Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2613/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 271  pkt 2 i  art. 282  par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77  par. 1 i  art. 78  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. - likwidatora Spółki jawnej F. [...] z siedzibą w K. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1790/09 oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

M. K. – Likwidator Fabryki [...] Spółka jawna w likwidacji pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09, którym oddalono skargę I. F. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych.

Jak wnika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], którą nie stwierdził nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] maja 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Fabryka [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] kwietnia 1949 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: Fabryka [...], w części dotyczącej nieruchomości położonych w K., przy ul. [...] o łącznej pow. [...] m2, objętych lwh [...] (parcela nr [...] o pow. [...] m2) oraz lwh [...] (parcele nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2) - stanowiących własność J. T. oraz sukcesorów I. T.

I. F. (następca prawny byłych właścicieli spółki) w dniu 25 września 2009 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09 powyższą skargę oddalił.

I. F. skargą z dnia 20 kwietnia 2010 r. wniósł o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09 wskazując, że został pozbawiony możliwości działania. Podał, że wypowiedział pełnomocnictwo - adw. [...], który o fakcie tym powiadomił Sąd przed wyznaczeniem terminu rozprawy. Sąd posiadając taką wiedzę, nie zawiadomił jednak strony o wyznaczeniu terminu posiedzenia, jak również o terminie ogłoszenia wyroku. Sąd nie przesłał stronie również odpisu odpowiedzi na skargę, pomimo zwrócenia tego odpisu Sądowi przez adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 660/10 wznowił postępowanie sądowe zakończone wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09, a następnie wyrokiem z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 660/10 zmienił ww. wyrok w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 308/11, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki, uchylił ww. wyrok z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 660/10 (pkt 1) oraz postanowienie z dnia 2 czerwca 2010 r. o wznowieniu postępowania (pkt 2) i odrzucił skargę o wznowienie postępowania (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. IV SA/Wa 1790/09 niewątpliwie Sąd I instancji pozbawił I. F. możności działania przeprowadzając rozprawę, mimo że zawiadomiony o niej pełnomocnik poinformował Sąd o cofnięciu pełnomocnictwa, a ani sam skarżący, ani nowo ustanowiony pełnomocnik nie zostali o rozprawie powiadomieni. Jednak jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku nowy pełnomocnik podjął działania, wiedział zatem o stanie sprawy i miał możliwość wdrożenia kroków mających na celu zaskarżenie wyroku zwykłym środkiem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższego wynika, że w sprawie jedynie pozornie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", co oznacza, że nie opierała się ona na ustawowej podstawie wznowienia, więc powinna być odrzucona.

W dniu 20 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła kolejna skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1779/09, wniesiona przez M. K. – Likwidatora Fabryki [...] Spółka jawna w likwidacji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ww. postępowaniu sądowym uniemożliwiono stronie skarżącej, tj. Fabryce [...] Spółka jawna możliwości działania (czynnego udziału), podczas gdy, jako odrębny podmiot prawa posiadający zdolność prawną na płaszczyźnie prawa materialnego, spółka jawna może posiadać własny majątek, na który składają się aktywa wniesione tytułem wkładów oraz nabyte w toku działalności spółki. Majątek spółki jest majątkiem odrębnym wspólników. Podkreślono również, że spółka jawna nie rozwiązuje się pomimo utraty majątku, bo wobec osobistej odpowiedzialności wspólników może istnieć także bez majątku odrębnego. Wskazano, że spółka trwa aż do zakończenia likwidacji (bądź postępowania upadłościowego) i jej wykreślenia z rejestru. Skarżąca spółka nigdy z rejestru nie została wykreślona, należy więc założyć, że nadal istnieje w obrocie prawnym, a co za tym idzie miała prawo brać udział w postępowaniu zarówno przed organem, jaki i przez Sądem (obok I. F.). Z powyższego wynika, że postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. dotknięte jest wadą nieważności, a co za tym idzie zasadne jest jego wznowienie na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Wykazując zachowanie terminu do wniesienia skargi M. K. wskazała, że likwidatorem skarżącej spółki ustanowiona została dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi organ wskazał, że niedopuszczalne jest kolejne wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, natomiast w niniejszej sprawie ze skargą o wznowienie postępowania występował już raz I. F. Skarżąca spółka nie była ponadto ani stroną postępowania administracyjnego, ani postępowania sądowego zakończonego kwestionowanym wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r., a tym samym nie ma legitymacji do występowania z wnioskiem o jego wznowienie. Niezależnie od tego organ podniósł, że w ww. postępowaniu udział brał I. F. jako jedyny spadkobierca zmarłych wspólników przedmiotowej spółki, a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że spółka ta nie brała w nim udziału.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., str. 546). Zatem w pierwszej kolejności zbadać należy, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wznowieniowe, o których mowa w dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści skargi wynika, że skarżąca upatruje podstawę wznowienia w tym, że Fabryka [...] Spółka jawna nie brała czynnego udziału w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r., obok skarżącego I. F. Zdaniem skarżącej, powołane okoliczności wypełniają znamiona przesłanek, o których mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu.

W niniejszej sprawie mając na uwadze datę, w której adw. M. K. została ustanowiona przez Sąd Rejonowy w K. kuratorem ww. Spółki – [...] czerwca 2014 r., datę w której dowiedziała się od pełnomocnika I. F. o wyroku z dnia 30 grudnia 2009 r. – 11 sierpnia 2014 r. oraz dzień wniesienia skargi – 16 sierpnia 2014 r., uznać należało, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania wniesiona została z zachowaniem ustawowego terminu.

Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, powoduje w dalszej kolejności konieczność zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona.

Badając pod takim kątem dopuszczalność skargi Likwidatora Fabryki [...] Spółka jawna w likwidacji o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09 Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 271 pkt 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności w przypadku, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania.

Postępowanie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1790/09 zainicjowane zostało skargą I. F. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jak wynika przy tym z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego, Fabryka [...] w dacie nacjonalizacji stanowiła współwłasność J. T. oraz sukcesorów I. T., tj. K. T. i G. T. Formą prawną pod jaką funkcjonowało to przedsiębiorstwo była spółka jawna. Jedynym spadkobiercą wspólników ww. przedsiębiorstwa, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jest I. F. Z powyższego następstwa prawnego I. F. wywiódł swój interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. i z dnia [...] kwietnia 1949 r. dotyczących ww. spółki, a następnie prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Ministra Gospodarki wydane w postępowaniu nadzorczym. Powyższy interes prawny nie został przy tym zakwestionowany przez organy orzekające w sprawie.

W tej sytuacji trudno uznać, że w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt IV SA/Wa 1790/09, obok I. F. winna udział brać jeszcze sama Fabryka [...] Spółka jawna, bowiem w jej imieniu występował właśnie sam skarżący powołując się na swoje następstwo prawne po byłych wspólnikach tej spółki. To z resztą również na wniosek ww. osoby, na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...] ustanowił likwidatora dla omawianej Spółki, wskazując w uzasadnieniu, że z akt rejestrowych [...] wynika, że wszyscy wspólnicy przedmiotowej spółki zmarli, spółka uległa rozwiązaniu i znajduje się w stanie likwidacji, które to okoliczności w sytuacji wystąpienia ze stosownym wnioskiem przez osobę mającą interes prawny (tj. I. F.), skutkowały wydaniem przedmiotowego postanowienia.

W tej sytuacji w ocenie Sądu, trudno uznać za prawidłowe twierdzenie likwidatora ustanowionego ww. postanowieniem, że spółka przez niego reprezentowana była pozbawiona możliwości działania w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1790/09, bowiem w postępowaniu tym osobą reprezentującą interesy tej spółki był I. F.

Koniecznym jest również zwrócenie uwagi na fakt, że zgodnie z treścią art. 78 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.s.h.", w granicach swoich kompetencji, określonych w art. 77 § 1 K.s.h., likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. (...). Powołanie likwidatora powoduje zatem, że przejmuje on kompetencje, które w zwykłym okresie istnienia spółki należą do wspólników, jednak reprezentacja ta dotyczy jedynie czynności likwidacyjnych przewidzianych w przepisie art. 77 § 1 K.s.h., tj. zakończenia bieżących interesów spółki, ściągnięcia wierzytelności, wypełnienia zobowiązań i upłynnienia majątku spółki. Nowe interesy mogą być podejmowane tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do ukończenia spraw w toku. Jak wskazuje się w doktrynie wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie kończy działalności spółki, tylko zmienia cel jej działalności. Likwidacja ma bowiem na celu przede wszystkim zadysponowanie składnikami majątkowymi spółki (por. Andrzej Kidyba, Prawo handlowe, Wydanie 10, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009, str. 288-289). Spółka w likwidacji nie ma zatem na celu prowadzenia przedsiębiorstwa, lecz zmierza do zakończenia działalności i zlikwidowania wszelkich spraw spółki. Likwidator w tym celu powinien zakończyć bieżące interesy spółki, związane z wykonywaną działalnością, np. podjąć kroki w celu wstrzymania produkcji, wypowiedzieć umowy ciągłe, ściągnąć wierzytelności spółki, jak również wypełnić zobowiązania spółki. W ten sposób następuje "wygaszanie" jej działalności. Likwidatorzy nie mogą natomiast podejmować nowych interesów, o ile nie są one konieczne do ukończenia spraw w toku (por. J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Suliński, M. Tofel, R. Zawłocki, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012, str. 253-254).

Mając powyższe na uwadze za nieważne należy uznać te czynności likwidatorów, które wykraczają poza ustalony cel i nie mają charakteru czynności likwidacyjnych, z tym że w myśl art. 78 § 2 K.s.h. wobec osób trzecich działających w dobrej wierze uważa się czynności podjęte przez likwidatorów za czynności likwidacyjne. Przyjmuje się, że przez zakończenie bieżących interesów należy rozumieć wstrzymanie się od dotychczasowej działalności związanej z celem spółki i przestawienie tej działalności na cel likwidacyjny (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych, Komentarz LEX, Tom I Komentarz do art. 1-300 K.s.h., 10 Jubileuszowe wydanie, Wydawnictwo Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2013, str. 338-339). Generalnie należy przyjąć, że likwidatorzy powinni dokonywać tylko tych czynności, które z jednej strony prowadzą do zakończenia działalności spółki, z drugiej zaś do upłynnienia jej majątku.

Skoro zatem art. 78 § 1 K.s.h. przyznaje likwidatorom prawo prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania w granicach kompetencji określonych w art. 77 § 1 K.s.h., to uznać należy, że również w przedmiotowej sprawie likwidator Fabryki [...] Spółka jawna w likwidacji, ustanowiony przez Sąd, nie może przekraczać zakresu ustawowych kompetencji wynikających z powołanego przepisu. W ocenie natomiast Sądu, w granicach tych kompetencji nie mieści się prawo likwidatora do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowego, w którym kontroli podlegała decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż nie należy to do czynności likwidacyjnych. Sprawy zakończonej kwestionowanym wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. nie można przy tym uznać za sprawy w toku (o której mowa w art. 77 § 1 zd. drugie K.s.h.), bowiem wyrok ten stał się prawomocny w dniu 30 stycznia 2010 r., a skarga I. F. o wznowienie postępowania zakończonego tym wyrokiem odrzucona została prawomocnym wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 308/11. Tym samym uznać należało, że skarżący nie ma legitymacji procesowej do wystąpienia z przedmiotową skargą (tak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 470/09 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1376/09; https://cbois.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.