Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 738/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60, art. 61
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 169-171
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 85, art. 113 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1241
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi Spółki A w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dotacji celowej z tytułu części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] o numerze [...]; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. C. kwotę 2400 (dwa tysiące czterysta) złotych, powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r., zobowiązującą A w R. do zwrotu na rzecz Gminy P. kwoty dotacji celowej z tytułu części niewykorzystanej zgodnie z przeznaczeniem w wysokości 45.912,90 zł. wraz z odsetkami obliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania dotacji tj. 11 czerwca 2011 r. do dnia spłaty.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało na umowę z 19 maja 2010 r., mocą której przyznano Spółce dotację w wysokości 70.000 zł. na realizację zadania publicznego pod nazwą dotacja celowa dla A przeznaczona w szczególności na bieżące utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz realizacji inwestycji w zakresie określonym w kosztorysach obiektu R. i obiektu P . W umowie tej zleceniobiorca zobowiązał się do ostatecznego rozliczenia dotacji do dnia 15 grudnia 2010 r.

Organ przytoczył poszczególne unormowania umowne, m. in. § 5, z którego wynika, że środki przekazane w ramach dotacji wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu gminy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie do 15 grudnia 2010 r. .

Kolegium wskazało na podstawę prawną decyzji Wójta Gminy P., tj. art. 145 oraz art. 146 w zw. z art. 190 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm., dalej "u.f.p. z 2005 r."). Zgodnie z tymi przepisami, dotacje udzielone z budżetu państwa: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji (art. 145 ust. 1 pkt 1 i 2). W myśl ust. 4 zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

W przypadku nie dokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w art. 144 ust 1 i 2 oraz art. 145 ust. 1, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 146 ust. 1). Przepisy art. 145 i art. 146 stosuje się odpowiednio do dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 176 ust. 1, 2 i 3 u.f.p. z 2005 r. podmioty nie zaliczone do sektora finansów publicznych i nie działające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki (ust. 1). Zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1. Przepis art. 131 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, mając na uwadze zapewnienie jawności postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia (ust. 3).

Według art. 131 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. dysponent części budżetowej może zlecić organizacji pozarządowej realizację swoich zadań na podstawie zawartej z tą organizacją umowy, przyznając jednocześnie dotację celową na realizację tych zadań. Umowa, o której mowa w ust. 1, powinna określać :

szczegółowy opis zadania, w tym cel na jaki dotacja została przyznana i termin jego wykonania,

wysokość dotacji celowej udzielanej organizacji wykonującej zadanie i tryb płatności,

termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego

tryb kontroli wykonywania zadania,

termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji celowej

termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą - 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania (ust. 2).

Organ stwierdził, że przedmiot umowy zawartej w dniu 19 maja 2010 r. wykonany był od dnia 1 czerwca 2010 r. do 26 października 2010 r., co potwierdzono protokołem odbioru nr 2 z 26 października 2010 r. . Oznacza to, że wszelkie dokumenty i dowody wydatkowania środków pochodzących z dotacji musiały dotyczyć wymienionego okresu i być związane bezpośrednio z wykonywaniem przedmiotu umowy.

W tej sytuacji organ uznał, że nie można uwzględnić faktur wystawionych powyżej wymienionej daty odbioru robót na kwotę 45.912,90 zł . Przy czym organ stwierdził ,że nie kwestionuje ,iż objęte fakturami wydatki dotyczące zakupionego sprzętu a także usług transportowych oraz zakupu oleju do koparek nie są celowe dla działalności strony , jednakże w jego ocenie wydatki te nie były związane z wykonywanym zakresem zleconych robót i tym samym nie można ich uznać do rozliczenia dotacji.

Kolegium odwołało się do komentarzy do art. 145 u.f.p. z 2005 r. (LEX/el 2008), z których wynika, że wykorzystanie dotacji celowej z budżetu państwa niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach odrębnych stanowiących o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji (art. 144 ust. 4 u.f.p. z 2005 r.). Zgodnie ze słownikowym rozumieniem, termin "przeznaczyć" oznacza "określić z góry cel, któremu ma służyć dana rzecz, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjąś korzyść". "Przeznaczeniem" jest z kolei "praktyczny cel, do którego coś jest przeznaczone , zakwalifikowanie, któremu dana rzecz służy, zastosowanie" (Słownik języka polskiego pod. red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t. II, s. 1025).

