Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 593/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 252 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 90 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A.. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w części tj. w pkt 1, zaś w pozostałej części utrzymało w mocy, decyzję z [...] listopada 2016 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...] w sprawie zwrotu przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych:

W dniach [...] kwietnia do [...] czerwca 2016 r. została przeprowadzona kontrola w A. Oddział w [...]. z siedzibą w [...] w zakresie weryfikacji faktycznej liczby uczniów, na których przyznana została dotacja oświatowa w latach szkolnych 2014/2015 i 2015/2016. Szczegółową kontrolą objęte zostały wybrane miesiące we wskazanych latach. W wyniku kontroli ustalono, że strona przekazując do Zarządu Jednostek Oświatowych, comiesięczne informacje o faktycznym uczestnictwie uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych zawyżyła liczbę słuchaczy (uczniów) o 173 osoby. Kwota dotacji pobranej w nadmiernej wysokości z tego tytułu wyniosła łącznie 41.068,93 zł.

[...] lipca 2016 r. przedłożono Dyrektorowi A. Oddział w [...] projekt protokołu z przeprowadzonej kontroli, a [...] sierpnia 2016 r. protokół został podpisany przez kontrolowanego. Organ I instancji wskazał, że datę [...] sierpnia 2016 r. uznany został za moment stwierdzenia okoliczności związanych z pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości. Dyrektor Zarządu Jednostek Oświatowych pismem z [...] sierpnia 2016 r. wystąpił do Prezesa Zarządu strony o zwrot pobranej dotacji do 25 sierpnia 2016 r. Strona nie zwróciła dotacji wobec czego organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu do budżetu Gminy [...] dotacji udzielonej stronie w kwocie 41.068,93 zł.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. organ postanowił w pkt 1 ustalić kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za lata 2015 i 2016 podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy [...]. przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. w wysokości 41.068,93 zł. - oraz w pkt 2 określić termin naliczania należnych odsetek od kwoty 41.068,93 zł. w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] prowadzi w [...]. 3 szkoły dla dorosłych: [...]. Podkreślił, że tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji i zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia dotacji (art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty). Strona otrzymała dotację na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. i Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie miasta [...] przez inne niż miasto [...] osoby prawne lub fizyczne oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.

Organ podał, że po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał zasadność ustaleń pracowników Wydziału Kontroli Urzędu Miasta [...] w zakresie pobrania przez stronę w latach 2014-2016 dotacji w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie 41.068,93 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia. Stosownie do art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych z odsetkami liczonymi w sposób określony w art. 252 ust. 6 pkt 2 ustawy.

Spółka złożyła od powyższej decyzji odwołanie wskazując na przepisy prawa, które jej zdaniem zostały naruszone i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz A. Sp. z o.o. kosztów postępowania.

W uzasadnieniu strona podała m.in., że w jej ocenie protokół z kontroli zawiera ustalenia sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym oraz dokumentami źródłowymi, w których posiadaniu jest kontrolowana spółka, a które były okazane w trakcie kontroli, co podważa jej rzetelność. Ponadto postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone bez wyczerpującego zbadania stanu faktycznego, a w szczególności bez przeprowadzenia wnikliwego i prawidłowego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przyczyn w zakresie różnicy pomiędzy deklarowaną (planowaną) liczbą słuchaczy, a liczbą słuchaczy faktycznie uczestniczących w zajęciach. Nadto, wynik postępowania kontrolnego przeprowadzonego w sprawie został wywiedziony w oparciu o błędnie zinterpretowany art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie pkt 1 i w tej części zobowiązało [...]. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do zwrotu do budżetu Gminy [...] dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2014, 2015 i 2016 w kwocie 41.068,93 zł oraz w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji SKO przedstawił stan faktyczny sprawy i odwołał się do treści art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.) przytaczając jego treść i wskazując na wynikające z tej treści warunki, w jakich szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych niewymienione w ust. 2a otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego obowiązanej do prowadzenia danego typu i rodzaju szkół. Podkreślił w szczególności, że uczestnictwo uczniów na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach. Wskazał, że na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r.poz. 885 ze zm.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Organ wskazał, że stosownie do obowiązujących w kontrolowanym okresie uchwał Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. i Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie miasta [...] przez inne niż miasto [...] osoby prawne lub fizyczne oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, organ prowadzący jednostkę oświatową zobowiązany jest do składania w Zarządzie Jednostek Oświatowych do 10 dnia każdego miesiąca:

a) informacji w formie elektronicznej i papierowej o faktycznej liczbie uczniów sporządzoną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej odpowiedniej dla danego typu i rodzaju jednostki oświatowej, według stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca, za który udzielana jest miesięczna część dotacji przypadająca na dany miesiąc, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie miasta [...] przez inne niż miasto [...] osoby prawne lub fizyczne oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania będącego załącznikiem do ww. uchwał;

b) informacji w formie elektronicznej i papierowej o faktycznym uczestnictwie uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, sporządzoną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, według stanu za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym następuje przekazanie miesięcznej części dotacji przypadającej na dany miesiąc według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do ww. Regulaminu.

SKO w decyzji szczegółowo przytoczyło wysokość miesięcznych kwot dotacji w kontrolowanym okresie wskazując ich odpowiednią wysokość na jednego ucznia w 2014, 2015, 2016 r. w odniesieniu do [...] i wskazując na zróżnicowanie wysokości kwot dotacji w poszczególnych szkołach na jednego ucznia.

SKO podał ponadto, że kontroli poddano frekwencje uczniów w wybranych miesiącach w roku szkolnym 2014/2015 i 2015/2016, tj. w każdej ze szkół prowadzonych przez stronę i na str. 9-11 decyzji wskazał dokładne okresy poddane kontroli.

Organ stwierdził, że czynności kontrolne przeprowadzono w oparciu o dzienniki lekcyjne, księgi słuchaczy, protokoły rad pedagogicznych, protokoły z egzaminów, sprawdzenie przez kontrolujących obecności słuchaczy na zajęciach, pisemne i ustne wyjaśnienia Dyrektora placówki.

Wskazał, że kontrolujący nie uwzględnili wyjaśnień Dyrektora placówki odnośnie uczestnictwa słuchaczy w zajęciach, które odbywały się w poszczególnych dniach, uznając, że zdaniem kontrolujących, nie można uznać za spełniony warunek 50% frekwencji w sytuacji, w jakiej na dwa dni zajęć obowiązkowych słuchacz uczestniczył tylko w jednym dniu - jak to przyjmuje kontrolowany. W poszczególnych dniach bowiem zajęcia lekcyjne miały różną liczbę godzin. Kontrolujący wskazali również, że w przypadku kiedy słuchacz zapisał się do szkoły w połowie miesiąca i na cztery zjazdy obecny był tylko na jednym z nich, to niespełniony został warunek 50% frekwencji obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Jeżeli zaś chodzi o dotację na absolwentów, to kontrolujący wskazali, że z literalnego brzmienia art. 90 ust. 2f ustawy o systemie oświaty wynika, że na słuchacza kończącego naukę w semestrze programowo najwyższym w miesiącu innym niż kwiecień lub czerwiec dotacja nie przysługuje w miesiącach następnych po miesiącu ukończenia szkoły. W kontrolowanej placówce wymienieni w protokole kontroli słuchacze [...] oraz słuchacze [...] ukończyli szkołę i odebrali świadectwa w styczniu 2015 r. i 2016 r. (zapisy w Księdze Słuchaczy). Ponadto z rozkładu zajęć edukacyjnych dla semestru VI [...] w latach 2014/2015 i 2015/2016 (sesja jesienna) wynika, że ostatnie zajęcia odbyły się w grudniu 2014r. i 2015 r., a w styczniu i lutym 2015 r. i 2016 r. nie odbywały się egzaminy maturalne.

