Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 146/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi T.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 171 poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2 i § 4 pkt i oraz art. 34 § 5 ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz. 1015 ze zm., dalej: "ustawa egzekucyjna" lub "u.o.p.e.a.") po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] Nr [...], mocą którego uznano za:

1) uzasadniony zarzut w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych i zastosowano środek egzekucyjny polegający na pobraniu pieniędzy u zobowiązanego i

2) nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz poprawności wystawienia tytułów wykonawczych

– zaskarżone postanowienie organu pierwszoinstancyjnego utrzymał w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że w dniu 15 grudnia 2011 r. wierzyciel, tj. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wystawił przeciwko T. C. tytuły wykonawcze o Nr [...]i [...], które obejmowały zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące marzec i kwiecień 2006 r., określone w decyzji tego organu z dnia [...] (Nr [...] i [...]). Podkreślił, że postanowieniami z dnia [...] o Nr [...],[...] decyzjom tym organ egzekucyjny nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W dalszej kolejności wskazał, że w dniu 15 grudnia 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. nadał klauzule o skierowaniu powyższych tytułów wykonawczych do egzekucji.

Od rozstrzygnięć tych – jak zauważył – wniesiono odwołania i zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w K., a na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie nadania rygorów natychmiastowej wykonalności wniesiono skargi do WSA w Gliwicach.

W dalszej kolejności organ drugoinstancyjny odnotował, że w dniu 15 grudnia 2011 r. poborca skarbowy doręczył T. C. postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, tj. w B., ul. [...]. Zaznaczył także, że zobowiązany odmówił odbioru odpisów tytułów wykonawczych i złożenia podpisu, co zostało odnotowane przez poborcę skarbowego w ich rubrykach nr 69-71. Na tę okoliczność – na co zwrócił uwagę – poborca skarbowy sporządził również notatkę służbową.

Następnie działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 19 grudnia 2011 r., dokonał zajęcia środków pieniężnych na rachunkach bankowych zobowiązanego u dłużników zajętych wierzytelności w A SA. w Ł., B SA. w W. i w C w J.. Zawiadomienia zobowiązany otrzymał w dniu 23 grudnia 2011 r., natomiast banki, odpowiednio w dniach: 22, 23 i 28 grudnia 2011 r. W dniu 21 grudnia 2011 r. poborca skarbowy spisał ze zobowiązanym protokół o jego stanie majątkowym.

W dniu 22 grudnia 2011 r. T. C. złożył wniosek o wydanie kopii tytułów wykonawczych i protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Pismami z tego samego dnia, tj. 22 grudnia 2011 r., w trybie art. 33 pkt 2, 8 i 10 ustawy egzekucyjnej złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych o Nr [...] i SM [...].

Z kolei dniu 27 grudnia 2011 r. złożył wniosek o zwolnienie spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych w A S.A. w Ł., B S.A. w W. i w C w J. zajętych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ drugoinstancyjny podniósł także, że w odpowiedzi na zawiadomienia C w J., B S.A. w W. i A S.A. w Ł. poinformowały organ egzekucyjny, że przeszkodą w realizacji zajęcia jest brak środków pieniężnych na rachunkach.

Pismem z dnia 5 stycznia 2012 r., zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. dotyczące zajęcia praw majątkowych zobowiązanego stanowiących rachunki bankowe w A S.A. w Ł., B S.A. w W. i w C w J., wnosząc o ich uchylenie. W wystąpieniu tym wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 54 § 6 ustawy egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. w trybie art. 13 tej ustawy, zwolnił spod egzekucji prawo majątkowe stanowiące wierzytelność z rachunków bankowych zobowiązanego w A S.A. w Ł., B S.A. w W. i w C w J.. Zawiadomieniami z tego samego dnia, tj. 9 stycznia 2012 r. organ egzekucyjny uchylił zajęcia z dnia 19 grudnia 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych o Nr [...],[...], wniesione w piśmie z dnia 22 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 34 w związku z art. 33 pkt. 10 ustawy egzekucyjnej przedmiotem rozstrzygnięcia są zarzuty niespełnienia wymogów dotyczących treści tytułów wykonawczych. Na postanowienie to pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia 31 stycznia 2012 r., złożył zażalenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] organ egzekucyjny:

1) uznał za uzasadniony zarzut w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych i zastosował środek egzekucyjny polegający na pobraniu pieniędzy u zobowiązanego i

