Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 962/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 4  art. 36 pkt 2  lit. k-j,  art. 41  pkt 1,  art. 48  ust. 4,  art. 106  ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W.J. prowadzącego Kancelarię Prawną w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania T.G., decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania T.G. zasiłku celowego specjalnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił przyznania T.G. zasiłku celowego specjalnego na: zakup podwójnych prezentów, ciepłą kurtkę, buty, bieliznę od podstaw dla syna Ł.K. w wysokości 270 zł, fachowca i materiał do uszczelniania okien, zimowe obuwie, bieliznę i okrycie głowy dla T.G. w wysokości 250 zł, dożywianie dla T.G. w wysokości 185 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że odmawiając wnioskodawczyni pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup podwójnych prezentów dla syna kierował się zasadami przyznawania pomocy określonymi w art. 3 ust 1, art. 4 oraz art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę sprawy osób zgłaszających się do Ośrodka Pomocy Społecznej W. [...] organ uznał, że zakup prezentów dla syna nie spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku. Odnośnie prośby dotyczącej zasiłku z przeznaczeniem na dożywianie dla T.G. organ zauważył, iż do końca 2005 r. obowiązywała decyzja przyznająca wnioskodawczyni bezpłatny talon do baru "[...]" (decyzja z dnia [...] października 2005 r., nr [...], decyzja z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...]). Jeżeli zaś chodzi o przyznanie funduszy na zakup ubrań zgodnie z porą roku ,organ uznał, że T.G. może skorzystać z pomocy w formie rzeczowej, ponieważ przy Ośrodku działa magazyn odzieży (nie tylko) używanej, gdzie można wybrać odpowiednie rzeczy dla wnioskodawczyni i jej syna. Rozpoznając wniosek w zakresie przyznania pomocy na naprawę okien organ stwierdził, że sprawa ta należy do zadań administracji budynku i tam też należy skierować prośbę o pomoc. Organ podkreślił również, że Ośrodek dnia [...] stycznia 2006 r. przyznał T.G. zasiłek celowy specjalny w wys. 100 zł., na uszczelnienie okien. Odnosząc się do innych żądań T.G. organ wskazał, że zajmie stanowisko w odrębnej decyzji. Rozpatrując sprawę i biorąc pod uwagę trudną sytuację rodziny Ośrodek uwzględnił również fakt przyznania T.G. pomocy w grudniu 2005 r. w formie specjalnego zasiłku celowego w łącznej wysokości 190,00 zł. oraz potrzeby innych mieszkańców Dzielnicy, często bez żadnego dochodu. Organ poinformował, iż w listopadzie 2005 r. udzielił pomocy finansowej z zadań własnych gminy 2478 rodzinom, a średnia wysokość udzielonej pomocy finansowej wyniosła 239,55 zł.

Od powyższej decyzji T.G. wniosła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 2 ust. 1, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Organ stwierdził, że skarżąca musi zdawać sobie sprawę z faktu, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla Ośrodka obowiązku jego przyznania. W ocenie organu T.G. otrzymuje stałe wsparcie finansowe. Także w listopadzie 2005 r. otrzymała pomoc w wysokości 190 zł., a w grudniu 2005 r. 100 zł. na ocieplenie okien, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Reasumując, skład orzekający Kolegium nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo, w stopniu wskazującym na konieczność jej uchylenia.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. T.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniosła, ze organy nie uwzględniły rzeczywistej sytuacji jej dwuosobowej rodziny. W uzasadnieniach decyzji nie przedstawiono średnich kwot otrzymywanych przez rodziny, ilości odmów z OPS od września 2005 r. do chwili obecnej, a także pominięto fakt choroby syna w grudniu 2005 r., braku pomieszczenia kuchni, braku gazu i ciepłej wody, trudności życiowych wynikających z niepełnosprawności, wieloletnich chorób i samotnego wychowywania małoletniego syna. Podała, że - mając na uwadze ochronne działanie ustawy o pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-3 tej ustawy) - organy nie zaspokoiły podstawowych składników życia codziennego, nie spowodowały ulgi w chorobie syna i odmówiły dożywiania. W ocenie skarżącej organy rozpatrujące sprawę naruszyły art. 7 i art. 77 KPA.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W piśmie z dnia 30 sierpnia 2007 r. uzupełniającym skargę T.G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonych do niniejszego pisma na okoliczności wymienione w jego treści. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i naruszenie art. 7 KPA, poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i bezpodstawne stwierdzenie, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącej zasiłku celowego. W uzasadnieniu podała, że organ jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji. W przypadku T.G. w okresie poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji wysokość zasiłku celowego z reguły przekraczała kilkaset złotych miesięcznie (a niekiedy nawet tysiąc złotych), pozwalając na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącej i jej syna. W okresie pomiędzy wrześniem 2005 r., a grudniem 2006 r. nastąpiło istotne obniżenie wysokości pomocy jaką otrzymywała skarżąca od Ośrodka. Sytuacja zmieniła się poczynając od stycznia 2007 r., od kiedy ponownie kwoty przyznawane skarżącej każdego miesiąca oscylują w granicach 700 zł, co w połączeniu z otrzymywanym przez skarżącą dochodem pozwala zaspokoić jej podstawowe potrzeby o których mowa w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby były jakieś szczególne okoliczności, uzasadniające okresowe obniżenie przyznanego zasiłku celowego. Trudno przy tym uznać, iż kwota, o której przyznanie wnioskowała skarżąca przekraczała możliwości finansowe Ośrodka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że po wydaniu wyroku Sądu z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 329/06 nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę wydania orzeczenia. Faktem bowiem jest, że, akta sprawy nie zawierają wniosku z dnia 26 października 2005 r., jednakże T.G. w odwołaniu z dnia 29 września 2006 r. (k-1434) potwierdziła że wniosek taki został złożony stwierdzając, "potwierdzam moje stanowisko zawarte w: (...) podaniu z dnia 26 października 2005 r". Na istnienie tego wniosku pośrednio wskazuje pismo skarżącej z dnia 21 grudnia 2005 r. (k-1510 załącznik nr 3). W tej sytuacji należało uznać, że Prezydent W., jaki i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. były zwolnione z obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom wyroku Sądu z dnia 9 maja 2006 r. Biorąc pod uwagę powyższe względy organy rozpoznające sprawę miały podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy, mimo braku podania z dnia 26 października 2005 r. Zdaniem Sądu, sam brak podania nie może szkodzić stronie i być przeszkodą do rozpatrzenia jej sprawy, skoro okoliczność złożenia wniosku z dnia 26 października 2005 r. została potwierdzona przez skarżącą.

