Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 735/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59, art. 60, art. 61, art. 64, art. 66, art. 103, art. 104
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 roku sprawy ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, po rozpoznaniu odwołania M. W. i A. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt J. W. w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym w Ł. przy ul. P. [...].

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] roku decyzję w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt J. W. w Centrum Rehabilitacyjno – Opiekuńczym w Ł. przy ul. P. [...] w ten sposób, że ona sama poniesie opłatę w wysokości 70% swojego dochodu netto, tj. od dnia 31 grudnia 2011 roku - 887,52 zł, a od dnia 1 stycznia 2012 roku - 1.018,21 zł. Mocą tej decyzji organ postanowił także, iż synowie pensjonariuszki – A. W. i W. W. zostali obligatoryjnie zwolnieni z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS, a opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez pensjonariuszkę, uiści Miasto Ł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] roku J. W. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej, ale z uwagi na brak wolnych miejsc została ona wpisana na listę osób oczekujących. W dniu [...] roku organ wydał kolejną decyzję, umieszczając J. W. w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym w Ł., gdzie średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca wynosi 2.669 zł. Następnie, przywołując treść art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362 ze zm.) organ wyjaśnił, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż 70% dochodu netto strony do dnia 31 grudnia 2011 roku to kwota 887,52 zł, natomiast od dnia 1 stycznia 2012 roku to kwota 1.018,21 zł i kwoty te stanowią opłatę strony za pobyt w DPS. Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranej w sprawie dokumentacji i z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat - syna A. W., wynika, że dochód na osobę w rodzinie zobowiązanego jest po przeliczeniu niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a tym samym brak jest podstaw do obciążania go odpłatnością za pobyt matki w DPS. Takie same ustalenia poczynił organ w stosunku do drugiego syna – W. W.

Nadto organ pierwszej instancji wskazał, iż osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłat - zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej - są wnuczki (zstępne) – M. W. i A. W.. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia wywiadów środowiskowych, brak możliwości określenia sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanych, w celu ustalenia wysokości ewentualnych opłat za pobyt strony w DPS, pozostałą część opłaty w kwocie do dnia 31 grudnia 2011 roku – 1.781,48 zł miesięcznie, a od dnia 1 stycznia 2012 roku – 1.650,79 zł miesięcznie, poniesie gmina.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. i A. W., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciły organowi naruszenie szeregu przepisów proceduralnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało

w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W niniejszej sprawie J. W. na podstawie decyzji organu pierwszej instancji została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej. Mocą kwestionowanej decyzji organ ustalił także miesięczną opłatę z tytułu jej pobytu

w tej placówce, a także podmioty zobowiązane do jej uiszczania. Jak wskazał organ, ustawodawca wyraźnie ustalił, kto jest zobowiązany do ponoszenia kosztów z tego tytułu, wskazując w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, że jest to w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, a następnie - gdy mieszkaniec nie ponosi pełnej odpłatności - małżonek, zstępni przed wstępnymi, bądź gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasady odpłatności określono w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przepisie tym wskazano, iż opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Natomiast małżonek, zstępni przez wstępnymi - zgodnie z umową zawartą

w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę

w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, poniesie opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez małżonka, zstępnych przed wstępnymi. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu, wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana

z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64.

W tej sytuacji zgodnie ze wskazaną regulacją małżonek, zstępni przed wstępnymi

(w tym także wnuki) pensjonariuszki ponosiłyby opłatę za jej pobyt w DPS jedynie na podstawie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej możliwość zawarcia umowy została uzależniona przez ustawodawcę od tego, czy posiadany przez osobę (rodzinę) dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (na osobę w rodzinie), a co więcej opłata ustalona umową musi uwzględniać fakt, że osobie, która taką umowę zawarła, musi pozostać, po uiszczeniu kwoty dopłaty do pobytu w DPS, dochód w wysokości minimum 300% kryterium dochodowego. Zgodnie z regulacją art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zawarcie umowy jest uzależnione od woli obu stron umowy. Ustawodawca nie zawarł

w ustawie podstawy do wydania decyzji w tym przedmiocie.

