Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 168/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.3 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del. WSA Iwona Kosińska Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 679/09 w sprawie ze skargi D.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 października 2009r., sygn. akt II SA/Sz 679/09, oddalił skargę D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) marca 2009r., nr (...), w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta S. upomnieniem z dnia 12 grudnia 2007r., wezwał D.ę i J. K. do zapłaty kwoty 108,80 zł. Pismo to zostało odebrane przez J. K. w dniu 17 grudnia 2007r. D. K. uiściła kwotę 50 zł na pozostałą kwotę został wystawiony w dniu 4 marca 2008r. tytuł wykonawczy. Powyższa zaległość stanowiła zaległość z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki Citroen nr rej. (...) w dniu 7 marca 2007r.

D. K. wniosła zarzuty od w/w tytułu wykonawczego, wskazując na nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy.

Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia (...) września 2008r. znak (...) wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Organ egzekucyjny, w treści uzasadnienia wyjaśnił, że zobowiązana wnosząc zarzut na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinna okazać dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub innych przyczyn. Jednakże strona nie przedstawiła, w piśmie z dnia 12 maja 2008 r., takich okoliczności.

Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że fakt obecności pojazdu marki Citroen nr rej. (...) został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez wykonującego swoje obowiązki inspektora, poprzez umieszczenie za szybą samochodu zawiadomienia. Organ zauważył, że wkładanie za wycieraczkę pojazdu zawiadomienia nie jest mandatem karnym, dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje korzystającego z miejsca w strefie płatnego parkowania o powstałym z mocy prawa obowiązku dokonania opłaty dodatkowej, lecz nie nakłada tego obowiązku.

Dodatkowo organ egzekucyjny, odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, podniósł, że zarzut ten może dotyczyć formalnej kontroli tożsamości w przypadku, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy, jest inną osobą aniżeli adresat decyzji. Organ egzekucyjny ustalił zaś ponad wszelką wątpliwość, że współwłaścicielem pojazdu marki Citroen nr rej. (...) w okresie wskazanym w tytule była D. K., zatem nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej. Ponadto organ podał, że w dniu 26 czerwca 2008r. wierzyciel wezwał zobowiązaną do wskazania osoby korzystającej z przedmiotowego pojazdu, jednakże zobowiązanie do jednoznacznego wskazania użytkownika nie zostało wypełnione.

Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, Prezydent Miasta S. stwierdził, że upomnienie zostało skutecznie doręczone w dniu 17 grudnia 2007r., stosownie do art. 43 k.p.a.

Organ pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 i 10 wskazał, że w pozycjach nr 52 i 67 tytułu widnieją podpisy osób działających z upoważniania Prezydenta Miasta tj. wierzyciela i organu egzekucyjnego jakim jest Prezydent Miasta S..

Rozważając niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, będącej jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ stwierdził brak takiej przesłanki.

Wskazał ponadto, że w piśmie z dnia 23 stycznia 2008r. załączonym przez zobowiązaną do zarzutów, powiadomił D. K. o możliwości zapoznania się z kopiami zawiadomień w siedzibie Biura Strefy Parkowania w S.. Jednocześnie organ poinformował, że przesyła w załączeniu kopie zawiadomienia nr (...) z dnia 7 marca 2007r.

D. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie podniosła, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, zatem prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Swoje stanowisko oparła na fakcie uchylenia uchwał, stanowiących podstawę nałożenia obowiązku. Ponadto oświadczyła, że w rzeczywistości nie wystąpiło też zdarzenie, powodujące powstanie tego obowiązku. W ocenie D. K. wystąpił też błąd co do osoby zobowiązanego. Składająca zażalenie wskazała, że osoba podpisana pod tytułem wykonawczym nie wykazuje się pełnomocnictwem do działania w imieniu organu egzekucyjnego, a wystawione upomnienie nie dawało podstaw do wszczęcia egzekucji. Postanowienie zaś zostało wydane bez uzyskania stanowiska wierzyciela, a zobowiązana została pozbawiona możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008r. Nr (...), działając na podstawie art. 27 § 1 zd. 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. wyłączył wszystkich członków tego Kolegium od udziału w rozpatrzeniu wskazanego zażalenia, w związku z tym, że od 1 lipca 2000r. D. K. była etatowym członkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S..

Dyrektor Departamentu Administracji Publicznej działając z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia (...) lutego 2009r. wyznaczył Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. do rozpatrzenia zażalenia D. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 5 marca 2009r. Nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 f ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), a także art. 15 § 1, art. 18, art. 23 § 3 i 4, art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia D. K. - utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że podstawą prawną opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania stanowi art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Stosownie do treści powołanego artykułu korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13 b ust. 1 powołanej ustawy). Natomiast w myśl art. 13f ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (miasta) z kolei określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1 oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art. 13 f ust. 2).

