Wyrok NSA, sygn. akt I SA 884/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Organ administracji nie jest uprawniony do wznowienia postępowania i do rozpoznania sprawy na podstawie art. 151 Kpa, jeżeli sprawę tę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny i znane mu były przy oddalaniu skargi okoliczności powołane następnie jako podstawa wznowienia postępowania. W wypadku wcześniejszego rozpoznania sprawy przez Sąd podstawą wznowienia postępowania mogą być te przyczyny określone w art. 145 par. 1 Kpa, które nie były znane Sądowi przy wydawaniu orzeczenia.

TEZY

Organ administracji nie jest uprawniony do wznowienia postępowania i do rozpoznania sprawy na podstawie art. 151 Kpa, jeżeli sprawę tę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny i znane mu były przy oddalaniu skargi okoliczności powołane następnie jako podstawa wznowienia postępowania. W wypadku wcześniejszego rozpoznania sprawy przez Sąd podstawą wznowienia postępowania mogą być te przyczyny określone w art. 145 par. 1 Kpa, które nie były znane Sądowi przy wydawaniu orzeczenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Ireneusza A. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 9 kwietnia 1996 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania orzeczniczolekarskiego.


UZASADNIENIE

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia 23 lutego 1994 r. nr 855/3/94 stwierdziła u Ireneusza A. kilka schorzeń /m.in. depresję endogenną, zanik jądra lewego po przebytym zapaleniu/, oceniła, iż schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową, i ustaliła, że jest on niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Na skutek odwołania Ireneusza A. Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w (...) orzeczeniem z dnia 26 marca 1995 r. nr 431 utrzymała w mocy powyższe orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez Ireneusza A. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 1995 r. (...) oddalił skargę Ireneusza A. z uzasadnieniem, że rozpoznane u skarżącego schorzenia trafnie zostały zakwalifikowane jako nie pozostające w związku ze służbą wojskową.

Pismem z dnia 22 stycznia 1996 r. Ireneusz A. zwrócił się do Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) "o ponowne rozpatrzenie orzeczenia nr 431/95" i uwzględnienie "zawartych pouczeń przez NSA w Gdańsku przy określaniu związku przyczynowego rozpoznanych schorzeń (...) ze służbą wojskową".

Żądanie to zostało potraktowane jak wniosek o wznowienie postępowania i Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w (...) orzeczeniem z dnia 12 lutego 1996 r. nr 201/3/96 postanowiła odmówić wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem ostatecznym tej Komisji z dnia 26 marca 1995 r. nr 431. W uzasadnieniu tego orzeczenia powołano się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1995 r. (...) i uznano, że w tym kontekście wniosek o wznowienie postępowania /ponowne rozpatrzenie sprawy/ jest bezzasadny. Wznowienie postępowania bowiem jest dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją /orzeczeniem/ ostateczną było dotknięte jedną z istotnych wad /przyczyn/ wymienionych w art. 145 par. 1 Kpa. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna przyczyna wznowienia postępowania, o której mowa w powołanych przepisach. W szczególności podstawą do wznowienia postępowania nie może być fakt, iż Sąd w uzasadnieniu wyroku uznał, że przy rozpatrywaniu odwołania powinny być zastosowane przepisy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 1994 r., a nie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. Schorzenia rozpoznane u wnioskodawcy nie zostały wymienione ani w obecnie obowiązującym /od 3 stycznia 1995 r./ wykazie chorób, ani w dotychczas obowiązujących wykazach chorób, stanowiących załączniki nr 1 i 2 do zarządzenia MON z dnia 16 stycznia 1973 r.

Od tego ostatniego orzeczenia Ireneusz A. wniósł odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 9 kwietnia 1996 r. nr (...) utrzymała w mocy orzeczenie Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) z dnia 12 lutego 1996 r. nr 201/3/96 i podała, że nie ma żadnych uzasadnionych podstaw, określonych w art. 145 Kpa, do wznowienia postępowania w sprawie. Schorzenia Ireneusza A. powstały wskutek oddziaływania czynników wewnątrzustrojowych i nie są wymienione w wykazie chorób i schorzeń powstałych w związku ze służbą wojskową.

Ireneusz A. zaskarżył powyższe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /powołując się na pismo z dnia 11 kwietnia 1996 r. nr 656, w którym go o tym orzeczeniu zawiadomiono/, wnosząc o jego zmianę i zarzucając, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności "niezgodnego z prawem ustalenia chorób wywołanych warunkami służby wojskowej".

Centralna Wojskowa Komisji Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie ze względu na rozstrzygnięcie sprawy prawomocnym wyrokiem /res iudicata/, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi z przyczyn merytorycznych. Schorzenia rozpoznane u skarżącego bowiem nie zostały wymienione w wykazie chorób i schorzeń pozostających w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, z tytułu których przysługują świadczenia określone w załączniku nr 1 do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 1994 r. /M.P. nr 66 poz. 591/, i powstały wskutek oddziaływania czynników wewnątrzustrojowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Żądanie Ireneusza A. z dnia 22 stycznia 1996 r. "ponownego rozpatrzenia" sprawy zakończonej orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) z dnia 26 marca 1995 r. nr 431 i "uwzględnienia zawartych pouczeń przez NSA w Gdańsku przy określaniu związku przyczynowego rozpoznanych schorzeń" mogło być rozpoznane tylko w trybie nadzwyczajnym jako żądanie wznowienia postępowania. W żądaniu tym skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 16 listopada 1995 r. (...), w którym - jak podał - stwierdzono, że "w ostatnim roku służby był leczony w poradni zdrowia psychicznego, co potwierdzają załączone przez niego świadectwa wojskowo lekarskie, a czego nie uwzględniła RWKL w W."; podał też, że przepisy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe /M.P. nr 66 poz. 591/, "obowiązującego w czasie wydawania orzeczenia przez organ odwoławczy, wbrew poglądom wyrażonym w uzasadnieniu tego orzeczenia, winny być zastosowane przy rozpatrywaniu odwołania". Dlatego - zdaniem skarżącego - ponowne rozpatrzenie sprawy powinno być dokonane z uwzględnieniem pouczeń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ireneusz A. jednak zupełnie pominął fakt, że mimo powyższych jego stwierdzeń Sąd wyrokiem z dnia 16 listopada 1995 r. (...) oddalił jego skargę na orzeczenie Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) z dnia 26 marca 1995 r. nr 43l, gdyż doszedł do wniosku, że zarówno to orzeczenie, jak i orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. są zgodne z prawem. Zgodnie zaś z art. 209 Kpa ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji państwowej. Organ administracji zatem nie jest uprawniony do wznowienia postępowania i do rozpoznania sprawy na podstawie art. 151 Kpa, jeżeli sprawę tę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny i znane mu były przy oddalaniu skargi okoliczności powołane następnie jako podstawa wznowienia postępowania. W wypadku wcześniejszego rozpoznania sprawy przez Sąd podstawą wznowienia postępowania mogą być te przyczyny określone w art. 145 par. 1 Kpa, które nie były znane Sądowi przy wydawaniu orzeczenia. Skoro zaś w danym przypadku Ireneusz A. jako podstawę żądania w przedmiocie "ponownego rozpatrzenia" sprawy powołał stwierdzenia z uzasadnienia wyroku /i to wyrwane z kontekstu/, to nie mogły one stanowić podstawy wznowienia postępowania. Trafnie zatem odmówiono wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem ostatecznym Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) z dnia 12 lutego 1996 r. nr 201/3/96. Artykuł 145 par. 1 Kpa wszak stanowi, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie", jeżeli zachodzą wymienione w tym przepisie przyczyny. W sytuacji więc, gdy już z żądania skarżącego było widoczne, że powołuje się on na okoliczności, które nie mogły być przyczyną wznowienia postępowania, organ administracji mógł wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania.

W myśl art. 149 par. 2 Kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Skoro zaś w niniejszej sprawie nie zachodziła - jak podano wyżej - potrzeba przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, to nie było potrzeby wznowienia postępowania, aby następnie rozstrzygać sprawę na podstawie art. 151 Kpa. Gdyby mimo to uznać, że jednak postępowanie powinno było zostać wznowione, skoro żądanie pochodziło od strony postępowania, to należy stwierdzić, że uchybienie przepisom w tym względzie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro - jak wynika z uzasadnień orzeczeń będących ich częścią składową - rozstrzygnięcia były dokonane również w aspekcie, o jakim mowa w art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa.

Nie stwierdziwszy zatem naruszenia prawa /przynajmniej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy/, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.