowiących podstawę do ustalenia prawa do wnioskowanych przez niego świadczeń pominęły fakt, że uzyskany przychód ze sprzedaży nieruchomości nie został opodatkowany, z uwagi na skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., gdyż kwota przychodu przeznaczona została na zakup także nieruchomości mieszkalnej. Podkreślił, że organy nie przeprowadziły w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych ograniczając się jedynie do ustalenia kwoty dochodu wykazanej w zeznaniu podatkowym, nie uwzględniając, że dochód był zwolniony z opodatkowania i nie stanowił wzbogacenia, ani nie przyczynił się do poprawy sytuacji majątkowej rodziny skarżącego. Wyjaśnił, iż w jego ocenie kryterium dochodowe przewidziane w ustawie ma na celu zagwarantowanie pomocy państwa osobom, które nie otrzymują wsparcia od osób niewywiązujących się wobec nich z obowiązków alimentacyjnych oraz nie uzyskują wystarczających dochodów do sfinansowania podstawowych potrzeb życiowych. Wyłącza zatem z kręgu uprawnionych osoby będące w stanie utrzymać się samodzielnie z dochodów przewyższających kwoty dochodów wskazanych w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. Ustawodawca w definicji legalnej dochodów na potrzeby u.ś.r., do której odsyła w tej kwestii u.p.o.u.a., odwołał się do pojęcia przychodów użytego w przepisach u.p.d.o.f. Z kolei u.p.d.o.f. w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustanawia, że przychodem podlegającym opodatkowaniu jest przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli sprzedaż ta następuje przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie. Tym samym wyłącznie osoby, które - podobnie jak matka skarżącego - sprzedadzą nieruchomość w powyższym pięcioletnim okresie, uzyskują przychód relewantny z punktu widzenia obowiązku podatkowego. Osoby, które sprzedadzą nieruchomość po tym okresie, dokonują czynności podatkowo neutralnej z punktu widzenia przepisów u.p.d.o.f. niezależnie od tego, czy wskutek sprzedaży uzyskały faktyczne przysporzenie. W konsekwencji uzyskanie ewentualnego przysporzenia pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji wykazywania dochodów o których mowa w art. 3 ust. 1 u.ś.r. w wysokości nieprzekraczającej kwoty ustalonej w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. jako górna granica dochodu uprawniającego do uzyskania świadczeń rodzinnych. Również jednak uzyskanie przychodu, o którym mowa w art. 30e w zw. art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. nie musi rodzić po stronie podatnika obowiązku uiszczenia podatku. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. "dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych". Powyżej nakreślony sposób opodatkowania - zdaniem skarżącego - w który sam ustawodawca, pod pewnymi warunkami, rezygnuje z opodatkowania dochodów ze źródła przychodów jakim jest sprzedaż nieruchomości stanowi istotny aspekt dla analizy uregulowania podstawy wyliczenia kryterium ekonomicznego warunkującego uzyskanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Należy bowiem zauważyć, że w przypadku przychodów ze sprzedaży nieruchomości wydatkowanie kwoty na cel ten sam jakiemu służyło wejście w posiadanie sprzedawanej nieruchomości, w części w jakiej przychód ze zbycia nieruchomości i wydatki na cele mieszkaniowe się równoważą, powoduje, że sprzedaż nie stanowiła dla podatnika przysporzenia rozumianego jako przyrost aktywów netto. Przychód taki nie doprowadza bowiem do zwiększenia majątku sprzedawcy i tym samym pozyskania oszczędności i - co najważniejsze zważywszy na cel ustawy o świadczeniach rodzinnych – nie służy poprawie sytuacji materialnej osoby, która dokonała sprzedaży.

Ponadto skarżący wskazał, że odwołanie się w przepisach do dochodu określonego w art. 30e u.p.d.o.f. nie znajduje uzasadnienia, jeżeli mamy na uwadze cele świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyrażające się w dążeniu, choć z różnych powodów, do wsparcia osób, obarczonych nadmiernymi kosztami utrzymania rodziny. Istota i funkcje świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie pokrywają się bowiem z istotą i funkcjami systemu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przy świadczeniach z funduszu alimentacyjnego chodzi bowiem o to, żeby osoby, które nie otrzymują należnych im alimentów i uzyskują obiektywnie niskie dochody mogły otrzymać odpowiednie wsparcie. Prawo do wsparcia uzależnione jest wyłącznie od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny. Nie chodzi więc o skłanianie obywateli znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej do spieniężania własnego majątku, w szczególności domów i mieszkań w celu zapewnienia finansowania podstawowych potrzeb, lecz częściowe wsparcie w ich finansowaniu (akapit drugi preambuły do u.p.o.u.a.).

W odniesieniu do ujmowania w definicji dochodu wyznaczającego kryterium ekonomiczne przyznania świadczeń również dochodów, o których mowa w art. 30 e u.p.d.o.f., zdaniem skarżącego, brak jest mechanizmu korygującego, bowiem nie uwzględnia się podatkowej neutralizacji przez u.p.d.o.f. przychodu ze sprzedaży nieruchomości przeznaczonego na wydatki na cele mieszkaniowe. Powoduje to, że poza kręgiem osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mogą pozostać osoby, którym wsparcie takie przysługiwałoby, gdyby tylko nie zdecydowały się na zamianę mieszkania.

Jednocześnie skarżący wskazał, że WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 355/14 uwzględnił skargę na decyzję SKO odmawiającą jego matce prawa do świadczeń z u.ś.r. opartą o argumentację tożsamą z decyzją odmawiającą mu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.B..

Przeprowadzona przez sąd - według wskazanych powyżej kryteriów - kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta wadami uzasadniającymi wyeliminowanie jej z porządku prawnego w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.

W kontrolowanej sprawie A.B. dochodził świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący spełnia wszystkie kryteria określone w tym przepisie jako osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a. W tym zakresie zarówno ustalenia poczynione przez organy administracji oraz wykładnia przepisów były prawidłowe, a zatem nie zachodzi potrzeba ponawiania szczegółowej analizy w tej części ani zgromadzonego materiału dowodowego, ani też przepisów prawa materialnego.

Oś sporu koncentrowała się natomiast wokół spełnienia przez uprawnionego wymogu dochodu rodziny nieprzekraczającego 725, zł na osobę w rodzinie, od którego uzależnione jest prawo do uzyskania powyższego świadczenia stosownie do art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. W myśl natomiast art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e u.p.d.o.f. pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organy I i II instancji uznały, iż dochód rodziny uprawnionego przekracza próg określony w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a., a to w związku z osiągnięciem przez B.B. w 2012 r. dochodu ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 127.000, zł.

Sąd nie podziela wykładni art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w związku z art. 30 e u.p.d.o.f. dokonanej przez organy administracji w kontrolowanej sprawie. Stosownie do treści art. 30 e ust. 1 u.p.d.o.f. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Rozpatrując sprawę organ pominął jednak treść art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., który stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Przy czym zgodnie z art. 30 e ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f. po zakończeniu roku podatkowego podatnik obowiązany jest w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust.1 a pkt 3 u.p.d.o.f., wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust.1 pkt 131 u.p.d.o.f. .

Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30 e u.p.d.o.f" należy odczytywać mając na uwadze treść przepisu art. 30 e u.p.d.o.f. w kontekście całej u.p.d.o.f. Powyższa analiza wskazuje brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie. Okres ten w czasie wydania decyzji przez organy obu instancji jeszcze nie upłynął, natomiast skarżący w odwołaniu powoływał się, iż pod koniec sierpnia 2013r. matka jego zakupiła dom. Przypomnieć w tym miejscu należy, że "dochód" o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., to przychód pomniejszony o "należny" podatek dochodowy. Tego rodzaju przychód ze sprzedaży nieruchomości nie jest też innym dochodem wymienionym w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r., bo tu ustawowy katalog jest wymieniony przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący.

Oznacza to, że przychód ze sprzedaży nieruchomości, który został przeznaczony na cele mieszkaniowe w ciągu 2 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie, jako wolny od podatku od dochodu osób fizycznych do wysokości określonej w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. , nie podlega wliczaniu do dochodu rodziny, od którego zależy uzyskanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Powyższe stanowisko podzielane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 11 czerwca 2014 r. II SA/Go 355/14, wyrok WSA w Krakowie z 9 października 2012 r., III SA/Kr 165/12 )

Błędna wykładnia powołanych przepisów wyznaczyła również zakres ustaleń poczynionych przez organy, które pominęły - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 k.p.a. - podnoszone przez skarżącego twierdzenia dotyczące przeznaczenia dochodów ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe, poparte znajdującym się w aktach odpisem aktu notarialnego z [...] sierpnia 2013 r. zawierającym umowę przedwstępną sprzedaży, a także, iż z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] sierpnia 2013r. wynika, że dochód B.B. wprawdzie wyniósł 127.000, zł, jednakże jednocześnie należny podatek wyniósł 0 .

Odnosząc się do podnoszonego związania organu zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego (pomijając kwestię "zerowego podatku") należy zwrócić uwagę, że istotnie w orzecznictwie ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym co do zasady organ orzekający w przedmiocie świadczeń rodzinnych jest związany treścią zaświadczenia urzędu skarbowego, który to dokument stanowi podstawę do ustalenia wysokości dochodu rodziny (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1368/08 i z 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1212/10 oraz wyrok WSA w Kielcach z 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 154/08, z 12 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 228/11 – orzeczenia przywołane za WSA w Gorzowie Wlkp. wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Go 283/12). Nie oznacza to jednak, że organ orzekający w przedmiocie świadczeń rodzinnych zwolniony jest z obowiązku dokonania oceny takiego zaświadczenia jako dowodu w sprawie, w szczególności oceny jego zgodności z ustalonym wzorem i pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. W ramach uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy zaświadczenie potwierdza rzeczywiste rezultaty postępowania podatkowego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2014 r. , III SA/Gd 158/14 ).

Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały (w odniesieniu do przepisów prawa materialnego) lub mogły mieć istotny wpływ (w odniesieniu do przepisów prawa procesowego) na rozstrzygnięcie, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy (pkt I wyroku) .

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powinien uwzględnić poczynią przez sąd wykładnię art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. art. 30 e u.p.d.o.f. oraz wskazany zakres koniecznych ustaleń niezbędnych dla prawidłowego zastosowania art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.

Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a, który stanowi , iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.