Wyrok NSA, sygn. akt III SA 7849/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 48 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Konieczność spłacenia /wraz z odsetkami/ zaciągniętego wcześniej kredytu bankowego, ponoszenie bieżących kosztów związanych z wykonywaniem usług, a także sezonowość osiągania przychodów - nie mogą być zaliczone do sytuacji szczególnych, uzasadniających zastosowanie swoistej ulgi w postaci żądanego rozłożenia na raty zaległości podatkowej.

TEZY

Konieczność spłacenia /wraz z odsetkami/ zaciągniętego wcześniej kredytu bankowego, ponoszenie bieżących kosztów związanych z wykonywaniem usług, a także sezonowość osiągania przychodów - nie mogą być zaliczone do sytuacji szczególnych, uzasadniających zastosowanie swoistej ulgi w postaci żądanego rozłożenia na raty zaległości podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Anny i Stanisław K. na decyzję Izby Skarbowej w W. (...) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej za lata 1996 i 1997 - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 17 października 1998 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Anny i Stanisława K. decyzję Urzędu Skarbowego W.-W. z dnia 10 czerwca 1998 r. w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 i 1997 r. W motywach decyzji wskazano, że organ I instancji odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej za 1996 i 1997 r.

W odwołaniu od tej decyzji podatnicy wskazali, że "tylko taki sposób daje gwarancję wywiązania się" ze zobowiązań wobec budżetu państwa oraz pozwoli zachować płynność finansową i kontynuować prowadzenie działalności.

Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia stwierdzenie słuszności i prawidłowości decyzji organu I instancji.

Decyzje dotyczące rat, odroczeń itp. stanowią bowiem ulgę podatkową, będącą odstępstwem od zasady powszechnego opodatkowania. Powoduje to, że decyzje tego typu stosuje się w przypadkach szczególnych, uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Z Ordynacji podatkowej wynika przy tym, że są to decyzje uznaniowe, w których ocena sytuacji podatnika pozostawiona została organom podatkowym. Stosowanie ulg nie może jednak prowadzić do stawiania niektórych podatników w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do pozostałych - stąd też w praktyce pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia są wyjątkowo rzadkie.

Zdaniem Izby Skarbowej w sprawie nie istniały podstawy do rozłożenia zaległości na raty. Według zeznania PIT-33 w 1997 r. podatnicy osiągnęli bowiem dochód 288.077 zł, co powoduje, że ich sytuacji materialnej nie można uznać za trudną. Argumentem za przyznaniem ulgi nie może być również ponoszenie obecnie dużych obciążeń finansowych, jako że jest to następstwem niewpłacania należnych podatków w określonych terminach.

Powoływane zaś we wniosku oraz w odwołaniu opóźnione otrzymanie zapłaty za usługi nie jest przesłanką do pozytywnego rozstrzygnięcia, skoro to podatnicy są odpowiedzialni za prowadzenie działalności i ryzyko z tym związane. W ocenie Izby także konieczność spłacania zaciągniętego wcześniej kredytu /wraz z odsetkami/, ponoszenie bieżących kosztów związanych z wykonywaniem usług czy wreszcie sezonowość osiągania przychodów nie mogą być zaliczone do sytuacji szczególnych, "uzasadnionych społecznie i gospodarczo".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący Anna i Stanisław K. wnieśli o jej uchylenie. Zdaniem skarżących pogląd orzekających organów, że osoby decydujące się na prowadzenie działalności gospodarczej ponoszą ryzyko z tym związane nie jest w pełni potwierdzony przez realia gospodarki rynkowej, zwłaszcza gdy uwzględnić, że trudna sytuacja skarżących spowodowana została opóźnioną zapłatą za wykonane przez nich prace przez Urząd Gminy dyktujący warunki wykonania umowy, a następnie zapłaty za jej wykonanie.

W skardze podniesiono, że skarżący z prowadzonej działalności po kolei spłacają zaległości /VAT, ZUS, kredyt bankowy/, a w interesie publicznym leży dalsze prowadzenie przez nich działalności /zatrudniają oni 11 pracowników i 7 podwykonawców pochodzących z rejonów o dużym bezrobociu/. W przypadku natychmiastowej spłaty zaległości podatkowych skarżący musieliby ogłosić likwidację firmy, co uzasadnia wniosek, że stanowiska organów obu instancji są krótkowzroczne.

Zaskarżona decyzja jest dla skarżących krzywdząca, gdy uwzględnić, że w odniesieniu do wielkich przedsiębiorstw państwowych /kopalnie, stocznie, "Ursus"/, o wiele bardziej zadłużonych, stosuje się oddłużenie i ponoć stąd argument organów, że uwzględnienie ich wniosku naruszyłoby zasadę równości wobec innych podatników jest niesprawiedliwy. Chybiony jest też wywód dotyczący wielkości wykazywanych przez skarżących dochodów, skoro nie uwzględnia on odsetek, kosztów egzekucyjnych i sądowych, kosztów windykacji należności, hipotek /zdaniem skarżących dochód faktyczny był niski i pozwalał jedynie na utrzymanie rodziny/.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie wskazała Izba Skarbowa w W., że wydawane na podstawie przepisu art. 48 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej decyzje w sprawach rozłożenia na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oparte są na uznaniu administracyjnym, tj. na konstrukcji prawnej pozwalającej organom na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika", do której odwołuje się wskazany wyżej przepis nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. Wychodząc z tej płaszczyzny rozważań zauważyć trzeba, że w rozpatrywanej sprawie orzekające organy obu instancji w oparciu o prawidłowo zebrany i rozważany materiał dowodowy dokonały oceny, której nie można postawić zarzutu, iż jest to ocena błędna.

Zarówno bowiem ustalenia w zakresie dochodu skarżących za 1997 r., przyczyn ponoszenia przez nich dużych obciążeń finansowych, jak i wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty w kwestii odpowiedzialności skarżących za ryzyko związane z prowadzeniem działalności są oparte na poprawnej analizie stanu faktycznego, przekonujące i zgodne z doświadczeniem życiowym.

Za trafne należy uznać stanowisko Izby Skarbowej w W., iż konieczność spłacenia /wraz z odsetkami/ zaciągniętego wcześniej kredytu bankowego, ponoszenie bieżących kosztów związanych z wykonywaniem usług, a także sezonowość osiągania przychodów - nie mogą być zaliczone do sytuacji szczególnych, uzasadniających zastosowanie swoistej ulgi w postaci żądanego rozłożenia na raty zaległości podatkowej.

Nawiązując zaś do uwag poczynionych na wstępie zauważyć trzeba, że Izba Skarbowa wyjaśniła w uzasadnieniu swej decyzji, iż przyznanie skarżącym wskazanej wyżej ulgi stawiałoby ich w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do pozostałych podatników.

W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje również stanowisko organu odwoławczego prezentowane w odpowiedzi na skargę, że sprawa skarżących rozpatrywana była na tle konkretnych, indywidualnych okoliczności, stąd powoływanie w skardze przykładów odmiennych rozstrzygnięć zapadłych w odniesieniu do innych podatników nie może mieć znaczenia przesądzającego.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec, jak w sentencji.