Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1528/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] orzekł o:

1. zobowiązaniu pani Z. G. oraz jej małoletnich dzieci: S. A., A. A. oraz K. A. do powrotu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny stanie się ostateczna, w przypadku wydania takiej decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia w którym taka decyzja zostanie cudzoziemce doręczona

2. zakazie jej ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania tej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w tej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania tej decyzji, na wypadek, jeżeli Cudzoziemka w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Pani Z. G.

Decyzją z [...] grudnia 2016r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpoznaniu odwołania działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu oraz o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do dnia [...] lipca 2017 r.. Jednocześnie orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji Strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, oraz o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w pozostałej części.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Cudzoziemka wraz z dziećmi przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego. dokumentu uprawniającego ich do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, a ponadto została wobec nich wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścili oni terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach. Brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżąca oraz jej dzieci będą narażeni na zagrożenia wymienione w tych przepisach. Organy administracji publicznej odmówiły bowiem nadania pani Z. G. oraz jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdziły, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzję o tożsamym rozstrzygnięciu otrzymał również małżonek cudzoziemki. W uzasadnieniu w/w. decyzji podniesiono, że zarówno Odwołująca jak i jej mąż nie wykazali uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, czy też ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania.

Uznano ponadto, że sytuacja panująca na terytorium Federacji [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw cudzoziemki bądź członków jej rodziny.

Podnoszone przez skarżącą zagrożenie praw dzieci, w przypadku zobowiązania jej rodziny do powrotu do kraju pochodzenia, w związku z faktem, iż po trzech latach zamieszkiwania na terytorium Polski dzieci zintegrowały się z polskim społeczeństwem, tutaj uczęszczają do szkoły, mają kolegów i przyjaciół wśród polskich dzieci, tutaj także mieszkają inni bliscy członkowie jej rodziny, tj. dwie jej siostry oraz brat z rodzinami, z którymi bardzo silnie emocjonalnie związane są jej dzieci, nie jest w ocenie organu odwoławczego uzasadnione. Członkowie rodziny skarżącej, tj. jej siostra K. oraz brat E. wraz z rodzinami otrzymali ostateczne decyzje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, w związku z powyższym mają obowiązek opuszczenia Polski i powrotu do kraju pochodzenia. Jednocześnie dzieci skarżącej zdecydowaną większość dotychczasowego życia spędziły w kraju pochodzenia (z wyjątkiem najmłodszego dziecka K. A., ur. [...].04.2012 r.). Dwoje najstarszych dzieci, tj. I. A., ur. [...].04.1996 r. oraz M. A., ur. [...].04.1997 r., przybyło do Polski wraz ze skarżącą odpowiednio jako 17-latka i 16-latek. W/w. osoby w kraju pochodzenia przez szereg lat uczęszczały do szkoły, musiały tam też posiadać kolegów i koleżanki, nie wspominając już o członkach rodziny, z którymi szczególnie ze strony ojca więź w kulturze [...] jest bardzo silna. Dwoje młodszych dzieci, tj. S. A., ur. [...].03.2003 r. oraz A. A., ur. [...].04.2005r. przyjechało na terytorium RP jako odpowiednio 10- latek i 8-latek. Oni również (chociażby z racji wieku) musieli realizować w kraju pochodzenia obowiązek szkolny. Opuszczając rodzinną republikę zapewne także pozostawili kolegów. Fakt, iż jak wskazała w odwołaniu skarżąca, dzieci po trzech latach pobytu zaaklimatyzowały się w Polsce i zintegrowały z tutejszym społeczeństwem, daje uzasadnioną podstawę do twierdzenia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, również tam, wśród bliskich, ten proces nastąpi bez istotnego wpływu na ich rozwój psychofizyczny, szczególnie jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że to na terytorium Federacji [...] spędziły one większość dotychczasowego życia, tam też mieszkają pozostali członkowie ich rodziny. Jednocześnie organ wskazał, że na właściwy rozwój psychofizyczny dzieci, największy wpływ mają warunki jakie zostały im stworzone przez rodziców oraz właściwie funkcjonująca sama rodzina, nie zaś fakt zamieszkiwania w konkretnym państwie, w tym wypadku Polsce, która chociażby z racji kręgu kulturowego, z jakiego w/w. dzieci pochodzą jest im kulturowo i mentalnie dość obca.

W kontekście prawa cudzoziemki do ochrony jej życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ wskazał, że żaden z aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni wraz z dziećmi mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca wraz z dziećmi w kraju goszczącym. Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców i ich rodziny konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna, czy środki administracyjne. Przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego organ wziął pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 6 miesięcy. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo wskazano, że nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy wskazać, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W ocenie organu brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania cudzoziemki do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nią, a małżonkiem i pozostałymi pełnoletnimi dziećmi zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Podstawą do takiego stwierdzenia jest fakt, że zarówno małżonek skarżącej, jak też dwoje ich pełnoletnich już dzieci, otrzymali tożsame decyzje.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja pani Z. G. nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Organ wskazał także, że Skarżąca wnosząc odwołanie od decyzji o zobowiązaniu do powrotu zawnioskowała o przedłużenie terminu do dobrowolnego powrotu do czasu zakończeniu roku szkolnego przez jej małoletnie dzieci. Jak wynika z art. 316 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, organ, wydając decyzję o zobowiązaniu do powrotu, może przedłużyć termin dobrowolnego powrotu, jeżeli cudzoziemiec jest obowiązany do osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej lub jego obecność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga interes Rzeczypospolitej Polskiej lub wyjątkowa sytuacja osobista cudzoziemca, wynikająca w szczególności z długości pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z łączących cudzoziemca więzi o charakterze rodzinnym i społecznym lub z potrzeby kontynuowania nauki przez małoletnie dziecko cudzoziemca. Przepis ust. 2 w/w. artykułu stanowi natomiast, iż organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, może przedłużyć termin dobrowolnego powrotu w niej określony z powodu okoliczności, o których mowa w ust. 1, także po jej wydaniu, jednorazowo, na wniosek cudzoziemca. W celu potwierdzenia, iż dzieci skarżącej faktycznie uczęszczają do polskiej szkoły, organ II instancji pismem z dnia [...].10.2016 r. wezwał panią Z. G. do przedłożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma, dokumentów potwierdzających realizowanie obowiązku szkolnego przez jej małoletnie dzieci. W dniu [...].10.2016 r. wpłynęła informacja od cudzoziemki wraz z załączonymi do niej zaświadczeniami, z treści których wynika, że małoletni syn przebywający wraz z nią na terytorium Polski – A. A. uczęszcza do Szkoły Podstawowej Nr [...] im. [...] w [...] i jest uczniem klasy III "c" w roku szkolnym 2016/2017, natomiast drugi z synów – S. A. jest uczniem klasy I "c" Publicznego Gimnazjum Nr [...] im [...] w [...]. W związku z powyższym, w ocenie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wniosek skarżącej o przedłużenie terminu do dobrowolnego powrotu w związku z koniecznością kontynuowania nauki przez jej małoletnie dzieci jest zasadny. Zobowiązanie w/w. małoletnich do powrotu w trakcie trwania roku szkolnego mogłoby doprowadzić do naruszenia prawa dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka. Jednocześnie zobowiązanie do powrotu jej matki - pani Z. G. powodowałoby rozdzielenie małoletnich z rodzicem co doprowadziłoby do naruszeniem art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zakresie prawa do życia rodzinnego.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy postanowił uchylić zaskarżaną decyzję w części dotyczącej terminu do dobrowolnego powrotu i na podstawie art. 316 ust. 1 w/w. ustawy orzec o określeniu tego terminu do dnia 15 lipca 2017 roku.

Ponadto, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu wjazdu i orzec ponownie w tym zakresie. Organ stwierdził, że uchylenie zaskarżonej decyzji w powyższej części było konieczne ze względu na fakt, iż w sentencji decyzji organ I instancji uzależnił zakaz ponownego wjazdu cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen od wykonania przez cudzoziemkę decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy wiążąca dla strony jest decyzja wydana przez organ odwoławczy w przypadku wniesienia odwołania.

Skargę na powyższą decyzje wniósł [...] maja 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka. Przedmiotową decyzję zaskarżono w całości i zarzucono jej, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzącym do wadliwego przyjęcia, że brak jest okoliczności, uzasadniających udzielenie pani Z. G. oraz jej dzieciom zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. z naruszeniem:

- art. 72 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 12 Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. z 1991 r. m 120, poz. 526) w zakresie, w jakim nie przeprowadzono wysłuchania małoletnich S. A. i A. A. oraz nie rozważono ich zdania w toku ustalania ich praw;

- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim nie przeprowadzono wszelkich czynności niezbędnych do całościowego zebrania materiału dowodowego sprawy oraz do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, w szczególności:

• zaniechano przeprowadzenia w placówkach oświatowych, do których uczęszczają dzieci pani G. wywiadu środowiskowego na okoliczność stopnia integracji małoletnich ze społeczeństwem polskim, istnienia i głębokości relacji rówieśniczych nawiązanych przez nich z polskimi rówieśnikami oraz stanowiska pedagogów na co dzień pracujących z dziećmi co do możliwego wpływu nakazania małoletnim powrotu do kraju pochodzenia na ich rozwój psychofizyczny;

