Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 765/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 190 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi I. C.-Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta N. z dnia [...] r. nr [...];


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] r. I. C.-Ł. zwróciła się

do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. Ł..

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. – działając z upoważnienia Burmistrza N. – decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania stronie żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł

w pierwszym rzędzie, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), albowiem z przedłożonego przez wnioskodawczynię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r., zaliczającego W. Ł. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności powstał u męża wnioskodawczyni od dnia [...] r., a więc w dopiero w wieku 73 lat. Tymczasem zgodnie z powołanym przepisem, warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej nie później niż do ukończenia 18. roku życia, ewentualnie w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ponadto organ pierwszej instancji powołał się na treść ust. 5 ww. artykułu, określającego negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym kontekście stwierdził, że dodatkową przeszkodą w przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez nią emerytury.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji I. C.-Ł. zarzuciła, że odmowa przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego została oparta na przepisach, które Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał za niezgodne z Konstytucją RP. W ocenie skarżącej przepisy te – jako niekonstytucyjne – nie powinny zatem mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie), po rozpatrzeniu odwołania I. C.-Ł., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadna, albowiem w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Jak natomiast ustalił organ na podstawie akt sprawy, I. C.-Ł. pobiera emeryturę rolniczą przyznaną jej decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] r. znak: [...]

I. C.-Ł. w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na wskazaną wyżej decyzję organu odwoławczego, kwestionując ją w części odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia w kwocie będącej różnicą pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością pobieranej przez nią emerytury rolniczej. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 7 w zw. z "art 77 § ???" w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieustalenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a polegających na tym, że organ nie wskazał w uzasadnieniu w jakiej kwocie skarżąca pobiera emeryturę i nie odniósł jej do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego jakie obowiązuje w danym roku 2019, co doprowadziło do błędnej oceny zebranego materiału i uznania, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji, że skarżącej nie przysługuje w żadnym zakresie prawo do świadczenia, o które się ubiega;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i pełnego uzasadnienia decyzji pod względem faktycznym i prawnym, przejawiającego się

w braku przekonującego wyjaśnienia zasadności przesłanek, jakimi organ kierował się przy wydaniu decyzji,

Nadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię ograniczającą się wyłącznie do wykładni językowej, bez uwzględnienia celów ustanowienia tej regulacji, a także celów ustawy o świadczeniach rodzinnych jako całości, a w konsekwencji uznania, że skarżąca nie jest uprawniona w żadnym zakresie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu małżonkiem, ponieważ ma przyznane prawo do emerytury rolniczej, mimo powołany przepis wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, lecz wyłącznie do wysokości tej emerytury.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji – obu w części odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie będącej różnicą pomiędzy kwotą pobieranej przez nią emerytury a wysokością przedmiotowego świadczenia obowiązującą w 2019 r.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że literalna wykładnia p art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie, nie ma racjonalnego uzasadnienia w świetle dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, które organy powinny zastosować w niniejszej sprawie. Przyjęte przez organ rozumienie powyższego przepisu godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa oraz inne podstawowe zasady, jak zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, czy zasada szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym oraz rodzinie ze strony Państwa. (art. 32, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przywołała wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2019 roku. sygn. III SA/Gd 472/19.

W ocenie skarżącej, skoro obecnie pobiera ona emeryturę rolniczą w wysokości. [...] zł, zaś wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2019 r. wynosi 1.583,00 zł, to wnioskowane świadczenie powinno zostać jej przyznane w kwocie [...]zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Podkreślić na wstępie należy, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie i to z przyczyn trafnie w niej wskazanych, przy czym zasadność skargi czyni koniecznym uchylenie kontrolowanych decyzji organów obu instancji w całości, a nie – jak żądała tego skarżąca – jedynie w części.

Przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją w całości utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej I. C.-Ł. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem W. Ł., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r. znak: [...] – k. 4 akt adm. I inst.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 - 4 u.ś.r., świadczenie takie przysługuje matce albo ojcu (pkt 1) opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), a także - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Oceniając uprawnienie skarżącej do przedmiotowego świadczenia organy obu instancji uznały, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r., albowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury rolniczej, której wysokość – zgodnie z decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] r. znak: [...] (k. 7 akt adm. I inst.) – od dnia 1 marca 2018 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia dodatkowo uzasadnił zaistnieniem przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Na podstawie przedstawionego przez stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W. Ł. stwierdził bowiem, że niepełnosprawność męża skarżącej w stopniu znacznym powstała w późniejszym wieku, niż wyznacza to powołany przepis, tj. w wieku 73. lat.

Jakkolwiek organ odwoławczy nie powtórzył w swej decyzji za organem pierwszej instancji argumentacji odwołującej się do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jednak wobec równoczesnego braku wyraźnego zakwestionowania słuszności powołania tej podstawy prawnej w decyzji pierwszoinstancyjnej, należy w pierwszej kolejności odnieść się do tegoż argumentu. Przypomnieć przy tym trzeba, że

z treści powyższego przepisu wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przytoczony przepis – jak słusznie podniosła skarżąca w treści odwołania - był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał go za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wyrok ten wszedł w życie w dniu jego ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r.

W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji wydanych na jego podstawie, ani też wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych powstała w okresie do ukończenia 18. bądź 25. roku życia. Trybunał Konstytucyjny wskazał natomiast na konieczność podjęcia bezzwłocznych działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją RP, a więc równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Działania legislacyjne eliminujące stan niekonstytucyjności zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny normy prawnej nie zostały jednak dotychczas podjęte.

Mimo tego, że wyrok Trybunału Konstytucyjny nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść – zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – jest wiążąca i jako taka stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną, zwłaszcza wobec obowiązku wykładania przepisów ustaw zwykłych w duchu wartości konstytucyjnych. Nie do pogodzenia z ideą państwa prawa byłaby bowiem sytuacja, w której przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nadal stanowi podstawę rozstrzygnięć wobec obywateli. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b u.ś.r narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. oraz 25. roku życia, to skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Ustawą Zasadniczą. Podkreślić należy, że przedstawiona wyżej interpretacja skutków wejścia w życia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jest ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14, z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16 i I OSK 1208/16, a także wyroki WSA w Lublinie: z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 910/16, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/16 – dostępne w CBOSA).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako jedna z dwóch podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, albowiem jako przepis niezgodny z Konstytucją RP, nie mógł mieć w niniejszej sprawie w ogóle zastosowania. Oznacza to, że dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej bez znaczenia pozostaje ustalenie wieku powstania niepełnosprawności jej męża W. Ł..

Również art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r., został w niniejszej sprawie błędnie zinterpretowany i niewłaściwie zastosowany, przy czym wobec powielenia przez organ odwoławczy wykładni tego przepisu przedstawionej w decyzji pierwszoinstancyjnej, uznać należy, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Powołany wyżej przepis stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Przypomnieć należy, że organy obu instancji, bazując na literalnym brzmieniu tego przepisu, uznały, że okoliczność, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury rolniczej (co pozostaje w sprawie poza sporem), całkowicie wyłącza jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z taką interpretacją przytoczonej regulacji nie można się zgodzić.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym bardzo wyraźnie i konsekwentnie akcentowana jest potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. W tym kontekście podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się do nich ograniczać. Zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, publ. ONSAiWSA 2010/2/21, a także M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017, str. 275, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Jasność przepisów może bowiem zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy też istotnej zmiany sytuacji społecznej lub ekonomicznej mimo, że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (por. L. Morawski, Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002, str. 65).

Na potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19 (LEX nr 2724028). Pogląd taki został także wyrażony w szeregu orzeczeń wojewódzki sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Go 521/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 828/19; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 714/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 950/19 – dostępne w CBOSA).

Stanowisko przedstawione w powyższych orzeczeniach opiera się na trafnym stwierdzeniu, że za koniecznością weryfikacji jasnych - wydawałoby się - rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej, przemawia przede wszystkim zmiana sytuacji ekonomicznej. Sądy zwróciły bowiem uwagę, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była kwotą niższą niż ówczesna wysokość świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Podkreślono, że relacja ta utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i w 2019 r. stało się już niemal dwukrotnie wyższe od otrzymywanej przez skarżącą emerytury (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2019 r.- 1583 zł, wysokość emerytury skarżącej od 1 marca 2018 r. – [...] z). Tymczasem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było to, by uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. w obecnych realiach - jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie niższe – wymagałoby zatem jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej.

Nie dostrzegając takiego potwierdzenia sądy w powołanych orzeczeniach przyjęły pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a"u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Wszak zgodnie z tą zasadą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyroki TK: z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87; z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt K 37/97; z dnia 20 października 1998 r., sygn. akt K 7/98; z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt P 6/98; z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt K 18/99; z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt K 10/00; z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt K 30/01; z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt P 10/01 oraz z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt SK 53/12). Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą natomiast zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki TK: z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 oraz z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015r., sygn. akt K 38/13 wprost wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Istotną cechą wspólną osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zróżnicowanie sytuacji tych osób, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest znacznie niższe od świadczenia pielęgnacyjnego, w ocenie Sadu nie znajduje natomiast podstaw. W szczególności za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych w taki sposób nie może przemawiać stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów socjalnych przyznających w dużej skali świadczenia socjalne także osobom zamożnym (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) oraz zapowiedzi daleko idącego rozszerzenia takich programów w najbliższym czasie.

Mając powyższe na uwadze Sąd – podzielając pogląd zaprezentowany

w przywołanych wyżej wyrokach oraz kierując się wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów – dokonał prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). W konsekwencji taka interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r będzie obowiązywała organy administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, co winno skutkować przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy wartością świadczenia pielęgnacyjnego w wysokością wypłacanej skarżącej w tym samym okresie emerytury.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.