Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 459/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji i inne
Powołane przepisy: article: art.33§1 pkt.1
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 8 marca 2018 r. nr [...], II. uchyla postanowienie P.S.A. z dnia 12 grudnia 2017 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie P.S.A. z dnia 26 października 2017 r. nr [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego K.C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] ([...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej: "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia [...]. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 – dalej: "u.p.e.a.") - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor IAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik US") z dnia [...] r., znak [...], którym uznano za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez K. C. (zobowiązany) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. o nr [...], wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, [...] S.A. (wierzyciel).

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego, zam. przy ul. [...] w K., na podstawie ww. tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] r.

Pismem z [...] r. Zobowiązany złożył zarzuty egzekucyjne, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.).

Wobec złożonych zarzutów postanowieniem z [...] r. znak: [...] Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Niezależnie od powyższego organ egzekucyjny wezwał wierzyciela do przedłożenia dowodów potwierdzających rejestrację odbiornika. Wierzyciel przesłał duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz kopie dowodów wpłat abonamentu.

Naczelnik US, po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] [...] uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Dyrektor IAS uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, z uwagi na to, że zobowiązany w postępowaniu podniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku i zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, natomiast rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odnosiło się jedynie do zarzutu nieistnienia obowiązku, w zupełności pomijając zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik US uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku i zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do tutejszego sądu, w której zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr : [...] z [...] r. wystawionego przez [...] [...] S.A., w sytuacji gdy ten obowiązek nie istnieje (a nieistnienie tego obowiązku stwierdza także w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor IAS);

- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa - poprzez prowadzenie egzekucji nieistniejącego obowiązku;

- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa - poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w sposób nie pogłębiający tego zaufania i prowadzący do wydania rozstrzygnięcia krzywdzącego dla skarżącego;

- art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i wypowiedzenia się, co do ich treści (w szczególności z dokumentami przesłanymi do organu przez wierzyciela przy piśmie z dnia [...] r.).

Strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US; uchylenie stanowiska wierzyciela - postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] SA z dnia [...] r. znak: [...] [...] oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] r., znak: [...] [...]; wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o uznanie jej za zasadną. Dyrektor wyjaśnił, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela, jak też dyrektor izby administracji skarbowej nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko to może być skontrolowane przez sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów.

W opinii Dyrektora IAS, wysłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieaktualny adres zobowiązanego nie pozwala przyjąć, że wierzyciel dopełnił obowiązku przesłania tego dokumentu. Zauważyć przy tym trzeba, że w art. 41 § 1 K.p.a. określone są skutki prawne niezawiadomienia o zmianie adresu organu prowadzącego postępowanie przez stronę tego postępowania, a zastosowanie art. 41 § 2 K.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wynikających z niedopełnienia obowiązku w nim unormowanego. Zaniechanie tego obowiązku przez organ uniemożliwia prawidłowe zastosowanie normy zawartej w art. 41 § 2 K.p.a. i stanowi naruszenie art. 9 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Należy więc stwierdzić, że wierzyciel nie wykazał okoliczności pouczenia zobowiązanego o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 K.p.a.

Ponadto w ocenie organu z ostatecznego rozstrzygnięcia wierzyciela nie wynika, że doręczył on zobowiązanemu zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a tym samym nie wykazał istnienia obowiązku zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku wynikającego ze spornego tytułu wykonawczego.

Organ nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i wypowiedzenia się, co do ich treści.

Postanowieniem z [...] r. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (tutaj postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 p.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wskazując, że stanowisko wierzyciela jest błędne co do nieuznania zarzutu o nieistnieniu obowiązku z tytułu abonamentu, gdyż nie został powiadomiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu [...] [...] S.A. (wierzyciela) o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poświadczającego posiadanie odbiornika, przez przesłanie zawiadomienia określonego w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.

W myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione, w tym co do nieistnienia obowiązku. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny I instancji postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie także podstawą wydania postanowienia organu II instancji, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji.

Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r., a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. Dopiero potem sąd przechodzi do oceny merytorycznej rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 17 września 2014 r. II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2015 r. I SA/Gl 1274/14).

