Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2078/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61  ust. 1,  ust. 2,  art. 103  ust. 2,  art. 104  ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi L. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

SKO w W. decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. S. i L. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] RNs [...] Sąd Rejonowy dla [...] orzekł o umieszczeniu na czas trwania postępowania M. S. w Domu Pomocy Społecznej bez jej zgody. Ostateczną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] października 2017r. nr [...] M. S. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast ostateczną decyzją Prezydenta [...] również z dnia [...] października 2017 r. nr [...] M. S. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w [...], w którym zamieszkała w dniu [...] października 2017 r. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Prezydent [...] ustalił, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt M. S. w domu pomocy społecznej są: M. S. (mieszkanka) w wysokości [...] zł, T. S. (matka) w wysokości [...] zł i L. S. (ojciec) w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu podano, że miesięczny dochód M. S. wynosi [...] (zasiłek stały + zasiłek pielęgnacyjny), zaś 70 % tego świadczenia stanowi kwota [...] zł. Natomiast T. i L. S. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i łączny dochód rodziny wynosi miesięcznie [...] zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, natomiast 300 % tego kryterium stanowi kwota [...] na osobę w rodzinie. Zatem 300 % kryterium dochodowego dla tej rodziny wynosi [...] zł. Jest on wyższy od 300 % kryterium dla dwuosobowej rodziny o kwotę [...] zł. Wobec tego organ pierwszej instancji ustalił odpłatność za pobyt M. S. w domu pomocy społecznej od jej rodziców: T. S. w wysokości [...] zł i L. S. w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Maz., poz. 2954) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w [...] wynosi [...] zł miesięcznie.

Odwołanie od decyzji złożyli T. S. i L. S. kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji. Zdaniem skażających decyzja została wydana bez podstawy prawnej i przez osobę nieuprawnioną, jak również z naruszeniem art. 7, 77 80 107 kpa. Ponadto wskazali, że organ pierwszej instancji nie zawiadomił stron w trybie art. 10 § 1 kpa, czym uniemożliwił wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie wystąpili o nieustalenie opłaty za pobyt córki w placówce od T. S., natomiast L. S. zadeklarował płacić 500,00 zł miesięcznie. Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. z 2017 r, poz. 1769 ze zm.) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). W art. 61 ust.1 cytowanej ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia tych opłat. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust 1, obowiązek przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.); małżonek, zstępni przed wstępnymi zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.s.), natomiast w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s.); gmina, z której osoba została skierowana domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 pkt 3 u.p.s.). Przywołany przepis art. 61ust. 2 u.p.s. określa sytuacje, w jakich osoby w nim wymienione będą zobowiązane do partycypowania w kosztach utrzymania osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Określa też gwarancje dla osoby zobowiązanej, że dochód pozostający na osobę w rodzinie po ustaleniu jej zobowiązania na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej nie będzie niższy niż 300% kryterium dochodowego.

W niniejszej sprawie dochód rodziny skarżących wynosi [...] zł ([...] - emerytura T. S. (zaświadczenie ZUS z dnia [...].03.2018 r), [...] zł renta L. S. (zaświadczenie ZUS z dnia [...].03.2017 r.) jest wyższy od sumy 300 % kryterium dochodowego dla rodziny ([...] zł) o kwotę [...] zł. Dlatego też zarówno T. S., jak i L. S. zostali: zobowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt ich córki w placówce po [...] zł miesięcznie. Ustawa o pomocy społecznej w przypadku osób, które nie gospodarują samotnie lecz wspólnie z innymi członkami rodziny, posługuje się pojęciem dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie. Dochodem rodziny jest suma miesięcznych, dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4), a dochodem na osobę w rodzinie, dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3).

W okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, istniały w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżących opłat z tytułu pobytu ich córki w domu pomocy społecznej zarówno co do zasady, jak i co do wysokości.

To że opłata za pobyt córki M. S. w domu pomocy sprzecznej, jest dla skarżących ich zdaniem zbyt dużym obciążeniem, nie oznacza że można przerzucać ten obowiązek na gminę, czyli całe społeczeństwo, albowiem obowiązkiem rodziców (w miarę możliwości) jest zapewnienie bytu dzieciom niezależnie od wieku. Jeżeli, zdaniem skarżących nie są oni w stanie uiszczać określonej kwoty za .pobyt córki domu opieki społecznej, winni zatem rozważyć inną formę opieki nad nią. Jedną z form pomocy społecznej jest skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, o czym stanowi art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Córka Państwa S. M. S., uzyskała takie prawo co nie oznacza jednak, że obowiązek roztaczania nad nią opieki we wszystkich jej aspektach, przeniesiony został z członków jej rodziny na gminę. Osoby zobowiązane do jego alimentacji nie zostały bowiem, poprzez zagwarantowanie jej stałej opieki w placówce, zwolnione ze swoich obowiązków nałożonych na nich przede wszystkim z mocy właściwych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przejęcie przez pomoc społeczną obowiązku sprawowania faktycznej całodobowej opieki nad osobą jej wymagającą ma wyłącznie na celu takim sytuacjom, w których brak możliwości sprawowania w sposób fizyczny tej opieki przez rodzinę mógłby doprowadzić do życia osoby niepełnosprawnej lub w zaawansowanym wieku w warunkach poniżej godności ludzkiej. Pomoc społeczna wyręcza w takim wypadku rodzinę, jednak trzeba, nie zastępuje jej całkowicie w wykonywaniu obowiązków sprawowania opieki. Pobyt w domu pomocy społecznej jest bowiem odpłatny.

W oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, należy ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. Zadania te, jako własne, pokrywane są ze środków publicznych znajdujących się w budżecie gminy. Jest oczywiste, iż realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania w sposób zgodny z prawem, efektywny i oszczędny. Nie jest więc dopuszczalne ponoszenie wydatków z budżetu gminy na opłatę za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej, która to opłata może zostać poniesiona przez jego rodzinę. Wystarczające i odpowiadające celom pomocy społecznej wydaje się wtedy wsparcie ze strony administracji publicznej polegające na odciążeniu takiej rodziny od obowiązków osobistego świadczenia opieki nad jednym z jej członków poprzez zapewnienie stałej, profesjonalnej lecz odpłatnej opieki w placówce.

Zdaniem organu nie jest zasadny zarzut odwołania, iż kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Decyzja wskazuje ustawową podstawę prawą jej wydania, w warstwie materialnoprawnej zarówno w obszarze przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak też przepisów prawa miejscowego tj. Zarządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie ustalenie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na. terenie [...] w 2017 r, a także powołuje właściwe przepisy proceduralne. Od strony formalnej decyzja organu pierwszej instancji zawiera też właściwe oznaczenie organu ją wydającego oraz podpisana została przez upoważnioną osobę. Podmiotami publicznymi zajmującymi się administracją świadczącą w, sferze udzielania świadczeń z pomocy społecznej, są organy administracji publicznej z aparatem pomocniczym i zakłady administracyjne. Co do zasady aparatem pomocniczym wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i starosty jest urząd gminy (urząd miasta) i starostwo powiatowe. Urzędy te nie wykonują jednak zadań z zakresu pomocy społecznej. W celu realizacji tych zadań zostały powołane odrębne jednostki organizacyjne w postaci ośrodków pomocy społecznej i powiatowych centrów pomocy rodzinie (w miastach na prawach powiatu - miejskich ośrodków pomocy rodzinie).

W postępowaniu przed Kolegium została nadesłana na żądanie Kolegium poświadczona za zgodność z oryginałem kopia upoważnienia udzielonego (w dniu [...] czerwca 2017 r.). przez Prezydenta [...] dla I. K. podpisanej pod decyzją pierwszej instancji) Kierownika Działu ds. Domów Pomocy Społecznej w [...] Centrum Pomocy Rodzinie, do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości powiatu, w zakresie domów pomocy społecznej oraz w sprawach dotyczących kierowania do domu pomocy społecznej i ustalania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, tak więc również zarzut odwołania o braku podpisania decyzji przez właściwie umocowaną osobę, okazał się niezasadny.

W orzecznictwie sądowym podnoszona była kwestia charakteru prawnego decyzji wydawanej w przedmiocie określenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej) na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. W wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2763/16 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że przepisy te stanowią lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a., dopuszczając przełamanie zasady ochrony praw dobrze nabytych na zasadach innych niż ustanowione w przepisach postępowania administracyjnego. Ustawodawca w redakcji art. 59 ust. 1 u.p.s. posługuje się pojęciem decyzji ustalającej opłatę. Oznacza to, że wydanie decyzji pierwotnej ustalającej wysokość świadczenia ma charakter konstytutywny, bo tworzy (konkretyzuje) w stosunku do poszczególnych osób zobowiązanych stosunki prawne, przy czym następuje to z mocy samej decyzji. Jednak deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jeszcze o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek - ex tunc czy ex nunc - ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (patrz M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r., str.47 i nast. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r., III PO 7/08, OSNP z 2010 r., nr 17-18, poz. 222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać  zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyrok NSA z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09; wyrok NSA z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12, zam. w CBOSA). Wobec powyższego organ przyjął, że w niniejszej sprawie wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. może mieć skutek wsteczny, gdyż konkretyzuje obowiązek wynikający z mocy prawa, którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ustr2 pkt 2 u.p.s. Decydujące znaczenie ma przy tym sytuacja finansowa zobowiązanego, której ustalenie możliwe jest nie tylko na przyszłość ale i z datą wsteczną. Brak jest przy tym jakichkolwiek racjonalnych podstaw do przerzucania na organy Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, których odpowiedzialność jest tylko subsydiarna, ciężaru utrzymywania osób korzystających z prawa pobytu w domach pomocy społecznej, w sytuacji istnienia osób zobowiązanych do ich utrzymywania w pierwszej kolejności, których sytuacja materialna pozwala na ponoszenie takich kosztów. Za niezasadny organ uznał podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przepisu art. 10§ 1 kpa. W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1994/14 LEX nr 2108318, z 24 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 747/14, LEX nr 2108802, z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, LEX nr 1070853; wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, LEX nr 746442). W niniejszej sprawie rzeczywiście organ pierwszej instancji uchybił wynikającemu z art. 10 § 1 kpa obowiązkowi zawiadomienia stron o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości .wypowiedzenia się i składania wniosków. Powyższe naruszenie prawa nie skutkuje jednak zdaniem organu odwoławczego uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy bowiem wynika, że L. S. znał treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2017 r, albowiem osobiście go podpisał, a nie wykazał jakiej to konkretnie czynności procesowej nie mógł (w związku z ww. uchybieniem organu) dokonać w sprawie. To wyklucza zdaniem organu możliwoś uznania, iż doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na decyzję SKO w [...] z dnia [...] września 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli L. S. i T. S. zwracając jej:

I) naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez:

błędną wykładnię przepisu art. 61 ust.2 pkt 2 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej polegającą na uznaniu, iż decyzja organu I instancji mimo jej wydania bez podstawy prawnej czy też delegacji ustawowej, może być źródłem ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, mimo iż jedynym źródłem zobowiązania wobec gminy z tytułu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej winna być umowa zawarta ze stronami, w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu że te przepisy dozwalają na wydanie takiej decyzji, nadto nie tylko ustalającej opłatę ale i jej wysokość oraz pominięcie brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jako jedynego dopuszczalnego źródła ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z członkami rodziny mieszkańca pomocy społecznej.

art. 10 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że do wyliczenia tzw. kryterium dochodowości przyjmuje się dochód tylko dla rodziny dwu-osobowej, podczas gdy wyliczyć się winno kryterium dochodowości dla rodziny trzy - osobowej, uwzględniając córkę stron M. w składzie rodziny;

art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe nieuznanie, iż błędnie ustalono w skarżonej decyzjj organu I instancji, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia zamieszkania tj. od dnia [...] października 2017 r .podczas gdy z racji iż decyzja administracyjna zakresie ustalania opłat ma charakter konstytutywny, nie może działać wstecz ( ex tunc) ale jedynie ex nunc, zatem opłata winna być ustalona najwcześniej od daty wydania skarżonej decyzji;

II) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7 art., 77 § i 107 §.3 k.p.a. poprzez niepowołanie zarzutów odwołania wskazanych w: pkt 2c odwołania( naruszenie art. 39 KPA),2d odwołania ( niezasadne nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności), 3d odwołania ( naruszenie art. 61 ust.2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej) 3e odwołania ( naruszenie art. 103 ustawy o pomocy społecznej) i nie odniesienie się do nich w skarżonej decyzji, w konsekwencji zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w zakresie dotyczącym ww. zarzutów , nieuchylenie decyzji organu I instancji; naruszenie art. 7 art. 77 § 1 i 107 §k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w zakresie ustalenia, kto wchodził w skład rodziny, w rozumieniu przepisu art.. 10 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej; art. § 1 KPA poprzez błędne niezastosowanie, podczas gdy poprzez brak stosownego zawiadomienia i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego jest istotnym naruszeniem procedury, w konsekwencji niezastosowanie art.138 par. 2 KPA, wnosząc o jej uchylenie oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO [...] jak i decyzji Organu pierwszej instancji przez Sąd ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w majątku Skarżących; w tym zakresie wnieśli o przeprowadzenie dowodu y dokumentacji załączonej do skargi;

W uzasadnieniu skarżący podnieśli między innymi ,że ustawa o pomocy społecznej wskazuje w art. 61 ust 2 pkt 2, iż opłata jest ustalana z krewnymi na podstawie zawartej umowy. Nie ma natomiast przepisu, który by upoważniał organ do ustalenia takiej opłaty samodzielnie, w formie decyzji administracyjnej, a tak się stało w omawianej sytuacji poprzez wydanie decyzji organu I instancji, podtrzymanej przez SKO . Skoro córka stron M. przebywa w domu pomocy społecznej oraz rodzina wskutek skarżonej decyzji ponosi odpłatność za nią, to w skład tej rodziny M. S. także powinna zostać zaliczona. Czyli łączny dochód rodziny winien wynieść [...] zł, a kryterium dochodowości dla całej rodziny winno wynieść [...] zł, w konsekwencji kwota, jaką winne być obciążone strony (niezależnie od pozostałej argumentacji w niniejszym odwołaniu, która strony podtrzymują) jest o wiele mniejsza niż wyliczona w decyzji, gdyż nadwyżka ponad kryterium dochodowości wynosi ledwie [...] zł które winno być dalej pomniejszone kwotą [...] zł udziału M. S., co razem daje maksymalną kwotę łącznej opłaty dla obojga Skarżących w wysokości [...] zł (a nie 2 x [...] łącznie = [...] zł). Co ciekawe SKO przywołuje przy tym orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( I OSK 2820/16) - z którego wynika właśnie, iż dla przyjęcia kryterium dochodowości - sumę dochodów członków rodziny należy dzielić prze ilość członków rodziny , a dopiero później odejmować od tej kwoty sumę odpowiadającą 300 % kryterium dochodowego na osobę we rodzinie. Trudno zatem zrozumieć, dlaczego z członków rodziny została wyłączona córka Skarżących umieszczona w domu pomocy społecznej. Skoro przepisy ustawy o pomocy społecznej mówią o wstępnych i zstępnych, to jasno odnoszą się do rodziny składającej się z tych wstępnych i zstępnych, a nie ma nigdzie wyłączenia ustawowego, iż do członków rodziny nie zalicza się w myśl ustawy - osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej.

Zadaniem skarżących do członków rodziny zalicza się właśnie innych członków rodziny przebywających w instytucjonalnych placówkach opieki, a taką placówką jest przecież dom pomocy społecznej, co tym bardziej potwierdza, iż do kryterium ustalania dochodu rodziny, ich córka tez winna być zaliczona. Jeśliby natomiast nawet dopuścić dość ryzykowną interpretację, iż do członków rodziny należy zaliczyć tylko wspólnie zamieszkujących, to zarówno organ I instancji, czy tez organ II instancji nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania wyjaśniającego , czy też dowodowego, tj. czy córka zamieszkiwała ze Skarżącymi, czy też nie zamieszkiwała (przed umieszczeniem w domu pomocy społecznej).

Zdaniem szarżących organ I instancji wydając decyzję, błędnie ustalił, iż Skarżący mają być obciążeni opłatami za pobyt córki w domu pomocy społecznej już od dnia jej zamieszkania w tym ośrodku, tj, od dnia [...] października ziernika 2017 r. podczas gdy decyzja o tym została wydana [...] marca 2018 r. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji , powołując się na odmienną linię orzeczniczą, niż wskazywana przez Skarżących. Zdecydowanie najjaskrawsze naruszenie, jakiego dopuścił się organ II instancji, wydając skarżoną decyzję polega na nieodniesieniu się, w ogóle do licznych zarzutów.

Zdaniem skarżących nie jest możliwe wydanie decyzji o "umieszczeniu" osoby w domu pomocy społecznej, bez uprzedniego "skierowania" jej w drodze odrębnej decyzji - do wskazanej placówki. Prawnie wadliwe jest również rozstrzygnięcie w jednej decyzji zarówno o "skierowaniu", jak i o "umieszczeniu" określonej osoby w domu pomocy społecznej. Skarżący nigdy nie otrzymali natomiast dwóch ww. decyzji o umieszczeniu córki w domu pomocy społecznej jak i decyzji o skierowaniu córki do domu pomocy społecznej.

Skarżący L. S. złożył oświadczenie o tragicznym stanie zdrowia jego żony T. S. z czym wiążą się znaczne koszty jej utrzymania, leczenia pielęgnacji, rehabilitacji itp. Jednak organ nie odniósł się do tych dowodów w decyzji w żaden sposób.

Z akt administracyjnych sprawy, nie wynika , aby umożliwiono Skarżącym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, a zwłaszcza do wywiadów środowiskowych ich dotyczących ( brak jest dowodów doręczenia stosownych zawiadomień o możliwości końcowego zapoznania się z aktami sprawy, przed wydaniem decyzji) Uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest trudna od dłuższego czasu (mimo pozornie dostatecznych dochodów) sytuacja materialna Skarżących. Wykonanie decyzji wywołało by skutek w postaci egzekucji kilkudziesięciu tysięcy złotych opłaty od dnia umieszczenia córki Skarżących w domu pomocy społecznej. Egzekwowanie tak dużej kwoty od Skarżących jak ich trudnej, sytuacji finansowej wynikającej w głównej mierze ze sporych wydatków związanych z poważnymi. chorobami Skarżącej ([...], [...]) , wskutek tego konieczność kolejnych zabiegów i rehabilitacji wywoła skutki nie tylko sferze materialnej ale i zdrowotnej, gdyż brak środków finansowych na leczenie Skarżącej spowodować może jej znaczne pogorszenie stanu zdrowia, a być może nawet śmierć.

Powyższe potwierdza materiał dowodowy załączony do niniejszej skargi jak i materiał dowodowy załączony do dowołania od decyzji organu I instancji o przeprowadzenie którego skarżący wnieśli, a pominięty został w całości przez SKO .

Skarżący nigdy nie otrzymali natomiast dwóch decyzji o umieszczeniu córki w domu pomocy społecznej jak i decyzji o skierowaniu córki do domu pomocy społecznej.

Skarżąca T. S. nie powinna być w ogóle obciążana roczną opłatą za pobyt córki w domu pomocy społecznej, gdyż skoro jej dochód (jak ustalił sam organ w decyzji) wynosi [...] zł miesięcznie, to jest ona w całości niższy od tzw. 300% kryterium Schodowego wynoszącego obecnie 1.542 zł miesięcznie. Art. 103 ustawy o pomocy społecznej dotyczy umowy zawieranej odnośnie. odpłatności za pobyt w domu Pomocy społecznej ale skoro w omawianej sytuacji tą wysokość opłaty kreuje nie zawarta umowa ale skarżona decyzja, przepis ten winien znaleźć zastosowanie w tejże decyzji.

W przepisie tym kryterium do ustalania ww. opłaty jest nie tylko dochód ale i możliwości (finansowe).

W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do powyższych zarzutów, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki sąd Administracyjny Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badają w każdej sprawie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów dokonaną przez organy administracji.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.sa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny niej jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny takich okoliczności jak pokrzywdzenie skarżących rozstrzygnięciem, bowiem musi kierować się kryterium legalności, a nie innymi kryteriami, takimi jak np. celowości, czy sprawiedliwości społecznej.

Kontrola zaskarżonej decyzji w o poparciu o powyższe kryteria powoduje , że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia przepis art, 61 ust, 1 ustawy o pomocy społecznej w punktach od 1 do 3, ustanawiając jednocześnie kolejność ponoszenia przez te podmioty odpłatności. W punkcie pierwszym ustawodawca wymienia mieszkańca domu, a w przypadku osób małoletnich jego przedstawiciela ustawowego, w drugim małżonka i zstępnych przed wstępnymi, a w punkcie trzecim gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Jednocześnie w ustępie 2 art. 61 ustawodawca określa granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Przepis art. 61 ust, 2 u.p.s. stanowi bowiem, że mieszkaniec domu (przedstawiciel ustawowy małoletniego mieszkańca) ponosi odpłatność w wysokości nie większej niż 70 % swojego dochodu (dochodu małoletniego dziecka). Przepis ten ma funkcję ochronną. Nie pozwala na bezwzględne żądanie całości opłaty od mieszkańca, którego dochody własne odbiegają od średniego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej Jeżeli kwota odpowiadająca 70% dochodu własnego mieszkańca nie pokrywa pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia z kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1.

Małżonek oraz zstępni i wstępni ponoszą odpłatność stosownie do treści umowy zawartej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej (powiatowego centrum pomocy rodzinie). W sytuacji, gdy nie dojdzie do zawarcia umowy lub ustalona umową (umowami) kwota partycypacji nie pokrywa całości średniego kosztu utrzymania osoby w placówce, odpłatność ww. osób jest ustalana decyzją, przy czym ustawodawca w art. 61 ust, 2 u.p.s. zastrzega, że decyzyjne obciążenie małżonka i krewnych w linii prostej, ( np. rodziców) kosztami pobytu osoby bliskiej w domu pomocy, może nastąpić jedynie wtedy, gdy dysponują oni dochodem przewyższającym 300% kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie) albowiem na koszty pobytu małżonka lub krewnego w linii prostej w domu pomocy społecznej może być przeznaczona nadwyżka ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej. Natomiast gmina (z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej) ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez podmioty wymienione punktach 1 i 2, tj. samego mieszkańca oraz jego małżonka czy krewnych w linii prostej. Ustawodawca dopuszcza możliwość wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez inne osoby niż małżonek lub krewni w linii prostej (art. 61 ust. 2 "a" ustawy) stosownie do zawartej umowy z organem (art, 61 ust. 2"c" ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych, jeszcze przed podjęciem przez NSA uchwały w sprawie I OPS 7/17 z dnia 11.06. 2018 r wielokrotnie zwracano uwagę, że wynikający z ustawy obowiązek osób bliskich dla mieszkańca domu pomocy społecznej, ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce, doznaje konkretyzacji i indywidualizacji w decyzji o ustaleniu należnych opłat, wydawanej w oparciu o art. 59 ust. 1 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. I OSK 204/10 stwierdził, że stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym również świadczenia w formie usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej, ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Decyzją właściwy organ orzeka o skierowaniu do domu pomocy społecznej, o umieszczeniu w konkretnej placówce, ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej (art. 59 ust, 1 u.p.s.), jak też ustala należną opłatę od osób bliskich osobie umieszczonej w placówce, indywidualizując przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być: osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art, 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że decyzyjne ustalenie obowiązku osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, nie wyklucza ewentualnego zawarcia umowy między kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a osobą zobowiązaną. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony (vide: stanowisko NSA zaprezentowane w przywołanym wcześniej wyroku o sygn. I OSK 204/10). Naczelny Sąd Administracyjny prezentując ów pogląd nawiązał do Komentarza do ustawy o pomocy społecznej autorstwa W. Maciejko P. Zaborniaka, w którym wyrażone zostało stanowisko, iż umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomoc społecznej umożliwia małżonkom, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli to wynika z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy o pomocy społecznej Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przyjęcie poglądu, że o obowiązku ponoszenia opłaty przez małżonka, zstępnych, albo wstępnych oraz jej wysokości przesądza wyłącznie umowa cywilnoprawna, niweczyłoby w znacznej mierze skuteczność przepisów art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy.

Decyzja o ustaleniu opłat zabezpiecza interes gminy, która zastępczo będzie musiała wyłożyć za osoby zobowiązane brakujące koszty utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentował pogląd, że wydanie decyzji opartej o treść art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej tj. dotyczącej obowiązku zwrotu wydatków wyłożonych zastępczo przez gminę na pokrycie kosztów utrzymani, mieszkańca w domu pomocy społecznej, powinno nastąpić dopiero po decyzyjnym skonkretyzowaniu i zindywidualizowaniu obowiązku wnoszenia opłat przez osoby, o których mowa w art. 61 ust 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (vide: wyrok NSA z 30 października 2012 r. sygn. I OSK 653/12).

Wbrew zarzutowi skarżących nie jest niedopuszczalnym działaniem ustalenie przez organ z mocą wsteczną opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, za okres od daty umieszczania podopiecznego w placówce od daty wydania decyzji. Z mocy ustawy o pomocy społecznej, obowiązek partycypacji osób bliskich w ponoszeniu kosztów pobytu w domu pomocy społecznej ciąży od daty umieszczenia danej osoby w placówce. Decyzja o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 marca 2016 r sygn. I OSK 221/16, wydanego na tle oceny również konstytutywnej decyzji o zmianie wysokości, opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej. W doktrynie i judykaturze dominuje, bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek: ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretniej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy, więc uznać, że akt konstytutywny. kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W tej sytuacji konstytutywna decyzja może działać, zarówno z mocą na przyszłość jak i z mocą wsteczną. W uchwale I OPS 7/17 wprost zostało podane, że decyzja o ustaleniu opłaty winna obejmować okres od dnia zaistniałego zdarzenia prawnego w postaci umieszczenia osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. O ile, bowiem skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku, pozwoli, na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, albowiem decyzja wydania na podstawie art. 59 ust 1 w związku z art 61 ust. 1 i u.p.s. konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Z powyższego względu nie zasługuję na uwzględnienie zarzut o wstecznym skutku skarżonej decyzji, rozumianym, jako ustalenie odpłatności za pobyt wstępnej od daty jej umieszczania w domu pomocy społecznej. Powinność poniesienia rzeczonej opłaty właśnie od daty umieszczenia pensjonariuszki w DPS wynika wprost z analizowanych przepisów. Otóż zarówno odpowiedzialność małżonka osoby przebywającej w domu pomocy społecznej oraz krewnych (zstępnych, wstępnych), a także gminy w zakresie obowiązku ponoszenia wskazanych opłat jest wtórna i ma charakter subsydiarny, tj. pomocniczy, a warunkiem wstępnym uruchomienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłat ponoszonych przez te podmioty jest stwierdzenie, że mieszkaniec domu kosztów tych z własnych dochodów nie jest w stanie pokryć, co wynika z art. 61 ust. 1 u.p.s. w części stwierdzającej, że osoby i gminna określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Inaczej mówiąc, jeżeli osoba umieszczona w placówce jest w stanie ponosić koszty pobytu w instytucji, obowiązki osób bliskich i jednostki samorządu terytorialnego nie powstają. Zatem małżonek, krewni oraz gmina uiszczają opłatę dopiero wtedy, gdy mieszkaniec domu nie jest w tym zakresie samowystarczalny. Dostrzec nadto wypada, że odpłatność osób, o których mowa w art. 61. ust. 1 pkt 2 u.p.s, jest zbieżna z obowiązkiem dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny uregulowany w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r, kodeks rodzinny i opiekuńczy dz. U. 2017, poz. 682 j.t., gdzie ów obowiązek obciąża zstępnych przed wstępnymi art. 129 k.ro.).

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy niesporne jest, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn.. akt RNs [...] Sąd Rejonowy dla [...] orzekł o umieszczeniu na czas trwania postępowania córki skarżących M. S. w Domu Pomocy Społecznej bez jej zgody.

Ostateczną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] Października 2017 r M. S. została skierowana do domu pomocy społecznej , a ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2017 r. M. S. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ulicy [...] w [...] w którym zamieszkała w dniu [...] października 2017 r. Decyzją z dnia [...] marca 20185 r. Prezydent [...] ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt M. S. w domu pomocy społecznej są : ona sama w wysokości [...] zł oraz jej rodzice T. S. (matka) w wysokości [...] i L. S.(ojciec) w wysokości [...] zł miesięcznie.

W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie Organy, czyli Organ odwoławczy, jak i Organ I instancji przeprowadziły należycie postępowanie w sprawie i prawidłowo ustaliły dochód rodziny.

Jak to podnoszono już wyżej, art. 61 ust. 1 u.p.s., określa kolejność podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty z pobyt w domu pomocy społecznej Nie budzi jednocześnie w ocenie Sądu wątpliwości, że przewidziany w ww. art. 61 ust. 1 ustawy obowiązek wnoszeniem opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być jednak skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej zobowiązanych osób.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżących o wywołaniu przez decyzję opartą na podstawie art. 59 ust. 1 w związku art. 61 ust. 1 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tylko skutku na przyszłość (ex nunc).

Nie sposób nie zauważyć, że nie jest możliwe z zachowaniem wymogów kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wraz z ustatecznieniem się decyzji konstytuującej rzeczoną opłatę, w dacie umieszczenia osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji, do daty uostatecznienia się przedmiotowej decyzji w mniemaniu skarżących byłaby ona wraz z mieszkańcem domu, zwolniona z tejże opłaty, a powinnością poniesienia opłaty byłaby obciążona gmina. Jednak- jak już była o tym powyżej mowa gmina nie ma obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (art. 61 ust, 1 u.p.s.), względnie pełna odpłatność za pobyt jest pokrywana przez małżonka, zstępnych i wstępnych wespół z mieszkańcem domu, jak stanowi art 81 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 lit, a i b w zw. z pkt 3 u.p.s. Czasowa niemożność ustalenia odpłatności mieszkańcowi domu oraz jego zstępnym i wstępnym skutkowałaby koniecznością pokrywania przedmiotowej opłaty przez gminę, a to byłoby niezgodne z subsydiarną odpowiedzialnością gminy głoszącą, że jest ona zobowiązana (uzupełniająco) do wnoszenie opłat, tylko w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonym przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. fart 61 ust. 2 pkt 3 u.p.s.), a nie w całości z pominięciem tychże zobowiązanych w pierwszej kolejności osób. Owszem gmina jest zobligowana do zastępczego ponoszenia odpłatności za pobyt pensjonariusza w domu pomocy społecznej na postawie art, 61 ust. 3 u.p.s., tj. zastępczo, ale tylko w sytuacji niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 art, 61 u.p.s. (także ust. 2a tej ustawy), wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, lecz owe niewywiązywanie się rzeczownego obowiązku jest konsekwencją uprzednio wydanej decyzji indywidualizującej i konkretyzującej odpłatność za pobyt względem mieszkańca domu, względnie jego małżonka, zstępnych, wstępnych. W taiejj sytuacji gmina byłaby obciążona powinnością ponoszenia opłaty z pominięciem kolejności jej wnoszenia określonej w art. 61 ust. 1 pkt 103 u.p.s a zatem byłaby to opłata nienależnie świadczona bez podstawy prawne.

W okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, istniały w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżących opłat z tytułu pobytu ich córki w domu pomocy społecznej zarówno co do zasady, jak i do wysokości. Skarżący są rodzicami M. S., a dochód netto na osobę rodzinie od początku jej pobytu w DPS do daty orzeczenia przez organy, przewyższał kwotę wolną od przeznaczenia na opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej tj. 300 % ustawowego kryterium dochodowego. Wysokość ustalonej opłaty stanowi obciążającą skarżących różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą uiszczaną przez mieszkańca oraz opłatą ponoszoną przez skarżących.

Skarżący kwestionują matematyczne wyliczenia dochodu rodziny poprzez nie uwzględnienie przy wyliczeniu dochodu ich córki (przebywającej w DPS) jako członka rodziny. Sąd nie podziela powyższego stanowiska. Zgodnie z art. 6 pkt. 4 u.p s. dochód, to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Natomiast art. 6 pkt. 14 u. p. s stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Córka skarżących przebywa DPS, a przed tym pobytem nie mieszkała wiele lat ze skarżącymi i nie prowadziła z nimi wspólnego gospodarstwa.

Odnosząc się do zarzutu niezbadania przez organ i nieustalania podstaw do ewentualnego zwolnienia skarżących z opłaty w trybie art. 64 u.p.s., wskazać należy, że przepis ten stanowi, że osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W orzecznictwie utrwalony jest jednak pogląd ( taki podgląd prezentuje też Sąd w niniejszej sprawie), że postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt DPS jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku (por. wyroki NSA: z czerwca 2017 r., I OSK 649/16; z 23 października 2018 r., I OSK 2819/17). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w "cwale z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17 "zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osób zobowiązanych i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło ustalenia osób zobowiązanych do wniesienia opłaty i określenia wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Dopiero kiedy, taka decyzja stanie się prawomocna, w odrębnym postępowaniu prowadzonym na wniosek strony można żądać zwolnienia z takiej opłaty. W tym postępowaniu organ nie naruszył więc wskazywanych w skardze przepisów. Zdaniem Sądu takie naruszenie przez organ art. 10 KPA nie miało w rozpoznawanej sprawie wpływu na jej wynik.

Podsumowując, orzekające w sprawie organy w sposób wnikliwy i wyczerpujący ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, trafnie przypisując je z zachowaniem przepisów postępowania do mających zastosowanie norm prawnych w zakresie podmiotów (skarżących) zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt ich córki skarżących w DPS, daty powstania obowiązku do ponoszenia opłaty oraz jej wysokości obciążającej poszczególne podmioty, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 p.p. sa orzekł jak w sentencji.