Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 515/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par.3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 8, art.11, art. 77 par.1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 listopada 2015r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 515/15

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2015 r. L. R. (zwany dalej "skarżącym", "stroną") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Z uwagi na brak płynności finansowej firmy skarżący przestał opłacać składki należne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zaległości powstały w związku z brakiem zapłaty za wykonywane prace. Skarżący powołał się także na sytuację zdrowotną (orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) i związaną z nią trudną sytuację materialną.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 1 kwietnia 2000 r. do 8

kwietnia 2013 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą. W związku z zaprzestaniem jej prowadzenia, skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121), dalej jako "u.s.u.s." co doprowadziło do powstania zadłużenia na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, którego wysokość na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 29 stycznia 2015 r., wynosiła łącznie 78.670,22 zł, w tym należność główna z tytułu składek w kwocie 49.024,42 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 28.951 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 694,80 zł.

Odnosząc się do sytuacji osobistej i majątkowej strony organ ustalił, że skarżący na okres od 8 maja 2014 r. do 31 maja 2016 r. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 maja 2016 r. przyznał skarżącemu stały zasiłek w wysokości 37,51 zł. Natomiast żona strony ma przyznany na okres 6 miesięcy, od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. dodatek mieszkaniowy w łącznej wysokości 175,47 zł. Organ ustalił, że dochód netto żony wynosi 175,47 zł, zaś córka strony uzyskuje dochód netto w wysokości 1080 zł. Miesięczne wydatki związane z tytułu opłat wynoszą 526 zł, natomiast koszty związane z leczeniem wynoszą 80 zł. Skarżący określił inne wydatki na kwotę 150 zł. Zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych z dnia "[...]" skarżący nie jest właścicielem nieruchomości.

Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności. Natomiast po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" organ utrzymał w mocy własną decyzję w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. W szczególności organ nie stwierdził przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 4a, 5, 6 ww. ustawy pozwalających stwierdzić, że występuje stan całkowitej nieściągalności. Organ uwzględnił, że wysokość nieopłaconych należności, o umorzenie których wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto nie jest oczywiste, że w trakcie prowadzenia egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dodatkowo naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W związku z powyższym organ uznał, że podjęcie decyzji o umorzeniu byłoby przedwczesne.

Następnie organ rozważył umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który wskazuje na możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powołał § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) i stwierdził, że została spełniona przesłanka z pkt 1 tego przepisu - zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Dokonując ponownej analizy sprawy organ wskazał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dorosłą córką. Żona zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. przyznany miała z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej stały dodatek mieszkaniowy w kwocie 175,47 zł, natomiast skarżącemu na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 maja 2016 r. przyznany został stały zasiłek w kwocie 37,51 zł miesięcznie, jednakże zgodnie z przedłożoną decyzją z dnia "[...]" Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E., z uwagi na fakt, że uległa pogorszeniu sytuacja dochodowa rodziny, gdyż od miesiąca marca 2015 r. rodzina nie dysponuje żadnym dochodem, zasiłek wynosi 456 zł miesięcznie. Córka aktualnie nie uzyskuje dochodu, bowiem stypendium, które otrzymywała przyznane było do końca lutego 2015 r. Ponadto skarżący nie jest już właścicielem samochodu "[...]", gdyż pojazd ten został przyjęty do demontażu. Skarżący jest natomiast współwłaścicielem samochodu "[...]", rok produkcji 1998 r., jednak jego wartość jest niska. Koszty utrzymywania samochodu ponosi córka i służył on głównie do transportu na wizyty do lekarza i na badania specjalistyczne.

Ponadto organ ustalił, że skarżący jest chory przewlekle (wada serca, astma, obrzęk płuc), z tego powodu na okres od 8 maja 2014 r. do 31 maja 2016 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i przyjmuje leki na stałe.

Po dokonaniu ponownej analizy sprawy organ stwierdził wystąpienie przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, z uwagi na fakt, że obecnie skarżący oraz jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem dochód rodziny uległ znacznemu zmniejszeniu, zatem opłacenie należności z tytułu składek może doprowadzić do braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w tym również braku możliwości ponoszenia wydatków na leczenie.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że decyzja o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek oparta jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, a rozstrzygając sprawę należy uwzględnić, iż zasadą jest uiszczanie zobowiązań stanowiących podstawowe źródło dochodów budżetowych. Trudna sytuacja materialna dłużnika nie może być wyłączną podstawą do umorzenia zaległych należności, bowiem umorzenie należności stawiałoby skarżącego w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników, którzy pomimo trudnej sytuacji finansowej uiszczają należności publicznoprawne w terminach ich płatności, bądź w ramach ulgi w postaci układu ratalnego. Wysoka kwota zadłużenia skarżącego wobec ZUS nie może stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.

Ponadto decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej płatnik składek zobowiązany jest, niezależnie od osiąganych przychodów, czy też trudności finansowych, wykonywać obowiązki nałożone przez ustawodawcę na osoby prowadzące działalność gospodarczą. W niniejszym przypadku, sytuacja majątkowa skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do pozytywnego rozstrzygnięcia, gdyż w przyszłości sytuacja materialna skarżącego może ulec poprawie.

Skarżący nie wykazał również, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Zdaniem organu, strona nie wykazała także wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przedstawionych dokumentów nie wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do uzyskiwania dochodu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu. Jego zdaniem, ze względu na stan majątkowy oraz stan przewlekłej choroby (poważna wada serca, astma, obrzęk płuc, umiarkowany stopień niepełnosprawności) wystąpiła przesłanka do umorzenia należności. Skarżący zarzucił niespójność powołanej przez organ ustawy oraz sprzeczności występujące w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, wniósł o umorzenie wraz z odsetkami całości zadłużenia wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz oświadczył, że nie domaga się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł, że choruje na serce oraz, że wyznaczono mu datę wszczepienia rozrusznika serca. Wyjaśnił również, że korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej i z uwagi na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Oświadczył także, że w czasie gdy prowadził działalność gospodarczą nie mógł przystąpić do żadnego przetargu, ponieważ jednym z warunków przystąpienia do niego było niezaleganie z opłacaniem składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. orzeczenia o umorzeniu należności, zgodnie z żądaniem zawartym w skardze. Sąd nie może też nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola sądowa obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji uznaniowej z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczyła negatywnie rozpoznanego przez Zakład wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.

Wobec powyższego konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiącej podstawę tego wniosku. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast z ust. 3a wynika, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy, Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w skrócie "k.p.a." Sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zasada ta odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego. Przepis ten ma także zastosowanie w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do zbadania, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w których unormowano kwestię warunków do umorzenia należności.

W sprawie niniejszej organ dopuścił się naruszenia powyższych przepisów. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał przede wszystkim, iż organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 u.s.u.s.

Za zbyt ogólne Sąd uznał ustalenia dotyczące braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek (art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.).

Organ nie powinien poprzestać na prostym stwierdzeniu, że nie jest oczywiste, iż w trakcie prowadzenia egzekucji (którą obecnie prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS) nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne oraz, że dotychczas żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W dacie wydawania decyzji organ winien mieć bowiem aktualną wiedzę dotyczącą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jego skuteczności i prognoz w zakresie możliwości skutecznego odzyskania dochodzonych należności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt III SA/Po 858/12, wszystkie orzeczenia dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewyjaśniono ponadto, w ocenie Sądu, wyczerpująco kwestii istnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., dotyczących wykazania przez skarżącego, że ze względu na stan zdrowia i sytuację materialną nie jest w stanie opłacić dochodzonych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m. in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok NSA z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07). Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania (wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2247/07). Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (w przypadku trwałej niezdolności do pracy).

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd wysnuł również wniosek, że pomimo dokonania przez Zakład ustaleń w zakresie wysokości dochodów rodziny oraz wykazanych wydatków, nie były one przedmiotem głębszej analizy organów. Organy nie wyjaśniły, w jaki sposób z uzyskiwanego przez skarżącego oraz jego bezrobotną żonę (bez prawa do zasiłku) środków pomocowych, przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków trzyosobowej rodziny, również tych związanych z leczeniem, zobowiązany będzie w stanie opłacić wymagane należności bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Warto bowiem podkreślić, że w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. żona skarżącego przyznany miała stały dodatek mieszkaniowy w kwocie 175,47 zł, natomiast skarżącemu na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 maja 2016 r. przyznany został stały zasiłek w kwocie 37,51 zł miesięcznie. Ze względu natomiast na pogorszenie sytuacji dochodowej rodziny, od miesiąca marca 2015 r. przyznano skarżącemu zasiłek w wysokości 456 zł miesięcznie. Córka aktualnie nie uzyskuje żadnego dochodu (stypendium przyznane było do końca lutego 2015 r.).

Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji nie może zabraknąć przedstawienia informacji o przeprowadzonej analizie sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej strony, jak również wniosków, do jakich te okoliczności doprowadziły organ. Organ ponownie rozpoznający sprawę, ograniczył się do przedstawienia ustaleń, twierdząc, iż przedstawiona przez zobowiązanego, na którym ciąży ciężar dowodu, sytuacja jest trudna, bowiem dochód rodziny uległ znacznemu zmniejszeniu. Zdaniem organu, opłacenie należności z tytułu składek może doprowadzić do braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w tym również braku możliwości ponoszenia wydatków na leczenie. Jednakże powyższe okoliczności nie mogą stanowić wyłącznej i wystarczającej podstawy do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.

Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarżący nie pracuje i korzysta z pomocy społecznej, warto na gruncie rozpoznawanej sprawy odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w orzeczeniu z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Dlatego też trudno przyjąć, aby możliwe było wyegzekwowanie zaległych należności od skarżącego utrzymującego się ze środków pomocowych. Organ nie wyjaśnił, jak w takiej sytuacji finansowej zobowiązany ma realizować swoje zobowiązanie.

Poza wnikliwą analizą organu pozostały również podnoszone przez zobowiązanego w toku postępowania okoliczności związane z jego stanem zdrowia,

w szczególności z wykazywaną chorobą serca, orzeczeniem o niepełnosprawności, przewlekłym leczeniem i koniecznością ponoszenia kosztów związanych z zakupem lekarstw. Lakoniczne stwierdzenie organu, iż skarżący nie jest całkowicie niezdolny do uzyskiwania dochodu, nie świadczy o przestrzeganiu wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, która ma szczególne znaczenie w odniesieniu do decyzji negatywnej dla zobowiązanego. Zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenie, nie stanowi dostatecznego argumentu, że stan zdrowia zobowiązanego umożliwia mu uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. W ocenie Sądu, okoliczności związane z problemami zdrowotnymi zobowiązanego, przy uwzględnieniu jego wieku, są ściśle związane z jego możliwościami zarobkowymi i wymagają głębszej analizy na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów. Nie będzie zatem nieuprawnionym twierdzenie, że Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej zobowiązanego, wobec braku realnych perspektyw na uzyskanie przez niego jakichkolwiek dochodów.

W tym miejscu przypomnieć należy stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 lipca 2006r., sygn. akt III SA/Wa 571/06, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni aprobuje. Sąd w ww. wyroku wyjaśnił, że zawarte w treści § 3 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, nie zwalnia organów z poczynienia ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego strony - stosownie do zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. Organ ma bowiem obowiązek zweryfikować stwierdzenia strony oraz poczynić ustalenia zmierzające do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a.)".

W ocenie Sądu, wykazana przez skarżącego obecna sytuacja materialna

i osobista, związana z jego stanem zdrowia i wiekiem jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Przypomnienia również wymaga, że powyższa decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). Ewentualna utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozostała poza rozważaniami Zakładu.

Ponadto Sąd chciałby wskazać, że organ nie może uzasadniać prawa do uznaniowego załatwienia sprawy i odmówienia umorzenia zaległości z tytułu składek sugestiami, że pomimo obecnej trudnej sytuacji nie można przesądzić możliwości spłaty zadłużenia w przyszłości, gdyż sytuacja materialna skarżącego może ulec poprawie. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ ma obowiązek odnieść się do obecnej sytuacji materialnej strony, a nie snuć rozważania o stanie przyszłym i niepewnym.

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z wadliwej wykładni art.28 ust.3 u.s.u.s i z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 k.p.a.). Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia przesłanek "całkowitej nieściągalności". Niezbędne będzie także odniesienie się przez organ do sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego i jego rodziny. Organ powinien przede wszystkim uwzględnić okoliczność korzystania przez zobowiązanego z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, wziąć również pod uwagę stan jego zdrowia i wiek (60 lat) oraz realną możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dopiero bowiem wnikliwe ustalenie sytuacji skarżącego umożliwi podjęcie odpowiedniej decyzji w przedmiocie jego wniosku o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.