Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 578/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 listopada 2019 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zastępowany przez pełnomocnika G. M.(dalej skarżący lub wymeldowany) oprotestował skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących uwarunkowaniach prawnych i faktycznych.

G.M. wystąpiła do Burmistrza Gminy i Miasta L. o wymeldowanie G.M.z miejsca stałego pobytu w miejscowości O.P. [...]. Wnioskodawczyni motywowała żądanie skierowane do organu dobrowolnym wyprowadzeniem się skarżącego z miejsca pobytu stałego i zabraniem przez niego z tego miejsca wszystkich swoich rzeczy. Organ przeprowadził czynności dowodowe polegające w szczególności na przesłuchaniu świadków, przesłuchaniu stron i dokonaniu oględzin przedmiotowego lokalu. Zebrany materiał dowodowy legł u podstaw decyzji Burmistrza Gminy i Miasta L.z dnia [...] r. nr [...] o wymeldowaniu G.M. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym w miejscowości O.P. [...]. Decyzja ta została oprotestowana odwołaniem. W postępowaniu odwoławczym Wojewoda D. i wydał decyzję z dnia [...] nr [...], którą uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia przywołanej wyżej decyzji wynika, że organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym w tej decyzji zakresie. Nadto dostrzeżono uchybienia formalne polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, co wiązano z mającymi w sprawie miejsce dowodami z przesłuchania świadków.

W ramach ponowionych czynności dowodowych organ I instancji przesłuchał świadków, zaś pełnomocnicy stron składali formalne wnioski dowodowe, które były uwzględniane przez organ. Dodatkowo do organu składane były przyjęte w poczet materiału dowodowego dokumenty.

W dniu [...] r. Burmistrz Gminy i Miasta L. wydał decyzję nr [...], którą podając w podstawie prawnej art. 35 ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382), dalej – u.e.l., orzekł o wymeldowaniu .M. z miejsca stałego pobytu w miejscowości O. P. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przesłuchano w charakterze świadków m.in. pełnoletnie dzieci wnioskodawczyni i skarżącego. Świadkowie zeznali, że G. M. od wiosny 2016 r. zamieszkuje u swojej konkubiny, a do miejsca zameldowania przychodził sporadycznie, gdy się upijał i kłócił ze swoją konkubiną. Dopiero, gdy otrzymał pismo, że zostaną przeprowadzone oględziny, chwilę przed oględzinami przywiózł do mieszkania swoje rzeczy osobiste i pokazywał się na podwórku ze swoją konkubiną w celu pozorowania zamieszkania. Po oględzinach zamknął pokój na klucz i w lokalu więcej się nie pokazał. Nie dokonuje żadnych opłat za lokal, a wszelkie koszty ponosi wnioskodawczyni.

Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania przesłuchano również świadków wskazanych przez skarżącego. Oceniając zeznania tych osób podano, że nie wiedzą one czy G. M. mieszka w lokalu położonym w miejscowości O. P.nr [...] i czy znajdują się w nim jego rzeczy osobiste. Widują go tylko czasami i jedynie na podwórku. Dwoje ze świadków mieszkających w przedmiotowym domu podało, że nie są w stanie stwierdzić kiedy ostatnio wymeldowany spał czy spożywał posiłki w tym lokalu. Inspektor Straży Miejskiej w L. słuchany w sprawie podał, że G.M. nie mieszka w lokalu położonym w miejscowości O. P. nr [...], ponieważ mieszka w L. wspólnie z partnerką. Świadek wyjaśnił, że półtora roku mieszkał w L. przy ulicy W. K. i gdy wymeldowany był w Polsce niemal codziennie widział go w budynku przy ul. W. K. w L. Według świadka, który w dniu [...]r. był w pokoju G. M. w lokalu w O.P., brak tam było jego rzeczy osobistych, kurz oraz pajęczyny świadczyły o tym, że pomieszczenie to nie jest przez nikogo zamieszkane.

W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej przywołano także dowody dopuszczone w sprawie, a to: wezwania do zapłaty z dnia 30 listopada 2016 r., 26 marca 2015 r. oraz 29 stycznia 2015 r. kierowane do G. M. wystawione przez T[...] sp. z o.o., informację T[...]. z o.o. o wysokości opłaty za wznowienie dostawy energii elektrycznej kierowaną do G. M., pismo Zakładu Budżetowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w L. z dnia [...] r. na okoliczność wypowiedzenia umowy najmu G.M. spowodowanego zwłoką zapłaty czynszu, pismo Urzędu Gminy i Miasta w L. z dnia [...] r. na okoliczność ponownego zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego z G. M. po spłacie zadłużenia za czynsz, pismo Gminy w L. z dnia [...] r. na okoliczność spłaty całości należności za czynsz i odpady komunalne przez G. M., zdjęcia pokoju mieszkalnego G. M. dokumentujące, że nikt w nim nie mieszkał od wielu miesięcy, notatkę Straży Miejskiej w L. z dnia [...]r. dokumentującą, że pokój jest niezamieszkały od dłuższego czasu.

Według organu I instancji wskazującego na zebrany materiał dowodowy G.M. nie mieszka w lokalu położonym w miejscowości O. P. nr [...], a jego opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny. Potwierdzają to szczegółowe zeznania świadków, którzy mieszkają lub bardzo często przebywają w przedmiotowym mieszkaniu i są z nim emocjonalnie związani, jak również dołączone do akt sprawy dowody w postaci pism i zdjęć. Nawet świadkowie wskazani przez wymeldowanego nie potwierdzają jednoznacznie jego zamieszkiwania w lokalu. Zdaniem organu zgodnie z art 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Utrzymanie zapisu o zameldowaniu osoby, pomimo stwierdzonego faktu opuszczenia przez nią miejsca zameldowania oznaczałoby tolerowanie fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności, niedopuszczalnej przepisami prawa. Art. 35 u.e.l. stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W terminie prawem przewidzianym wymeldowany złożył odwołanie od decyzji i zażądał jej uchylenia i umorzenia postępowania. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także oparcie się podczas wydawania decyzji jedynie na dowodach korzystnych dla wnioskującej o wymeldowanie skarżącego i brak wskazania dlaczego odmówił zeznaniom świadków wnioskowanych przez skarżącego waloru wiarygodności. Podniesiono także zarzut naruszenia art. 35 u.e.l. poprzez przyjęcie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego.

Odwołujący się podniósł, że organ nie wziął pod uwagę, że słuchani w charakterze świadków synowie skarżącego i ich partnerki życiowe mają swobodny dostęp do przedmiotowego mieszkania, który umożliwia im matka wnioskująca o wymeldowanie skarżącego. Takiego swobodnego dostępu nie mają sąsiedzi, których na świadków powołał skarżący. Jako logiczne podano, że ,,kiedy sąsiad widzi sąsiada na podwórku budynku, w którym ten zamieszkuje to nie sprawdza czy osoba ta wchodzi do swojego mieszkania, spożywa tam posiłki, nocuje tam czy wykonuje czynności w szerokim rozumieniu postrzegane jako "zamieszkiwanie". Dalej motywowano odwołanie zamieszkiwaniem przez skarżącego w przedmiotowym mieszkaniu od urodzenia, gdyż wcześniejszymi jego najemcami byli jego rodzice. Sąd orzekający rozwód przyznał odwołującemu się do wyłącznego korzystania pokój i wyznaczył kuchnię, łazienkę i korytarz do wspólnego korzystania. Odwołujący się podał, iż w celach zarobkowych wyjechał za granicę, co nie znaczy, że opuścił mieszkanie na stałe. Stara się przyjeżdżać do O.P. tak często jak to tylko jest możliwe. Wskazał też na dowód z zeznań świadków, którzy podali, iż w lutym widzieli skarżącego w okresie świąteczno-noworocznym.