Uprawnienia [...] S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia [...] r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm. – zwanej w skrócie "u.o.a."), zgodnie z którym do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Nie budzi zatem wątpliwości, że [...] [...] S.A. jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Przywołać przy tym należy także stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. [...] [...] S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia [...] r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. [...] [...] S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnosząc się do istoty sporu, a zatem do zarzutu skargi co do nieistnienia obowiązku skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r. objętej spornym tytułem wykonawczym z [...] r., konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla oceny merytorycznej tego zarzutu.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia [...] r. - Prawo [...].

Po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] r., K [...], pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Wskazać należy, że ustawa abonamentowa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika rtv. Warunkiem wystarczającym a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika rtv. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv.

W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz. U nr 187, poz. 1342), operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr [...] do rozporządzenia.

Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie 13 grudnia 2007 r.

A zatem, jeżeli w tym dniu skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia.

Nadto, w § 3 ww. rozporządzenia Ministra Transportu prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego wyżej) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Sąd uznał, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Prawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr [...] do rozporządzenia. W ocenie sądu, mimo że obowiązek uiszczania opłaty wynika z ustawy abonamentowej i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez [...] [...] powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. [...] [...] miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy [...] przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom rtv (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze [...] przelewu/wpłaty gotówki.

Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela.

W aktach sprawy znajduje się duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]) użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych wystawiony na podstawie danych przechowywanych w systemie na adres: K. C.; [...] [...]

Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Dowody dostarczone przez wierzyciela, w ocenie sądu, są niewystarczające, bowiem nie tylko nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącemu doręczona, ale również, że została nadana w Urzędzie [...]. Wierzyciel powołał się na wydruk duplikatu pisma o powiadomieniu o wskazanym numerze oraz wskazał, że przesyłka nie została mu zwrócona jako niedoręczona.

Wierzyciel nie przedstawił dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma w istocie doszło do jego wysłania skarżącemu. Dostrzec przy tym należy, iż wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżący zaś kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał, co zresztą jasno wynika z okoliczności, iż w owym czasie jego adresem zameldowania na pobyt stały był: K., ul. [...], a ponadto zamieszkiwał w [...], jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia zameldowania na pobyt czasowy. Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takiego dowodu nie przedstawił. Słuszne jest wprawdzie twierdzenie, że żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych. Podkreślić jednak należy, iż w przypadku sporu ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny.

Jak słusznie również zwrócił uwagę Dyrektor IAS, wysłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieaktualny adres zobowiązanego nie pozwala przyjąć, że wierzyciel dopełnił obowiązku przesłania tego dokumentu. Zauważyć przy tym trzeba, że w art. 41 § 1 K.p.a. określone są skutki prawne niezawiadomienia o zmianie adresu organu prowadzącego postępowanie przez stronę tego postępowania, a zastosowanie art. 41 § 2 K.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wynikających z niedopełnienia obowiązku w nim unormowanego. Zaniechanie tego obowiązku przez organ uniemożliwia prawidłowe zastosowanie normy zawartej w art. 41 § 2 K.p.a. i stanowi naruszenie art. 9 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Należy więc stwierdzić, że wierzyciel nie wykazał okoliczności pouczenia zobowiązanego o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 K.p.a. Dla wykazania bowiem prawdziwości tezy dowodowej konieczne jest jej udowodnienie, dopuszczając wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, stosownie do art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na podstawie akt rozpoznawanej sprawy trudno również jednoznacznie przesądzić, że w ogóle doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na rzecz skarżącego, choć wierzyciel zaznacza w postanowieniu z [...] r., że rejestracja odbiornika została dokonana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia [...] r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2001 r. nr 101, poz. 1114) i załączył kserokopie dowodów wpłat przy piśmie z [...] r.

Nie wynika także z akt sprawy, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano skarżącemu stosownie do przytoczonego wyżej § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. (lub, że je doręczono), co może wskazywać, że skarżący nie został zawiadomiony o nadaniu mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy, o jakim mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.. Tym samym brak było podstaw do uznania, że doszło po stronie skarżącego do powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, a w konsekwencji uznać należało, że wystawienie tytułu wykonawczego w dniu [...] r., obejmującego należności pieniężne z powodu nieuiszczania opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r. a następnie wszczęcie i prowadzenie na jego podstawie egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżącego - było bezpodstawne.

