Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2033/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2352/18 w sprawie ze skargi K. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2352/18, po rozpoznaniu skargi K. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej skarżącej – K. F. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 31 stycznia 2017 r. skarżąca z synem H. złożyła pierwszy wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony. Zarząd Dzielnicy uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] nie zakwalifikował tego wniosku do realizacji, z powodu przekroczonego kryterium powierzchniowego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. (3p+k, 32,7 m2, 48,8 m2 - dawniej ul. [...] mieszkania [...]). Uznał też, że oświadczenie o przebywaniu sześciu osób w tym lokalu, nie ma odzwierciedlenia w stanie faktycznym.

W dniu 16 maja 2018 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o najem lokalu na

czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu Miasta.

Zarząd Dzielnicy ustalił, że skarżąca od 8 stycznia do 31 grudnia 2014 r. i od 14 stycznia do dnia 31 grudnia 2015 r. była czasowo zameldowana przy ul. [...] w G., położonej niecałe 20 km od W.. Zgodnie z księgą wieczystą

jest to nieruchomość zabudowana o powierzchni 1383 m2, której właścicielami na podstawie umowy sprzedaży i wspólności ustawowej małżeńskiej są rodzice

skarżącej. Na ww. działce znajduje się m.in. dom o powierzchni ok. 140 m2, z czego

ok. 60 m2, jest w stanie surowym i nie jest używane. Na parterze budynku znajdują się 3 pokoje, w tym kuchnia połączona z salonem. Powierzchnia mieszkalna domu wynosi więc 60% powierzchni użytkowej, czyli od ok. 48 m2 do ok. 96 m2. Obecnie przy 1 osobie zamieszkującej powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wynosi od ok. 48 m2 do ok. 96 m2. W przypadku, gdyby w tym domu zamieszkała zainteresowana z dzieckiem, matką oraz z siostrą i siostrzenicą powierzchnia mieszkalna wyniosłaby od ok. 8 m2 do ok. 16 m2 na osobę.

Z wyjaśnień skarżącej wynika, że od urodzenia do 8 roku życia mieszkała w lokalu 1-pokojowym przy ul. [...], którego właścicielem był ojciec. Lokal ten

ojciec zbył i kupił mały dom w G. przy ul. [...]. Ojciec przez ok. 3 lata budował tam dom, a zainteresowana z siostrą i matką mieszkała w lokalu, o najem którego wystąpiła. Skarżąca wskazała też, że w okresie meldunków czasowych (okres 2 lat) zamieszkiwała u ojca, ale nie pamięta dokładnie kiedy to było. Oświadczyła też, że aktualnie w lokalu, o najem którego wystąpiła mieszka 6 osób: skarżąca z synem, babcia – B. K. (właścicielka lokalu), matka skarżącej, siostra skarżącej

i jej córka. W trakcie wizji w mieszkaniu zastano właścicielkę, która poinformowała, że w lokalu mieszka ona wraz ze skarżącą i jej synem, a druga wnuczka z prawnuczką wynajmują mieszkania pod P.. Według skarżącej składane przez babcię oświadczenia należy traktować z dużą ostrożnością z powodu podeszłego wieku i problemów z pamięcią i świadomością. Skarżąca dostarczyła zaświadczenia lekarskie, z których wynika, że jej babcia leczy się z powodu postępującej demencji starczej, podejrzenia choroby Alzhaimera z zaburzeniami świadomości i pełnego rozumienia rzeczywistości, otępienia w chorobie Alzheimera; babcia jest pod opieką NFZ z

powodu zaburzeń koordynacji wzrokowo-ruchowej, orientacji, natręctw i z tego

powodu została skierowana do poradni neurologicznej i psychiatrycznej.

Zarząd Dzielnicy wskazał nadto, że zgodnie z informacją od zarządcy budynku lokal ten nie jest zadłużony. Skarżąca utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z

pracy, a jej syn uczęszcza do szkoły przy ul. [...] w W.

Uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o najem lokali mieszkalnych i socjalnych, na podstawie § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r.

nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.) zwanej dalej uchwałą z 2009 r., odmówiono m.in. skarżącej zakwalifikowania wniosku o najem lokalu.

W ocenie Zarządu Dzielnicy ponowna analiza sprawy nie potwierdziła, zamieszkiwania w ww. lokalu 6 osób. Podkreślono, że zgodnie z § 4 uchwały z 2009 r. lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które spełniają kryterium powierzchniowe - zamieszkują w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej oraz kryterium dochodowe, które obecnie wynosi 2265,56 zł dla gospodarstw jednoosobowych i osób samotnie wychowujących dzieci. Stosownie zaś do § 22 ust. 5 uchwały z 2009 r. odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Z kolei w myśl § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z 2009 r. przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Zarząd Dzielnicy biorąc pod uwagę, że warunki mieszkaniowe wstępnych skarżącej świadczą o możliwości rozwiązania problemu mieszkaniowego przy pomocy najbliższej rodziny, przez zamieszkanie w ww. domu, którego właścicielami są rodzice skarżącej, a zamieszkanie rodziny zainteresowanej w tej nieruchomości nie spowoduje powstania tzw. zagęszczenia poniżej 6 m2 na 1 osobę, odmówił skarżącej zakwalifikowania do realizacji sprawy mieszkaniowej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę wywiodła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie od Zarządu Dzielnicy zwrotu kosztów postepowania z uwagi na naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej K.p.a. oraz § 4 ust. 1 uchwały z 2009 r.

Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej skarżącej – K. F.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Zarząd Dzielnicy naruszył obowiązek dokładnego i rzetelnego rozpatrzenia stanu faktycznego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ wskazał wprawdzie, że babcia skarżącej leczy się z powodu różnych schorzeń, jednak nie dokonał szczegółowej oceny sytuacji mieszkaniowej skarżącej, która winna zmierzać do stwierdzenia, czy w kontekście warunków mieszkaniowych wstępnych i zstępnych wnioskodawcy wypełniona jest przesłanka określona w § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały z 2009 r. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem postanowień § 4 pkt 1 uchwały z 2009 r. nie stosuje się do osób, pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności ciężką przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Zarząd Dzielnicy wskazał, że skarżąca ma możliwość

zamieszkiwania w domu rodziców, ale nie odniósł się do sytuacji zdrowotnej i rodzinnej osób tam zamieszkujących, w kontekście ww. przepisu. Nie wzięto pod rozwagę podnoszonej przez skarżącą kwestii skonfliktowania z ojcem. Jakkolwiek istnienie sytuacji konfliktowej samo w sobie nie oznacza automatycznego wyeliminowania możliwości powołania się na przesłankę z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b ww. uchwały, ale nie do zaakceptowania jest też sytuacja, w której organ nie bada i nie rozważa możliwości realnego zamieszkiwania osób ubiegających się o najem lokalu w domu będącym w dyspozycji rodziców skarżącej. W ocenie Sądu przed wydaniem zaskarżonej uchwały należało przeprowadzić ocenę możliwości zamieszkania skarżącej w domu rodziców, także przez przeprowadzenie oceny warunków mieszkaniowych, a nie poprzestać na gołosłownym powoływaniu się na taką możliwość.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny niesie w sobie cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, iż naruszona została zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej, także wynikająca w § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z 2009 r. Zarząd Dzielnicy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego istotnego w sprawie materiału dowodowego, nie dokonał istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych ani ocen zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., poprzez nieoddalenie skargi wskutek wskazanego w pkt 2 niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

a) pominięcie analizy i niedokonanie oceny zastosowania przez organ § 4 uchwały z 2009 r. określającego podstawowe przesłanki zakwalifikowania wniosku do zawarcia umowy najmu, których niespełnienie uzasadniało odmowę zakwalifikowania wniosku

o najem lokalu mieszkalnego;

b) pozbawione podstaw zarzucenie organowi niezbadania przesłanek określonych w § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały z 2009 r.;

c) pozbawione podstaw zarzucenie organowi naruszenia § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z 2009 r. poprzez uznanie, że analiza wniosku i złożonych dokumentów nie została przeprowadzona wnikliwie;

d) pominięcie analizy i niedokonanie oceny zastosowania przez organ § 22 ust. 5 uchwały z 2009 r.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. F. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej

rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Kwestię dopuszczalności wnoszenia skarg do sądów administracyjnych na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego w przedmiocie zakwalifikowania

i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08. Wskazano, że zawarcie umowy najmu lokalu musi być poprzedzone

zakwalifikowaniem i umieszczeniem danej osoby na liście oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Takiej kwalifikacji dokonuje się aktem organu samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.) kończącym pierwszy etap postępowania obowiązujący przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu samorządu terytorialnego (w przypadku miasta stołecznego Warszawy zadania te wykonują organy dzielnic) nie stanowi oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji, zatem nie ma charakteru cywilnoprawnego, ma ona charakter administracyjnoprawny. Uchwała ta rozstrzyga o tym, czy danej osobie może być przyznana pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z mieszkaniowego zasobu gminy. Dopiero skierowanie przez organ gminy danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu inicjuje drugi etap postępowania (cywilnoprawny), w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Przedstawione stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w postanowieniu NSA z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2977/21; w wyroku NSA z 20 października 2022 r. sygn. akt III OSK 1540/21.

Zgodnie z § 4 uchwały z 2009 r. lokale z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a ponadto w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na błędnej wykładni § 4 uchwały z 2009 r. jest zasadny.

Przepis ten określa podstawowe przesłanki uprawniające do wynajęcia lokalu mieszkalnego i Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając nieważność

zaskarżonej ww. uchwały w części dotyczącej K. F. niezasadnie przyjął, że uchwała z 2009 r. nie zawiera uzasadnienia co do wskazania liczby osób zamieszkujących w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...]. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że zaskarżona uchwała zawierała szczegółową ocenę co do ustalonej liczby osób zamieszkujących w ww. lokalu mieszkalnym jak i wskazuje na przesłanki uzasadniające ustalenie, że w tym lokalu mieszka B. K. (babcia wnioskodawczyni), sama wnioskodawczyni K. F. i jej syn H. F.

Stwierdzono, że mimo wskazania przez wnioskodawczynię, że w tym lokalu mieszkalnym mieszka jeszcze jej matka E. K., siostra B. F. oraz małoletnia S. F. (siostrzenica wnioskodawczyni), wizyty członków Komisji Mieszkaniowej Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] w Warszawie

nie potwierdziły zamieszkiwania innych osób niż B. K., K. F. i H. F.. Potwierdzają to notatki z wizyt przeprowadzanych w dniach: 20 września 2017 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 24); 7 sierpnia 2017 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 41-40); 3 kwietnia 2018 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 42); 20 marca 2018 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 43); 4 kwietnia 2018 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 44). Co istotne, ustalenia dotyczące liczby osób zamieszkujących w tym lokalu mieszkalnym dokonywano nie tylko na podstawie wizji samego lokalu, ale także rozpytywania osób postronnych (sąsiadów) oraz ustalenia np. szkoły, do której uczęszcza S. F. i odległości tej szkoły od ul. [...]. Trafnie Zarząd Dzielnicy [...] podejmował w tej sprawie czynności zmierzające do ustalenia rzeczywistej liczby osób zamieszkujących w tym lokalu i stwierdził, że deklarowana przez wnioskodawczynię liczba sześciu osób zamieszkujących w tym lokalu nie znajduje potwierdzenia.

Jednakże podstawową przesłanką uzasadniającą w ocenie Sądu pierwszej instancji unieważnienie zaskarżonej w części uchwały z 2009 r. nie było nieprawidłowe ustalenie liczby osób zamieszkujących w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W., ale brak oceny zaistnienia przesłanki

wynikającej z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały. Zgodnie z tym przepisem § 4 pkt 1 tej uchwały nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej

do wspólnego zamieszkiwania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Zarząd Dzielnicy [...] pominął ocenę stanu zdrowia babci wnioskodawczyni B. K., H. F. (syna wnioskodawczyni) oraz J. F. (ojca wnioskodawczyni). Przede wszystkim § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały z 2009 r. dotyczy przypadku ciężkiej, przewlekłej choroby wnioskodawczyni lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Pod pojęciem innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawczynią należy rozumieć tylko taką osobę, której przysługuje uprawnienie do zamieszkania razem z wnioskodawczynią, a nie każdej osoby, która mieszka w lokalu dotychczas zajmowanym także przez wnioskodawczynię.

WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2162/19 wprost stwierdził, że ww. przesłankę należy stosować do wnioskodawcy oraz członka rodziny uprawnionego do wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawcą, a określenie "członek rodziny uprawniony do wspólnego zamieszkiwania" oznacza osobę, która zamieszkuje i będzie nadal zamieszkiwać wspólnie z wnioskodawcą - tak przed, jak i po zmianie warunków mieszkaniowych.

Taki pogląd potwierdzono w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 769/20; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 123/17 oraz prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 28 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2163/19). Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ww. pogląd za trafny i mający także zastosowanie w tej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy, poza wnioskodawczynią K. F. osobą zgłoszoną do wspólnego z nią zamieszkania jest tylko jej syn H. F.. Tym samym Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały z 2009 r. wskazując, że ocena stanu zdrowia obejmuje nie tylko wnioskodawczynię i osoby wskazane we wniosku do wspólnego z nią zamieszkania, ale także osoby, które nie

są objęte wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego miasta

stołecznego Warszawy. Dotyczy to również oceny stanu zdrowia ojca

wnioskodawczyni J. F., który również nie został w tej sprawie objęty wnioskiem złożonym przez K.F..

Tym samym nie stanowiło w okolicznościach tej sprawy istotnego uchybienia wskazanie na stan zdrowia B. K. w unieważnionej częściowo uchwale bez rozpatrywania tego stanu w kontekście przesłanki wynikającej z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały z 2009 r.

Wnioskiem o zawarcie umowy najmu został objęty jedynie H. F., jednakże z akt sprawy nie wynika, aby wobec syna wnioskodawczyni zaistniała przesłanka ciężkiej, przewlekłej choroby. W aktach sprawy znajduje się jedynie zaświadczenie Poradni [...] z dnia [...] września 2018 r. z treści którego wynika, że H. F. jest pod opieką tej Poradni ze względu na trudności w nauce, wolne tempo pracy i trudności z koncentracją (akta administracyjne sprawy, karta nr 170). Jak wynika z treści tego zaświadczenia poprawa warunków mieszkaniowych (własne, ciche miejsce do pracy i nauki) byłaby wsparciem dla procesu terapeutycznego syna wnioskodawczyni, tym niemniej nie jest to przesłanka stanowiąca o wystąpieniu ciężkiej lub przewlekłej choroby.

Częściowo zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 22 ust. 5 uchwały z 2009 r., zgodnie z którym odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w § 22 ust. 2 tej uchwały, jak również informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.

W unieważnionej częściowo uchwale Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że sama wnioskodawczyni początkowo podawała zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W. od chwili urodzenia do 2005 r. i od 2008 r. W trakcie postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni przez okres dwóch lat (od

1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.) była czasowo zameldowana pod adresem ul. [...], G. (akta administracyjne sprawy, karta nr 21 i nr 23). Tym niemniej § 22 ust. 5 uchwały nie został wskazany przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa do unieważniona w zaskarżonym zakresie uchwały.

Ponadto wniosek wnioskodawczyni budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym, ponieważ we wniosku tym podano, że wnioskodawczyni wraz z małoletnim synem nie korzysta ani z kuchni, ani z łazienki,

ani nawet w korytarza prowadzącego do zajmowanego pokoju. Faktem powszechnie znanym (notoryjnym), nie wymagającym przeprowadzania dowodu jest korzystanie, chociażby nawet sporadyczne w kuchni a tym bardziej z łazienki osoby zamieszkującej w lokalu mieszkalnym. Tym samym takie wskazywanie na brak korzystania z ww. pomieszczeń należy ocenić jedynie jako próbę zmniejszenia powierzchni lokalu mieszkalnego, z którego korzysta wnioskodawczyni ze swoim synem, a nie przedstawienie rzeczywistego zakresu korzystania z lokalu mieszkalnego.

W pełni zasadnym jest zarzut dokonania niewłaściwego zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z 2009 r. Zgodnie z tym przepisem przy rozpatrywaniu wniosków o najem lokali komunalnych należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Ponieważ w tej sprawie warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych obejmują dom zlokalizowany w miejscowości G. przy ul. [...] będący własnością rodziców wnioskodawczyni, w którym zamieszkuje ojciec K.F., w zaskarżonej uchwale Zarząd Dzielnicy [...] dokonał analizy warunków mieszkaniowych stwierdzając, że nawet przy założeniu jedynie częściowego wykorzystywania na cele mieszkaniowe tego domu, to powierzchnia mieszkalna wynosi od 48 m2 do 96 m2, co w pełni zaspokoiłoby potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni. Sama wnioskodawczyni w piśmie z dnia 8 października 2018 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 171) wprost stwierdziła, że przyczyną opuszczenia domu w G. nie były nieodpowiednie warunki mieszkaniowe i to mimo braku wykończenia połowy powierzchni domu, ale atmosfera w tym domu wynikającą z ogromnej różnicy charakterów i poglądów na wiele tematów samej wnioskodawczyni i jej ojca. Skutkiem tego były ciągłe awantury kończące się złym lub bardzo złym samopoczuciem ojca i jego wizytami w szpitalu. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby wnioskodawczyni miała jakiekolwiek trudności w dostępie do tego budynku, skoro dodatkowo dołączyła do sprawy materiał zdjęciowy z różnych kondygnacji domu przy ul. [...].

Tym niemniej mimo braku szczegółowego rozważania w unieważnionej częściowo uchwale warunków mieszkaniowych w domu przy ul. [...] w G., to w tej sprawie niezasadnie Sąd pierwszej instancji powołał się na ten przepis. Rozważania zaistnienia przesłanki z § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały z 2009 r. dokonuje się wówczas, gdy dany wniosek spełnia przesłanki pozwalające na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkaniowego z gminnego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Jeżeli w tej sprawie wniosek wnioskodawczyni nie spełniał przesłanki z § 4 pkt 1 tej uchwały, a ponadto nie zaistniała przesłanka wynikająca z § 5 pozwalająca

na rezygnację w wymogu wynikającego z § 4 pkt 1, to ocena warunków mieszkaniowych wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnianie możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach była przedwczesna.

Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy [...] miasta stołecznego Warszawy i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę K. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] miasta stołecznego Warszawy nr [...] z dnia [...] października 2018 r. w sprawie rozpatrzenia wniosków o najem lokali mieszkalnych i socjalnych w części dotyczącej skarżącej.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej skarżącej K. F. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchwała ta nie narusza w istotnym zakresie prawa, a sama skarga jest niezasadna. Podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały okoliczności uzasadniają odmowę zakwalifikowania wniosku K. F. o najem lokalu mieszkalnego z zasobów gminnych.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 151 w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił w całości od zasądzenia na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.