Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1310/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1, art. 17b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2023 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 czerwca 2022 r., znak SKO-NP-4115-680/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L. W. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 10 czerwca 2022 r. (znak SKO-NP-4115-680/21) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z 25 października 2021 r. (znak [...]), którą odmówiono skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skarżący wystąpił 22 września 2021 r. do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Oświadczył, że zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i zebraniu oświadczeń od rodzeństwa skarżącego, organ I instancji decyzją z 25 października 2021 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Przytoczył ustalenia wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że matka skarżącego ma 87 lat i jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Leczy się na choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze, częste zawroty głowy, bóle kręgosłupa, miażdżycę, problemy z poruszaniem się. Skarżący pomaga matce w myciu, ubieraniu, pilnuje przyjmowania leków, zawozi do lekarza, wykupuje leki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, sprząta, pierze, gotuje, podaje posiłki. Wedle oświadczeń rodzeństwa skarżącego, drugi syn niepełnosprawnej mieszka w innej miejscowości, jest obecnie na II grupie inwalidzkiej, pobiera z tego tytułu rentę, ma 3-letnią córkę na utrzymaniu i nie podejmuje się opieki nad matką. Z kolei córka niepełnosprawnej oświadczyła, że również mieszka w innej miejscowości niż matka, ma czwórkę dzieci, pracuje i z tych powodów rezygnuje z opieki nad rodzicem. Organ ustalił również, że decyzjami z 31 lipca 2019 r., 8 października 2019 r., 12 listopada 2020 r. i 8 października 2021 r. został skarżącemu przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Wskazał, że skarżący spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 ze zm.; dalej: ustawa), jednak powodem odmowy przyznania świadczenia było niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b, bowiem niepełnosprawność powstała później niż do 18 lub 25 roku życia.

W odwołaniu skarżący zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, którym uznano za niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b ustawy.

Decyzją z 10 czerwca 2022 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że jest zobowiązany nie tylko do kontroli zasadności zarzutów, lecz także do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Kolegium stanęło na stanowisku, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia. Zaznaczyło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. Kolejno organ ten odniósł się do pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium, ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem czynności wykonywane przez skarżącego, ustalone na podstawie jego oświadczenia i wywiadu środowiskowego, nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące ze starszymi rodzicami, do alimentacji których są zobowiązane. Wykonywanie tych czynności nie zajmuje skarżącemu całego dnia i nie uniemożliwia aktywności tak specyficznej, jak praca we własnym gospodarstwie rolnym. Zdaniem organu skarżący może dostosować godziny pracy do konieczności wykonywania czynności opiekuńczych. W ocenie organu odwoławczego nie można zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Kolegium podkreśliło, że niepełnosprawna jest osobą kontaktową, a z akt sprawy nie wynika, żeby była obłożnie chora (leżąca) i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru opiekuna. Nie można przyjąć, że skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną, zatem nie wyczerpuje on zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zaznaczyło przy tym, że rodzeństwo skarżącego jest zobowiązane w równym stopniu do alimentacji na rzecz matki. Okoliczności, że pracują oni i zamieszkują w innej miejscowości, czy posiadają rodzinę, nie zwalniają tych osób z obowiązku alimentacyjnego. Zwróciło uwagę, że skarżący jest osobą w wieku 48 lat, zdolną do pracy i w jego przypadku nie zachodzi konieczność rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Przyznanie tej osobie świadczenia, przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach niepełnosprawnej.

W skardze wniesionej na opisaną decyzję do sądu administracyjnego podniesiono zarzuty:

– naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

– rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw .z art. 17 ust 1a ustawy poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez pozostałe dzieci niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Skarżący podkreślił, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie. Zdaniem skarżącego, jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawa – zgodnie z wnioskiem skarżącego – została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Skarga więc, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z kolei w myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Stosownie do ustępu 2 cytowanego ostatnio przepisu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22).

Zasadniczy spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do tego, czy zakres opieki, jaką skarżący świadczy niepełnosprawnej w znacznym stopniu matce jest tego rodzaju, że wyklucza jego aktywność zawodową, tj. pracę w gospodarstwie rolnym, a więc, czy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy w tym gospodarstwie, a opieką sprawowaną nad matką, stwierdzić można wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu wyżej wskazanym. Kwestią sporną było też to, czy okoliczność, że poza skarżącym są jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji jego matki, rzutuje na oceny dotyczące spełnienia przez skarżącego normatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na potrzeby ocenianej sprawy zająć także należało stanowisko co do tego, jakie znaczenie, z punktu widzenia kontrolowanych decyzji odmawiających skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma okoliczność, że skarżącemu, w poprzednich latach (2019-2021) przyznawany był specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką.

Zdaniem Sądu, prawidłowo wywiodło w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, że stwierdzony w postępowaniu zakres opieki świadczonej przez skarżącego względem matki, nie jest tego rodzaju, aby całkowicie wykluczał potrzebę rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W realiach kontrolowanej sprawy należy bowiem zauważyć, iż uwarunkowania zdrowotne matki skarżącego wynikają z uzyskanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pozwalają one uznać, że osoba ta dotknięta jest upośledzeniem narządu ruchu (symbol niepełnosprawności 05-R) oraz zaburzeniami głosu, mowy i słuchu (symbol niepełnosprawności 03-L). W toku sprawy wnioskodawca wskazywał, iż jego matka cierpi także na zawroty głowy, nadciśnienie i miażdżycę (k. 20). Na tożsamy zakres dolegliwości zdrowotnych wskazała również niepełnosprawna (k. 19). Stwierdzić jednak trzeba, że wskazywane schorzenia, wykraczające poza zakres orzeczony stopniem niepełnosprawności, nie zostały poparte żadnymi dowodami, zaoferowanymi przez skarżącego w toku postępowania, które zainicjował. Okoliczności zdrowotne matki, w deklarowanym zakresie, pozostały więc całkowicie niewykazane. Nadto, nieudowodniony też pozostał ewentualny wpływ (związek) tychże dolegliwości, na zakres celowej opieki, której mogłaby wymagać matka skarżącego, a której zapewnienie miałoby skutkować potrzebą zaniechania aktywności zawodowej skarżącego. Tymczasem, oceniając stan zdrowia matki skarżącego należy przyjąć, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby osoba ta była leżąca, pampersowana lub np. wymagała karmienia. Z akt sprawy wynika zaś, że – choć przy pomocy syna – to jednak jest ona zdolna do poruszania się (k. 19), jest osobą kontaktową, zdolną do złożenia oświadczenia, tak pisemnego, jak i ustnego (k. 18 i 19). Co więcej – w toku kontrolowanej sprawy – osoba ta odebrała, jako dorosły domownik, korespondencję pocztową adresowaną do skarżącego (k. 23), co w sposób oczywisty wskazuje na niewątpliwą możliwość samodzielnego funkcjonowania w domu podczas nieobecności innych osób (syna). Nota bene, powyżej wskazana okoliczność także poddaje w wątpliwość deklarowany zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, skoro nie był on obecny w miejscu zamieszkania, a kierowaną do niego korespondencję odbiera niepełnosprawna matka.

Słusznie zatem organ ocenił, że stwierdzony w postępowaniu stan zdrowia niepełnosprawnej nie kwalifikuje jej jako osoby obłożnie chorej. Ze stanowiskiem tym w pełni koresponduje ustalony w sprawie zakres opieki, której skarżący dostarcza matce. W złożonym oświadczeniu (k. 20) skarżący podał, że zakres sprawowanej opieki obejmuje: sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, w tym leków, pomoc przy higienie osobistej, przygotowanie odzieży, a w razie potrzeby umawianie wizyt lekarskich. Identycznie zakres ten opisała niepełnosprawna (k. 19) oraz pracownik socjalny (k. 18v), który dodatkowo wskazał na transport do lekarza i załatwianie spraw urzędowych. W ocenie Sądu, mając więc na względnie stwierdzony wyżej stan niepełnosprawnej należało uznać, że czynności opiekuńcze realizowane przez skarżącego względem matki nie mogą być ocenione jako będące na tyle absorbującymi, aby musiały być czynione przez osobę, która w tym celu całkowicie musi rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym. Podzielić należy pogląd wypowiedziany przez WSA w Krakowie w wyroku z 5.12.2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 918/22), w świetle którego, takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego - mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne od pracy. Podkreślić bowiem trzeba, że przygotowywanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, czy pranie, są przecież wykonywane w każdym domu. Stwierdzenie to ma takie znaczenie dla oceny tej sprawy, że czynności wskazanego rodzaju i charakteru, i tak wykonuje skarżący w ramach zaspokajania potrzeb gospodarstwa domowego, w którym przecież mieszka, a zatem zakupy dla matki, czy posiłki dla niej, może wykonywać przy okazji zaspokajania swoich, w tym względzie, potrzeb. Pozwala to przyjmować, że czynności te nie angażują specjalnie dodatkowego czasu skarżącego (por. wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21 oraz WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21). Z twierdzeń skarżącego nie wynika też, jakie sprawy urzędowe osoby niepełnosprawnej podejmuje on w ramach pomocy matce. Z akt nie wyłania się przy tym, aby niepełnosprawna była zaangażowana w szczególną liczbę złożonych spraw urzędowych, które musiałby rozwiązywać skarżący. Wobec braku w aktach bliższych danych w tym względzie – argument o niezbędności załatwiania takich właśnie spraw, jako mający uzasadniać rezygnację opiekuna z podejmowania zatrudniania – należało uznać za pozbawiony racji.

Dodać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że praca w gospodarstwie rolnym charakteryzuje się elastycznością czasu pracy. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z 11 grudnia 2012 r. (sygn. I OPS 5/12), przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu, w zestawieniu ze stwierdzonym wyżej stanem zdrowia matki skarżącego i zakresem sprawowanej opieki - aktywność zawodowa skarżącego w ramach gospodarstwa rolnego, jest do pogodzenia z opieką nad matką. Za trafne należało więc ocenić stwierdzenie przez SKO w Nowym Sączu braku zaistnienia warunku występowania bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki, a rezygnacją z pracy opiekuna, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się z kolei do kwestii przyznanych skarżącemu specjalnych zasiłków opiekuńczych (2019-2021) należy mieć na względzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi więc negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest natomiast możliwa rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1190/21, wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1298/22). Co więcej, należy zwrócić uwagę, że mimo podobieństwa przesłanek przyznania obu świadczeń – w tym warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną – świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy są odrębnymi instytucjami i przyznawane są w odrębnych postępowaniach. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie występuje automatyczne przeniesienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której uprzednio przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak regulacji przewidującej że uprzednio przyznany zainteresowanemu specjalny zasiłek opiekuńczy, determinuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie ostatnio wskazanego świadczenia wymaga bowiem przeprowadzenia odrębnego (tj. samodzielnego, autonomicznego) postępowania administracyjnego, w którym badane są normatywnie określone przesłanki przyznania tegoż wsparcia. Poddanie sądowej kontroli decyzji wydanej w tym przedmiocie powoduje, że poza zakresem ocen Sądu pozostają uprzednio wydane decyzje przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, Sąd w aktualnie prowadzonym postępowaniu nie kontroluje legalności przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okoliczność więc, że skarżący uzyskał wcześniej zasiłek, którego przesłanki przyznania są zbliżone do wymogów, które należy spełnić przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne – nie oznaczało jeszcze (automatycznie) spełnienia tych wymogów na potrzeby kontrolowanej aktualnie sprawy (por. też wyrok WSA w Krakowie z 5.04.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1537/21). Jak wynika przy tym z zaprezentowanych wyżej rozważań i ocen, przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały w tej sprawie spełnione.

Końcowo należy stwierdzić, że orzekające organy administracji trafnie dostrzegły, że niepełnosprawna, poza skarżącym, posiada jeszcze dwoje dzieci, na których w równym stopniu ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem rodzica (art. 129 § 1 K.r.o.). Uczynienie zadość obowiązkowi alimentacyjnemu poprzez zapewnienie niepełnosprawnej w znacznym stopniu matce - stosownej opieki i pomocy, niewątpliwie przybrać może także postać finansową, tj. przeznaczania części swoich dochodów na pokrycie koniecznych w tym względzie wydatków (por. szersze w tym względzie rozważania – wskazany już wyżej wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22). Może to polegać np. na opłaceniu opiekunki osoby niepełnosprawnej lub pieniężnego wynagrodzenia tego spośród rodzeństwa zobowiązanego do opieki, które przejmuje na siebie znaczną część obowiązków względem niepełnosprawnego rodzica. Zasadna, w ocenie Sądu jest uwaga, że podejmowanie pracy zawodowej czy zamieszkiwanie poza miejscowością zamieszkania niepełnosprawnej matki nie mogą być postrzegane jako zwolnienie dzieci z obowiązku alimentacyjnego i przerzucenie tego obowiązku na inne osoby. Mogą jednak istnieć obiektywne okoliczności uniemożliwiające wypełnianie obowiązku alimentacyjnego (przykładowo: przewlekła choroba, orzeczenie o niepełnosprawności, przebywanie w zakładzie karnym). Na gruncie niniejszej sprawy należy dostrzec, że brat skarżącego oświadczył, że "jest na II grupie inwalidzkiej, z tego powodu pobiera rentę inwalidzką". Z kolei, wg oświadczenia (k. 8) drugiego z dzieci niepełnosprawnej – córki, sprawuje ona opiekę na czworgiem swoich dzieci. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób odszukać oceny, czy powyższe okoliczności dotyczące zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej osób, stanowią obiektywną okoliczność uniemożliwiającą im wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem matki. Wskazane wyżej mankamenty w zakresie warstwy motywacyjnej decyzji organu II instancji, nie miały jednak wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia, wobec podzielenia przez Sąd zasadnego stanowiska organu, iż zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matka, nie daje podstaw do uznania, że spełnione są normatywne wymogi ustalenia żądanego w tej sprawie świadczenia. Ze względu bowiem na fakt, że w sprawie nie została spełniona opisana wyżej przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy, uznać należało, że zaskarżone rozstrzygnięcie ostatecznie odpowiada jednak prawu.

Końcowo zaakcentować trzeba, że trafnie także Kolegium Odwoławcze zweryfikowało w wydanej decyzji błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Przedstawione wyżej rozważania stanowią jednocześnie ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 17 ust. 1 a) u.śr. nie prezentowały bliższego związku z realiami kontrolowanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r.,poz. 259).