2) uznał za nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz poprawności wystawienia tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia 23 maja 2012 r., pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z uwagi na brak prawidłowego doręczenia zaskarżonego postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Mając powyższe na uwadze – po sanowaniu nieprawidłowości – Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) i po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał za:

po pierwsze: uzasadniony zarzut w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych i zastosował środek egzekucyjny polegający na pobraniu pieniędzy u zobowiązanego i

po drugie: nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz poprawności wystawienia tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie, w przedmiocie zarzutów, pismem z dnia 2 listopada 2012r., wniesiono zażalenie. Zaskarżając postanowienie w całości pełnomocnik zobowiązanego wniósł o:

a) jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uznanie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego za uzasadnione i umorzenie postępowania egzekucyjnego,

b) przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony oraz z dokumentów w postaci wykazu miesięcznych płatności oraz realizowanych przedsięwzięć, koniecznych dla działalności zakupów- na okoliczność nadmiernego obciążenia podatnika poprzez treść tytułu wykonawczego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w uzasadnieniu zażalenia – jego autor wskazał, że "wnoszący zażalenie w postępowaniu odwoławczym oraz w postępowaniach toczących się przed sądem administracyjnym kwestionuje zarówno same decyzje dotyczące podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2006 r., jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie których wystawiono tytuły egzekucyjne, a także wystawione tytuły wykonawcze".

Jednocześnie zaakcentował, że w wywiedzionym środku zaskarżenia pełnomocnik zobowiązanego wyraził pogląd, że w treści tytułu wykonawczego, oprócz listy wszystkich możliwych do zastosowania w egzekucji należności pieniężnych środków egzekucyjnych, która znajduje się w treści klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, powinna znaleźć się informacja, jakie środki egzekucyjne będą stosowane w tej konkretnie egzekucji. Wskazał, że tak nie jest w przypadku tytułów [...] ([...]) i [...] ([...]), które wymieniają jedynie cały katalog środków egzekucyjnych, co skutkuje, że nie został spełniony wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 11 ustawy egzekucyjnej. W tym stanie – w jego ocenie – skierowanie przeciwko zobowiązanemu wszystkich możliwych środków egzekucyjnych jest "rażąco krzywdzące i stanowi podstawę nie tylko nadmiernego obciążenia, ale wręcz paraliżu działalności podatnika, co może zagrozić jego płynności finansowej".

Organ odwoławczy podkreślił, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne w fazie jego wszczęcia narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Przedmiot zarzutów wyznacza przepis art. 33 ustawy egzekucyjnej, który zawiera zamknięty katalog przyczyn uzasadniających wniesienie tego środka prawnego. Zatem podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Przytaczając prawne regulacje przedmiotu wskazał, że art. 34 § ustawy egzekucyjnej stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy egzekucyjnej, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 4 tejże ustawy organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] uznał zasadność zarzutu zobowiązanego w zakresie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, oraz uznał za nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz poprawności wystawienia tytułów wykonawczych. Podkreślił także, że pełnomocnik zobowiązanego zażaleniem z dnia 2 listopada 2012 r. zaskarżył niniejsze postanowienie w całości, tj. zarówno w części, w której organ pierwszoinstancyjny uwzględnił zarzut zobowiązanego, jak również w części w której zarzut uznano za niuzasadniony. Wyraził przy tym stanowisko, że "mimo iż radca prawny J. W.- P. żądała uchylenia zaskarżonego postanowienia także w części w której organ I instancji orzekł o nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, w uzasadnieniu powielała argumenty organu przemawiające za takim rozstrzygnięciem".

Stwierdził także, że w jego ocenie postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] w zakresie w jakim organ uznał zastosowany środek egzekucyjny za nadmiernie uciążliwy nie naruszyło prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, to niemniej jednak zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W tej sytuacji – jak zaznaczył – nie ulega wątpliwości, że uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie punktu pierwszego tego rozstrzygnięcia byłoby niekorzystne dla strony, a organ drugoinstancyjny nie stwierdził okoliczności, o których mowa w art. 139 k.p.a.

Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko uwzględnieniu zażalenia w tej części było dla organu drugoinstancyjnego to, że w dniu 29 października 2012 r. zobowiązany uiścił kwoty objęte tytułami wykonawczymi. Mając powyższe na uwadze wyraził stanowisko, że " skoro tak, to nawet uchylenie postanowienia w tej części nie wywołało by skutku, którego domaga się pośrednio pełnomocnik skarżącego, w postaci ponownego zajęcia rachunków bankowych zwolnionych spod zajęcia zawiadomieniami z dnia 9 stycznia 2012 r.".

Równocześnie podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy częściowo podzielił pogląd zobowiązanego, że skumulowanie wszystkich środków powoduje obawę całkowitego pozbawienia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującego, tj. w takim zakresie, że w istocie skumulowanie skutecznych środków egzekucyjnych nie jest zgodne z zasadą ekonomiki postępowania. W niniejszej sprawie – jak zaznaczył – organ egzekucyjny takich działań jednak nie podjął. Podkreślił przy tym, że podstawą wniesienia zarzutu może być jedynie zastosowanie środka egzekucyjnego, a nie fakt zawarcia katalogu środków egzekucyjnych w tytule wykonawczym. Organ odwoławczy – jak skonstatował – ma prawo ocenić faktycznie zastosowane, a nie potencjalnie możliwe do zastosowania środki egzekucyjne, o których decyduje ustawodawca.

W dalsze kolejności podał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zobowiązanego w zakresie braku wymagalności obowiązku, albowiem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. poprzedził wystawienie tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r., będących podstawą do wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, wydaniem postanowień o nadaniu decyzjom z dnia z [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. Na skutek skargi zobowiązanego, wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., mocą którego utrzymano w mocy niniejsze postanowienie, przedmiotowe rozstrzygniecie podlegało ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/G1 1008/12 oddalił skargę zobowiązanego stwierdzając, że organy na etapie swego rozstrzygnięcia wykazały przesłankę z art. 23 9b § 1 pkt 4, przy spełnieniu wymogów z art. 239b § 2 O.p.

Reasumując stwierdził, że zarzut braku wymagalności obowiązku nie znajduje uzasadnienie w zaistniałym stanie faktycznym. W ocenie organu odwoławczego twierdzenie, że – poprzez brak wskazania środków egzekucyjnych, które znajdą zastosowanie w tej konkretnej egzekucji – sporne tytuły wykonawcze nie spełniają ustawowych wymogów, nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawowym wymogiem, jak zaznaczył, jaki tytuł wykonawczy musi spełniać jest wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt. 11 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem organu odwoławczego wymóg ten przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają, co – jak zaznaczył – "przyznaje sam skarżący w swoim zażaleniu".

Podsumowując wyraził pogląd, że żaden przepis prawa nie zabrania organowi egzekucyjnemu zastosowania środka egzekucyjnego czy też kilku środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, a ile wymaga tego cel postępowania egzekucyjnego. Powołując się na art. 28 ustawy egzekucyjnej wskazał, że we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej o charakterze pieniężnym wierzyciel może wskazać środek egzekucyjny, jednakże – na co zwrócił uwagę – przepis ten nie dotyczy tytułu wykonawczego a jedynie wniosku, a ponadto stanowi uprawnienie wierzyciela, a nie jego obowiązek. Ustalenie majątku zobowiązanego jest co do zasady zadaniem organu egzekucyjnego i nawet wskazanie składnika majątku przez wierzyciela nie ogranicza organu egzekucyjnego w podejmowanych działaniach. Na poparcie wyrażonego poglądu przytoczył wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., o sygn. akt III SA/Wa 277/06, że "ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie warunkuje podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego".

Mając powyższe na uwadze w ocenie organu odwoławczego zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy ustawowych wymogów nie zasługuje na uwzględnienie.

Z kolei odnosząc się do kwestii przeprowadzenia dowodów z przesłuchania zobowiązanego oraz z dokumentów w postaci wykazu miesięcznych płatności oraz realizowanych przedsięwzięć, koniecznych dla prowadzenia działalności, stwierdził, że zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Wyjaśnił przy tym, że fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Możliwość dopuszczenia dowodu z przesłuchania skarżącego, jego zdaniem, na okoliczność rozpoznania zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów, nie miało w przedmiocie sprawy uzasadnienia, skoro zobowiązany wskazał, że chce zostać przesłuchany i przedstawić dowody na "okoliczność nadmiernego obciążenia podatnika poprzez treść tytułu wykonawczego".

Zdaniem organu nadzoru, dysponuje on kompletem akt egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie, wystarczającym do rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, a do zażalenia z dnia 2 listopada 2012 r. nie dołączono żadnej dokumentacji, która miałaby wyjaśnić istotną okoliczność w przedmiotowej sprawie.

Zaznaczył, że nie dostrzega związku między treścią tytułu wykonawczego, którą winien on zawierać, czy brakiem wymagalności, a nadmiernym obciążeniem zobowiązanego z tego tytułu. Podkreślił ponadto, że jego ocenie podlegała zgodność tytułu wykonawczego z przepisami prawa, nie jest on natomiast organem właściwym do oceny odczuć zobowiązanego, czy też jego pełnomocnika.

Na powyższe postanowienie strona pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. wniosła skargę do tut. Sądu. Zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

2) zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu autor skargi zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 8 i art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 11 oraz art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez brak uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. zaskarżonego postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do jego uchylenia, polegające na nieprawidłowym zastosowaniu przez organ egzekucyjny art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej tj. na braku umorzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek dokonania przez ten organ błędnej interpretacji art. 33 pkt. 8, art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 11 ustawy egzekucyjnej oraz nie zastosowaniu art. 7 § 2 tej ustawy i na skutek tego uznania wniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione,

2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 144 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, odmowę przeprowadzenia żądanych przez stronę dowodów na okoliczności istotne dla sprawy oraz naruszenie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, w wyniku czego w sposób wadliwy ustalono stan faktyczny sprawy, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik postępowania,

3) art. 136 k.p.a. oraz art. 23 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 144 k.p.a. poprzez brak uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu zażaleniowym i brak wydania w toku postępowania postanowienia w kwestii oddalenia wniosków dowodowych skarżącego.

Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o wezwanie przez Sąd organu do złożenia akt sprawy, w związku z tym, że dokumenty tam się znajdujące stanowią dowody zasadności skargi.

W uzasadnieniu skargi jej autor – co do istoty – powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu, wyrażając przy tym pogląd, że "pomimo tego, że organ egzekucyjny nie podjął działań zmierzających do zastosowania wszystkich środków egzekucyjnych, wymienionych w tytułach wykonawczych, nie zmienia faktu, że tytuły te w niezmienionym kształcie były podstawą egzekucji, pomimo dobrowolnych wpłat skarżącego, a organ był uprawniony do ich zastosowania w każdym czasie postępowania egzekucyjnego. Skarżący odczuł realnie związane z tym zagrożenia".

Odnosząc się do treści wniesionej skargi, organ odwoławczy stwierdził, że przedstawione w niej argumenty nie znajdują uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, jak również w zaistniałym stanie faktycznym w związku z czym wniósł o jej oddalenie. Powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mającym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], uznające:

1) za uzasadniony zarzut w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych i zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na pobraniu pieniędzy u zobowiązanego (art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej),

2) za nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz poprawności wystawienia tytułów wykonawczych( art. 33 pkt 2 i 10 ustawy egzekucyjnej).

Jednocześnie wskazać należy, że stan faktyczny sprawy, przedstawiony obszernie we wstępnej części uzasadnienia wyroku, jest co do zasady niesporny, tym samym za zbędne uznać wypada powtarzanie opisu ustaleń faktycznych i stanowisk strony oraz organów I i II instancji.

Z uwagi na zarysowany w sprawie spór w pierwszej kolejności zasadnym jest wskazanie, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera przede wszystkim zespół norm określających postępowanie egzekucyjne i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i literaturze przedmiotu – postępowanie egzekucyjne, to "cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomiędzy ww. podmiotami tego postępowania powstaje stosunek procesowy, w którego ramach - na podstawie "prawa egzekucyjnego" – organ egzekucyjny orzeka o uprawnieniach i obowiązkach wierzyciela i zobowiązanego" – por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 442/11, a także Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wyd. Unimex, Wrocław 2008.

Zainicjowanie omawianej procedury następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym i na co zwracały uwagę organy I i II instancji – przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Wskazać trzeba, że choć ustawa egzekucyjna nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania" – zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 880/10. Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. Nawiązując do argumentów podniesionych przez stronę skarżącą wskazać należy, że "zastosowany w art. 6 § 1 u.p.e.a. zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek", a "uchylanie się od wykonania obowiązku" to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - nie wywiązanie się z niego w terminie płatności" – por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10.

Nadmienić także warto, że obowiązki wierzycieli należności pieniężnych dotyczące czynności zmierzających do wszczęcia egzekucji administracyjnej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.). Na mocy tego rozporządzenia wierzyciel jest obowiązany do systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań pieniężnych (§2). Jeżeli zobowiązanie nie zostanie zapłacone w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisów prawa, wierzyciel – co do zasady – wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia (§ 3 ust.1). Po bezskutecznym upływie terminu określonego w upomnieniu wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy (§5) i jeżeli jest jednocześnie organem egzekucyjnym bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, z zastrzeżeniem ust. 3 (§ 6 ust. 2).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], w zakresie w jakim organ uznał zastosowany środek egzekucyjny za nadmiernie uciążliwy nie naruszyło prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Organ drugoinstancyjny uzasadnił powyższe w pierwszej kolejności tym, że zgodnie z art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W przedmiotowej sprawie – jak zaznaczył – nie ulega wątpliwości, że uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie punktu pierwszego tego rozstrzygnięcia byłoby niekorzystne dla strony, a organ odwoławczy nie stwierdził okoliczności, o których mowa w art. 139 K.p.a.

Ze stanowiskiem tym nie sposób nie zgodzić się, w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że "niekorzyść strony", o której mowa w art. 139 K.p.a., wymaga ujęcia obiektywnego. Stan taki, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się, wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. Rażące naruszenie prawa, dopuszczające możliwość orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się należy rozumieć, jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny. Sytuacja taka ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 254/12.

Podkreślenia wymaga także, że w dniu 29 października 2012r. zobowiązany uiścił kwoty objęte tytułami wykonawczymi z dnia 15 grudnia 2011 r. Tym samym zasadnie uznał organ odwoławczy, że uchylenie postanowienia w tej części nie wywołałoby skutku, którego domaga się pośrednio pełnomocnik skarżącego, w postaci ponownego zajęcia rachunków bankowych zwolnionych spod zajęcia zawiadomieniami z dnia 9 stycznia 2012 r.

Ponadto – co należy zaakcentować – organ odwoławczy częściowo podzielił pogląd strony skarżącej wyrażony w zażaleniu, iż "skumulowanie wszystkich środków powoduje obawę całkowitego pozbawienia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującego tj. w takim zakresie, że w istocie skumulowanie skutecznych środków egzekucyjnych nie jest zgodne z zasadą ekonomiki postępowania. W przedmiotowej sprawie, co wymaga podkreślenia, organ egzekucyjny takich działań jednak nie podjął.

W zakresie powoływanej przez stronę normy mieszczą się bowiem okoliczności wykluczające prowadzenie egzekucji z przyczyn formalnych lub materialnych, co sprowadza się do uznania, że istnieją przewidziane prawem przeszkody uniemożliwiające prowadzenie postępowania zmierzającego do przymusowego wyegzekwowania zobowiązań. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie sposób odnaleźć prawną czy faktyczną przyczynę uniemożliwiającą organowi egzekucyjnemu prowadzenie postępowania względem zobowiązanego.

Na gruncie przedmiotowej sprawy – z uwagi na zarzuty zawarte w skardze – wskazać także należy, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. poprzedził wystawienie tytułów wykonawczych, będących podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wydaniem postanowień o nadaniu decyzjom z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. Na skutek skargi zobowiązanego wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., mocą którego utrzymano w mocy postanowienia organu pierwszoinstancyjnego dotyczące nadania – decyzjom określającym T. C. kwotę zobowiązania podatkowego – rygoru natychmiastowej wykonalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1008/12 oddalił skargę zobowiązanego stwierdzając, że organy na etapie swego rozstrzygnięcia wykazały przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., przy spełnieniu wymogów z art. 239b § 2 0.p.

Mając powyższe na uwadze na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu, że zarzut braku wymagalności obowiązku czy też wadliwości tytułów wykonawczych, nie znajduje uzasadnienie w zaistniałym stanie faktycznym. Wskazać bowiem należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że podstawą wniesienia zarzutu może być jedynie zastosowanie środka egzekucyjnego, a nie fakt zawarcia katalogu środków egzekucyjnych w tytule wykonawczym. Organ odwoławczy ma bowiem prawo ocenić faktycznie zastosowane, a nie potencjalnie możliwe do zastosowania środki egzekucyjne, o których decyduje ustawodawca.

Nadto zdaniem Sądu zaaprobować należy ocenę dokonaną przez organ drugoinstancyjny, że – wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony skarżącej – ustawowym wymogiem jaki tytuł wykonawczy musi spełniać jest wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt. 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wymóg ten przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają – co zresztą przyznaje strona skarżąca w zażaleniu.

Podkreślenia wymaga, że ustawodawca pozostawił wybór organowi egzekucyjnemu, co do wyboru środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a., stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a dopiero spośród tych środków, powinien wybrać środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Wybór środka egzekucyjnego jest ograniczony jedynie zasadą celowości postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do realizacji tytułu wykonawczego. Zasadnie zatem organ egzekucyjny, spośród dopuszczalnych środków wybrał ten, który najlepiej i najprościej służył realizacji celu postępowania.

Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, że legalność działania wierzyciela podatkowego w zakresie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych oceniać należy w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej jako prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 P.p.s.a., a zatem należało na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalić.