Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1691/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 i 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], w obrębie [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², dla którego prowadzona jest KW nr [...] (obecnie [...]).

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z [...] marca 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w [...], prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu.

Spółka P. S.A. złożyła odwołanie od ww. decyzji podnosząc, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P. S.A.

Minister Rozwoju po zbadaniu sprawy stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Wojewody została wydana między innymi na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem [...] października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, aby nieruchomość, która [...] grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. Wykładnia, którą proponuje skarżąca Spółka jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby P. mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 ).

Minister Rozwoju wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że ww. nieruchomość zarówno w dniu [...] grudnia 1990 r., jak i w dniu [...] października 2000 r. stanowiła własność Gminy [...]. Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1, art. 17a ust. 3 oraz 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w [...], w obrębie [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² dla której prowadzona jest KW nr [...] (obecnie nr [...]). Powyższe potwierdza treści KW nr [...] prowadzonej dla ww. działek, gdzie w dziale drugim księgi jako właściciel wpisana jest Gmina [...], natomiast podstawą wpisu własności jest ww. decyzja komunalizacyjna z [...] czerwca 2016 r.

W świetle powyższego Minister Rozwoju stwierdził, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 2000 r. Decyzja Wojewody [...] jest więc zgodna z prawem.

Organ zaznaczył dodatkowo, że wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu, badanie pozostałych przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., tj. pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu P. S.A. według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r., stało się bezprzedmiotowe.

Spółka P. S.A. z siedzibą w [...] wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b. art. 77 § 1, art. 80, w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez bezzasadne przyjęcie, iż P. S.A. nie nabyły z dniem [...] października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] marca 2020 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z treścią art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością P. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.

Zgodnie z art. 34a ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.).

Z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone:

- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,

- grunt ten [...] grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu P.,

- do przedmiotowego gruntu P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Podkreślić przy tym należy, że wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2016 r., stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowych nieruchomości stanowiących działki nr: [...],[...],[...] i [...]. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.

Zauważyć należy, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki, z dniem [...] maja 1990 r., zaistniał z mocy samego prawa. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z [...] czerwca 2016 r., stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowych nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą spółkę w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Słusznie więc organy nie badały spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu. Jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z nich przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie.

Podniesione w skardze zarzuty odnośnie przeprowadzenia przez organy administracji analizy przesłanek wnioskowanego uwłaszczenia na dzień komunalizacji a nie na 5 grudnia 1990r. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby aby w dacie wskazanej przez Skarżące Przedsiębiorstwo stan faktyczny sprawy przedstawiał się odmiennie.

Wbrew zarzutom skargi nie doszło także do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż organ prowadził postępowanie z zachowaniem zasad określonych w tych przepisach. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Nie został również naruszony przepis art. art. 107 § 3 kpa. Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Z uzasadnienia wynika, jakimi przesłankami kierował się organ wydając decyzję, wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.