Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 310/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 2 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi L. C. na decyzję Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcem 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 roku, (sygn. akt III SA/Łd 105/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w N. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia L. Ch.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w N., na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1, art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 3 pkt. 5 i § 9 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.), ponownie odmówił przyznania L. Ch. dodatkowego wynagrodzenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że chociaż bezsporny w sprawie jest fakt wykonywania lotów przez stronę, to podstawą do wydania decyzji pozytywnej, zgodnie z zał. nr 5 do Instrukcji Lotów Próbnych w Lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jest protokół- wyciąg z wykonania lotu próbnego. Zdaniem organu wnioskodawca nie złożył protokołu- wyciągu w wyznaczonym terminie. Organ powołał się także na pismo z dnia 29 maja 2008 roku, w którym WSK "PZL Świdnik", wskazał, że nie posiada protokołów, zgodnych z § 4 przedmiotowej instrukcji, ponieważ loty były wykonywane w oparciu o zakładowe instrukcje i programy prób w locie. Protokoły takie nie zostały sporządzone. Organ I instancji uznał, że ze względu na brak protokołów, nie może wydać decyzji o przyznaniu dodatkowego wynagrodzenia.

Od powyższej decyzji L. Ch. złożył odwołanie, w którym zarzucił niezastosowanie się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2009 roku i tym samym naruszenie przez organ I instancji art. 153 p.p.s.a. W ocenie strony, stawianie przez organ I instancji tezy, o konieczności dostarczenia protokołu- wyciągu z wykonania lotu próbnego, jest sprzeczne z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku. Ponadto, w ocenie strony, organ naruszył art. 107 §3 k.p.a. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 73 ust. 1 pkt. 7 w zw. z art. 88 ust. 2 w zw. z art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 pkt. 5, § 4 pkt. 1 w zw. z § 4 pkt. 1, § 9 pkt. 52 i §15 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia poprzez wadliwą wykładnię i zastosowanie w sprawie pomimo tego, iż w sprawie zaistniały przesłanki prawne i faktyczne do wydania decyzji na korzyść skarżącego. Odwołujący zarzucił także rażące naruszenie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 roku w związku z § 3 pkt. 5, §4 pkt. l w zw. z § 4 pkt. 1, § 9 pkt. 52 i §15 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku. Wniósł o wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty poprzez przyznanie mu prawa do dodatkowego wynagrodzenia w wysokości 34.781,25zł, wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia wymagalności tj. od dnia 5 października 2006 roku, łącznie 48.364 zł.

Skarżący wraz z pismem z dnia 9 lutego 2010 roku załączył do akt sprawy sporządzony przez siebie "Szczegółowy wykaz wyliczeń finansowych z tytułu udziału w poszczególnych lotach próbnych odbywanych w PZL Świdnik śmigłowcami W-3W "Procjon-2" i W-3WA "Procjon-3". W załączniku strona wyliczyła wszystkie odbywane przez siebie loty, z podaniem ich daty, czasu trwania ("płatnego"), mnożnika, który powinien mieć zastosowanie oraz wnioskowanej kwoty wynagrodzenia.

Następnie, w piśmie z dnia 2 marca 2010 roku skarżący wyjaśnił, że rodzaj i kategorie lotów, określa § 2 Instrukcji Operacyjnej Lotów Próbnych OLP-2005, która jednak sama w sobie, nie jest podstawą do wypłaty i naliczeń stosownych należności finansowych, których wypłata następuje na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy i powołanego rozporządzenia. Strona wskazała także, że dysponuje wiedzą, iż obowiązująca w WSK "PZL-Świdnik" Instrukcja Operacyjna Lotów Próbnych, jest pod względem podziału lotów na rodzaje oraz ich kwalifikacji na poszczególne kategorie, tożsama z IOLP-2005.

Żądanie skarżącego co do wysokości należnego wynagrodzenia poparło w piśmie z dnia 1 kwietnia 2010 roku (data wpływu do organu 6 kwietnia 2010 roku) Stowarzyszenie A., dopuszczone przez organ do udziału w postępowaniu w trybie art. 31 § 2 i § 1 pkt. 2 k.p.a.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. i art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 9 ust. 1, 2 i 5 pkt. 2 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, uchylił powyższą decyzję oraz przyznał L. Ch. dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcem w wysokości 6.159,68 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 9 września 2006 roku.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 153 p.p.s.a. Podkreślił, że powodem odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia, był brak protokołu-wyciągu z wykonania lotu próbnego, który zgodnie z Instrukcją Organizacji Lotów Próbnych w Lotnictwie RP, stanowi podstawę do wydania decyzji w sprawie dodatkowego wynagrodzenia za wykonanie lotu próbnego. Kwestia ta była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, który wyraził pogląd, że powoływana instrukcja nie ma w tej sprawie zastosowania. Pogląd ten, jest dla organów administracji wiążący i dlatego argument organu I instancji uznano za chybiony.

Wskazano, że Sąd przesądził, że doszło do powierzenia udziału w lotach L. Ch. Z kolei fakt wykonywania przez stronę lotów w charakterze operatora pokładowego systemu rozpoznania radioelektronicznego, w okresie od 31 stycznia do 25 sierpnia 2006 roku należy uznać w sprawie za bezsporny, co stwierdza także organ I instancji w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy stwierdził, że żądanie L. Ch. jest w swej istocie zasadne. Ponadto, czasy lotów za które ma być wypłacone wynagrodzenie, wynikające z dokumentów uzyskanych z WSK "PZL-Świdnik" są takie same jak czasy lotów, wymienione przez stronę w załączniku do pisma z dnia 9 lutego 2010 roku.

Natomiast kwestią wymagającą wyjaśnienia w toku dalszego postępowania było określenie wysokości należnego wynagrodzenia. W toku postępowania, organ ustalił, że nie jest prawdą, iż obowiązująca w WSK "PZL-Świdnik" klasyfikacja lotów jest tożsama z tą, jakiej dokonuje się w oparciu o IOLP-2005. Ponadto organ ustalił, że loty w których brał udział L. Ch. nie mogą zostać uznane za loty o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa. Zgodnie z obowiązującym w WSK "PZL-Świdnik" Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy, stopień trudności i niebezpieczeństwa poszczególnych lotów, ocenia się na 5, 6 i 7 w dziesięciostopniowej skali.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, stawki dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych albo prac przygotowawczych do tych lotów, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Z kolei, zgodnie z §3, w razie wykonywania lotów próbnych o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa, stawki dodatkowego wynagrodzenia określone w załączniku nr 2, mogą być podwyższone przy zastosowaniu mnożników określonych w załączniku nr 3. Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 5, wysokość wynagrodzenia, jest uzależniona od tego czy dana osoba pełniła rolę innego członka załogi, czy też pozostałego żołnierza, wykonującego w czasie lotu próbnego na statku powietrznym czynności przewidziane w programie tego lotu.

W ocenie organu, uzyskane od WSK "PZL-Świdnik" dokumenty, pozwalają przyjąć, że wykonywane loty, były lotami próbnymi doświadczalnymi, a zatem przy ustalaniu wynagrodzenia, przyjąć należy stawki z rubryki nr 1, z kolumny dotyczącej śmigłowców. Wyjaśnienia wymaga natomiast, do której kategorii lotów, należy zaliczyć loty wykonywane przez L. Ch.

Organ odwoławczy podkreślił, że instrukcja, co prawda nie ma tu zastosowania, jednakże może stanowić wskazówkę interpretacyjną, przy dokonywaniu wykładni przepisów rozporządzenia. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że w przytaczanym układzie zbiorowym pracy, funkcję wskaźników określających stopień trudności i niebezpieczeństwa lotów pełnią mnożniki, odpowiednim przyporządkowaniem, jest przypisanie lotów o mnożnikach od 1-5 do kategorii III albo IV- wynagrodzenie- 125 zł, zaś do lotów o mnożnikach 6-10 zasadne jest przyporządkowanie do kategorii I albo II-wynagrodzenie 140 zł za godzinę lotu.

Zgodnie z § 9 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia, w razie wykonywania lotów o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa, stawki dodatkowego wynagrodzenia, określone w załączniku nr 2, mogą być podwyższone przy zastosowaniu mnożników określonych w załączniku nr 3. Z treści załącznika do pisma z dnia 9 lutego 2010 roku (data wpływu do organu – 19 lutego 2010 roku) wynika, że strona oczekiwała podwyższenia przysługującego jej wynagrodzenia, przy zastosowaniu mnożników równych mnożnikom wynikającym z układu zbiorowego. W ocenie organu odwoławczego taka analogia jest niedopuszczalna. Przewidzianych rozporządzeniem mnożników, nie można w żadnym wypadku utożsamiać z mnożnikami w rozumieniu układu zbiorowego pracy. Przede wszystkim, jak zostało wyjaśnione powyżej, w przypadku wynagrodzenia wypłacanego pracownikowi "PZL Świdnik", wynagrodzenie za każdy lot jest mnożone przy użyciu jednego, "sztywno" przypisanego mnożnika. Natomiast, w przypadku wynagrodzenia żołnierzy zawodowych, zgodnie z § 9 ust. 3, jedynie w przypadku wykonywania lotów o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa, stawki dodatkowego wynagrodzenia mogą być pomnożone przy użyciu mnożników, które nie są przypisane "sztywno" lecz rozporządzenie pozostawia tu dość szeroką możliwość wyboru.

Z ekonomicznego punktu widzenia różnica ta wydaje się być uzasadniona różnicą stawek podstawowych w rozporządzeniu 140 lub 125 zł, zaś w układzie zbiorowym 39,03 zł. Ponadto, nawet z czysto logicznego punktu widzenia, nie można uznać mnożnika 5 w pięciostopniowej skali (w przypadku prób nowo zabudowanych przyrządów pilotażowo-nawigacyjnych, urządzeń fotograficznych i urządzeń radioelektronicznych) za tożsamy z mnożnikiem 5 w skali dziesięciostopniowej. Jak wynika z wyjaśnień przesłanych przez "PZL Świdnik", nie sposób uznać lotów których trudność i niebezpieczeństwo ocenione zostało na 5, 6 w kategorii 1-10, za loty o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa. W powołanym piśmie, przesłanym przez WSK "PZL-Świdnik" dokonano oceny, że loty z mnożnikiem 5 i 6 to loty o średnim stopniu trudności i niebezpieczeństwa. Zdaniem organu, ocena ta jest z całą pewnością prawidłowa, ponieważ mnożniki 5 i 6, znajdują się dokładnie w środku tej dziesięciostopniowej skali. Jeśli chodzi natomiast, o loty z mnożnikiem 7, to być może, nie można uznać ich za loty o stopniu średnim nie mniej w ocenie organu, nie można ich także uznać za loty o szczególnym stopniu trudności lub niebezpieczeństwa. Zdaniem organu, przyjęcie, że aż 40% mnożników (mnożniki 7,8,9 i 10), świadczyłoby o spełnieniu przesłanki szczególnego stopnia trudności lub niebezpieczeństwa, stanowiłoby niedopuszczalne wypaczenie treści powołanego przepisu rozporządzenia. W związku z powyższym, wynagrodzenie określone w załączniku nr 2, zgodnie z § 9 ust. 3, nie może zostać pomnożone.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia dokonania lub nie dokonania takiego podwyższenia, pozostaje kwestią autonomicznej decyzji organu administracji, który z mocy użytego w przepisie sformułowania, korzysta tu ze swobodnego uznania. W ocenie organu, z redakcji przepisu wynika, że nawet ustalenie w toku postępowania, że wykonywane loty cechowały się szczególnym stopniem trudności lub niebezpieczeństwa, nie obliguje do podwyższenia wynagrodzenia, a jedynie stwarza taką możliwość. Takie rozumienie zastosowanej w przepisie konstrukcji swobodnego uznania administracyjnego znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Dla pełnego określenia wysokości kwoty wynagrodzenia, należało ponadto ustalić, czy sierż. Ch., w trakcie lotów próbnych, zgodnie z § 9 ust .5 rozporządzenia, pełnił rolę innego członka załogi (pkt 2), czy też pozostałego żołnierza, wykonującego w czasie lotu próbnego czynności przewidziane w programie tego lotu (pkt 3).

Organ uznał, że o dokonaniu rozróżnienia, decydować powinno kryterium istotności roli, jaką dana osoba odgrywała w trakcie lotu. W przypadku omawianych lotów, ustalono, że L. Ch. pełnił rolę operatora sprzętu rozpoznawczego, zaś celem wykonywania lotów było sprawdzenie prawidłowości funkcjonowania tego sprzętu. Przyjęte przez organ kryterium istotności, przemawia zdecydowanie na korzyść odwołującego się, w związku z czym został on uznany za innego członka załogi w rozumieniu § 9 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia.

W oparciu o przyjęte powyżej założenia, organ dokonał obliczenia kwoty wynagrodzenia należnego skarżącemu. Zdaniem organu strona wykonała 5 godzin i 10 minut lotów, za które przysługuje stawka 140 zł wynagrodzenia za godzinę lotu oraz 59 godzin i 55 minut lotów, za które przysługuje stawka 125 zł. Zgodnie z przywołanym powyżej § 9 ust. 1 rozporządzenia, wynagrodzenie strony wynosi 75 % uzyskanej w ten sposób kwoty.

W skardze z dnia 20 kwietnia 2010 roku L. Ch. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 9 ust. 1 w związku z § 9 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w związku z art. 88 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy poprzez zaniżenie stawek wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcami typu PROCJON 2 i PROCON 3, a tym samym wypłatę tego świadczenia w błędnej wysokości, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz oczywiste naruszenie zasady reformations in peius wyrażonej w art. 139 k.p.a. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w pełnym zakresie i niezastosowanie się do wskazań Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania, które organ wiązały. Zdaniem skarżącego organ rażąco naruszył art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść skarżącego poprzez przyjęcie odmiennych niż ustalił organ I instancji stawek dodatkowego wynagrodzenia za udział w lotach próbnych śmigłowcami typu PROCJON 2 i PROCJON 3, pomimo iż w tej części decyzji odwołanie nie zostało w ogóle wniesione, a tym samym naruszenie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w jego uprawnieniu do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w prawidłowej wysokości. Skarżący podniósł również, że organy naruszyły art. 136 k.p.a. poprzez poszukiwanie kolejnych dowodów z PZL Świdnik S.A. oraz opinii tej instytucji, bez których rzekomo wydanie decyzji w sprawie nie było możliwe. Tym samym organ bezpodstawnie przedłużał postępowanie. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji

Postanowieniem z dnia 13 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia A. w Sz. do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania, uniemożliwiając Sądowi dokonanie oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji merytorycznej zasadności wysokości przyznanego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcem.

W myśl art. 156 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Należy zaznaczyć, iż rażące naruszenie prawa dotyczy sytuacji, gdy występuje oczywista sprzeczność treści decyzji z treścią przepisu prawnego. Musi zatem występować jawna niezgodność rozstrzygnięcia z treścią obowiązującego przepisu. Niezgodność taka musi mieć charakter wyraźny i oczywisty. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 1996 roku w sprawie III SA 529/95 (Biuletyn Sądowy nr 6 z 1996 r. s. 3), w wyroku z dnia 21 października 1992 roku w sprawie V SA 86/92 (ONSA nr 1 z 1993 r. poz. 23) i w wyroku z dnia 6 lutego 1995 roku w sprawie II SA 1531/94 (ONSA nr 1 z 1996 r., poz. 37).

Z kolei w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 roku w sprawie OSK 1134/04 (LEX nr 165717) wskazano, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności.

Przypomnieć należy, że sprawa toczyła się ponownie przed organem administracji, bowiem wyrokiem z dniu 4 czerwca 2009 roku tutejszy Sąd uchylił wydane poprzednio decyzje organów I i II instancji w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia i nakazał uzupełnienie materiału dowodowego, przesądzając o zasadności przyznania L. Ch. wynagrodzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w N. w dniu [...] wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił przyznania wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcem.

Natomiast w wyniku rozpoznania odwołania Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uchylił powyższą decyzję oraz przyznał L. Ch. dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie lotów próbnych śmigłowcem w wysokości 6.159,68 złotych wraz z odsetkami liczonymi od dnia 9 września 2006 roku. Zaznaczyć należy, że skarżący domagał się przyznania kwoty 34.781,00 złotych.

W ocenie składu orzekającego organ II instancji rażąco naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 138 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

W § 2 tego artykułu wskazano zaś, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Konsekwencją naruszenia przez organ II instancji treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest również rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w treści art. 15 k.p.a.

Do uznania bowiem, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch różnych organów. Konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję w sprawie, postępowania dowodowego umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 696/08 Lex nr 555247).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy zobowiązany był do wydania decyzji kasacyjnej. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w N. ponownie rozpoznając sprawę po wyroku z dnia 4 czerwca 2009 roku zobligowany był do wykonania zaleceń Sądu. Tymczasem wydał decyzję ponownie odmawiającą przyznania wynagrodzenia. W takiej sytuacji organ II instancji rozpoznając sprawę powinien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Należy zaznaczyć, iż organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Odmówił przyznania wynagrodzenia, gdyż nie przedstawiono protokołów-wyciągów z wykonania lotów próbnych. Całe postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organ odwoławczy, który zgromadził szereg dokumentów z WSK "PZL-Świdnik" i w oparciu o nie ustalił stan faktyczny w sprawie. Organ II instancji jest uprawniony do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego tylko w niewielkim zakresie. W razie stwierdzenia konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części jest on zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Niedopuszczalne jest, aby organ odwoławczy przeprowadził całe postępowanie wyjaśniające, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stanowi to bowiem rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Natomiast Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia w wysokości niższej niż żądał tego skarżący. Stanowi to rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności, co pozbawiło skarżącego możliwości obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym. Od tak wydanej decyzji nie mógł bowiem ponownie złożyć odwołania i sprawa wysokości przyznanego wynagrodzenia nie została rozpatrzona przez dwa różne organy. Skarżący pozbawiony został prawa do jednej instancji, bowiem strona nie może odwołać się od rozstrzygnięcia, które pojawia się dopiero na etapie postępowania odwoławczego.

W tym miejscu zacytować należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 1989 roku, sygn. akt II SA 1198/88, w którym podkreślono, że wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności obowiązującej w postępowaniu administracyjnym (art. 15 k.p.a.) godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa (publ. Baza orzeczeń CBOIS).

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz zważyć na treść art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie powinno być prowadzone zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 105/09 oraz przy poszanowaniu zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...], nr [...]. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

a.ł