Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 30/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust 3, art 137
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S. S. i B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] (dalej również jako "Wojewoda/organ") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej również jako "Starosta/organ I instancji") z [...] października 2015 r., nr [...] o odmowie zwrotu prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w W. dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha.

Zaskarżona decyzja Wojewody została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Ostateczną decyzją z [...] kwietnia 1975 r., nr [...] Naczelnik Urzędu [...] Wydział [...] orzekł o wywłaszczeniu, przez odjęcie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości o pow. [...] położonej w W. w rejonie ul. [...]. Decyzja wywłaszczeniowa została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

Pismem z [...] lutego 2009 r. S. S. i B. M. (spadkobiercy dawnych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości), reprezentowani przez radcę prawnego L. S., wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] oraz działkę ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...].

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że "w chwili obecnej nieruchomość objęta wywłaszczeniem jest niezagospodarowana. Fabryka [...], która została wybudowana na działce nr [...] (...) stanowi obecnie ruinę. Fabryka ta nie funkcjonuje od kilkudziesięciu lat, nie jest prowadzona tam żadna działalność. Teren jest opuszczony

i zaniedbany. Na działce nr [...] (...) nie została wzniesiona żadna budowla (...).

Z powyższego wynika zatem, iż cel na jaki została nieruchomość wywłaszczona decyzją z dnia [...].04.1975 roku stał się zbędny".

Decyzją z [...] marca 2010 r., nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz o odmowie zwrotu działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha.

Wojewoda [...], decyzją z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] uchylił ww. decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z [...] maja 2011 r., nr [...] Starosta [...] ponownie orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz o odmowie zwrotu działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha.

Następnie, Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2012 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...], decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w W. [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha.

Od powyższej decyzji Starosty [...] odwołanie wnieśli S. S. i B. M.

Decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2015 r., nr [...] o odmowie zwrotu prawa własności wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że sporna nieruchomość, wywłaszczona została decyzją z [...] kwietnia 1975 r., nr [...]. Nieruchomość wywłaszczona została z przeznaczeniem pod budowę fabryki i domów - [...] - dla [...] "[...]" zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] października 1974 r. Z tytułu wywłaszczenia ustalono odszkodowanie w kwocie [...] zł. W dacie wywłaszczenia właścicielami w/wym. gruntu byli K. i J. małż. S.

W ocenie Wojewody, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że wywłaszczona nieruchomość odpowiada obecnie części działki ew. nr [...] (projektowana działka nr [...]) o pow. [...] m2 z obrębu [...] oraz części działki ew. nr [...] (projektowana działka nr [...]) o pow. [...] m2 z obrębu [...]. Z treści decyzji wywłaszczeniowej wynika, że w lokalizacji inwestycji znalazła się część działki o pow. [...] m2, natomiast pozostała część gruntu o pow. [...] m2 została wywłaszczona na wniosek współwłaścicielki ze względu na to, iż do tzw. "resztówka" nie mogłaby być racjonalnie użytkowana na cele rolnicze.

Organ podniósł, że znajdujący się w aktach sprawy rejestr pomiarowy wykonany

w listopadzie 1974 roku (str. [...] i [...] akt organu II instancji) potwierdza, że pod inwestycję "[...]" została wywłaszczona część nieruchomości, stanowiąca własność K. i J. małż. S., o pow. [...] m2. Na załączniku graficznym do tego rejestru zostały wyznaczone granice działki przejętej pod inwestycję, a także granice działki dowłaszczonej. Z powyższego załącznika wynika, że cała powierzchnia działki wywłaszczonej pod inwestycję tj. [...] m2 znalazła się w granicach lokalizacji fabryki [...] – [...]. W aktach sprawy (str. [...] akt organu II instancji) znajduje się też dokument "Wykaz powierzchni do mapy dla celów prawnych części gruntów Osad [...] wsi [...], [...] i [...] użytkowanych przez Wytwórnię [...] ([...])", z którego wynika, że w granicach inwestycji znajdowała się działka o nr [...] o pow. [...] m2.

Wojewoda [...] stwierdził, iż Starosta prawidłowo ustalił, że cel wywłaszczenia w postaci budowy fabryki [...] został na przedmiotowym gruncie zrealizowany. Wojewoda powziął taki wniosek na podstawie zebranych dowodów, które opisał w uzasadnieniu decyzji, w tym m. in. protokołu przekazania-przejęcia do eksploatacji części produkcyjnej zadania inwestycyjnego pt. "Wytwórnia [...]" z [...] stycznia 1978 r., z którego wynika, że część produkcyjną zadania inwestycyjnego, stanowiącą przedmiot tego protokołu uznaje się za odpowiadającą warunkom do podjęcia eksploatacji. Wojewoda wskazał, że w treści protokołu znajduje się zapis, że przedmiot odbioru został wykonany w czasie od [...] października 1975 r. do [...] stycznia 1978 r. zgodnie z zapisami w dzienniku budowy tom [...] str. [...] i tom [...] str. [...], oraz że rzeczywisty termin zakończenia inwestycji przypada na dzień podpisania protokołu.

Wojewoda wskazał, że uprawniony geodeta wykonał opracowanie prawno-geodezyjne z którego wynika, że wywłaszczony grunt, objęty lokalizacją o pow. [...] m2, odpowiadający dawnej dz. [...] znalazł się w ogrodzeniu fabryki. Teren ten został wydzielony przez geodetę, jako proj. działka nr [...] o pow. [...] m2. Z ustaleń geodety wynika też, że zainwestowanie pod planowaną inwestycję (ogrodzenie fabryki) naruszyło część wywłaszczoną na żądanie właścicieli tj. dz. [...] w szerokości zmiennej od [...] m na południu do [...] m na północy nieruchomości. Całe ogrodzenie na wysokości wywłaszczonej pod inwestycję przedmiotowej działki znajduje się na terenie dowłaszczonej nieruchomości. Obszar zajętości dowłaszczonego gruntu przez ogrodzenie inwestycji zostało ustalone przez geodetę w wyniku obliczenia matematycznego (śr. [...] m x [...] m) i wynosi on [...] m2. W trakcie oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2013 r. przy udziale geodety (protokół

w aktach sprawy), stwierdzono, że wnioskowany do zwrotu grunt tj. proj. działka o nr [...] o pow. [...] m2 znajduje się w narożniku ogrodzonego terenu fabryki (ogrodzenie trwałe wykonane z przęseł z siatki metalowej z elementów prefabrykowanych, ma trwałą betonową podmurówkę oraz betonowe słupy). Na gruncie tym znajdują się także pozostałości po układzie komunikacyjnym Wytwórni [...] (tj. asfalt, krawężniki, część stacji trafo), oraz latarnie oświetleniowe ([...] stare i [...] nowe). Geodeta ustalił także, że dawnej działce [...] o pow. [...] ha, wywłaszczonej na żądanie właścicieli (spoza lokalizacji tj. dowłaszczonej), odpowiada obecnie tylko część działki nr [...], którą wydzielił w opracowaniu jako proj. działkę [...], dokładnie odpowiadającą dowłaszczonej części nieruchomości tj. dawnej dz. [...]. Jak wyjaśnił geodeta, rozbieżność granicy działki nr [...] jest spowodowana błędnym przyjęciem granicy gruntów [...], o czym świadczy porównanie z granicami pokazanymi na pierwotnej mapie ewidencji gruntów z 1963 r.

W ocenie organu, powyższe ustalenia organu I instancji dowodzą niezbicie, że część nieruchomości o pow. [...] m2, wywłaszczona decyzją z [...] kwietnia 1975 r., nr [...] w całości znalazła się w granicach fabryki [...] - [...]. Organ stwierdził także, że realizacja na terenie przy ul. [...] i [...] głównego zadania inwestycyjnego - budowy fabryk [...] została rozpoczęta w terminie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, iż na dawnej działce o nr [...] (obecna działka nr [...]) zrealizowano cel wywłaszczenia, jakim była budowa fabryki [...], gdyż elementy, które się na niej znalazły i częściowo pozostają do dnia dzisiejszego, niewątpliwie były niezbędne do prawidłowego funkcjonowania fabryki, nie można zatem uznać powyższego gruntu za zbędny na cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu.

Ponadto organ przyjął, że skoro w odniesieniu do dawnej działki nr [...] (obecna działka nr [...], proj. działka nr [...]), pozostającej w lokalizacji inwestycji nie zostały spełnione przesłanki do jej zwrotu, tym samym zwrotowi nie podlega dawna działka nr [...] (obecna działka nr [...], proj. działka [...]), która została nabyta na żądanie właściciela, i która od samego początku pod realizację tej inwestycji nie była potrzebna, co jest zgodne z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądowoadministracyjnym

i doktryną.

Decyzja Wojewody [...] z [...] października 2019 r., nr [...] stała się następnie przedmiotem skargi S. S. i B. M., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie:

art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w błędnym przyjęciu, iż cel wywłaszczenia został na przedmiotowym gruncie zrealizowaniu, pomimo iż brak jest prawem wymaganego zawiadomienia o oddaniu obiektu do użytku decydującego o zakończeniu procesu budowlanego, brak jest protokołu przekazania budynku do eksploatacji;

art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w pominięciu wnikliwej analizy dokumentu tj. protokołu przekazania-przejęcia do eksploatacji części produkcyjnej zadania inwestycyjnego pt. "Wytwórnia [...]" z dnia [...] stycznia 1978 r., z którego wynika, że inwestycja nie została wykonana, a jedynie planowano zakończona;

art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu za wiarygodny dowód opinię biegłego geodety podczas gdy opinia zawiera ustalenia, tj. położenie ogrodzenia, do którego nie sposób się odnieść, zweryfikować albowiem wyrysy nie zawierają naniesienia ogrodzenia;

art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, iż przesłanki zwrotu nieruchomości w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, z uwagi na to, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brak jest prawem wymaganego zawiadomienia o oddaniu obiektu przy ulicy [...] do użytku, decydującego o zakończeniu procesu budowlanego, oraz brak jest protokołu przekazania budynku do eksploatacji.

Skarżący podnieśli także zarzut, że w protokole z [...] stycznia 1978 r., znajduje się wpis na stronie [...] w pkt [...] "Datę wykonania przez oddającego zobowiązania, wynikającego z umowy, ustala się na dzień [...] kwietnia 1978 r., zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawie ogólnych warunków umów o realizację inwestycji polegających na budownictwie inwestycyjnym." Z powyższego wynika, zdaniem skarżących, że protokół sporządzono ze wskazaniem na zakończenie inwestycji na dzień [...] kwietnia 1978 r., co następnie żadnym innym dokumentem nie zostało potwierdzone. Jednocześnie wskazany protokół nie świadczy o zakończonej inwestycji, a dotyczy tylko części produkcyjnej zadania inwestycyjnego przy ul. [...]. Zdaniem skarżących nie sposób ustalić daty kiedy protokół został podpisany oraz przez kogo, albowiem karta "Protokół podpisali" nie zawiera daty, jak również podpisy wykonane na karcie są nieczytelne.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, w ocenie skarżących, na trudności związane z realizacją inwestycji, które odzwierciedla m. in. decyzja nr [...] z [...] kwietnia 1977 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, która to decyzją anulowano decyzję nr [...] z [...] października 1974 r., dotyczącą planu realizacyjnego dotyczącej budowy Fabryki [...] [...]. Skarżący wskazują, że w aktach sprawy brak jest danych czy wobec anulowania decyzji nr [...] wydana została nowa decyzja oraz jak odnosiła się ona do realizacji celu wywłaszczenia.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. pełnomocnik skarżących podtrzymała stanowisko zawarte w skardze, natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania – Miasta [...] wniosła o oddalenie skargi i poprała stanowisko wyrażone w zawezwaniu do próby ugodowej. Pełnomocnik skarżących wyraziła aprobatę do podjęcia próby ugodowej. Sąd postanowił odroczyć rozprawę bez terminu i zobowiązać pełnomocników stron do w terminie miesiąca rozmów ugodowych oraz do powiadomienia Sądu o ich wyniku.

W piśmie z [...] października 2020 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – Miasta [...] podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosła o oddalenie skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej jako "u.g.n.". Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie zaś do art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo;

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie zaś z art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał także na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, zgodnie z którym nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, organ dokonał należytej oceny materiału dowodowego w tej sprawie. Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak i decyzja organu I instancji odpowiadają obowiązującemu prawu.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w sprawie tej brak jest podstaw do przyjęcia, że nieruchomość oznaczona jako cześć obecnej działki nr [...] (projektowana działka ew. nr [...]) z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz jako cześć obecnej działki nr [...] (proj. działka ew. nr [...]) z obrębu [...] o pow. [...] ha, położona w W. stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu,

w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 u.g.n., co uzasadniałoby zwrot tej nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

Nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa przeznaczona była, jak wskazano w decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1975 r. pod budowę fabryki [...] – [...] – dla [...] "[...]". Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

W tym miejscu należy wyjaśnić, że wbrew zarzuto skargi decyzja nr [...] z [...] kwietnia 1977 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nie spowodowała "anulowania" decyzji nr [...] z [...] października 1974 r. dotyczącej planu realizacyjnego dotyczącej budowy Fabryki [...] [...]. Decyzjami lokalizacyjnymi wydanymi przez Urząd Miasta [...] nr [...] z [...] października 1974 r. (linia [...]) i nr [...] z [...] października 1974 r (linia [...]) określony został teren pod w/w przedsięwzięcie. Przed zatwierdzeniem planów realizacyjnych (na linię [...] decyzją nr [...] oraz na linię [...] decyzją nr [...]) decyzje te zostały zmienione – decyzja nr [...] z [...] kwietnia 1977 r. zmieniła decyzję lokalizacyjną [...], natomiast decyzja nr [...] z [...] kwietnia 1977 r zmieniła lokalizację zatwierdzoną decyzją nr [...], co spowodowało powiększenie terenu przeznaczonego pod budowę "linii [...]" kosztem obszaru przeznaczonego dla "linii [...]". W późniejszej dokumentacji nazwy te zostały zastąpione następująco: "fabryka [...] systemu [...] przy ul. [...] w W.", "Wytwórnia [...] - [...]", Zakład [...] "[...]" [...], [...]"[...]". Pomimo zatem zmian dotyczących lokalizacji – wytyczne urbanistyczne stanowiące integralną część decyzji poprzednich – pozostały w mocy.

Wywłaszczona nieruchomość, decyzją z [...] kwietnia 1975 r., nr [...], stanowiła dawną działkę "Osady [...] Wsi [...]" o pow. [...] m2, i odpowiada obecnie części działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] oraz części działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], która znalazła się w obszarze poszerzonym realizującym zadania "linii [...]". Natomiast pozostała część gruntu o pow. [...] m2 została wywłaszczona na mocy ww. decyzji z 1975 r., na wniosek współwłaścicielki ze względu na to, iż nie mogłaby być racjonalnie użytkowana na cele rolnicze.

Z całości akt postępowania administracyjnego bezspornie wynika, że w sprawie tej nie ma mowy o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., albowiem realizacja inwestycji, tj. rozpoczęcie prac polegających na budowie Fabryki [...] nastąpiło w 1977 r. Prawidłowe są zatem ustalenia organu

w tym zakresie powołane w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Tak samo prawidłowe są ustalenia organów dotyczące tego, że linia produkcyjna Fabryki [...] została przekazana do eksploatacji w 1978 r.

W ocenie Sądu obecnie rozpatrującego sprawę, prawidłowe są także ustalenia organów obu instancji, że na części działki nr [...] z obrębu [...] (proj. działka nr [...]) cel wywłaszczenia w postaci budowy Fabryki [...] został na zrealizowany. Wnioski jakie organy wyciągnęły z analizy protokołu przekazania-przejęcia do eksploatacji części produkcyjnej zadania inwestycyjnego pt. "Wytwórnia [...]" z [...] stycznia 1978 r. są, zdaniem Sądu, prawidłowe. Z protokołu tego jasno bowiem wynika, że część produkcyjną zadania inwestycyjnego, uznaje się za odpowiadającą warunkom do podjęcia eksploatacji. W treści protokołu znajduje się również zapis, że przedmiot odbioru został wykonany w czasie od [...].10.1975 r. do [...].01.1978 r. zgodnie z zapisami w dzienniku budowy tom [...] str. [...] i tom [...] str. [...], oraz że rzeczywisty termin zakończenia inwestycji przypada na dzień podpisania protokołu. Ponadto jak wynika z załącznika nr 1 do ww. protokołu pn. "Wykaz obiektów wchodzących w skład przekazywanej części produkcyjnej zadania inwestycyjnego", teren fabryki był ogrodzony (długość ogrodzenia [...] m) i znajdowało się na nim oświetlenie.

Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły także, że grunt oznaczony obecnie jako działka nr [...] (proj. działka nr [...]) znajdował się poza obszarem projektowanej inwestycji. Jednakże w ramach realizacji tej inwestycji (poprzez budowę ogrodzenia fabryki) przypadkowo naruszono część wywłaszczonej na żądanie właścicieli tj. dawnej działki nr [...] – w szerokości zmiennej od [...] m na południu do [...] m na północy nieruchomości poprzez budowę na niej części ogrodzenia fabryki. Całe ogrodzenie na wysokości wywłaszczonej pod inwestycję przedmiotowej działki znajduje się na terenie dowłaszczonej nieruchomości czyli obecnej działki nr [...] (proj. działka nr [...]). Obszar zajętości dowłaszczonego gruntu przez ogrodzenie inwestycji został ustalony przez geodetę w wyniku obliczenia matematycznego (śr. [...] m x [...] m) i wynosi on [...] m2.

Co istotne w tej sprawie, ogrodzenie fabryki zachowało się w stanie umożliwiającym jego precyzyjne zlokalizowanie, co potwierdzają dowody zgromadzone w aktach sprawy (protokoły oględzin nieruchomości z [...] października 2010 r. oraz [...] kwietnia 2013 r.). W oględzinach nieruchomości w 2010 r. udział brał jeden ze skarżących – S. S., który nie zgłaszał zastrzeżeń w tym zakresie, natomiast w 2013 r. – uprawiony geodeta R. P., który sporządził opinie geodezyjno-prawną z [...] marca 2013 r. Wobec powyższego, Sąd nie znajduję uzasadnionych podstaw do uznania za zasadny zarzutu sformułowanego w pkt 3 skargi.

Trafne są również ustalenia organów obu instancji, że urządzenia wybudowane na tym gruncie stanowią integralną część Fabryki [...] i bez ich uruchomienia niemożliwe było funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Organ słusznie wskazał, że w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks budynków budowli i urządzeń, a za taką inwestycję należy uznać budowę fabryki [...], oceny przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o jakich mowa w art. 137 u.g.n., nie można dokonywać oddzielnie do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości. W omawianej sprawie nie można dokonywać oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości odrębnie od innych nieruchomości wywłaszczonych na ten sam cel. Budowa fabryk [...] nie mogła polegać tylko na wybudowaniu hali produkcyjnej, ale również na budowie i realizacji innych budowli i urządzeń, dróg wewnętrznych, placów składowych, infrastruktury naziemnej i podziemnej niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania całego kompleksu fabryki.

Zdaniem Sądu, powyższe instalacje zostały wybudowane, co potwierdzają również wnioski płynące z analizy dowodów z dokumentów urzędowych w postaci zdjęć lotniczych z lat 1977-1987 z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej – obrazujących stan istniejący na nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] (proj. działka nr [...]). Ich analiza dokonana przez organ niezbicie dowodzi, że na wywłaszczonym gruncie wybudowano budynki Wytwórni [...] "[...]" (co najmniej [...] nowe ukończone budynki), a cały teren był zabudowany elementami infrastruktury i budowlami przedsiębiorstwa. W 1982 r. przedmiotowy teren był już całkowicie uporządkowany, fragmenty, na których prowadzone były prace budowlane został uprzątnięty i zorganizowany na potrzeby funkcjonowania przedsiębiorstwa, a inwestycja na tym terenie zrealizowana. W ocenie organów, świadczy o tym dodatkowo jednolicie przygotowana sieć dróg wewnętrznych i obecność pętli, a uwagę zwracają regularnie wyodrębnione obszary zieleni, które z racjonalnych względów z pewnością były planowane na etapie końcowym inwestycji. Sąd w pełni aprobuje powyższe ustalenia faktyczne organów i przyjmuję, że urządzenia, które znajdują się na terenie tej nieruchomości były wybudowane w celu faktycznej eksploatacji Fabryki [...].

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, ustalenie organów, co do tego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości w okresie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, jest prawidłowe. Linie produkcyjne Fabryki [...] przekazane były do eksploatacji w 1978 r. Z akt sprawy wynika, że nie było możliwe uruchomienie i dalsze działanie Fabryki [...] bez infrastruktury służącej do produkcji. Instalacje te były elementem służącym bezpośrednio produkcji prefabrykatów, bez nich przedsiębiorstwo nie byłoby w stanie prowadzić swojej działalności. Dodatkowo wskazać należy także, na znajdujące się

w aktach sprawy: decyzje Naczelnika Urzędu [...] w W. Oddział Terenów z [...] kwietnia 1980 r., nr [...] w sprawie przekazania terenu w użytkowanie, na podstawie której Zjednoczeniu [...] "[...]" został przekazany zabudowany teren fabryki [...] położony przy ulicy [...]-[...] o pow. [...] m2, jak też pismo Zjednoczenia [...] "[...]" z [...] czerwca 1980 r. skierowane do Ministra Budownictwa i Przemysłu [...], informujące m. in. o wybudowaniu i przekazaniu do eksploatacji fabryki [...] typu [...]. Brak jest wobec powyższego podstaw do kwestionowania ustaleń organu, co do tego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

Okoliczność natomiast, że brak jest zawiadomienia o oddaniu obiektu do użytku czy też protokołu przekazania budynku do eksploatacji nie zmienia prawidłowości ustaleń organu, co do braku spełnienia warunku określonego w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Podobnie, jak podnoszona przez skarżących kwestia usunięcia w późniejszym terminie usterek oraz wad w wykonanej inwestycji nie świadczy o tym, że inwestycja nie powstała. Jak przyznaje sam pełnomocnik skarżących treść protokołu potwierdza, że realizację inwestycji zakończono planowo. Powstanie – na obecnie projektowanej działce nr [...] – w ramach budowy Fabryki [...] urzadzeń infrastruktury służących do produkcji stanowi, zdaniem Sądu, realizację celu wywłaszczenia. Powyższe potwierdza także sprawozdanie z rozruchu Fabryki [...] [...]"[...]", z którego wynika, że rozruch Fabryki [...]- [...] "[...]" rozpoczęto z dniem [...] października 1977 r. oraz załącznik nr 1 do protokołu podkomisji ds. organizacyjnych, zawierający wykaz pracowników Fabryki [...] na dzień [...] stycznia 1978 r.

W ocenie Sądu, nie są także zasadne zarzuty skargi dotyczące daty podpisania protokołu. Na pierwszej stronie ww. protokołu wskazano bowiem datę [...] stycznia 1978 r., a zatem przyjąć należy, że osoby podpisujące protokół podpisały go właśnie w tej dacie. Bez znaczenia również pozostaje kwestia złożenia podpisów w formie nieczytelnej. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie mają wpływu na wiarygodność tego dowodu.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika ponadto, że na podstawie decyzji z [...] kwietnia 1975 r., nr [...], wywłaszczeniem na rzecz Państwa, w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, objęta została także cześć obecnej działki nr [...] (proj. działka nr [...]), która stanowi niezabudowaną nieruchomość położoną w W. w rejonie ul. [...], o powierzchni [...] m2.

Zauważy jednak należy, że z treści powołanej decyzji z 1975 r. wynika, iż nie cała opisana w decyzji nieruchomość nabyta została przez Skarb Państwa na potrzeby realizacji inwestycji budowlanej. Część nieruchomości nabyta została na wniosek dawnego współwłaściciela nieruchomości. Świadczy o tym zawarte na stronie [...] tej decyzji zdanie: "W lokalizacji inwestycji znajduję się cześć działki o powierzchni [...] m2 poza lokalizacją [...] m2. Współwłaścicielka wystąpiła z wnioskiem o objęcie wywłaszczeniem całej działki, gdyż pozostająca cześć nie mogłaby być użytkowana racjonalnie na cele rolnicze. Wniosek ten został uwzględniony." Oznacza to tym samym, że miał tu również zastosowanie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zgodnie, z którym wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Wywłaszczenie zatem tej części nieruchomości o pow. [...] m2 było uzależnione wyłącznie od woli właściciela. Ta cześć gruntu nie mogła więc stać się dla wnioskodawcy wywłaszczenia – Zjednoczenia [...] "[...]" zbędna, gdyż nigdy nie była mu potrzebna do realizacji zamierzonej inwestycji.

Z mocy przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. instytucja zwrotu nieruchomości ma zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych. Natomiast z mocy przepisu art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. zastosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. zostało rozszerzone na nieruchomości "przejęte lub nabyte" na podstawie wskazanych w tym przepisie aktów normatywnych, w tym w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest natomiast pogląd, że część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu także części nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli w sprawie nie wystąpią przesłanki do zwrotu tej nieruchomości, wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do zwrotu części wywłaszczonej na wniosek właściciela. Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości, jest okoliczność, że nie była ona w chwili wywłaszczenia niezbędna na żaden cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - wywłaszczona została na wniosek właściciela (por. wyrok NSA w Warszawie z 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 1626/94, ONSA z 1997 r., Nr 1, poz. 42, oraz wyrok WSA w Warszawie z 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 675/08, CBOSA).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko judykatury. Nie jest zatem możliwy zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 i następnych przepisów u.g.n., w przypadku części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, ponieważ cześć obecnej działki nr [...] (proj. działki nr [...]) została przejęta przez Państwo na wniosek właściciela, natomiast na pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, tj. obecnej działce nr [...] (proj. działce nr [...]), cel wywłaszczenia została zrealizowany. Ponadto jak wynika z akt sprawy północna cześć tej działki o pow. [...] m2 została przypadkowo zabudowana, w ramach realizacji inwestycji, pod ogrodzenie fabryki.

Biorąc pod uwagę, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca obecną działkę nr [...] (proj. działkę nr [...]) z obrębu [...] nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, brak było zatem podstaw do jej zwrotu, podobnie jak do zwrotu obecnej działki nr [...] (proj. działka [...]) z obrębu [...].

Za niezasadne w świetle powyższego Sąd uznał zarzuty skargi, co do naruszenia przepisu art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. bbb

-----------------------

14