• nie zastosowano art. 86 § 1 k.p.a. i nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania małoletnich S. A. i A. A. (w obecności biegłego psychologa lub psychiatry dziecięcego) na okoliczność stopnia ich integracji ze społeczeństwem polskim, więzi łączących małoletnich z krajem pochodzenia / Polską oraz ich stosunku do pozostania w Polsce / wyjazdu do Federacji [...] (która to czynność stanowiłaby jednocześnie procesową formę realizacji art. 72 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka);

• nie zastosowano art. 84 § 1 k.p.a. i nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego psychologa lub psychiatry dziecięcego (sporządzonej po uprzednim przeprowadzeniu przez biegłego badania małoletnich Cudzoziemców oraz po dokonaniu analizy materiałów zgromadzonych w aktach sprawy) na okoliczność możliwych skutków, jakie mogłoby spowodować dla dalszego rozwoju psychofizycznego dzieci nakazanie im powrotu do kraju pochodzenia;

- art. 8 oraz art. 11 k.p.a. w zakresie, w jakim dopuszczono do powstania wskazanych powyżej uchybień procesowych.

W odpowiedzi na skargę organ szeroko odniósł się do podniesionych zarzutów i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja z [...] grudnia 2016r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekająca w przedmiocie zobowiązania pani Z. G. obywatelki Federacji [...] oraz jej małoletnich dzieci: S.-K. A., A. A. oraz K. A. do powrotu oraz zakazie jej ponownego wjazdu w określonych w niej terminach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 1 i 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium jeżeli dokumenty te były wymagane (pkt. 1), oraz gdy została wydana decyzja o odmowie RP została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (pkt 16). Stosownie do art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej ( ... ) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Z analizy akt sprawy wynika, że ostatecznie decyzją z dnia [...] września 2015r., Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiające jej oraz jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Decyzja ta została jej doręczona [...] października 2015r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie orzekania przez organy nie wykonała ona obowiązku wskazanego wart. 299 ust. 6 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach, tj. nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej tej decyzji.

W świetle powyższego obligatoryjnym obowiązkiem organów rozpoznających sprawę było wydanie zaskarżonych decyzji, chyba że zastosowanie w sprawie znalazłby art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W przepisie tym zostały bowiem wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. I tak zgodnie z tym przepisem, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa wart. 187 pkt. 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa wart. 60 ust. 1 pkt. 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa wart. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170.

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L 180 z 29.062013) zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Art. 348 ustawy o cudzoziemcach stanowi z kolei, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Natomiast zgodnie z art. 351 tej samej ustawy, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

l) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym w skardze, zasadnie organy uznały, że w przypadku Cudzoziemki i jej dzieci (objętych zaskarżoną decyzją) nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 303 ustawy, których wystąpienie wykluczałoby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

W szczególności w sprawie nie miała zastosowania art. 303 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia.

Organy odnosząc się do okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 1 ustawy w ocenie Sądu wyjaśniły powyższą kwestię, posiłkując się w tym względzie dowodami zgromadzonymi w toku postępowania o udzielenie Cudzoziemce m.in. ochrony międzynarodowej, jak również posiłkując się dokumentami obrazującymi aktualną sytuację w kraju jej pochodzenia oraz pismem Cudzoziemki z dnia [...] października 2016 r. wraz z załączonym do niego zaświadczeniem wystawionym przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] oraz opinią wychowawców o uczniu z [...] października 2016 r., pismem z [...] listopada 2016 r. z załączoną do niego opinią o uczniu z [...] listopada 2016 r. W konsekwencji zasadnie uznano, że w odniesieniu do Cudzoziemki i jej dzieci brak było podstaw do przyjęcia, że zachodzi konieczność przyznania jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Wskazać należy, że warunkiem uznania, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji Rzymskiej jest stwierdzenie zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw poprzez np. wykazanie, że osoba której ona dotyczy znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Przy czym to strona powołując się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją Rzymską (art. 2 do 7) powinna wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy zatem powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia, bez konkretnego, zindywidualizowanego wskazania, iż sytuacja ta w sposób bezpośrednie wpływa na naruszenie praw strony. Innymi słowy, osoba taka winna posiadać określone cechy bądź znajdować się w sytuacji faktycznej bądź prawnej, które warunkować będzie urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa, czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie wykazany zostanie związek z indywidualną sytuacją takiej osoby. Jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taka sytuacja jak słusznie uznały organy nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że domniemane zagrożenia w kraju pochodzenia, na które powoływała się Cudzoziemka tj. obawa przed poddaniem jej ponownie przemocy lub doznania poważnej krzywdy w związku z byciem siostrą poszukiwanego przez władze bojownika - pana A. G., jako uzasadniające udzielenie ochrony, zostały przez organy zweryfikowane negatywnie. Odnoszące się z kolei do zarzutu naruszenia art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wskazać należy, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne ogranicza się co do zasady do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W sprawie nie ulega wątpliwości, że Cudzoziemka prowadzi w Polsce życie rodzinne z mężem i dziećmi. Ale wbrew stanowisku zawartemu w skardze, należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż wszyscy członkowie jej rodziny zostali już ostatecznymi decyzjami zobowiązani do wyjazdu z Polski. Cudzoziemka jest małżonką przebywającego w Polsce obywatela Federacji [...], został zobowiązany do powrotu na mocy ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spaw Cudzoziemców. Również ich dorosłe dzieci (córka i syn) zostali zobowiązani do powrotu. W Polsce mieszkają wprawdzie również inni członkowie rodziny Cudzoziemki. Ale z ustaleń organu odwoławczego wynika, że : jej siostra / K. G. oraz brat E. G. wraz z rodzinami/ otrzymali już ostateczne decyzje o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, wobec czego mają obowiązek opuszczenia Polski. Druga siostra Cudzoziemki /M. G. posiada wprawdzie w Polsce zgodę na pobyt ze względów humanitarnych udzieloną jej w związku z jej sytuacją rodzinną, ale w 2015r. wyjechała z Polski.

W przypadku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyjazd wraz z resztą rodziny nie dojdzie do ich rozdzielenia. Konsekwentnie nie można uznać aby poprzez zobowiązanie Cudzoziemki i jej małoletnich dzieci do powrotu zostało naruszone prawo do poszanowania ich życia rodzinnego.

Poprzez zobowiązanie do powrotu osób objętych decyzją nie zostało naruszone również prawo do poszanowania ich życia prywatnego. W sprawie nie ulega wątpliwości, że pobyt Cudzoziemki i jej dzieci w Polsce niemal wyłącznie związany był z postępowaniami w sprawie udzielenia jej i jej rodzinie ochrony międzynarodowej. Z akt sprawy wynika, że wjechała ona do Polski wraz z dziećmi w sierpniu 2013 r., Małoletni S. A., ur. [...] marca 2003 r. oraz A. A., ur. [...] kwietnia 2005 r. mieli wówczas odpowiednio - około 10 lat i 8 lat. Co istotne na gruncie podniesionych w sprawie zarzutów, organ odwoławczy nie zanegował w swoim rozstrzygnięciu, że starsi synowie strony mogli nawiązać relacje z rówieśnikami i innymi członkami społeczności, które można określić mianem życia prywatnego, niemniej jednak - z uwagi na ich wiek - istotniejsza jest konieczność prowadzenia przez nich życia rodzinnego z rodzicami oraz najmłodszym z braci - ur. [...] kwietnia 2012 r., niż chęć podtrzymywanie więzi koleżeńskich. To właśnie istnienie więzi rodzinnych i konieczność zapobieżenia ich rozerwaniu ma w przedmiotowej sprawie dużo większe znaczenie niż istnienie więzi, które nawiązali oni w szkole i w środowisku rówieśniczym. W tym kontekście ich prawo do życia rodzinnego i prywatnego nie zostanie naruszone albowiem nie zostaną rozłączeni z rodzicami w wypadku powrotu do Federacji [...] również ewentualnie podtrzymywania relacji koleżeńskich nawiązanych w Polsce przy pomocy dostępnych obecnie środkach komunikacji pośredniej i nawiązania nowych znajomości w kraju pochodzenia (podobnie jak ich starsze rodzeństwo, które kraj ten opuściło jako nastolatkowe). Z analizy akt sprawy nie wynika także, aby centrum życiowe Cudzoziemki i jej rodziny nie mogło zostać przeniesione do kraju pochodzenia.

Ponadto, dokonując oceny, czy środek w postaci wydalenia cudzoziemca jest konieczny w demokratycznym społeczeństwie należy brać pod uwagę nie tylko długość tego pobytu, który w przypadku skarżącej nie można uznać za długi, ale również charakter pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym w okresie, w którym nawiązywał on więzi z tym krajem. W sytuacji w jakiej znajduje się Cudzoziemka istnieją podstawy do uznania, że winna ona mieć świadomość, że trwanie jej życia rodzinnego w Polsce było zagrożone od samego początku. Do czasu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcie w zakresie udzielenia ochrony międzynarodowej nie miała ona realnych podstaw, aby spodziewać się, że będzie mogła przebywać w Polsce wraz z dziećmi w dłuższej perspektywie czasowej tzn. winna liczyć się z konsekwencjami odmowy udzielenia jej ochrony.

Reasumując nie można uznać, aby poprzez zobowiązanie do powrotu Cudzoziemce i jej małoletnich dzieci zostało naruszone ich prawo do poszanowania ich życia prywatnego.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi w pierwsze kolejności, należy wskazać, że Sąd nie podzielił stanowiska Rzecznika Praw Dziecka, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, w którym stwierdza się, że Państwa-Strony podejmują działania mające na celu poszanowanie prawa dziecka . Jak wskazano powyżej z uwagi na krótki okres pobytu całej rodziny Cudzoziemki w Polsce (ponad 3 lata), wiek najmłodszego syna Cudzoziemki (obecnie 4 lata) oraz w związku z tym, iż jej starsi synowie (obecnie 13-letni i 10-letni) większą część życia spędzili jednak poza granicami RP, nie można uznać, że po powrocie do Rosji nie mogliby ponownie się zaaklimatyzować . Z dołączonych do akt sprawy opinii wychowawców szkolnych starszych chłopców, wynika, że są sumiennymi i punktualnymi uczniami, grzecznymi i miłymi zarówno dla uczniów jak i nauczycieli. Z opinii tych nie można jednak wywieźć aby wpływ ich powrotu do kraju pochodzenia miał być tego rodzaju, że rozwój psychofizyczny chłopców był zagrożony i to w istotnym stopniu. Powyższe rozważania można odnieść również do sytuacji małoletniego K. A., który wprawdzie większość swojego życia przeżył w Polsce, lecz jest on na tyle małym dzieckiem, że w jego przypadku najistotniejszy jest pobyt z rodzicami, a nie samo miejsce tegoż pobytu.

W sprawie istotne jest, że dzieci Cudzoziemki przebywają w Polsce relatywnie krótko, a ich wyjazd z Polski odbyłby się pod opieką rodziców. Z uwagi na ich wiek słusznie uznano, że istnieje duża możliwość ich adaptacji do warunków istniejących w kraju pochodzenia. Należy zaznaczyć, że sytuacji dzieci Cudzoziemki nie można porównywać do sytuacji tych małoletnich cudzoziemców, którzy w Polsce się urodzili i od urodzenia przez bardzo długi okres tu przebywali. W takich przypadkach z uwagi na wieloletnie i wielorakie związki z krajem goszczącym ich wydalenie może okazać się niedopuszczalne. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Fakt przebywania dzieci Cudzoziemki w Polsce i ich aklimatyzacja w nowym miejscu nie stanowi zatem podstawy do uznania, że powrót do ojczyzny spowodowałby istotne zagrożenie dla ich rozwoju psychofizycznego. Należy zauważyć, że każda zmiana miejsca pobytu dzieci, szczególnie związana ze zmianą kraju, kultury i języka może powodować określone trudności wynikające z konieczności aklimatyzacji, zaakceptowania w nowej społeczności lokalnej i grupie rówieśników. Nie powoduje to jednak automatycznie konieczności zastosowania zgody na pobyt humanitarny/tolerowany. Nie można także utożsamiać trudności w poszukiwaniu nowej szkoły z naruszeniem Konwencji w zakresie prawa dziecka do nauki. Nie ulega wątpliwości, że w kraju pochodzenia Cudzoziemki funkcjonuje prawidłowo system oświaty i dzieci mogłyby z powodzeniem kontynuować naukę w wybranej szkole. Nie można także zapominać, że to rodzice podjęli decyzję o wyjeździe z dziećmi z kraju pochodzenia. Zmiana miejsca pobytu dzieci i narażenie również ich na wspomniane wyżej trudności było zatem wynikiem ich świadomej decyzji, która w takim przypadku zawsze powoduje określone konsekwencje, z którymi należy się liczyć.

Reasumując przyjęcie argumentacji strony Skarżącej prowadziłoby w istocie do tego, że w każdym przypadku pobytu cudzoziemców, których dzieci uczęszczają do szkół/przedszkoli, organ zobowiązany byłby do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany wyłącznie z tego powodu, że przez jakiś czas dzieci cudzoziemca przebywają w Polsce i dobrze się tutaj uczą i rozwijają. Ze stanowiskiem takim z przyczyn oczywistych nie można się zgodzić. Ani bowiem Konwencja o prawach dziecka, ani Konwencja o ochronie praw człowieka nie gwarantują dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców. W tym kontekście konieczne wydaje się również przywołanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie Sygn. akt V SA/Wa 746/2010 (LexPolonica nr 2502520) stwierdził, że: "wykonywanie praw zagwarantowanych w Konwencji (o prawach dziecka) winno być zgodne z prawem obowiązującym na terytorium państwa, więc z praw zagwarantowanych dzieciom nie mogą wywodzić swoich praw legalizacji pobytu na terytorium RP ci rodzice dzieci, którzy naruszają obowiązujący ład prawny, gdyż w pierwszej kolejności rodzice powinni zalegalizować swój pobyt w Polsce, a dopiero później - powoływać się na fakt pobierania przez dzieci nauki na terytorium RP czy też na to, że małoletni córka Skarżącego urodziła się w Polsce. (...) . Tym samym z faktu podjęcia przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, nie można jedynie wywodzić podstaw do legalizacji ich pobytu wraz z rodzicami".

Tym samym Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie narusza przepisów Konwencji o prawach dziecka. W rozpoznawanej sprawie cała rodzina Cudzoziemki zobowiązana jest do powrotu, a zatem nie istnieje ryzyko pozbawienia małoletnich dzieci kontaktu z rodzicami i opieki rodziców, co niewątpliwie mogłoby niekorzystnie wpłynąć na ich rozwój psychofizyczny. Jednocześnie należy zauważyć, że na właściwy rozwój psychofizyczny dzieci, największy wpływ mają przede wszystkim warunki jakie zostały im stworzone przez rodziców oraz właściwie funkcjonująca sama rodzina, nie zaś fakt zamieszkiwania w konkretnym państwie, w tym wypadku Polsce.

Na dokonanie powyższych ustaleń w ocenie Sądu, nie mogło mieć wpływu także zaniechanie przeprowadzenia przez organy wywiadu środowiskowego w placówkach oświatowych, do których uczęszczają dzieci Cudzoziemki, na okoliczność stopnia ich integracji ze społeczeństwem polskim, istnienia i głębokości relacji rówieśniczych nawiązanych przez nich z polskimi rówieśnikami oraz stanowiska pedagogów na co dzień pracujących z dziećmi co do możliwego wpływu nakazania małoletnim powrotu do kraju pochodzenia na ich rozwój psychofizyczny. Jak wynika z akt sprawy kwestie uczęszczania małoletnich Cudzoziemców do szkoły i postępującej integracji z rówieśnikami uznano za udowodnione, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ nie kwestionował także faktu integrowania się dzieci w naszym kraju. Zasadnie jednak w ocenie Sądu organ stwierdził, że zdolności adaptacyjne dzieci świadczą także o możliwości ich reintegracji w kraju pochodzenia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego niewysłuchania lub nieprzesłuchania małoletnich S. A. oraz A. A., konieczne jest podkreślenie, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracji bezwzględnego obowiązku przesłuchania Strony postępowania. Z art. 86 K.p.a. wynika bowiem, że jeżeli "po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę." Dowód z przesłuchania stron należy zatem traktować, jako dowód posiłkowy, który organ może wykorzystać gdy uzna, że jest to w jego ocenie niezbędne do wyjaśnienia istotnej okoliczności faktycznej sprawy, której nie wynika ze zgromadzonych dowodów. Nawet jednak w takiej sytuacji organ może( a nie musi) przesłuchać stronę. Tym samym sam fakt nieprzesłuchania strony, nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu orzekające organy miały podstawy do uznania , że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, był wystarczający do stwierdzenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a tym samym nie istniała uzasadniona konieczność przesłuchania małoletnich Cudzoziemców, w imieniu których wypowiadali się przecież rodzice (matka).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy (relatywnie krótki okres pobytu w Polsce, wiek dzieci, ich zdolności adaptacyjne) pozwalały organom na uznanie, że poprzez wyjazd do Federacji [...] nie dojdzie do naruszenia ich praw w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Tym samym nie można uznać, aby w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie. O ile bowiem dowód z opinii psychologa w tego typu sprawach co do zasady może mieć istotne znaczenie, (w sytuacji np. gdy charakter sprawy przy uwzględnieniu indywidualnej sytuacji dziecka, wskazywał będzie na konieczność jego konsultacji z uwagi np. na zgłaszane, czy też obserwowane przez placówkę oświatową zaburzenia, czy też znana organowi z urzędu okoliczność, która mogła mieć wpływ na rozwój psychofizyczny dziecka), jednakże nie można uznać aby przeprowadzenie takiego dowodu było bezwzględnie koniecznie w każdej sprawie. Mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy, który pozwolił w sposób szczegółowy wyjaśnić sytuację dzieci Cudzoziemki w ocenie Sądu słusznie organy uznały, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zachodziła bezwzględna konieczność przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa.

W przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom Skargi, nie doszło także do naruszenia art. 72 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 12 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka. Konieczne jest podkreślenie, że przepis z art. 72 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wskazujący, że ,,(. . .) W toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka" jest przepisem o charakterze proceduralnym. Nie można zatem uznać aby jego niezastosowanie spowodowało, że małoletni Cudzoziemcy, którzy mieli odpowiednio około 13, 10 lat i 4 lata w momencie wydania decyzji zobowiązaniowej, nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, albowiem ich przedstawiciele ustawowi mogli wypowiedzieć się w ich imieniu. O takiej możliwości świadczy treść art. 12 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka (" (...) bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego "). Warte jest także podkreślenia, że cytowany przepis Ustawy zasadniczej nie nakłada na organy administracji bezwzględnego obowiązku uwzględnienia zdania dziecka. Także z treści uzasadnienia skargi nie wynika, jaki wpływ na wynik sprawy mógłby ewentualnie mieć brak wysłuchania małoletnich Cudzoziemców oraz czy był to wpływ istotny. Jak wskazano powyżej na podstawie zaświadczeń i opinii ze szkoły, pozyskano aktualne informacje dotyczące rozwoju starszych małoletnich Cudzoziemców i ich relacji z polskimi rówieśnikami. Nie jest natomiast wiadome jaki miałby być wpływ żywionych przez dzieci nadziei i oczekiwań dotyczących ich przyszłości (przy uwzględnieniu całości zebranego materiału dowodowego) na ewentualną zmianę decyzji i udzielenie im zgody na pobyt ze względów humanitarnych w Polsce. Podkreślić należy, że udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie jest w żadnej mierze zależne od oczekiwań cudzoziemców (czy to dorosłych, czy małoletnich) w zakresie przyszłego pobytu w danym państwie, lecz od szeregu obiektywnych okoliczności określonych w ustawie. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ uwzględnił fakt uczęszczania dzieci do szkoły, ich aklimatyzacji w Polsce i integracji z tutejszym społeczeństwem. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu, iż to na terytorium Federacji [...] starsze dzieci spędziły większość dotychczasowego życia, tam też mieszkają pozostali członkowie ich rodziny, nie można przyjąć, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, będą one miały problemy z ponowną aklimatyzacją co z kolei w sposób istotny wpłynie na ich rozwój psychofizyczny. Ponadto, Sąd zwraca uwagę, że właśnie mając na uwadze dobro dzieci Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił uchylić zaskarżoną decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i orzec o określeniu tego terminu do dnia [...] lipca 2017 r., tak aby małoletni Cudzoziemcy mogli zakończyć cykl edukacji i aby nie doszło do ich rozdzielenia z rodziną. Nie można zgodzić się zatem z stwierdzeniem zawartym w skardze, że stanowisko organu abstrahuje od rzeczywistej sytuacji rodzinnej małoletnich Cudzoziemców.

Odnosząc się do treści zacytowanych w przedmiotowej skardze fragmentów listów małoletnich Cudzoziemców, skierowanych do Rzecznika Praw Dziecka, konieczne jest stwierdzenie, iż wynika z nich niewątpliwie, że dzieci czują się w Polsce dobrze i nie chcą powracać do kraju pochodzenia. Należy jednakże wskazać, iż swój pobyt w Polsce wiążą z pobytem na jej terytorium członków swojej rodziny. Ponadto małoletni nie przebywają w naszym kraju od 8 lat, jak wskazano w listach, lecz od 3 lat. Obawa dzieci przed zmianą otoczenia i powrotem do [...] jest zrozumiała. Jednak jak podnoszono już powyżej zebrany materiał dowodowy potwierdził zdolności adaptacyjne dzieci, które - pomimo obiektywnych życiowych trudności - odnalazły się w nowym środowisku. W związku z powyższym jest mało prawdopodobne, aby powrót do kraju pochodzenia, gdzie małoletni Cudzoziemcy mogliby kontynuować naukę w języku ojczystym i nawiązać nowe relacje rówieśnicze, w bliskiej im kulturze będzie dla nich trudniejszym doświadczeniem, niż przyjazd do Polski i rozpoczęcie tu życia.

Odnośnie natomiast rzekomych trudnych doświadczeń małoletnich Cudzoziemców należy podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika, nie podnosili tego ich rodzice przesłuchiwani w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, jak również w trakcie postępowania zobowiązaniowego, aby dzieci doświadczyły jakichkolwiek sytuacji, które mogłyby świadczyć o możliwości bycia podmiotem lub świadkiem traumatycznych zdarzeń. Należy podkreślić, że chłopcy doskonale poradzili sobie w obcym otoczeniu i brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie potrafiliby dostosować się do nowego środowiska także w kraju pochodzenia. Subiektywna obawa przed powrotem nie może przeważyć w sytuacji, gdy z całości materiału dowodowego nie wynika, że dojdzie do naruszenia rozwoju dzieci w istotnym stopniu. W tym miejscu należy podkreślić, że przesłanka określona w art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach warunkuje możliwość udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych - jeżeli zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Zastosowanie tej przesłanki możliwe jest zatem jedynie, gdy wydalenie cudzoziemca naruszałoby prawa jego dzieci w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, czyli kwalifikowanym zagrożeniom, a nie jakimkolwiek dolegliwościom.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7, art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. - materiał dowodowy zebrano w stopniu dostatecznym i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem zasadny zarzut, że organ odwoławczy nie zbadał w sposób wyczerpujący przesłanek do udzielenia Cudzoziemcom zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Należy w tym miejscu podkreślić, że organ odwoławczy nie był związany ocenami sformułowanymi przez Cudzoziemkę. Zadaniem organu administracji nie było bezkrytyczne uwzględnienie jej twierdzeń, w tym także w odniesieniu do dobrostanu jej małoletnich dzieci, ale dokonanie ich oceny zarówno w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego (art. 348 pkt 1 - 3 ustawy o cudzoziemcach) jak i pozostałych ustaleń dowodowych w sprawie. Przyjęta w zaskarżonej decyzji ocena zgromadzonych dowodów znajduje oparcie w materiale dowodowym ocenionym zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również jest zgodna z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Nie pominięto przy tym tych dowodów mogących przemawiać na korzyść strony i jej dzieci, jednak ich wymowa nie wpływała w sposób zasadniczy na ocenę całego materiału dowodowego. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 8 i 11 K.p.a. Strona była poinformowana na etapie postępowania odwoławczego o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego i zapoznania się z nim. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia zaś wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. - zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, które pozwalają Stronie na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów pomimo argumentów zgłaszanych przez Stronę nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 k.p.a. Dla udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie może wystarczać jedynie subiektywne przekonanie cudzoziemca lecz obawa przed powrotem do kraju pochodzenia musi być w pewien sposób zobiektywizowana, uwzględniająca realia występujące w kraju pochodzenia cudzoziemca. Nie jest przy tym zasadny zarzut, że organ odwoławczy nie zbadał w sposób wnikliwy przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu dostatecznym i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W aktach niniejszego postępowania znajdują się także dokumenty odnoszących się do realizacji przez starsze dzieci Strony obowiązku szkolnego, opinii wychowawców, i organ odniósł się do powyższych dokumentów. Również okoliczność nie przesłuchania dzieci i brak zbadania ich w celu wystawienia opinii przez psychologa/psychiatry jak wskazano powyżej nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego. Wskazać bowiem należy, że w przedmiotowej sprawie, przesłuchano przedstawiciela ustawowego Cudzoziemców, który mógł wypowiedzieć się w istotnych dla nich kwestiach. Organ miały zatem podstawy do uznania, że zebrany w toku postępowania zobowiązaniowego materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 348 ustawy.

Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu, iż małoletni powinni zostać przesłuchani w obecności biegłego psychologa lub psychiatry dziecięcego i w oparciu o to stanowisko organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, wskazać należy, że tryb i zasady przesłuchania reguluje Kodeks postępowania administracyjnego w części dotyczącej przesłuchania świadków. Zgodnie z art. 83 § 3 organ administracji publicznej jest zatem obowiązany pouczyć stronę o prawie odmowy poddania się przesłuchaniu i odmowy odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Strona znajdująca się pod władzą rodzicielską, opieką lub kuratelą może być przesłuchana, jeżeli nie ma do niej zastosowania przepis art. 82 pkt 1 k.p.a. W tym ostatnim wypadku organ rozważy, czy przesłuchać stronę albo jej przedstawiciela ustawowego bądź też oboje (por. art. 302 § 2 k.p.c.). Strona poddana przesłuchaniu może odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione wart. 83 § 2 K.p.a. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach wskazano, że w protokołach przesłuchania cudzoziemców, w sprawach uregulowanych w ustawie, podaje się imię i nazwisko tłumacza. W ustawie o cudzoziemcach oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy brak jest innych przepisów regulujących kwestię przesłuchań w toku procedury zobowiązaniowej, w tym przesłuchań osób małoletnich. W związku z powyższym należy wskazać, iż udział biegłych w przesłuchaniu nie został uregulowany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach. Analogicznie brak jest także podstaw do przeprowadzenie oceny ewentualnego naruszenia praw dziecka w toku przesłuchania w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że ewentualna opinia biegłego psychiatry, psychologa może stanowić jedynie dowód pośredni w sprawie. To organ administracji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, ma zaś obowiązek ocenić, czy do tych istotnych naruszeń praw dziecka może dojść. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały zaś właściwej oceny zgromadzonych dowodów, a przyjęta w zaskarżonej decyzji ocena znajduje oparcie w materiale dowodowym ocenionym zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również jest zgodna z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Nie pominięto przy tym tych dowodów mogących przemawiać na korzyść stron, jednak ich wymowa nie wpływała w sposób zasadniczy na ocenę całego materiału dowodowego.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji skutkującego koniecznością ich uchylenia.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.