Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1258/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku P.R., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego na opłacenie należności za energię elektryczną.

W uzasadnieniu organ wskazał, że powołaną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent W. orzekł o odmowie przyznania w/w zasiłku celowego.

W dniu 8 kwietnia 2015 r. P.R. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] W. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od w/w decyzji wskazując, że odwołanie kończył przygotowywać dnia 7 kwietnia 2015 r. Zamierzał je tego samego dnia wydrukować w czytelni dla poszukujących pracy i przed godziną 16:00 złożyć w sekretariacie OPS-u przy ul. [...] w W.. Gdy kończył pisać drugie odwołanie odcięto mu dopływ energii elektrycznej do mieszkania. Dokumenty zostały uwięzione w komputerze stacjonarnym. Dopiero wieczorem, po powrocie sąsiadów mógł skorzystać z ich uprzejmości i za pomocą przedłużacza do kontaktu w ich mieszkaniu skończyć przygotowanie pism. Wnioskodawca stwierdził, że nie ponosi winy za zaistniałe opóźnienie, które jest niewielkie i nie utrudni procedowania. Rozważał wysłanie pism wieczorem listem poleconym, nie miał jednak pieniędzy, a jak sądzi przesyłka dotarłaby w czwartek - 9 kwietnia 2015 r. Natomiast odwołujący zamierzał złożyć pisma dzień wcześniej, tj. 8 kwietnia 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę wskazało, że kwestionowana decyzja z dnia [...] marca 2015 r. została doręczona P.R. w dniu [...] marca 2015 r. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 7 kwietnia 2015 r. (wtorek).

Organ przytoczył treść art. 58 kpa i podkreślił, że utrwalony jest pogląd orzecznictwa administracyjnego, iż brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interes. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.

SKO w W. podkreśliło, że w rozpatrywanej sprawie dzień 7 kwietnia 2015 r. był ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. W tym dniu P.R. przy użyciu komputera przygotowywał odwołanie, jednakże nie mógł zakończyć sporządzania pisma albowiem został odcięty dopływ energii elektrycznej do jego mieszkania. Po przygotowaniu odwołania zamierzał je wydrukować w czytelni dla poszukujących pracy i złożyć w sekretariacie ośrodka pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 63 § 1 kpa podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Wskazany powyżej przepis daje możliwość złożenia odwołania w formie pisemnej, jak również ustnie do protokołu. Forma pisemna nie jest sformalizowana, strona może złożyć pismo sporządzone odręcznie. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 kpa). Odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć także inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.).

Organ zaznaczył, że w świetle powyższego ewentualny brak energii elektrycznej nie był przeszkodą do złożenia odwołania w terminie. P.R. miał możliwość stawienia się w ośrodku pomocy społecznej oraz skutecznego wniesienia środka zaskarżenia w formie odręcznego pisma lub ustnie. Treść odwołania jest odformalizowana, może być zatem bardzo lakoniczna. Strona po złożeniu odwołania, może w każdej chwili uzupełnić je do czasu rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.

Z przedstawionych powyżej względów SKO w W. stwierdziło, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu, albowiem strona nie wykazała obiektywnych, niezawinionych okoliczności powodujących niemożność dochowania terminu.

Organ wskazał ponadto, że na podstawie art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 141/13 (Lex nr 1305582) w przypadku jednoczesnego złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, w pierwszej kolejności rozpoznana powinna być kwestia przywrócenia terminu, a dopiero organ powinien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku ewentualnego przywrócenia terminu orzekanie przez organ o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania byłoby nieuzasadnione, bezcelowe. Zarówno postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, są postanowieniami ostatecznymi, a jedynym środkiem ich ewentualnego zakwestionowania jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P.R. podnosząc, że jest ono wadliwe. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi szereg nieprawidłowości wskazując w szczególności, że w świetle przepisu art. 137 kpa – wbrew twierdzeniom organu - nie jest możliwe uzupełnienie odwołania po upływie terminu jego złożenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz podkreślił, że – w jego ocenie - na skutek jego działań odwołanie wraz z wnioskiem dotarło do organu prawdopodobnie wcześniej niż dostarczyłaby je poczta. Skarżący wskazał szczegółowo jakich działań domagało się od niego SKO w W. i zaznaczył, że były one niemożliwe do wykonania. Zdaniem skarżącego postanowienie nie zawierało prawidłowego pouczenia, w żadnym piśmie nie podano też w jakich godzinach czynne są sekretariaty albo kancelaria. Skarżący zarzucił, że być może organ uznał, iż historia o odcięciu energii została zmyślona, jego zdaniem jednakże nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Zaistniałą przeszkodę starał się on najszybciej ominąć, a że nadal pozbawiony jest prądu, odwołanie wraz ze stosownym wnioskiem o przywrócenie terminu mógłby w zasadzie wnieść dopiero teraz. W ocenie skarżącego prawdopodobnie dzięki jego postępowaniu pisma dotarły do OPS-u wcześniej (8 kwietnia 2015 r.) niż dostarczyłaby je poczta, gdyby wysłał je listem poleconym późnym wieczorem 7 kwietnia 2015 r., co w istocie było niemożliwe bowiem nie ma on pieniędzy na opłacenie przesyłki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotowym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku P.R. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2015 r. Organ uznał bowiem, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania.

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że decyzja z dnia [...] marca 2015 r. doręczona została skarżącemu w dniu 24 marca 2015 r. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, określony w art. 129 § 2 kpa upłynął więc w dniu 7 kwietnia 2015 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie złożone zaś zostało w dniu 8 kwietnia 2015 r., a więc z uchybieniem terminu.

Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia koniecznym, a jednocześnie podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. To na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 648/12). Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13). Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08).

W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał przerwę w dopływie energii elektrycznej do jego mieszkania w dniu 7 kwietnia 2015 r., kiedy to kończył przygotowywać na stacjonarnym komputerze stosowne odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Brak energii elektrycznej uniemożliwiło mu zakończenie sporządzenia odwołania, które zamierzał wydrukować w czytelni dla poszukujących pracy i złożyć w sekretariacie ośrodka pomocy społecznej. Jak wskazano we wniosku skarżący miał możliwość dokończenia stosownych pism (odwołań) dopiero po powrocie sąsiadów z pracy "po podpięciu się przez przedłużacz do kontaktu w ich mieszaniu". W dniu 8 kwietnia 2015 r. zostały zaś one złożone w organie. Skarżący zaznaczył ponadto, że przesłanie odwołania pocztą było niemożliwe z powodu braku pieniędzy, a dodatkowo przesyłka dotarłaby do adresata później niż 8 kwietnia 2015 r.

Zdaniem Sądu przedstawiona przez skarżącego argumentacja jest nieprzekonywująca, nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wręcz przeciwnie - podniesione okoliczności wskazują, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy.

W ocenie Sądu sam fakt przerwy w dostawie energii elektrycznej nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Sąd w żaden sposób nie neguje oczywiście, że w dniu 7 kwietnia 2015 r., który był ostatnim dniem na złożenie odwołania w terminie, taka przerwa w dostawie energii elektrycznej w mieszkaniu skarżącego mogła mieć miejsce, a tym samym, że uniemożliwiło mu to pracę na komputerze i dokończenie sporządzenia odwołania. Jednakże zauważyć trzeba, że nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący sporządził stosowne odwołanie w zwykłej formie pisemnej, odręcznie i złożył je osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji z zachowaniem terminu, jeżeli przesłanie go pocztą było niemożliwe z powodu braku stosownych środków pieniężnych. Zwłaszcza, że zgodnie z treścią art. 128 kpa odwołanie od decyzji administracyjnej nie musi mieć szczególnej formy ani zawierać szczegółowych zarzutów pod adresem tego rozstrzygnięcia, lecz wystarczy, aby wyrażało niezadowolenie strony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00 zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 kpa, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu.

Oczekiwanie zatem do wieczora na powrót sąsiadów celem skorzystania z energii w ich mieszkaniu świadczy – zdaniem Sądu - o niedbalstwie ze strony skarżącego. Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości aby przeszkodę pokonać i zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie – jak wskazano – skarżący takich działań nie podjął.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ prawidłowo uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak wyżej wskazano trudno przyjąć, że nie mógł on sporządzić przedmiotowego odwołania w żaden inny sposób niż na komputerze i złożyć go osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa, czy też Konstytucji RP. Wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie, zarzut naruszenia Konstytucji nie został zaś poparty uzasadnionymi argumentami. Uzasadnienie złożonej skargi stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.