Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 882/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1a i c, art. 135, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a ust. 1, 8
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 roku, Nr [...] Kierownik Sekcji ds. Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta podając w podstawie prawnej przepis art.5 ust.2, art.16a, art.24 ust.1 i 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. O świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2009 nr 139 poz.992) odmówił Panu Z. B. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną B. B. W uzasadnieniu organ podniósł, że Strona nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona ostatnio pozostawała w stosunku pracy od dnia 01.10.2010 roku do 30.09.2011 roku a umowa została rozwiązana z upływem czasu na który była zawarta - art.30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy. Strona opiekuje się żoną - Panią B. B., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rodzina Strony składa się z 5 osób. Łączny dochód w/w rodziny w 2011 r. wyniósł 19.654,95 zł,

Miesięczny dochód rodzin w przeliczeniu na osobę wyniósł 327,58 zł. W związku z tym, że osoba sprawująca opiekę nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczono jak w sentencji decyzji.

Od powyższej decyzji Z. B. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołujący podnosi, że zrezygnował z zatrudnienia aby sprawować opiekę nad niepełnosprawną żoną, wykorzystał należny zasiłek dla bezrobotnych po czym zwrócił się do MOPR z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane na stałe. Uważa, że stosowanie nowych przepisów w stosunku do osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach jest naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych.

Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art.138 §1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji .W uzasadnieniu przedstawiono ustalenia stanu faktycznego wynikające ze zgromadzonych dokumentów podając, że dnia 8 maja 2013 roku do organu I instancji wpłynął wniosek Strony o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Pani B. B. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednak wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 20 stycznia 2008 roku zmieniono to orzeczenie i zaliczono Panią B. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności od 08 marca 2007 roku do na stałe.

Z. B. pracował od 1976 roku, w okresie od dnia 17.03.2007 roku do dnia 16.03.2009 roku, był zatrudniony na czas określony i stosunek pracy wygasł po upływie czasu pracy na który została zawarta umowa, następnie był zatrudniony od dnia 01.10.2010 roku do dnia 30.09.2011 roku, stosunek pracy wygasł po upływie czasu pracy na który została zawarta umowa, Pan Z. B. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 18.03.2009 do dnia 30.09.2010 roku i od dnia 04.10.2011 do nadal i otrzymał zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 26.03.2009 roku do dnia 25.09.2009 roku, za okres od dnia 12.10.2011 do dnia 31.12.2011 roku i za okres od dnia 01.01.2012 roku do dnia 11.04.2012 roku. B. B. mieszka wspólnie z dziećmi oraz mężem. Mąż nie pracuje zawodowo. Pani B.B. wymaga stałego leczenia i opieki, którą sprawuje jej mąż Pan Z. B.

Wskazano także, że decyzją Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało Z.B. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną B. B. od dnia 01 maja 2012 roku bezterminowo.

Na wstępie rozważań prawnych organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 7 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2012 roku, poz.1548) z dniem 1 stycznia 2013 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na mocy tej ustawy zmieniającej w ustawie o świadczeniach rodzinnych został dodany art. 16a dotyczący wprowadzenia nowego świadczenia opiekuńczego - specjalnego zasiłku opiekuńczego. W

myśl art. 16a ust. 1 specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle art. 16a ust. 2 specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, w brzmieniu obowiązującym a nadanym według § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012r., poz. 959), to znaczy kwoty 623,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

Natomiast zgodnie z art. 16a ust. 8 specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wskazano, że ustawodawca w treści przepisu art. 16a ust.1 obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych, określił podmioty uprawnione do otrzymywania specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzależniając jednak jego przyznanie od spełnienia przesłanki funkcjonalnej: "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Warunkiem koniecznym dla uzyskania zasiłku jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny legitymującym się:

1) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo

2) orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie Pan Z. B. w ocenie organu odwoławczego nie rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W okresie kiedy powstała niepełnosprawność żony, tj. 08 marca 2007r. Pan Z. B. pracował zawodowo:

był zatrudniony od dnia 17.03.2007 roku do dnia 16.03.2009 roku, a stosunek pracy wygasł po upływie czasu pracy na który została zawarta umowa i od dnia 01.10.2010 roku do dnia 30.09.2011 roku ,i stosunek pracy także wygasł po upływie czasu pracy na który została zawarta umowa.

Ponadto Z. B. jest zarejestrowany od dnia 18.03.2009 do dnia 30.09.2010 roku i od dnia 04.10.2011 do nadal i otrzymał zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 26.03.2009 roku do dnia 25.09.2009 roku, za okres od dnia 12.10.2011 do dnia 31.12.2011 roku i za okres od dnia 01.01.2012 roku do dnia 11.04.2012 roku.

Kolegium argumentowało, że skoro stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu, na który umowa o pracę była zawarta, zatem nie można uznać, że Strona zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki na osobą niepełnosprawną. W związku z tym, że Z. B. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności zespół orzekający Kolegium stwierdził, że Strona nie spełniła przesłanki określonej w art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto wskazano, że Z.B. pozostaje bez zatrudnienia od 2011 roku, a z wyroku sądowego wynika, że niepełnosprawność żony istnieje od 1998 roku, a znaczny stopień niepełnosprawności został ustalony od marca 2007 roku. Zatem znaczny stopień niepełnosprawności Pani B. B. powstał cztery lata przed ustaniem stosunku pracy Pana Z.B. w związku z upływem czasu, na który była zawarta.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Z. B., a z jej treści wynika, że skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący kwestionuje argumentację organu odwoławczego i uważa iż fakt, że nie rozwiązał umowy o pracę za wypowiedzeniem, ale pracował aż do jej wygaśnięcia nie ma znaczenia dla właściwej oceny czy zrezygnował z zatrudnienia aby opiekować się żoną, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych nie określa w jaki sposób należy zakończyć stosunek pracy, aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący twierdzi ,że zrezygnował z dalszego zatrudnienia ze względu na stan zdrowia żony oraz na to, że pełnoletnie córki wyprowadziły się z domu i poza skarżącym nie ma nikogo kto mógłby zapewnić żonie stałą opiekę. Dalej skarżący argumentował, że sprawę należy rozpatrywać biorąc pod uwagę nie tylko aktualne przepisy, ale również stan prawny istniejący w dniu rezygnacji z zatrudnienia a obecnie obowiązujące przepisy nie eliminują z możliwości otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, które po zakończeniu umowy na czas określony rezygnowały z podpisania kolejnej umowy aby opiekować się niepełnoprawnym członkiem rodziny.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r.