Brak zatem udowodnienia przez wierzyciela, że przesłał (lub doręczył) skarżącemu "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych" z dnia [...] r., oznacza, że nie wykazał on istnienia obowiązku skarżącego jako zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej, objętego ww. tytułem wykonawczym, a tym samym dochodzenie spornej należności w stosunku do skarżącego w drodze egzekucji administracyjnej było niedopuszczalne.

W ocenie sądu istotne dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu jest też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, co do charakteru abonamentu RTV. Został on wymieniony na pierwszym miejscu wśród przychodów mediów publicznych (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o RTV), przeto sądzić można, że ustawodawca uznaje go za najważniejsze źródło ich finansowania. Trybunał Konstytucyjny ustalił w wyroku z [...] r. w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), że abonament ten to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Zapewnić ma ona zarówno organowi władzy publicznej - Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT), jak i mediom publicznym stabilność i przewidywalność wydatków na realizację misji publicznej. Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do tzw. materii ustawowej. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony jest abonament rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.

Wobec takiego charakteru abonamentu RTV nie można zaakceptować stanowiska wierzyciela, że dochowanie (bądź niedochowanie) obowiązku zgłoszenia zmiany danych przesądzać będzie o istnieniu obowiązku. Na gruncie niniejszej sprawy sprzedaż mieszkania i niezamieszkiwanie w nim od kliku lat zdaniem wierzyciela nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi zobowiązany został objęty w momencie rejestracji odbiorników rtv. Zdaniem wierzyciela bowiem wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacenia - abonamentu rtv. Wierzyciel podkreślił, przy tym że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 141, poz. 1190, zmienionego ww. rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia [...] r. - które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U z 2013 r. poz. 1676), na użytkowników odbiorników rtv nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki [...] (od [...] r. [...] S.A.) o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

W ocenie Sądu, w kontekście przytoczonego powyżej charakteru abonamentu jako daniny publicznej, którego konsekwencją są rygory w zakresie jego istnienia, co do elementów podmiotowo i przedmiotowo istotnych, wyłącznie regulacji ustawowej, stanowisko wierzyciela w okolicznościach faktycznych sprawy jest nieuprawnione.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W ocenie sądu, wobec niespornej w sprawie okoliczności sprzedaży mieszkania w 2008 r. obalono domniemanie płynące z tego przepisu to jest, że pod wskazanym adresem skarżący posiadał odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Z powyższych powodów sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia wierzyciela z 26 października i [...] r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które będąc związane stanowiskiem wierzyciela, zobligowane były swoje rozstrzygnięcia oprzeć na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP), i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania (por. tezę drugą wyroku NSA z 17 maja 1996 r., III SA 535/95, "Serwis Podatkowy" 1998, nr 11, s. 71). Tym samym naruszono pozostałe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.)

Zdaniem sądu, wprawdzie organy egzekucyjne podporządkowały się regule związania stanowiskiem wierzyciela przewidzianej w art. 34 § 1 u.p.e.a., jednakże z uwagi na stwierdzenie, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego, konieczne było także uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, stosownie do wyżej przytoczonych art. 134 i 135 p.p.s.a., które dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tutaj postanowienie), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej.

W sytuacji zatem uwzględnienia zarzutu skargi co do nieistnienia obowiązku skarżącego z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 do marca 2014 r., bezprzedmiotowe było ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie zweryfikować swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, z uwzględnieniem oceny i wskazań sądu – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - tj. wykazać datę zarejestrowania odbiornika rtv przez skarżącego oraz datę przesłania (lub doręczenia) skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego pod właściwym adresem, a także załączyć dowody, z których wynikałyby ww. daty. Brak udowodnienia tych okoliczności uzasadniać będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W przypadku zaś wykazania tych okoliczności przez wierzyciela i uzyskania zweryfikowanego stanowiska wierzyciela, stosownie do wskazań sądu, organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł z urzędu na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Wszystkie powołane wyżej orzeczenia publikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.nsa.gov.pl