Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 44/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust.2
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 397/08 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] stwierdził niezgodne z normą art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 ze zm.) trwałe wyłączenie na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - 0,0434 ha gruntów leśnych stanowiących lasy ochronne - lasy położone w granicach administracyjnych miasta Poznania, o typie siedliskowym lasu LMśw (las mieszany świeży), wchodzących w skład działki ewidencyjnej o nr [...], obrębu ewidencyjnego Umultowo miasto Poznań.

Na podstawie tej decyzji ustalono sprawcy wyłączenia przedmiotowych gruntów z produkcji leśnej – M. H. opłatę w wysokości dwukrotnej należności (podwyższoną współczynnikiem 1,5 za lasy ochronne), ustaloną na kwotę 26 111, 61 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zobowiązał inwestora – M. H. do uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie opisanych powyżej gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne - pod budowę budynku mieszkalnego dwurodzinnego typu siedlisko. Następnie Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...] kwietnia 1998r. wydał pozwolenie na budowę dla ww. inwestycji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2000r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] kwietnia 1998r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2002 r., IV SA 1055/00 oddalił skargę M. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i potwierdził naruszenie zasady ochrony przedmiotowych gruntów leśnych, zawartej w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. oraz niewykonanie wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 1998 r. obowiązku uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie opisanych gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.

Z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika również, że działka nr [...] obręb Umultowo - czyli opisany grunt leśny - w uprzednio obowiązującym miejscowym planie ogólnego zagospodarowania przestrzennego, nie była objęta zgodą na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne.

Z kolei obecne ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania, wskazują, że opisana działka ewidencyjna położona jest w terenie wyłączonym z zabudowy z preferowaną funkcją tereny żywicielskie, w granicach Zespołu Przyrodniczo - Krajobrazowego "Morawsko".

Organ pierwszej instancji wskazał również, że M. H., jako współwłaściciel przedmiotowego lasu jest zobowiązany do prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie zadań ustalonych w aktualnie obowiązującym uproszczonym planie urządzenia lasu oraz według decyzji podmiotu sprawującego nadzór nad gospodarką leśną.

Na powyższą decyzję M. H. złożył odwołanie wnosząc o:

1. uchylenie przedmiotowej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie przedmiotowej decyzji w całości lub w części i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, zarzucając tejże decyzji rażące naruszenie prawa poprzez:

– uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i bezprawną odmowę doręczenia poświadczonych kserokopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy,

– skierowanie decyzji do osób nie będących stroną w sprawie,

– rażące naruszenie art. 139 K.p.a. i wydanie decyzji zmieniającej uprzednią decyzję na niekorzyść strony skarżącej,

– rażące naruszenie treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach,

– nieuzasadnioną odmowę ustosunkowania się do wniosku skarżącego z dnia 20 listopada 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 105 K.p.a.

2. obciążenie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu kosztami postępowania w całości.

3. wyłączenie pracownika – organu Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu wraz z podległymi mu pracownikami.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, utrzymał w mocy zaskarżoną przez M. H. decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wskazał, że w niniejszej sprawie decyzje były wydawane kilkakrotnie przez organy różnych instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu, M. H. argumentując, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gospodarki leśnej oraz działalność usługową związaną z leśnictwem, przedstawił kserokopię zaświadczenia Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] kwietnia 2006 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

Organ wskazał na oświadczenie skarżącego, że na terenie działki ewidencyjnej nr [...] prowadzi on gospodarstwo leśne i gospodarkę leśną.

Dyrektor Generalny Lasów Państwowych ocenił, że z przedłożonego zaświadczenia Prezydenta Miasta Torunia wynika, iż skarżący M. H. uzyskał z dniem [...] kwietnia 2006 r. dodatkowe wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, w tym w przedmiocie działalności z zakresu gospodarki leśnej oraz działalności usługowej związanej z leśnictwem. Z wymienionego zaświadczenia wynika, że miejscem wykonywania działalności są Toruń i Poznań.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja została wydana w efekcie dokonania przez skarżącego czynności nielegalnego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji w roku 1997 i ówcześnie obowiązującym stanie prawnym. Z kolei przedstawiony przez skarżącego wpis do ewidencji prowadzenia działalności związanej z produkcją leśną nie był obowiązujący w dniu nielegalnego wyłączenia gruntu z produkcji i nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ podniósł, że skarżący jako współwłaściciel niewielkiego lasu o powierzchni 0,85 ha wykonuje jedynie podstawowe zadania gospodarki leśnej. Organ stwierdził, że nie można uznać, iż skarżący prowadzi gospodarstwo leśne, bowiem niewielkie grunty leśne, niestanowiące własności Skarbu Pastwa wchodzą w skład gospodarstw rolnych, stosownie do art. 55 - K.c.