Odnosząc się natomiast do meritum sprawy trzeba wskazać, że z treści przepisu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego specjalnego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Zasiłek celowy specjalny organ przyznaje za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wydania decyzji.

W ocenie Sądu, w sprawie załatwionej decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nie doszło do naruszenia art. 41 ust. 1, art. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7 i 77 KPA i przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ organy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o braku podstaw do przyznania T.G. zasiłku celowego specjalnego, za miesiąc październik 2005 r.

Zgodzić należy się z Prezydentem W., że przyznanie pomocy socjalnej na zakup prezentów dla syna Ł.K. nie stanowiło szczególnie uzasadnionego przypadku zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 3 ust. 4 w związku z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zasadne są również argumenty organu pomocy społecznej o braku podstaw do przyznania skarżącej i jej synowi odzieży w ramach szczególnie uzasadnionego przypadku, w sytuacji gdy rodzina świadczeniobiorcy może zaspokoić swą potrzebę w tym zakresie w ramach korzystania ze świadczenia o charakterze niepieniężnym (art. 36 pkt 2 lit. k ustawy o pomocy społecznej). Z uzasadnienia decyzji wynika bowiem, że przy Ośrodku Pomocy Społecznej funkcjonuje magazyn z odzieżą nową i używaną. Sąd podziela także stanowisko organu w zakresie odmowy przyznania T.G. zasiłku celowego specjalnego w miesiącu październiku 2005 r. na dożywianie, skoro ta potrzeba została zaspokojona w 2005 r. w ramach pomocy o charakterze niepieniężnym (art. 36 pkt 2 lit. j w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej) w postaci bezpłatnego talonu do baru "[...]", przyznanego na podstawie decyzji z dnia [...] października 2005 r., nr [...] i decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] (okoliczność między stronami niesporna). Jeżeli zaś chodzi o przyznanie zasiłku celowego specjalnego na uszczelnianie okien trzeba zauważyć, że – jak słusznie wskazał organ pomocy społecznej – pomoc pieniężna na ten cel w wysokości 100 zł została przyznana decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, przez co wcześniejsze żądanie pomocy na ten sam cel stało się nieaktualne. Dodatkowo należy wskazać, że świadczenie pieniężne na zakup materiału do uszczelniania okien przyznane zostało skarżącej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] (pismo Urzędu W. z dnia 6 lutego 2006 r., nr L. Dz. I sek. 63,80,140,167/06).

Nie można również odmówić racji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., które stwierdziło, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Z art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie rodzinom dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu.

Odnosząc się do przedstawionych w sprawie zarzutów, co do nieuwzględnienia rzeczywistej sytuacji rodziny skarżącej trzeba wskazać, że okoliczności te nie miały przesądzającego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bowiem odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego była spowodowana brakiem "szczególnie uzasadnionego przypadku" wynikającego z istnienia alternatywnej – w stosunku do świadczenia pieniężnego - formy pomocy (odzież), oczywistym brakiem potrzeby odpowiadającej celom pomocy społecznej (prezenty) oraz wystąpieniem z wnioskiem o zaspokojenie potrzeby, która w momencie wydania decyzji została już zaspokojona (uszczelnianie okien, dożywianie). Na wynik niniejszej sprawy nie miały wpływu argumenty skarżącej zawarte w piśmie z dnia 30 sierpnia 2007 r. oraz załączone do pisma decyzje. Oczywistym bowiem jest, że otrzymywanie wyższych świadczeń potwierdza lepszą kondycję finansową świadczeniobiorcy (a nie pozostawanie w niedostatku), co z kolei uzasadnia wydanie decyzji negatywnej dla strony.

Na marginesie należy wskazać, że w 2005 r. T.G. otrzymała pomoc w wysokości 14.720,82 zł, natomiast w 2006 r. kwotę 14.504,14 zł (pismo Urzędu W. z dnia 6 lutego 2006 r., k-1064, wykaz przyznanej pomocy, k-1701), zaś w miesiącu styczniu i lutym 2007 r. kwotę 2.473,80 zł (pismo OPS Dz. [...] z dnia 20 lutego 2007 r., k-1720). Porównanie udzielonej skarżącej pomocy np. w 2005 r. w średniej wysokości 1.226,35 zł, mimo uzyskiwania przez nią dodatkowo dochodów przekraczających kryterium dochodowe, ze średnią pomocą udzieloną 2478 rodzinom np. w listopadzie 2005 r. w średniej wysokości 239,55 zł, często bez żadnego dochodu dowodzi, że nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej, iż organ pomocy społecznej nie uwzględnił jej rzeczywistych potrzeb materialnych.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie należnych skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.)