Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 196/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 28 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Kierownik ARiMR, organ I instancji), biorąc za podstawę m.in. art. 20, ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej ustawą ONW), w związku z § 2, § 3 ust. 1 oraz art. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448; zwanym dalej rozporządzeniem ONW) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca, spółka) przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2007 r. i nałożył sankcję

w kwocie [...] zł.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor ARiMR szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2007 r. wraz z oświadczeniem o powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy. Wniosek obejmował deklarację gruntów na szeregu działek rolnych położonych w kilku województwach, oznaczonych następującymi symbolami : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do przyznania wnioskowanej płatności wynosiła [...] ha.

Wskazał następnie, iż [...] czerwca 2008 r. do organu I instancji wpłynęły wnioski (transferowe spółek cywilnych: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]") o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej (w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego) oraz płatności ONW (w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części), w których spółki te wnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce skarżącej do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności (bezpośrednich oraz ONW) na 2007 r. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z [...] kwietnia 2008 r., organ I instancji stwierdził, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., skarżąca przeniosła posiadanie części gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2007 r. pozostawiając w swoim użytkowaniu działki rolne : [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), XY (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]). W związku

z przejęciem od skarżącej posiadania gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...]), grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności ONW.

Organ odwoławczy wskazał, iż w toku rozpoznania sprawy do organu

I instancji wpłynęło z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. (ANR) pismo dotyczące umów dzierżawy i sprzedaży działek deklarowanych przez skarżącą, z którego wynika, iż umowy dzierżawy działek nr [...], [...], [...], [...], [...] wygasły z dniem [...] września 2007 r. Ustosunkowując się do wskazanej okoliczności skarżąca oświadczyła, iż pomimo faktu, że umowy dzierżawy dotyczące w/w działek wygasły we wskazanej wyżej dacie, grunty te w dalszym ciągu pozostawały w użytkowaniu spółki. Wskazała ponadto osoby, które na w/w działkach na zlecenie spółki prowadziły prace agrotechniczne (M. D., A. R. i K. R.) oraz złożyła delegacje w/w pracowników, faktury za noclegi w hotelu i faktury za paliwo (z [...] października 2007 r.). Analizując sprawę w tym zakresie, organ dopuścił dowód z zeznań wskazanych przez skarżącą świadków, którzy potwierdzili wykonywanie prac polowych na spornych działkach, na przełomie września i października oraz w połowie października 2007 r. Prace te polegały na zwożeniu zbelowanego siana, oraz ręcznym dokaszaniu działek, które

w 2007 r. użytkowane były jako łąka. Oceniając wskazane dowody Kierownik ARiMR uznał, iż z uwagi na przekazanie spornych gruntów do zasobów ANR ([...] września 2007 r.) przed wydaniem decyzji w sprawie oraz przed końcem roku kalendarzowego, którego wniosek dotyczył, skarżąca miała obowiązek zawiadomienia organu I instancji o zmniejszeniu powierzchni użytkowanych gruntów.

Powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności ONW wynosiła [...] ha. Powierzchnia gruntów, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha (z pierwotnie deklarowanej powierzchni wykluczono działki o powierzchni [...] ha). Obszar zadeklarowanych działek rolnych spełniający warunki do przyznania płatności wyniósł [...] ha (po wykluczeniu działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha). Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50%, organ zgodnie z regulacją art. 16 ust. 3 akapit drugi oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem Komisji 1975/2006) odmówił skarżącej przyznania płatności ONW i nałożył trzyletnie sankcje.

Organ odwoławczy wskazał także, iż skoro skarżąca podjęła decyzję

o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako zrezygnowała z przyznania płatności na swoją rzecz.

Jednocześnie zauważył, iż składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, jak

i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Oświadczenia i zobowiązania z części VIII wniosku o przyznanie płatności dotyczą całego wniosku, który podlega rozpatrzeniu, aż do momentu wydania decyzji. Są one zatem wiążące dla skarżącej na dzień złożenia wniosku, do momentu wydania decyzji w sprawie. W interesie spółki było więc niezwłoczne pisemne poinformowanie organu I instancji o zmniejszeniu powierzchni użytkowanych gruntów deklarowanych do płatności ONW na 2007 r. Stwierdził, iż skoro w dniu wydania decyzji w sprawie skarżąca nie była w posiadaniu części działek rolnych objętych wnioskiem, a przekazanych na rzecz innych podmiotów, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania przedmiotowych płatności. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja Kierownika ARiMR wydana została w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w oparciu o żądanie skarżącego zgłoszone we wniosku.

W skardze wniesionej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Wskazała, iż wydana

w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzja oparta została na tym samym materiale dowodowym, którym dysponował organ odwoławczy wydając kasacyjne decyzje uchylające. Nie znajduje więc podstawy faktycznej wyłączenie z płatności gruntów przekazanych innym podmiotom w 2008 r. oraz gruntów o powierzchni [...] ha. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż po [...] października 2007 r. skarżąca była nadal posiadaczem tychże działek. Utraciła jedynie tytuł prawny do gruntów, użytkowała je jednak w dalszym ciągu.

Skarżąca podniosła, że w wydanych decyzjach kasacyjnych (dotyczących płatność bezpośrednich i ONW – uwaga Sądu) organ odwoławczy wskazał Kierownikowi ARiMR, iż dla prawa do przedmiotowych płatności nie istotne są nie tylko zmiany w następnym roku kalendarzowym, ale także zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach czynności przez producenta rolnego. Władając przedmiotowymi działkami po [...] października 2007 r. skarżąca dokonała wszelkich niezbędnych czynności charakterystycznych dla upraw prowadzonych na tych gruntach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca spełniła ustawowe warunki przyznania płatności ONW na 2007 r., w szczególności, czy wpływ na prawo do przyznania pomocy finansowej miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych oraz formalny zwrot w dniu [...] września 2007 r. do zasobów ANR gruntów będących przedmiotem umowy dzierżawy. Po sprecyzowaniu skargi, w ocenie Sądu spór dotyczy jedynie gruntów odnośnie których wygasła umowa dzierżawy i zostały zwrócone do ANR z dniem [...] września 2007 r.

Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001: 1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia; 2. jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4. jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z postanowieniami § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW, wniosek

o przyznanie płatności ONW składa się co roku, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika w terminie określonym do składania wniosków

o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych

i płatności cukrowej. W myśl zaś art. 18 ust. 1 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r.

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Decyzja dotycząca płatności ONW powinna być wydana do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym złożono wniosek (§ 5 ust. 5). Płatność jest wypłacana do dnia 30 czerwca roku następującego po roku,

w którym został złożony wniosek (§ 5 ust. 7). Złożony wniosek zgodnie

z postanowieniami § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia ONW może być wycofany w całości lub części, rolnikowi przysługuje także prawo dokonania zmian we wniosku.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że płatność ONW jest ustalana

w relacji do danego roku kalendarzowego i jak wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003, str. 1-69, ze zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem nr 1782/2003) wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, w ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Powołane przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku NSA z 18 grudnia 2008 r., II GSK 559/08, które Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę podziela. Zdaniem NSA, nawet zmiany stanu faktycznego zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności. Poglądy te, jakkolwiek wyrażone przez NSA na tle poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, ze względu na podobieństwo regulacji prawnej, zachowują aktualność także pod rządami obecnie obowiązującego rozporządzenia.

Odnosząc się do pierwszej wymagającej rozważenia kwestii (przeniesienia posiadania na rzecz innych producentów rolnych, części zadeklarowanych we wniosku działek rolnych) wskazać należy, iż złożony w niniejszej sprawie przez skarżącego wniosek dotyczył płatności ONW za 2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. Poza sporem w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że skarżący był posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżący przeniósł na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżący był w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącego do płatności bezpośrednich za 2007 r. stwierdzić należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Wreszcie bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżący nie posiadał już prawie wcale gruntów, które wcześniej zadeklarował we wniosku (oprócz działki rolnej o symbolu [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] i powierzchni [...] ha). Pierwotnie wydana w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana dopiero w dniu [...] marca 2011 r. (zaś po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] października 2011 r.), a więc z uchybieniem terminów zakreślonych do jej wydania. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 3 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania).

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] października 2011 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności ONW za 2007 r., przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 559/08, wyrok WSA w Gliwicach z 6 października 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 390/09). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może być tu rozstrzygająca, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 3 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ, zaś wydanie decyzji z uchybieniem ustawowych terminów nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Stanowisko takie zostało potwierdzone także w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie VIII SA/Wa 1189/10 tutejszego Sądu, nie mniej decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej miała druga kwestia, a mianowicie dotycząca gruntów pozostających w dzierżawie, których zwrot do ANR nastąpił z dniem [...] września 2007 r..

Zaakcentować bowiem należy, iż skarżąca po sprecyzowaniu skargi podniosła jedynie kwestię przyznania płatności co do tychże działek i domagała się przyznania płatności ONW za 2007 r. do powierzchni [...] ha.

Nie ulega wątpliwości, iż do formalnego zwrotu do zasobów ANR gruntów będących przedmiotem umowy dzierżawy tj. działek [...], [...], [...], [...] i [...]

o łącznej powierzchni [...] ha doszło z dniem [...] września 2007 r.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż rozważenia wymaga czy wobec treści złożonych przez skarżącą dowodów potwierdzających przeprowadzenie na w/w gruntach prac wieńczących konkretny cykl produkcyjny

w rolnictwie, właściwy zresztą dla tego rodzaju produkcji rolnej (łąki zielone), a więc zebranie i zwiezienie belotów siana oraz ręczne dokaszanie samosiejek skarżąca mimo braku formalnego władztwa na w/w nieruchomościach de facto miała je

w posiadaniu na przełomie miesiąca września i października 2007 r. Powyższa okoliczność, jak wynika z wyżej powołanych przepisów prawa mogłaby stanowić przesłankę przyznania płatności.

Kwestią sporną zatem pozostaje jedynie ustalenie czy skarżąca ma prawo do płatności do gruntów tj. działek [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W tej sytuacji należy odpowiedzieć na pytanie : w jakim okresie czasu rolnik powinien być posiadaczem gruntów, aby otrzymać do nich płatność na dany rok kalendarzowy. Zdaniem organu odwoławczego rolnik powinien być posiadaczem aż do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, natomiast według rolnika okres ten należałoby odnosić do cyklu produkcyjnego w rolnictwie, liczonego od jesieni do jesieni, który nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Odpowiadając zatem na postawione pytanie należy uwzględnić, iż płatność do gruntów rolnych przysługuje osobie - jak podkreślił NSA w wyroku z 16 października 2008 r. o sygn. akt 383/08 – która faktycznie rolniczo użytkuje grunty rolne.

Ustawodawca zarówno krajowy jak i unijny decydując się na wsparcie udzielane rolnikom miał na celu wspieranie produkcji w sektorze rolnictwa.

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności mogą być podejmowane dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy,

w tym w szczególności, po uprzednim ustaleniu czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. W sytuacji gdy kontrola wniosku wykazuje nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowaną, a rzeczywistą wielkością obszaru posiadanych gruntów rolnych, ustalenia organu dotyczące właściwej powierzchni, jaką winien zgłosić producent rolny, mają istotne znaczenie z powodu możliwości wymierzenia sankcji w postaci zmniejszenia (odebrania) kwoty płatności. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pozostaje więc w bezpośrednim związku z grożącą producentowi rolnemu dolegliwością ekonomiczną. Wobec tego istotne było szczegółowe odniesienie się organu do oceny wiarygodności dowodów przedłożonych przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego.

Również w kontekście aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ważne było ustalenie rodzaju użytków na zgłoszonym do płatności gruntach w związku z cyklem produkcyjnym.

Dlatego także, jak się zdaje, uzasadnione było, w przypadku upraw, podporządkowanie się cyklom produkcyjnym i wspieranie tych użytkowników, którzy faktycznie na przedmiotowych gruntach gospodarowali, ponosząc koszty upraw jak i zbierając je z działek. Analiza stanu faktycznego wskazuje, iż skarżący po zakończeniu cyklu produkcyjnego w roku 2007 przekazał grunty do ANR. Pomimo tego przekazania doszło jak wynika z ustaleń w sprawie do wykonywania prac na przedmiotowych gruntach polegających na zebraniu i zwiezieniu belotów siana oraz ręcznego dokaszanie samosiejek.

Umknęło całkowicie organom odniesienie się do cyklu produkcyjnego upraw na gruntach skarżącej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji sporne grunty, tj. działki : [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiły łąki. Należało zatem ustalić czy na gruntach działkach [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha zakończył się cykl produkcyjny dla danego rodzaju upraw (łąki) z dniem ich zwrotu do ANR.

W uzasadnieniu wyroku z 11 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1390/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki do przyznania płatności powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności. W powołanym wyroku II GSK 1390/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął za wystarczające spełnianie przez rolnika warunku posiadania przedmiotowych gruntów od dnia 1 września 2006 r., tj. roku poprzedzającego złożenie wniosku i posiadanie gruntów do dnia 28 września 2007 r., gdyż po tym dniu po zbiorach wydał grunty nowemu właścicielowi. NSA uznał, iż taka argumentacja jest zgodna z nowelizacją polskiej ustawy, mianowicie art. 7 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262 ze zm.), gdzie wprowadzono wymóg w postaci obowiązku posiadania gruntów na dzień 31 maja roku dopłat. W konsekwencji określono, iż wymóg posiadania gruntów winien rozpoczynać się nie wcześniej niż dnia 1 września roku poprzedzającego złożenie wniosku, z obowiązkiem posiadania tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym producent występował o dopłaty.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu, w tym aktualne orzecznictwo NSA.

Po pierwsze organy dokładnie ustalą czasokres posiadania gruntów zwróconych do ANR w dniu [...] września 2007 r., tj. od jakiej daty w 2006 r. skarżąca była posiadaczem i dzierżawcą gruntów. Po drugie organy przy ocenie i analizie stanu faktycznego odniosą się do rodzaju produkcji na danych gruntach, cyklu produkcyjnego, ustalając kiedy nastąpiło zakończenie cyklu produkcyjnego. Ponadto rozważenia wymaga odniesienie się do dowodów zgłoszonych przez skarżącego na okoliczność posiadania działek po wygaśnięciu dzierżawy, przede wszystkim wskazania czy dowody te organy uznały za wiarygodne, czy też dowody zostały ocenione jako pozbawione mocy dowodowej, bądź też jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym w przypadku oceny negatywnej odniosą się dlaczego dowody te nie są wiarygodne dla organów. Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (w tym także posiadaczem zależnym), ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Tak więc, zbieranie plonów (belotów) mogło być uznane jako użytkowanie rolnicze przez skarżącą.

W kontekście powołanego wyroku NSA o sygn. akt II GSK 1390/10, wydaje się, że w przypadku ustalenia przez organy, iż cykl produkcyjny na działkach [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha zakończył się z dniem wygaśnięcia umowy dzierżawy, nie byłoby przeszkód do przyznania ewentualnych płatności co do tych gruntów.

Dopiero bowiem wówczas możliwe będzie ustalenie, czy i ewentualnie

w jakiej wysokości przysługują skarżącemu płatności bezpośrednie, w zakresie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Co do sankcji, stwierdzić należy, iż rozważania na powyższe należy uznać za przedwczesne.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.