W uzasadnieniu stwierdzono ponadto, że wydanie decyzji w trybie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie sankcjonuje dokonania wyłączenia gruntu leśnego z produkcji niezgodnie z przepisami wymienionej ustawy.

Dyrektor Generalny Lasów Państwowych podał, że w dniu faktycznego wyłączenia gruntu leśnego z produkcji nie był on przeznaczony na cele nierolnicze w wówczas obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i obecnie również nie ma tego rodzaju przeznaczenia.

Ponadto organ ocenił, że nie można mówić o braku umożliwienia stronie brania czynnego udziału w postępowaniu, bowiem skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z aktami w siedzibie organu pierwszej instancji, jednak nie skorzystał z tej możliwości, natomiast w toku postępowania otrzymywał wszelkie dokumenty i pisma.

Organ wskazał także, że E., D. i M. Ł. są współwłaścicielami działki nr [...], zatem są stronami postępowania.

Organ nie podzielił przy tym zarzutów skarżącego, dotyczących wyłączenia pracownika oraz naruszenia art. 139 K.p.a., uznając je za bezzasadne.

Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] grudnia 2007 r. złożył M. H., który wniósł o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się z treścią pisma Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia 20 listopada 2007 r. oraz skierowanie decyzji do osób niebędących stroną w sprawie. Ponadto zarzucił naruszenie art. 139 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony skarżącej oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, jak również brak realizacji wniosku skarżącego z dnia 20 listopada 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w trybie art. 105 k.p.a.

Skarżący wniósł także o obciążenie organu kosztami postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że D. Ł. oraz M. Ł. nie są współwłaścicielami opisanej nieruchomości, bowiem przedmiotowa działka należy do skarżącego oraz E. Ł.

Odnośnie naruszenia art. 139 K.p.a. skarżący podniósł, że decyzja Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych stanowi piątą kolejną decyzję wydaną w odniesieniu do tej samej nieruchomości, natomiast Decyzja Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] maja 2000 r. nakładała na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 14 630 zł, natomiast kolejne decyzje – wydane na skutek odwołań skarżącego – doprowadziły do wydania decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2007 r., w której nałożono obowiązek zapłaty kwoty 26 695, 61 zł.

Skarżący zarzucił również, że jego nieruchomość - wbrew opinii organu – nie może zostać uznana, zgodnie z art. 55 – Kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne, stanowi bowiem las, którego definicję zawiera ustawa o lasach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skierowania decyzji do osób niebędących stroną w sprawie organ uznał go za bezzasadny, bowiem z wypisu z rejestru gruntów wynika, iż E. i M. Ł. są współwłaścicielami przedmiotowej działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 397/08 skargę oddalił. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia 28 stycznia 1998r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego dwurodzinnego typu siedlisko przewidzianej do realizacji na działce nr geod. [...], obręb Umultowo położonej w Poznaniu przy ul. [...], nałożyła na inwestora M. H., obowiązek uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, na podstawie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Skarżący przed rozpoczęciem realizacji inwestycji i przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie uzyskał decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych przeznaczonych na cele nieleśne w trybie art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że jak wynika z materiału dowodowego, w sprawie doszło do faktycznego wyłączenia z produkcji leśnej bez zezwolenia 0,0434 ha powierzchni gruntów leśnych. W tym stanie faktycznym, wobec stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, organ zasadnie ustalił skarżącemu, jako sprawcy wyłączenia, opłatę w wysokości dwukrotnej należności (podwyższoną współczynnikiem 1,5 za lasy ochronne) w oparciu o art. 28 ust. 1 i 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że rzeczywiście skarżący nie został zawiadomiony przez organ drugiej instancji o możliwości zapoznania się z pismem Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r., co w konsekwencji uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do jego treści. Okoliczność ta, w ocenie Sądu pierwszej instancji, pozostaje jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, (ONSAiWsa 2006/6/157) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych czego w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że z wypisów z rejestru gruntów wynika, że współwłaścicielami działki [...] są E. Ł. i M. H., udział każdego z nich we współwłasności wynosi po ½ części. Wobec powyższego nie można, zdaniem Sądu pierwszej instancji zgodzić się ze stanowiskiem organu, że również D. i M. Ł. są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości i służy im przymiot strony. Jednakże okoliczność ta nie ma wpływu na ważność zaskarżonej decyzji w tej części, w której skierowana jest ona do M. H. i E. Ł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił także poglądu skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza zasadę zakazu wydania decyzji na niekorzyść odwołującego się wynikającą z art. 139 K.p.a. (zakaz reformationis in peius). Zgodnie z brzmieniem art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Wysokość opłaty obciążającej skarżącego została ustalona decyzją organu pierwszej instancji. Natomiast zakazem reformationis in peius związany jest organ odwoławczy. Sąd pierwszej instancji, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998r., FPS 2/98 (ONSA 1998r., Nr 3, poz. 79), zaznaczył, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż zakaz reformationis in peius nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu skarżącego naruszenia art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 45, poz. 435, ze zm.).

Zgodnie z tym przepisem lasem w rozumieniu ustawy jest grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Ze stanowiska skarżącego wynika, że zrealizowana na przedmiotowej działce zabudowa siedliskowa związana jest z gospodarką leśną. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2006 r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że prowadzi m.in. działalność w zakresie gospodarki leśnej i działalności usługowej związanej z leśnictwem. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, teren inwestycji nie utracił przymiotu lasu i nie wymaga zezwolenia na wyłączenie z produkcji leśnej, a postępowanie w sprawie winno zostać umorzone.

Sąd podniósł, że stanowisko skarżącego, pozostaje w tym zakresie w sprzeczności z treścią decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 1998 r. Decyzja ta ustalając określone warunki dla konkretnej inwestycji, nałożyła jednocześnie na inwestora, czyli skarżącego, obowiązek uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, na podstawie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Treść tej decyzji wskazuje, że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 3 pkt 2 ustawy o lasach. Decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 1998 r. jest decyzją ważną, funkcjonującą w obrocie prawnym. Tak więc zamierzając realizować inwestycję, skarżący winien był uzyskać stosowne zezwolenie.

W tej sytuacji za niezasadny, zdaniem Sądu pierwszej instancji, jest również zarzut braku realizacji wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. H., zaskarżając wyrok w całości wnosząc o uchylenie przedmiotowego wyroku i przekazanie sprawy do "ponownego rozpatrzenia", ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpatrzenia sprawy co do istoty, a także o orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa poprzez:

1. rażące naruszenie art. 139 K.p.a. i wydanie decyzji na niekorzyść strony skarżącej,

2. rażące naruszenie art. 3, ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach,

3. brak realizacji wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w trybie art. 105 K.p.a.,

4. pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia zasady czynnego udziału skarżącego w postępowaniu przed Dyrektorem Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie w skutek uniemożliwienia zapoznania się z treścią pisma Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r.,

5. pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie faktu, iż decyzja Dyrektora Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach jest uzasadniony. Na poparcie tego zarzutu skarżący wskazał, że Urząd Miasta Poznania na skutek zapytania Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie z dnia [...] października 2001 r. w sprawie interpretacji zapisu planu zagospodarowania przestrzennego stwierdził w swoim piśmie z dnia [...] października 2001 r., iż na przedmiotowej działce skarżącego dopuszcza się zabudowę typu siedlisko związaną z leśnym użytkowaniem terenu, zaś pojęcie budynek mieszkalny typu siedlisko to budynek mieszkalny stanowiący integralną część warsztatu pracy rolnika, leśnika, mający służyć prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej i leśnej terenu.

Przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 marca 2001 r. prawo geodezyjne i kartograficzne jako "Ls" a więc jako "las".

Stan ten potwierdza wypis z rejestru gruntów, księga wieczysta nieruchomości i uproszczony plan urządzenia lasu sporządzony przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Poznaniu na lata 2004 - 2013.

W dalszej części skargi kasacyjnej skarżący podniósł również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku całkowicie pominął kwestię związaną z zarzutem skarżącego o odmowie realizacji wniosku z dnia [...] listopada 2006 r. o umorzenie postępowania w trybie art. 105 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wskazanie jako podstawy skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 10 § 1 k.p.a., art. 105, art. 139 k.p.a.), bez ich powiązania z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także postawienie zarzutu pominięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie faktu, iż decyzja Dyrektora Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie została skierowana do osób nie będących stroną w postępowaniu nie wskazując naruszenie jakiego przepisu zarzuca autor skargi kasacyjnej, stanowi błędną konstrukcję skargi kasacyjnej.

Odnosząc się jednak do tak postawionych zarzutów wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia zasady czynnego udziału skarżącego w postępowaniu przed Dyrektorem Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie na skutek uniemożliwienia zapoznania się z treścią pisma Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. nie może odnieść zamierzonego skutku.

Bezspornym jest, że skarżący nie został zawiadomiony przez organ drugiej instancji o możliwości zapoznania się z pismem Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r., co w konsekwencji uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do jego treści. Z punktu widzenia formalnego takie działanie organu jest sprzeczne z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut w tym zakresie może jednak odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Skarżący, wytykając to uchybienie, nie wykazał takich okoliczności.

Drugim, podnoszonym przez kasatora zarzutem procesowym jest naruszenie art. 105 k.p.a. polegające na braku realizacji wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Tymczasem wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji odniósł się do ww. kwestii, stwierdzając, że zarzut skarżącego braku realizacji jego wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, jest niezasadny. Przedmiotowy wniosek skarżący oparł na argumentacji, że wbrew twierdzeniom organów administracji "nie nastąpiło żadne wyłączenie spod produkcji leśnej z gruntów o powierzchni 0,0571 ha". Skoro Sąd pierwszej instancji ustalił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 3 pkt 2 ustawy o lasach , zaś decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia 28 stycznia 1998 r. jest decyzją ważną, funkcjonującą w obrocie prawnym, a więc zamierzając realizować inwestycję, skarżący winien był uzyskać stosowne zezwolenie, brak realizacji wniosku skarżącego o umorzenie postępowania uznać należało za prawidłowe.

Kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej, dotyczącym naruszenia przepisów postępowania jest zarzut rażącego naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść skarżącego. Zarzut ten również nie może się ostać. Zgodnie z treścią ww. przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Uregulowany tym przepisem zakaz reformationis in peius nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy (Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, 9 wyd., Warszawa 2008, Art. 139 Nb 8). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z 4 maja 1998r., sygn. akt FPS 2/98, ONSA 1998, Nr 3, poz. 79, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Sz 1231/96, LEX nr 30809). Tym samym nietrafnym jest zarzut skarżącego naruszenia przepisu art. 139 k.p.a. poprzez nałożenie na niego obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, przez organ ponownie rozpoznający sprawę, w kwocie wyższej, niż ustalona przez organy uprzednio rozpoznające sprawę.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a dotyczącego pominięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, faktu, że decyzja Dyrektora Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie została skierowana do osób nie będących stroną w postępowaniu wskazać, należy, że do tak postawionego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny nie może się odnieść, nie tylko ze względu na to, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał przepisu, który jego zdaniem został naruszony, ale również z tego względu, że brak jest uzasadnienia tego zarzutu. Samo bowiem stwierdzenie, że stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny "jest błędne i rodzi konsekwencje prawne skutkujące podnoszonym przez skarżącego zarzutem" jest stwierdzeniem gołosłownym, które nie uzasadnia w żaden sposób postawionego przez kasatora zarzutu. Jedynie na marginesie podzielić należy stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, że skierowanie decyzji również do osób nie będących stroną w sprawie, nie ma wpływu na ważność zaskarżonej decyzji w tej części, w której skierowana jest ona do faktycznych stron sprawy.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, poprzez rażące naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy o lasach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej zarzut naruszenia ww. przepisu opiera na tym, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji nie wyłączył on spod produkcji leśnej gruntu, albowiem przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 marca 2001 r. prawo geodezyjne i kartograficzne jako las, zaś pobudowana przez niego nieruchomość stanowi "mały dom jednorodzinny typu siedlisko, który stanowi jego siedzibę działalności jako prywatnego leśnika.

Dla oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć istotne było to, że w dniu faktycznego wyłączenia gruntu leśnego z produkcji nie był on przeznaczony na cele nierolnicze w wówczas obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na marginesie dodać należy, że także obecnie teren ten jest wyłączony z zabudowy, z preferowaną funkcją tereny żywicielskie, w granicach Zespołu Przyrodniczo – Krajobrazowego "Morawsko".

Jednocześnie istotnym jest, że w dniu dokonania wyłączenia z produkcji leśnej skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w przedmiocie działalności z zakresu gospodarki leśnej oraz działalności usługowej związanej z leśnictwem. Takie dodatkowe wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, skarżący M. H. uzyskał dopiero w dniu [...] kwietnia 2006 r., a więc na długo po faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej.

Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o lasach. Nie sposób bowiem uznać, że skarżący w celu prowadzenia gospodarki leśnej zabudował przedmiotową nieruchomość "domem jednorodzinnym typu siedlisko, który stanowi jego siedzibę działalności jako prywatnego leśnika", skoro nie prowadził on w chwili dokonania wyłączenia gruntu z produkcji leśnej działalności gospodarczej związanej z gospodarką leśną. Późniejsze rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie wskazywać natomiast może na próbę zalegalizowania bezprawnego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej.

Jak natomiast słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, skarżący przed rozpoczęciem realizacji inwestycji i przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, nie uzyskał decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych przeznaczonych na cele nieleśne w trybie art. 11 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Takie ustalenie natomiast, w świetle treści art. 28 ust. 1 i 7 ww. ustawy zasadnie skutkowało ustaleniem skarżącemu, jako sprawcy wyłączenia, opłaty z tytułu faktycznego wyłączenia z produkcji leśnej bez zezwolenia 0,0434 ha powierzchni gruntów leśnych.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.