Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 841/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2006r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił uprawnień kombatanckich W.K. Jako uzasadnienie decyzji podał, że strona uprawnienia kombatanckie nabyła z tytułu działalności w latach [...] w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a osoby legitymujące się takim tytułem tracą uprawnienia kombatanckie.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył W.K., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Zdaniem W.K. organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie bez wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności podniesionych przez niego w piśmie z dnia [...]r. Podniósł także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego sprowadzające się do uniemożliwienia wglądu do całości zebranych akt sprawy oraz do podjęcia merytorycznej polemiki.

Nadto zasygnalizował nowy wątek w sprawie, a mianowicie uczestnictwo w walkach z [...] i przymusową pracę jako dziecko u N.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że zarzuty dotyczące udziału w walkach z bandami [...] i deportacją na roboty przymusowe nie mogą stanowić podstawy do zmiany wcześniejszej decyzji. W powołaniu się na treść art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy organ ten wyjaśnił, że nie jest możliwe uzyskanie uprawnień kombatanckich z tytułu walki z [...] podczas służby w organach [...] i na uzasadnienie tego stanowiska odwołał się do uchwały NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00, że [...] nie było służbą państwową zmilitaryzowaną w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 powyższej ustawy.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W.K. domagając się uchylenia wskazanej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. W skardze tej zaznaczył, że organ administracji publicznej nie wyjaśnił charakteru prawnego jego szkolenia [...] odbytego w latach [...], w następstwie którego uzyskał specjalność [...] i mianowano go do stopnia [...]. Zarzucił także naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy w części dotyczącej uznania, że żołnierze z poboru zachowują uprawnienia kombatanckie w związku z pełnieniem służby w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. i wyjaśnił, że w okresie od [...]r. do [...]r. odbywał służbę wojskową, niezależnie od pracy w organach [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2748/01 uwzględnił wniesioną skargę, a w motywach wyroku wskazał, że nie rozważono wszystkich okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na nie wyjaśnienie charakteru prawnego pobytu skarżącego w [...] w okresie od [...]r. do [...]r. Nadto Sąd zaznaczył, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących walk skarżącego z oddziałami [...] w okresie szkolenia [...]. W uzasadnieniu wyroku zauważono, że nie zostały wyjaśnione okoliczności skierowania skarżącego do walk z [...], ponieważ gdyby okazało się, że należał do specjalnej grupy operacyjnej i podlegał dowództwu Wojska Polskiego to wówczas zachowałby dotychczasowe uprawnienia.

W następstwie wskazanego wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia podniesionych okoliczności i w tym celu wystąpił ze stosownymi pismami do Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. i Instytutu Pamięci Narodowej, jak również zwrócił się do skarżącego o przedłożenie dodatkowych dokumentów potwierdzających jego twierdzenia.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. o pozbawieniu W.K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ ten zauważył, że Instytut Pamięci Narodowej nie odnalazł informacji potwierdzających udział skarżącego w walkach z [...] w ramach podporządkowania dowództwu wojskowemu. Natomiast z WKU w G. otrzymał informację o protokolarnym zniszczeniu akt skarżącego, oraz o tym, że o stosowne dane należy ubiegać się w archiwum, jednakże nie podano w którym.

Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie wynika natomiast potwierdzenie faktów na jakie się powołuje, a zwłaszcza dotyczących zaliczenia okresu szkolenia [...] do służby wojskowej. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ ten odwołał się do unormowań prawnych i orzecznictwa Sądu Najwyższego, że wykonywanie obowiązków funkcjonariusza [...] nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, z tego powodu, że [...] nie może być traktowane jako zmilitaryzowana służba państwowa w rozumieniu tych przepisów. W następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz interpretacji przepisów prawa podjęta została decyzja o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia z [...]r.

Z decyzją tą nie zgodził się W.K., który pismem procesowym z dnia [...]r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił organowi administracji, że podjął rozstrzygnięcie na podstawie szczątkowych informacji z pominięciem jego twierdzeń. W szczególności skarżący zauważył, że do walk z oddziałami [...] został skierowany przez [...] w K. i rozkazem wysłano go do [...] w R. a następnie do B., a tam pod dowództwem kapitana [...] walczył z [...]. Z tych zdarzeń wywodzi swoje uprawnienia kombatanckie i przywołał stosowne wyroki Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, gdyż nie zebrano w sposób właściwy materiału dowodowego, gdy idzie o wyjaśnienie okoliczności dotyczących szkolenia lotniczego, czy walk z grupami W. co stanowi pominięcie zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismami z dnia [...]r., z dnia [...]r. i z dnia [...]r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę jak również przedłożył dodatkowe dokumenty, które jego zdaniem potwierdzają zasadność wniesionej skargi, a zwłaszcza dokumenty uzyskane z Instytutu Pamięci Narodowej z [...]r. i z dnia [...]r. Z kolei Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pismem z dnia [...]r. podtrzymał wniesioną odpowiedź na skargę, jak również zaznaczył, że z uwagi na uczestnictwo skarżącego w walkach z [...] nie może on nabyć uprawnień kombatanckich na podstawie żadnego tytułu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 153 wyżej wymienionej ustawy ocena prawna i wskazana co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w danej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przypomnienie wskazanego przepisu jest w niniejszej sprawie zasadne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2748/01 uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. W wyroku tym Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania administracyjnego. We wskazaniach tych Sąd nakazał organowi administracji publicznej przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wyjaśnienia charakteru pobytu skarżącego w [...] w okresie od [...]r. do [...]r. Nadto nakazał organowi temu zweryfikowanie oświadczeń skarżącego co do faktu uczestnictwa w walkach z niedobitkami [...] band w latach [...] i [...] jak również okoliczności związanych z uczestnictwem w walkach z oddziałami [...].

Stosownie do postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. po otrzymaniu wyroku z dnia [...]r. podjął liczne działania zmierzające do wyjaśnienia tych okoliczności, na które Sąd zwrócił uwagę w swoim orzeczeniu.

W odniesieniu do okoliczności związanych z wyjaśnieniem charakteru pobytu skarżącego w [...] w okresie od dnia [...]r. do [...]r., należy zauważyć, że organ ten zwrócił się do WKU w G. o przedstawienie przebiegu służby, jednakże organ ten pismem z dnia [...]r. stwierdził, że ewidencja strony została protokolarnie zniszczona i można jej jedynie poszukiwać w archiwum, przy czym organ ten nie podał, które archiwum może dysponować tego typu danymi. W świetle wskazanej odpowiedzi i dotychczasowego doświadczenia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. uznał, że oprócz WKU żadna instytucja nie posiada dokumentów przebiegu służby szeregowych żołnierzy Wojska Polskiego. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie wystąpił do strony o przedłożenie niezbędnych dokumentów pozwalających potwierdzić, że służba w [...] była równoznaczna ze służbą wojskową. Na stosowne wezwanie organu skarżący przedłożył mu taką dokumentację, którą dysponował. W ocenie Sądu działania podjęte przez wskazany organ administracji pozwalają uznać, że podjął on znaczne wysiłki do wyjaśnienia omawianej kwestii, jednakże należy zaznaczyć, że nie wszystkie działania organu zostały przeprowadzone w sposób odpowiadający treści wyżej przywołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Otóż organ ten po otrzymaniu pisma z WKU w G. o zniszczeniu akt skarżącego, zaprzestał działań zmierzających do ich odszukania. Co prawda we wskazanym piśmie nie podano, w którym archiwum dane te mogą się znajdować, to organ ten winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii, a w szczególności zwrócić się do WKU w G. o wskazanie archiwum, w którym dane te mogą się znajdować, ponieważ w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do WKU w G. organ ten zwracał się jedynie o informacje odnośnie przebiegu służby wojskowej skarżącego. Wskazanych działań organ ten nie podjął lecz jedynie zwrócił się do skarżącego o przedłożenie dokumentów pozwalających zaliczyć służbę w [...] do służby w Wojsku Polskim. Przedstawione działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pozwalają uznać, że podjął on zaskarżoną decyzję bez wyjaśnienia w sposób wszechstronny okoliczności związanych ze służbą skarżącego w [...], a tym samym, pomimo podjętych działań nie zastosował się w pełny sposób do wskazań zamieszczonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie faktycznym i prawnym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kluczowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy posiada wyjaśnienie zagadnienia związanego z okolicznościami skierowania skarżącego do [...] w R. jak również zakresu walk, w których brał on udział. Zgodnie bowiem z obowiązującą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych [...] nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( zob. wyrok SN z 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt III RN 132/00 OSNP z 2002 Nr 5, poz. 101 ). We wskazaniach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2003 r. zalecono wyjaśnienie czy skarżący na mocy rozkazu został skierowany do specjalnej grupy operacyjnej w celu walki z oddziałami [...] i podlegał dowództwu Wojska Polskiego. W trakcie uzupełniającego postępowania dowodowego organ administracji zwrócił się pismem z dnia [...]r. do Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w K. o podanie charakteru i przebiegu służby skarżącego w [...], a także o wskazanie czy dysponuje dokumentami potwierdzającymi jego udział w walkach z [...] w ramach podporządkowania dowództwu wojskowemu. W odpowiedzi na pismo IPN Oddział w K. pismem z dnia [...]r. przedstawił przebieg służby skarżącego w [...] oraz podał, że w aktach brak jest informacji potwierdzających udział skarżącego w walkach z oddziałami [...] w ramach podporządkowania dowództwu wojskowemu, jednocześnie w piśmie tym brak jest informacji dotyczących udziału skarżącego w walkach z organizacjami niepodległościowymi. W tym stanie faktycznym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pismem z dnia [...]r. zwrócił się do skarżącego o przedłożenie stosownych dokumentów na potwierdzenie udziału w walkach z oddziałami [...]. Skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie organu pismem z dnia [...]r., jednakże nie przedłożył oczekiwanych przez organ administracji dokumentów. Dopiero pismem z dnia [...]r. skierowanym do tutejszego Sądu skarżący przedłożył pismo z dnia [...]r. z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w R., z którego wynika, że skarżący rozkazem z dnia [...]r. nr [...] został przyjęty na okres próbny przez [...] w K. i skierowany do [...] R. [...] P. [...] H. Ze wskazanego pisma wynika, że dokumenty dotyczące przebiegu kariery zawodowej skarżącego zostały odnalezione a tym samym, nie przesądzając ich treści należy uznać, że wyszły na jaw nowe dowody nie znane organowi w dniu podjęcia rozstrzygnięcia, a tym samym zachodzą przesłanki wznowienia postępowania określone art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, co równocześnie wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem Sądu w następstwie przeprowadzonej analizy akt administracyjnych i oświadczeń strony zamieszczanych w różnych pismach dokładnego wyjaśnienia wymaga okres, w którym skarżący przebywał w [...] na górze Ż. oraz w J. koło J.G., ponieważ pozwoli to na potwierdzenie bądź zaprzeczenie twierdzeniom skarżącego, że wówczas prowadził walkę z grupami [...].

W piśmie z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. zaznaczył, że z uwagi na udział skarżącego w walkach z [...] nie może on nabyć uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu, a nabyte uprawnienia winien utracić, przy czym odwołał się w tym zakresie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1126/04. Wskazana przez organ administracji okoliczność, faktycznie uniemożliwiałaby nabycie uprawnień kombatanckich przez skarżącego, jednakże należy zauważyć, że postępowanie dowodowe na wskazaną okoliczność nie było przeprowadzone. Z akt administracyjnych tj. z orzeczenia Związku A w K. z dnia [...]r. oraz oświadczenia skarżącego z dnia [...]r. wynika, że uczestniczył on w walkach z [...] w okresie od [...]r. do [...]r. Wskazany organ administracji podniósł tę okoliczność, jednakże nie zostało wyjaśnione, czy faktycznie i z jakimi oddziałami bądź ugrupowaniami skarżący walczył. Należy zaznaczyć, że w późniejszym okresie skarżący już na ten temat nie wypowiadał się, a organ jej nie badał. W tej sytuacji, wskazana okoliczność nie może zostać uznana za wyjaśnioną, a zatem przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie nie spełnia prawem przewidzianych wymogów i wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c".

W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ramach tego postępowania organ ten winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia występujących w sprawie wątpliwości. Zwrócić należy uwagę na fakt, że organ administracji prowadzi postępowanie zmierzające do pozbawienia skarżącego przysługujących mu uprawnień, zatem nie może ograniczać się do przyjęcia stwierdzenia, że skarżący jakichś zagadnień nie wyjaśnił ale winien przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych mu uprawnień i możliwości podjąć działania zmierzające do ustalenia faktycznej sytuacji prawnej skarżącego. Wyjaśnienie wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku kwestii umożliwi organowi podjęcie stosownej decyzji.

Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich Sąd orzekał, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ skarżący nie domagał się zwrotu kosztów postępowania.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a","b" i "c" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.

su.