Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 96/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Inne z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: ARiMR, Agencja) we [...] ustalił I. C. (dalej także Skarżący) kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016 uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., za rok 2017 uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. oraz za rok 2018 uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. w łącznej wysokości [...] zł.

W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na lata 2015-2018 zakończonych decyzjami z dnia [...] stycznia 2016 r., z dnia [...] lutego 2017 r., z dnia [...] lutego 2018 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r., z uwagi na pozyskaną w dniu [...] września 2019 r. informację, iż grunty rolne zgłaszane do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez I. C., położone na działkach ewidencyjnych nr [...] są dzierżawione przez P. G. i A. K. i stwierdzenie, iż I. C. miał pobierać od ponad pięciu lat dopłaty do gruntów, których nie użytkuje, dokonał ponownej analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i w dniu [...] marca 2020 r. wydał decyzje o uchyleniu decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] stycznia 2016 r. i odmowie przyznania płatności za rok 2015; o uchyleniu decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] lutego 2017 r. i odmowie przyznania płatności za rok 2016; o uchyleniu decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] lutego 2018 r. i odmowie przyznania płatności za rok 2017 oraz o uchyleniu decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] lutego 2019 r. i odmowie przyznania płatności za rok 2018. W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzjami z dnia [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Kierownika Biura Powiatowego we [...]. W dniu [...] lipca 2020 r. Strona wniosła skargi od ww. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Organ wyjaśnił, że skargi wniesiona do WSA nie wstrzymują prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2016-2018, ponieważ jest to nowe postępowanie wszczynane do decyzji ostatecznej. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie w obrocie prawnym istnieją decyzje administracyjne Nr [...], Nr [...] oraz Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. wydane w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego odmawiające Skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) na lata 2016-2018. Różnica w płatnościach dla jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) pomiędzy decyzją: z dnia [...] marca 2020 r. a decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. wynosi [...] zł - za rok 2016, decyzją z dnia [...] marca 2020 r. a decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. wynosi [...] zł - za rok 2017, decyzją z dnia [...] marca 2020 r. a decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. wynosi [...] zł - za rok 2018.

Odnosząc się do argumentacji Strony, że kwestie świadczeń nienależnych regulują przepisy Kodeksu cywilnego np. art. 410 § 2 i art. 411 organ stwierdził, że przepisy te nie znajdują odniesienia w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że postępowanie o ustaleniu nienależnie pobranych płatności jest postępowaniem uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505) – dalej: "ustawa o ARIMR". Wskazał, że nienależną płatność, o której mowa w powyższym przepisie należy rozumieć w ten sposób, że jest to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, wypłaconych jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

Odnosząc się następnie do zarzutu Strony, że sprawa nie została ostatecznie i prawomocnie rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i ewentualnie NSA organ podkreślił, że decyzje ostateczne w rozumieniu Kodeksu postępowania Administracyjnego ("k.p.a.") to decyzje, od których nie służy odwołanie, a zatem te decyzje, które nie mogą być weryfikowane w administracyjnym toku instancji. Tym samym decyzje: Nr [...], Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. utrzymane w mocy przez organ II instancji stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Rozstrzygnięcie powzięte w tych decyzjach stało się ostateczne, przez co jej ustaleniami faktycznymi i konsekwencjami związany jest zarówno organ, jak i strona. Od administracyjnej weryfikacji decyzji (kontroli merytorycznej i formalnej decyzji organu I instancji przez organ II instancji na skutek wniesienia środka zaskarżenia), należy odróżnić sądową weryfikację decyzji, która uruchamiana jest w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co też zostało uczynione w stosunku do decyzji organu II instancji.

Organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem nie jest weryfikowanie prawidłowości ustaleń w zakresie powierzchni kwalifikowanej do płatności. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, czyli postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie płatności, należy zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania zwrotu.

Odnosząc się do zarzutu Strony w zakresie naruszenia art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312 z późn. zm.) – dalej: "ustawa o płatnościach" – Dyrektor zgodził się z wyrażonym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem organu I instancji w przedmiocie odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym Kierownik Biura Powiatowego ARIMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt (i) rozporządzenia 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Organ podał, że wszystkie kwoty tj. kwoty jednolitej płatności obszarowej, kwoty płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) oraz kwoty płatności redystrybucyjnej przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do tych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy stwierdził, że środki finansowe w wysokości: [...] zł, przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] lutego 2017 r., [...] zł przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] lutego 2018 r., [...] zł przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] lutego 2019 r., stały się nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności za lata 2016 - 2018 uznać należy za w pełni prawidłowe i uzasadnione.

Odnośnie przesłanek uzasadniających odstąpienie od naliczenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności organ wskazał, że przepisy regulujące odzyskiwanie środków nienależnie lub nadmiernie pobranych przewidują możliwości odstąpienia od dochodzenia takich kwot, jednakże ich zakres jest mocno ograniczony.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Dyrektor wyjaśnił, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach płatności w kampanii 2017 roku, zostały określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r., str. 69, z późn. zm.).

W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo powołał ww. przepis oraz prawidłowo ocenił, że nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zgodził się z wywodami organu I instancji w powyższym zakresie. Bezsprzecznie bowiem wypłata płatności nie nastąpiła na skutek pomyłki organu, który w momencie wydawania decyzji nie miał pełnej wiedzy co do osoby, która faktycznie użytkowała deklarowane do płatności grunty. Błąd ten z kolei mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, który miał wiedzę o zawartej umowie dzierżawy. Organ zauważył, iż to po stronie rolnika wnioskującego o pomoc leży obowiązek wskazania powierzchni gruntów rolnych użytkowanych przez producenta w danym roku kalendarzowym oraz, że jest on zobowiązany do zachowania wszelkiej staranności przy określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności, ponieważ własnoręcznym podpisem potwierdził prawdziwość danych wskazanych we wniosku. W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek z nieprawidłowymi deklaracjami.

Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniały łącznie wszystkie przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, a organ I instancji słusznie wyłączył możliwość odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej w związku z upływem 12-miesiecznego terminu przekazania decyzji o odzyskaniu płatności.

Organ wskazał również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23 grudnia 1995 r. z późn. zm.).

Dyrektor podał, ze zgodnie z art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 oraz w związku z art. 41 ust. 5 rozporządzenia (UE) Nr 907/2014, mającym zastosowanie w odniesieniu do przypadków nieprawidłowości stwierdzonych od dnia 16 października 2014 r., w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot ustalonej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie wskazanym dokumentem są wydane w dniu [...] marca 2020 r. decyzje uchylające decyzje dotychczasowe i odmawiające płatności na lata 2016, 2017 i 2018.

W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przytoczonych w podstawie zaskarżonej decyzji oraz jej uzasadnieniu. Skarżący zarzucił, iż organ próbuje zaistniały w sprawie stan faktyczny podciągnąć pod ww. przepisy. Podkreślił, że inny był cel zawarcia umowy z P. K., na co zwracał uwagę w trakcie całego postępowania. Nie miała to być umowa dzierżawy w rozumieniu kodeksu cywilnego, chociaż tak była nazwana;

2) rażące naruszenie dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., gdyż organ nie wziął pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy słusznego interesu Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, nie wyrażając jednocześnie zgody na przeprowadzenie rozprawy w formie zdalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] lutego 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2022 r. (k. 75 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma i z możliwości tej skorzystał. Wobec tego, że Skarżący nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy na rozprawie w formie zdalnej, zaś organ o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, to nie było podstaw do odstąpienia od skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego o ustaleniu Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2016-2018 w wysokości [...] zł.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił m.in. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARIMR. Zgodnie z ust.1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

– następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Według art. 29 ust. 2 ustawy o ARIMR, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Należy wskazać, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika – np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, czy też zaniechanie realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW. A więc są to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości.

Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem było zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przy czym ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach organ ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1201/13; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia dawały organom Agencji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że środki otrzymane przez Skarżącego w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2016-2018. w kwocie [...]zł. zostały nienależnie wypłacone, zatem musiały podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o ARIMR.

Należy zwrócić uwagę, że na podstawie decyzji:

. Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r.,

. Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r.,

. Nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] przyznał Skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł. Bezspornym w sprawie pozostaje, że środki te zostały przekazane na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] wydał w dniu [...] marca 2020 r. decyzje nr: [...], [...], [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowych wyżej wymienionych decyzji i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za poszczególne lata od 2016 do 2018 r. Są to decyzje ostateczne i wiążą organy administracji publicznej i sądy. Należy bowiem wskazać, że po rozpoznaniu wniesionych przez Skarżącego odwołań zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR w T. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr: [...], Nr [...] i [...]. Dodatkowo należy zauważyć, że decyzje te były przedmiotem kontroli sądowej, w następstwie której WSA w Bydgoszczy oddalił skargi prawomocnymi wyrokami z dnia: 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 748/20, 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 752/20, 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 753/20.

Wskazane decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] marca 2020 r. tworzą wiążący stan prawny, który w powiązaniu z niespornym faktem, że płatności za lata 2016-2018 zostały Skarżącemu wypłacone, stanowią punkt odniesienia do wydania decyzji w sprawie określenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organy wykazały, że Skarżącemu została wypłacona kwota wyższa niż wynikająca z ostatecznych decyzji z dnia [...] marca 2020 r. bowiem uchylenie pierwotnych decyzji o przyznaniu płatności za lata 2016-2018 oraz odmowa przyznania mu płatności z tego tytułu spowodowało powstanie różnicy w łącznej kwocie [...]zł. Stanowi ona kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2016-2018.

W tej sytuacji niezasadne jest stawianie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia – bliżej nieokreślonych – przepisów prawa materialnego odnośnie charakteru zawartej umowy z P. K.. Kwestia ta była przedmiotem postępowań zakończonych już decyzjami ostatecznymi. Jak zauważył organ, Skarżący swoich twierdzeń nie poparł też żadnymi dowodami.

Zasadne jest także stanowisko organów, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do odstąpienia od ustalania wysokości nienależnie pobranych przez Skarżącego jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), gdyż ich kwoty przewyższały kwoty, o których mowa w art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549 ze zm.).

Sąd podziela również argumentację organu co do braku podstaw do stosowania w niniejszej sprawie wyłączenia z art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 14 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 z późn. zm.). Stosownie do tej regulacji, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze, płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie, błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Organ trafnie przyjął, że wypłata płatności nie nastąpiła na skutek pomyłki organu, który w momencie wydawania decyzji nie miał pełnej wiedzy co do osoby, która faktycznie użytkowała deklarowane do płatności grunty. Błąd ten z kolei mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, który miał wiedzę o zawartej umowie dzierżawy. Należy zauważyć, iż to po stronie rolnika wnioskującego o pomoc leży obowiązek wskazania powierzchni gruntów rolnych użytkowanych przez producenta w danym roku kalendarzowym oraz że jest on zobowiązany do zachowania wszelkiej staranności przy określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności, ponieważ własnoręcznym podpisem potwierdził prawdziwość danych wskazanych we wniosku. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek z nieprawidłowymi deklaracjami.

Podnieść jeszcze raz należy, że w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności kontroli nie podlegają ustalenia organów poczynione w toku postępowania o przyznanie płatności. Jak wyżej wskazano postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest zupełnie odrębnym postępowaniem od postępowania, zakończonego ostatecznymi decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] marca 2020 r., w których odmówiono przyznania płatności za lata 2016-2018. Decyzje te stały się ostateczne. Skarżący związany jest więc ustaleniami dokonanymi w tym postępowaniu. W konsekwencji, zdaniem Sądu, Skarżący nie mógł skutecznie, w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, kwestionować ustaleń organów poczynionych w postępowaniu o przyznanie płatności.

W związku z powyższym zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy w kontekście przepisów prawa znajdujących w niej zastosowanie skutkuje uznaniem, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym powołanych przez Skarżącego art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, które prowadziłoby do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski