Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1272/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 78 § 1, art. 107 § 3, art. 10 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010r. sprawy ze skargi T. [...] V. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz T. [...] V. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 24 lipca 2009 r. wniesionej przez P. [...] T. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] czerwca 2009r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 19 grudnia 2007r. funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przy udziale funkcjonariuszy Izby Celnej w W. zatrzymali na bazarze obywatela W. P. [...] T., przebywającego w Polsce nielegalnie. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2008 r. orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa decyzja nie została wykonana.

P. [...] T. w dniu 14 stycznia 2008r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Składając wniosek podał, że wyjechał z W. w 2002 roku i od lipca 2002 roku przebywa w Polsce. Cudzoziemiec stwierdził, że po nieudanej próbie ucieczki do I. i powrocie z obozu w I. do W. miał problemy ze znalezieniem stałej pracy. Pracował tylko dorywczo. Wskazał, iż przyczyną emigracji z kraju pochodzenia były czynniki materialne - trudności z osiągnięciem godnego poziomu życia.

Decyzją z [...] marca 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku oraz odmówił udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Rada do Spraw Uchodźców, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] października 2008 r. uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 29 maja 2008r., weszła w życie ustawa z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych ustaw, która nałożyła na organ badający sprawę w I instancji, w sytuacji odmowy nadania statusu uchodźcy, obowiązek udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli cudzoziemiec spełnia warunki określone w art. 15 ustawy z 18 marca 2008r. Rada wskazała, iż w celu realizacji tego przepisu organ I instancji powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie, mając na względzie dyspozycję art. 77 § 1 k.p.a. i dokonać prawidłowej oceny zebranego materiału zgodnie z art. 80 k.p.a.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] stycznia 2009r. postanowił odmówić nadania P. [...] T. statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r., oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119 poz. 515 i 517) i stwierdził, że wniosek jest oczywiście bezzasadny oraz że brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, a nadto nie występują okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej, powołując się na art. 34 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz.U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że P. [...] T. nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców.

W odwołaniu od decyzji skierowanym do Rady do Spraw Uchodźców P. [...] T. opisał okoliczności prowadzonego postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, podnosząc nieprawidłowości przy jego przesłuchaniach a przede wszystkim wskazując, iż za wiedzą organu został przesłuchany przez funkcjonariuszy w. służby bezpieczeństwa. Przedstawiając swoje zaangażowanie w działalność opozycyjną w Polsce wykazywał, że zdarzenia, które zaistniały po przybyciu na terytorium RP, mogą mieć konsekwencje dla jego osobistego bezpieczeństwa w kraju pochodzenia. Uzupełniając odwołanie skarżący wniósł o dopuszczenie jako dowodów w postępowaniu dodatkowych materiałów (fotografii dokumentujących działalność opozycyjną wnioskodawcy, filmu dokumentalnego pt. "[...]", poświadczenia fundacji "B. [...]" w sprawie wnioskodawcy, poświadczenia Stowarzyszenia W. [...] o opozycyjnej działalności cudzoziemca w RP) oraz o dodatkowe przesłuchanie w charakterze świadka D. [...] H. i M. K..

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, iż zarówno w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i podczas przeprowadzonego wywiadu, P. [...] T. nie przytoczył faktów lub okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu go, lub uzasadniałyby obawę przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Rada do Spraw Uchodźców uznała za dowiedzione, że skarżący podał inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej (art. 34 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy), a także złożył wniosek w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu (art. 34 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy).

Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada nie dopatrzyła się nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze z 24 lipca 2009r. (data nadania), skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] czerwca 2009r. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, 3 i 4, art. 78 § 1 i 2, art. 107, art. 136 k.p.a. oraz art. 13, art. 14, art. 15 pkt 3, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 50, art. 97 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i art. 1A Konwencji Genewskiej poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego, dowolną interpretację przepisów i sporządzenie decyzji w języku niezrozumiałym dla strony.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowego do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe sporządzone przez ustanowionego przez Cudzoziemca pełnomocnika, w którym wnosił on o uchylenie zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2009 r. i precyzując zarzuty zawarte w skardze przede wszystkim podniósł wydanie decyzji w niezrozumiałym dla strony języku, niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych, nierozważenie opozycyjnej działalności Cudzoziemca prowadzonej na terytorium Polski i bezzasadne przyjęcie, iż jedynym powodem opuszczenia przez niego W. była zła sytuacja ekonomiczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności jej działań z prawem a konsekwencją stwierdzenia, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu wydanego przez organ administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia w toku postępowania administracyjnego przepisów kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 kpa, organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Nie zostały przeprowadzone wskazane w odwołaniu i jego uzupełnieniu wnioski dowodowe w postaci zdjęć dokumentujących działalność opozycyjną Strony, filmu dokumentalnego z udziałem Skarżącego dotyczącego przesłuchań W. przez funkcjonariuszy w. Ministerstwa B. [...], nieprzesłuchane zostały w charakterze świadków osoby współtworzące ten film. Przy analizie sytuacji Cudzoziemca nie uwzględnione zostały informacje pochodzące od fundacji B. [...], Stowarzyszenia W. [...] i Parlamentu E. Tym samym naruszony został art. 78 § 1 kpa nakazujący organowi uwzględnienie żądania Strony przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Organ nie wyjaśnił także okoliczności przesłuchiwania Cudzoziemca przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa kraju jego pochodzenia i ewentualnego wpływu tego przesłuchania na swobodę wypowiedzi Strony w postępowaniu administracyjnym.

Sąd podkreśla zasadność zarzutów skargi dotyczących uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie spełnia ono wymogów sprecyzowanych w art. 107 § 3 kpa zwłaszcza w zakresie całkowitego braku odniesienia się przez organ do dowodów, które jak wynika z treści uzasadnienia zostały w postępowaniu administracyjnym dopuszczone (zdjęcia, filmu, informacje fundacji B. [...], Stowarzyszenia W. [...] i Parlamentu E.). W żaden sposób organ nie zajął także stanowisko co do oceny zachowań Cudzoziemca w Polsce pod względem możliwości spełnienia przez niego przesłanek dla uzyskania statutu uchodźcy sur place. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż nie można ocenić wagi i znaczenia dowodu przed jego przeprowadzeniem a tak właśnie postąpił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie odmowy przesłuchania wskazanych przez Stronę świadków.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić wskazane przez Stronę wnioski dowodowe. Działając w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji i równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, organ powinien dokonać oceny wszystkich przeprowadzonych dowodów na gruncie przesłanek niezbędnych do nadania statusu uchodźcy, z uwzględnieniem zarówno zdarzeń mających miejsce przed opuszczeniem przez Cudzoziemca kraju pochodzenia jak i na terenie Polski (uchodźca sur place).

Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa.

Wskazane błędy w toku postępowania administracyjnego uniemożliwiają odniesienie się Sądu do merytorycznej poprawności zaskarżonej decyzji.

Wobec treści pisma skierowanego do pełnomocnika Strony w dniu 13 maja 2009 r. niezasadny, w ocenie Sądu, jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 10 § 1 kpa. Nie ma także podstaw zarzut naruszenia przez organ art. 50 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez wydanie decyzji w języku niezrozumiałym dla Cudzoziemca.

Powołany art. 50 stanowi, iż organ wydający decyzję w postępowaniu w sprawie nadania statusu uchodźcy informuje wnioskodawcę na piśmie, w języku dla niego zrozumiałym, wyłącznie o wyniku tego postępowania oraz trybie i terminie wniesienia środków zaskarżenia. Wymóg ten całkowicie spełnia decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2009 r. Decyzja organu II instancji była natomiast wydawana w sytuacji, gdy Cudzoziemiec reprezentowany był przez pełnomocnika i temu pełnomocnikowi została doręczona.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku w oparciu o art. 145 § 1 ust.1 lit. c, art. 152 i art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.