Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 807/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 348 pkt 1 lit. a, pkt 2 i 3 oraz art. 356 w zw. z art. 303 ust.1 pkt 2 i art. 330 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1145/21 w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr DL.WIPO.412.1443.2018/HJ w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2021 r., IV SA/Wa 1145/21 oddalił skargę S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 12 kwietnia 2021 r., nr DL.WIPO.412.1443.2018/HJ w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Komendant Państwowej Straży Granicznej w X. (dalej: KPSG) 18 czerwca 2018 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zobowiązania S. S., obywatela Ukrainy, do powrotu, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 11 lipca 2018 r. nr MO-SZ/267/D-ZDP/2018, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4, art. 310 ust. 1 pkt 1, art. 318 ust. 1 w zw. z art. 315 ust. 1 oraz art. 319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.), dalej: u.c., zobowiązał ww. cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, KPSG wyjaśnił, że dokonane ustalenia potwierdzają, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. Cudzoziemiec od 1 grudnia 2017 r. do dnia kontroli, tj. 3 lutego 2018 r. nie posiadał bowiem zezwolenia, na podstawie którego mógł świadczyć pracę jako dekarz na rzecz Y. sp. z o.o. Ponadto, cudzoziemiec nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego jego legalne zatrudnienie w ww. podmiocie także w okresie po zakończeniu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, jak wyjaśnił równocześnie KPSG, należało uznać, że nie zachodzą w sprawie okoliczności określone w art. 348 i art. 351 u.c. Organ zauważył, że cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski od 17 lipca 2017 r., a więc stosunkowo krótko. Nie posiada majątku trwałego i nieruchomości poza źródłem dochodu zapewniającym mu warunki bytowe. Wyjazd z kraju pochodzenia cudzoziemca, w ocenie organu, należy traktować jako wyjazd o charakterze ekonomicznym, mającym na celu polepszenie jakości i standardów życia. Zdaniem KPSG, brak jest podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe cudzoziemca zostało przeniesione do Polski i istnieć mogą obiektywne trudności w przeniesieniu go z powrotem do kraju pochodzenia. W tym kontekście organ zauważył, że cudzoziemiec podczas przesłuchania 18 czerwca 2018 r. zadeklarował możliwość dobrowolnego opuszczenia Polski.

W toku postępowania odwoławczego wszczętego złożonym przez S. S. odwołaniem SUdSC decyzją z 12 kwietnia 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu i orzekł w tym zakresie na nowo, rozstrzygając równocześnie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w pozostałej części. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko KPSG w zakresie, w jakim organ ten przyjął, że w terminie przeprowadzonej kontroli odwołujący nie spełnił warunków wykonywania pracy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, które wymagają posiadania, przed podjęciem pracy, wydanego przez właściwy organ zezwolenia na pracę/zezwolenia na pobyt czasowy i pracę lub posiadania zarejestrowanego przez właściwy powiatowy urząd pracy oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, a także wykonywania pracy na warunkach określonych w posiadanym zezwoleniu, bądź zarejestrowanym oświadczeniu. Wydane odwołującemu przez Wojewodę [...] zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w [Z] nie uprawniało cudzoziemca do wykonywania pracy w Y. sp. z o. o., wobec czego wyczerpana została w sprawie przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. Zdaniem organu odwoławczego, rozpatrując sprawę w kontekście zagrożeń określonych w art. 348 pkt 1 i 2 u.c., stwierdzić trzeba, że ani w postępowaniu przed organem I instancji, ani w odwołaniu cudzoziemiec nie przedstawił żadnych informacji mogących wskazywać na istnienie zagrożeń, do których odwołuje się ww. przepis, szczególnie z uwagi na fakt, że dotychczas ani żona skarżącego, ani jego syn nie uzyskali zezwolenia na pobyt czasowy albo stały w Polsce. W ocenie SUdSC, nie ma zatem podstaw do uznania, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji dojdzie do rozłąki odwołującego z rodziną. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284), dalej: EKPC. Odnosząc się do sytuacji odwołującego, SUdSC stwierdził, że dotychczasowe pobyty cudzoziemca w Polsce miały charakter czasowy i związane były z wykonywaniem pracy. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że centrum interesów życiowych odwołującego i członków jego rodziny zostało nieodwracalnie przeniesione do Polski i istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające powrót tychże osób na Ukrainę. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się zatem z naruszeniem przepisów konwencyjnych, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego.

S. S. złożył skargę na powyższą decyzję SUdSC, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 303 ust. 1 pkt 2 oraz art. 330 ust. 1 pkt 3 u.c. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, pomimo spełnienia przesłanek określonych w ww. przepisach, których konsekwencją jest obowiązek odstąpienia od wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a także poprzez niezaniechanie przez organ wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo że zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, co powinno skutkować odstąpieniem od wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu; 2) art. 348 pkt 1 lit. a, pkt 2 i 3 oraz art. 356 u.c. poprzez ich niezastosowanie i nieudzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, pomimo zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w ww. przepisie, w szczególności pomimo zaistnienia okoliczności, iż skarżący cudzoziemiec zamieszkuje w Polsce od kilku lat z małoletnim synem, który pobiera w Polsce naukę, związał się w Polsce z kobietą i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a zobowiązanie skarżącego do powrotu w sposób rażący naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu EKPC oraz naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526 ze zm.), dalej: KPD, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu; 3) art. 107 oraz art. 15 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ odwoławczy własnego wnikliwego postępowania dowodowego oraz na zaniechaniu dokonania własnych ustaleń i rozważań zarówno faktycznych, jak i merytorycznych, tj. poprzestanie w większości na ustaleniach i rozważaniach organu I Instancji bez uwzględnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, jakie zaistniały już po wydaniu decyzji przez KPSG; 4) art. 77 § 1 oraz art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz jego selektywne, jednostronne rozpatrzenie wiążące się z zaniechaniem uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy - przede wszystkim zaniechanie wyjaśnienia sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego oraz sytuacji jego małoletniego syna w zakresie istnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt humanitarny.

W odpowiedzi na skargę SUdSC wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy w sposób niekwestionowany wynika, iż skarżący od 1 grudnia 2017 r. do dnia wszczęcia kontroli wykonywanej przez inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy w X., tj. 3 lutego 2018 r. został dopuszczony przez Y. sp. z o.o. do pracy bez zezwolenia na pracę i bez oświadczenia pracodawcy o powierzeniu cudzoziemcowi wykonywania pracy. Powyższe wykroczenie zostało udokumentowane w protokole kontroli sporządzonym 15 maja 2018 r., którego kserokopia została przekazana KPSG. Wydane stronie przez Wojewodę [...] zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w [Z] nie uprawniało cudzoziemca do wykonywania pracy w Y. sp. z o.o., stąd przyjąć należy, że obowiązkiem organu orzekającego było wydanie decyzji na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. z racji wystąpienia w sprawie sytuacji w tym przepisie wymienionej. Zdaniem Sądu, za prawidłowe równocześnie należy uznać stanowisko organu odnośnie do braku wystąpienia w sprawie okoliczności stanowiących negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Zdaniem Sądu I instancji, trafnie w zaskarżonej decyzji wskazano, że dotychczasowe pobyty skarżącego w Polsce (także wraz z synem) miały charakter czasowy i związany z wykonywaniem pracy. W niniejszej sprawie brak jest więc podstaw do uznania, że centrum interesów życiowych skarżącego i członków jego rodziny zostało nieodwracalnie przeniesione do Polski i istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające ich powrót na Ukrainę. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że pobyt syna skarżącego w Polsce trwa ok. 3 lata, a wjazd małoletniego do Polski nastąpił w czerwcu 2018 r., kiedy toczyło się wobec skarżącego postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu. Pomimo odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy małoletniemu, jak również po wydaniu przez organ I instancji decyzji o zobowiązaniu do powrotu skarżącego i wynikającej z ww. faktu niepewności odnośnie do perspektywy dalszego pobytu w Polsce, rodzice małoletniego zdecydowali o jego ponownym wjeździe do Polski w lutym 2020 r. na podstawie wizy. Sąd I instancji zauważył, że orzeczony w sprawie zakaz ponownego wjazdu dotyczy tylko jednego roku i jest to najkrótszy z możliwych okresów przewidziany w tej sytuacji w u.c., podkreślając, iż trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, utrata pracy, czy ewentualne problemy ze znalezieniem mieszkania czy pracy w przypadku powrotu przez cudzoziemców do kraju pochodzenia nie mogą same w sobie uzasadniać postawienia zarzutu naruszenia praw chronionych w EKPC. Sąd zaznaczył, że zasadnie organ wskazał, iż art. 8 EKPC nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, czy też konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium. Z tej perspektywy, zdaniem Sądu I instancji, należało w sprawie przyjąć, że centrum życiowe cudzoziemca znajduje się na terytorium Ukrainy, a jego przyjazd do Polski powodowany był względami ekonomicznymi. Kilkuletni (z przerwami) pobyt w Polsce nie mógł wykształcić głębszych relacji uniemożliwiających powrót do kraju pochodzenia, przy czym oceny tej nie zmienia podjęcie nauki syna skarżącego w polskiej szkole zawodowej, czy też stosunkowo krótki związek nieformalny cudzoziemca z osobą, która posiada tylko zezwolenie na pracę i pobyt w Polsce.

S. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu odwoławczego, który powinien był uchylić decyzję organu I instancji na podstawie art. 107 oraz art. 15 k.p.a. w zw. z naruszeniem przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z logiką, a także niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez:

a) pominięcie dowodów z dokumentów w postaci świadectwa szkolnego małoletniego syna skarżącego, umowy najmu lokalu mieszkalnego z 1 stycznia 2019 r. oraz umowy o pracę skarżącego, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 302 ust. 4a oraz w art. 348 pkt 2 i 3 u.c., podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że okoliczności te w niniejszej sprawie zaistniały,

b) wadliwe ustalenie, że orzeczenie zobowiązania do powrotu oraz zakazu wjazdu nie prowadziłoby do szczególnych uciążliwości psychicznych po stronie małoletniego dziecka, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że syn skarżącego jest małoletni, zaś na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem syna wynikający ex lege z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), a organ nie przeprowadził z urzędu dowodu z opinii biegłego psychologa dziecięcego celem ustalenia, czy długotrwała rozłąka nie spowodowałaby trudnych do odwrócenia negatywnych skutków w psychice małoletniego syna skarżącego,

c) ustalenie, że skarżący i jego syn nie posiadają trwałego ośrodka interesów życiowych osobistych i gospodarczych w Polsce, podczas gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż tak skarżący, jak i jego rodzina posiadają ośrodek interesów życiowych osobistych i gospodarczych w Polce, mieszkają na terytorium Polski od ponad 3 lat (odnosząc ten termin do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy), skarżący od wielu lat wykonuje w Polsce pracę, zaś jego małoletni syn uczęszcza do polskiej szkoły, a tym samym skarżący nie posiada już żadnych realnych związków z krajem pochodzenia, nie posiada w kraju pochodzenia żadnej nieruchomości, w której mógłby zamieszkać po opuszczeniu Polski, a także żadnych perspektyw gospodarczych,

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 348 pkt 1 lit. a, pkt 2 i 3 oraz art. 356 w zw. z art. 303 ust. 1 pkt 2 i art. 330 ust. 1 pkt 3 u.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji:

a) nieprawidłowe uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza życia prywatnego i rodzinnego cudzoziemca, podczas gdy z okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzekania wynika w sposób jednoznaczny, iż zakaz ponownego wjazdu przez okres 1 roku w sposób oczywisty prowadziłby do rozłąki z małoletnim synem oraz partnerką skarżącego,

b) nieprawidłowe uznanie, że roczna rozłąka z małoletnim synem, który uczęszcza do polskiej szkoły, nie jest sprzeczna z KPD, a tym samym, iż nie może powodować szczególnych uciążliwości psychicznych po stronie małoletniego dziecka, podczas gdy z okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzekania wynika w sposób jednoznaczny, że małoletni syn skarżącego pozostałby na terenie Polski sam, bez wsparcia ojca, a także utraciłby źródło swojego utrzymania zapewnione przez skarżącego,

c) nieprawidłowe stwierdzenie, że kilkuletni pobyt w Polsce nie mógł wykształcić głębszych relacji, podczas gdy oczywistym wydaje się być, iż blisko czteroletni pobyt doprowadził do całkowitego przeniesienia przez skarżącego i jego syna ośrodka interesów życiowych osobistych i gospodarczych do Polski, przy jednoczesnym zatraceniu jakichkolwiek związków z państwem pochodzenia,

2) art. 302 ust. 4a w zw. z 302 ust. 1 pkt 4 u.c. poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi szczególnie ważny interes cudzoziemca, podczas gdy z okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzekania wynika w sposób jednoznaczny, iż ośrodek interesów życiowych osobistych i gospodarczych skarżącego znajduje się w Polsce, a zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawo do życia w pełnej rodzinie tak skarżącego, jak i jego syna, co oznacza, że w sprawie występuje szczególnie ważny interes cudzoziemca, który uzasadniałby odstąpienie od stosowania przepisu art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, oświadczając równocześnie, że zrzeka się przeprowadzenia w sprawie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.

Nieuzasadniony charakter mają zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 348 pkt 1 lit. a, pkt 2 i 3 oraz art. 356 w zw. z art. 303 ust. 1 pkt 2 i art. 330 ust. 1 pkt 3 u.c.). Wnoszący skargę kasacyjną nie mógł objąć zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 303 ust. 1 pkt 2 u.c., ponieważ niesporną okolicznością w sprawie pozostaje, że pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dacie orzekania przez SUdSC nie był oparty na udzielonej mu zgodzie na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodzie na pobyt tolerowany. Powyższy przepis wskazuje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu z przyczyn wymienionych w art. 302 ust. 1 u.c., a wszczęte postępowanie w tej sprawie umarza się, jeżeli cudzoziemiec legitymuje się jednym z ww. tytułów pobytowych. Brak możliwości odnoszenia sytuacji skarżącego do tego przypadku oznacza, że art. 303 ust. 1 pkt 2 u.c. nie mógł w sprawie podlegać zastosowaniu i być traktowany jako "przesłanka negatywna" wydania zaskarżonej decyzji. Za nieskuteczny uznać ponadto należy zarzut skargi kasacyjnej łączący się z przypisaniem Sądowi I instancji naruszenia art. 330 ust. 1 pkt 3 u.c., skoro zamieszczona w tym przepisie regulacja kształtuje kwestię wykonywania a nie wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a zatem sytuację odmienną od poddanej kontroli sądowej w związku z zaskarżeniem decyzji SUdSC z 12 kwietnia 2021 r. Tą samą oceną objąć ponadto trzeba zarzut naruszenia w sprawie art. 348 pkt 1 lit. a u.c., uzasadnienie skargi kasacyjnej pozbawione jest bowiem jakiegokolwiek merytorycznego nawiązania do zakresu zastosowania ww. przepisu.

Ze złożonej skargi kasacyjnej wynika, że zasadniczą podstawą sformułowania w niej argumentacji podnoszącej zaistnienie w sprawie "przesłanek negatywnych" stojących na przeszkodzie wydaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest art. 356 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 348 pkt 2 i 3 u.c. w związku z tym, że zdaniem skarżącego organy orzekające w sprawie powinny uwzględnić prowadzenie przez niego życia rodzinnego w Polsce, a także negatywny wpływ orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu na prawa jego małoletniego dziecka (D. S., ur. 2005 r.). Ponieważ okoliczności te wystąpiły w toku prowadzonego przez SUdSC postępowania odwoławczego w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, organ odwoławczy, jak przyjął cudzoziemiec, powinien był uchylić decyzję KPSG z 11 lipca 2018 r. i odmawiając zobowiązania do powrotu, udzielić skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Stanowiska tego Naczelny Sąd Administracyjny jednakże nie podziela, uznaje bowiem, że niewadliwie przyjęte ustalenia faktyczne w sprawie nie dają jakichkolwiek podstaw, by skarżący mógł w sposób uzasadniony twierdzić, iż spełnia wskazane przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Wymaga przypomnienia, że podczas odbytego 18 czerwca 2018 r. przesłuchania poprzedzającego wydanie przez KPSG decyzji z 11 lipca 2018 r. zobowiązującej do powrotu w terminie 15 dni oraz orzekającej o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku skarżący wyjaśnił, że nie zachodzą jakiekolwiek warunki, które wskazywać mogłyby, iż decyzja ta narusza jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, co cudzoziemiec powiązał z faktem, że jego rodzina (żona i dzieci) zamieszkuje na Ukrainie (protokół przesłuchania, k. 41 akt). W odwołaniu od decyzji (pismo z 23 lipca 2018 r.) prośbę o "całkowitą anulację" decyzji skarżący uzasadnił m.in. faktem, że "na dzień dzisiejszy" wraz z żoną i 13-letnim synem wynajęli mieszkanie, syn od września ma rozpocząć edukację w szkole, a żona jest na etapie poszukiwania pracy. Temu wyjaśnieniu towarzyszyło oświadczenie, że skarżący wraz z rodziną na stałe zamierzają osiedlić się na terytorium Polski, jak również uwaga, iż skarżący pozostaje jedynym żywicielem rodziny, a cały proces przenoszenia rodziny z powrotem na Ukrainę byłby kosztowny i traumatyczny. Tym bardziej, gdy wszystkie sprawy osobiste na Ukrainie, jak wyjaśnił odwołujący, zostały przez niego "pozamykane". Na etapie kontroli sądowej decyzji z 12 kwietnia 2021 r., aktualizując swoją sytuację pobytową, skarżący wyjaśnił w skardze, że jest po rozwodzie z żoną, która powróciła na Ukrainę, pozostaje jednakże od roku w związku z cudzoziemką posiadającą zezwolenie na pobyt i pracę w Polsce, a syn rozpoczął naukę w szkoły ponadpodstawowej. W odpowiedzi na skargę SUdSC zauważył, że syn skarżącego po odmowie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej decyzją Wojewody [...] z 3 grudnia 2019 r. przebywa w Polsce na podstawie wizy krajowej ważnej do 25 grudnia 2020 r., korzystając z uprawnienia przewidującego przedłużenie okresu tego pobytu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, natomiast wskazana przez skarżącego cudzoziemka (O. S.), z którą ma on pozostawać w związku, posiada zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy udzielone decyzją Wojewody [...] z 30 października 2020 r. z terminem ważności do dnia 29 października 2023 r.

Powyższe ustalenia poddał swojemu szczegółowemu rozważeniu Sąd I instancji i nie uchybia powołanym w skardze kasacyjnej przepisom postępowania wniosek, zgodnie z którym materiał dowodowy w sprawie nie potwierdza, że wydana decyzja narusza prawo skarżącego do życia prywatnego lub rodzinnego w rozumieniu art. 8 ust. 2 EKPC albo prawa dziecka określone w KPD. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjąć trzeba, że cudzoziemcowi nie przysługuje uprawnienie do żądania poszanowania tak ukształtowanych więzi, jeżeli ich powstanie nastąpiło w trakcie trwającej procedury zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. W sytuacji, gdy ustalenia organu I instancji wskazują, że cudzoziemiec nie prowadzi życia prywatnego i rodzinnego w Polsce i tą okolicznością organ kierował się, wydając decyzję o zobowiązaniu do powrotu, działania cudzoziemca podjęte po zaskarżeniu tejże decyzji, związane z zamiarem zbudowania tego rodzaju więzi służących wykreowaniu podstawy umożliwiającej podważenie decyzji zobowiązującej do powrotu, organ ma prawo postrzegać w sposób istotnie odmienny od przypadku cudzoziemców, których długotrwały pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wiązał się z powstaniem naturalnych więzów prowadzących do powstania i rozwinięcia życia prywatnego i rodzinnego.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że po wszczęciu postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu, a tym bardziej w okresie następującym po wydaniu decyzji nakładającej na skarżącego tego rodzaju obowiązek administracyjny skarżący musiał się liczyć z podważeniem jego tytułu pobytowego i perspektywą niezwłocznego opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja skarżącego wyrażająca się w tych warunkach zaskarżeniem podjętego przez KPSG rozstrzygnięcia, a następnie "ściągnięciem syna", jak określa to działanie skarga kasacyjna, i objęciem go obowiązkiem szkolnym w Polsce, połączona dodatkowo z zadeklarowaniem zerwania wszelkich więzów z krajem pochodzenia, musi być traktowana w tej sytuacji jako podjęta w sposób całkowicie instrumentalny. Rozważany przypadek prowadzenia w Polsce życia rodzinnego z małoletnim synem pochodzącym ze związku małżeńskiego, a następnie, jak wskazuje skarga, po rozwodzie z żoną pozostawanie w związku faktycznym z inną cudzoziemką, należy oceniać w sposób restrykcyjny, uwzględniając, że skarżącego w żaden sposób nie można postrzegać jako osiedlonego migranta, ani też jako cudzoziemca, który w momencie rozwijania życia rodzinnego nie mógł być świadomy niepewności swojego statusu imigracyjnego.

W ugruntowanym orzecznictwie ETPC przyjmuje się, że w sytuacji, gdy życie rodzinne zostało stworzone w czasie, kiedy osoby zainteresowane zdawały sobie sprawę, że z uwagi na status jednej z nich przetrwanie takiego życia rodzinnego w państwie przyjmującym od początku pozostawało niepewne, jedynie w wyjątkowych okolicznościach wydalenie członka rodziny niebędącego obywatelem danego państwa może stanowić naruszenie art. 8 EKPC (por. wyrok ETPC z 28 lipca 2020 r., Pormes p. Holandii, skarga nr 25402/14; § 57; wyrok ETPC z 30 czerwca 2015 r., A.S. przeciwko Szwajcarii, skarga nr 39350/13, § 48; wyrok ETPC z 3 października 2014 r., Jeunesse p. Holandii, skarga nr 12738/10, § 108; wyrok ETPC z 31 lipca 2008 r., Omoregie i inni p. Norwegii, skarga nr 265/07, § 57; wyrok ETPC z 26 kwietnia 2007 r., Konstatinov p. Holandii, skarga nr 16351/03, § 48).

Zachowanie skarżącego przejawiające się w pobycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wykonywaniu w tym czasie pracy niezgodnie z przepisami prawa dawało Sądowi I instancji podstawę do stwierdzenia, że w świetle art. 8 ust. 2 EKPC istnieje legitymowana ochroną porządku publicznego podstawa do ingerencji w prawo do życia rodzinnego i zobowiązanie do powrotu skarżącego stanowi zgodny z art. 8 ust. 2 EKPC środek ingerencji w to prawo. W tym kontekście wymaga równoczesnego podkreślenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z zerwaniem więzi rodzinnych łączących skarżącego z małoletnim dzieckiem, albowiem, jeżeli skarżący sprawuje nad nim władzę rodzicielską i pozostaje w Polsce jego jedynym opiekunem prawnym, to zobowiązanie cudzoziemca do powrotu powinno wiązać się z opuszczeniem Polski razem z synem. Ze względu na powyższy stosunek zależności nie jest możliwe przyjmowanie, że przeszkodą do zobowiązania skarżącego do powrotu jest potrzeba utrzymywania w Polsce życia rodzinnego z przebywającym wraz z nim małoletnim dzieckiem. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie wskazuje się, że art. 348 pkt 3 w zw. z art. 356 ust. 1 pkt 1 u.c. nie może być interpretowany w ten sposób, iż każdy cudzoziemiec, który przybył do Polski z dzieckiem realizującym obowiązek szkolny, spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych (por. wyrok NSA z 4 marca 2021 r., II OSK 115/20; wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r., II OSK 2995/17). Biorąc pod uwagę wiek syna skarżącego, okres zamieszkiwania w kraju pochodzenia i czas pobytu w Polsce, a także rodzaj więzów łączących go z krajem pochodzenia, Sąd I instancji trafnie oparł się na założeniu, że zgodność zaskarżonej decyzji z ww. przepisem nie powinna budzić istotnych wątpliwości.

Ocena materiału dowodowego pozostaje niewadliwa równocześnie w takim zakresie, w jakim stanowisko Sądu I instancji zostało oparte na przyjęciu, że na gruncie art. 8 EKPC nie wolno utożsamiać każdej więzi emocjonalnej z pojęciem życia rodzinnego. Za równoważne prowadzeniu życia rodzinnego nie mogą być uważane krótkotrwałe związki, w których relacje nie miały szansy przekształcić się jeszcze w silne i trwałe zaangażowanie z intencją ustanowienia rodziny. W kontekście pozostawania w związku nieformalnym dwojga cudzoziemców, z których jedno uzyskało zezwolenie na pobyt czasowy, a w stosunku do drugiego została wydana decyzja zobowiązująca do powrotu, podkreślić trzeba, że ocena wskazanego środka pod kątem tego, czy stanowi on dopuszczalną ingerencję w prawo do życia rodzinnego nie może nie brać pod uwagę, iż warunkiem utrzymania opisanych relacji pomiędzy cudzoziemcami nie jest ich pobyt na terytorium Polski, ponieważ relacje te nie muszą być realizowane wyłącznie w tym miejscu. Nieustabilizowana sytuacja pobytowa skarżącego przebywającego na terenie Polski przez trzy lata stanowi przeszkodę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, by skarżący mógł powoływać się na prawo do prowadzenia życia prywatnego w Polsce w kontekście art. 356 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. art. 348 pkt 2 u.c. Wskazywanie przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na staranie "ułożenia sobie życia" w Polsce potwierdza, że nie można w kontrolowanej sprawie mówić o istnieniu życia prywatnego, ale co najwyżej o zamiarze doprowadzenia w dłuższej perspektywie do jego powstania. Sąd I instancji trafnie stwierdził brak wystarczających podstaw, by okoliczności ustalone w rozpatrywanej sprawie można było odnosić do wystąpienia sytuacji, w której szczególnie ważny interes cudzoziemca powinien stosownie do art. 302 ust. 4a w zw. z 302 ust. 1 pkt 4 u.c. prowadzić do odstąpienia od wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu.

Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Nie mogła ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę okoliczność, która zaistniała po wydaniu zaskarżonego wyroku, dotycząca rozpoczęcia przez Federację Rosyjską działań wojennych na terenie Ukrainy. Odniesienie tejże okoliczności do sytuacji indywidualnej skarżącego jako adresata decyzji zobowiązującej do powrotu jest wymagane, uwzględniając, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu EKPC zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub mógłby być zmuszony do pracy, lub mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej (art. 348 pkt 1 u.c.). W przypadku, gdy okoliczność, o której mowa w art. 348 u.c., wyszła na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu właściwy organ zobowiązany jest z urzędu wszcząć odrębne postępowanie (art. 356 ust. 2 pkt 1 u.c.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.