Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1998/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak- Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1692/16 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1692/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z 18 kwietnia 2016 r. skarżąca J. P. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w W., zwanego dalej: "ośrodkiem pomocy", o udzielenie jej na miesiąc kwiecień pomocy finansowej przeznaczonej na częściowe pokrycie kosztów wykupu leków (w wysokości [...] zł), dopłatę do czynszu (w wysokości [...] zł) oraz opłacenie rachunku za energię elektryczną (w wysokości [...] zł).

W toku rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] kwietnia 2016 r. ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), niepełnosprawną, trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w niewielkim lokalu socjalnym, a jej źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Tym samym łączny uzyskiwany przez nią dochód przekracza kryterium dochodowe przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", wynoszące [...] zł. Wnioskodawczyni korzysta ze wsparcia prowadzącego odrębne gospodarstwo syna – G. P., u którego przebywa w ciągu dnia. Do zajmowanego mieszkania wraca jedynie na noc. W związku ze sprawowaną nad matką opieką syn ów otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy.

W związku z powyższymi ustaleniami, Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2016 r. odmówił przyznania skarżącej oczekiwanej pomocy finansowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego wniosek skarżącej rozpoznawany był na gruncie art. 41 u.p.s., który w szczególnie uzasadnionych przypadkach umożliwia przyznanie specjalnego zasiłku celowego, mimo przekroczenia wspomnianego kryterium. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie brak jest jednak szczególnych okoliczności, o których mowa w tym przepisie, które uzasadniałyby przyznanie stronie pomocy. Prezydent [...] podkreślał przy tym, że wnioskodawczyni jest pod stałą opieką syna, który zapewnia jej m.in. wyżywienie w pełnym zakresie, co powoduje, że jego kosztami nie obciąża ona własnego budżetu. Tym samym, zważywszy na uzyskiwany przez nią dochód, zgłaszane potrzeby może zaspokoić we własnym zakresie. Dodatkowo organ zwracał uwagę na ograniczone środki finansowe jakimi dysonuje Ośrodek Pomocy Społecznej, które musi w sposób racjonalny rozdzielić pomiędzy jak największą liczbę osób najbardziej potrzebujących pomocy, w tym przede wszystkim osób i rodzin bez dochodu oraz posiadających małoletnie dzieci. W konsekwencji czego nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb wszystkich wnioskujących o pomoc.

Od decyzji powyższej J. P. wniosła odwołanie, w którym wskazywała na okoliczności jej eksmisji do obecnie zajmowanego lokalu, niski standard owego lokalu. Wskazywała na znaczne wydatki jakie ponosi na leki oraz środki higieniczne, co nie zostało uwzględnione w uzasadnieniu decyzji. Podnosiła również, że syn aby sprawować nad nią opiekę musiał zwolnić się z pracy, a z otrzymywanej przez niego kwoty specjalnego zasiłku opiekuńczego ([...] zł) musi opłacić bilet miesięczny ([...] zł), by mógł ją codziennie do siebie przywodzić i odwozić wieczorem, co oznacza, że na wyżywienie i inne potrzeby pozostaje mu kwota [...] zł. Oceniała nadto, że jest przez pracowników socjalnych szykanowana.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy uznał, że szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 41 u.p.s., warunkujący przyznanie owego zasiłku, to znalezienie się wnioskodawcy w sytuacji nadzwyczajnej, w której skarżąca nie znajduje się i zgłaszane potrzeby może zaspokoić we własnym zakresie w oparciu o uzyskiwany dochód. W związku zaś z przywołanym w odwołaniu argumentem o opłacaniu rachunku telefonicznego w wysokości [...] złotych (co miało jej zdaniem świadczyć o oszczędnym wykorzystywaniu telefonu), Kolegium zauważało, że tego rodzaju wysokość rachunku, wbrew twierdzeniom strony jest znaczna. Z doświadczenia życiowego bowiem wiadomo, że przeciętny rachunek za telefon stacjonarny wynosi ok. [...] zł miesięcznie, a za komórkowy [...] zł. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie na uzyskany przez odwołującą się w lutym 2016 r. zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] złotych oraz sprawowaną nad nią opieką syna.

Na decyzję tę J. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kwestionując ustalenie organu, że z własnych środków jest w stanie zabezpieczyć zgłaszane we wniosku potrzeby. Zwróciła uwagę, że jej wydatki miesięczne na czynsz, leki, energię elektryczną i telefon wynoszą ok. [...] zł, a tym samym na żywność i środki czystości pozostaje jej kwota ok. [...] zł ([...] zł + [...] zł dodatku pielęgnacyjnego). Kwestionowała przy tym podaną przez organ informację, jakoby wskazywała, że wysokość opłacanych przez nią rachunków telefonicznych wynosi [...] złotych. Powoływała się nadto na bardzo trudne warunki mieszkaniowe. Zarzucała również Kolegium niewłaściwe oznaczenie daty złożenia wniosku o pomoc społeczną. W kwestionowanej decyzji podano bowiem, że złożony on został w dniu "[...] sierpnia 2016 r.".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę, zawierając argumentację w uzasadnieniu wydanego wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., dostępną również na stronie internetowej (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/AE3A66254C).

Skarżąca J. P. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu, wynagrodzenia wg norm przepisanych, a w razie oddalenia skargi, odstąpienie od zasądzenia od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, na zasadzie art. 207 par. 2 p.p.s.a., z uwagi na trudną jej sytuację życiową.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów

1) postępowania, tj.:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a.". poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w granicach sprawy i nie dokonanie przez Sąd I instancji oceny, czy w danej sprawie organy administracji publicznej przeprowadziły w sposób wnikliwy i wyczerpujący postępowanie dowodowe i ustaliły niebudzący wątpliwości stan faktyczny, w szczególności co do wydatków skarżącej na telefon, co skutkowało wydaniem w sprawie wyroku oddalającego skargę;

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w granicach sprawy i niedokonanie przez Sąd I instancji oceny prawidłowości uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji, z którego wynika jednoznacznie, że organ ten naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozpoznając odwołanie, nie zaś sprawę, co skutkowało wydaniem w sprawie wyroku oddalającego skargę

c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów - rachunków telefonicznych oraz innych dokumentów potwierdzających wydatki skarżącej, co było niezbędne w celu usunięcia wątpliwości co do wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącą, w szczególności, jeżeli chodzi o wysokość rachunków za telefon, co mogło skutkować oddaleniem skargi;

d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a art. 10 § 1 k.p.a. przez niedokonanie przez sąd oceny prawidłowości niezawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, co pozbawiło stronę możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów potwierdzających istnienie w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, co w konsekwencji skutkowało aprobatą przez Sąd decyzji odmawiającej przyznania świadczenia i wydaniem wyroku oddalającego skargę;

2) prawa materialnego, tj. art 41 pkt. 1 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i przekroczenie granic uznania administracyjnego, polegające na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że organy administracji nie podjęły próby ustalenia, czy stan przewlekłości chorobowej u skarżącej mógł ulec pogorszeniu, wymagając dodatkowych wydatków na leki.

Zarzucono, że organ odwoławczy nie podjął próby przeanalizowania na nowo stanu faktycznego w sprawie z uwzględnieniem twierdzeń skarżącej, zawartych w odwołaniu, w którym podała, że jej syn musiał zwolnić się z pracy, aby się nią opiekować, a ze specjalnego zasiłku opiekuńczego musi pokryć kosztu dojazdów oraz wyżywienia.

Wywodzono, że organ bezkrytycznie przyjął wskazaną przez skarżącą w odwołaniu wysokość rachunku za telefon w kwocie [...] zł, podczas gdy analiza pozostałych comiesięcznych wydatków skarżącej wyklucza możliwość ponoszenia przez nią takich kosztów i Sąd I instancji pominął, iż skarżąca sprostowała tą kwotę wydatków na telefon w skardze na decyzję SKO w Warszawie, co potwierdzają ustalenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2017. o przyznaniu prawa pomocy, w którym ustalono, że kwota ta wynosi 40 zł. miesięcznie, wobec czego nie sposób podzielić stanowiska Sądu

I instancji w zakresie aprobaty ustaleń faktycznych organów obu instancji, które stanowiły wydanego orzeczenia.

Nie negując zasady swobodnego uznania organu, podniesiono, że istotne jest, aby owo uznanie znajdowało oparcie w prawidłowo i wnikliwie ustalonym stanie faktycznym, co nie miało miejsca.

Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., podniesiono, że organ odwoławczy nie rozpoznał istoty sprawy i w konsekwencji zaskarżona decyzja nie wskazała faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Wywodzono, że godne rozważenia było przeprowadzenie z urzędu dowodu z dokumentów, w szczególności zaś zobowiązanie skarżącej do przedłożenia rachunków za telefon oraz innych dokumentów wskazujących na zaistnienie wyjątkowej sytuacji, której skarżąca nie mogła przewidzieć, a wskazywała ona na konieczność poniesienia pełnej odpłatności za receptę na lek, dotychczas refundowany oraz okoliczności dotyczące ograniczonych możliwości finansowych jej syna.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 41 pkt 1 u.p.s., wytknięto, że

Sąd I instancji w oparciu o art. 134 p.p.s.a. mógł i powinien był ocenić, czy w danej sprawie została zachowana zasada proporcjonalności - wyważenia interesów jednostki wobec interesu społecznego i możliwości organu. Zarzucono, że nie wzięto w sposób należny pod uwagę wieku skarżącej, jej stanu zdrowia oraz niepełnosprawności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

Oceniając w przedstawionych powyżej granicach zasadność wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej, za chybione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny są wyznaczone przez granice sprawy administracyjnej. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Skutkiem dokonania tej oceny, sąd I instancji ma możliwość, a zarazem i obowiązek uwzględnienia skargi z powodu innych uchybień niż te, które w niej przytoczono, w tym również stwierdzenie nawet nieważności zaskarżonego aktu, mimo braku wniosku w tym zakresie.

W konsekwencji powyższego, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. mógłby być więc usprawiedliwiony, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że Sąd I instancji powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem stwierdzić należy, iż w ramach omawianego zarzutu, autor skargi kasacyjnej nie wskazał takiego uchybienia, ograniczając się do stwierdzenia, że Sąd I instancji nie dokonał oceny, czy organy ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości stan faktyczny, w szczególności co do wydatków skarżącej na telefon, co skutkowało wydaniem w sprawie wyroku oddalającego skargę.

Wbrew powyższym zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie uchybił art. 134 p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a., w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek niezasadnie przyjął za organami, że rachunek miesięczny skarżącej za telefon wyniósł [...] zł., co było efektem niewłaściwej interpretacji, zawartej w odwołaniu podanej przez nią informacji co do ponoszonych wydatków w ujęciu zbiorczym, to jednak to wadliwe ustalenie faktyczne nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, tak Sądu I instancji, jak i organów, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i zakwestionowanego skargą kasacyjną wyroku. Okoliczność wysokości rachunku za telefon miała znaczenie drugorzędne w sprawie, albowiem jedyną konkluzję, jaka została przez organ powzięta odnośnie oceny tej okoliczności było stwierdzenie, że wysokość rachunku nie świadczy o oszczędnym wykorzystywaniu telefonu przez stronę. Natomiast, zaskarżona decyzja została oparta o konkluzję, że sytuacja skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s.

Nie był zasadny też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższy zarzut skargi kasacyjnej, oparty na powołanych w niej przepisach postępowania sprowadza się do twierdzenia, że w zaistniałych w sprawie okolicznościach Sąd I instancji niewłaściwie ocenił działanie organu odwoławczego, który naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozpoznając odwołanie, nie zaś sprawę, co skutkowało wydaniem w sprawie wyroku oddalającego skargę.

Na wstępie zatem wyjaśnienia wymaga funkcja, jaką spełnia w postępowaniu administracyjnym, ustanowiona przepisem art. 15 k.p.a., zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Postępowanie odwoławcze nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć w nim miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Zasada ta - skoro wynika z niej obowiązek dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, determinuje także obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy. Należy jednak pamiętać, że organ odwoławczy nie przeprowadza w całości własnego, odrębnego postępowania dowodowego. Jest uprawniony i równocześnie zobowiązany do samodzielnej oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów może wyciągnąć odmienne wnioski, ale może także podzielić w całości stanowisko organu I instancji, co też w przedmiotowej sprawie nastąpiło, przy czym organ odwoławczy nie ograniczył się jedynie do podzielenia ustaleń i rozważań organu I instancji, lecz poczynił samodzielne rozważania na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, co nie naruszało przepisów postępowania. Z uwagi na powyższe nie można uznać zasadności omawianego zarzutu.

Nie był również zasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów - rachunków telefonicznych oraz innych dokumentów potwierdzających wydatki skarżącej. Dowód taki był zbędny wobec istnienia w sprawie materiału dowodowego wskazującego, jakie wydatki ponosi skarżąca. Wynikało to tak z wywiadu środowiskowego, jak i z samych jej twierdzeń, zawartych w odwołaniu, które potwierdziła w skardze.

Nie był wreszcie usprawiedliwiony ostatni z przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a art. 10 § 1 k.p.a. przez niedokonanie przez Sąd oceny prawidłowości niezawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej nie wykazano, czy i jaki wpływ na wynik sprawy miało to zarzucane uchybienie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mogłyby stosownie do przepisu art. 174 ust. 2 p.p.s.a., stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli uchybienia Sądu w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej, powinien więc wynikać wpływ tych uchybień Sądu I instancji na wynik sprawy. Tymczasem zarówno w przedmiotowym zarzucie, jak i w poprzedzających go zarzutach naruszenia przepisów postępowania nie wykazano wpływu wytkniętych uchybień na wynik sprawy, co czyni wszystkie te zarzuty nieskutecznymi.

Nie był usprawiedliwiony również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci naruszenia art. 41 pkt 1 u.p.s. Stosownie do tego przepisu, specjalny zasiłek celowy może być przyznany mimo przekroczenia kryterium dochodowego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa we wskazanym przepisie ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1485/15, z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2336/16). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Takie jednak okoliczności w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły, tym bardziej zresztą, że okolicznością bezsporną jest sprawowanie całodziennej pieczy nad skarżącą przez jej syna, a z treści omawianego przepisu wynika, że udzielana na jego podstawie pomoc dotyczy osób samotnie gospodarujących.

Biorąc więc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.