Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 698/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44,  art. 52
journal: Dz.U. 1962 nr 47 poz 227
law: Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia del. WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi G. G. i E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń finansowych związanych z lokalem mieszkalnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. i E. (małżonków) G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta R. z dnia [...] nr [...] w części nakładającej na jej adresata obowiązek uiszczenia kwoty [...] zł. Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z wnioskiem G. i E. G. z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...]nr [...]. tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej

i użytkowej postanowiło zwrócić wyżej wymienione pismo wnoszącemu. W uzasadnieniu organ orzekający wskazał, że wnioskodawcy zwrócili się

o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, w części nakładającej obowiązek uiszczenia kwoty [...] zł., jako dotkniętej wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ podniósł, że żądanie powyższe nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej. Na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 31 z 2005 r., poz. 266 ze zm.) ustawa ta ma zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Oznacza to, że od dnia 10 lipca 2001 r. wszelkie sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych w ogóle nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. Cytowany przepis nie wyklucza dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z zakresu spraw dotyczących najmu lokali mieszkalnych, wydaną przed wejściem w życie ustawy. Niedopuszczalne jest tylko wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, w przypadku wystąpienia przyczyn nieważności. Natomiast zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego,

a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy

z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu. Na podstawie art. 66 § 4 K.p.a. organ nie może jednak zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy. Według zaś art. 199 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji publicznej lub sąd administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe. Analiza unormowań art. 66 § 3 i 4 K.p.a. i art. 199 K.p.c. prowadzi do wniosku, że o właściwości decyduje ten organ (organ administracji publicznej lub sąd), do którego zainteresowany skierował podanie lub pozew.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca złożył w dniu [...] pozew do Sądu Rejonowego w R. o zasądzenie od pozwanej Gminy R. kwoty uiszczonej tytułem kaucji mieszkaniowej w dniu [...] tj. po otrzymaniu decyzji o przydziale lokalu. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt [...] powództwo zostało oddalone. Wobec tego, że sprawa została już merytorycznie rozstrzygnięta przez sąd powszechny, wniosek o stwierdzenie nieważności, złożony w tej samej sprawie podlegał zwrotowi. Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856zpóźn.zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwrotu podania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

Nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie żądanie dotyczy zasadności nałożenia na wnioskodawców obowiązku uiszczenia kwoty [...] zł. tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej, a zatem nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej. Na podstawie bowiem art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 31 z 2005 r., poz. 266 ze zm.), ustawa ta ma zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Oznacza to, że od dnia 10 lipca 2001 r. wszelkie sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. W niniejszej sprawie wnioskodawca złożył do Sądu Rejonowego w R. pozew o zasądzenie od Gminy R. kwoty uiszczonej dnia [...] tj. po otrzymaniu decyzji

o przydziale lokalu, tytułem kaucji mieszkaniowej. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] powództwo zostało oddalone. Podniesione we wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności dotyczące zamiaru wystąpienia

z powództwem z art. 417 Kodeksu cywilnego, do czego konieczne jest stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji we właściwym postępowaniu, nie ma wpływu na właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono - zwraca je wnoszącemu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, G. i E. G. wnieśli o uchylenie w całości obydwu postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jako naruszających art. 27 ust. 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazali zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyrokiem z dnia 31 lipca 2008 r. WSA w Gliwicach w sprawie IV SA/GL 207/08 uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie SKO w K. z[...] W motywach rozstrzygnięcia Sąd zważył, że z zestawienia przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów z unormowaniem art. 1 tej ustawy wynika, że cytowana ustawa - także w odniesieniu do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 10 lipca 2001 r. - ma zastosowanie tylko

w zakresie objętym jej regulacją tj. do zasad i form ochrony praw lokatorów oraz zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Unormowanie art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, odnosi się zatem do stosunków prawnych, powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, z tym że w zakresie, który został określony w art. 1 tej ustawy. Natomiast wniosek G. i E. G. dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] - w części nakładającej obowiązek uiszczenia kwoty 7.137,20 zł. z tytułu uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej - jako dotkniętej wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przede wszystkim podkreślenia zatem wymagało, zauważył Sąd, że zakres regulacji ustawy o ochronie praw lokatorów, której przepisy na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy, znajdują zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, został - wyczerpująco - określony w art. 1 tej ustawy. W związku z tym przepisy tej ustawy nie zawierają żadnych własnych unormowań dotyczących postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z zakresu najmu lokalu. Nie zawierają także wyłączenia stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania w trybach nadzwyczajnych, w tym postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z zakresu najmu lokalu, wydanej przed datą wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów. W związku z tym, w sprawach z wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji, wydanych przed datą wejścia w życie tej ustawy, znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd rozpoznający poprzednio sprawę nakazał przy ponownym rozpoznaniu uwzględnienie wykładni przepisu art. 27 ust. 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, według której cytowana ustawa - także

w odniesieniu do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 10 lipca 2001 r. - ma zastosowanie tylko w zakresie objętym jej regulacją tj. do zasad i form ochrony praw lokatorów oraz zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Ponadto organ administracji uwzględni, że przepisy tej ustawy nie zawierają wyłączenia stosowania przepisów k.p.a. dotyczących postępowania w trybach nadzwyczajnych, w tym postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności -

w sprawach zakończonych decyzją ostateczną z zakresu najmu lokali mieszkalnych, wydaną przed datą wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów. W związku

z tym, w sprawie z wniosku G. i E. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] w części dotyczącej nałożenia obowiązku uiszczenia określonej kwoty z tytułu uzyskania powierzchni mieszkalnej i użytkowej, znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i wniosek podlega rozpoznaniu przez organ administracji publicznej, konkludował poprzednio Sąd.

Stosownie do przepisu art. 153 P.p.s.a. powyższa ocena prawna i wskazania wiążą Sąd i organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Decyzją z dnia [...] SKO w K. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta R.

z [...]. W motywach orzeczenia organ administracji publicznej po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy podniósł między innymi, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji czy postanowienia wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Przed wszczęciem postępowania (postępowanie wstępne) organ przeprowadza analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się bądź wszczęciem postępowania bądź odmową wszczęcia postępowania w przypadku jego niedopuszczalności, przy czym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - zgodnie z art. 157 § 3 kpa - następuje w drodze decyzji.

Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W rozpatrywanej sprawie żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] w części nakładającej na jej adresata obowiązek uiszczenia kwoty [...] tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej decyzji organu pierwszej instancji.

Dalej zważono, że możliwe jest żądanie stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie żądanie nie dotyczy jednak części decyzji administracyjnej, lecz dokonanej na tej decyzji adnotacji: "kwotę [...] za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i użytkową wpłacono w dniu [...] w Ajencji PKO tut. Urzędu".

Adnotacja ta ma charakter wyłącznie informacyjny, została umieszczona na decyzji w 5 dni po jej wydaniu i nie stanowi żadnego z elementów decyzji wymienionych w art. 107 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

W rozpatrywanej sprawie oznaczona w żądaniu "część" nie jest jednak częścią decyzji

i - wbrew stanowisku strony - nie nakłada ona na adresata decyzji żadnego obowiązku, nie jest częścią rozstrzygnięcia, lecz - jak wskazano wyżej - ma charakter wyłącznie informacyjny. W związku z tym organ odwoławczy podniósł, iż wszczęcie postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] "w części nakładającej na jej adresata obowiązek uiszczenia kwoty [...] tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej", jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, gdyż wskazana w żądaniu "część" nie jest elementem składowym tej decyzji.

G. i E. G. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy

o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] Uzasadniając ten wniosek procesowy strony podniosły, że w decyzji z dnia [...] zawarto obowiązek

uiszczenia kwoty [...] zł za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną tytułem

uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej.

Zdaniem odwołujących się tą część decyzji traktować należy jako jej element materialnoprawny. Dlatego konieczne jest wzruszenie aktu administracyjnego, a to

z uwagi na okoliczność, iż do obliczenia wyżej wskazanej kwoty doszło

w postanowieniu z dnia [...] którym bezpośrednio ustalono obowiązek uiszczenia wyżej wskazanej opłaty.

Postanowienie z dnia [...] Urzędu Miasta R. znak[...], mocą którego zobowiązano E. G. do uiszczenia opłaty w wysokości [...] za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną, jako co do zasady nie podlegające zaskarżeniu, daje podstawę do kwestionowania wad zawartych w tymże postanowieniu, które zostały inkorporowane niejako do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a zatem do decyzji z dnia [...] Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. utrzymało w mocy decyzję własną z [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, uregulowana w przepisach art. 156-159 Kpa, ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, z uwagi na tkwiące w niej kwalifikowane wady odnoszące się do stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego na podstawie tej decyzji w zakresie jego elementów podmiotowych (organu, strony), przedmiotowych (uprawnień, praw lub obowiązków wymienionych w rozstrzygnięciu) oraz podstawy prawnej.

Podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności,

iż postanowienie z dnia [...] mocą którego zobowiązano E. G. do uiszczenia opłaty za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną, jako co do zasady nie podlegające zaskarżeniu, daje podstawę do kwestionowania wad zawartych w tymże postanowieniu, które zostały inkorporowane niejako do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a zatem do decyzji z dnia [...] - na etapie zaskarżenia samej decyzji nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z treścią art. 142 Kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W rozpatrywanej sprawie mamy natomiast do czynienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji "w części nakładającej na jej adresata obowiązek uiszczenia kwoty [...] zł tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej", która to "część" nie jest elementem składowym tej decyzji, zauważyło Kolegium.

We wniesionej skardze sądowoadministracyjnej E. i G. G. zaskarżyli decyzje SKO w K. wydane w obu instancjach i domagali się:

- uchylenia w całości zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jako wydanych z obrazą przepisów art. 107 § 1 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że w decyzji z dnia [...] nr [...] Prezydenta Miasta R. znajduje się adnotacja o uiszczeniu kwoty [...] za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną.

Tej części decyzji nie można traktować wyłącznie jako adnotacji, gdyż stanowi ona jej element materialnoprawny, a to z uwagi na fakt, że postanowienie z dnia [...] Urzędu Miasta R. znak[...] , mocą którego zobowiązano E. G. do uiszczenia opłaty w wysokości [...] za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną, jako co do zasady nie podlegające zaskarżeniu, daje podstawę do kwestionowania wad zawartych w tymże postanowieniu, które zostały inkorporowane niejako do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, tylko na etapie zaskarżania samej decyzji.

Stanowisko co do niezaskarżalności postanowienia z dnia [...] Urzędu Miasta R. znak [...] SKO w K. zaprezentowało w swoim postanowieniu z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., mocą którego odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Nadto podnieść trzeba, że na podstawie art 142 k.p.a. uznać trzeba, że skoro postanowienie z dnia [...] Urzędu Miasta R. znak [...] było niezaskarżalne, to zarzuty wobec niego można było zgłaszać w odwołaniu od decyzji, a zatem dopiero w decyzji z dnia [...] nr [...] Prezydenta Miasta R. rozstrzygnięcie wyżej wskazanego postanowienia zostało utrzymane w mocy i ze względu na to, iż w decyzji rozstrzyga się co do istoty sprawy, to decyzja ta musiała niejako (immamentnie) zawierać w sobie element rozstrzygnięcia z przedmiotowego postanowienia. Postanowienia jako instytucja do rozstrzygania kwestii wpadkowych i proceduralnych nie mogła zawierać rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, jakim był nakaz zapłaty opłaty w wysokości [...] za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną.

Skarżący dopiero na podstawie zaskarżonej decyzji uiścili nałożoną na nich opłatę, a nie na podstawie wyżej cytowanego postanowienia. Potwierdza to, że zaskarżona decyzja zawierała w sobie także rozstrzygnięcie o wysokości opłaty za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że podnoszone zarzuty, iż postanowienie z dnia [...] mocą którego zobowiązano E. G. do uiszczenia opłaty za uzyskaną powierzchnię mieszkania i ogólną, jako co do zasady nie podlegające zaskarżeniu, daje podstawę do kwestionowania wad zawartych w tymże postanowieniu, które zostały inkorporowane niejako do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a zatem do decyzji z dnia [...] - na etapie zaskarżenia samej decyzji nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z treścią art. 142 Kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W rozpatrywanej sprawie mamy natomiast do czynienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji "w części nakładającej na jej adresata obowiązek uiszczenia kwoty [...] zł tytułem uzyskanej powierzchni mieszkalnej i użytkowej", która to "część" nie jest elementem składowym tej decyzji. Adnotacja ta ma charakter wyłącznie informacyjny i nie nakłada ona na adresata decyzji żadnego obowiązku, nie jest częścią rozstrzygnięcia, została umieszczona na decyzji po jej wydaniu i nie stanowi żadnego z elementów decyzji wymienionych w art. 107 § 1 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270. zwanej dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ administracji prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta R. z dnia [...]nr [...]

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej, bowiem ogólną zasadą wyrażoną w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej K.p.a.), jest ochrona jej trwałości. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest w przypadkach określonych w art. 156 § 1 K.p.a. organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ (por. art. 157 § 1 K.p.a.).

W postępowaniu nieważnościowym organ orzekający ogranicza się jedynie do rozważania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. W jego trakcie nie następuje ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy i nie ma możliwości rozstrzygania w tym przedmiocie, którego dotyczyła istota sprawy. Tryb nadzwyczajny ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia tylko z punktu widzenia ściśle określonych przesłanek, które wymienione zostały katalogowo w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a.

Rozstrzygnięcie zarzutów skargi sprowadzało się w niniejszej sprawie do rozważenia, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawidłowo oceniło, iż decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o udzieleniu zezwolenia E. G. i A. H. na dokonanie zamiany lokali mieszkalnych i przydział nowego lokalu mieszkalnego, została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. lub z naruszeniem którejś z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.

Materialnoprawną podstawę omawianej decyzji stanowiły przepisy art. 44 i 52 ustawy z dnia 30 stycznia 1959r. Prawo lokalowe (Dz.U. z 1963r. Nr 47, poz. 227). Art. 52 ust. 1 ustawy stwierdzał, że w przypadkach gdy osoby zajmujące samodzielne lokale mieszkalne zwracają się do właściwego dla spraw lokalowych organu prezydium rady narodowej o zezwolenie na wzajemną zamianę lokali, a normy zaludnienia, z których osoby te korzystają, nie zostają wskutek zamiany naruszone, organ ten może udzielić zezwolenia na tę zamianę. Organ ten odmówi udzielenia zezwolenia, jeżeli na skutek zamiany nastąpi nadmierne zagęszczenie jednego z lokali będących przedmiotem zamiany lub gdy jeden z lokali podlega opróżnieniu z innych przyczyn (przeniesienie się do lokalu spółdzielczego, domu jednorodzinnego, przeniesienie się do innej miejscowości itp.). Jeżeli jeden z lokali będących przedmiotem zamiany wyposażony jest w urządzenia techniczne, których nie ma w innym lokalu, zezwolenie na zamianę uzależnione jest od uiszczenia na rzecz funduszu mieszkaniowego opłaty na zasadach i w wysokości ustalonej przez Ministra Gospodarki Komunalnej w drodze rozporządzenia. Jednocześnie cytowana ustawa w art. 12 ust 1 uzależniała najem lokali znajdujących się w zarządzie organów prezydiów rad narodowych lub innych jednostek państwowych, od wpłacenia kaucji, która to kaucja stanowiła zabezpieczenie utrzymania lokalu mieszkalnego w należytym stanie (ust. 4). Oprócz wymienionych wyżej należności, obowiązujące w dacie wydania przedmiotowej decyzji przepisy, przewidywały także w przypadku zamiany mieszkania o większej od dotychczas zajmowanej powierzchni użytkowej, wniesienie wpłaty na rzecz miejskiego (powiatowego) funduszu mieszkaniowego. Regulacje w tym względzie zawierało zarządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 stycznia 1972r. w sprawie zamiany lokali mieszkalnych (M.P. Nr 8, poz. 53 ze zm.), wydanego na podstawie § 17 ust. 4 uchwały nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971r. w sprawie zasad przydziału mieszkań (M.P. Nr 60, poz. 397).

Z powyższego wynika, że wszystkie z wymienionych opłat miały różny charakter, na co wskazują podstawy prawne ich wprowadzenia, a także sposób naliczenia i cel, na jaki te należności były przeznaczane. Przywołane regulacje wskazują także, że decyzja będąca przedmiotem postępowania "nieważnościowego" była wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1959r. Prawo lokalowe, czyli aktu prawnego funkcjonującego w ówczesnym systemie prawnym państwa, uchwalonego przez Sejm, którego z kolei kompetencje do stanowienia tego typu aktów wynikały z ustawy zasadniczej, tj. art. 15 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952r. (Dz.U. Nr 53, poz. 232 ze zm. – stan prawny podany na dzień wydania decyzji). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, iż podstawa prawna decyzji administracyjnej musi pozostawać w pełnej zgodności z jej prawnym charakterem, a więc z tym, że jest ona indywidualnym aktem administracyjnym.

Organ administracji publicznej jest obowiązany powołać przepis prawa stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, którym z zasady jest przepis prawa administracyjnego lub prawa finansowego. Trudno zaakceptować pogląd, że omawiana decyzja nie posiadała podstawy prawnej. Wydana została bowiem na podstawie i w granicach art. 44 i art. 52 ustawy z dnia 30 stycznia 1959r. Prawo lokalowe, zatem zawarte zostały w akcie o charakterze powszechnie obowiązującym oraz odnosiły się wprost do zasad i trybu postępowania w przypadku zamiany lokali mieszkalnych. Bezspornym jest także, że decyzja z dnia [...] została wydana przez Prezydenta Miasta R., a podpisał ją w imieniu organu Wiceprezydent R. Stosownie do art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958r. o radach narodowych (Dz.U. z 1973r. Nr 47, poz. 277 ze zm.) prezydent miasta był terenowym organem administracji państwowej w mieście liczącym powyżej 100 tys. mieszkańców oraz w mieście będącym siedzibą wojewódzkiej rady narodowej. Organowi temu przypisane były różne kompetencje, wśród których znajdowało się wykonywanie zadań rad narodowych (art. 49 ust. 3 przywołanej ustawy). W zakresie tym prezydent miasta działał jako organ wykonawczy i zarządzający rady narodowej. Posiadał także kompetencje do wydawania w I instancji decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji państwowej (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Kwestionowaną przez skarżących częścią decyzji jest zapis o treści: "Kwotę [...] zł za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i użytkową wpłacono w dniu [...] w Ajencji PKO tut. Urzędu." Został on umieszczony na drugiej stronie decyzji, pod pouczeniem o sposobie wniesienia odwołania i pod podpisem osoby wydającej ten akt. Z treści zapisu wynika, że został dokonany co najmniej w dniu [...], a zatem co najmniej w piątym dniu po wydaniu decyzji. Mając na względzie te ustalenia należy podzielić pogląd organu odwoławczego, iż przywołany zapis jest jedynie adnotacją dokonaną na karcie decyzji, stwierdzającą uiszczenie opłaty za uzyskaną powierzchnię mieszkalną. Adnotacja ma charakter informacyjny, nie nakłada bowiem na adresata decyzji żadnego obowiązku, nie jest częścią rozstrzygnięcia i nie stanowi żadnego z elementów decyzji wskazanych w art. 107 § 1 K.p.a. Z uwagi na datę dokonania adnotacji, nie można jej także uznać za tzw. inne składniki decyzji, o jakich mowa w art. 107 § 2 K.p.a., np. warunek, termin, czy zlecenie (por. wyrok NSA z 10 lutego 2009r., II GSK 714/08 opubl. Lex 515980).

Podkreślić należy, że wadliwości wskazane w art. 156 § 1 K.p.a. w tym w pkt 2 tego przepisu, dotyczą treści samej decyzji bądź też rażącego naruszenia procedury administracyjnej na etapie poprzedzającym jej wydanie. Wydaniem decyzji jest natomiast czynność procesowa organu administracji publicznej polegająca na podpisaniu rozstrzygnięcia, zawierającego wymagane przepisem art. 107 i 108 K.p.a. elementy. Stąd trudno uznać przedmiotem oceny "postępowania nieważnościowego" decyzji z dnia [...] inny akt, jakim jest postanowienie zobowiązujące E. G. do opłaty w wysokości [...] zł za uzyskaną powierzchnię mieszkalną i ogólną w wyniku zamiany mieszkania. Przywołane rozstrzygnięcie miało swoją podstawę w art. 106 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30 poz. 168 ze zm.)., który w dacie wydania postanowienia stwierdzał, że w toku postępowania organ administracji państwowej wydaje postanowienia, a postanowienia te dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Przepisy art. 107 K.p.a. i pouczenie zawarte w postanowieniu z [...], przewidywały prawo wniesienia przez strony zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Strona miała zatem możliwość zakwestionowania postanowienia w trybie odwoławczym.

Reasumując powyższe, organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, iż przy wydawaniu decyzji przez Prezydenta Miasta R. nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Przyjmuje się w orzecznictwie, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko z powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm. W ocenie Sądu sytuacja taka w sprawie nie zachodzi, a ponadto pozostałe podstawy stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 K.p.a. również nie mają tu zastosowania.

W świetle powyższych rozważań skarga jest nieuzasadniona, dlatego stosownie do art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.