Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1115/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6-9 i art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 września 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej powoływanej w skrócie jako : "k.p.a.") oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6-9 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "u.ś.r.") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie ustalenia i zwrotu przez P. K. (dalej także jako "wnioskodawczyni", "odwołująca" albo "skarżąca") nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 13 października 2018 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy z wniosku P. K. o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko J. K. na okres zasiłkowy 2018/2019, Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawczyni zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5 – 18 lat w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020.

W dniu 15 października 2019 r. P. K., do wniosku o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2019/2020, przedłożyła jako załącznik kserokopię umowy o pracę u pracodawcy "A" z siedzibą w [...], z której wynikało, że P. K. uzyskała zatrudnienie na czas nieokreślony od dnia 1 marca 2019 r.

W dniu 31 października 2019 r. P. K. złożyła ponadto zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu u pracodawcy z dnia 29 października 2019 r., z treści którego wynikało, że P. K. osiągnęła dochód za drugi przepracowany miesiąc, to jest kwiecień 2019 r. w kwocie 1.522,53 zł netto.

Pismem z dnia 25 maja 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] zawiadomił P. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na dziecko J. K., na okres od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił, że zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 na J. K. w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., w kwocie 661,65 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1 rozstrzygnięcia zawartego w decyzji) i w konsekwencji orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 661,65 zł wraz z odsetkami ustawowymi, wypłaconych P. K. w wymienionym okresie z tytułu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 na dziecko (pkt 2 rozstrzygnięcia zawartego w decyzji).

W uzasadnianiu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w toku postępowania, na podstawie oświadczenia, informacji pozyskanych za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z Ministerstwa Finansów oraz ZUS ustalono, iż rodzina strony w 2017 r. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 1.069,53 zł oraz uzyskała inne dochody niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500,00 zł oraz świadczeń z tytułu zasądzonych alimentów w kwocie 4.800,00 zł.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 i w związku z art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., na podstawie porozumienia w sprawie rozwiązania umowy o pracę, z którego wynika, że umowa

o pracę pomiędzy P. K. a firmą "B" z siedzibą w [...] wygasa w dniu 15 czerwca 2018 r. oraz na podstawie informacji pozyskanych za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z ZUS, nie uwzględniono dochodu utraconego w wysokości 1.069,53 zł.

Jednakże z uwagi na uzyskanie zatrudnienia nastąpiło uzyskanie dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4b i w związku z art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., na podstawie zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu pracodawcy "A" z siedzibą w [...] z dnia 29 października 2019 r., organ uwzględnił uzyskanie dochodu za kwiecień 2019 r. w wysokości 1.522,53 zł netto.

Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w kwietniu 2019 r. wyniósł zatem 982,10 zł netto (500 zł + 4.800 zł = 5.300 zł / 12 m-cy = 441,67 + 1.522,53 zł = 1.964,20 / 2 os. = 982,10 zł), czyli więcej niż określone w art. 5 ust. 1 u.ś.r. kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego, to jest 674,00 zł.

Organ wskazał również, że w decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenia P. K. została pouczona o obowiązku niezwłocznego zgłaszania organowi wszelkich zmian mających wpływ na prawo do świadczeń, między innymi uzyskania dochodu oraz została poinformowana co jest uzyskaniem dochodu i że w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących ustanie uprawnień do świadczeń rodzinnych brak jest prawa do ich pobierania.

W związku z niedopełnieniem obowiązku niezwłocznego zgłoszenia faktu uzyskania dochodu z tytułu umowy o pracę, wobec skutecznego pouczenia, wypłacony zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dziecko w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., w kwocie 661,65 zł, organ uznał za świadczenia nienależnie pobrane.

Na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 8 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przy czym odsetki te są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W związku z tym P. K. została zobowiązana do zwrotu kwoty świadczeń nienależnie pobranych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie niezwłocznie po upływie terminu, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W wyniku rozpoznania odwołania P. K. z 30 czerwca 2020 r., zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji, po przywołaniu obowiązujących w sprawie przepisów, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie skuteczności pouczenia o obowiązku informowania o zmianie sytuacji dochodowej. Przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych stanowi niewątpliwie okoliczność powodującą ustanie prawa do świadczeń rodzinnych. Z uwagi na fakt, że odwołująca nie była uprawniona do pobierania świadczeń rodzinnych w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., co zostało wykazane w decyzji, świadczenia wypłacone w tym okresie uznano za świadczenia nienależnie pobrane.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium zauważyło,

że okoliczność pobierania zasiłku chorobowego w miejsce wynagrodzenia za pracę nie mieści się w definicji utraty dochodu określonej w art. 3 pkt 23 u.ś.r. Zgodnie

z brzmieniem cytowanego przepisu, dopiero utrata przez odwołującą zatrudnienia lub zasiłku chorobowego mogłaby powodować konieczność uwzględnienia takiej okoliczności jako utraty dochodu. Treść przywołanego przepisu jest jasna. Ustawodawca zdając sobie sprawę, że zasiłek chorobowy jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, w art. 3 u.ś.r. szczegółowo wymienił sytuacje, w jakich dochodzi do utraty dochodu stanowiąc, iż dochodem utraconym jest jedynie utrata zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Nie ma zatem podstaw prawnych do uznania, że świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie zasiłku chorobowego w trakcie zatrudnienia odwołującej są dochodem utraconym. W związku z tym nie ma podstaw prawnych

do nieuwzględnienia dochodu odwołującej z tytułu wynagrodzenia uzyskanego

w kwietniu 2019 r. w kwocie 1.522,53 zł netto, jako dochodu uzyskanego.

Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 4b u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane

lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Przekroczenie z kolei ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 674 zł na członka rodziny obligowało organ pierwszej instancji do wydania zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. K. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że próg dochodowy za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r. nie został przekroczony, ponieważ w tym czasie skarżąca przebywała na zasiłku chorobowym wypłacanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie przez pracodawcę. Otrzymane kwoty były znacznie zaniżone, gdyż ZUS zakwestionował wypłatę zasiłku chorobowego w kwocie wskazanej w umowie o pracę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołało się z kolei na przepis mówiący, że pobieranie zasiłku nie mieści się w definicji utraty dochodu. Skoro jednak skarżąca nie otrzymywała pełnego wynagrodzenia z tytułu zasiłku chorobowego, tylko zaniżone kwoty z ZUS-u to nie ulega wątpliwości, że dochód ten się zmniejszył i w pewnym sensie częściowo został utracony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska.

W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2021 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy)

w postaci art. 7, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego poprzez pominięcie prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

17 września 2019 r. nr [...] i jej znaczenia dla sprawy, w której to decyzji ZUS uznał zawarcie przez skarżącą porozumienia zmieniającego warunki płacy i pracy z płatnikiem składek w dniu 29 marca 2019 r. za pozorną czynność prawną, co doprowadziło do stwierdzenia przez organ, że skarżąca w kwietniu 2019 r. uzyskała dochód w kwocie 1.552,53 zł, tym samym przekraczając kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczeń rodzinnych, co stanowi powód ustania prawa do tych świadczeń, podczas gdy skarżąca nie spełniła warunku kontynuacji jego uzyskiwania wynikającego z art. 5 ust. 4b u.ś.r., który miałby wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego, a konkretnie na jego ustanie, albowiem wskutek wyżej wymienionej decyzji ZUS w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. uzyskała zasiłek chorobowy wypłacany przez tę instytucję w obniżonych kwotach, a zatem doszło w jej przypadku do utraty dochodu względem dochodu, jaki uzyskiwała na podstawie umowy o pracę z dnia 1 marca 2019 r, a co za tym idzie, nie przekroczyła kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych;

2) naruszenie prawa materialnego w postaci:

a) art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 pkt 4b u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie,

że w przedmiotowej sprawie doszło do zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, to jest uzyskania przez skarżącą

w kwietniu 2019 r. dochodu w wysokości 1.552,53 zł i przekroczenia tym samym kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych, a co za tym idzie konieczności zwrotu świadczeń wypłaconych

po wystąpieniu tej okoliczności, to jest świadczeń wypłaconych w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. jako świadczeń nienależnie pobranych, a w konsekwencji błędne zastosowanie wskazanych przepisów, podczas gdy skarżąca nie spełniła warunku kontynuacji uzyskiwania dochodu wynikającego z art. 5 ust. 4b u.ś.r., który miałby wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego, a konkretnie na jego ustanie, albowiem wskutek prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2019 r. nr [...] w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. uzyskała zasiłek chorobowy wypłacany przez tę instytucję w obniżonych kwotach, a zatem doszło w jej przypadku do utraty dochodu, względem dochodu, jaki uzyskiwała na podstawie umowy o pracę z dnia 1 marca 2019 r., a co za tym idzie, nie przekroczyła kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych;

b) art. 3 pkt 23 pkt c i h u.ś.r. oraz art. 71 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że przez "utratę dochodu" należy rozumieć jedynie całkowitą utratę zatrudnienia lub zasiłku chorobowego, podczas gdy pojęcie to oznacza każdy uszczerbek, ubytek, czy też umniejszenie, a utrata dochodu wynikająca z utraty zatrudnienia

nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia za pracę,

lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów,

w tym świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego (np. zasiłku chorobowego), o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy,

co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ,

że wypłacanie skarżącej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasiłku chorobowego w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. nie może być poczytywane jako utrata dochodu.

Pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej świadczeń za okres 1 lipca – 30 września 2019 r., w której utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (koszty nie zostały pokryte w całości ani w części).

Na rozprawie w dniu 24 września 2021 r., do protokołu rozprawy, pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że informacje o uzyskaniu dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia skarżąca przedłożyła organowi pierwszej instancji w październiku 2019 r. Z wiedzy posiadanej przez pełnomocnika wynika, że umowa o pracę skarżącej zawarta na czas nieokreślony nie została rozwiązana do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r.,

poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas,

gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa,

czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 września 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia z dnia 17 czerwca 2020 r. w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że na skutek nawiązania z dniem 1 marca 2019 r. stosunku pracy na czas nieokreślony skarżąca zaczęła uzyskiwać stały miesięczny dochód, którego wysokość wpłynęła na przekroczenie kryterium dochodowego uzasadniającego wcześniejsze przyznanie przedmiotowych świadczeń, o czym właściwy organ nie został zresztą niezwłocznie zawiadomiony. Kwestionując prawidłowość wydanych decyzji podniesiono z kolei, że organy dokonały błędnej wykładni ustawowego pojęcia "utrata dochodu", jak również pominęły okoliczność uzyskiwania obniżonej wysokości zasiłku chorobowego, wypłacanego przez organ rentowy w okresie od lipca do września 2019 r.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że podstawowym warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego (wraz z dodatkami) jest spełnienie przesłanki kryterium dochodowego (w realiach sprawy wynoszącego 674 zł). Definicję dochodu zawiera art. 3 pkt 1 u.ś.r. szczegółowo wymieniając poszczególne kategorie przysporzeń to pojęcie wypełniających. Dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), zaś dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2 a u.ś.r.). Zgodnie zaś

z art. 5 ust. 4 u.ś.r., w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Sama zaś definicja "utraty dochodu" zawarta została w art. 3 pkt 23 u.ś.r. Ustawodawca wyraźnie doprecyzował to pojęcie wymieniając różne sytuacje, których zaistnienie na gruncie ustawy jest jednoznaczne właśnie z utratą dochodu. Nie jest to zatem jakikolwiek ubytek w przychodach.

W wyroku z dnia 9 lipca 2020 r. (sygn. akt I OSK 3314/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że przepis art. 3 pkt 23 u.ś.r. nie wymienia zmiany wysokości wynagrodzenia, przy ciągłości zatrudnienia, jako przesłanki do uznania utraty dochodu. Wobec tego w sytuacji, gdy ustawa zawiera własną definicję utraty dochodu,

wiążąc go z utratą określonego źródła dochodu lub uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, to nie można odwoływać się do słownikowej definicji utraty,

bo prowadzi to do wniosków sprzecznych z definicją ustawową. Gdyby ustawodawca chciał uznać przejściowe uszczuplenie (zmniejszenie) dochodu z określonego źródła

za utratę dochodu, to zapewne tak by uczynił. Zdefiniował to jednak inaczej uznając,

że utrata dochodu to utrata wymienionych w przepisie źródeł dochodu lub uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego. Wyrażony w przywołanym orzeczeniu pogląd,

jak i zaprezentowaną w jego uzasadnieniu argumentację, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela.

Ponadto NSA w cytowanym wyroku zwrócił uwagę, że przepis art. 3 pkt 23

lit. c u.ś.r., w ocenie Sądu podobnie jak znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 3 pkt 23 lit. h u.ś.r., nie kłóci się z celami ustawy przytoczonymi w art. 4

ust. 1 u.ś.r. Gdyby bowiem celem świadczeń rodzinnych było pokrycie wydatków utrzymania dziecka, bez względu na wysokość dochodów w rodzinie, to ustawodawca nie wprowadzałby w art. 5 ust. 1 tej ustawy kryterium dochodowego.

Mając na uwadze powyższe, wbrew twierdzeniom skarżącej, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła utrata przez skarżącą dochodu, w związku z wypłatą zasiłku chorobowego. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że z dniem 1 marca 2019 r. skarżąca nawiązała stosunek pracy, na podstawie którego w kwietniu 2019 r. wypłacono jej wynagrodzenie w kwocie 1.552,23 zł netto. Umowa o pracę zawarta została na czas nieokreślony. Zawarte w dniu 29 marca 2019 r. porozumienie zmieniające warunki płacy i pracy nie podważa kontynuacji stosunku pracy. Okoliczność trwania tego stosunku prawnego potwierdził ponadto pełnomocnik strony skarżącej w trakcie rozprawy wskazując do protokołu rozprawy, że umowa o pracę skarżącej zawarta na czas nieokreślony nie została rozwiązana do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. Z powyższego wynika, że ustalenia organów odnośnie wysokości dochodu są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym.

O utracie dochodu nie można mówić bowiem w związku z wypłatą zasiłku chorobowego, wypłacanego w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r., w obniżonej wysokości wymiaru na skutek decyzji organu rentowego. Dochód z tego źródła został wprawdzie obniżony przez organ rentowy, jednakże nastąpiło to jedynie ze względu na podważenie skuteczności prawnej zawartego między stronami umowy o pracę porozumienia, na podstawie którego m.in. podwyższeniu uległo wynagrodzenie

za pracę, co w konsekwencji miało wpłynąć na wymiar zasiłku chorobowego.

Organ rentowy w decyzji z dnia 17 września 2019 r. (nr [...]) uznał tę czynność prawną za pozorną, zmierzającą jedynie do uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zakwestionowanie porozumienia nie oznacza natomiast podważenia skutków samej umowy o pracę, zawartej w pierwotnym brzmieniu, a jedynie wymiaru etatu, a w konsekwencji i wysokości wynagrodzenia, co wprost wynika z analizy uzasadnienia tej decyzji.

Analiza przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw

do uznania, że w przypadku uzyskania zasiłku chorobowego, przy trwającym stosunku pracy, następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 tej ustawy. Treść tych przepisów, według ich brzmienia literalnego, nie nasuwa wątpliwości co do rozumienia "utraconego dochodu" i jest nierozerwalnie połączona z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stanowisko to wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą. Zagadnienie to było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie przyjmowano ścisłe, literalne brzmienie tego przepisu, posługując się wykładnią językową. Wskazywano, że utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę lub innych umów wymienionych w art. 3

pkt 22 ustawy, nie oznacza natomiast zmiany warunków pracy i płacy, polegającej

na obniżeniu, czy podwyższeniu wynagrodzenia, przy trwaniu stosunku pracy.

Gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia rodzinnego rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy, czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to wówczas może odliczyć dochód utracony. Wywodzono, że analiza przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych:

art. 3 pkt 22 i pkt 23 oraz art. 5 ust. 4 nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c omawianej ustawy.

To samo, zdaniem Sądu, dotyczy wypłaty zasiłku chorobowego przy trwającym stosunku pracy.

Taką samą konstrukcją definicji "utraty dochodów" ustawodawca posługuje się nie tylko we wskazanym wyżej art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., ale także w art. 2 pkt 17 ustawy

z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz w art. 2 pkt 19 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W poszczególnych punktach wskazanych przepisów mowa jest o tym, że "utratą dochodów" jest utrata spowodowana utratą różnego rodzaju świadczeń – w przedmiotowej sprawie, z tytułu zasiłku chorobowego (art. 3 pkt 23 lit. h u.ś.r., analogicznie w art. 2 pkt 17 lit. f ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nieobowiązującym już art. 2 pkt 19 lit. f ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Pozwala to również na gruncie niniejszej sprawy odwołać się do wypowiadanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisk odnośnie "utraty dochodu" spowodowanego "utratą zasiłku chorobowego", wyrażanego również w odniesieniu do powołanych regulacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 sierpnia 2008 r.; sygn. akt I OSK 1324/07; z dnia 4 listopada 2011 r.; sygn. akt I OSK 1047/11; z dnia 10 listopada 2016 r.; sygn. akt I OSK 1368/16; z dnia 24 kwietnia 2020 r.; sygn. I OSK 1106/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów o utracie dochodu w przypadku wypłaty zasiłku chorobowego

w obniżonej wysokości wypłacanego zamiast wynagrodzenia za pracę nie może być mowy. Pomimo obniżonej wysokości, w związku z trwającym stosunkiem pracy,

zasiłek ten w badanym okresie skarżącej jednak wypłacano. Skoro przepis art. 3 pkt 23 lit. h u.ś.r. traktuje jednoznacznie o utracie zasiłku chorobowego przysługującego

po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do utraty zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w realiach sprawy nie doszło, to obniżenie wysokości zasiłku chorobowego nie może być traktowane jak utrata dochodu. Różnica wynikająca

z obniżenia wysokości zasiłku chorobowego nie stanowiła utraty dochodu, sam zaś zasiłek jest dochodem w ujęciu ustawowym.

W konsekwencji Sąd nie podzielił zasadności zarzutów skarżącej. Wbrew przedstawionej argumentacji organy prawidłowo ustaliły i rozważyły niezbędne okoliczności faktyczne sprawy. Wydana przez ZUS decyzja nie została w sprawie pominięta. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wziął pod uwagę uzyskiwanie dochodu z tytułu zasiłku chorobowego wskazując przy tym, że zasiłek ten jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, co skutkowało uwzględnieniem w wyliczeniach dochodu ze stosunku pracy za kwiecień 2019 r. Wypłacany zasiłek, w świetle językowej wykładni przepisu art. 3 pkt 23 lit. h u.ś.r., nie mógł z kolei stanowić dochodu utraconego, co czyni stawiany w związku

z tą okolicznością zarzut chybionym.

W odniesieniu do przywołanego w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października

2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 495/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazać natomiast należy, że drugi z warunków, o którym Sąd wspomniał w tym judykacie, to jest kontynuacja zatrudnienia, został w sprawie również wyczerpany, o czym przesądza wszakże uzyskiwanie w związku z zatrudnieniem zasiłku chorobowego. Odnosząc się do przywołanych przez pełnomocnika skarżącej wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych traktujących o konieczności trwałości źródła dochodu dla ustalenia wysokości uzyskanych dochodów podkreślić raz jeszcze należy, że w okolicznościach sprawy stosunek pracy skarżącej nie został rozwiązany do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Nie ma więc mowy o utracie dochodu w rozumieniu ustawy. Nie jest więc prawdą, że organy wyliczyły dochód na podstawie jednokrotnie uzyskanego przez skarżącą wynagrodzenia (w kwietniu). Uzyskiwanie świadczenia chorobowego zamiast wynagrodzenie za pracę, tak samo jak uzyskiwanie go w innej wysokości niż pierwotnie, nie stanowi utraty dochodu. Przychylając się z kolei przeważającej w orzecznictwie linii akceptującej językową wykładnię przepisu art. 3 pkt 23 ustawy Sąd nie podzielił przeciwnych zapatrywań sądów, na które powołał się pełnomocnik skarżącej. Mając na uwadze prymat wykładni językowej zastosowanych w sprawie przepisów ustawy, Sąd nie uznał ponadto zasadności argumentacji pełnomocnika skarżącej dotyczącej wątpliwości natury konstytucyjnej.

Nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają natomiast okoliczności niewywiązania się przez skarżącą z obowiązku powiadomienia organu o zmianie sytuacji dochodowej. Kolejna umowa o pracę, niezależnie od jej postanowień, stanowi niezależne źródło dochodu, o którym to fakcie skarżąca na podstawie art. 25 ust. 1 u.ś.r. zobowiązana był powiadomić organ. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny, niezależny od okoliczności, a ustawa nie przewiduje w tej materii jakichkolwiek odstępstw.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione przez skarżącą za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak

w sentencji wyroku.