Organ uznał, ze wyniki kontroli potwierdziły, że strona pobrała w nadmiernej wysokości dotację w łącznej kwocie 41.068,93 zł., na którą składa się w:

2014 r.: - [...] - zawyżona liczba uczniów - 2, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 837,00 zł.,

2015 r.:- [...] - zawyżona liczba uczniów - 39, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 15.346,50 zł.,

- [...] - zawyżona liczba uczniów - 28, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 3.162,88 zł.,

- Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych - zawyżona liczba uczniów - 37, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 7.288,63 zł.,

2016 r.: - [...] - zawyżona liczba uczniów - 18, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 7.605,00 zł.,

- [...] - zawyżona liczba uczniów - 16, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 1.555,52 zł.,

- [...] - zawyżona liczba uczniów - 33, kwota pobrana w nadmiernej wysokości wynosi 5.273,40 zł.

Organ nie zgodził się z zarzutami odwołania w zakresie naruszenia art. 7, 8, 11, 77 kpa podnosząc, że strona nie wskazała czego w rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił oraz jakich dowodów nie przeprowadził. W szczególności nie wskazała jakie ustalenia organu I instancji wynikające z protokołu z kontroli, są sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym oraz dokumentami źródłowymi, w których posiadaniu jest kontrolowany. SKO podkreślił, że analizując protokół z kontroli i dokumenty zgromadzone w aktach wskazać należy, że ustalenia zawarte w protokole kontroli opierają się w dużej części na wyjaśnieniach złożonych przez Dyrektora kontrolowanej placówki. SKO uznał, że organ pierwszej instancji zgromadził wystarczający materiał dowodowy, który dał podstawę do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

SKO nie zgodził się również ze stroną w odniesieniu do interpretacji zawartego w art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty pojęcia "każdy uczeń".

Przypomniał, że w ocenie organu pierwszej instancji, dotacja nie przysługuje na słuchaczy, którzy wprawdzie zostali wpisani na listę słuchaczy, ale nie uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu.

Natomiast, zdaniem strony odwołującej się, ustawowe pojęcie "każdy uczeń" oznacza każdą osobę od momentu wpisania jej na listę słuchaczy do czasu formalnego skreślenia jej właściwą decyzją z tej listy. Dopóki słuchacz jest uczniem szkoły i nie zostanie skreślony z listy słuchaczy, szkole przysługuje dotacja, niezależnie od tego, czy słuchacz uczęszczał na zajęcia.

Organ wskazał, że stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepis art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zawierając konkretne kryteria charakteryzujące "każdego ucznia". Biorąc pod uwagę redakcję art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty wskazał również, że w sytuacji kiedy w danym miesiącu nie odbywały się obowiązkowe zajęcia edukacyjne, to nie można przyjąć aby którykolwiek ze słuchaczy spełnił warunek uczestnictwa w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, a tym samym za te miesiące dotacja nie przysługuje (w sprawie niniejszej w miesiącach luty 2015 r. i luty 2016 r. w stosunku do osób wymienionych na str. 15 i 16 protokołu z kontroli)

Organ wskazał również, że ustęp 2f oraz ustępy 3h - 3i art. 90 expressis verbis wskazują miesiące, za które podmiot prowadzący szkołę otrzymuje dotacje, mimo że w danym miesiącu nie odbywają się obowiązkowe zajęcia edukacyjne.

W ocenie Kolegium w stanie faktycznym niniejszej sprawy należało jedynie zweryfikować ustalenia zawarte w pkt 1 decyzji w zakresie okresu, za który strona jest zobowiązana zwrócić dotację pobraną w nadmiernej wysokości, a mianowicie za lata 2014, 2015 i 2016.

Od decyzji SKO strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej:

1.- naruszenie przepisów postępowania, które w konsekwencji miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w wystarczającym stopniu postępowania dowodowego celem ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, w konsekwencji zaś wydanie wadliwej decyzji;

- art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy co spowodowało niedostateczne, a w konsekwencji błędne załatwienie sprawy;

- art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na wydaniu spornej decyzji w oparciu o wykładnię operatywną, niepopartą postępowaniem dowodowym;

2. obrazę norm prawa materialnego, tj.:

- art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w roku otrzymania dotacji, Dz.U. z 2004 r" Nr 256 poz. 2572 ze zm" zwanej dalej u.s.o.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dotacja nie przysługuje na każdego ucznia pozostającego ze szkołą w odpowiednim stosunku administracyjno- prawnym, podczas gdy jest to sprzeczne z jednoznacznym brzmieniem przepisu;

- art. 252 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009r. (Dz. U. 2013 885 z dnia 5 sierpnia 2013. (zwanej dalej u. f. p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, iż dotacje pobrane zostały w nadmiernej wysokości i zaistniały przesłanki ich zwrotu.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w jej ocenie zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta miasta [...] została wydana z naruszeniem prawa procesowego oraz materialnego, co uzasadnia żądanie jej uchylenia.

Skarżący podkreślił, że organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego opierając się wyłącznie na ustaleniach wynikających z protokołu przeprowadzonej kontroli, który w ocenie skarżącego zawiera ustalenia sprzeczne z rzeczywistym stanem oraz dokumentami źródłowymi, co stanowiło naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. Sprzeczność ta ujawnia się m.in. w ustaleniach kontroli w zakresie faktycznej liczny słuchaczy na zajęciach (str. 7 protokołu) jak również str. 14 protokołu, którego zapis wskazuje, że kontrolujący nie przyjęli wyjaśnień Oddziału spółki w [...] z których wynikało, że osoby, których dotyczyły wskazane pytania kontrolujących, z dwóch dni obowiązkowych zajęć lekcyjnych w jednym dniu zajęć brały udział. Natomiast zarówno organ I jak i II instancji w swojej decyzji nie wyjaśnił, dlaczego (w oparciu o jakie dowody i zgromadzone w sprawie dokumenty) ustalono, że osoby te nie uzyskały wymaganej frekwencji.

W obu decyzjach nie wskazano też, w odniesieniu do ilu, oraz których ze słuchaczy (nie podano ich imion i nazwisk, ani też numerów w księdze słuchaczy) ustalono, że nie uczestniczyli oni w ogóle w zajęciach lub też nie uzyskali frekwencji na poziomie 50% obecności w przewidzianych programem zajęciach, co w konsekwencji wraz z podaniem kwoty dotacji na jednego ucznia powinno stanowić podstawę ustalenia dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Z powyższego zatem wynika, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, nie zapoznały się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, nie dokonały ich oceny, a jedynie poprzestały na kwestionowanych przez skarżącego ustaleniach kontroli, z pominięciem wszystkich innych dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie.

Ponadto wynik postępowania kontrolnego przeprowadzonego w sprawie został wywiedziony w oparciu o błędnie interpretowany przez organ I i II instancji art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zdaniem skarżącego jest oczywiste, że prowadzenie jakiejkolwiek placówki dydaktycznej wiąże się z prognozowaniem osób, które są do niej zapisane. Ostateczna liczba uczniów w zdecydowanej większości przypadków nie pokrywa się z uprzednimi założeniami (podawanymi do wyliczenia dotacji). Zwykle liczba uczniów, którzy rzeczywiście korzystają z oferty edukacyjnej jest mniejsza i ma to miejsce z przyczyn niezależnych od prowadzącego szkołę. Ponadto na potrzeby oceny zaistniałego stanu faktycznego należy wprowadzić rozróżnienie na nieobecność okresową i stałą. W ocenie kontrolowanego jedynie stała nieobecność ucznia może prowadzić do uznania, że nie pozostaje on słuchaczem danej szkoły. W praktyce skarżącego zdarzają się jednak nieobecności okresowe. Potwierdzają to informacje przedłożone przez A. Sp. z o.o. w toku przeprowadzonej w sprawie kontroli. Skarżący wskazał, że jak podnosi się w orzecznictwie, jedynie "(...) ciągła nieobecność wszystkich uczniów szkoły nie może być zaliczona do okresowej nieobecności (...)." wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015r. sygn. akt II GSK 1616/14, LEX 2016).

Skarżący wskazał, że art. 90 ust. 3 u.s.o stanowi, iż dotacja przysługuje na każdego ucznia (słuchacza - art. 3 pkt 11 ustawy o systemie oświaty). Ustawodawca nie wskazał tutaj żadnych ograniczeń, zatem dotacja na słuchacza przysługuje bez względu na jego aktualną frekwencję.