Autor odwołania zwrócił też uwagę na skutki wymeldowania, które odwołujący się wiąże z tym, że wracając do Polski z pracy za granicą nie będzie miał gdzie mieszkać, chociaż wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego takie mieszkanie mu gwarantuje. Postawił też pytanie, ,,Czy organ zagwarantuje, że wnioskodawczyni mając w ręce decyzję o wymeldowaniu skarżącego umożliwi mu korzystanie z przysługującego mu pokoju? Mając to na uwadze, nie sposób nie odnieść wrażenia, że poprzez wniosek o wymeldowanie skarżącego wnioskodawczym chce właśnie obejść orzeczenie sądu w przedmiocie zabezpieczenia dachu nad głową p. M.".

W odwołaniu zakwestionowano także stanowisko organu, który uznał, że skoro świadkowie widzieli skarżącego na podwórku nie znaczy to, że wchodził on do swojego mieszkania. Według odwołującego się nie po to pokonywał kilka tysięcy kilometrów z miejsca pracy do O.P. aby pochodzić sobie po podwórku. Nadto jako domniemanie określono uznanie zamieszkiwania odwołującego się w L. Odwołujący się kiedy przebywa w Polsce mieszka w swoim pokoju w O.P., co zostało potwierdzone przez szereg świadków, których zeznaniom w sposób bezzasadny odmówiono waloru wiarygodności.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda D. podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej - k.p.a.) oraz art. 35 u.e.l. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. We wstępnej części uzasadnienia wskazano na przeprowadzone w toku postępowania dowody oraz treść zarówno zapadłej decyzji jak i złożonego odwołania. W ramach własnych rozważań organ II instancji wskazał na regulacje prawnomaterialne dotyczące zameldowania na pobyt stały, po czym zwrócił uwagę na rozbieżność stanowisk wnioskodawczyni i skarżącego odnośnie zamieszkiwania G.M. w przedmiotowym lokalu. Oceniając, czy wymeldowany faktycznie opuścił miejsce stałego zameldowania wskazano na obszerny materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i konieczność uwzględnienia konfliktu między stronami. Z dowodu z zeznań synów wnioskodawczyni i wymeldowanego wynika, że G.M. od kwietnia 2017 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Dziewczyny synów stron postępowania, które bardzo często przebywają i nocują w przedmiotowym lokalu zeznały, że G.M. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od kwietnia 2017 r.. Organ uznał, że wskazani świadkowie mieszkają i niemal codziennie przebywają w przedmiotowym lokalu i z pewnością zauważyliby obecność G.M. w tym lokalu, gdyby on faktycznie w tym lokalu mieszkał. Ich zeznania są konkretne, szczegółowe, spójne i logiczne. Dysponują oni również dużą bezpośrednią wiedzą na temat zamieszkiwania G.M., wyjeżdżają z nim do pracy za granicę, odwiedzają go w lokalu, w którym mieszka ze swoją partnerką w L. Według Wojewody nie ma podstaw do dyskredytowania wartości dowodowej świadków tylko z tego powodu, że są osobami bliskimi wobec stron postępowania. Synowie stron postępowania i ich dziewczyny mogą być świadkami, co wynika z art. 82 k.p.a., a odwołujący się nie wskazał, z jakimi faktami podanymi przez nich się nie zgadza. Niezamieszkiwanie wymeldowanego w lokalu wynika też zdaniem organu z zeznań wskazanych w uzasadnieniu innych świadków. Inni z imiennie wymienionych świadków nie potwierdzili, że wymeldowany mieszka w przedmiotowym lokalu, lecz zeznali, że widzieli go albo na podwórku, albo jak przychodził do sąsiadów, ale nie odwiedzali go w przedmiotowym lokalu i zeznali, że nie wiedzą, czy tam mieszka, śpi i przechowuje swoje rzeczy. Inni z kolei świadkowie zeznali, że G.M. mieszka w przedmiotowym lokalu i że widywali go w okolicy świąt, jednakże z ich bardzo ogólnikowych zeznań nie wynika, na jakiej podstawie oświadczają, że G.M. mieszka w przedmiotowym lokalu, nie wskazują, czy i kiedy odwiedzali go w tym lokalu oraz że wykonuje on w tym lokalu czynności właściwe dla stałego zamieszkiwania: spożywa posiłki, śpi, przyjmuje znajomych.

Organ odwoławczy uznał, iż wymeldowany po rozwodzie stron postępowania przeniósł swoje centrum spraw życiowych do innego miejsca i zamieszkał wraz ze swoją partnerką. Do kwietnia 2017 r. utrzymywał jeszcze związki z przedmiotowym lokalem, sporadycznie w nim przebywał i nocował. Natomiast w kwietniu 2017 r. zerwał więzi z przedmiotowym lokalem jako miejscem pobytu stałego, wyprowadził się z tego lokalu, zabrał swoje rzeczy osobiste i zamieszkał na stałe ze swoją partnerką. Wyjeżdża za granicę do pracy sezonowej, ale przyczyną opuszczenia przedmiotowego lokalu przez G. M. nie było podjęcie pracy za granicą, ponieważ podczas postępowania zeznał on, że zaczął wyjeżdżać do pracy za granicę 4 lata od momentu złożenia przez niego zeznań w organie I instancji, a więc na długo przed opuszczeniem przez niego przedmiotowego lokalu. Po powrocie z zagranicy nie wraca do przedmiotowego lokalu, lecz koncentruje swoje życie w innym miejscu wraz ze swoją partnerką, co potwierdzają zeznania świadków. Po opuszczeniu lokalu pojawił się w nim podczas oględzin i przywiózł ze sobą część rzeczy, które następnie zabrał, zamknął swój pokój na klucz, pozostawił otwarte okna i opuścił lokal. Dopiero w listopadzie 2018 r. domownicy w obecności funkcjonariusza Straży Miejskiej mogli dostać się do tego pokoju w celu zamknięcia okien i odkręcenia grzejników. W notatce dotyczącej tej czynności ustalono, że pokój od długiego czasu nie był zamieszkany i znajdowała się w nim niewielka ilość rzeczy osobistych. W tych okolicznościach organ za niezasadne uznał utożsamienie przez odwołującego się przebywania w pobliżu przedmiotowego lokalu z faktycznym jego zamieszkiwaniem w tym lokalu. Wymeldowany jest widywany w pobliżu lokalu sam albo ze swoją partnerką, jednakże przebywa w O.P. nie w celu zamieszkiwania w tym lokalu, lecz odwiedzin swoich znajomych mieszkających w tej miejscowości. Zdaniem organu nie ma żadnych podstaw, żeby uznać za niewiarygodne zeznania domowników zamieszkujących w przedmiotowym lokalu. Natomiast inni wskazani świadkowie zeznali, że wymeldowany odwiedza znajomych w O.P.i z ich zeznań nie wynika, że G. M. mieszka w przedmiotowym lokalu.

Oceniając dobrowolność opuszczenia przez wymeldowanego miejsca stałego zameldowania organ stwierdził, że żaden dowód nie wskazuje, że został on przez kogokolwiek i w jakikolwiek sposób zmuszony do opuszczenia lokalu, albo że ma do niego utrudniony dostęp. Po rozwodzie z wnioskodawczynią opuścił lokal i zamieszkał ze swoją partnerką. Nadal ma swobodny dostęp do lokalu, posiada do niego klucze i gdyby tylko chciał to mógłby bez przeszkód w nim zamieszkać. Zatem jego opuszczenie było wynikiem jego dobrowolnej decyzji z zamiarem skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym miejscu.

Analizując przesłankę trwałości opuszczenia miejsca stałego zameldowania, zaznaczono, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wymeldowany opuścił lokal w kwietniu 2017 r. i od tego czasu nie jest on związany z miejscem, w którym koncentruje swoje sprawy życiowe, gdyż żaden dowód nie potwierdza, że nocuje on w lokalu, przyjmuje w nim wizyty, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Nie ma też dowodów, że w przyszłości zamierza przeprowadzić się do lokalu i skoncentrować w nim swoje życie. Skarżący nie dokonuje opłat za przedmiotowy lokal i chociaż dokonywanie opłat za mieszkanie nie jest warunkiem niezbędnym do zamieszkiwania w lokalu i nie stanowi przesłanki do wymeldowania, to wskazuje na brak utrzymywania więzi z tym lokalem i w konsekwencji ma wpływ na zamiar skoncentrowania spraw życiowych w tym lokalu w przyszłości. Skoro G.M. na mocy wyroku sądu w sprawie o rozwód ma uprawnienie do korzystania z przedmiotowego lokalu i w przyszłości chciałby zamieszkać w tym lokalu, to powinien utrzymywać z nim więzi manifestowane chociażby poprzez dokonywanie opłat, co miałoby wpływ na ocenę zamiaru jego powrotu do przedmiotowego lokalu. Całokształt zachowań wymeldowanego zdaniem organu wskazuje, że przedmiotowy lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, że zerwał on związki łączące go z miejscem stałego zameldowania jako miejscem stałego pobytu i trwale opuścił przedmiotowy lokal.

Odnosząc się do twierdzeń odwołania Wojewoda podkreślił, że w sprawach meldunkowych nie orzeka się o prawach do lokalu. Wymeldowany ma uprawnienie do przebywania w lokalu wynikające z wyroku sądu w sprawie o rozwód i organ tego nie kwestionuje. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że z tego uprawnienia nie korzysta i nie mieszka w lokalu. Decyzja o wymeldowaniu nie może również spowodować, że nie będzie miał gdzie mieszkać, skoro po powrocie z pracy za granicą nie powraca on do przedmiotowego lokalu i w nim faktycznie nie mieszka, a swoje sprawy życiowe koncentruje w innym lokalu.

Po omówieniu ewidencyjnego charakteru decyzji o wymeldowaniu wskazano na obowiązek organu podejmowania działań prawnych w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z faktycznym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Skoro wymeldowany opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, organ zobligowany został do wydania stosownej decyzji administracyjnej. W przeciwnym wypadku dalsze utrzymywanie zameldowania wyżej wymienionej osoby w lokalu w O.P. [...] stanowiłoby naruszenie art. 28 ust. 4 u.e.l..

Końcowo organ II instancji wykluczył zasadność wniosku zmieszczonego w odwołaniu dotyczącego umorzenia postępowania. Według organu nie ziściły się ustawowe przesłanki uznania, że postępowanie stało się w całości lub w części bezprzedmiotowe.

W skardze na powyższą decyzję wywiedzioną imieniem wymeldowanego przez profesjonalnego pełnomocnika podniesiono zarzuty naruszenia:

- art. 25 ust. 1 i art. 35 u.e.l. poprzez przyjęcie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego tj. sypialnię w lokalu w O. P. [...], podczas gdy w dalszym ciągu umiejscawia on w tym lokalu centrum sowich interesów życiowych w Polsce,

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. skutkującego dokonaniem dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności oparciem się przy wydawaniu decyzji tylko na dowodach potwierdzających wersję wnioskodawczyni i zupełnym pominięciu dowodów potwierdzających stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego tj. zamieszkiwania przez niego w przedmiotowym lokalu kiedy tylko przyjeżdża z pracy za granicą do kraju.

W oparciu o podniesione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi jej autor wstępnie podkreślił konieczność indywidualnego podejścia do każdej sprawy meldunkowej. W motywach skargi nie zgodzono się z treścią zapadłych rozstrzygnięć jako efektem naruszenia w toku postępowania przepisów procedury administracyjnej. Zaznaczono, że kluczowymi dowodami w sprawie były zeznania świadków, a wśród nich są także takie, które sobie nawzajem przeczą. Autor skargi podał, że ,,ostatecznie warunkujące werdykt organu" były zeznania synów skarżącego i ich partnerek. W skardze zaznaczono jednak, że świadkowie ci ,,są pierwszymi zainteresowanymi aby objąć we władanie pokój dotychczas zajęty przez skarżącego". Fakt ten powinien mieć znaczenie przy ocenie wiarygodności zeznań świadków. Wedle skarżącego organ II instancji błędnie odczytał stanowisko zaprezentowane w odwołaniu, gdyż nie dyskredytował on wartości dowodowej zeznań synów i ich dziewczyn lecz wskazywał na ,,konieczność pochylenia się nad konkretnym przypadkiem i zważenia, na których zeznaniach oprzeć swoją decyzję, aby czyniła zadość przepisom prawa".

Autor skargi podał także, że po wydaniu decyzji przez Wojewodę D. z pokoju skarżącego zostały wyrzucone wszystkie jego rzeczy bez kontaktu z nim i pytania o zgodę. Okoliczność ta ma ,,jasno wskazywać motywy wszczęcia postępowania o jego wymeldowanie". Końcowo w piśmie procesowym wskazano na przepisy procedury administracyjnej dotyczące zbierania i oceny materiału dowodowego i ponowiono twierdzenie, że zgromadzony materiał dowodowy przeczy zaistnieniu przesłanek do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zamieszczoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 t.j.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Przy zastosowaniu wskazanych wyżej reguł Sąd w składzie orzekającym uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 35 cytowanej już ustawy z dnia 24 września 2010 r. u.e.l.. Zgodnie z art. 35 wskazanej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być więc następstwem ustalenia przez orzekające organy nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również okoliczności, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania z art. 35 u.e.l., winna być rozumiana jako trwałe opuszczenie lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie wskazuje się, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu zawiera zatem zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe. Zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu, winny być ustalone w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, przyczynę opuszczenia miejsca stałego pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643).

Na tle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por orzeczenia np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11; ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl),). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.

Oceniając w tym kontekście zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Sąd stwierdził, że są one prawidłowe i zapadły w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania art. 35 u.e.l.. Również właściwa jest ocena zgromadzonego w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy materiału dowodowego.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń.

Wobec ustawowej definicji stałego zameldowania uznać trzeba, że strony postępowania prezentują skrajnie odmienne poglądy odnośnie samego faktu istnienia przesłanek zameldowania na pobyt stały skarżącego w lokalu w O.P. [...] i podnoszą szereg twierdzeń i dowodów na poparcie swoich stanowisk. Niewątpliwie stan faktyczny sprawy odzwierciedlony w zebranym przez organy materiale dowodowym okazuje się być złożony, aczkolwiek nie jest on niemożliwy do dokonania właściwej oceny przez organ. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na skonfliktowanie stron postępowania i wydawanie przez sąd powszechny orzeczenia dotyczącego rozwodu oraz przyznania skarżącemu do wyłącznego korzystania sypialni w przedmiotowym lokalu.

Organy administracyjne prowadziły dowody w sprawie, w tym dokonano oględzin rzeczonego lokalu, lecz jak słusznie dostrzega to autor skargi, zasadnicze ustalenia miały miejsce na podstawie dowodów ze słuchania świadków, jako że strony postępowania odmiennie oceniały stan faktyczny i ziszczenie się ustawowych przesłanek wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Jak sygnalizowano już na wstępie, Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności wydanego rozstrzygnięcia na tle materiału dowodowego zebranego przez organy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wystąpiły i trafnie zostały ustalone przez organy wszystkie przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z lokalu w O. P. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na okoliczności istotne prawnie jest wyczerpujące, nie wymagało uzupełnienia i uprawniało do podjęcia zaskarżonej decyzji.

Skarżący niespornie pracuje za granicą co będzie miało ewidentny związek z ograniczonymi możliwościami przebywania w miejscu stałego zameldowania. W przedmiotowym lokalu posiada jednak przyznaną mu do wyłącznego korzystania sypialnię i dostęp do innych pomieszczeń. Jak jednak wskazuje materiał dowodowy w lokalu tym nie przebywa, gdyż żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie stanu takiego nie potwierdza. Mowa w tym miejscu także o dowodach wskazywanych przez samego skarżącego. Nie jest przecież dowodem w tym zakresie zeznanie świadka podającego, że widział skarżącego w okresie świątecznym w okolicach miejsca zameldowania czy na podwórku. Jak spójnie zeznawali pozostali świadkowie, w tym synowie skarżącego, w lokalu tym nie przebywa on od kwietnia 2017 r.. Pozostałe dowody jak chociażby oględziny nie potwierdzają aby wymeldowany miał w tym lokalu urządzone centrum życiowe. W sposób jednoznaczny stan pomieszczenia sypialni ustalony w trakcie oględzin wskazywał, że od dłuższego czasu nikt tam nie mieszkał. Nie można także pomijać innych zdarzeń jak choćby konieczność wezwania straży miejskiej celem otwarcia drzwi, aby umożliwić zamknięcie okna i odkręcenie kaloryfera. Wszystkie te okoliczności decydują o prawidłowości uznania przez organy trwałości opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym na trafność wydanych rozstrzygnięć nie mogą wpłynąć zarzuty skargi koncentrujące się na podważaniu wiarygodności zeznań synów skarżącego i ich dziewczyn mających ,,objąć we władanie" pokój skarżącego. Jak podał organ zeznania tych świadków są konkretne, szczegółowe i spójne, a nadto niemal codziennie przebywają w lokalu i z całą pewnością zauważyli by obecność w nim skarżącego. Stąd też nie istniały podstawy do niedania wiary tym zeznaniom, skoro nawet sam skarżący nie twierdzi aby podali oni nieprawdę lecz wskazuje na argument, który w przypadku sprawy o charakterze ewidencyjnym nie ma najmniejszego znaczenia i dodatkowo praktycznie jest on nieweryfikowalny, gdyż próżno doszukiwać się takiego instrumentu w ramach postępowania dowodowego, którym można by oceniać czyjeś zamiary czy plany. Niewątpliwie zatem materiał dowodowy sprawy potwierdza ziszczenie się przesłanki trwałości opuszczenia miejsca stałego zameldowania, o jakiej mowa w art. 35 u.e.l..

Zdaniem składu orzekającego Sądu organy obu instancji w sposób prawidłowy oceniły również drugą z przesłanek z art. 35 u.e.l., a mianowicie dobrowolność opuszczenia lokalu. W toku postępowania podkreślano, że mocą orzeczenia sądu powszechnego skarżący ma prawo do wyłącznego korzystania z pomieszczenia sypialni w przedmiotowym lokalu. Dodatkowo posiada klucze do mieszkania i bez przeszkód ma dostęp do mieszkania i do sypialni. Zatem fakt, że przedmiotowy lokal nie stanowi jego centrum życiowego jest wyłącznie wynikiem jego niczym nie skrępowanego wyboru. Zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego skarżący nie sygnalizował aby napotkał przeszkody w udostępnianiu mu lokalu czy sypialni.

Argumentacja skarżącego zaprezentowana w odwołaniu i w skardze nie podważa ustaleń poczynionych przez organy i w znacznym stopniu dotyczy okoliczności nie posiadających związku z postępowaniem dotyczącym wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Nie ma bowiem znaczenia, że w przedmiotowym lokalu wymeldowany mieszkał od urodzenia i najemcami lokalu byli wcześniej jego rodzice. Podobnie w toku tego postępowania nie może być brana pod uwagę obawa skarżącego, że w przypadku jego wymeldowania wnioskodawczyni nie będzie respektować jego uprawnień do przyznanego mu orzeczeniem sądu powszechnego prawa do wyłącznego korzystania z pokoju. Nie jest też rolą organu administracyjnego orzekającego o wymeldowanie rozważanie czy skarżący po powrocie z pracy za granicą będzie miał gdzie mieszkać. Organy administracyjne obu instancji klarowały przecież w uzasadnieniach wydanych decyzji, że prowadzone postępowanie ma wyłącznie charakter ewidencyjny i nie dotyczy sfery uprawnień związanych z lokalem.

Zdaniem sądu, organy administracji przeprowadziły w sprawie niniejszej postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem obowiązku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej analizy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Przedmiotowy materiał stanowił wystarczającą podstawę do wyprowadzenia wniosków o istnieniu podstaw do wymeldowania skarżącego i brak jest konieczności jego uzupełnienia. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do oceny, że postępowanie organów nosiło cechy nieprawidłowości zarzuconych w skardze.

Na marginesie wskazać należy, że celem ustawy ewidencyjnej jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw, w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.