W stanie faktycznym sprawy nie jest możliwe ustalenie odpłatności, jaką powinny ponosić odwołujące się za pobyt babci w DPS, a tym samym nie jest również możliwe określenie kwoty, jaką powinny one ewentualnie zwrócić gminie. W niniejszej sprawie opłatę za pobyt w DPS ponosi sama pensjonariuszka (w wysokości 70% swojego dochodu netto), a pozostałą część (w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca) uiszcza gmina, co łącznie daje kwotę 2.669 zł, tj. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu.

Ustosunkowując się zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż odwołujące się nie zostały obciążone żadną opłatą, co jednak nie oznacza, że gmina nie ma żadnego roszczenia z tytułu poniesionych wydatków. Zgodnie z treścią art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku niewywiązywania się określonych osób z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Zasady, na jakich następuje zwrot wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej, określił ustawodawca w rozdziale 6 ustawy o pomocy społecznej – Zasady odpłatności za świadczenia, w szczególności w art. 96. Zgodnie z brzemieniem tego przepisu obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na osobie i rodzinie korzystającej z tych świadczeń (pkt 1), spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń - z masy spadkowej (pkt 2),

a dopiero na małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń - gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2 (pkt 3), w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej.

W skardze na powyższą decyzję M. W. i A. W. wniosły o stwierdzenie jej nieważności, bądź uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zdaniem autorek skargi, w sprawie doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 15 oraz art. 61 § 4, art. 77 § 1, a nadto art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 oraz art. 154 § 1. W sprawie doszło także do naruszenia istotnych przepisów ustawy o pomocy społecznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 ust. 1, art. 61, art. 62, art. 63, art. 64 oraz art. 102, art. 104, art. 106, art. 107, art. 109 i art. 110. Uchybienia powyższe przejawiły się w zaniechaniu odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do zarzutów odwołania, co uzasadnia przekonanie, iż organ ten zaniechał ponownego zbadania sprawy

i w rzeczywistości nie przeprowadził w sprawie kontroli instancyjnej. Organ nie wyjaśnił wszelkich istotnych okoliczności sprawy, w tym zaniechał ustalenia rzeczywistego kręgu osób ewentualnie zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu pensjonariuszki

w DPS. Ustalenie sytuacji majątkowej synów pensjonariuszki nie było przeprowadzone poprawnie, co skutkowało niezasadnym zwolnieniem ich z obowiązku ponoszenia opłaty. Zdaniem skarżących, decyzja organu pierwszej instancji jest niekompletna. Jak wynika z literalnego brzmienia art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w danej sprawie organ wydaje jedną decyzję ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. To w tej decyzji doznają konkretyzacji przepisy ustawy poprzez: określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. Obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej powinien zostać określony już w decyzji

o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Tymczasem, właśnie tych elementów zabrakło w decyzji wydanej w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło także zarzuty dotyczące pozbawienia skarżących możliwości udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. O prowadzeniu przez organ pierwszej instancji postępowania skarżące dowiedziały się dopiero z treści decyzji tego organu, która notabene została im doręczona w sposób nie przyjęty w Kodeksie postępowania administracyjnego (listem zwykłym, w jednym egzemplarzu).

W konsekwencji skarżące pozbawione zostały możliwości działania w postępowaniu,

w tym przeglądania akt sprawy, składania wniosków dowodowych i wyrażenia swojego stanowiska. Miało to o tyle wpływ na wynik postępowania, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszelkich istotnych okoliczności sprawy, w tym zaniechał ustalenia rzeczywistego kręgu osób ewentualnie zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu pensjonariuszki w DPS. Już na etapie odwołania skarżące kwestionowały prawidłowość zwolnienia synów pensjonariuszki z obowiązku ponoszenia opłat, a także podnosiły istnienie innych osób potencjalnie zobowiązanych do partycypacji w opłatach. Pomimo to Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie. Skarżące podniosły także, iż decyzja organu pierwszej instancji określa wysokość odpłatności za pobyt w DPS za okres miniony. Nieakceptowalną jest sytuacja, w której korzystający z domu pomocy społecznej oraz ewentualnie zobowiązani zastępczo, w chwili przyjęcia do domu pomocy społecznej nie wiedzą jakiego rzędu zobowiązania finansowe będą ich obciążać. Jest to szczególnie rażące w przypadku skarżących, które w ogóle nie wiedziały o tym, iż J. W. ubiega się o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zarzuty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. Nr 153, poz. 270), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność

z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa w sposób pozwalający na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji mocą decyzji ustalił miesięczną opłatę za pobyt J. W. w domu pomocy społecznej, wskazując, że część tej opłaty poniesie sama podopieczna domu, a pozostałą część poniesie gmina. Jednocześnie decyzją tą zostali zwolnieni z obowiązku ponoszenia opłaty dwaj synowie podopiecznej domu pomocy społecznej. Decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do podopiecznej DPS, do dwóch jej synów i do skarżących, będących wnuczkami J. W. Po rozpoznaniu odwołania skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej jako ustawa.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy - decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Pobyt

w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania (art. 60 ust. 1 ustawy). Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności (art. 61 ust. 1 ustawy):

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu,

a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Z zacytowanych przepisów wynika, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłata zostaje ustalona w decyzji wydanej przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy kierującej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy). Odpłatność ustalana jest do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W pierwszej kolejności koszty pobytu w placówce pokrywa mieszkaniec. Jeżeli pensjonariusz (lub jego przedstawiciel ustawowy), nie jest w stanie uiścić opłat, to obciążają one kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Należy zaznaczyć, że opłat nie dzieli się po równo na wszystkich zobowiązanych, a obciąża ich się w kolejności. Jeżeli osoba umieszczona w placówce jest w stanie ponosić koszty pobytu w instytucji, obowiązki osób bliskich i jednostki samorządu terytorialnego nie powstają. Krewni oraz gmina uiszczają opłatę dopiero wtedy, gdy mieszkaniec domu nie jest samowystarczalny. Wysokość opłat jest zależna w pierwszej kolejności od dochodu mieszkańca. Górna granica opłaty wnoszonej przez mieszkańca wyznaczona jest przez stopę procentową ustalaną od dochodu (maksymalnie 70% dochodu mieszkańca). Drugą granicę obciążeń wyznacza art. 60 ustawy, w myśl którego odpłatność za pobyt nie może przekroczyć średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Jeżeli mieszkaniec nie jest

w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi.

Zasady ponoszenia opłat ustala się w drodze umowy określonej w art. 103 ust. 2 ustawy. Możliwość i wysokość obciążeń zależy od sytuacji dochodowej zobowiązanego (małżonka, wstępnych, zstępnych). Trzeba również pamiętać o możliwości zwolnienia członków rodziny z obowiązków ponoszenia opłat lub o korzystniejszym ustaleniu ich zobowiązań finansowych na podstawie art. 64 i 66 ustawy. Zgodnie z zasadą pomocniczości zobowiązania finansowe w ostatniej kolejności spoczywają na gminie. Obowiązki gminy dotyczące opłacania pobytu w placówce mają charakter dwojaki.

Po pierwsze, gmina wnosi opłatę, jeżeli nie można tego obowiązku nałożyć na mieszkańca placówki lub osoby mu bliskie. Po drugie, gmina zastępczo ponosi koszty pobytu w domu za osoby, które nie wywiązują się z wykonania umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 ustawy.

W tym przypadku gmina może żądać zwrotu poniesionych wydatków (także od osób niezobowiązanych do ponoszenia opłat, które dobrowolnie zawarły umowę). Uprawnienie gminy do dochodzenia zwrotu wydatków poniesionych za pobyt w domu pomocy społecznej nie zostało ograniczone warunkiem zawarcia - z osobami zobowiązanymi - umowy ustalającej wysokość wnoszonej przez nich opłaty. Ustawodawca przewidział mechanizm efektywnej realizacji tego obowiązku, stosownie bowiem do art. 104 ust. 3 ustawy, wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej, poprzedzonej oceną sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zobowiązanego (art. 107 ust. 1 ustawy). Według zaś art. 104 ust. 1 ustawy, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzja organu pierwszej instancji nie zobowiązuje skarżących do poniesienia kosztu pobytu (lub partycypowania w tym koszcie) ich babci w domu pomocy społecznej. Na podstawie decyzji organ pierwszej instancji ustalił zasady odpłatności za pobyt pensjonariuszki w domu pomocy społecznej wskazując, że część tej kwoty ponosić będzie ona sama, a pozostałą część gmina jej miejsca zamieszkania. Do ewentualnego zwrotu wydatków poczynionych przez gminę dojdzie w terminie późniejszym, w trybie opisanym powyżej. Pierwszym etapem będzie propozycja zawarcia umowy, a gdy do niej nie dojdzie zostanie wydana stosowna decyzja, poprzedzona ponownym ustaleniem sytuacji materialnej wszystkich osób potencjalnie zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu pensjonariuszki w domu pomocy społecznej. Z tych powodów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przedmiotowa decyzja nie nakłada na skarżące żadnego konkretnego obowiązku partycypowania w tychże kosztach i może się okazać, że w przyszłości taka decyzja

w ogóle nie zapadnie. Natomiast - gdyby została wydana - będą od nie służyły środki odwoławcze.

Zasadnicza część zarzutów skargi sprowadza się do wykazania, iż w sprawie doszło do naruszenia wymienionych w niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Analizując dokumenty załączone do akt administracyjnych Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 61 § 4, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140, jak i art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.). Szerszego odniesienia się wymaga zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Bezsprzecznie organ pierwszej instancji nie skierował do żadnej ze stron zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Dokumenty załączone do akt potwierdzają, iż skarżące o sprawie dowiedziały się dopiero z treści doręczonej im decyzji organu pierwszej instancji. Niemniej jednak, uwzględniając treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia i to, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a skarżące wniosły odwołanie zawierające szereg zarzutów o charakterze merytorycznym, Sąd uznał, iż naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. pozostało bez wpływu na rozstrzygnięcie i jako takie nie może stanowić podstawy do wyeliminowania kontestowanych decyzji z obrotu prawnego. Nie bez znaczenia pozostaje także kwestia merytoryczna, a mianowicie to, iż wbrew argumentom skarżących nie zostały one zobowiązane do poniesienia kosztów pobytu babci w domu pomocy społecznej. Negatywnie ocenić należy fakt doręczenia stronom decyzji organu pierwszej instancji w formie listu zwykłego skierowanego jednocześnie do obydwu skarżących, ale naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

W świetle poczynionych powyżej wyjaśnień nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi wskazujący, iż organ zaniechał ustalenia rzeczywistego kręgu osób zobowiązanych do poniesienia kosztów pobytu pensjonariuszki w domu pomocy społecznej. Zagadnienie to nie było przedmiotem ustaleń organów, bowiem istota niniejszej sprawy sprowadza się do określenia zasad odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej samej pensjonariuszki i gminy. Decyzje wydane w sprawie nie rozstrzygały zasad zwrotu kosztów poniesionych przez gminę z tytułu partycypowania

w kosztach pobytu pensjonariuszki w domu pomocy społecznej.

Wbrew zarzutom skargi, art. 59 ust. 1 ustawy określa podmiot uprawniony do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, jak i decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Przepis ten nie wskazuje, że oba rozstrzygnięcia -

o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt w tym domu, obligatoryjnie mają następować w ramach jednego aktu organu administracji.

Zdaniem skarżących sposób ustalenia sytuacji materialnej dwóch synów pensjonariuszki ostatecznie zwolnionych, mocą decyzji, z ponoszenia kosztu jej pobytu w domu pomocy społecznej, jest obarczony wadami. Lektura akt administracyjnych,

w szczególności załączonych do nich wywiadów środowiskowych nie potwierdza tych argumentów. Do wywiadów dołączono dokumenty źródłowe, które potwierdzają wysokość dochodów stron i ich rodzin lub brak takich dochodów. Natomiast należy zwrócić uwagę na art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzja w przedmiocie świadczeń ( także odpłatności za pobyt w placówce ) może być zmieniona lub uchylona m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony i to nawet bez jej zgody.

Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

ko