Wysokość opłaty dodatkowej za nie wniesienie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP została ustalona w uchwale Rady Miasta S. Nr (...) z dnia (...) listopada 2004r. zmieniającej uchwałę Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. Nr (...) w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania. Od dnia 1 stycznia 2005r. opłata dodatkowa za nie wniesienie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP w terminie 7 dni od dnia nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z dniem 1 lutego 2008r. utraciła moc uchwała nr (...) Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 113, poz. 1932) zmieniona uchwałą Rady Miasta S. z dnia (...) listopada 2004r. Nr (...) (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 49, poz. 2168) stosownie do § 11 uchwały Rady Miasta S. z dnia (...) listopada 2007r. nr (...) w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2008r. Nr 4, poz. 120).

Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego nie istnienia obowiązku, w związku z uchyleniem uchwał Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. oraz z (...) listopada 2004r., które zostały wymienione w tytule wykonawczym Kolegium podniosło, że niewątpliwie wskazane uchwały obowiązywały w momencie stwierdzenia nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, czyli w dniu 7 marca 2007r., a także w dniu wysłania oraz doręczenia D. i J. K. upomnienia w dniu 17 grudnia 2007r.

W dalszej części uzasadniania organ drugiej instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się odpis zawiadomienia o nieopłaconym postoju samochodu marki Citroen nr rej. (...), który miał miejsce w dniu 7 marca 2007r. o godz. 15:25, który został opatrzony numerem służbowym inspektora oraz jego podpisem. Zdaniem organu, dla wykazania powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, znajdujące się w aktach sprawy, są wystarczającym środkiem dowodowym.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego stwierdził, że w wystawionym tytule wykonawczym jako zobowiązanego bezspornie wskazano małżonków K., którzy są współwłaścicielami pojazdu, natomiast egzekucję skierowano tylko do jednego ze współwłaścicieli, czyli D. K., stosownie do pouczenia zawartego w rubryce nr 10 tytułu wykonawczego - iż w sytuacji, gdy jako zobowiązanych wskazano małżonków, podaje się imię i nazwisko dowolnie wybranego współmałżonka.

Ponadto organ drugiej instancji podał, że sprawa była prowadzona i rozpatrzona przez organ właściwy rzeczowo oraz miejscowo, czyli Prezydenta Miasta S., z upoważnienia, którego działały osoby podpisujące tytuł wykonawczy oraz klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. W związku z tym zdaniem organu, zarzut zobowiązanej dotyczący podpisania tytułu wykonawczego przez osobę, która nie wykazuje się pełnomocnictwem do działania w imieniu organu uznano za chybiony.

Kolegium odnosząc się do zarzutu D. K. dotyczącego wydania postanowienia bez uzyskania stanowiska wierzyciela podniosło, że skoro w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta S. występuje zarówno jako organ egzekucyjny oraz wierzyciel, zatem bezprzedmiotowe by było uzyskanie stanowiska wierzyciela.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, określona w art. 10 § 1 k.p.a. zatem za niezasadny uznano zarzut składającej zażalenie, polegający na uniemożliwieniu jej zapoznania się z aktami sprawy, w tym dowodu mającego świadczyć o braku opłacenia postoju w strefie płatnego parkowania. Niemniej jednak organ egzekucyjny poinformował D.K. w pismach z dnia 23 stycznia 2008r. oraz z dnia 26 czerwca 2008r. o możliwości wglądu do akt sprawy w siedzibie Biura Strefy Płatnego Parkowania, w tym z zawiadomieniem o nieopłaconym postoju.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi D. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wniosła ona o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta S. podtrzymując wcześniej zgłaszane w sprawie zarzuty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 14 października 2009r. skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze i dodała, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie istnieje, gdyż został określony w oparciu o uchwałę, która została uchylona. Ponadto jej zdaniem osoba podpisana na tytule wykonawczym nie miała do tego stosownych upoważnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie i dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku podał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjny prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w trakcie tego postępowania skarżąca, po uprzednim doręczeniu jej upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego z dnia z dnia 4 marca 2008r. Nr (...), w ustawowym terminie wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazując na nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego Parkowania oraz błąd co do osoby zobowiązanego, a także brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 wyżej wymienionej ustawy.

Wobec tego, że wierzyciel - Prezydent Miasta S. występował w sprawie również w roli organu egzekucyjnego, ja wykazano rozpatrzył wniesione zarzuty w trybie art. 34 § 4 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznając je, podobnie jak i organ odwoławczy za nieuzasadnione. Oceniając stanowiska organów zaprezentowanych w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Stosownie do treści art. 13b ust. 1 wskazanej ustawy, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalenia takiej strefy (ust. 3), a także do ustalenia wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, z kolei w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi.

Dodatkowo zgodnie z art. 13f w/w ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (art. 13 f ust. 2).

Podejmując uchwałę Nr (...) z dnia (...) grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta S. wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, jak i uchwała ją zmieniająca Nr (...)z dnia (...) listopada 2004r., wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta S.. Przepisy omawianych uchwał Rady Miasta S., jako przepisy obowiązujące na terenie S., dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej Strefy Płatnego Parkowania.

Zgodnie z § 11 ust. 1 w/w uchwały Rady Miasta Szczecin nr (...), (zmienionej uchwałą z dnia (...) listopada 2004r. nr (...)) opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł.

Sąd podkreślił, że w dniu 7 marca 2007r., w którym potwierdzono obecność pojazdu marki Citroen nr rej. (...), bez nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, a także w dniu doręczenia upomnienia stronie, czyli w dniu 17 grudnia 2007r. obowiązywały powołane wyżej uchwały. Dopiero z dniem 1 lutego 2008r. weszła w życie uchwała Rady Miasta S. z dnia 19 listopada 2007r., Nr (...) w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecin oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2008r. Nr 4, poz. 120 ze zm.), która stosownie do zapisów § 11 powodowała utratę mocy obowiązującej uchwały z dnia (...) grudnia 2003r. oraz zmieniającej ją uchwały z dnia (...) listopada 2004r. Wobec tego nie uznano za uzasadnione zarzuty skargi polegające na stwierdzeniu, że przedmiotem egzekucji jest obowiązek powstający z mocy prawa, który obecnie nie istnieje.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, w świetle przytoczonych przepisów należy uznać, że obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a także opłaty dodatkowej, wynika z przepisów prawa - bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, nie publikowany). Konsekwencją powyższego stwierdzenia stanowi brak obowiązku doręczania właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ w pismach z dnia 23 stycznia 2008r. oraz 26 czerwca 2008r. informował ją o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy, w tym z zawiadomieniem o nieopłaconym postoju. Niezrozumiały jest też, w ocenie Sądu, argument podniesiony w skardze, iż organ egzekucyjny nie dysponuje dowodem parkowania w strefie, który to dowód nie został skarżącej okazany, bowiem analiza akt sprawy wykazała, że wierzyciel, mimo braku ciążącego na nim obowiązku w tym zakresie, przesłał stronie wraz z postanowieniem pierwszoinstancyjnym kopię zawiadomienia z dnia 7 marca 2007r. o nieopłaconym postoju.

Zdaniem Sądu bezprzedmiotowy jest zatem zarzut skarżącej dotyczący nie umożliwienia jej zapoznania się z aktami sprawy, czym naruszono normę art. 10 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak trafnie wyjaśniło Kolegium przez odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym należy rozumieć, że przepisy Kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na szczególny charakter postępowania egzekucyjnego, rozumianego jako szereg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty, nie znajduje w nim zastosowania zasada ogólna postępowania administracyjnego wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a.

Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zasadnie przyjęło, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża, co do zasady, właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że - udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

W przedmiotowej sprawie skarżąca uzasadniając swoje stanowisko w zarzutach zgłoszonych do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które powtórzyła w skardze do Sądu - powołała się na zarzut błędu co do osoby zobowiązanego stosownie do art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznając, że samochód wymieniony w tytule wykonawczym stanowi jej współwłasność z małżonkiem, natomiast egzekucję skierowano tylko do jednego ze współwłaścicieli bez przeprowadzenia postępowania i bez dowodu na to, że ten właśnie współwłaściciel parkował. Jak wynika z treści tytułu wykonawczego z dnia (...) marca 2008r. Nr (...)- w rubryce nr 9 urzędowego formularza wskazano niewątpliwie jako rodzaj zobowiązanego - małżeństwo. Natomiast w momencie, gdy podmiotem zobowiązanym jest małżeństwo, w rubryce nr 10 można podać dane dowolnie wybranego współmałżonka. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż jako podmiot zobowiązany zostało wskazane małżeństwo D. i J. K. natomiast w tytule wykonawczym wymieniono dane jednego z małżonków, czyli w przedmiotowej sprawie D. K.. Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 27 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków za zobowiązanego w rozumieniu ustawy, w przypadku gdy drugi ze współmałżonków takiego statusu nie ma.

Za niezasadny uznał Sąd również zarzut dotyczący wszczęcia egzekucji, mimo zrealizowania przez skarżącą jednej z dwóch opłat wskazanych w upomnieniu, bowiem organ egzekucyjny ma prawo egzekwowania tej nieuiszczonej opłaty.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, polegającego na podpisaniu tytułu wykonawczego przez osobę do tego nieupoważnioną, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został podpisany przez podinspektor H. M., wraz ze wskazaniem, iż to działanie jest dokonane z upoważnienia Prezydenta Miasta S.. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika bezspornie, iż Prezydent Miasta S. działając w trybie art. 268 a k.p.a. udzielił z dniem 8 listopada 2002r. pracownikowi Wydziału Księgowości Urzędu Miasta Szczecin tj. H. M. upoważnienia. Jak wynika z treści powołanego dokumentu zakres upoważnienia obejmował prawo do dokonywania czynności wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach wszczynania postępowań egzekucyjnych oraz wystawiania tytułów wykonawczych należności Strefy Płatnego Parkowania w S. oraz stosowania w tym zakresie pieczęci podpisowej "Z up. Prezydenta Miasta", a w szczególności do wystawiania pisemnych upomnień, zawierających wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1) oraz do wystawiania tytułów wykonawczych (art. 19 § 2 oraz art. 26 § 1). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, tytuł wykonawczy nie był obciążony błędem i został wystawiony oraz podpisany przez uprawnioną do tego osobę działającą w imieniu wierzyciela, jakim w niniejszej sprawie był Prezydent Miasta S..

Za nieuzasadniony uznał Sąd także zarzut podniesiony w skardze dotyczący naruszenia przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegający na wydaniu postanowienia bez uzyskania stanowiska wierzyciela. Przypomniano, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie został wyrażony pogląd, który w części został przytoczony w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż w sytuacji, gdy wierzycielem jest zarówno organ egzekucyjny bezprzedmiotowe jest uzyskanie stanowiska wierzyciela. W przedmiotowej sprawie występuje tożsamość podmiotu wierzyciela jaki i organu egzekucyjnego, którym jest Prezydent Miasta S., zatem jak trafnie podkreśliło to Kolegium, zbędne z punktu widzenia ekonomiki procesowej jest uzyskanie odrębnego stanowiska wierzyciela, które powodowałoby przeciąganie postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem gdyby organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem na etapie wstępnego badania dopuszczalności egzekucji uznał egzekucję za niedopuszczalną nie wystawiłby tytułu wykonawczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. K. i zaskarżając go w całości zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię niżej wymienionego przepisu:

- art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. Nr 229 z 2005r., poz. 1954, ze zm.), poprzez błędne uznanie, że pomimo uchylenia aktu prawnego konstytuującego obowiązek podlegający egzekucji dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji,

2) prawa materialnego przez nie zastosowanie następujących przepisów:

- art. 34 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 i art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 10 i art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest wymagana wypowiedź wierzyciela, gdy wniesiono zarzut na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy oraz nie ma zastosowania art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także brak jest podstaw do umorzenia postępowania z racji nieistnienia egzekwowanego obowiązku,

3) prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w wyniku czego dokonano niewłaściwych ustaleń w sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że w sprawie istotne są trzy sporne zagadnienia, to jest nieistnienie egzekwowanego obowiązku z racji uchylenia przepisu, który go konstytuował, nieprawidłowe prowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż nie było w nim wypowiedzi wierzyciela oraz nie umożliwiono wypowiedzenia się w sprawie oraz zapoznania z aktami sprawy oraz brak dowodu parkowania w strefie płatnego parkowania, ponieważ na druku widnieją nieczytelne zapisy, z których nie można się zorientować co stwierdziła osoba wypełniająca go.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, iż skarżąca nie otrzymała ani zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się ani kopii zawiadomienia o nieopłaconym postoju. Jedynymi pismami, które skierował do niej organ były poza zaskarżonymi postanowieniami zawiadomienia o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy oraz wezwanie do wskazania kto kierował pojazdem. Sąd przyjmując, że były także zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się i przekazano kopię zawiadomienia o nieopłaconym postoju, dokonał niewłaściwych ustaleń w sprawie przez co wydał nieprawidłowy wyrok.

W skardze kasacyjnej wskazano także, iż postępowanie egzekucyjne nie jest poprzedzone żadnym innym postępowaniem ani aktem decyzyjnym, od którego przysługiwałby środek odwoławczy. Upomnienie nie jest ani przejawem takiego postępowania, ani decyzją. Jest ono niepodważalnym wezwaniem do zapłaty, po doręczeniu którego, w razie braku zapłaty przez dłużnika, dochodzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca po jego doręczeniu próbowała wyjaśnić sprawę, w odpowiedzi na co dostała informację o przepisach bez odniesienia do sytuacji faktycznej. Nie okazano jej także zawiadomienia o nieopłaconym postoju. Upomnienie nie daje żadnych uprawnień dłużnikowi, ani w żaden sposób nie chroni go przed nieuprawnioną egzekucją.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy jedynie z oceny organu egzekucyjnego, która nie ma odzwierciedlenia w jakimkolwiek akcie decyzyjnym, wynika że ma zastosowanie przepis konstytuujący obowiązek podlegający egzekucji, należy skrupulatnie stosować wszystkie przepisy proceduralne w postępowaniu egzekucyjnym. Jedynie bowiem w tym postępowaniu możliwe jest przeciwstawienie się twierdzeniu, że istnieje egzekwowany obowiązek. Należy stosować wszystkie przepisy nakazujące w razie wniesienia zarzutów uzyskanie wypowiedzi wierzyciela oraz te przepisy, które poprzez odpowiednie stosowanie k.p.a. umożliwiają dłużnikowi wypowiedzenie się w sprawie. Żaden zaś przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dopuszcza takich uproszczeń na jakie powołuje się Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, iż fakt doręczania upomnienia jak również podwójna rola w jakiej występuje organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem wystawiającym tytuł wykonawczy, powoduje, że nie jest konieczna wypowiedź wierzyciela. Tymczasem, z taką wypowiedzią łączy się możliwość uruchomienia trybu odwoławczego, która zostaje bezprawnie odebrana dłużnikowi. Ponadto, łączenie dwóch ról przez organ egzekucyjny nie stoi na przeszkodzie podnoszeniu przez niego, że na podstawie art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie jest on uprawniony do badania wymagalności i skuteczności tytułu wykonawczego. Z jednej strony nie wypowiada się on jako wierzyciel, z drugiej jako organ egzekucyjny stwierdza, że nie jest uprawniony do badania istnienia egzekwowanego obowiązku. Uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że nie jest wymagana wypowiedź wierzyciela jest niezgodne z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednio. Biorąc natomiast pod uwagę, że jedynie w postępowaniu egzekucyjnym można dążyć do wykazania nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji, należy stosować te przepisy k.p.a., które nie są sprzeczne z przepisami regulującymi przebieg postępowania egzekucyjnego oraz umożliwiają dłużnikowi czynny udział w tym postępowaniu. Odmienna wykładnia stosowana przez Sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowa, bowiem prowadzi do inkwizycyjności postępowania egzekucyjnego, wbrew przepisom, które zapewniają dłużnikowi szerokie uprawnienia.

W kasacji zaznaczono, że wprawdzie obowiązek powstaje z mocy prawa to jednak nie może on być egzekwowany pomimo braku dowodu na jego wystąpienie, w tym przypadku dowodu na parkowanie bez wymaganego biletu w strefie płatnego parkowania. W ocenie autora skargi kasacyjnej zawiadomienie o nieopłaconym dowodzie załączone do akt sprawy nie stanowi takiego dowód. Nie zastosowane zostały wbrew art. 18 ustawy o p. e. w a. normy art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie, z którymi w postępowaniu zostają zebrane dowody, w tym dokumenty urzędowe, jak również podlegają one ocenie, i dopiero w razie ich pozytywnej oceny, stanowią podstawę ustaleń w sprawie. Zawiadomienie to poza wskazaniem daty, godziny, miejsca, marki i numeru rejestracyjnego pojazdu, zawiera także nieczytelny zapis, które nie pozwala na ustalenie co było powodem wypełnieniem tego zawiadomienia. Z tego powodu nie może być ono dowodem na parkowanie bez wymaganego biletu w strefie płatnego parkowania. Pomimo nie wyjaśnienia tego, organy egzekucyjne prowadzą postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania opłaty za nieopłacony postój. Gdyby ustalono treść tego zapisu dłużnik mając wiedzę o tym miałby możliwość wykazania, że opłacił postój. Jest to tym bardziej istotne, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne nie jest poprzedzone innym postępowaniem, w którym możliwa byłaby ocena istnienia i wiarygodności dowodu istnienia egzekwowanego obowiązku. W ocenie skarżącej, ustalając, że zawiadomienie stanowi dowód nie uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania Sąd pierwszej instancji naruszył art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponadto, w skardze kasacyjnej podniesiono, że stanowiąca podstawę prawną tytułu egzekucyjnego Uchwała Nr (...) Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania publ. Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 113, poz. 1932 oraz zmieniająca ją Uchwała Nr (...) Rady Miasta S. z dnia (...) listopada 2004r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia strefy parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania publ. Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 99, poz. 2168 utraciły moc na podstawie § 11 Uchwały Nr (...) Rady Miasta S. z dnia 19 listopada 2007r. w sprawie ustalenia strefy parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania publ. Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 4, poz. 120. Egzekwowany obowiązek powstaje z mocy prawa i istnieje dopóki istnieje w obrocie prawnym przepis, który go ukonstytuował. Nie jest on tworem samoistnym i niezależnym od przepisu prawa, lecz przeciwnie jest z nim ściśle związany. Obowiązek taki zgodnie z art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika bezpośrednio z przepisu prawa i występuje obok tych obowiązków, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów. Jeśli nie ma przepisu obowiązek taki nie może z niego "wynikać". Tak jak wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, czy postanowienia, z którego wynika egzekwowany obowiązek powoduje umorzenie postępowania (art. 59 § 1 pkt 2 bądź art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), tak też uchylenie aktu prawnego jakie miało miejsce w sprawie powoduje ten sam skutek.

W przesłanym przed rozprawą piśmie procesowym skarżąca przedstawiła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 lutego 2010r. sygn. akt II SA/Sz1125/09 , który jej zdaniem potwierdza zarzuty wniesionej kasacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przede wszystkim na wstępie wyjaśnić należało, iż przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2009r. Zatem wskazywanie na inne rozstrzygniecie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które nie było przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego nie tylko nie może uzasadniać zasadności kasacji i jej zarzutów ale również nie może w żadnym stopniu wpłynąć na wynik oceny zaskarżonego kasacją wyroku, albowiem co do zasady stanowisko jak i poglądy wyrażone we wskazywanym przez skarżącą innym wyroku Sądu pierwszej w żaden sposób nie wiążą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto przywołany wyrok z dnia 23 lutego 2010r. nie może być w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego stąd też pozostawiono go poza zakresem oceny przy rozpoznawaniu wniesionej kasacji.

Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, iż nieusprawiedliwiony jest przywołany w niej zarzut naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie skarżącej zarzut ten wiąże się z ustaleniem przez Sąd pierwszej instancji, iż zawiadomienie stanowi dowód nie uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania konsekwencji wskazania, w konsekwencji dokonania niewłaściwych ustaleń w sprawie.

Przede wszystkim podnieść w tym miejscu należy, iż przepis art. 106 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast przepis § 3 art. 106 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala Sądowi z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie takiego dowodu (dopuszczenie ) ma formę postanowienia i wpisuje się go do protokołu z rozprawy. To właśnie do takiego postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którymi dokumenty można podzielić na urzędowe - art. 244 § 1 k.p.c. ( sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania) stanowiące dowód tego co zostało w nich urzędowo zaświadczone oraz prywatnie - art. 245 k.p.c. stanowiące dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

Tym samym naruszenie w/w przepisu wiąże się wyłącznie z postępowaniem dowodowym na skutek dopuszczenia dowodu uzupełniającego z dokumentu . Natomiast w rozpoznawanej sprawie przed Sądem pierwszej instancji na rozprawie nie przeprowadzano żadnego dowodu z dokumentu, brak jest w tym zakresie jakiejkolwiek informacji, która wynikałaby z protokołu rozprawy. Poza tym zarzut naruszenia tej normy prawa procesowego skarżąca wiąże wyłącznie z dowodem , który był oceniany w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co czyni taki zarzut w okolicznościach tej sprawy niezasadnym. Zatem nie można w rozpoznawanej sprawy uznać, że doszło do naruszenia przed Sądem pierwszej instancji art. 106 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co stanowi wyłączny zarzut naruszenia prawa procesowego. Dlatego też uznano, iż stan faktyczny ustalony w tym zakresie i wzięty pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji nie został skutecznie zakwestionowany.

Na marginesie wskazać należy, iż stan ten jest niesporny i prawidłowo został oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w efekcie czego prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego, kwestionowane przez skarżącą w kasacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć zarzutu strony, że zawiadomienie o nieopłaconym postoju załączone do akt sprawy nie stanowi dowód parkowania bez wymaganego biletu w strefie parkowania płatnego. Chociaż skarga kasacyjna nie zawiera prawidłowo skonstruowanego zarzutu naruszenia prawa procesowego, który umożliwiałby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skutecznie zakwestionowanie tego poglądu to mimo tego w ocenie składu orzekającego w tej sprawie przedmiotowe zawiadomienie stanowi niewątpliwie dowód tego, że dnia 7 marca 2007r. odnotowano w strefie płatnego parkingu obecność pojazdu skarżącej ( samochodu m-ki Citroen nr rej. (...)) i ,że parkowanie to odbyło się bez wymaganego biletu. Zawiadomienie to o nieopłaconym postoju jest niewątpliwie dowodem w sprawie wystawionym przez osobę uprawnioną (opatrzone numerem służbowym inspektora oraz jego podpisem). Tym samym stwierdzono w nim fakt nieopłaconego postoju przy ul. M. w S., zaś skarżąca w żaden sposób nie wykazała-choć taką możliwość miała, że opłaty takiej w owym czasie dokonała, bądź inna osoba korzystała z tego samochodu.

Zatem niezależnie od braku stosownego zarzutu naruszenia prawa procesowego nie można uznać w okolicznościach tej sprawy by w sposób wadliwy Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń, które stanowiły następnie podstawę zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto zarzuty kasacji odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie nie zasługiwały również na uwzględnienie.

Wbrew stanowisku kasatora nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni art. 3 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 229 , poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej ustawą egzekucyjną, poprzez błędne uznanie, że pomimo uchylenia aktu prawnego konstytuującego obowiązek podlegający egzekucji dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji.

Z dyspozycji tej normy wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisów prawa chyba, że przepisy szczególne zastrzegają dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

Zatem z w/w przepisu wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się celem realizacji obowiązków wynikających z decyzji jak i postanowień właściwych organów jak też gdy obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa bez potrzeby konkretyzacji tych przepisów w drodze aktu indywidualnego ( decyzji , postanowienia itp.). W tym wypadku chodzi o przepisy powszechnie obowiązujące w rozumieniu art. 87-94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisem tym jest zatem ustawa czy też przepis prawa miejscowego będący źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły.

Niespornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje to, że w dniu 7 marca 2007r. ujawniono obecność samochodu m-ki Citroen o nr rej. (...) będącego współwłasnością skarżącej i jej męża przy ul. M. w S. w strefie płatnego parkowania (SPP), i brak było opłaty za parkowanie pojazdu na tej drodze publicznej w związku z czym, wykonujący swoje obowiązki inspektor umieścił za szybą samochodu stosownego zawiadomienia.

Strefę płatnego parkowania w mieście S. i opłaty za parkowanie w tej strefie ustanowiono w przepisie prawa miejscowego a to uchwale Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. Nr (...) w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobie ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003r. Nr 113 poz. 1932 ) zmienionej uchwałą Rady Miasta S. z dnia (...) listopada 2004r. NR (...) (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2004 , Nr 99 , poz. 2168).

Niewątpliwie w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Stosownie do treści art. 13b ust. 1 wskazanej ustawy o drogach publicznych, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalenia takiej strefy (ust. 3), a także do ustalenia wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, z kolei w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi.

Dodatkowo stosownie do art. 13f w/w ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (art. 13f ust. 2).

Zgodnie z § 11 ust. 1 w/w uchwały Rady Miasta S. Nr (...), (zmienionej uchwałą z dnia (...) listopada 2004r. Nr (...)) jak prawidłowo wskazano w zaskarżonym wyroku opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł.

W tym stanie prawnym nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stosownie do treści art. 3 § 1 w związku z art. 2 ustawy egzekucyjnej egzekucję administracyjną stosuje się również do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z zakresu administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. W przedmiotowej sprawie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wynika wprost z przepisu art. 13f ust.1 ustawy o drogach publicznych oraz właściwego aktu prawa miejscowego wyżej wskazanego w tym wypadku uchwały Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. Nr (...) zmienionej uchwałą tej Rady z dnia 22 listopada 2004r. Nr (...) i pobierany jest przez jednostkę organizacyjną gminy pełniącą funkcję zarządcy drogi.

Zatem w tej sprawie w opisanym stanie podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu wykonania obowiązku zapłaty kary pieniężnej z tytułu nieziszczenia opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych jest przepis art. 3 § 1 z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Źródło powstania obowiązku podlegającego egzekucji wynikało bowiem bezpośrednio z przepisu prawa (ustawy i przepisu prawa miejscowego). Do jego powstania nie było potrzeby skonkretyzowania tego obowiązku w drodze indywidualnego aktu prawnego.

Bez znaczenia dla dopuszczalności prowadzenia przedmiotowej egzekucji jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż uchwała Rady Miasta S. z dnia (...) grudnia 2003r. Nr (...) zmieniona uchwałą tej samej Rady z dnia (...) listopada 2004r. Nr (...) utraciła moc z dniem 1 lutego 2008r. na podstawie § 11 uchwały Rady Miasta S.a z dnia (...) listopada 2007r. Nr (...). Niewątpliwie o konieczności uiszczania stosownej opłaty decydujące znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dniu, w którym zobowiązany nie opłacił postoju pojazdu w strefie parkowania ( porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2007r. sygn. akt II FSK 1095/06 – dostępny w internetowym zbiorze orzeczeń NSA). Natomiast wskazywana uchwała Rady Miasta S. obowiązywał w dniu, w którym zobowiązany nie opłacił postoju w strefie parkowania tj. w dniu 7 marca 2007r. To, że po tej dacie utraciła ona moc nie stanowi przy uwzględnieniu powyższych rozważań przeszkody do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dlatego też nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej określony w jej pkt.1 a dotyczący wadliwej wykładni art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Również nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nie zastosowanie przepisów: art. 34 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 i art. 33 pkt 2 ustawy egzekucyjnej i art. 18 tej ustawy w zw. z art. 10 i art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest wymagana wypowiedź wierzyciela, gdy wniesiono zarzut na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy oraz nie ma zastosowania art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. na podstawie art. 18 ustawy egzekucyjnej, a także brak jest podstaw do umorzenia postępowania z racji nieistnienia egzekwowanego obowiązku

W zakresie zarzut naruszenia art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej wyjaśnić należy , że w tej sprawie niespornym pozostaje okoliczność co przyznano nawet w skardze kasacyjnej, iż organ egzekucyjny w tej sprawie jest jednocześnie wierzycielem wystawiającym tytuł wykonawczy. Zdaniem strony skarżącej na podstawie tego przepisu konieczne jest uzyskanie wypowiedzi wierzyciela w odpowiedniej formie. Stanowisko to jednak jest całkowicie błędne.

