Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 712/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 51, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit.a, c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2022 r. znak: ZOA-VIII.7721.17.2019 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Janowie Lubelskim z dnia 26 maja 2022 r., znak: PINB.SIO.Dz.7356/I-12A/18/19/20/21/22; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz skarżącego M. M. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 sierpnia 2022r., znak: ZOA-YIII.7721.17.2019 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Janowie Lubelskim z dnia 26 maja 2022r., znak: PINB.SIO.Dz.7356/I-12A/18/19/20/21/22 nakazującą M. M. wykonanie czynności lub robót budowlanych przy budynku piwnicy o wym. 3,80 m x 11,10 m, zlokalizowanym na jego działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości K. D., gm. D., polegających na zastąpieniu istniejącej ściany zewnętrznej osłonowej drewnianej ścianą pełną murowaną oddzielenia p.poż. o wymaganej odporności ogniowej El 60 z materiału ściennego z gazobetonu, ceramiki lub silikatu bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], przy czym ściana powinna być wykonana na całej szerokości budynku piwnicy, na własnym fundamencie, wyprowadzona 30 cm ponad połać dachu budynku, wystająca część ponad połacią dachu powinna być zabezpieczona przed czynnikami atmosferycznymi przez wykonanie okucia obróbkami z blachy stalowej powlekanej.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:

Podczas oględzin w dniu 10 stycznia 2019 r. stwierdzono, że na działce nr ewid. [...] znajduje się budynek piwnicy o wymiarach 3,80m x 11,10m, o konstrukcji drewniano-murowanej z dachem jednospadowym pokrytym częściowo blachą trapezową oraz eternitem, ze spadkiem w kierunku działki nr ewid. [...] należącej do W. C. - wysokość budynku od strony tej działki wynosi ok. 1 m, natomiast z drugiej strony ok. 2 m; budynek usytuowany jest bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid [...], nie posiada urządzeń do odprowadzania wód opadowych z dachu. Ze względu na brak dostępu do środka obiektu, nie przeprowadzono oględzin wewnątrz. W. C. oświadczył, że część piwnicy powstała w latach 80-90 -tych, natomiast pozostała część dużo wcześniej, natomiast M. M. wskazał, że piwnica została wybudowana przed 1939 r. i znajduje się w tym samym miejscu od czasów jego dzieciństwa, wygląda tak samo i nie przeprowadzano przy niej żadnych prac. Organ I instancji stwierdził, że zastosowane do budowy budynku piwnicy materiały nie pochodzą z okresu przedwojennego i uznał, że część piwnicy powstała w latach 80-90-tych.

Ponadto organ ustalił, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy nie ma projektu budowlanego ani decyzji o pozwoleniu na budowę spornej piwnicy, przy czym na gruncie przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. nie było obowiązku archiwizacji dokumentów dotyczących budowy. Poza tym piwnica zgodna jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy D. i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani nie stwarza niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W związku z tym organ I instancji decyzją z dnia 1 kwietnia 2019r. na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr.38, poz. 229 z późn. zm.), w celu doprowadzenia piwnicy do stanu zgodnego z prawem, nakazał M. M. zastąpienie fragmentów drewnianych ściany usytuowanej przy granicy z działką nr ewid. [...], ścianą murowaną za pomocą materiału ściennego z gazobetonu bądź z ceramiki lub silikatu oraz wykonanie montażu urządzeń do odprowadzania wód opadowych z jego dachu.

Na skutek odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 maja 2019r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na konieczność ustalenia, czy istnieje jakakolwiek dokumentacja dotycząca spornej piwnicy i zwrócenia się w tym celu do właściwych organów administracji architektoniczno-budowlanych i archiwów państwowych oraz ewentualnie do organów i instytucji wskazanych przez strony lub osoby trzecie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 390/19 oddalił sprzeciw od tej decyzji.

