Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1263/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 39/04 w sprawie ze skargi Dariusza S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2) zasądza od Dariusza S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 340 złotych /trzysta czterdzieści/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w K. - działając na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, po przeprowadzeniu w dniu 10 listopada 2003 r. kontroli pojazdu i stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku w przypadku piątej osi - decyzją z dnia 10 listopada 2003 r. (...) orzekł o pobraniu od przewoźnika - firmy "S." Dariusza S. w M. - kary pieniężnej w kwocie 2040 zł za przejazd tego środka przewozowego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, Dyrektor Izby Celnej w B. zaś decyzją w dniu 10 grudnia 2003 r. (...) utrzymał w mocy tę decyzję, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - uwzględniając skargę Dariusza S. - wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r. III SA/Lu 39/04 uchylił decyzje organów celnych obydwu instancji.

Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane "z naruszeniem przepisów związanych z procedurą ważenia dynamicznymi wagami samochodowymi oraz regulujących wymagania warunków technicznych tych wag", ponadto z naruszeniem art. 7, 77 par. 1 i art. 80 Kpa, dlatego że "podstawę wszelkich ustaleń faktycznych mogą stanowić wyłącznie dowody dopuszczone prawem, które zostały właściwie przeprowadzone, prawidłowo utrwalone i które mogą zostać poddane weryfikacji", podczas gdy wymierzając karę pieniężną organ celny "nie wykazał, na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu".

Powołując przepisy zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 2000 nr 6 poz. 40/ Sąd stwierdził, że w protokole kontroli pojazdu nie ma elementarnych danych pozwalających na weryfikację tego dowodu, nie wiadomo, który w funkcjonariuszy celnych przeprowadził te czynności i czy posiadał stosowne uprawnienie, nie wiadomo nawet, jakiej wagi użyto i czy była prawidłowo zainstalowana, gdyż w zarządzeniu jest mowa o podziale wag na dwie klasy dokładności: 1 i 2, natomiast - według świadectwa legalizacji - do ważenia pojazdu użyto wagi klasy IIII, zatem niewłaściwej.

Sąd stwierdził również, że zarządzenie Nr 39 jest aktem wewnętrznym, nie może więc - w świetle konstytucji - stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej wobec obywateli.

Sąd stwierdził ponadto, że - w świetle art. 47 pkt 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, nadającej nowe brzmienie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248 ze zm./, na którego podstawie zostało wydane zarządzenie Nr 39, oraz w świetle art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, ponownie nowelizującej art. 8 Prawa o miarach, w związku z art. 51 powołanej ustawy, ograniczającym obowiązywanie dotychczasowych aktów wykonawczych - zarządzenie Nr 39 utraciło moc z dniem 30 marca 2002 r.

Sąd stwierdził w konkluzji, że "wobec braku stosownych przepisów wykonawczych, metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu noszą cechy dowolności, w związku z czym nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej", i jako podstawę rozstrzygnięcia podał art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Wnosząc skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. zarzucił:

"1/ naruszenie przepisów prawa, a w szczególności:

a/ art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 2, art. 93 i art. 241 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 75 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, art. 9 pkt 3, oraz art. 27 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, oraz art. 13 ust. 2a i ust. 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu:

- że Zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/ nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie,

- że w dniu 10 listopada 2003 r., wobec braku stosownych przepisów wykonawczych do ustawy Prawo o miarach, metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu - noszą cechy dowolności i nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej;

b/ art. art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na przyjęciu, że doszło do ich naruszenia,

2/ naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, a w szczególności art. 133 par. 1 zdanie 1 poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, z pominięciem części dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie art. 141 par. 4 poprzez nie należyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie zamieszczenie wskazania co do dalszego postępowania".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że do kontroli pojazdu użyto wagi samochodowej odpowiedniego typu, zatwierdzonego decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 14 września 1998 r. (...), mającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. z dnia 5 listopada 2003 r. nr dziennika zgłoszeń 1880/2003 /obydwa dokumenty w aktach sprawy/, natomiast kontroli dokonywał uprawniony funkcjonariusz celny posługujący się indywidualnym stemplem opatrzonym numerem, co pozwala na identyfikację, oraz wyjaśniono, że do kontroli pojazdów w ruchu używa się wag klasy 1 i 2 w zakresie dokładności dotyczącym wag klasy dokładności 4 /IIII/ przy obciążeniu statycznym, i taka charakterystyka wagi jest określona w świadectwie legalizacji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano również, że zarządzenie Nr 39 nie było powoływane w sprawie jako podstawa decyzji administracyjnej, stąd rozważania o charakterze tego aktu oraz zgodności z Konstytucją są nietrafne i zbędne.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano ponadto, że - stosownie do art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, która weszła w życie 1 stycznia 2003 r. - przyrządy pomiarowe, zalegalizowane lub uwierzytelnione przed wejściem w życie ustawy, niespełniające jej wymagań, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Wprawdzie stanowisko Sądu nie jest jasne, gdyż jako podstawę wyroku powołano art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednak całość uzasadnienia prowadzi do wniosku, że przede wszystkim chodzi o mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania.

Sąd stwierdził bowiem, że "podstawę ustaleń faktycznych mogą stanowić wyłącznie dowody dopuszczone prawem" a "metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu noszą cechy dowolności, w związku z czym nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej" i wprost zarzucił organom celnym naruszenie art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa.

W przekonaniu sądu zatem postępowanie administracyjne zostało wadliwie przeprowadzone, i z tego względu doszło również do naruszenia prawa materialnego, gdyż nałożono karę pieniężną bez należytego wyjaśnienia stanu sprawy.

W przekonaniu sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wadliwie, dlatego że waga, którą się posłużono, z przyczyn zarówno prawnych, jak i faktycznych, nie mogła być użyta do dokonania ustaleń w tej sprawie, z czym nie sposób się zgodzić.

Pomijając nawet powołany w skardze kasacyjnej art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, rodzi się zagadnienie, czy sąd był władny w tej sprawie, której przedmiotem jest kara pieniężna, w miejsce właściwych organów podejmować się prawnej kontroli metrologicznej badając, czy waga spełnia wymagania prawne.

Waga została przecież poddana legalizacji prowadzącej do stwierdzenia oraz poświadczenie dowodem legalizacji, jakim jest świadectwo legalizacji, że spełnia wymagania prawne, i już dlatego ocena legalności tego dokumentu urzędowego pozostawała poza kognicją sądu.

Natomiast, jeżeli waga spełniała wymagania prawne, kwestionowanie wyników pomiaru nie znajduje uzasadnienia i przekonanie o naruszeniu prawa przez organy celne jest błędne.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.