Tym samym, w ocenie skarżącego istotą dotacji jest udzielenie jej na wszystkich uczniów objętych dokumentacją przebiegu nauczania, w tym nieobecnych okresowo, jeśli tylko wobec nich nie występują przesłanki pozwalające na skreślenie z listy słuchaczy.

Podkreślił również, iż poza nieobecnościami okresowymi, które A. Sp. z o.o. wyjaśniła w sposób wyczerpujący w toku kontroli, organ całkowicie pominął status osób oczekujących na II termin egzaminów, odwołujących się od decyzji w przedmiocie skreślenia, oczekujących na wręczenie dyplomów, czy rezygnujących w połowie miesiąca z nauki. Osoby te w dalszym ciągu pozostają słuchaczami szkoły i nie powinno odbierać się im tego statusu. W rzeczywistości dopiero z chwilą ostateczności decyzji o skreśleniu/ukończeniu szkoły uczeń traci swój status i nie powinien być uwzględniany przy otrzymywaniu dotacji.

Skarżący wskazał, że jego zdaniem organ bezzasadnie nie uwzględnił wyjaśnień co do osób, które ukończyły szkołę w dniu [...] stycznia 2016 r. Wskazał, że w ocenie organów obu instancji osoby te niezasadnie były objęte dotacją za wrzesień 2015 r. Tymczasem zwrócić należy uwagę, że osoby, które ukończyły szkołę dopiero w styczniu 2016 r. we wrześniu 2015 r. pozostawały słuchaczami szkoły - miały status ucznia.

W ocenie skarżącego nieuzasadnione jest również stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym treść art. 90 ust. 3 u.s.o. wskazuje, że dotacja nie przysługuje w sytuacji, kiedy w danym miesiącu nie odbywają się obowiązkowe zajęcia edukacyjne, gdyż w takiej sytuacji nie można przyjąć, aby którykolwiek ze słuchaczy spełnił warunek uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, ponieważ jest to sprzeczne z treścią art. 90 ust. 3c u.s.o.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd uznaje, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez organy zatem ustalenia te przyjmuje za swoje. W odniesieniu do podstaw ustalenia stanu faktycznego organ w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, że ustalenia zostały poczynione w oparciu o protokół kontroli, wyjaśnienia zarówno pisemne jak i ustne Dyrektora Oddziału strony w P., dzienniki lekcyjne, księgi słuchaczy, protokoły rad pedagogicznych, protokoły z egzaminów, sprawdzenie obecności słuchaczy na zajęciach. Zaznaczenia wymaga, że kontrolujący w toku przeprowadzanych czynności, właśnie w oparciu o zebrane dane zwracali się do przedstawiciela strony ze szczegółowymi pytaniami dotyczącymi konkretnych słuchaczy zapisanych w dziennikach, podając numery pod jakimi widnieli w tych dokumentach i uzyskując na przedstawione pytania odpowiedzi, do których się odnieśli wyjaśniając dlaczego nie uwzględnili złożonych wyjaśnień i w jakim zakresie. Wszystkie dane oraz wyliczenia dotyczące zastrzeżeń związanych z pobranymi dotacjami przez każdą z trzech szkół dla dorosłych, zostały przedstawione stronie, która podpisała protokół z kontroli w dniu [...] sierpnia 2016r. Do jego treści kontrolowany wniósł wyjaśnienia z dnia sierpnia 2016 r. Wszystkie te dokumenty znajdują się w aktach sprawy zatem organy mogły zapoznać się z ich treścią i je ocenić. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że organy nie zapoznały się z nimi, a swoją wiedzę w sprawie opierały wyłącznie na protokole z kontroli a nie również na materiałach źródłowych, na podstawie których protokół ten sporządzono.

Sąd wskazuje, że brak jest podstaw ażeby uznać za zasadny zarzut strony dotyczący okoliczności przedstawianych przez nią wyjaśnień, co do braku ze strony słuchaczy wymaganej 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, ponieważ wyjaśnienia te przedstawiono w protokole kontroli oraz załączniku nr 1 do protokołu, w których odniesiono się do wyjaśnień strony z [...] maja 2016 r. i [...] czerwca 2016 r., udzielonych w odpowiedzi na pisma kontrolujących z [...] maja 2016 r. i [...] czerwca 2016 r. ( w tym ostatnim piśmie wskazano z imienia i nazwiska konkretnych słuchaczy poszczególnych szkół, w zakresie dotacji pobranej za luty 2015r. i 2016r., mimo braku w tych miesiącach zajęć). Jeśli chodzi o pismo kontrolujących z [...] maja 2016 r. identyfikacja uczniów została dokonana poprzez podanie szkoły, której byli słuchaczami oraz nadanego im numeru, pod którym byli zapisani w dzienniku. Dane te były wystarczające dla strony ażeby mogła udzielić odpowiedzi na wątpliwości kontrolujących związanych z poszczególnymi uczniami. Jak wskazano stanowisko kontrolujących zostało zawarte w wyżej wskazanym protokole i załączniku do niego w sposób, który dotyczył każdej ze spornych kwestii, zatem strona miała pełnię wiedzy co do istoty i rodzaju zastrzeżeń odnoszących się do każdego konkretnego słuchacza w zakresie jego frekwencji na zajęciach. W dokumentach tych wskazano, że kwestionowano zasadność dotacji związanej z konkretnymi uczniami w sytuacji, kiedy np. uczestniczyli w dwóch dniach zajęć na cztery dni konieczne, lub w jednym dniu na dwa dni konieczne zawsze wtedy, kiedy w wymiarze godzinowym frekwencja ta była niższa niż 50% w stosunku do godzin wymaganych.

Należy wskazać w związku z tym, że dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym organ w decyzji miał obowiązek go wskazać, dokonać jego oceny i wskazać dlaczego uznaje, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, w jakiej kwocie oraz jakie elementy składowe i w odniesieniu do jakiej szkoły oraz do jakich lat i ilości uczniów odnosi się ta ocena.

Organy wywiązały się z tego obowiązku w sposób, który pozwala na ocenę prawidłowości decyzji, w tym zaskarżonej. Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja poddaje się kontroli a zarzut dotyczący tego, że w decyzji nie wskazano konkretnych danych uczniów, których frekwencja na zajęciach została zakwestionowana, jest bezzasadny. Decyzja ma bowiem w sposób zgodny z treścią art. 107 § 3 k.p.a. przedstawiać stanowisko organów zajęte na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie musi natomiast zawierać w swojej treści szczegółowych danych, w tym wypadku personalnych, które wynikają z dokumentów będących podstawą jej wydania.

Tym samym Sad uznaje, że zarzuty odnoszące się do braku właściwego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego oceny, poprzez brak przeprowadzenia dodatkowych dowodów są bezzasadne. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów kpa. Sąd wskazuje przy tym, że co do zasady organ, nie mógł naruszyć art. 78 k.p.a., ponieważ strona nie zgłaszała żadnych dowodów do przeprowadzenia. Zaznaczyć ponadto należy, że zarzuty strony dotyczące rzekomej sprzeczności dokumentów kontroli ( w tym protokołu – str. 7), z rzeczywistym stanem rzeczy i dokumentami źródłowymi, które dotyczyły dwóch kontroli w zakresie faktycznej frekwencji na zajęciach w wybranym dniu tj. [...] maja 2016 r., należy uznać bezzasadne. W obydwu przypadkach z treści notatek jednoznacznie bowiem wynika, że w godzinach, w których powinny mieć miejsca zajęcia w istocie się one nie odbyły, przy czym w jednym przypadku dotyczącym zajęć w [...] w [...] w zakresie - opiekuna medycznego semestr I - Dyrektor Szkoły wyjaśniła, że faktycznie miały one miejsce [...] marca 2016 r., przy czym poza tymi wyjaśnieniami, które nie zostały zaakceptowane, strona nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów.

Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego przedstawionych w skardze Sąd uznaje, że również te zarzuty są niezasadne.

Zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. w brzmieniu mającym zastosowanie dla badanych lat "Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h oraz 3i. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju."

Wyjaśnienia jedynie wymaga, że z dniem [...] marca 2015 r. w treści tego przepisu znalazło się dodane zdanie. "Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach".

Zatem przepis ten w swojej treści za cały badany okres, zawierał obowiązek obecności słuchaczy (uczniów) w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach obligatoryjnych, przy czym dokumentowanie obecności tych uczniów na podstawie ich własnoręcznych podpisów pojawił się od ww daty. Tym niemniej jak wynika z akt sprawy, dokumentacja frekwencji odbywała się na podstawie różnych dokumentów, w tym list obecności a kwestią sporną, jest kwestia rozumienia pojęcia "każdy uczeń". Strona skarżąca jest bowiem zdania, że dotacja zawsze przysługuje na słuchacza (ucznia) zapisanego do konkretnej szkoły na podstawie złożonej deklaracji i zawarcia z nią stosownej umowy do momentu ukończenia tej szkoły lub wykreślenia z listy słuchaczy, bez względu na faktyczne uczestniczenie w zajęciach, zwłaszcza jeśli osoba taka jest nieobecna okresowo. Ponadto jest zdania, że dotacja przysługuje na osoby oczekujące na II termin egzaminów, odwołujące się od decyzji w przedmiocie skreślenia, oczekujące na wręczenie dyplomów, oczekujące na egzaminy czy rezygnujące w połowie miesiąca z nauki, co jej zdaniem organ pominął. Osoby te bowiem w dalszym ciągu w pozostają słuchaczami szkoły i nie powinno odbierać się im tego statusu. Na poparcie tego stanowiska skarżący odwołał się do stanowiska NSA przedstawionego w wyroku z 9 września 2015 r. II GSK 1616/14.

Sąd odnosząc się do stanowiska strony, wskazuje że biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej treść art. 90 ust. 3 u.s.o., nie można go podzielić. Przepis jednoznacznie wskazuje bowiem na konieczność uczestniczenia w sposób faktyczny w zajęciach w określonym w tym przepisie wymiarze czasowym. Nie można uznać argumentu, że wymóg ten jest automatycznie spełniony wówczas, jeśli na 4 dni zajęć słuchacz uczestniczy w dwóch z nich lub na dwa dni zajęć bierze udział w jednym z nich. Przepis wyraźnie bowiem odnosi się do 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Słusznie organ przyjął, że ilość obowiązujących godzin może być w tych dniach różna, zatem decyduje ilość faktycznie odbytych godzin szkolenia w stosunku do ogólnej liczby godzin.

Tym samym nawet w przypadku obecności usprawiedliwionej wymóg ten nie będzie spełniony, jeżeli w danym miesiącu osoba ta nie będzie obecna w wymaganym rozmiarze zajęć, co tym bardziej uniemożliwia uznanie jako spełniającej wymogi przepisu. osoby będącej zapisaną jako słuchacz lecz nie uczestniczącej w szkoleniach bez usprawiedliwienia. Jeśli chodzi o dotacje na osoby, które oczekują na dodatkowy egzamin, czy osoby, które oczekują na skreślenie może ona być przyznana, ale również tylko pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach. Tak więc prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że brak było podstaw przyznania dotacji na osoby, które ukończyły szkoły w styczniu 2015 i 2016 r. za miesiąc luty 2015 i 2016 r., skoro nie brały one już udziału w zajęciach. Prawidłowo też organ odmówił stronie prawa do dotacji dla słuchaczy [...] za luty i styczeń 2015 i 2016 r., w sytuacji gdy ostatnie zajęcia z ich udziałem odbyły się w grudniu 2014 r. i 2015 r. (str. 12 zaskarżonej decyzji).

Sąd zaznacza w tym miejscu, że jeśli chodzi o przywoływany przez skarżącego wyrok NSA sygn. II GSK 1616/14, to nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczy on innego stanu prawnego obowiązującego w 2012 r. bowiem przedmiotem badania w tej sprawie, była kwestia rozliczenia dotacji za IX-XII 2012 r.

Treść art. 90 ust. 3 u.s.o. miała wówczas inne brzmienie tj. "Dotacje dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju".

Jak widać w przepisie tym, nie ma zapisu odnoszącego się do konieczności uczestniczenia przez ucznia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

Sąd wskazuje przy tym, że skarżąca nie uzasadniła także w żaden sposób zarzutu dotyczącego zakwestionowania przez organ dotacji za miesiąc wrzesień 2015 r. dla osób, które kończyły szkołę w styczniu 2016 r., w sytuacji gdy w decyzjach organów brak jest takiego wskazania, co powoduje, że w sytuacji, w której strona nie odwołała się również do żadnych zapisów dokumentów źródłowych, zarzut ten jako gołosłowny, nie może być szczegółowo rozważony . Co do kwestii dotacji należnych na absolwentów, Sąd podziela pogląd organu szczegółowo przedstawiony w zaskarżonej decyzji (str. 14) co do tego, że reguluje to w sposób jednoznaczny treść art. 90 ust. 2f u.s..o oraz 90 ust. 3h i ust. 3i tej ustawy, co powoduje, że w stanie faktycznym sprawy w odniesieniu do tych osób brak było podstaw do ich przyznania. Na koniec odnosząc się do zarzutu dotyczącego okoliczności, że w ocenie skarżącego nieuzasadnione jest również stanowisko organu II instancji zgodnie z którym treść art. 90 ust. 3 u.s.o. wskazuje, że dotacja nie przysługuje w sytuacji, kiedy w danym miesiącu nie odbywają się obowiązkowe zajęcia edukacyjne, ponieważ pozostaje on w oczywistej sprzeczności z treścią art. 90 ust. 3c, należy stwierdzić, że nie jest on zasadny.

Zgodnie z tym przepisem "Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane na rachunek bankowy szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, placówki lub zespołu szkół lub placówek w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że część za grudzień jest przekazywana w terminie do dnia 15 grudnia".

Okoliczność, że świadczenia w postaci dotacji są świadczeniami jednorazowymi, które jedynie realizowane są w postaci 12 miesięcznych ratach nie zmienia faktu, że zgodnie z art. 90 ust. 3e organy jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1a-3b, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek i kontrola ta może zostać przeprowadzona w każdym czasie, zaś szkoła, która zgodnie z treścią uchwał zobowiązana jest do wskazywania w każdym miesiącu liczby faktycznie uczęszczających do niej uczniów, powinna dokonywać korekty dotacji .

W przedmiocie tym stanowisko zajął NSA w wyroku z 3 września 2015 r. II GSK 1593/14 LEX nr 1986590, który stwierdził, że "1. Roczny charakter dotacji oświatowej nie oznacza obowiązku jej rocznego rozliczania. Obowiązek rocznego rozliczania dotacji nie wynika z przepisów prawa, a udzielający dotacji ma obowiązek kontrolować na bieżąco wypłacaną comiesięcznie dotację w oparciu o otrzymywaną przez beneficjenta informację o rzeczywistej liczbie uczniów. Nie da się obronić twierdzenie, że udzielający dotacji nie może skontrolować prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanej na dany rok budżetowy w dowolnym czasie jej pobierania i wykorzystywania.

2. Przekazywana dla potrzeb dotacji comiesięczna informacja o rzeczywistej liczbie uczniów nie może obejmować osób, które ze względu na niespełnienie określonych przepisami warunków powinny były utracić status słuchacza. Istota dotacji służy pokrywaniu części wydatków bieżących ponoszonych przez szkołę w przeliczeniu na jednego ucznia (art. 90 ust. 3 u.s.o.), przy czym miesięczne dotacje opierają się na liczbie uczniów faktycznie kształcących się."

Stanowisko to Sąd w niniejszym składzie jako odnoszące się do treści art. 90 ust. 3c i nadal aktualne podziela.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał za prawidłowe zastosowanie w sprawie art. 252 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 ustawy o finansach publicznych i uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.