Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 827/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.. 262 par. 1 (pkt 2), art. 264 par. 1, art. 267
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2014r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje adwokat L. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł ([...]) w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Ł.[...] decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, wszczęte na wniosek Z. Ł. Przedmiotem prowadzonego postępowania było rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] i oznaczonej jako działka nr [...], z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], która stanowi własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...]. Umarzając postępowanie Wójt wskazał, iż w omawianym przypadku granice między działkami nr [...] i [...] zostały już wcześniej prawnie ustalone.

Postanowieniem z dnia [...] 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), Wójt Gminy Ł. [...] ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości [...] przy ul. [...] na kwotę 984 zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Z. Ł. (pkt. 2 postanowienia). Jak wskazał organ koszty związane z rozgraniczeniem przedmiotowej działki wyniosły 1968 zł, na którą to kwotę składają się koszty czynności geodety. Ponieważ z zestawienia art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 Kodeksu cywilnego wynika, że koszty związane z rozgraniczeniem, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli obu nieruchomości, niezbędne było wydanie postanowienie zobowiązującego Z. Ł. do poniesienia połowy kosztów przeprowadzonego postępowania.

Równocześnie Wójt Gminy Ł. [...], postanowieniem z dnia [...] 2011 r., nr [...], ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości [...] przy ul. [...] na kwotę 984 zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Starostę [...] (pkt. 2 postanowienia).

Zażalenie na postanowienie z dnia [...] 2011 r., nr [...], wniósł Z. Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło postanowienie z dnia [...] 2011 r. W ocenie Kolegium Wójt wydając przedmiotowe postanowienie całkowicie pominął sygnalizowany przez skarżącego warunek przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego na koszt Skarbu Państwa (pismo z dnia 07 lutego 2011 r.). Stąd też rolą organu I instancji było rozważenie, czy możliwe było przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie na koszt Skarbu Państwa. Dodatkowo organ winien był rozważyć, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 267 kpa, a więc, czy możliwe było zwolnienie skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Postanowieniem z dnia [...] 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 kpa, Wójt Gminy Ł. [...] ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości Siemienice przy ul. Żabiej na kwotę 984 zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Z. Ł. (pkt. 2 postanowienia). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ poinformował Z. Ł. o możliwości składnia uwag i wniosków dotyczących przedmiotu sprawy. Z. Ł. nie przedstawił jednakże żadnych materiałów dowodowych wskazujących na nagłe pogorszenie się jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej, przy czym do akt sprawy załączono jego wniosek z dnia 20 lipca 2011 r., w którym zwrócił się do organu o rozłożenie kwoty, nałożonej na niego postanowieniem z dnia [...] 2011 r. na raty. Organ ustalił również, że wnioskodawca nie jest klientem gminnej opieki społecznej. Stąd też organ uznał, że brak jest podstaw do zwolnienia Z. Ł. z obowiązku pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wskazując jednocześnie, iż możliwe będzie rozłożenie kosztów na raty, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku. Wójt wyjaśnił również, że z uzyskanego w dniu 27 września 2011 r. od Starosty [...] pisma wynika, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obarczenia kosztami postępowania wyłącznie Starostę. Mając powyższe na względzie organ orzekł o kosztach postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. Ł.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną postanowienie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podtrzymano stanowisko, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem. Następnie organ wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż w piśmie z dnia 11 stycznia 2011 r. Z. Ł. został poinformowany o konieczności współuczestniczenia w kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że czynności postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie i na żądanie strony.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. Ł. Wyrokiem z 7 września 2012r. (Sygn. akt II SA/Po 141/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] grudnia 2011r. oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Ł. [...] z [...] 2011r. a także postanowienie Wójta Gminy Ł. [...] z [...] 2011r. dotyczące poniesienia części kosztów rozgraniczenia przez Starostę Kępińskiego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 07 lutego 2011 r. Jednocześnie organ administracji publicznej poinformował wpierw skarżącego, w piśmie z dnia 11 stycznia 2011 r. (k. 7 akt administracyjnych), iż w przypadku postępowania rozgraniczeniowego skarżący będzie współuczestniczył w jego ewentualnych kosztach. Uznać tym samym należało, że skarżący był właściwie powiadomiony o ewentualnej konieczności poniesienia powstałych kosztów.

