Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 279/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Wznowiono postępowanie sądowe
Powołane przepisy: article: art. art. 91 par. 2, 134, 270, 277, 279, 280, 281
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1512/19, którym to wyrokiem oddalono skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] 1. wznawia postępowanie sądowe, 2. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. wydany w sprawie o sygnaturze II SA/Wa 1521/19, 3. uchyla decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2019 r. nr 863/kadr/19.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2020 r. Pan B.B. (skarżący, strona) wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1521/19, oddalającym skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów ustawy.

Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w zakresie dotyczącym pozbawienia go możności działania, ponieważ nie został prawidłowo powiadomiony o rozprawie w dniu

3 grudnia 2019 r. Podkreślił, że korespondencja z Sądu była już niewłaściwie kierowana na adres zameldowania a nie na adres dla korespondencji.

Organ nie złożył do dnia rozpatrzenia niniejszej sprawy odpowiedzi na skargę pomimo wezwania Sądu z dnia [...] lutego 2020 r. o zajęcie stanowiska wobec skargi

o wznowienie postępowania.

W związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758, z późn.zm.), na podstawie § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, niniejsza sprawa została skierowana

do rozpoznania na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, iż wznowienie postępowania sądowego jest instytucją procesową szczególną, obwarowaną licznymi rygorami, dotyczy bowiem sytuacji, w której dopuszcza się ponowne rozpoznanie sprawy, mimo że została już ona zakończona prawomocnym orzeczeniem sądu. Dlatego też wznowienie postępowania dopuszczalne jest jedynie w ściśle sprecyzowanych w ustawie przypadkach. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie.

Postępowanie o wznowienie jest nowym postępowaniem prowadzonym przed sądem administracyjnym, które ze zwykłym postępowaniem wiąże się poprzez tożsamość uprzednio rozstrzygniętej sprawy. Postępowanie to nie stanowi kolejnej fazy tego samego postępowania kontrolnego. Skarga o wznowienie rozpoczyna odrębny, podlegający szczególnym regułom proces, którego celem jest stwierdzenie dopuszczalności wznowienia oraz ustalenie istnienia i następstw jednej z wad postępowania wymienionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325

ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a..

W ramach omawianej instytucji procesowej wyróżnić można dwa etapy,

tj. etap postępowania w sprawie wznowienia i etap postępowania wznowionego.

W myśl art. 279 p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać, oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia, także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie niespełnienia jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, albowiem warunkiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest spełnienie obu warunków wskazanych w § 1. Na posiedzeniu niejawnym badana jest więc wyłącznie formalna dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. Na tym etapie badania skargi o wznowienie postępowania, sąd nie może badać trafności podstaw wznowienia postępowania, zaś odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić między innymi wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna.

Dopuszczalność skargi o wznowienie podlega również ocenie na rozprawie, bowiem stosownie do treści art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak, po rozważeniu stanu sprawy, połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Na rozprawie, zgodnie z powołanym przepisem, sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności skargi o wznowienie. Badane są te same przesłanki, które są badane na posiedzeniu niejawnym, a więc oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia oraz zachowanie terminu do jej wniesienia. W odniesieniu do podstaw wznowienia jest to już jednak badanie merytoryczne, to znaczy analizowane jest, czy podstawy do wznowienia faktycznie zaistniały. Artykuł 281 p.p.s.a. wskazuje, że badanie dopuszczalności wznowienia może być przeprowadzone na dwa sposoby. Po pierwsze, polegać ono może jedynie na badaniu dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzeniu, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej przesłance (negatywny wynik tego badania skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, zaś pozytywny przystąpieniem do rozpoznania sprawy). Po drugie, sąd może połączyć oba te stadia i po merytorycznym rozpoznaniu sprawy wydać orzeczenie rozstrzygające o zasadności skargi, które zawiera w sobie rozstrzygnięcie o dopuszczalności wznowienia.

Jak już wyżej wskazano, z treści art. 281 p.p.s.a. wynika, iż regułą jest, iż na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. Sąd może natomiast, po rozważeniu sprawy, połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że wybór jednego ze sposobów postępowania leży w gestii sądu, ale połączenie badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy uzasadnione będzie wówczas, gdy skarga o wznowienie opiera się na przyczynach restytucyjnych (por. Komentarz autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata i M. Niezgódki-Medek, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 r. str. 762).

W niniejszej sprawie, skarga o wznowienie nie jest oparta na przyczynach nieważnościowych, zatem w ocenie Sądu było celowe łączenie badania zasadności skargi o wznowienie postępowania z ponownym rozpoznaniem sprawy. W pierwszej kolejności należy jednak zbadać dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1512/19.

Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wyrok z dnia 3 grudnia 2019 r. uprawomocnił się w dniu 3 stycznia 2020 r., w związku z czym uznać należy, że spełniony został podstawowy warunek dopuszczalności skargi o wznowienie, jakim jest prawomocność orzeczenia objętego skargą.

W myśl art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się

w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Badając skargę B.B. pod kątem spełnienia tego warunku stwierdzić należy, iż została ona wniesiona w terminie. Skarżący o podstawie wznowienia dowiedział się w dniu 4 lutego 2020 r., kiedy to w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu skarżący uzyskał informację o zakończeniu postępowania w sprawie o sygn. akt

II SA/Wa 1512/19, w której zapadł wyrok i jest on prawomocny. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 4 lutego 2020 r., a zatem zachowany został trzymiesięczny termin na jej złożenie.

Skoro przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne do jej wniesienia, należy następnie przejść do badania jej zasadności.

W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia wskazano nieważność postępowania spowodowaną pozbawieniem strony możności działania, tj. przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.

W ocenie sądu skarga o wznowienie jest zasadna. Zawiadomienie o terminie rozprawy w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1512/19 zostało bowiem, wbrew ustaleniom poczynionym w tej sprawie, nieprawidłowo uznane z doręczone, gdyż zawiadomienie o rozprawie zostało przesłane na adres zameldowania skarżącego – [...], mimo faktu, że w skardze wyraźnie był zaznaczony adres dla korespondencji [...]. Skarżący zgodnie z treścią art. 46 § 2 w swojej skardze wskazał adres dla korespondencji (adres do doręczeń) i właśnie na ten adres winno być skierowane zawiadomienie

o terminie rozprawy, co jednak nie nastąpiło.

W związku z powyższym, z uwagi na niezawiadomienie strony o terminie posiedzenia Sądu, w ocenie składu orzekającego, doszło w sprawie do naruszenia art. 91 § 2 p.p.s.a..

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd rozpoznający niniejszą skargę o wznowienie uznał, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem z dnia 3 grudnia 2019 r. dotknięte jest wadą nieważności. Doszło bowiem do naruszenia wymienionych przepisów postępowania, przez co niewątpliwie strona pozbawiona została możności działania przed sądem. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia skutkować powinno zawsze uchyleniem tego orzeczenia tylko już z tego powodu, choćby nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 639; H. Knysiak - Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 667; J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2006, s. 548). Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego, niezależnie od wyniku zakończanego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania, jak i kończącego je orzeczenia, a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 406/07, publ. LEX nr 469203).

W niniejszej zgodnie z treścią art. 281 p.p.s.a. Sąd po rozważeniu stanu sprawy, postanowił połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Przechodząc do rozpoznania sprawy wskazać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z dnia [...] maja

2019 r. Nr [...] działając na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.; zwana dalej "ustawa zaopatrzeniowa") odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy wobec Pana B.B.

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pan B.B. wnioskiem z dnia 1 marca 2017 r. (data wpływu do organu: dnia 8 marca 2017 r.), wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy ustawy zaopatrzeniowej.

Strona w uzasadnieniu wniosku krótko opisała przebieg swojej służby. Wymieniony wskazał, że w 1984 r. rozpoczął służbę w [...] w S. Następnie, w latach 1985-1988 był słuchaczem Wyższej Szkoły [...] w L. Po ukończeniu studiów wnioskodawca został umieszczony w dyspozycji [...] w S., z uwagi na zgłoszoną na piśmie chęć służby w Wydziale [...]. Wymieniony zaznaczył, że zgodnie z zawartą w jego aktach osobowych dokumentacją, do Wydziału [...] został przeniesiony z dniem [...] kwietnia 1990 r., co nie jest zgodne z prawdą, gdyż był to jeden z dni świątecznych w owym roku, a faktycznie we wskazanej komórce organizacyjnej wnioskodawca pracował już w styczniu 1990 r " na co dowodem są akta śledztw i dochodzeń prowadzonych przez stronę w wymienionym wyżej okresie. Pracując w pionie dochodzeniowo-śledczym, wnioskodawca przeprowadził wiele postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, z zakresu przestępczości narkotykowej, dotyczące samobójstw oraz podpaleń. Realizacja obowiązków służbowych wielokrotnie odbywała się w warunkach stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia strony. Kolejnym etapem aktywności zawodowej wnioskodawcy było awansowanie na stanowisko [...] w U., a następnie [...] w C. Powyższe wiązało się nie tylko z koniecznością utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego na podległym terenie, ale również z zapewnieniem odpowiednich warunków do służby podwładnym funkcjonariuszom. Za wybitne zasługi i osiągnięcia zawodowe odznaczony m.in.: Brązowym Krzyżem Zasługi, Brązową Odznaką Zasłużonego Policjanta, Brązowym i Srebrnym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa oraz Złotą Odznaką Honorową NSZZ Policjantów.

Z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji [...] kwietnia 2006 r., posiada prawo emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od dnia [...] grudnia 1984 r. do dnia [...] kwietnia 1990 r., tj. okres 5 lat i 4 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 21 lat, 3 miesiące i 16 dni. Ponadto, do wysługi emerytalnej strony zaliczono okres 1 roku, 11 miesięcy i 16 dni zasadniczej służby wojskowej.

Kopie akt osobowych o sygn. [...], przekazane przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie zawierają dokumentów wskazujących, aby Pan B.B. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r.

Ponadto z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2017 r. Znak [...] wynika, że strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Wnioskodawcy nadano również Brązowy Krzyż Zasługi, a także wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Minister wskazał ,że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Ministra przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza.

Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak opierając się na wykładni językowej Minister stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Minister przywołał również ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa: ..chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Podkreślił, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 518/14).

Minister, odnosząc się do rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, wskazał, że ma ona charakter nieostry i powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu językowym określa postawę i jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący wątpliwości, ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym Przez co należy rozumieć podejmowanie i nienaganna realizacja zadań obligatoryjnych, wykazywanie inicjatywy i realizowanie obowiązków dodatkowych.

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że spełnienia tego warunku postrzegać należy przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, organ wskazał, że w sytuacji, w której całkowity okres służby strony wynosi 21 lat, 3 miesiące i 16 dni, z czego 5 lat i 4 miesięcy, co stanowi około 25%, to służba na rzecz totalitarnego państwa, to zdaniem organu służba ta nie była krótkotrwale pełniona na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, nie może być oceniony jako krótkotrwały, mając na uwadze powyżej przytoczone znaczenie tego słowa. Ponad pięcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Należy również zaznaczyć, że świadczenie emerytalne wypłacane Panu B.B. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu

i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).

Jednakże w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uznanie w wyroku jego uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości, wynikającej z art. 15c, art.22a i art. 24 ustawy. Zaskarzonej decyzji zarzucił naruszenie art. 8 a ustawy zaopatrzeniowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dokonując oceny decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107, zwana dalej: "P.u.s.a.") i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a jego przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony".

Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jednak zgodnie z wyżej przedstawioną wykładnią nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa. Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od dnia [...] grudnia 1984 r. do dnia [...] kwietnia 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. Jak wyjaśnił NSA w powołanym wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Powyżej wskazane okoliczność niewątpliwie należało ocenić, czego organ nie uczynił, przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku.

Nie jest również jasne stanowisko organu, co do oceny rzetelności służby skarżącego. Organ przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że z informacji udzielonych przez Komendanta Głównego Policji wynika, iż skarżący po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać

w wątpliwość rzetelność jego służby.

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu 16 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80

i art. 107 § 3 k.p.a. Organ będzie zobowiązany dokonać wnikliwej oceny ponad

20-letniej służby skarżącego, ocenić charakter służby oraz warunki jej pełnienia, a następnie rozważyć czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie winny sposób.,

W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę o wznowienie postępowania za zasadną i na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a..