Stosując się do zaleceń organu odwoławczego, organ I instancji zwrócił się zatem do: Archiwum Państwowego w Lublinie Oddział w Kraśniku, Archiwum Państwowego w Kielcach Oddział w Sandomierzu, które w odpowiedzi poinformowały, że nie posiadają dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę spornej piwnicy. Uzyskał także z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii zdjęcia lotnicze z dnia 15 sierpnia 1985r. oraz z dnia 27 sierpnia 1983r., na których widoczna jest sporna piwnica między drzewami. Dodatkowo w dniach: 16 lipca 2019 r., 18 lutego 2022 r. oraz 20 kwietnia 2022r. przeprowadził oględziny, podczas których stwierdził, że od ostatnich oględzin stan piwnicy nie uległ zmianie.

Mając powyższe na uwadze wydał - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021r., poz. 2351), dalej jako "pr. bud." - wskazaną na wstępie decyzję z 26 maja 2022r., a po rozpatrzeniu odwołania M. M., organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy.

Organ wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy pr. bud. obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 19 listopada 2018r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. do dnia 19 września 2020r.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wyczerpująco przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia daty i legalności budowy przedmiotowego budynku piwnicy i w konsekwencji prawidłowo uznał, że sporny budynek powstał przed 1939r. (a więc przed wejściem w życie pr. bud. z 1994r.), jednak z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów techniczno – budowlanych, dlatego zasadnie prowadził postępowanie naprawcze w trybie art. 51 pr. bud. (stosownie do art. 103 ust. 1 i 2 pr. bud.). Organ ustalił, że sporny budynek piwnicy usytuowany został bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...] nie zachowywał wymaganych odległości przewidzianych w art. 193 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. (Dz. U. z 1939 r., Nr 34 poz. 216 z późn. zm.). W świetle tego przepisu, odległość budynków nieogniotrwałych, nieposiadających murów ognioochronnych od strony granicy działki sąsiada lub innego budynku na tej samej działce, powinna wynosić co najmniej: od granicy działki sąsiada - 4 m, od budynku - 8 m i od stodoły - 20 m. Ponadto, zgodnie z art. 196 tego rozporządzenia budynki nieogniotrwałe wznoszone przy granicy powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 cm ponad dach. Organ wskazał również na dodatkowe wymagania dotyczące sytuowania budynków ogniotrwałych i nieogniotrwałych określone w art. 277 i art. 278 tego rozporządzenia. Organ przytoczył również treść przepisów art. 50 i art. 51 pr. bud.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących oględzin, organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości. Wprawdzie skarżący nie podpisał protokołu oględzin, to jednak faktycznie uczestniczył w tych oględzinach, poza tym został skutecznie zawiadomiony przez organ I instancji o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego to prawa skorzystał w dniu 5 maja 2022 r. nie wnosząc żadnych oświadczeń i zastrzeżeń. Organ nie uwzględnił pozostałych zarzutów odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. M. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:

- przepisów postępowania poprzez: nieustalenie rzeczywistego położenia budynku piwnicy względem granicy działek (w sprawie przebiegu granicy toczy się spór), czy wody spływające z dachu piwnicy istotnie zalewają działkę sąsiednią; błędne przyjęcie, że piwnica została wybudowana w latach 80-tych; nienależyte dokonanie oględzin budynku i sporządzenie ich protokołu w biurze, nieprawidłowości przy sporządzaniu protokołu (pominięcie w protokole obecności świadka, nieustalenie z jakich materiałów piwnica jest zbudowana, nieokazywanie skarżącemu dokumentacji fotograficznej, pozostawianie wolnych miejsc), a ponadto niezachowanie zasady bezstronności, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, nieuzasadnione przewlekanie sprawy, udzielanie skarżącemu nieprawdziwych wyjaśnień, a także aroganckie i stronnicze zachowanie pracowników organów administracyjnych;

- przepisów prawa materialnego poprzez nakazanie skarżącemu wykonania w budynku piwnicy ściany ogniochronnej z pominięciem, że po drugiej stronie granicy bezpośrednio przy niej również znajduje się stara piwnica, co daje podstawy do przyjęcia, że obie piwnice były wznoszone jednocześnie, a zatem nie zachodzą przesłanki określone w art. 278 ww. rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa, powszechnie obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów, niż w niej wskazane.

Przede wszystkim należy podnieść, że – wbrew zarzutom skargi – organ ustalił, że sporna piwnica została wybudowana przed wojną tj. w 1939r., a nie w latach 80-tych – ustalenia organów zgodne są więc z oświadczeniem skarżącego. Na gruncie wówczas obowiązujących przepisów, budowa wymagała pozwolenia na budowę. W sprawie nie udało się odnaleźć archiwalnej dokumentacji, jednak organy prawidłowo przyjęły, że wobec braku obowiązku jej archiwizowania w tamtym czasie, jej nieodnalezienie nie stoi na przeszkodzie przyjęciu, że budowa została zrealizowana na podstawie pozwolenia – nie można więc zarzucić, że piwnica została wykonana w warunkach samowoli budowlanej. Jednocześnie stwierdzono, że piwnica została wykonana z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów techniczno- budowlanych w zakresie zachowania odpowiednich odległości od granicy z działką sąsiednią.

Dopuszczalna jest więc obecnie jej kontrola przez organ nadzoru budowlanego w trybie postępowania naprawczego tj. na podstawie art. 50-51 pr. bud. z 1994r. stosownie do art. 103 ust. 2 pr. bud. Organ prawidłowo wskazał, że w sprawie zastosowanie mają te przepisy, obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), gdyż zgodnie z art. 25 tej ustawy: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Z akt wynika, że postępowanie zostało wszczęte 19 listopada 2018r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej tj. do 19 września 2020r.

Zgodnie z art. 50 pr. bud. - w przypadkach innych, niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Następnie na podstawie art. 51 – organ wydaje jedną z wymienionych w tym przepisie decyzji: 1) nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (...).

Z przytoczonego art. 50 wynika więc, że organ nadzoru budowlanego może podejmować odpowiednie czynności w odniesieniu do obiektów zrealizowanych na podstawie pozwolenia na budowę w kilku sytuacjach: 1) gdy roboty zostały wykonane z istotnym odstępstwem od warunków tego pozwolenia, 2) z istotnym odstępstwem od warunków określonych w przepisach prawa (pkt 4) 3) oraz gdy roboty zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska

W odniesieniu do sytuacji, gdy obiekt został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, a więc gdy przed ich wykonaniem inwestycja była badana przez uprawniony do tego organ architektoniczno-budowlany co do oceny, czy projektowana inwestycja jest zgodna z przepisami (a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) należy wyjaśnić, że choć w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadniczo dopuszcza się kompetencje organu nadzoru budowlanego do późniejszej oceny zgodności z przepisami tak zrealizowanego obiektu, to jednak akcentuje się, że w odniesieniu do takich obiektów kontrola organów nadzoru budowalnego dotyczy zasadniczo tylko istotnego naruszenia przepisów, w szczególności techniczno – budowlanych. Ustalanie "istotnego" naruszenia przepisów przez organ nadzoru musi dać się pogodzić z zasadą zaufania stron do organów władzy publicznej, przejawiającą się w realizacji inwestycji zgodnie z udzielonym pozwoleniem budowlanym i zatwierdzonym - przez organy władzy publicznej, tj. organy architektoniczno - budowlane - projektem budowlanym. Nie do pogodzenia z tą zasadą jest, by różne organy na przestrzeni nawet kilkudziesięciu lat odmiennie oceniały legalność inwestycji budowlanej, a w konsekwencji wydawały orzeczenia sprzeczne wobec inwestora. W sytuacji zrealizowania obiektu na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, pojęcia "istotnego naruszenia warunków określonych w przepisach" nie można odnosić do prostego porównania przez organ nadzoru budowlanego rozwiązań przewidzianych w zatwierdzonym projekcie budowlanym i warunków udzielonego pozwolenia z przepisami obowiązującymi w dacie wydawania pozwolenia na budowę. Zasada praworządności zakłada, że organ administracji działa na podstawie i w granicach przepisów prawa, a więc jeśli jego rozstrzygnięcie nie zostanie zakwestionowane skutecznie, objęte jest domniemaniem, że jest ono zgodne z prawem. Eliminowanie z obrotu prawnego wadliwych ostatecznych rozstrzygnięć następuje bowiem w trybach nadzwyczajnych, przez organy do tego uprawnione, m.in. poprzez stwierdzenie nieważności. W związku z tym ocena inwestycji, która została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę przez organ nadzoru budowlanego, który choć "stosownie do przepisów art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 pr. bud. ma obowiązek kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontroli zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno - budowlanymi. (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 712/15) - nie może następować według tych samych reguł i przesłanek, co kontrola nadzwyczajna dokonywana przez organ architektoniczno – budowlany, wydający pozwolenie na budowę. "Istotność" naruszenia przepisów, o czym mowa w art. 51 ust. 1 pkt in fine pr. bud. należy odnosić więc tylko do takich sytuacji, w których pozostawanie danego obiektu, zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę, nie jest do pogodzenia z zasadami państwa prawa, czy z interesem publicznym bądź słusznym interesem strony. Potrzebę szczególnego charakteru naruszenia podkreśla się w orzecznictwie: "Hipoteza przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 pr. bud. obejmuje sytuację faktyczną, w której inwestor nie dopuszcza się odstępstw od pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, ale wykonał roboty budowlane w sposób istotnie odbiegający od przepisów, to jest naruszył je tak dalece, że wymaga to ingerencji nadzoru budowlanego." (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 lutego 2020 r., II SA/Gd 458/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r., II SA/Po 685/19). Niezgodność takiej inwestycji z przepisami techniczno -budowlanymi, nawet rażąca, nie daje organowi nadzoru budowlanego automatycznie prawa do wydania decyzji w trybie art. 51 pr. bud.

W związku z tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że samo stwierdzenie, że roboty budowlane wykonane zostały bez zachowania prawem wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią nie wystarczy do uznania, że jest to istotne odstępstwo od ustaleń zawartych w przepisach. Organ winien rozważyć, kwestię zaistnienia przesłanek warunkujących podjęcie działań w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. W szczególności organ winien wziąć pod uwagę, czy zbliżenie do granicy z działką sąsiednią spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu tej działki, albo w inny sposób będzie negatywnie oddziaływać na tą nieruchomość, a także czy nie narusza innych przepisów prawa (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 23 marca 2011r., wyrok NSA z 13 listopada 2012r., sygn. akt II OSK 1236/11; wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II OSK 1176/15; wyrok WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022r., II SA/Łd 1000/21). W każdym wypadku, organ nadzoru budowlanego, powołując się na "istotne naruszenie warunków określonych w przepisach", powinien to bardzo starannie wykazać w uzasadnieniu.

Należy też zauważyć, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów art. 50 i art. 51 pr. bud., samodzielną przesłanką wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej podjęcie określonych robót budowalnych jest także stwierdzenie wykonania robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia lub mienia. (pkt 2). Podkreślić należy, że przesłanki tej nie można utożsamiać z "istotnym odstąpieniem od warunków określonych w przepisach" (pkt 4). Samo stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno - budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia. Stan zagrożenia musi być stwierdzony jako istniejący faktycznie, na podstawie okoliczności faktycznych. Dotyczy to najczęściej kwestionowania legalności inwestycji (zrealizowanej na podstawie pozwolenia na budowę) ze względu na niezachowanie określonej w przepisach techniczno-budowlanych odległości obiektu od granicy z działką sąsiednią bądź budynkami na działce sąsiedniej. Samo niezachowanie odległości od granic nie powoduje automatycznie takiego zagrożenia. Tylko to, że obiekt został posadowiony w odległości mniejszej, niż wynikająca z warunków technicznych, "nie może samo przez się uzasadniać twierdzenia o istnieniu stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Gdyby to wyłącznie naruszenie stanowiło zagrożenie omawianego bezpieczeństwa, to nieuzasadnione byłoby wyszczególnienie powyższego zagrożenia jako dodatkowej przesłanki uzasadniającej interwencję organów nadzoru budowlanego. Realizacja z naruszeniem przepisów prawa wyczerpywałaby wówczas obydwie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 pr. bud." (zob. wyrok WSA w Białymstoku, II SA/Bk 539/18). Zagrożenie bezpieczeństwa nie jest więc jednoznaczne z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych i może wynikać z innych okoliczności; usytuowanie budynku zbyt blisko granicy nie przesądza o istnieniu takiego zagrożenia. Jedynie konkretne zagrożenie może stanowić asumpt do podejmowania odpowiednich środków, na tę okoliczność organy powinny dysponować rzetelnymi i przekonującymi dowodami. Niezachowanie odległości może stwarzać zagrożenie np. wtedy, gdy jest związane równocześnie z naruszeniem przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej. W takim przypadku, nawet w odniesieniu do starych budynków, realizowanych kilkadziesiąt lat temu, jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi wymaganiami p.p.o.ż., co wynika wprost z § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002r., ale należy podkreślić, że dotyczy to wyłącznie tych budynków, które na podstawie przepisów szczególnych zostały uznane za stwarzające takie zagrożenie.