W rezultacie wniosku skarżącego organ pierwszej instancji w dniu [...] lutego 2011 r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości skarżącego z należącą do Skarbu Państwa działką nr [...], a następnie na mocy postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. organ ten upoważnił geodetę J. S. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy tymi nieruchomościami. Wbrew zarzutom skarżącego Wójt nie miał obowiązku współdziałać ze skarżącym przy wyborze geodety. Kompetencja powyższa leżała bowiem w wyłącznej gestii organu prowadzącego postępowanie. Równocześnie wobec umorzenia, decyzją z dnia [...] 2011 r., postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na fakt wcześniejszego prawnego ustalenia granic, otwarta została droga do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania. Wątpliwości Sądu wzbudziła wysokość kosztów nałożonych zarówno na skarżącego, jak i na Starostę Kępińskiego. Z uzasadnienia obu postanowień nie wynikało, co składało się na żądaną przez geodetę wysokość przyznanego wynagrodzenia. Sąd wskazał zatem, że nie sposób było ustalić, czy kwota kosztów postępowania nie została ustalona w sposób dowolny, czy całość żądanych przez geodetę kosztów można zaliczyć do bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy. Sąd podkreślił, iż w postanowieniu rozstrzygającym kwestię kosztów postępowania niezbędne jest wskazanie ich wysokości, poszczególnych jej składników z rozbiciem na konkretne czynności wraz z podstawą ich ustalenia. Jedynie postanowienie spełniające powyższe wymogi będzie w pełni odpowiadało przepisom prawa. Tylko wtedy możliwe będzie dokonanie kontroli, czy koszty do których zwrotu zobowiązano stronę postępowania, odpowiadają kosztom faktycznym, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa.

Za zasadne uznał również Sąd zarzuty skarżącego dotyczące braku rozważenia przez organy sytuacji majątkowej skarżącego, a w szczególności dokonania oceny, czy skarżący spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie go od obowiązku poniesienia powstałych kosztów, zgodnie z art. 267 kpa. Choć w piśmie z dnia 15 września 2011 r. organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości składania uwag i wniosków dotyczących przedmiotu sprawy, to jednakże pouczenie to z uwagi na swą lakoniczność nie spełniało wymogów z art. 9 kpa. Informacje, które skarżący winien podać chcąc uzyskać zwolnienie w rozumieniu art. 267 kpa winny dotyczyć sytuacji majątkowej, uzyskiwanych dochodów, wszelkich obciążeń tak jego jak i rodziny, z którą pozostaje we wspólnym pożyciu. Skarżący winien zostać pouczony, iż zaniechanie podania informacji o majątku i dochodach rodziny, z którą pozostaje we wspólności skutkować będzie rozpoznaniem sprawy bez tych danych, z nieuwzględnieniem np. ewentualnej konieczności ponoszenia kosztów utrzymania tych osób, co ostatecznie prowadzić może do zaniechania skorzystania przez organ z instytucji zwolnienia. Dowody tak wyczerpujących pouczeń winny znaleźć się w aktach sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Wójt gminy Ł. [...], pismem z 15 stycznia 2013r. zwrócił się do geodety J. S. o złożenie wyjaśnień w formie pisemnej, czy koszty postępowania rozgraniczającego były konieczne oraz o podanie czynności, które zostały podjęte w trakcie tego postępowania oraz wyszczególnienie ich wraz z kosztami. Odpowiadając na ww. korespondencję pismem z 9 sierpnia 2013r. geodeta uprawniony J. S. poinformował, że koszty związane z postępowaniem rozgraniczeniowym były uzasadnione i bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy, odpowiadają też cenom ogólnie przyjętym przy tego rodzaju asortymencie prac geodezyjnych. Geodeta wskazał również, że na całość prac składały się takie czynności jak:

- zgłoszenie pracy w PODGK w K.;

- analiza i badanie ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości;

- analiza dokumentów geodezyjnych otrzymanych z PODGK w K.;

- prace terenowe związane z pomiarem;

- sporządzenie operatu technicznego z ww. czynności;

- trzykrotny dojazd samochodem na miejsce pomiaru (120 km);

- koszty naliczone przez PODGK w K. za udostępnienie danych i przyjęcie operatu do zasobu;

- podatek VAT.

Geodeta podkreślił również, iż na czynności geodezyjne brak jest cenników, które regulowałyby w jakiś sposób kwestie związane z wysokością wynagrodzenia. Ceny te kształtuje rynek i lokalne uwarunkowania.

Postanowieniem z dnia [...] 2014r [...], wydanym na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 kpa, Wójt Gminy Ł. [...] ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości Siemienice przy ul. Żabiej na kwotę 1968,- zł (pkt 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia połowy powyższej kwoty Z. Ł. (pkt. 2 postanowienia), a do uiszczenia części tej kwoty zobowiązał Starostę [...]. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ przedstawił treść powyżej opisanej korespondencji geodety J. S. z 9 sierpnia 2013r. i przesądził, że należność przedstawiona przez geodetę za wykonane czynności geodezyjne jest zasadna.

Organ wskazał również, że ponownie rozpoznając sprawę poinformował Z. Ł. o możliwości składnia uwag i wniosków dotyczących przedmiotu sprawy. Kilkukrotnie pouczono Z. Ł. o możliwości zastosowania instytucji zwolnienia od kosztów na podstawie art. 267 k.p.a. Zainteresowany został również czterokrotnie pouczony na piśmie, iż zaniechanie podania informacji o majątku i dochodach rodziny, z którą pozostaje we wspólności, skutkować będzie rozpoznaniem sprawy bez tych danych, co może ostatecznie prowadzić do zaniechania skorzystania przez organ z instytucji zwolnienia. Z. Ł. przedstawił dowody wskazujące na pogorszenie się jego sytuacji materialnej, jednak nie przedstawił dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W uzasadnieniu ww. postanowienia pouczono również Z. Ł. o możliwości skorzystania z instytucji rozłożenia przedmiotowej należności na raty.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. Ł.

Postanowieniem z [...] maja 2014r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, iż bezspornym jest, że organ I instancji pismem z 11 stycznia 2011r. poinformował skarżącego o konieczności ponoszenia kosztów związanych z tym postępowaniem. Czynności związane z rozgraniczeniem przeprowadził uprawniony geodeta, który w piśmie z 9 sierpnia 2013r. opisał wykonane czynności, za które została wystawiona faktura z 17 maja 2011r. opłacona przez Gminę. Kosztami postępowania rozgraniczeniowego zostały obciążone po połowie: Starostwo [...] i Z. Ł.. Z uwagi na nieudokumentowanie przez Z. Ł. sytuacji materialnej jego i jego rodziny nie było przesłanek do zastosowania instytucji zwolnienia od kosztów postępowania wskazanej w art. 267 k.p.a.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Z. Ł. podnosząc, iż pismem z 7 lutego 2011r. zażądał przeprowadzenia rozgraniczenia, będących przedmiotem sprawy nieruchomości, na koszt Skarbu Państwa i nigdy nie wyraził zgody na przeprowadzenie tego postępowania na jego koszt, a zatem postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone bez zgody Z. Ł. Wskazał też, iż kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinni być obciążeni wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego, którzy mają interes w ustabilizowaniu granic, nadto organy nie uwzględniły przedłożonych przez skarżącego: notatki służbowej spisanej w Urzędzie Gminy Ł. [...] z 26 lutego 2014r. oraz postanowienia PUP w K. z [...] marca 2014r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wniosło o jej oddalenie odwołując się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna, jednak nie wszystkie zawarte w niej argumenty zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Ł. [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powyższego wynika, iż zasadą jest, że postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości odbywa się przy udziale geodety, co wiąże się z powstaniem kosztów związanych z czynnościami dokonanymi przez wymieniony podmiot.

Zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracyjny określa z kolei przepis art. 262 kpa. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Ponadto, zgodnie z powołanym przepisem wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia jednocześnie z wydaniem decyzji i na to postanowienie osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Oznacza to, iż organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami.

Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania następuje w trybie przewidzianym w art. 264 kpa. Zgodnie z tym przepisem jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W sprawie kosztów postępowania organ orzeka więc odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy rozgraniczenia w drodze wydania decyzji. Postanowienie wydawane w sprawie kosztów ma samodzielny byt, dotyczy bowiem kwestii incydentalnej niezwiązanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, znajdujące oparcie w doktrynie, zgodnie z którym użyte w przepisie sformułowanie "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania.

Jednocześnie wskazać należy, że osoba wnioskująca o przeprowadzenie postępowania zawsze będzie podmiotem, który wywołał postępowanie rozgraniczeniowe i swoim działaniem przyczynił się do jego przeprowadzenia, niezależnie od tego czy pozostali uczestnicy rozgraniczenia byli rozgraniczeniem zainteresowani, czy też nie. Ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami leży przy tym w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem, dlatego koszty takiego postępowania winny co do zasady obciążać każdego z uczestników postępowania rozgraniczeniowego, którzy mają interes w ustabilizowaniu granic. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007, Nr 2, poz. 26, organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 par. 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Tym samym koszty postępowania obciążają wszystkich właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem. W powyższym zakresie brak jest możliwości obciążenia kosztami wyłącznie jednego podmiotu, a więc właściciela tylko jednej nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym.

Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyczerpująco składników kosztów. Zgodnie z art. 263 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56kpa, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 07 lutego 2011 r. Jednocześnie, co niezwykle istotne, organ administracji publicznej poinformował wpierw skarżącego, w piśmie z dnia 11 stycznia 2011 r. (k. 7 akt administracyjnych), iż w przypadku postępowania rozgraniczeniowego skarżący będzie współuczestniczył w jego ewentualnych kosztach. Uznać tym samym należało, że skarżący był właściwie powiadomiony o ewentualnej konieczności poniesienia powstałych kosztów.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania następuje w formie postanowienia, przy czym wydanie tego postanowienia może nastąpić po podjęciu decyzji kończącej postępowanie w sprawie rozgraniczenia. Może to być decyzja merytoryczna, a więc rozstrzygająca sprawę rozgraniczenia co do istoty, jak i decyzja w znaczeniu procesowym, a taki charakter ma decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wydana w tym przypadku przez Wójta. Decyzja ta, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, weszła do obrotu prawnego. W tych okolicznościach organ I instancji był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na które w tym przypadku składają się koszty czynności geodety. Wydając zaskarżone postanowienie organ I instancji działał w oparciu o przysługujące mu w tym zakresie umocowanie prawne, z uwzględnieniem obiektywnej okoliczności, jaką było powstanie po jego stronie kosztów związanych z wszczęciem i prowadzeniem postępowania rozgraniczeniowego na wniosek i w interesie strony skarżącej.

W tym miejscu wskazać należy na unormowanie przepisu art. 153 p.p.s.a., który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpatrywanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Zakamycze 2009). Ustanie mocy wiążącej oceny prawnej może spowodować zmiana, po wydaniu orzeczenia, istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym trybie.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 7 września 2012r. (II SA/Po 141/12) uchylił wydane przez organy obu instancji postanowienia, podkreślając, iż ich obowiązkiem - w toku postępowania w przedmiocie kosztów rozgraniczenia – jest precyzyjne ustalenie jakie faktycznie czynności zostały przez geodetę wykonane, czy faktycznie były one związane z rozstrzygnięciem sprawy, ile wynosiła należność biegłego za poszczególne czynności. W postanowieniu [...] 2014r. wymieniono jedynie wykonane przez geodetę czynności. Ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie wypowiedziały się przy tym, czy ich zdaniem czynności wykonane przez geodetę były związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalenie takie nie należy przy tym do osoby wykonującej czynności związane z rozgraniczeniem, ale właśnie do organu, który je ocenia. To organ również ocenia czy koszty do których uiszczenia zobowiązuje się strony postępowania odpowiadają kosztom poniesionym faktycznie.

Reasumując zatem powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż organy obu instancji nie zrealizowały w istocie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 września 2012r. czym naruszyły przepis art. 153 p.p.s.a., a w konsekwencji naruszyły również przepis art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenie to niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, co skutkowało jego uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c) p.p.s.a. (pkt. I wyroku).

Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy winien zwrócić się do geodety J. S. o doprecyzowanie jego pisma z 9 sierpnia 2013r.poprzez wskazanie:

- ile godzin poświęcił na badanie ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości;

- ile godzin poświęcił na analizę dokumentów geodezyjnych otrzymanych z PODGK w K.;

- ile godzin trwały prace terenowe wraz z pomiarem;

- ile godzin zajęło geodecie sporządzenie operatu technicznego;

- jaka była wysokość kosztów poniesionych przez geodetę naliczonych przez PODGK w K. za udostępnienie danych i przyjęcie operatu do zasobu.

- jak geodeta oszacował stawkę godzinową pracy wykonanej przy ww. czynnościach.

Uzyskanie tych uzupełniających danych pozwoli organowi na jednoznaczne przesądzenie czy ustalona wysokość kosztów odpowiada kosztom faktycznie poniesionym. Zastrzec przy tym należy, iż nawet gdyby geodeta nie wskazał wartości stawki godzinowej swojej pracy organ mając pozostałe ww. dane, będzie mógł we własnym zakresie ustalić czy żądana przez geodetę należność jest zasadna z uwagi na czas poświęcony przy wykonaniu poszczególnych czynności. Organ winien również w sposób kategoryczny wypowiedzieć się czy uznaje, że wskazane przez geodetę w piśmie z 9 sierpnia 2013r. czynności były związane z rozgraniczeniem nieruchomości czy też były zbędne. Sąd uznał przy tym, iż wystarczające będzie uchylenie wyłącznie zaskarżonego postanowienia. Zauważyć należy, że postępowanie to dotyczy nieskomplikowanej kwestii kosztów postępowania, a prowadzone jest już blisko cztery lata, przy czym wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (wynikające z wyroku z 7 września 2012r.) o konieczności zwrócenia się z pismem do geodety J. S. organ I instancji realizował od [...] 2012r. do [...] 2014r. a postępowanie to cechowało się oczywistą przewlekłością. Zatem wskazany powyżej zakres czynności koniecznych obecnie do wykonania jest niewielki i ogranicza się wyłącznie do doprecyzowania stanowiska geodety. Czynność tą z pewnością będzie mogło wykonać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, z godnie z zasadą szybkości postępowania wyrażoną we art. 12 § 1 k.p.a.

Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie pozostałe zarzuty zawarte w skardze Z. Ł. W szczególności wskazane w skardze, przedłożone przez skarżącego w toku postępowania dwa dokumenty, nie dotyczyły sytuacji materialnej osób zamieszkujących razem ze Z. Ł. Powtórzyć należy, iż dążąc do uzyskania zwolnienia od kosztów postępowania - w rozumieniu art. 267 kpa – skarżący winien przedłożyć dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej, uzyskiwanych dochodów, wszelkich obciążeń tak jego jak i rodziny, z którą pozostaje we wspólnym pożyciu.

Niezasadne jest również zarzut błędnego ustalenia podmiotów, które winny być obciążone kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Okoliczność ta została precyzyjnie ustalona i wyjaśniona przez orzekające w sprawie organy, a skarżący nie przedstawił żadnego uzasadnienia tego zarzutu.

Nie ma racji również skarżący twierdząc, iż jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postawił warunek, iż rozgraniczenie to winno być przeprowadzone "na koszt Skarbu Państwa", a zatem to postępowanie którego dotyczy przedmiotowa sprawa, toczyło się bez jego zgody. Powtórzyć należy, iż kwestia współuczestniczenia przez Z. Ł. w poniesieniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego została już prawomocnie przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 7 września 2012r. (II SA/Po 141/12). Stanowisko to wiąże skarżącego, orzekające w sprawie organy jak i Sąd rozpoznający ponowną skargę Z. Ł.. Abstrahując od tej okoliczności zauważyć trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżącego jego pismo z 7 lutego 2011r. (k. 2 akt administracyjnych organu I instancji) zawierało wyłącznie wniosek o "wykonanie postępowania rozgraniczeniowego na koszt Państwa". Nie było tu zatem warunku, że Z. Ł. domaga się przeprowadzenia takiego postępowania tylko wtedy, gdy nie będzie ponosił jego kosztów.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt. I części rozstrzygającej wyroku. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 250 P.p.s.a. przyznano ustanowionemu dla skarżącego pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w stawce minimalnej, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 461).