Przyznanie powyższego świadczenia uzależnione jest od szeregu przesłanek wynikających z art. 16a ustawy.

W ocenianej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy.

Sąd orzekający podziela pogląd, wyrażany w orzecznictwie m.in. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, w wyroku z dnia 18.07.2013r., sygn. II SA/Go 506/13 i w wyroku z dnia 08.08.2013r., sygn. II SA/Go 516/13,a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 23.10.2013r. o sygn. II SA/Bd 874/13 oraz w wyroku z dnia 11.06.2013r. o sygn. II SA Bd 463/13 - (dostępnych na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/cbo/query) - iż tak, jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r.., trzeba wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się np. osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Wspomniana judykatura wskazała na przykładzie osób bezrobotnych, że już złożenie przez osobę zarejestrowaną jako bezrobotna wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego oznacza de facto rezygnację z gotowości do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. Skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są bowiem w istocie takie same i oznaczają, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy jak i wartości wynikające z Konstytucji. Wartością konstytucyjną, jak i celem ustawy, jest opieka nad osobą niepełnosprawną i jej ochrona. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ocenie przesłanki z art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej, a tym samym, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzono uzyskaniem, w poprzednim stanie prawnym, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Artykuł 16a ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia od ustania zatrudnienia w określonym prawem trybie. Tak więc sam sposób zakończenia stosunku pracy, tj. ustanie umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta, nie może przesądzać o tym, że wolą skarżącego nie była rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad mężem. Organy dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie mogą poprzestawać tylko na ustaleniu okoliczności sposobu utraty ostatniego zatrudnienia, ale również obowiązane są do wzięcia pod uwagę i innych okoliczności, które mogą warunkować spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. W realiach niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę i rozważyć prawdziwość twierdzeń skarżącego ,że jest on jedyną osobą w rodzinie ,która faktycznie może się opiekować niepełnosprawną żoną ponieważ dorosłe córki wyprowadziły się .

Nie można uznać a priori, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie. Dodać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego utrwalił się pogląd, iż nie każda rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko takie, której celem jest sprawowanie opieki. Zarówno rezygnacja jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być zatem wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ugruntowane było stanowisko dopuszczające możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej, jeśli oczywiście zachodził wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (zob. wyroki NSA z dnia 24 października 2008r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07 i z dnia 7 lipca 2011r., w sprawie o sygn. akt I OSK 437/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art.16 a u.ś.r., w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 14.08.2013r., sygn. II SA/Łd 599/13, publ. CBOSA)

SKO w uzasadnieniu podało iż Z. B. od dnia 1 maja 2012 r. miał przyznany bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad żoną B. W związku ze zmianą stanu prawnego świadczenie to wygasło z dniem 30.06.2013 r.

Powyższe okoliczności nie zostały w ogóle rozważone przez organy, w kontekście spełnienia przesłanki do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa. Pominięcie faktu przyznania w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego przesądza o dokonaniu nieprawidłowej oceny spełnienia powyższej przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało możliwość zarówno podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia jak i możliwość zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy. Tymczasem przyjęcie rozumienia przepisu art. 16a ust. 1 u.ś.r. w sposób sugerowany przez Kolegium, prowadziłoby do wniosku, że wnioskodawca chcąc uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musiałaby, po wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uciekać się do działań polegających na zatrudnieniu się, co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, wyłącznie po to, by następnie rozwiązać stosunek zatrudnienia w celu ponownego zajęcia się opieką nad osobą niepełnosprawną. Dokonywanie interpretacji wymuszającej takie działania nie daje pogodzić się z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż taki sposób wykładni nie służy dobru osoby niepełnosprawnej. (tak słusznie WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 10.04.2013r., o sygn. II SA/Sz 830/13, publ. CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 (publ. CBOSA) podkreślił, że "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemniej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

W rozpatrywanym przypadku organy w ocenie Sądu w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że skarżącej w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącego i sposobem ustania stosunku pracy, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pogląd taki został już zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10.07.2013 r. o sygn. akt II SA/Bd 523/13 (publ. CBOSA), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a u.ś.r.

To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 01.01.2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotu sprawy stwierdzić należy, że skoro orzekające organy dokonując interpretacji określonej w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie wzięły pod uwagę okoliczności, że osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP ma prawo ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jako że ustawodawca w stosunku do takich osób nie wyłączył w ust. 8 art. 16a u.ś.r. prawa do ustalenia przedmiotowego świadczenia, a także skoro w sposób nieuprawniony zawęziły one pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, to tym samym stwierdzić należy, że w konsekwencji powyższego nie rozważyły one całokształtu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 16a u.ś.r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 Ppsa. Organ ponownie dokona oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbada, czy strona skarżąca spełnia przesłanki wynikające z art. 16a u.ś.r. do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu I instancji. Artykuł 152 Ppsa uzasadnia pkt.II wyroku.

.