Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 443/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi W. T. i J. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 443/21

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z [...].01.2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1, w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2020r. poz. 1333 ze zmianami, dalej p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zmianami: dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu sprawy legalności robót budowlanych polegających na budowie "wiaty" na działce nr [...] w m. J. (obręb J., jedn. ewid. J. - miasto), nakazał W. T. i J. T. (inwestor i współwłaściciel nieruchomości) dokonanie rozbiórki "wiaty" na działce nr [...] w m. J. (obręb J., jedn. ewid. J. - miasto).

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...].10.2020r. przeprowadzono kontrolę na działce nr [...] w m. J., podczas której ustalono: nieruchomość zabudowana obiektem tzw. "wiatą", o konstrukcji drewnianej, szkieletowej, obitej płytą osb, z zewnątrz deskami montowanymi na pióro, dach kryty papą, obiekt o wymiarach [...] (powierzchnia zabudowy ok. [...]), wysokości max [...], min. [...]., wybudowany w odległości [...] od ogrodzenia z działką nr [...], w odległości [...] od budynku gospodarczego, obiekt nie posiada ściany w elewacji frontowej, trwale związany z gruntem poprzez kotwy osadzone w kostce betonowej.

Do protokołu J. i W. T. (dalej jako skarżący) oświadczyli, iż budowy obiektu typu wiata nie zgłaszali, gdyż zgodnie z ich wiedzą nie było to wymagane, obiekt rozpoczęli budować w październiku 2019r. (konstrukcja), zakończono ok. maja 2020r.

Zgodnie z zapisami art. 29 ust. 1 pkt. 2c ustawy Prawo budowlane budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki nie wymaga pozwolenia na budowę, jak również nie wymaga zgłoszenia (art. 30). Nadto ustalono, iż teren nieruchomości znajduje się w sąsiedztwie linii energetycznej wysokiego napięcia, a dla terenu nieruchomości ustanowiony jest obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2010r.), który zawiera szczegółowe regulacje dla terenów znajdujących się w strefie ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia.

Pismem z dnia [...].10.2020r. wystąpiono do Starosty [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy w jego zasobach znajdują się akta potwierdzające legalność budowy obiektów.

Analizując zebrany w sprawie materiał stwierdzono, iż przedmiotowy obiekt, z uwagi na jego konstrukcję, jak i brak jednej ze ścian, można aktualnie zakwalifikować jako wiatę - w trakcie kontroli stwierdzono, iż obiekt pełni funkcję gospodarczo - garażową. Stwierdzono, iż budowa wiaty o powierzchni zabudowy [...] w dacie realizacji przedmiotowego obiektu, na przedmiotowej działce, na której znajduje się budynek mieszkalny (nieruchomość zabudowana 4-oma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi) nie wymagała zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt. 2c, w związku z art. 30 ust. 1). Starosta J. w piśmie z dnia [...].10.2020r. potwierdził, iż przedmiotowa wiata nie stanowiła przedmiotu uzyskania zgody budowlanej tj. pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia.

Stwierdzono jednocześnie, iż nad terenem przedmiotowej nieruchomości, a dokładnie nad narożnikiem działki od strony posesji oznaczonej jako działka [...] oraz działki drogowej ul. [...], w miejscu lokalizacji przedmiotowej wiaty, skrajnie przebiega strefa ochronna linii wysokiego napięcia. Przedmiotowa działka zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oznaczona jest symbolem MN2 - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Zgodnie z zapisami w/w obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania (rozdział III §9.4 pkt. c) dla terenów MN(2-4) w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia dopuszcza się wyłącznie lokalizację miejsc postojowych lub zieleni niskiej i średniej, z zastrzeżeniem lit. d. Zapisy planu (pkt. d) przewidują lokalizację budynków w strefie ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia jedynie po skablowaniu linii, ale zgodnie z warunkową nieprzekraczalną linią zabudowy oraz zgodnie z przepisami szczegółowymi. Zatem budowa przedmiotowego obiektu "wiaty" w tej lokalizacji naruszać może przytoczone przepisy miejscowego obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego na Organie ciążył obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie legalności jego budowy, o czym strony powiadomiono pismem z dnia [...].11.2020r. znak [...] W piśmie zawiadomiono strony o prawie czynnego udziału w postępowaniu, możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie. Strony nie zajęły stanowiska w sprawie.