Jednym z elementów procedury egzekucyjnej stosownie do treści art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej jest uzyskanie wypowiedzi wierzyciela. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w takiej sytuacji jak w tej sprawie w razie gdy kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupiają się w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłaszanych zarzutów a więc tych w oparciu o art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej jak i w oparciu o art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej. Stanowisko to jest jednolite w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w szczególności w wyroku NSA z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt II FSK 775/05 (publikowany w internetowym zbiorze orzeczeń NSA) wskazano, że w wypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie procedowania przewidzianego w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej jest oczywiście bezprzedmiotowe gdyż nie tylko nie chroni uprawnień zobowiązanego ale narusza interesy wierzyciela, prowadząc do oczywistego przedłużenia czasu trwania postępowania egzekucyjnego. Podobnie również co do zasady przyjęto w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06 publikowany ONSA i WSA 2007/5/112. Tym samym to, że nie uzyskano takiej wypowiedzi wierzyciela w rozpoznawanej sprawie nie może być poczytywane za naruszenie prawa.

Dlatego też brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia prawa materialnego dotyczący art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej statuującego obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego gdy nie jest on wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zdaniem skarżącej uchylenie cytowanego wyżej przepisu prawa miejscowego powodował ten skutek, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie było możliwe i należało je umorzyć na podstawie powołanej wyżej normy. Pogląd ten jest nieuprawniony w niniejszej sprawie skoro jak wyżej zauważono nie było przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego gdyż o konieczności uiszczenia stosownej opłaty decyduje znaczenie stanu prawnego obowiązującego w dniu, w którym zobowiązany nie opłacił postoju pojazdu w strefie parkowania. Nie można zatem uznać w tej sprawie, iż zachodziła potrzeba zastosowania art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej.

Z kolei wskazany w kasacji przepisu art. 33 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej , określający jedną z przyczyn zgłoszonego zarzutu w szczególności braku wymagalności obowiązku mimo, że zgłoszony przez skarżącą nie mógł w świetle wskazanej wyżej argumentacji zostać uwzględniony. Dlatego też czynienie zarzutu w tym zakresie nie ma także usprawiedliwionych podstaw.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 ustawy egzekucyjnej określającego, że jeżeli przepisy omawianej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego podkreślić należy, że przepis ten zawiera dyrektywę odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy omawianej ustawy nie stanowią inaczej. Nie można jednak przyjąć stanowiska, że w wszystkich sprawach nieunormowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stosować przepisy k.p.a. Wynika to z faktu, iż postępowanie egzekucyjne mimo wspólnych celów obu procedur realizacji prawa materialnego oparte jest na nieco innych przesłankach. Tym samym sformułowanie zawarte w art. 18 omawianej ustawy o odpowiednim zastosowaniu przepisów k.p.a. oznacza przeto różne możliwości stosowania tych przepisów a to stosowanie pełne , stosowanie ze zmianami lub wreszcie niemożliwość stosowania k.p.a. ze względu na inne unormowania postępowania przez ustawę egzekucyjną.

Zatem ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Podobne stanowisko zajęli R. Hauser i A. Skoczylas w artykule: Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.) podkreślając również odrębność celów obu postępowań. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. Zwraca na to również uwagę M. Szubiakowski w artykule: Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck, s. 119 i nast.) podnosząc, iż postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, które zawierają katalog zasad ogólnych (rozdział 2 działu I) mają o tyle zastosowanie, o ile przy tym zasady zawarte w samej ustawie mają specyficzny charakter regulacji ukierunkowanej na potrzeby postępowania egzekucyjnego. Zatem sposób stosowania tych przepisów kodeksu należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową. Na marginesie wskazać należy, że niektórzy komentatorzy nie wymieniają tej dyrektywy wśród ogólnych zasad rządzących postępowaniem egzekucyjnym w administracji (patrz D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185) wskazując, że zasada ta przejawiająca się m. in. w obowiązku zagwarantowania stronie dostępu do akt oraz w umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odnosi się jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji.

Natomiast przenosząc treść tych rozważań na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że treść wydanych w sprawie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie potwierdzają w sposób jednoznaczny uchybień proceduralnych wskazywanych przez skarżącą w zaskarżonym postanowieniu jak i w postanowieniu organu pierwszej instancji, a przede wszystkim istotnego wpływu jaki mogły one wywrzeć na wynik sprawy. Bowiem jak wynika z analizy akt sprawy, organ egzekucyjny informował skarżąca o możliwości zapoznania się z aktami tj. wglądu do akt sprawy pismami z dnia 23 stycznia i 26 czerwca 2008 r. oraz przesyłał jej kopie zawiadomienie o nieopłaconym postoju, czyli nie można przyjąć przy odpowiedniości stosowania przepisu, by naruszono art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji nie wskazywał, by przepisy art. 75 § 1 , 76 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie miały zastosowania w tej sprawie co zdaje się sugerować skarga kasacyjna.

Jednakże generalnie uznać należy, że w tej sprawie nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, iż naruszył wskazywany przepisu art. 18 ustawy egzekucyjnej w sposób opisany w kasacji.

Konkludując stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji .