Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1053/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1140 ust. 1  pkt 3a lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: Art. 125 pkt 16, art. 104 i 103  ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka Sędziowie: WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez M. B. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 18 sierpnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2020 r., znak: [...], w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat.: AM, B1, B, B+E, T, dok. Nr [...], druk nr [...], wydanych dnia 2 kwietnia 2019 r. przez Starostę.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji, działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji, wystąpił do Starosty o cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, prawo jazdy druk nr: [...], nr blankietu: [...], wydanego przez Starostę. W piśmie tym wskazał, że skarżący w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym.

Organ ustalił, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt [...], skarżącego uznano za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia w postaci tego, że w dniu 25 maja 2018 r. w miejscowości S, woj. [...], nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierując samochodem specjalnym marki [...] o nr rej. [...], jadąc drogą podporządkowaną [...] w kierunku miejscowości C, nie udzielił pierwszeństwa przejazdu A. B., kierującemu motorowerem marki [...] o nr rej., [...], poruszającemu się drogą [...] z pierwszeństwem przejazdu i nieumyślnie spowodował wypadek drogowy doprowadzając do zderzenia pojazdów, w następstwie czego A. B. doznał obrażeń ciała w postaci: stłuczenia klatki piersiowej, złamania trzeciego lewego żebra w części przedniej, odmy opłucnej lewostronnej, pęknięcia urazowego śledziony, pęknięcia lewej nerki, wieloodłamowego otwartego złamania kości lewego przedramienia, co skutkowało urazem wielonarządowym powodującym chorobę realnie zagrażającą życiu w rozumowaniu art. 156 § 1 pkt 2 k.k.(ustawy z dnia 6 czerwca 1987 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.k.), tj., to jest o przestępstwo z art. 177 § 2 k.k.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji - Starosta - decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat.: AM, B1, B, B+E, T, dok. nr [...], druk nr [...], wydanych dnia 2 kwietnia 2019 r. przez Starostę.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie informacji przekazanej przez Komendę Wojewódzką Policji z dnia 1 czerwca 2020 r., która wpłynęła do Starostwa Powiatowego w dniu 15 czerwca 2020 r., ustalono, że skarżący w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, skierowany został "z przekroczeniem miary niezwłoczności", a przez to nie może odnieść zamierzonego skutku. Ponadto, cofnięcie uprawnień dotyczy również tych kategorii, które zostały uzyskane przez odwołującego się już po uprawomocnieniu się wyroku skazującego za popełnione przestępstwo - określone w art. 177 § 2 k.k..

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że materialnoprawną podstawą do wydania kwestionowanej decyzji był art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten został uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151, zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami) z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 957), która weszła w życie z dniem 4 czerwca 2018 r., do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq, art. 125 pkt 16 nie stosuje się. W związku z tym art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym stanowi element obowiązującego obecnie porządku prawnego. Przepis ten stanowi, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Kolegium wskazało, ze w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż ratio legis tego przepisu, w intencji ustawodawcy było takie, aby pozbawiać uprawnień do kierowania pojazdami kierowców, którzy po uzyskaniu prawa jazdy, dopuszczali się brawurowej jazdy, bądź nie respektowali zasad i reguł obowiązujących w ruchu drogowym, powodując w związku z tym wypadki drogowe. Celem obowiązywania

tej regulacji jest między innymi prewencja generalna, która ma oddziaływać na osoby, które pierwszy raz uzyskały prawo jazdy, ażeby zachowały one szczególną ostrożność z uwagi na mniejsze doświadczenie niż pozostali uczestnicy ruchu drogowego. Ponadto, unormowanie to ma chronić zdrowie i życie uczestników tego ruchu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 941/17). Decyzja ta ma charakter związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia w sytuacji zaistnienia okoliczności, o których stanowi przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym (tak wyrok WSA w Opolu z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Op 164/19).

Do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, nie jest wymagane stwierdzenie prawomocnym wyrokiem skazującym winy sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, gdyż wspomniany przepis tego nie wymaga. Zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wystarczające jest do jego zastosowania jedynie stwierdzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Takie sformułowanie jest zgodne z teorią prawa karnego, gdzie czym innym jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa, a czym innym orzeczenie za to przestępstwo kary. Przykładem rozstrzygnięcia sądu karnego, w którym mimo stwierdzenia popełnienia przestępstwa, nie dochodzi do wymierzenia przestępcy kary, jest właśnie warunkowe umorzenie postępowania uregulowane w art. 66 i 67 k.k. Zgodnie z art. 66 § 1 k.k., sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Jak z tego wynika, podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej. Warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa. Taka kwalifikacja wyroku sądu karnego warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji powoduje, że nie mają w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, okoliczności popełnienia tego przestępstwa. Czynienie więc jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie jest w takiej sprawie zbędne, a zatem i niedopuszczalne (wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1228/17).

W niniejszym przypadku zgromadzone w toku postępowania dokumenty potwierdzają, że skarżący popełnił przestępstwo z art. 177 § 2 k.k.. Zostało ono popełnione w dniu 25 maja 2018 r., a zatem przed upływem dwóch lat od wydania skarżącemu po raz pierwszy prawa jazdy, co nastąpiło w dniu 28 lipca 2016 r. Fakt popełnienia tego przestępstwa został potwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt: [...]. Z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami wystąpił Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji. W niniejszej sprawie zostały zatem spełnione zarówno materialnoprawne, jak i formalne przesłanki do wydania przez Starostę decyzji w trybie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, a co za tym idzie, w ocenie Kolegium kwestionowana decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Art. 140 Prawa o ruchu drogowym został uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1 b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji przewidziano z kolei, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej trzech miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.

Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa wart. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym. Oznacza to, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym ma zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 666/19).

Ustalono, że do chwili obecnej nie został on ogłoszony. Stąd też należy uznać, że art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym obowiązuje.

Zatem, na zasadzie art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawodawca powiązał bowiem stosowanie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami z wdrożeniem innych rozwiązań technicznych, tj. umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq Prawa o ruchu drogowym. Skoro, co do tych rozwiązań, minister właściwy do spraw informatyzacji nadal nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia, to przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym mógł i powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium wskazało, że wydany w sprawie wyrok sądu z dnia 12 marca 2019 r. uprawomocnił się w dniu 20 marca 2019 r. Brak jest przepisu, który nakazywałby "niezwłoczne" wystąpienie z wnioskiem o cofnięcie uprawnień. Końcową datą byłaby data zatarcia skazania za popełnienie przestępstwa, ale w niniejszej sprawie zatarcie skazania nie ma miejsca (por. art. 106 i nast. k.k.). Tak więc wystąpienie o cofnięcie uprawnień dokonane pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. jest formalnie skuteczne.

Kwestia uzyskania uprawnień już po uprawomocnieniu się wyroku skazującego (uprawnienia do kierowania pojazdami kat. T i B+E) została przez ustawodawcę unormowana. Mianowicie w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r. poz. 541) unormowano, że w stosunku do osoby, której cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami w trybie art. 140 ust. 1 pkt 3a ustawy wymienionej w art. 4 (tj. Prawa o ruchu drogowym), stosuje się art. 104 ustawy wymienionej w art. 5, (tj. ustawy o kierujących pojazdami) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W art. 104 ustawy o kierujących pojazdami wskazano natomiast, że osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami.

Art. 103 ust. 1 pkt 3 tej ustawy stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Zatem cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w tzw. okresie próbnym skutkuje koniecznością ponownego spełnienia wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Do tych wymogów należy zaliczyć wymóg określony treścią art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, tj. sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

Zdaniem Kolegium celem powyższej regulacji jest zapobieżenie możliwości posiadania uprawnień kierowania pojazdami przez osobę, w stosunku do której wydano decyzję administracyjną, na podstawi art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Koniecznym warunkiem ponownego uzyskania uprawnień jest wówczas m.in. sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Stanowisko przeciwne mogłoby doprowadzić, do trudnych do zaakceptowania sytuacji, w których osoba, pomimo cofnięcia uprawnień dot. kategorii B, nadal mogłaby poruszać się pojazdami dla których wymagane jest posiadanie innych kategorii, a które uzyskałaby po upływie okresu dwóch lat od uzyskania po raz pierwszy prawa jazdy.

Kolegium podkreśliło, że decyzja o wydaniu uprawnień, obejmująca m.in. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B+E i T wydana została w dniu 2 kwietnia 2019 r., a zatem po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 12 marca 2019 r., który skazuje skarżącego za popełnienie przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. Zatem - w świetle obowiązujących regulacji - stwierdzone zostało popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przez skarżącego w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Skutkiem zaś popełnienia takiego przestępstwa jest możliwość uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Tak więc dalsze przysługiwanie uprawnień do kierowania pojazdami, pomimo niespełnienia wszystkich wymagań stawianych takiej osobie (po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami) stałoby w sprzeczności z treścią art. 104 ustawy o kierujących pojazdami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił SKO:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B 1, B, B+E, T B+E wobec stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, podczas gdy wymagany przedmiotowym przepisem wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiotowym zakresie został złożony z przekroczeniem miary niezwłoczności, a nadto nie został uzasadniony w zakresie potrzeby cofnięcia uprawnień w przypadku skarżącego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E oraz kategorii T, podczas gdy uprawnienia do kierowania pojazdami tych kategorii zostały wydane M. B. po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia co do popełnienia przez stronę przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak ustalenia, że decyzją Starosty nr [...] z dnia [...] 2019 r. skarżący został skierowany na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B 1, B, B+E, oraz T i że badania te wykazały brak przeciwskazań do kierowania pojazdami wskazanych kategorii,

- brak wyjaśnienia, dlaczego uprawnienia strony do kierowania pojazdami winny zostać mu cofnięte,

- brak wyjaśnienia na czym ma polegać narażenie życia lub zdrowia ludzkiego w kontekście nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w szczególności w kontekście wydania przez organ pierwszej instancji kolejnych uprawnień do kierowania pojazdami już po uprawomocnieniu się wyroku karnego dotyczącego popełnienia przez niego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a także w kontekście przeprowadzania badań psychologicznych w celu ustalenia istnienia lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 1 pkt 4-5 k.p.a. poprzez:

- zobowiązanie skarżącego do zwrotu prawa jazdy bez podstawy prawnej,

- orzeczenie, że odwołanie nie wstrzymuje wykonania decyzji, w sytuacji, w której wynika to z orzeczenia, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności,

5. w zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przez organ pierwszej instancji zaaprobowanego przez organ drugiej instancji - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 108 § 1 k.p.a., poprzez brak wykazania, że nadanie przedmiotowego rygoru jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że biorąc pod uwagę wskazaną chronologię zdarzeń oraz wykładnię językową i funkcjonalną przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, organ pierwszej instancji nie miał podstaw do cofnięcia uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami kategorii AM, B, B1, B+E oraz T, a co najmniej nie miał takich podstaw w zakresie kategorii B+E oraz T.

Zostało potwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem, że skarżący popełnił w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Nie jest jednak prawnie irrelewantne, kiedy Starosta stwierdził owe popełnienie przestępstwa. W ocenie skarżącego cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym jest możliwe jedynie przy wniosku komendanta wojewódzkiego Policji złożonym niezwłocznie po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia co do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwa w komunikacji.

Za taką interpretacją przemawia brzmienie przepisu, które nie konkretyzuje terminu na złożenie wniosku, co w odniesieniu do organu administracji publicznej, jakim jest komendant wojewódzki Policji, należy rozumieć jako termin niezwłoczny. Przede wszystkim jednak na takie rozumienie przepisu wskazuje jego funkcja. Cofnięcie uprawnień ma stanowić swoistą konsekwencję administracyjną stwierdzonego wyrokiem karnym czynu. Sens tej konsekwencji aktualizuje się wraz z uprawomocnieniem wyroku karnego. Zasady przewidziane w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym mają na celu wymuszenie, w razie takiej potrzeby, na mało doświadczonym kierującym, który popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, rewizję swoich umiejętności - czy to poprzez rezygnację z posiadania uprawnień czy poprzez ponowne ubieganie się o nie. Mechanizm ten jednak nie jest stosowany automatycznie. O potrzebie takiego wymuszenia decyduje wnioskiem komendant wojewódzki Policji. Brak niezwłocznego złożenia przez komendanta wniosku prowadzi do stanu, w którym kierowca bez przeszkód korzysta z uprawnień, a więc jego kwalifikacje do kierowania pojazdami nie są kwestionowane. Każde późniejsze złożenie wniosku stanowi li tylko formalizm, który ma pozbawić kierującego uprawnień tylko w celu skorzystania z kompetencji administracyjnej w oderwaniu od rzeczywistości - w której kierujący z powodzeniem korzysta przez znaczny okres z uprawnień. Co więcej taki formalizm teoretycznie pozwalałby na cofnięcie uprawnień w każdym momencie (np. za 2, 5 czy 10 lat).

Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie spóźnienie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji uwidacznia się w okoliczności wydania przez Starostę - już po uprawomocnieniu się wyroku karnego - kolejnych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E oraz T, a także w okoliczności wykonania (co istotne - także na wniosek przedstawiciela Policji) tzw. badań powypadkowych z pozytywnym wynikiem. Trudno znaleźć funkcjonalne wytłumaczenie sytuacji, w której ta sama osoba najpierw uzyskuje dodatkowe uprawnienia (potwierdzając przy tym swoje kwalifikacje do kierowania pojazdami silnikowymi), następnie uzyskuje potwierdzenie braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami wszystkich posiadanych kategorii po wcześniejszym wypadku, po czym finalnie stwierdza się, że uprawnienia do kierowania pojazdami cofa się z uwagi na wyrok (notabene nie zawierający żadnej sankcji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami), który był wydany przed wydaniem dodatkowych uprawnień i przed badaniami powypadkowymi (w imię - jakby należało rozumieć funkcjonalnie - braku stosownych kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi).

Nadto podniósł, że Komendant Wojewódzki Policji nie wyjaśnił dlaczego wobec skarżącego ma zostać zastosowana procedura z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym. Procedura ta nie jest stosowana z urzędu, lecz na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, zatem cofnięcie uprawnień nie stanowi zasady, lecz wyjątek, którego zastosowanie winno mieć swoje konkretne uzasadnienie. W przeciwnym przypadku wniosek komendanta staje się wyłącznie formalnością. Konsekwencją braku stosownego uzasadnienia Komendanta był brak takiego uzasadnienia ze strony Starosty, który zresztą nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego czy choćby wywodu w uzasadnieniu decyzji. W istocie zatem strona nie wie dlaczego w jego przypadku procedura została zastosowana - choć nie musiała (a jest tym bardziej zaskakująca, skoro Starosta już po wyroku karnym udzielał skarżącemu kolejnych uprawnień do kierowania pojazdami i zbadał jego stan psychologiczny w kontekście uprawnień do kierowania pojazdami).

Nawet jeśli hipotetycznie przyjąć, że opisywane wyżej wady decyzji nie stanowiły o całkowitym braku podstaw do jej wydania, to i tak, z innego względu, decyzja nie może ostać się w zakresie cofnięcia uprawień do kierowania pojazdami kategorii B+E oraz T. Konstrukcja przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym stwarza bowiem podstawę do cofnięcia jedynie tych uprawnień, które istniały w chwili popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do wydania nowych uprawnień już po tej chwili, a nawet po chwili uprawomocnienia się rozstrzygnięcia kwestii popełnienia takiego przestępstwa. Uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami kategorii B+E oraz T nie są w żaden sposób powiązane z hipotezą normy zawartej w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym i jakie takie mogą zostać cofnięte w wyniku niniejszego postępowania.

W punkcie 2 decyzji organu pierwszej instancji, zaaprobowanej przez organ drugiej instancji, zobowiązano skarżącego do zwrotu prawa jazdy w trybie natychmiastowym. Zobowiązanie to wydane zostało bez żadnej podstawy prawnej (która nie została też wskazana w uzasadnieniu decyzji). Należy przy tym zwrócić uwagę, że uprawnienie do kierowania pojazdami nie jest tożsame z dokumentem prawa jazdy. Podobnie bezzasadne jest orzeczenie w punkcie 4 zaskarżonej decyzji, że odwołanie nie wstrzymuje wykonania decyzji, skoro skutek taki wynika z rygoru natychmiastowej wykonalności. Co więcej, w żaden sposób nie wykazano zaistnienia przesłanki do zastosowania tego rygoru. Wykazania takiego nie stanowi powołanie się na rzekomą ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Co więcej, o braku podstaw w tym zakresie świadczy również to, że sąd karny nie zastosował wobec skarżącego żadnych środków dotyczących ograniczenia jego uprawnień do kierowania pojazdami. Trudno w takich okolicznościach uznać, że natychmiastowe cofnięcie uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami jest niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia ludzkiego.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110, zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym).

W świetle tego przepisu decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta m. in. w razie stwierdzenia na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Zdaniem Sądu prawidłowo ustaliły orzekające w sprawie organy, że powyższy przepis, jako obowiązujący w dacie wydawania kontrolowanych decyzji, mógł być podstawą prawną podjętych przez nie rozstrzygnięć.

Analiza przepisów Prawa o ruchu drogowym, ustawy o kierujących pojazdami oraz kolejnych zmian wprowadzanych do tych ustaw, prowadzi bowiem do wniosku, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym był przepisem obowiązującym w dacie orzekania przez organy.

Przepis ten został wprawdzie uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), a uchylenie, zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy nastąpiło z dniem 4 czerwca 2018 r., niemniej jednak równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1

lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji przewidziano z kolei, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie".

Wobec powyższego rację miały orzekające organy, że z powyższej regulacji wynika, iż do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym. Oznacza to, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i mógł stanowić podstawę prawną kontrolowanych decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Ponadto, przepis ten mógł mieć zastosowanie także i z tego powodu, że minister właściwy do spraw informatyzacji nadal nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 2 art. 14 ustawy nowelizacyjnej.

Trafnie zwróciło też uwagę Kolegium, że brak jest przepisu, który nakazywałby "niezwłoczne" wystąpienie z wnioskiem o cofnięcie uprawnień kierującemu. Wydany w sprawie wyrok skazujący sądu karnego z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt [...], uprawomocnił się w dniu 20 marca 2019 r. Wystąpienie zatem o cofnięcie uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, dokonane pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. uznać należało za skuteczne, zwłaszcza, że w niniejszej sprawie nie mogło mieć miejsca zatarcie skazania w świetle regulacji art. 106 i następnych ustawy z dnia 6 czerwca 1987 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.k.)

Wejście w życie w tym samym dniu nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, w którym równocześnie ustawodawca przewidział utratę mocy obowiązującej art. 140 i 140a Prawa o ruchu drogowym, pozwalało na uznanie, że wejście w życie uchylenia tych przepisów zostało przesunięte w czasie. Ostatnim dniem, w którym można było przesunąć w czasie obowiązywanie przepisu uchylającego art. 140 Prawa o ruchu drogowym, był bowiem dzień, w którym uchylenie miało stać się faktem. Ustawodawca czasowo wstrzymał więc wejście w życie regulacji, które uniemożliwiłyby zastosowanie sankcji w postaci pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami w stosunku do kierowców, którzy popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń; Dz. U. z 2021 r., poz. 281).

Bezspornym jest, że skarżący uzyskał prawo jazdy po raz pierwszy w dniu 28 lipca 2016 r., a więc niewątpliwie w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym. Dwuletni okres wskazany w tym przepisie upływał w dniu 28 lipca 2018 r., skarżący natomiast popełnił przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w dniu 25 maja 2018 r., a zatem przed upływem dwóch lat od wydania skarżącemu po raz pierwszy prawa jazdy. Fakt popełnienia tego przestępstwa został potwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 marca 2019 r.,sygn. akt: [...], który stał się prawomocny z dniem 20 marca 2019 r.

Skoro spełnione zostały przesłanki określone w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym właściwy starosta zobligowany był więc do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzja z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym ma bowiem charakter związany.

Zasadna jest argumentacja Kolegium, że kwestia uzyskania uprawnień po uprawomocnieniu się wyroku skazującego (uprawnienia do kierowania pojazdami kat. T i B+E) została przez ustawodawcę unormowana. Jak stanowi art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541) w stosunku do osoby, której cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami w trybie art. 140 ust. 1 pkt 3a ustawy wymienionej w art. 4 (tj. Prawa o ruchu drogowym), stosuje się art. 104 ustawy wymienionej w art. 5, (tj. ustawy o kierujących pojazdami) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zgodnie z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami.

W myśl natomiast art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Prawidłowe jest, w ocenie Sądu, stanowisko Kolegium, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami osobie, która popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w tzw. okresie próbnym, skutkuje koniecznością ponownego spełnienia przez nią wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami, a więc sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami). Zasadny jest argument Kolegium, że dalsze przysługiwanie uprawnień do kierowania pojazdami, pomimo niespełnienia wszystkich wymagań stawianych takiej osobie (po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami) stałoby w sprzeczności z treścią art. 104 ustawy o kierujących pojazdami.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy, stanowiące podstawę orzeczenia o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd nie dostrzegł natomiast takich naruszeń przepisów, które pociągałyby konieczność stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji, czy wznowienia postępowania. Postanowienia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie pozostawiają też wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi organy, zdaniem Sądu, nie dopuściły się takich naruszeń przepisów wskazywanych w skardze, ani innych przepisów, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia kontrolowanych decyzji. Nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi dotyczący bezzasadnego nadania decyzji pierwszoinstancyjnej o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami rygoru natychmiastowej wykonalności. Prawidłowo bowiem organy stwierdziły, że z uwagi na naganne zachowanie skarżącego jako uczestnika ruchu drogowego, który swoim postępowaniem na drodze naruszył przepisy o ruchu drogowym, dopuszczając się tym samym przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, którego konsekwencją było powstanie obrażeń u innego uczestnika ruchu drogowego, spowodowało wystąpienie przesłanki określonej w art. 108 § 1 k.p.a., tj. nadanie klauzuli decyzji natychmiastowej wykonalności było niewątpliwie niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Nie można bowiem dopuszczać do sytuacji, by osoby, którym cofnięto uprawnienia mogły w dalszym ciągu formalnie z nich korzystać i stwarzać zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.