W przedmiotowej sprawie budowa obiektu została zakończona w maju 2020r., zatem PINB nie miał podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowego obiektu.

Ponieważ zgodnie z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w J. z dn. [...].06.2010r., rozdział III § 9.4) dla terenu w/w nieruchomości oznaczonych w planie symbolem MN(2-4) dopuszcza się w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia wyłącznie lokalizację miejsc postojowych lub zieleni niskiej i średniej, z zastrzeżeniem lit. d., przy czym zgodnie z uregulowaniami pkt d jedynie po skablowaniu linii przewiduje się lokalizację budynków w strefie ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia (ale zgodnie z warunkową nieprzekraczalną linią zabudowy oraz zgodnie z przepisami szczegółowymi), za konieczne uznano wyjaśnienie wątpliwości, co do możliwości lokalizacji na w/w nieruchomości w strefie ochronnej linii wysokiego napięcia obiektu budowlanego typu wiata pełniącego funkcję gospodarczo - garażową. Pismem z dnia [...].12.2020r. znak [...] wystąpiono do Burmistrza J. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie wskazano, iż przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem, nie posiada jednej ze ścian (brak ściany frontowej), nadto jak wynika z aktualnego sposobu użytkowania obiektu, na dzień kontroli przeprowadzonej przez Organ, obiekt pełnił funkcję gospodarczo - garażową dla mieszkańców jednorodzinnego budynku mieszkalnego zabudowanego na tej nieruchomości.

W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia [...].12.2020r. Burmistrz J. poinformował: "dla terenu w/w nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w J. z dn. [...].06.2010r.). Ustalenia szczegółowe dla terenu MN(2), w granicach którego znajduje się dz. nr [...] są następujące:

- terenów MN(2-4) w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia dopuszcza się wyłącznie lokalizację miejsc postojowych lub zieleni niskiej i średniej, z zastrzeżeniem lit. D. W związku z powyższym obiekt wskazany na załączniku mapowym znajduje się w granicach strefy ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia, co nie jest zgodne z obowiązującymi na w/w terenie przepisami tj. uchwałą nr [...] z dnia 2010-06-[...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego wzdłuż ul. [...]. pomiędzy ul. [...] i [...] na obszarze miasta J..".

Wobec powyższego PINB stwierdził, iż obiekt narusza w/w przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego .

W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż omawiana wiata narusza przepisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Organ uznał, iż należy orzec o rozbiórce obiektu.

Przed wydaniem decyzji pismem z dnia [...].12.2020r. znak [...] zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia oraz pouczono, iż po tym terminie zostanie wydana decyzja w sprawie. Strony nie zajęły stanowiska w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wnieśli W. T. i J. T. podkreślając, że sporna wiata nie jest ich zdaniem trwale związana z gruntem, a plan miejscowy nie zakazuje budowy wiaty.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].03.2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem I instancji była wiata znajdująca się na dz. nr [...] w m. J.. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych wiatą jest lekka, otwarta konstrukcja, wsparta na słupach, nieposiadająca ścian zewnętrznych lub posiadająca ściany maksymalnie z trzech stron (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 lipca 2019r. sygn. akt II SA/Po 269/19. Zgodnie z ustaleniami PINB wiata posiada wymiary: [...] m i wysokości max [...] m. Wiata wykonana jest z konstrukcji drewnianej szkieletowej, obita jest wewnątrz płytami OSB a z zewnątrz deskami montowanymi na pióro. Powierzchnia wiaty wynosi ok. [...] m . Przedmiotowa wiata nie posiada ściany frontowej oraz jest trwale związana z gruntem poprzez kotwy osadzone w kostce brukowej. Oznacza to że PINB prawidłowo ustalił rodzaj przedmiotowego obiektu budowlanego. Wiata znajduje się w odległości [...] m od granicy z działką [...] a także w odległości [...] od budynku gospodarczego znajdującego się na tej działce. Jak ustalił PINB, teren na którym znajduje się wiata jest objęty obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2010 r.

Podkreślono fakt, iż zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 p.b., "roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego). Przepisy obowiązujące w okresie powstania przedmiotowej wiaty (tj. art. 29 ust. 1 pkt 2c, w zw. z art. 30 p.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.), stanowiły iż pozwolenia oraz zgłoszenia nie wymaga budowa "wiat o powierzchni zabudowy do 50 m, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki." Wskazano, iż także obecnie obowiązujące przepisy (tj. art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r.), dopuszczają możliwość realizacji takowej inwestycji bez obowiązku uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia. Dlatego obiekt będący przedmiotem postępowania (tj. wiata o powierzchni [...], zlokalizowana na działce nr [...] w J., o powierzchni [...]m2) w momencie swego powstania (tj. październik 2019 r. - maj 2020 r.) nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej.

Tym niemniej, zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. (sygn. akt: II OPS 1/16), "do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine". Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, iż PINB prawidłowo dokonał sprawdzenia, czy przedmiotowa wiata nie narusza przepisów prawa (w tym przepisów regulujących zagospodarowanie przestrzenne na tym terenie).

Zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego (rozdział III § 9.4 pkt c) w obszarze strefy ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia dopuszcza się wyłącznie lokalizacje miejsc parkingowych oraz zieleni niskiej i średniej. Zbudowanie wiaty przez inwestorów w strefie ochronnej wiaty narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania co prowadzi do stwierdzenia naruszenia prawa.

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest niezgodny z przepisami prawa, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych postanowienie wydawane na podstawie art. 50 ust 1 p.b. znajduje swoje zastosowanie w przypadku robót będących w budowie. W stosunku do robót budowlanych już zakończonych takie postępowanie nie musi być wydawane (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 3267/19). Zatem w braku wstrzymania robót budowlanych przez PINB nie można dopatrywać się naruszenia prawa.

Jak wynika z analizy dokumentacji zebranej przez organ I instancji przedmiotowa wiata narusza przepisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie WWINB, w przedmiotowej sprawie PINB prawidłowo wydał nakaz rozbiórki przedmiotowej wiaty. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jednoznacznie wskazuje co może znajdować się w strefie ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia, a zgodnie z jego ustaleniami nie może znajdować się tam żaden obiekt budowlany.

Organ odwoławczy, odnosząc się do treści odwołania złożonego przez skarżących wyjaśnił, iż kwestia trwałego połączenia z gruntem przedmiotowego obiektu nie jest istotna dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Na gruncie obowiązujących przepisów sprawą kluczową jest bowiem powierzchnia wiaty będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz funkcja, jaką pełni. Ponadto WWINB wyjaśnił, że wykonanie robót budowlanych przez skarżących, polegających na zmianie formy wypełnienia ścian wiaty i zastosowania na ścianach wiaty pergoli - kratki, nie zmieni charakteru przedmiotowej wiaty, gdyż jak wykazano powyżej i jak ustalił organ I instancji, na przedmiotowym obszarze przepisy prawa miejscowego nie przewidują istnienie jakichkolwiek obiektów budowlanych.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wnieśli W. T. i J. T. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji :

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:

a) automatyczne przyjęcie, że posadowienie wiaty na działce nr [...] w m. J. jest niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J. (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...].06.2010r.) podczas, gdy w sprawie należało ustalić, czy w.w. obiekt można zakwalifikować jako miejsce parkingowe i czy zakwalifikowanie go jako miejsca parkingowego, oznacza, że nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy J.,

b) zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokładnego zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności wykazania, że posadowienie wiata na działce nr [...] położonej w m. J., narusza przepisy prawa energetycznego stwarza zagrożenie dla sąsiadującej zabudowy, w szczególności powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

c) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii technicznej z zakresu budownictwa lądowego i energetyki na okoliczność ustalenia, czy wiata na działce nr [...] położnej w m. J. w sąsiedztwie linii energetycznej wysokiego napięcia stwarza jakiekolwiek zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników, jak również osób mieszkających w najbliższym sąsiedztwie,

d) poprzez przyjęcie niekorzystnych dla strony skarżącej definicji wiaty, choć w Prawie budowlanym brak jest definicji dla tego rodzaju obiektu budowlanego,

2) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające wskazanie przepisów prawnych, w tym przepisów planu miejscowego, na których oparł się organ wydający zaskarżoną decyzję, w szczególności braku wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że obiekt na działce nr [...] jest trwale związany z gruntem poprzez kotwy osadzone w kostce brukowej, mimo możliwości ich zdemontowania i tym samym bezzasadne uznanie, że ww. obiekt powinien zostać rozebrany.

II. Przepisów prawa materialnego tj.:

1.art. 51 ust.1 pkt 1 p.b., poprzez jego bezzasadne zastosowanie w niniejszej sprawie i nakazanie rozbiórki wiaty na działce nr [...] w m. J. ( obręb J., jedn. ewid. J. ), podczas, gdy brak jest przesłanek do nakazania inwestorom rozbiórki ww. obiektu,

2. art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez brak należytego uzasadnienia ograniczenia prawa własności skarżących, poprzez nakazanie rozbiórki wiaty na działce nr [...] w m. J. ( obręb J., jedn. ewid. J. ), podczas, gdy obiekt ten spełnia wymogi przepisów ustawy Prawo Budowlane oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J. ( Uchwała nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...].06.2010r.).

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący nie zgadzają się z treścią zaskarżonej decyzji, uważają, że jest ona błędna i winna zostać uchylona.

Zaskarżona decyzja o rozbiórce "wiaty" na działce nr [...] w m. J. ( obręb J., jedn. ewid. J. ) stanowi bardzo dolegliwy środek dla inwestorów. Środek ten powinien być zastosowany tylko wówczas, gdy brak jest innych możliwości.

Zarzucono, że w toku postępowania, nie ustalono, czy obiekt znajdujący się na działce nr [...] stanowi miejsce postojowe. Organ zupełnie pominął ustalenia co do sposobu użytkowania wiaty, w szczególności, nie rozważył funkcji przedmiotowego obiektu - jako zadaszonego miejsca postojowego. Biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, takie działanie organu wydaje się wątpliwe. Faktem jest, że obiekt wykorzystywany jest jako miejsce postojowe dla samochodu osobowego skarżących. Organ bezzasadnie uznał, że obiekt znajdujący się na działce nr [...] w m. J. stanowi budynek trwale związany z gruntem, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla Gminy J. nie może znajdować się na działce inwestorów. Działanie organu ogranicza prawo własności Inwestorów, którzy nie mogą swobodnie korzystać ze swojego terenu.

Przedmiotowy obiekt jest wykorzystywany jako miejsce postojowe dla samochodów. W toku przeprowadzonego postępowania nie ustalono, czy w sprawie można zastosować przepisy warunków technicznych określonych w § 19 r Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).

Przepis ten określa bowiem zasady sytuowania miejsc postojowych, w tym i zadaszonych. Przenosząc zaprezentowany wywód na realia planowania przestrzennego można przyjąć, że planistyczne dopuszczenie parkingów czy miejsc postojowych bez dalszych obwarowań, może oznaczać dopuszczenie miejsc postojowych przykrytych wiatami, czyli zadaszonych.

W przepisach prawa budowlanego brak jest definicji legalnej wiaty. Definiując więc pojęcie wiaty należy posługiwać się jej powszechnym znaczeniem. Uznanie przez organy, że wiata oznacza lekką, zadaszoną konstrukcję, częściowo lub zupełnie pozbawioną ścian, nie jest naruszeniem reguł znaczeniowych języka polskiego i brak podstaw do kwestionowania, że takie rozumienie wiaty odbiega od zamiarów ustawodawcy.