Zgodnie z art. 145 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r. dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku w którym udzielono dotacji.

Reasumując, w ocenie organu art. 145 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.f.p. z 2005 r., a także § 1- 5 oraz § 8 umowy z dnia 19 maja 2010 r., wskazują na to, że dotacja została niewykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez A, która zarzuciła organowi naruszenia:

- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że sporządzając wniosek o dotację przedmiotowego zadania przedstawiła kosztorysy na kwotę 86.173,59 złotych , których Gmina nie zakwestionowała. Wydatki zostały rozliczone w oparciu o dostarczone sprawozdanie w terminie ustalonym umowa tj. 15.12.2010 r. , które zostało przez Gminę przyjęte . Ten fakt upoważnia stronę do uznania ,że sprawa została zamknięta.

Zarzucono ,że organ I instancji wobec złożonych wyjaśnień orzekł o zwrocie części dotacji a SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. Podniesiono ,że wobec skrupulatnego wyjaśnienia istniejących wątpliwości organy obu instancji nie wskazały w uzasadnieniu faktycznych podstaw zakwestionowania wydatków co narusza prawa strony , nadto podniesiono ,że zawierając umowę skarżąca nie otrzymała szczegółowych wytycznych rozliczenia się z przyznanej dotacji celowej.

Pismem z 17 października 2012 r. pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz jej poprzedzającej bądź uchylnie w całości decyzji SKO w Ł. oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

Wskazał ,że decyzję organu II instancji oparto o przepisy ustawy o finansach publicznych z 30 czerwca 2005 r. tymczasem w jego ocenie wobec faktu , iż dotacja została przyznana w dniu 19 maja 2011 r. zastosowanie w sprawie muszą znaleźć przepisy nowej ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. ( Dz.U. nr 157 , poz. 1240 ze zm. ) . Oznacza to ,że powołanie się na przepisy starej ustawy w związku z przepisami przejściowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Zatem biorąc pod uwagę fakt, że dotacja została udzielona już po wejściu w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r., zastosowanie powinny zaleźć odpowiednie przepisy ustawy obowiązującej w dniu udzielenia dotacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadny jest zarzut , że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy u.f.p. z 2005 r., które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych ( Dz.U. nr 157 poz. 1241 ze zm. – dalej w skrócie "p.w.u.f.p." ) z dniem 1 stycznia 2010 r. utraciła moc większość przepisów u.f.p. z 2005, z wyjątkiem:

1) art. 23, który traci moc z dniem 30 czerwca 2010 r.;

2) art. 22, art. 24 ust. 1-10, art. 26 ust. 1-9 i art. 29 ust. 1-7, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2010 r.;

3) art. 169-171, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2013 r.

Przepisy wymienione w pkt. 3 (art. 169–171 u.f.p. z 2005 r.) dotyczą limitów zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego, nie odnoszą się zatem do przedmiotu niniejszej sprawy.

Oprócz przepisów u.f.p. z 2005 r., Kolegium wskazało na art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p., który również nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z tym przepisem dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. u.f.p. z 2009 r.), podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów.

Powołany przepis przejściowy wskazuje zatem przepisy właściwe w sprawie zwrotu dotacji udzielonych do dnia 31 grudnia 2009 r. Tymczasem dotacja dla A w R. została udzielona przez Gminę P. w dniu 11 czerwca 2010 r. , co wynika wprost z komparycji decyzji SKO w Ł.

Wprawdzie Wójt Gminy P. w decyzji z dnia [...] r. wskazał na art. 60 i 61 u.f.p. z 2009 r., jednak przepisy te nie określają podstawy prawnej i postępowania w zakresie zwrotu dotacji celowej w części niewykorzystanej zgodnie z przeznaczeniem.

Art. 60 określa bowiem co należy zaliczyć do środków publicznych, stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. Są nimi w szczególności wymienione w pkt 1-8 dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W pkt 1 wskazano, że są to kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Z kolei art. 61 w ust. 1 wskazuje organy pierwszej instancji właściwe do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ust. 2-5 dotyczą organów i postępowania odwoławczego.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy obu instancji nie rozpoznały sprawy na podstawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały zastosowanie w omawianym przypadku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Trafne zatem są zarzuty skargi podniesione w tym zakresie. Sąd nie ustosunkował się natomiast do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. zasadności nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu dotacji celowej we wskazanej części, uznanej za niewykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie do dokonania rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy u.f.p. z 2009 r.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200 i 205 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji.