Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 299/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Zastępcę Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, orzeczono o zwrocie przez T. M. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnego za okres od dnia [...] do dnia [...] 2006 r. w kwocie brutto [...]- zł., w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

Doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu [...] r. do rąk E. M. (matki T. M.), co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych.

W odwołaniu z dnia [...] 2006 r. E. M. wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i wniosła o jej uchylenie. Zaakcentowała, że działa z upoważnienia syna T. M., który przebywa za granicą, ale w dniu [...] 2006 r. osobiście i na piśmie poinformował Powiatowy Urząd Pracy o wyjeździe.

Działający z upoważnienia Wojewody [...] Kierownik Oddziału Zamiejscowego w C. pismem z dnia [...] 2006 r. nr [...], na podstawie art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego, wezwał E. M. do przedłożenia pełnomocnictwa udzielonego jej przez syna, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Następnie pismem z dnia [...] 2006 r. nr [...] ten sam Kierownik Oddziału Zamiejscowego w C., działając w trybie art. 36 § 1 K.p.a., przedłużył wyznaczony termin do dnia [...] 2006 r. Doręczenie tego pisma do rąk E. M. nastąpiło w dniu [...] 2006 r.

W odpowiedzi na wezwanie E. M. w załączeniu do pisma z dnia [...] 2006 r. przesłała "kopię upoważnienia" z dnia [...] 2006 r. udzielonego jej przez syna T. M. do występowania w sprawach, które jego dotyczą oraz wniosła o przywrócenie terminu do rozpatrzenia odwołania z dnia [...] 2006r. Zaznaczyła, że jest na rencie i nie może się samodzielnie poruszać, dlatego nie mogła zgłosić się w wyznaczonym wcześniej terminie do urzędu.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku E. M. z dnia [...] 2006 r., Wojewoda [...] odmówił jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, iż zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna wyznaczona na piśmie lub zgłoszona ustnie do protokołu. Przywołał treść art. 58 K.p.a. i wskazał, że w wyznaczonym terminie tj. do dnia [...] 2006r. nie zostało przedłożone przez E. M. pełnomocnictwo do występowania w imieniu jej syna oraz nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu tego terminu. Zdaniem organu odwoławczego, wskazana we wniosku przyczyna w postaci przebywania E. M. na rencie i brak możliwości samodzielnego poruszania się nie została uprawdopodobniona, jak również nie wskazywała na brak możliwości doręczenia pełnomocnictwa, datowanego na dzień [...] 2006 r., przy pomocy innego domownika lub za pośrednictwem poczty, co zostało skutecznie dokonane dopiero w dniu [...] 2006 r. Tym samym E. M. nie dołożyła należytej staranności w wykonaniu nałożonego na nią obowiązku pomimo posiadania pełnomocnictwa już w dniu [...] 2006 r. tj. jeszcze przed datą sporządzenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. nr [...], jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie temu terminowi określonemu na dzień [...] 2006 r. nastąpiło bez jej winy.

W skardze wniesionej do tut. Sądu E. M. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, domagała się jego zmiany i załączyła upoważnienie z dnia [...] 2007 r. do reprezentowania syna w jego sprawach, a także podtrzymała argumentację przytoczoną w odwołaniu z dnia [...] 2006 r., jak również we wniosku z dnia [...] 2006 r., wnosząc jednocześnie o merytoryczne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto, raz jeszcze podkreślił, że E. M. nie uprawdopodobniła okoliczności, iż uchybienie wyznaczonego terminu do przedłożenia wymaganego pełnomocnictwa nastąpiło bez jego winy. Dodatkowo wyjaśnił, że E. M. dopiero w dniu [...] 2006 r. (data wpływu do Oddziału Zamiejscowego w C.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i załączyła pełnomocnictwo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 z późn. zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozpatrzenia sprawy.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jest to postanowienie formalne, zamykające drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania, dlatego Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji lub postanowień wydanych wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Stąd kwestie merytoryczne związane z prawidłowością decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] o zwrocie przez skarżącego nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnego za okres od dnia [...] do dnia [...] 2006 r. w kwocie brutto [...]- zł. nie mogły być brane pod uwagę i nie mogły wywrzeć wpływu na treść podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie kontroli sądowej podlega wyłącznie zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji.

W sprawie jest poza sporem, że odwołanie od decyzji z dnia [...] 2006r. nr [...] zostało sporządzone przez matkę skarżącego i złożone w ustawowym terminie przewidzianym do dokonania tej czynności. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy.

Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia było założenie, iż pomimo wezwania Kierownika Oddziału Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...] i pisma z dnia [...] 2006 r. nr [...] E. M. nie przedłożyła w terminie do dnia [...] 2006 r. wymaganego pełnomocnictwa udzielonego jej przez syna.

Tymczasem z treści wyżej wymienionego wezwania i pisma jednoznacznie wynika, że termin złożenia pełnomocnictwa został przez ten sam organ przesunięty i mijał dopiero z dniem [...] 2006 r. Okoliczności tej organ odwoławczy nie wziął pod uwagę przy rozpatrzeniu sprawy, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Sama E. M. stwierdziła, że wraz z pismem z dnia [...] 2006 r. złożyła kopię pełnomocnictwa datowanego na dzień [...] 2006 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W tym miejscu podkreślić należy, że w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi znajduje się oryginał tego pełnomocnictwa bez jakiejkolwiek urzędowej adnotacji (k-[...]).

Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego nie wykazano kiedy i w jaki sposób organ administracji zapoznał się z jego treścią. W tym zakresie brak jest jakichkolwiek rozważań w zaskarżonym postanowieniu mimo, że były one niezbędne i miały bezpośredni wpływ na to rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy uznał tylko, że brak załączenia do odwołania pełnomocnictwa i jego nie złożenie do dnia [...] 2006 r. skutkowało wydaniem postanowienia z dnia [...] r. o niedopuszczalności odwołania, będącego przedmiotem innej sprawy prowadzonej przez tut. Sąd o sygnaturze akt IV SA/Gl 157/07 oraz nie uprawdopodobnieniem przez El. M. braku winy w uchybieniu wskazanego terminu, jak również brakiem jej staranności w wykonaniu nałożonego obowiązku, bowiem dysponowała żądanym pełnomocnictwem już w dacie sporządzenia odwołania.

Brak ustalenia rzeczywistej daty przedłożenia pełnomocnictwa datowanego na dzień [...] 2006 r. potwierdzają zarzuty E. M. zawarte w piśmie z dnia [...] 2006r., jak i treść skargi z dnia [...] 2006 r. w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Gl 157/07.

Zdaniem Sądu ustalenie tej daty, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, warunkować będzie zasadność złożenia przez E. M. pisma z dnia [...] 2006 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenie dopuszczalności złożenia odwołania będące przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej przez tut. Sąd o sygnaturze akt IV SA/Gl 157/07. Zatem koniecznym będzie ustalenie kiedy E. M. wykazała się przed organami administracji posiadanym pełnomocnictwem, datowanym na dzień [...] 2006 r. Na tę okoliczność dopuścić należy stosowne dowody zarówno dotyczące udostępnienia tego pełnomocnictwa, jak i jego przedłożenia, okazania bądź poinformowania o nim organu administracji. Z twierdzeń E. M. zawartych w piśmie z dnia [...] 2006 r. i z treści skargi wynika, że urzędnicy organu administracji obu instancji byli poinformowani o tym dokumencie.

Dokonując analizy akt administracyjnych Sąd zauważył, że brak jest koperty potwierdzającej datę nadania do organu odwoławczego pisma E. M. z dnia [...] 2006 r. zawierającego "kopię upoważnienia", czyli pełnomocnictwa datowanego na dzień [...] 2006 r. i wniosek o przywrócenie terminu do rozpatrzenia odwołania. Data ta w zaskarżonym postanowieniu określona została raz na dzień [...] 2006r., jako przesyłka listowa nadana w tym dniu listem poleconym, a drugi raz na dzień [...] 2006 r., jako dzień wpływu powołanego pisma do organu odwoławczego. Ustalenia te są niezbędne celem wykazania czy E. M. zachowała wyznaczony termin do złożenia pełnomocnictwa określony, w treści pisma Kierownika Oddziału Zamiejscowego w C. z dnia [...] 2006 r. nr [...], na dzień [...] 2006 r. Powyższy brak skutkuje niekonsekwencją w liczeniu terminu do złożenia pełnomocnictwa wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na dzień [...]r., a nie na dzień [...]r.

Trzeba wskazać, że na organie administracji ciąży ustawowy obowiązek czuwania nad tym, aby prawa i interes strony były w należyty sposób realizowane, co wynika z treści art. 8 i art. 9 K.p.a. i to tak, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa. Dodatkowo, organ administracji jest zobowiązany podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, celem jej prawidłowego załatwienia (art. 7 K.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić postanowienie według wymagań określonych w art. 125 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy ograniczył się jedynie do analizy treści art. 58 K.p.a. i nie wyjaśnił w należyty sposób wszystkich jej aspektów wskazanych powyżej, pozwalających zająć stanowisko w sprawie, czym doprowadził do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 7, art. 9 i art. 77 K.p.a.

W tym miejscu należy podkreślić, iż stosownie do treści art. 58 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeśli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brzmienie przywołanej regulacji nie pozostawia zatem wątpliwości, że istotą wniosku o przywrócenie terminu jest wyrażenie żądania o rozpatrzenie środka odwoławczego pomimo braku zachowania terminu przewidzianego do jego wniesienia. Warunkiem uwzględnienia takiego wniosku jest wskazanie okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w rzeczonej kwestii a nadto jednoczesne dopełnienie czynności, dla której termin był określony (art. 58 § 2 K.p.a).

W ocenie Sądu brak pełnego odniesienia się do powyższych kwestii i pominięcie przez organ odwoławczy istotnych dla sprawy argumentów E. M., jako pełnomocnika skarżącego ogranicza pełne skontrolowanie legalności zaskarżonego postanowienia, bowiem Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienia do wszystkich zarzutów i nie może czynić własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko na podstawie wyczerpujących ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez orzekający organ administracji.

Zdaniem Sądu brak ustosunkowania się do nich przez organ odwoławczy stanowi naruszenie uregulowań postępowania administracyjnego zawartych w art. 58 §1 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

W toku ponownego postępowania organ winien - w ocenie Sądu - uwzględniając powyższe zastrzeżenia - szczegółowo ustosunkować się do zarzutów pełnomocnika skarżącego oraz na podstawie uzupełnionych dowodów rozważyć wskazania Sądu co do dalszego postępowania. Należy bowiem zaakcentować, że dokonanie przez Sąd rozważania i w tym zakresie poczynione ustalenia organu odwoławczego pozwolić mogą - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - na uznanie, że nie będzie konieczne przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 58 § 1 oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Z uwagi na charakter zaskarżonego aktu Sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie jego wykonania na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.