W "Słowniku języka polskiego" (PWN) wiato to "lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolej owym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym. Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316). Rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione".

W orzecznictwie podkreśla się, że; "brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że kwalifikacja obiektu budowlanego do tego pojęcia wymaga uwzględnienia m.in. jego funkcji. Odnieść należy się do funkcji jaką ma ona pełnić, na jaki cel ma być ona wykorzystywana (por wyrok WSA w Krakowie z 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 517/09, dostępne CBOSA). Zawsze jednak wskazuje się, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Gdy faktycznym przeznaczeniem wiaty jest zadaszenie nad parkującymi samochodami osobowymi, z uwagi właśnie na powyższą funkcję, uznać obiekt należy, jako zadaszone miejsca postojowe. " (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2019r. sygn. IV SA/Po/31/19, Lex nr 2723419).

Organ w toku prowadzonego postępowania w żaden sposób nie rozważył, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza w obszarze strefy ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia, budowę zadaszonych miejsc parkingowych. Poza tym organ nie rozważył, czy w świetle przepisów prawa energetycznego obiekt na działce nr [...] w m. J., w szczególności czy oddziaływanie pola elektromagnetycznego stanowi jakiekolwiek zagrożenie dla jego właścicieli, jak również otoczenie, czy nie wpływa negatywnie na zdrowie mieszkańców.

Działanie organów obu instancji ogranicza prawo własności skarżących. Przed kontrolą PINB, mającą miejsce w dniu 1 października 2020r. nikt nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do położenia obiektu na działce w czasie, kiedy był budowany, nie występowała również z żadnymi roszczeniami cywilnoprawnymi przeciwko skarżącym.

W ocenie skarżących również zasady współżycia społecznego przemawiają za uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nakazanie rozbiórki wiaty jest sprzeczne z tymi zasadami. Ewentualna rozbiórka obiektu na działce nr [...] w m. J. wiązać się będzie z ponoszeniem dużych kosztów przez Skarżących, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, dlatego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest konieczny.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 11 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

Przedmiotem kontroli w tym postępowaniu jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z [...].03.2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z [...].01.2021 r., nr [...], nakazującą W. T. i J. T. (inwestor i współwłaściciel nieruchomości) dokonanie rozbiórki "wiaty" na działce nr [...] w m. J. (obręb J., jedn. ewid. J. ).

Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2019r., poz. 1186 z późniejszymi zmianami, dalej p.b.).

Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy przedmiotowy obiekt wybudowany na działce nr [...], zlokalizowany w obszarze strefy ochronnej linii energetycznej wysokiego napięcia został prawidłowo uznany za wiatę i czy został wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Sąd podkreśla, że ani ustawa Prawo budowlane, ani przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia wiaty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo oceny organów. Analiza tego orzecznictwa wskazuje, iż w sposób jednolity przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem) (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10). W innym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18 dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując kwalifikacji robót budowlanych jako realizacji wiaty organy administracji oraz sądy administracyjne posługują się również słownikową definicją tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wiata jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach.

Pierwszym elementem kontroli zaskarżonych decyzji jest to, czy organy dokonały prawidłowej klasyfikacji wybudowanego na działce nr [...] obiektu.

Należy wskazać, że przedmiotowy obiekt ma pow. [...] m2, nie posiada ściany frontowej, jest konstrukcją szkieletową drewnianą, wewnątrz obita płytami OSB, a z zewnątrz deskami. Jest on trwale związana z gruntem poprzez kotwy osadzone w kostce brukowej. Skarżący podważa kwestię trwałego związania z gruntem wskazując, że obiekt można w każdym momencie zdemontować i przenieść.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że cecha "trwałego związania z gruntem" wymaga zapewnienia obiektowi stabilności, przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce, co w tym przypadku zapewniły kotwy przytwierdzone do kostki brukowej. "Cecha trwałości posadowienia obiektu budowlanego odnosi się do możliwości oparcia się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję" (wyrok NSA z dnia 16 maja 2017r., II OSK 2330/15).

W niniejszej sprawie należy uznać, że obiekt jest trwale związany z gruntem, ponieważ opiera się czynnikom atmosferycznym takim jak np. wiatr (co zresztą wskazali sami skarżący, że celem odeskowania bocznych ścian obiektu była ochrona przed wiatrem). W ocenie składu orzekającego organy prawidłowo ustaliły, że przedmiotem ich kontroli był obiekt budowlany, który posiada cechy wiaty.

W dacie budowy obiektu (maj 2020 r.) nie stanowił on przedmiotu uzyskania zgody budowlanej (pozwolenia na budowę lub zgłoszenia).

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, jeśli łączna liczba tych wiat na działce nie przekracza dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 30 ust. 1 pkt 10) oraz zgłoszenia robót (art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego.).

Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. (sygn. akt: II OPS 1/16), "do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine". Innymi słowy, dany obiekt może być poddany ocenie również pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego).

W niniejszej sprawie tymi przepisami są regulacje uchwały nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego wzdłuż ul. [...] pomiędzy ul. [...] i [...] na obszarze miasta J. (opublikowano: Dziennik Urzędowy Województwa W. nr [...]).

Działka skarżących nr [...] znajduje się w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia. Obszar ten został objęty postanowieniami Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego wzdłuż ul. [...] pomiędzy ul. [...] i [...] na obszarze miasta J. (opublikowano: Dziennik Urzędowy Województwa W. nr [...]). Zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego dla przedmiotowego terenu zgodnie z § 9 ust. 4 uchwały dopuszcza się w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia wyłącznie lokalizację miejsc postojowych lub zieleni niskiej i średniej z zastrzeżeniem lit. d, przy czym zgodnie z lit. d jedynie po skablowaniu linii przewiduje się lokalizację budynków.

Skarżący zarzucają, że organy nie rozważyły uznania przedmiotowej wiaty za miejsce parkingowe zadaszone. Wskazują przy tym na § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Sąd wskazuje, że w § 19 rozporządzenia określono zasady sytuowania stanowisk postojowych, w tym również zadaszonych oraz otwartych garaży wielopoziomowych. W związku z powyższym Sąd wyjaśnia, że należy wyróżnić 3 kategorie miejsc postojowych określonych w tym przepisie: (1) miejsca postojowe, (2) zadaszone miejsca postojowe, (3) otwarte garaże wielopoziomowe. Zgodnie z tzw. zasadą racjonalnego ustawodawcy, gdyby intencją rady gminy uchwalającej plan, było dopuszczenie możliwości budowy zadaszonych miejsc postojowych, to powinna ona zawrzeć w przepisach tego planu odpowiednie regulacje, natomiast dopuszczono lokalizację w strefie ochronnej jedynie miejsc postojowych oraz roślinności niskiej i średniej.

Biorąc pod uwagę cel takich uregulowań, czyli bezpieczeństwo i ochrona, należy wziąć pod uwagę, że przedmiotowa wiata, gdyby hipotetycznie posiadała bramę garażową, zostałaby uznana za garaż, budynek, którego lokalizacja na tym obszarze jest zakazana. Niemniej bramy garażowej wiata nie posiada. Jednak ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynika, że obiekt ten pełni funkcję nie tylko miejsca postojowego, a również funkcję gospodarczą. Znajdują się w nim: rower, regał, krzesło, wiadra, pojemniki, elementy drewniane, prawdopodobnie torba i inne niemożliwe do zidentyfikowania na podstawie fotografii przedmioty. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że wiata nie może zostać uznana za zadaszone miejsce postojowe.

Podsumowując Sąd wskazuje, że wybudowany obiekt na działce [...] organy prawidłowo uznały za wiatę, a nie za zadaszone miejsce postojowe. Wiata ta została wybudowana niezgodnie z uregulowaniami uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego wzdłuż ul. [...] pomiędzy ul. [...] i [...] na obszarze miasta J., która dla przedmiotowego terenu, zgodnie z § 9 ust. 4 uchwały, dopuszcza w strefie ochronnej od linii energetycznej wysokiego napięcia wyłącznie lokalizację miejsc postojowych lub zieleni niskiej i średniej z zastrzeżeniem lit. d, przy czym zgodnie z lit. d jedynie po skablowaniu linii przewiduje się lokalizację budynków.

Powyższy zapis jest racjonalny, gdyż chodzi o to, by z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa w strefie ochronnej linii energetycznej nie znajdowały się żadne obiekty wzniesione ponad poziom gruntu.

Zapis art. 51 ust 7 ustawy Prawo budowlane określa, że " przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 7". - "Art. 50. 1. W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

2) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach."

Biorąc pod uwagę, że budowa na działce nr [...] w J. wiaty nie jest przypadkiem określonym w art. 48 czy 49b p.b. i jest bezsprzecznym, że jej lokalizacja stanowi naruszenie przepisów prawa miejscowego, zastosowanie przywołanej wyżej normy dla doprowadzenia ich do zgodności z prawem jest zasadne.

Przepisy zawarte w art. 51 ust. 1 wyraźnie określają, iż "właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, (...) .

Regulacja zawarta w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować. Jeżeli bowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło nieusuwalne naruszenie prawa, organ jest obowiązany wydać decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Drugi punkt art. 51 ust. 1 to postępowanie dotyczące robót budowlanych podlegających legalizacji. Gdy okaże się w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, iż jest możliwe doprowadzenie robót (obiektu) do stanu zgodnego z prawem, wówczas organ zobowiązany jest nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót, określając termin ich wykonania. Konsekwencją takiej procedury jest wydanie decyzji, poprzedzonej postępowaniem wyjaśniającym, wykazującej możliwość legalizacji lub jej brak, w razie naruszenia obowiązujących przepisów. Nakaz rozbiórki jest rozwiązaniem ostatecznym, które stosuje się wówczas, gdy w inny sposób stan naruszenia prawa nie może zostać usunięty - w szczególności, gdy nawet wykonanie dodatkowych robót i czynności nie umożliwi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

W przedmiotowym postępowaniu w sprawie wiaty doprowadzenie jej do zgodności z przepisami jest możliwe tylko przez usunięcie obiektu, a więc przez dokonanie rozbiórki. Tylko likwidacja (rozbiórka) obiektu z aktualnej lokalizacji będzie zgodna z prawem. W tej sytuacji orzeczenie rozbiórki jest konieczne.

Zgodnie z zapisem art. 52 p.b. "Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51" .

Z dyspozycji tej wynika, że w pierwszej kolejności obowiązki wynikające z zapisu art. 49b winny być nakładane na inwestora. W utrwalonym orzecznictwie sądowo - administracyjnym wyrażony został pogląd, że obowiązki wynikające z art. 52 obciążają inwestora pod warunkiem, że posiada on (w dacie orzekania) uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłoby mu na wykonanie nakazu ( wyroki NSA z dnia 27 marca 2007r., II OSK 522/06 ; z dnia 6 marca 2008r., II OSK 158/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20.03.2013r., II SA/Gd 6/13)

W dacie orzekania, zarówno inwestorem, jak i właścicielem, wiaty o konstrukcji stalowej są W. T. i J. T.. Tak więc adresatem obowiązków wynikających z konieczności doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami mogą być wyłącznie skarżący, którzy posiadając prawa do nieruchomości mają też związane z nim obowiązki - również te, wynikające z zapisu art. 52 p.b.

Na etapie postępowania sądowego skarżący przedłożyli uzgodnienie E. O. S.A. Oddział w K. w zakresie lokalizacji drewnianej wiaty na terenie działki [...]. Sąd wziął pod uwagę ten dokument, jednak należy podkreślić, że nie zmienia on faktu niezgodności wybudowanej wiaty z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzgodnienie to może ewentualnie stanowić podstawę do wnioskowania do organu uchwałodawczego o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w przedmiotowym zakresie.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.