Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 673/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 17 ust. 1  pkt 1 lit. c,  par. 5 ust. 1,  par. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 21 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust. 1, 3,  4, 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Maciej Guziński, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniach 24 kwietnia i 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w kwocie [...] zł – utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoisntancyjne w mocy.

W uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia podano, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2005 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2005 rok w ramach:

- pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych wariant PO lb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 34,51 ha w kwocie [...] zł;

- pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02a01 uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności do powierzchni 46,78 ha w kwocie [...] zł;

- pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02b01 trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności do powierzchni 57,56 ha w kwocie [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] kwietnia 2006 r. Termin rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania ustalono na dzień [...] marca 2005 r.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W, przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2006 r. w ramach:

- pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 34,51 ha w kwocie [...] zł zgodnie z podjętym zobowiązaniem,

- pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02b01 trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności do powierzchni 57,56 ha w kwocie [...] zł, zgodnie z podjętym zobowiązaniem,

- pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności do powierzchni 46,78 ha w kwocie [...] zł Skarżący dokonał zamiany wariantu S02a01 na wariant S02d01, bez zmiany powierzchni zobowiązania - zmiana zgodna z przepisami w zakresie pakietu S02. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] lutego 2007 r.

Dnia [...] maja 2007 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 r.

W związku ze zwiększeniem powierzchni realizacji pakietu "rolnictwo ekologiczne" w gospodarstwie skarżącego oraz w związku z oświadczeniem skarżącego z dnia [...] lipca 2007 r. o zwiększeniu powierzchni realizacji pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, termin realizacji programu rolnośrodowiskowego został wydłużony do końca lutego 2012 r.

W dniu [...] maja 2007 r. gospodarstwo skarżącego zostało skierowane do kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej w zakresie dopłat bezpośrednich, która została przeprowadzona w dniu [...] lipca 2007 r. przez wykonawcę zewnętrznego, natomiast w dniach od [...] do [...] sierpnia 2007 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została kontrola sprawdzająca do kontroli z dnia [...] lipca 2007 r.

Ze względu na fakt, że skarżący realizował program rolnośrodowiskowy, jego gospodarstwo w dniu [...] lutego 2008 r. zostało skierowane do kontroli na miejscu z tytułu realizacji przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 r. Kontrola odbyła się w dniach od [...] do [...] lutego 2008 r., a w jej wyniku stwierdzono na działce rolnej E porzeczkę czarną na powierzchni 5,90 ha, na działce rolnej F stwierdzono deklarowaną uprawę na powierzchni 2,95 ha, natomiast na działce rolnej G nie stwierdzono uprawy porzeczki czarnej. Na działce rolnej G inspektorzy terenowi nie stwierdzili deklarowanej plantacji porzeczki czarnej, lecz ugór, który nie jest objęty wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, od której skarżący wywiódł odwołanie. W dniu [...] września 2008 r. przyznane środki przekazane zostały na rachunek bankowy skarżącego.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uchylił zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] Kierownik BP ARiMR we W. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 rok w pomniejszonej wysokości z tytułu realizacji:

- wariantu POlb do powierzchni 26,53 ha (po uwzględnieniu sankcji powierzchniowej) w kwocie [...] zł. Powierzchnia stwierdzona działek rolnych z deklarowanym wariantem POlb z uwzględnieniem kompensacji wyniosła 31,85 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona działek rolnych, do których producent podjął zobowiązanie wyniosła 31,18 ha (zobowiązanie 34,51 ha),

- wariantu S02b02 do powierzchni 49,58 ha (po uwzględnieniu sankcji powierzchniowej) w kwocie [...] zł. Powierzchnia stwierdzona działek rolnych z zadeklarowanym wariantem S02b02 z uwzględnieniem kompensacji wyniosła 54,90 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona działek rolnych, do których producent podjął zobowiązanie wyniosła 54,23 ha (zobowiązanie 57,56),

oraz odmówił producentowi przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu S02d01.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego – organ odwoławczy – decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika BP ARiMR we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 r. w pomniejszonej wysokości. Decyzję tę skarżący zaskarżył do WSA we Wrocławiu. Sąd ten skargę oddalił (wyrok WSA z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 249/09). Od w/w wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która również została oddalona (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 229/10).

Dnia [...] maja 2008 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] Kierownik BP ARiMR we W. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, od której skarżący wniósł odwołanie. Dnia [...] października 2010 r. przyznane środki zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2008. Od decyzji tej skarżący wywiódł skargę do WSA. Wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt III SA/Wr 68/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Natomiast wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1715/11), wyrok WSA z dnia 18 maja 2011 r., został uchylony. Po ponownym rozpoznaniu sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji (wyrok z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 30/13).

W toku ponownie prowadzonego postępowania przed organem II instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2010 r. o przyznaniu płatności na 2008 r. z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym przeanalizowaniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, decyzją z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. przyznał skarżącemu :

- płatność z tytułu realizacji pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 31,18 ha w kwocie [...] zł;

- płatność z tytułu realizacji pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02b02 trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności do powierzchni 54,23 ha w kwocie [...] zł;

- odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02a02 uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności.

Organ stwierdził, że skarżący nie spełnia wymogów w zakresie prowadzenia gospodarstwa zgodnie z wymogami dla rolnictwa ekologicznego w ramach wariantu uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności (S02a02), wynikającymi z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898 ze. zm.) oraz określonymi w pkt. 2.1 i 3 część A załącznika I do rozporządzenia Rady Nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991, ze zm.).Od decyzji z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] skarżący nie wniósł odwołania.

W dniu [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR we W. skierował do skarżącego informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2005, 2006 i 2007 rok. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości, dlatego też w dniu [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji Nr [...] z dnia 27 lutego 2006 r., Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r., Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odpowiednio za lata 2005, 2006 i 2007, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] - Kierownik BP ARiMR we W. wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu – po rozpoznaniu odwołania – utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu decyzji – po szczegółowym przywołaniu przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie – organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że zarzuty zwarte w odwołaniu dotyczą sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na lata 2007 i 2008, które stanowiły przedmiot odrębnego - zakończonego już - postępowania.

Dalej organ wskazał, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane są mu zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązania wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zatem uznać należy, iż skarżącemu znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym m.in. rozpoczęte zobowiązanie od dnia 1 marca 2005 r. na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności z dnia 17 stycznia 2005 r., a co za tym idzie - do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, a w przypadku jego przerwania do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto skarżący - składając wniosek - zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania podjętych przez nią zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym.

Organ zaznaczył dalej, że jednak pomimo okoliczności, iż skarżący znał zasady przyznawania płatności i ich zwrotu - podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] – [...] lutego 2008 r., w ramach złożonego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007, stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane we wniosku, a na części działek stwierdzono ugór i nieużytek. Natomiast w wyniku zgromadzonych dowodów w roku 2008 stwierdzono, iż skarżący nie spełnił wymogów w zakresie prowadzenia gospodarstwa zgodnie z wymogami dla rolnictwa ekologicznego, w ramach uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności. Tymczasem, jak wynika z przywołanych przez organ przepisów, skarżący mógł corocznie deklarować do płatności zamiennie, wariant uprawy rolnicze i sadownicze, przy czym jego obowiązkiem było dotrzymanie powierzchni podjętego zobowiązania.

Skoro zaś skoro w sprawie doszło do zaniechania przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych i pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, to – jak zaznaczył organ, przywołując § 5 ust. 1 i § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze. zm.) - powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł. Na kwotę tę składają się nienależnie pobrane płatności:

- za 2005 r. kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i wynika z niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu:

a) POlb – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...]-02-2006 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 3,33 ha.

b) S02b01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją nr [...] z dnia [...]-02-2006 r.) Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 3,33 ha.

c) S02a01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...]-02- 2006 r.) Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 46,78 ha.

- za 2006 rok kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i wynika z niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu:

a) POlb – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...]-11-2006 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 3,33 ha.

b) S02b01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...]-11- 2006 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 3,33 ha.

c) S02d01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją nr [...] z dnia [...]-11- 2006 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 46,78 ha.

- za 2007 rok kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i wynika z niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu:

a) POlb – [...] zł (płatność przyznana decyzjąNr [...] z dnia [...]-01-2009 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 0,67 ha.

b) S02b02 – [...] zł (płatność przyznana decyzją nr [...] z dnia [...]-01-2009 r.). Powierzchnia niedochowania zobowiązania - 0,67 ha.

Odnosząc się następnie do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ wskazał, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się m.in. kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł, przyznanej za rok 2007. Organ odwoławczy stwierdził, że ww. kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Organ zaznaczył, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj. w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2005 - 2009 - art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE)

Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.).

Organ podkreślił również, iż zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. W sprawie płatności, wypłacone w dniu [...] marca 2006 r., [...] lutego 2007r oraz [...] września 2008 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. Nr z dnia [...] lutego 2006 r., Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r., Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odpowiednio za lata 2005, 2006 i 2007, nie wynikały z pomyłki ARiMR. Skarżący otrzymał płatności po przeprowadzonych postępowaniach administracyjnych na podstawie złożonych wniosków o przyznanie płatności za lata 2005-2007.

W sprawie – zdaniem organu – nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2005. Odnosząc się do art. 73 ust. 5 rozporządzenia który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W sprawie wypłaty płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] marca 2006r., [...] lutego 2007 r. i [...] września 2008 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. Nr [...] z dnia 31.07.2008r. o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2008 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Jednocześnie w ocenie organu nie można uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Z dokumentacji sprawy wynika bowiem, iż skarżący, składając wnioski o przyznanie płatności na lata 2005, 2006 i 2007 złożył podpis pod oświadczeniami, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Brak realizowania programu rolnośrodowiskowego dla działek, do których przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, należy uznać za błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia w zwykłych okolicznościach.

W sprawie tej nie zaistniały również inne przesłanki przewidziane w przepisach prawa wspólnotowego i krajowego, które wykluczałyby obowiązek zwrotu płatności w sytuacji zaistnienia okoliczności, o których mowa w § 14 rozporządzenia PRŚ 2004-2006 i art. 38 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004, mającego zastosowanie dla zobowiązań podjętych w ramach PROW 2004-2006, czy też art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004.

Od niniejszej decyzji skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

§ 17 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze. zm.) przez błędne przyjęcie, że skarżący zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy;

art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U. WE Nr 327 z 12.12.2001 r.) przez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał nienależną płatność z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w związku z czym obowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami;

art. 71 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87-118 ) przez błędne przyjęcie, że skarżący jest obowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w łącznej wysokości [...] zł;

art. 73 ust. 1 i 3 z zw. z art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) przez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał nienależną płatność z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt i obowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami;

art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przez błędne przyjęcie, że skarżący nie działał w dobrej wierze;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 76, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy dowodu z wykazu Jednostki Certyfikującej COBICO Sp. z o.o. dotyczącego wskazania, że skarżący prowadził produkcję zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,

8) naruszenie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. przez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania z dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu plantacji porzeczki czarnej poprzez ustalenie, czy na polach skarżącego dokonano nasadzeń czarnej porzeczki oraz określenia stanu kultury rolnej na polach, które są obsadzone krzewami czarnej porzeczki - w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a także zaniechanie zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji, mimo że powyższa okoliczność ma istotne (kluczowe) znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy i wymaga wiadomości specjalnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Rozstrzygnięciem tym utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu skarżącemu nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w kwocie [...] zł oraz o nakazaniu zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Tymczasem część podniesionych przez skarżącego zarzutów, w tym tych o naruszeniu przepisów postępowania, dotyczyła w istocie spraw w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2007 i 2008.

Odnosząc się do tych zarzutów, w pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca - stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy - zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę - producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). I już chociażby tylko z tych powodów proceduralne zarzuty skarżącego (np. dotyczące przeprowadzenia przez organy dodatkowego dowodu z opinii biegłego) należałoby ocenić jako bezzasadne.

Po wtóre (i co istotniejsze, jak słusznie zresztą zauważył organ) sprawy w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na lata 2007 i 2008 stanowiły przedmiot odrębnych – i już zakończonych – postępowań administracyjnych. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że kwestia przyznania płatności rolnośrodowiskowych za lta 2007 i 2008 była weryfikowana, w następstwie czego wydane zostały dwie odrębne decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W.:

- decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. o utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji w sprawie skarżącego z dnia [...] stycznia 2009 r. (nr[...]) o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2007, od której Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt III S.A./Wr 249/09 oddalił skargę, a od którego wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 229/10 Naczelny Sad Administracyjny oddalił skargę kasacyjną;

- decyzja z dnia [...] października 2013 r. (Nr[...]) o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2008, od której skarżący nie wniósł odwołania.

Dlatego też zarzuty, w tym zakresie należy uznać jako bezzasadne, gdyż zakres tego postępowania mógł dotyczyć (i dotyczył) jedynie zaskarżonych decyzji, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wydanych de facto w następstwie uprzednich decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] lutego 2009 r. i [...] października 2013 r. Sąd oceniał zatem tylko działania organów administracyjnych podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc, kontrola sądowa ograniczała się tylko do tych czynności, które zostały podjęte od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest - co wynika z uprzednich decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. kształtujących uprawnie skarżącego do płatności - że podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach 5 – 6 lutego 2008 r., w ramach złożonego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007, stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane we wniosku, a na części działek stwierdzono ugór i nieużytek. Natomiast w wyniku zgromadzonych dowodów w roku 2008 stwierdzono, iż skarżący nie spełnił wymogów w zakresie prowadzenia gospodarstwa zgodnie z wymogami dla rolnictwa ekologicznego, w ramach uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności. Tymczasem skarżący mógł corocznie deklarować do płatności zamiennie, wariant uprawy rolnicze i sadownicze, przy czym jego obowiązkiem było dotrzymanie powierzchni podjętego zobowiązania.

Powyższe dowodzi zatem okoliczności, że doszło do zaniechania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych i pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, a tym samym powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł. wypłacona skarżącemu na wskazany przez niego rachunek bankowy odpowiednio w dniach [...] marca 2006 r.,[...] lutego 2007 r. i [...] września 2008 r. z tytułu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2005, 2006 i 2007.

W tym stanie należy podnieść, że organ zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności stosownie do treści § 5 ust. 1 i § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

W dalszej kolejność należy wskazać, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności wynika z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia 796/2004, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Przepis art. 73 Rozporządzenia 796/2004 w kolejnych ustępach wskazuje jednak na te sytuacje, kiedy obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia zostaje wyłączony. Jak stanowi ust. 4 tego przepisu, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Pomyłka organu, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych organ wyliczył kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Trzeba bowiem pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, odpowiada występujący z nim rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie - wbrew zarzutom skargi - zasadnie przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odpowiednio za lata 2005, 2006 i 2007. Przyznanie skarżącemu płatności nie było bowiem następstwem pomyłki organu ARiMR, lecz efektem działania skarżącego polegającym na zmniejszeniu powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które zostało potwierdzone podczas kontroli na miejscu. Z akt wynika, że kontrola na miejscu była przeprowadzana metodą inspekcji terenowej w zakresie dopłat bezpośrednich w dniu [...] lipca 2007 r. przez wykonawcę zewnętrznego, natomiast w dniach od [...] do [...] sierpnia 2007 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została kontrola sprawdzająca do kontroli z dnia [...] lipca 2007 r. Ze względu na to, że skarżący realizował program rolnośrodowiskowy, jego gospodarstwo zostało skierowane w dniu [...] lutego 2008 r. także do kontroli na miejscu z tytułu realizacji przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. W/w kontrola odbyła się w gospodarstwie skarżącego w dniach od [...] do [...] lutego 2008 r. Z wszystkich tych kontroli wynikają nieprawidłowości polegające na tym, iż powierzchnia działek jaką stwierdzono w terenie była mniejsza od tej, którą zadeklarował skarżący i tej której dotyczyło zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Powyższe przesądza o prawidłowości decyzji organu w tym zakresie.

Trafne jest także rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności, o jakich mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W rozpatrywanej sprawie okres pomiędzy datą płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności nie był dłuższy niż dziesięć lat. Wypłata płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła bowiem odpowiednio w dniach [...] marca 2006 r., [...] lutego 2007 r. i[...] września 2008 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2008 r., a zatem przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Jednocześnie nie sposób uznać, tak jak wnioskuje skarżący, iż działał on w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności.

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

Jak bowiem słusznie zwrócono uwagę, skarżący składając wniosek o płatność, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, między innymi o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, pobieranie lub wypłacanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (§ 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Należało zatem uznać, że skarżącemu znany był wymóg prowadzenia działalności gospodarczej na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym min. rozpoczęte zobowiązanie od dnia 1 marca 2005 r. na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności z dnia 17 stycznia 2005 r., a co za tym idzie prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, a w przypadku jego przerwania do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej. Tymczasem choć skarżący składając wnioski o przyznanie płatności na lata 2005, 2006 i 2007 złożył podpis pod oświadczeniami, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programów rolnośrodowiskowego, to jak wynika z akt sprawy, warunków tych nie dotrzymał. Dlatego też słusznie organy przyjęły, że brak realizowania programu rolnośrodowiskowego dla działek, dla których przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, należy uznać za błąd skarżącego.

W świetle powyższych ustaleń, nie sposób też przyjąć, że skarżący mógł działać w błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu, że może on być beneficjentem płatności na lata 2005, 2006, 2007, skoro znane mu były zasady przyznawania płatności, co skarżący potwierdził w treści wniosku o płatności. W konsekwencji, wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżący nie działał w dobrej wierze, nie znajdował zastosowania 4-letni, lecz 10-letni okres przedawnienia wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Tym samym żądanie zwrotu płatności objęte zaskarżoną decyzją jest w pełni uzasadnione także w świetle powołanego przepisu.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do zarzucanych naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt było prawidłowe. Należy także dodać, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle powołanych przepisów prawa materialnego, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym – jak wykazano w powyższej części rozważań – nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącemu przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Odnosząc się zaś do wniosków dowodowych podniesionych przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 4 maja 2015 r. Sąd - z uwagi na brak wątpliwości w sprawie, stosownie do treści art. 106 § 1 ust. 3 p.p.s.a - oddalił je postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r.

Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 t.j.) – dalej w skrócie p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.