Niezachowanie wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią może być także oceniane w aspekcie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 pr. bud. Należy jednak podkreślić, że kwestia poszanowania interesów osób trzecich jest również przedmiotem oceny przez organ architektoniczno-budowlany, udzielający pozwolenia na budowę. Ponowna ocena przez organ nadzoru budowalnego nie może więc uwzględniać tych samych okoliczności, które bierze pod uwagę organ architektoniczno-budowlany przy wydawaniu pozwolenia na budowę. To okoliczności konkretnej sprawy, takie jak np. kolejność zabudowy działek, kwestia intensywności oddziaływań wynikających ze zbliżenia konkretnych obiektów budowlanych do granic działek, prawna możliwość zagospodarowania sąsiedniej działki, powinny decydować, czy zrealizowany na podstawie ostatecznego, ale naruszającego warunki techniczne, pozwolenia na budowę budynek oddziałuje na działkę sąsiednią, a jednocześnie dalsze pozostawienie go w dotychczasowym jest nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa i uzasadnionymi interesami osób trzecich.

W rozpatrywanej sprawie organy w ogóle nie analizowały przedstawionych wyżej kwestii, zakładając automatycznie, że niezgodność spornej piwnicy z warunkami technicznymi obowiązującymi w okresie jej realizacji, wymaga obecnie wydania decyzji w trybie art. 51 pr. bud. nakładającej na aktualnego jej właściciela obowiązek wykonania odpowiednich czynności w celu doprowadzenia tej piwnicy do stanu zgodnego z przepisami i to (błędnie): nie z aktualnymi, lecz z obowiązującymi w dacie budowy piwnicy przepisami rozporządzenia z 1928r. (organ stwierdza bowiem niezgodność z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, ale formułując nakazy zmierzające do zgodności z przepisami, stosuje przepisy aktualnie obowiązujące – te poprzednie już przecież nie obowiązują, a więc nie kształtują aktualnego porządku prawnego).

Organy w żaden sposób nie wyjaśniły, dlaczego naruszenie, polegające na usytuowaniu niemal 100 lat temu spornej piwnicy w granicy działki, wymaga obecnie ich interwencji. Z akt wynika, że na sąsiedniej działce w zbliżeniu do granicy również znajduje się piwnica, która - jak podnosi skarżący – także została wybudowana kilkadziesiąt lat temu; jednocześnie nie podniesiono, by kiedykolwiek sporna piwnica stanowiła przeszkodę w zagospodarowaniu działki sąsiedniej. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie stwierdził też, by zbliżenie budynku piwnicy do granicy działki sąsiedniej naruszało przepisy przeciwpożarowe, nie uzasadnił więc dostatecznie "istotnego naruszenia przepisów" (art. 50 ust. 1 pkt 4 i fine) w przedstawionym rozumieniu. Poza tym organy wprost stwierdziły, że sporna piwnica nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa życia lub mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2). Uzasadnienie decyzji jest więc niewystarczające do nałożenia na skarżącego wskazanych obowiązków, gdyż nie wynika z niego, by zachodziły przesłanki z art. 50 pr. bud., prowadzi to do wniosku, że decyzja jest co najmniej przedwczesna.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud.

Organ jeszcze raz rozpatrzy sprawę, uwzględniając przedstawioną wykładnię przepisów art. 50 i art. 51 ust. 1 bud. dotyczącą granic uprawnień organów nadzoru budowlanego w stosunku do obiektów zrealizowanych legalnie (w oparciu o pozwolenie na budowę), kilkadziesiąt lat temu; może też rozważyć umorzenie postępowania, jeśli nie potwierdzi, że zachodzą przesłanki określone w tych przepisach. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.