Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1108/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E. D., H. D. i K. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania E. D., K. D. i H. D., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2003 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako hip. [...] o powierzchni [...] m2.

Powołane decyzje zapadły w oparciu o następujący stan faktyczny:

Nieruchomość przy ul. [...] stanowiła współwłasność W., K. i M. D. w częściach równych, co wynika z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] września 1991 r. Na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie, stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, stał się własnością Skarbu Państwa.

W dniu [...] marca 1948 r. W. D. złożył wniosek o o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1966 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania W., K. i M. D. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ul. [...].

Obecnie przedmiotowa działka znajduje się w obrębie [...] i w jej skład wchodzą:

- część działki nr [...] będącej własnością osoby fizycznej,

- działki nr [...], [...] i [...] będące współwłasnością osób fizycznych,

- działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] będące własnością miasta W. oraz

- części działek nr [...], [...], [...] [...], [...], [...] i [...] będących własnością miasta W..

Wnioskiem z dnia [...] września 1991 r. J. D., E. D. i K. D. zwrócili się do Gminy Dzielnicy W. o odszkodowanie za grunty przejęte przez Państwo a pozostałe po zabudowaniach zniszczonych w czasie wojny i częściowo rozebranych już po wojnie, zaewidencjonowanych w księdze hipotecznej nr [...] dot. ul. [...] i ul. [...]. Z dołączonych do akt postanowień o nabyciu spadku wynika, że spadek po M. D. nabyli bracia K. oraz W. D. po ½ każdy z nich; spadek po K. D. nabyli: żona J. D. oraz dzieci – E. D. i K. D. po 1/3 każde z nich; J. D. zmarła w dniu [...] lipca 1992 r., a spadek po niej nabyły dzieci: E. D. i K. D. po 1/2 każde z nich;

spadek po W. D. nabyli: żona H. D. w ½ części oraz bratanica i bratanek: E. D. i K. D. po 1/4 każde z nich.

Rozpoznając wniosek o odszkodowanie organ pierwszej instancji zważył, że zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) odszkodowanie przysługuje odpowiednio za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Po zapoznaniu się z planem ogólnym zabudowy miasta W. przekazanym przez Archiwum Państwowe W. (zesp. [...] sygn. [...]) organ stwierdził, że plan ten przewidywał dla w/w nieruchomości zabudowę zwartą o sześciu kondygnacjach i 70% powierzchni zabudowania. Parametry te świadczą, że teren przedmiotowej nieruchomości nie mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Potwierdza to także przedwojenna zabudowa działki. Według rejestracji nieruchomości dokonanej przez Zarząd Miejski w W. w dniu [...] listopada 1948 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się stosy gruzów po trzech budynkach: frontowym o pow. [...] m2, lewej oficynie o pow. [...] m2 i prawej oficynie o pow. [...] m2. W takim stanie nieruchomość nie spełnia warunku wymaganego w art. 215 ust. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2003r. wnioskodawcy podnieśli zarzut niezapoznania ich z materiałem dowodowym, w szczególności z treścią ogólnego planu zabudowy miasta W., którym organ dysponował w formie nośnika elektronicznego, wskutek czego naruszono art. 10 kpa.

Zarzucono też, że według twierdzeń Prezydenta W. teren przedmiotowej nieruchomości nie mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, a równocześnie ustalono, że obecnie jest on podzielony na szereg działek, z których niektóre stanowią własność prywatną. Nie wiadomo przy tym, czy na nieruchomości znajdują się budynki jednorodzinne czy wielorodzinne oraz kiedy budowa ich została zrealizowana. Brak tych ustaleń oznacza, że naruszono art. 7 kpa. Uniemożliwiło to prawidłowe zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że ocena dopuszczalności budowy domu jednorodzinnego na przedmiotowej działce powinna być dokonana w oparciu o ustalenia planu zabudowy z 1931 roku oraz z uwzględnieniem definicji domu jednorodzinnego wynikającej z art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowej (Dz. U. Nr 31, poz. 131 ze zm.). Według powołanej ustawy budynki wzniesione przed dniem 11 czerwca 1957 r., a więc także przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 25 października 1945 r. były zaliczane do domów jednorodzinnych jeżeli obejmowały nie więcej niż 6 izb mieszkalnych. Tymczasem z akt sprawy wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się stosy gruzów po trzech budynkach: frontowym o pow. [...] m2, lewej oficynie o pow. [...] m2 i prawej oficynie o pow. [...] m2. Nieruchomość nie mogła zatem spełniać warunku wymaganego w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] nie uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania, przez niezapoznanie stron z dokumentami zebranymi z sprawie. Zgodnie z art. 73 § 1 kpa stronie przysługuje w każdym stadium postępowania prawo przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Z prawa takiego strony nie skorzystały. Nie mogą więc twierdzić, że doszło do naruszenia art. 10 i art. 7 kpa.

Na decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli: H. D., E. D. i K. D.. Skarżący zarzucili naruszenie przez organy orzekające w sprawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowej oraz art. 7 kpa przez niewyjaśnienie możliwości przeznaczenia przedmiotowego gruntu przed 21 listopada 1945 r. Skarżący wskazali, że powołanie się przez Wojewodę [...] na przepisy ustawy z dnia 28 maja 1957 r. jest nielogiczne i niezasadne, gdyż dla oceny, jakiego rodzaju naniesienia mogły być traktowane jako dom jednorodzinny, należało się odwołać do przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie dekretu. Ustawa wydana w odmiennych warunkach ustrojowych miała na celu zawężenie rozumienia budowli, które można traktować jako budownictwo jednorodzinne. Nadto z brzmienia art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że chodzi o kryteria obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu, a nie o przepisy późniejsze. Nie ma - zdaniem skarżących - przeszkód, aby budynek jednorodzinny spełniał oprócz funkcji mieszkaniowych także inne cele służące wykonywaniu przez właściciela pracy zawodowej lub działalności społecznej, np. dużą bibliotekę, gabinety, pracownie artystyczne. Budowla o takim przeznaczeniu mogłaby odpowiadać wymogom co do wysokości i powierzchni zabudowy przewidzianych w ogólnym planie zabudowy miasta W. z 1931 roku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej gospodarce nieruchomościami decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, aby właściciel bądź jego następca prawny mógł skorzystać z prawa do odszkodowania muszą zaistnieć określone w tym przepisie przesłanki. Po pierwsze uprawnienie to przywiązane jest po pierwsze do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a po drugie - do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Jest poza sporem, że do ustalenia możliwości przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, miarodajny jest stan wynikający z ogólnego planu zabudowania W. z 1931 roku. Z treści tego planu wynikało, że dla nieruchomości przy ul. [...] przewidziano zabudowę zwartą o sześciu kondygnacjach i 70% powierzchni zabudowania.

Obowiązujące przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202 ze zm.) nie posługiwały się określeniem "budownictwo jednorodzinne", ani też pojęciem "dom jednorodzinny". Mimo to nie sposób przyjąć, że przedmiotowa nieruchomość mogłaby być zabudowana domem jednorodzinnym, bowiem budynek, jaki na przedmiotowej nieruchomości dopuszczał plan zabudowania z 1931 roku musiał posiadać sześć kondygnacji i zajmować 695 m2 (70% powierzchni działki). Taka budowla nie mieściła się w pojęciu zabudowy jednorodzinnej, nawet gdyby przyjąć – jak sugerują skarżący – że budynek jednorodzinny spełniałby oprócz funkcji mieszkaniowych także inne cele służące wykonywaniu przez właściciela pracy zawodowej lub działalności społecznej.

W świetle powyższych ustaleń bez znaczenia jest zarzut skarżących co do bezzasadnego przyjęcia przez Wojewodę [...], że dla określenia pojęcia "dom jednorodzinny" miarodajne były przepisy ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowej.

O braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania przesądza okoliczność, że przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] nie stanowiła działki, która mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną.

Brak przesłanki odnoszącej się do przeznaczenia nieruchomości pod zabudowę jednorodzinną powodował, że zbędne było badanie przez organ, czy zachodziła pozostała przesłanka ustawowa, odnosząca się do daty pozbawienia dotychczasowych właścicieli bądź ich następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością.

Skoro zatem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.