Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 320/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12, par. 19
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] znak: [...], II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej: "Pr. bud.") w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443 ze zm.), odstąpił od nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia wiaty zlokalizowanej na nieruchomości przy [...] w [...], działka nr ewid.[...], przy granicy z działką nr ewid.[...], do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że M. K., współwłaściciel nieruchomości przy [...] w [...], zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o interwencję w sprawie budowy garażu na nieruchomości przy [...] (dz. nr [...]), przy granicy z nieruchomością przy [...] (dz. nr [...]). Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] Na skutek skargi M. K. i D. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylił jednak decyzje organów obu instancji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt II OSK [...], oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], umorzył w całości z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego przez J. i C. Z. na nieruchomości przy [...] w [...], działka nr ewid.[...], przy granicy z działką nr ewid.[...] Decyzja ta została w wyniku postępowania odwoławczego uchylona decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarga na decyzję [...]INB została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po [...]. Wyrok ten stał się prawomocny po oddaleniu skargi kasacyjnej, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1967/16.

Kierując się wskazaniami zawartymi w powyższych wyrokach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ponownie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ustalono, iż właścicielem nieruchomości przy [...] (dz. nr [...]) w [...], ujawnionym w księdze wieczystej nr [...], jest J. Z.. Na nieruchomości tej znajduje się, będący przedmiotem niniejszego postępowania, obiekt wolnostojący – wiata o konstrukcji stalowej, o powierzchni zabudowy mierzonej po obrysie słupków zewnętrznych [...] m2. Obiekt ten znajduje się przy granicy z nieruchomością przy [...], działka nr [...] i został postawiony w październiku 2012 r. Dla tego obiektu zostało dokonane zgłoszenie w dniu [...] czerwca 2012 r. w Starostwie Powiatowym w [...] – Starosta [...] nie wniósł wobec tegoż zgłoszenia sprzeciwu.

Ponadto na nieruchomości przy [...], działka nr [...], znajduje się budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy [...] m2, z dobudowaną wiatą o konstrukcji metalowej, pokrytej płytą ondulinową, od spodu z podbitką panelami boazeryjnymi z PCV, wsparta na słupkach metalowych z profili [...] sztuk 5, reszta konstrukcji nośnej wkuta w ścianę budynku mieszkalnego. Powierzchnia zabudowy wiaty po obrysie zewnętrznym słupków stanowi [...] m2. Wiata została wykonana w 1993 r. Na wykonanie wiaty właściciel nieruchomości nie posiadał jakichkolwiek dokumentów. Dodatkowo na nieruchomości, przy granicy z działką nr [...], znajduje się obiekt wolnostojący altany ogrodowej o kształcie sześciokąta, o konstrukcji drewnianej, z ażurowymi ścianami drewnianymi (o wysokości ściany 1,20 m) i na podmurówce z kamienia (wysokość podmurówki - 0,75 m), w jednym z rogów altany grill murowany. Powierzchni zabudowy altany to 7,18 m2. Obiekt ten, jak wynika ze zdjęć satelitarnych, dostępnych w [...], istniał już w dniu [...] lutego 2012 r., natomiast zgłoszenie budowy tego obiektu zostało dokonane dopiero w dniu [...] września 2012 r. w Starostwie Powiatowym w [...]. Pismem z dnia [...] października 2012 r., znak: [...], Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] poinformował PINB, iż nie wniósł wobec tego zgłoszenia sprzeciwu.

Powołując się na wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1715/13 organ I instancji wskazał, że ustalenie, iż budowa przedmiotowej wiaty została zgłoszona w sytuacji, gdy na działce nr [...] istniały już co najmniej dwa obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, konieczne jest przyjęcie, że zgłoszenie to nastąpiło z naruszeniem prawa – budowa wiaty wymagała pozwolenia na budowę. Zaś konsekwencją takiego ustalenia jest konieczność wszczęcia stosownego postępowania naprawczego.

Wobec faktu, że sporna wiata została wybudowana na podstawie zgłoszenia wykonania robót budowlanych, dokonanego z naruszeniem prawa budowlanego (w chwili dokonania zgłoszenia istniały już na nieruchomości dwie inne wiaty), do jej budowy zastosowanie ma art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Celem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. jest doprowadzenie wykonanych lub wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego). Ustalenie, że wykonane roboty budowlane były zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, stanowi podstawę do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego.

Organ I instancji ustalił, że teren nieruchomości przy [...] w [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sam obiekt wiaty jest w dobrym stanie technicznym i wybudowany jest zgodnie ze sztuką budowlaną. Rozważono także kwestię zgodności obiektu z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.; dalej: "R.w.t.b."), w tym § 12 tegoż rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia, przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Skoro więc wiata nie spełnia wymogów definicji zawartych w art. 3 pkt 2 Pr. bud. i nie jest budynkiem, to nie odnoszą się do niej unormowania R.w.t.b., w tym zawarte m.in. § 12, § 13, § 57-60 i § 270. Przepisy te odnoszą się bowiem do warunków, jakie winny spełniać budynki i pomieszczenia w budynkach w zakresie odległości od granicy działek, jak i od innych obiektów, nasłonecznienia i zacienienia oraz usytuowania z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Wobec powyższego orzeczono o odstąpieniu od nałożenia obowiązków.

W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2018 r. do Inspektor Nadzoru Budowlanego M. K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości przez [...]INB poprzez nakazanie rozbiórki wiaty jako wybudowanej przy granicy sąsiedzkiej i jako trzeciego obiektu wbrew przepisom ustawy - Prawo budowlane, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zgodnie z przepisami i w oparciu o wyroki WSA w [...] oraz NSA, które w sposób jednoznaczny dają wskazówkę dla PINB w [...] a które to wyroki organ całkowicie zlekceważył.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na treść art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 443), przy załatwianiu tej sprawy mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] czerwca 2015 r. (czyli do dnia wejścia w życie wspomnianej nowelizacji). Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, organ I instancji prawidłowo powołał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, wskazując w niej przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).

Następnie wskazano, że w oparciu o wiążące oceny prawne sądów administracyjnych organ I instancji prawidłowo przyjął, że w dacie budowy przedmiotowej wiaty o powierzchni zabudowy [...] m2 (przy granicy z działką nr [...]), na działce nr [...] położonej przy [...] w [...] istniały już dwa obiekty budowlane odpowiadające wymogom art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. Mianowicie wiata przy budynku mieszkalnym posadowionym na wspomnianej działce oraz wolnostojąca altana (o powierzchni zabudowy 12 m2 o kształcie sześcioboku z murowanym grillem), która chociaż była przedmiotem zgłoszenia z dnia [...] września 2012 r., to jednak istniała już w dniu [...] września 2012 r. (co wprost wynika z ogólnie dostępnych zdjęć satelitarnych; ściślej: dostępnych w programie [...]). Skoro zaś w dacie budowy przedmiotowej wiaty na działce nr [...] o powierzchni 462 m2 istniały już - jak wykazano powyżej - dwa obiekty budowlane odpowiadające wymogom zawartym w art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., to budowa tej wiaty nie wymagała dokonania skutecznego zgłoszenia, lecz uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Pomimo tego budowa tej wiaty stanowiła przedmiot zgłoszenia J. Z. z dnia [...] czerwca 2012 r., co do którego sprzeciwu nie wniósł Starosta [...] (pismo z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. [...]), w związku z czym - jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] - konieczne jest przyjęcie, iż zgłoszenie to nastąpiło z naruszeniem prawa (budowa wiaty wymagała pozwolenia na budowę). Konsekwencją takiego ustalenia jest natomiast konieczność wszczęcia stosownego postępowania naprawczego.

Skoro natomiast organ I instancji prawidłowo do załatwienia tej sprawy zastosował przepisy art. 51 ust. 1 Pr. bud., to konieczne jest ustalenie, czy istniały podstawy akurat do odstąpienia od nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wiaty posadowionej na działce nr [...] (przy granicy z działką nr [...]). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądu administracyjnego w przypadku, gdy nie zachodzi potrzeba nakładania na inwestorów obowiązków wynikających z powyższego przepisu, organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do odstąpienia od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud.

W związku z tym niezbędne było wyjaśnienie zgodności przedmiotowej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz jej zgodności z przepisami techniczno-budowalnymi oraz zasadami sztuki budowlanej. W tym kontekście podniesiono, że działka, na której wybudowana została wiata stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego, nie jest objęta postanowieniami żadnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Co więcej, art. 51 Pr. bud. nie daje żadnych podstaw prawnych do żądania przedstawienia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, a wystąpienie przezeń z wnioskiem o ich ustalenie spotkałoby się z umorzeniem postępowania administracyjnego. Wobec tego należy przyjąć, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania przedmiotowej budowy z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Co się zaś tyczy jej zgodności z zasadami sztuki budowlanej i przepisami techniczno-budowlanymi stwierdzono, że wedle ustaleń organu I instancji wiata objęta zakresem postępowania administracyjnego jest wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji o braku podstaw do zastosowania w tym przypadku przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wynika to stąd, iż hipoteza § 12 tego rozporządzenia obejmuje tylko budynki. Przepis wstępny § 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia w zakresie budowli tylko wtedy pozwala na zastosowanie przepisów rozporządzenia do budowli, gdy przepis szczególny omawianego rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków.

Z powyższego wynika, że nie istnieją żadne prawne powody, które uzasadniałyby nałożenie na podmioty, o których mowa w art. 52 Pr. bud. obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w odniesieniu do wiaty posadowionej na działce nr [...] (przy granicy z działką nr [...]) położonej przy ul. [...] w [...]. Wobec tego w pełni prawidłowo organ I instancji zaskarżoną decyzją odstąpił od nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud., tym samym legalizując roboty budowlane związane z jej budową.

W skardze z dnia [...] kwietnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uznanie tych decyzji za nieważne, jako wydanych z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 105 §1, art. 106 §1 K.p.a., art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., art. 30 ust. 7 pkt 4 Pr. bud., art. 51 i nast. Pr. bud., a także przepisów § 2, § 12 i § 13 R.w.t.b.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie powiązano obecnej sprawy z uprzednio toczącym się postępowaniem administracyjnym w tej samej sprawie, zakończonej prawomocnymi wyrokami WSA w Poznaniu, sygn. akt II [...] i NSA, sygn. akt II OSK [...].

Następnie skarżący wskazał, że organy zaniedbały wyjaśnienia wielkości działki inwestorów mającej 462 m2 z ilością posadowionych już na niej budowli nadziemnych. Co przy tym istotne, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, trzecia budowla nadziemna na posesji nie jest wiatą, ale służy dla celów użytkowych jako garaż. Podczas wizji lokalnej pracownicy PINB stwierdzili obecność samochodu w tejże budowli, zresztą sami inwestorzy nie kwestionowali takiego przeznaczenia. W zaskarżonej decyzji zabrakło całkowicie informacji, na którą skarżący zwracał uwagę w korespondencji od czerwca 2012 r. kierowanej do PINB w [...], iż inwestorzy już w kwietniu 2012 r. czynili starania w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta i Gminy w [...] o uzyskanie warunków zabudowy garażu w tym samym dosłownie miejscu, co posadowiono budowlę zwaną przez organy budowlane wiatą, a stanowiącą budowlę w celach użytkowych, co jest bezsporne między inwestorami a skarżącym. Wydział ten odmówił wydania warunków zabudowy.

Skarżący zarzucił również, że wybudowany płot z pełnych elementów betonowych podniesiony na odcinku 6,5 m do wysokości 2,98 m przez wmontowaną blachę powoduje ograniczenie nasłonecznienia działki posesja skarżącego, co już w roku bieżącym skutkowało zaschnięciem owoców.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. organ przekazał pismo uczestników postępowania J. i C. Z. informujące o rozebraniu zadaszenia przylegającego do budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji trzeba uwzględnić fakt, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej w czterech uprzednio w niej zapadłych prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, tj. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...], Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1715/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po [...] oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1967/16. Na mocy art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tych orzeczeniach wiążą organy obu instancji, jak i wiążą Sąd w obecnym składzie.

W kontekście powyższego podkreślenia więc wymaga, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w [...] z [...] maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po [...], od którego NSA oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK [...], obowiązkiem organów było w toku prowadzonego postępowania ustalenie, w jaki faktycznie sposób była zagospodarowana działka w dniu dokonywania zgłoszenia budowy spornej wiaty. Art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. ogranicza bowiem możliwość budowy wymienionych w nim obiektów do dwóch "na każde 500 m2 powierzchni działki" bez pozwolenia na budowę. Zatem ustalenie, że budowę przedmiotowej wiaty objęto zgłoszeniem w sytuacji, gdy na działce nr [...] istniały już co najmniej dwa obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., prowadzić będzie do przyjęcia, iż zgłoszenie to nastąpiło z naruszeniem prawa, bowiem budowa wiaty wymagała pozwolenia na budowę. Zaś konsekwencją takiego ustalenia będzie konieczność wszczęcia stosownego postępowania naprawczego.

Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy ustaliły sposób zagospodarowania działki nr [...] w dniu dokonywania zgłoszenia budowy wiaty będącej przedmiotem postępowania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie bowiem wynika, że w dacie zgłoszenia budowy przedmiotowej wiaty o powierzchni zabudowy [...] m2 (przy granicy z działką nr [...]), na działce nr [...] położonej przy [...] w [...] istniały już dwa obiekty budowlane odpowiadające wymogom art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., tj. wiata przy budynku mieszkalnym o pow. [...] m2, wykonana w 1993 r. bez zgłoszenia lub pozwolenia na budowę oraz wolnostojąca altana (o powierzchni zabudowy [...] m2 o kształcie sześcioboku z murowanym grillem), która - chociaż była przedmiotem zgłoszenia z dnia [...] września 2012 r., to jednak istniała już w dniu [...] lutego 2012 r. (k. 104 – 105 akt adm. nr [...], k. 93 – 96 akt adm. nr [...]).

W konsekwencji, skoro sporna wiata została wybudowana na podstawie zgłoszenia robót budowlanych, dokonanego z naruszeniem prawa budowlanego (w chwili dokonania zgłoszenia istniały już na nieruchomości dwa inne obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.), zasadnie organy nadzoru budowlanego kierując się ocena prawną i wytycznymi co do dalszego postępowania określonymi we wspomnianych na wstępie wyrokach, wszczęły postępowanie naprawcze w oparciu o art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Dalej wyjaśnienia wymaga, że z art. 51 ust. 1 Pr. bud. wynika, iż ramach postępowania naprawczego organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji może: 1) nakazać zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nałożyć, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Regulacja art. 51 ust. 1 Pr. bud. dotyczy więc trzech alternatywnych przypadków: 1) samowolnych robót budowlanych, których nie można zalegalizować, 2) samowolnych robót budowlanych podlegających legalizacji, 3) istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Rozpoznawana sprawa winna być zatem załatwiona przez wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Pr. bud. w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud.

W toku rozpoznawanej sprawy organy rozstrzygające uznały, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania przedmiotowej budowy z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem działka, na której posadowiona jest sporna wiata, nie jest objęta postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie istnieją podstawy prawne do żądania przedstawienia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto organy stwierdziły, że sporna wiata została wykonana zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Zdaniem organów nie ma również podstaw do zastosowania w tym przypadku przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przytoczone wyżej ustalenia były podstawą do wydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji stwierdzającej brak konieczności nałożenia na inwestora obowiązków w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem z uwagi na fakt, iż rozpatrywane roboty budowlane spełniają wszystkie wymogi ich zalegalizowania.

Niemniej jednak zdaniem Sądu organy obu instancji nie ustaliły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i przedwcześnie wykluczyły konieczność nałożenia na inwestorów pozostałych obowiązków wskazanych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud., tj. nałożenia na nich obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, czy też rozbiórki obiektu budowlanego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ odwoławczy błędnie uznał, iż nie ma podstaw prawnych do żądania od inwestora przedłożenia w toku postępowania naprawczego decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Sądu możliwe jest bowiem uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy na potrzeby postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50 -51 Pr. bud., tak jak w przypadku trybu legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 – 49 Pr. bud. Co prawda w art. 50-51 Prawa budowlanego brak jest wyraźnego przepisu, który umożliwiałby organowi zobowiązanie inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, to jednak należy mieć na uwadze, że tego rodzaju czynność procesowa bezsprzecznie zmierza do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Osiągnięcie tego stanu, który jest celem postępowania naprawczego, wymaga zgodności ze wszystkimi powszechnie obowiązującymi przepisami, w tym także z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie naprawcze, badając zgodność robót budowlanych z tymi ostatnimi przepisami w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego, może nałożyć obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie decyzji o warunkach zabudowy. Obowiązek ten może obejmować dostarczenie także innych dokumentów wymaganych od podmiotów ubiegających się o pozwolenie na budowę (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II OSK 2180/11). Tylko wówczas budowa będzie spełniać te same warunki zgodności z prawem, co budowa zrealizowana od początku na podstawie i zgodnie z pozwoleniem na budowę. Skoro zatem stosownie do art. 33 ust. 2 pkt 3 Pr. bud. do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy, to również w postępowaniu naprawczym można żądać przedstawienia tego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2775/15, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1834/17 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie przedwcześnie również uznały, że usytuowanie spornej wiaty nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.

W tym kontekście w pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organów, że skoro wiata nie spełnia wymogów definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Pr. bud., to nie odnoszą się do niej unormowania § 12 R.w.t.b. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż wiata posiada dach. Jednakże nie są spełnione pozostałe warunki do uznania jej za budynek, w szczególności nie posiada ścian osłonowych, a tym samym nie jest wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych.

Tym niemniej organy winny ocenić sporną inwestycję również pod kątem zgodności z przepisami § 19 tego rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, że uznanie, iż sporny obiekt jest konstrukcyjnie wiatą, nie wyklucza uznania, że pełni ona funkcję zadaszonego miejsca postojowego. Co prawda przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia wiaty, to w Słowniku języka polskiego (PWN), wiata zdefiniowana jest jako lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, wzniesiona np. nad przystankiem lub parkingiem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że kwalifikacja obiektu budowlanego do tego pojęcia wymaga uwzględnienia m.in. jego funkcji. Zawsze jednak wskazuje się, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem) (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10).

W toku postępowania strona skarżąca konsekwentnie podnosiła, że właściciel działki nr [...] użytkuje przedmiotową wiatę jako zadaszone miejsce postojowe. W aktach sprawy znajduje się przy tym dokumentacja fotograficzna uwidaczniająca samochód osobowy zaparkowany pod sporną wiatą. Od bramy wjazdowej na posesję w kierunku zadaszenia ciągnie się utwardzony kostką brukową dojazd (k. 24 akt adm. nr [...]; k. 93 akt adm. nr [...]).

Tymczasem w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zabrakło w ogóle rozważań w tej kwestii. Z treści § 19 R.w.t.b. wynika natomiast, że wyłączenia od zachowania odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 2 pkt 1 lit. a w przypadku zabudowy jednorodzinnej dotyczą wyłącznie parkingów niezadaszonych (§ 19 ust. 5 i 6 R.w.t.b.). W przypadku więc uznania, że sporna wiata jest zadaszonym miejscem postojowym obowiązkiem organu winno być zweryfikowanie, czy w sprawie spełnione zostały wymogi § 19 R.w.t.b.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), uchylił zaskarżoną decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], znak [...], albowiem wydano je z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud., które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do wskazań opisanych powyżej zgodnie z art. 153 P.p.s.a. W szczególności organ I instancji nałoży na inwestora obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla spornej wiaty, w celu ustalenia, czy jest ona zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ rozważy również, czy sporna wiata nie stanowi zadaszonego miejsca postojowego, do którego mają zastosowanie przepisy § 19 R.w.t.b. W zależności od dokonanych ustaleń organ nałoży na inwestora jeden z obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud., lub też wyda decyzję o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązków w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.