Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 770/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 23 ust. 4,  art. 24 ust. 2,  art. 23 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] grudnia 2006 r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego dla dzieci J. Z. i E. Z. oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od dnia [...] września 2005 r. do [...] czerwca 2006 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że dnia [...] lipca 2006 r. M. P. złożyła w Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami dla swoich dzieci J. i E. Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta W. przyznał M. P. wnioskowaną pomoc na okres od dnia [...] lipca 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r.

Następnie dnia [...] sierpnia 2006 r. M. P. złożyła wniosek o przyznanie zasiłków od dnia [...] września 2005 r. W jego uzasadnieniu wskazała, że uprawnienia do powyższych świadczeń posiadała od dnia [...] września 2005 r., jednakże nie złożyła wniosku, bowiem otrzymywała zasiłek chorobowy z [...], który został przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej potraktowany jako dochód. Z tego względu nie wystąpiła o świadczenie. W lipcu 2006 r. dowiedziała się o posiadanym prawie do świadczeń i dlatego składa wniosek. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego dla dzieci: J. Z. i E. Z. oraz dodatku tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości przyznania świadczeń na okres sprzed złożenia wniosku. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. P. wniosła odwołanie wskazując, że powodem niezłożenia wniosku była nieprawdziwa informacja uzyskana w Ośrodku Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2004 r. o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ponieważ w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek wpłynął [...] lipca 2006 r. co potwierdza znajdujący się na nim datownik Ośrodka Pomocy Społecznej oraz data własnoręcznie wpisana przez wnioskodawczynię na stronie piątej i siódmej wniosku, to organ I instancji nie miał możliwości przyznania zasiłku we wcześniejszym terminie, ze względu na przywołaną treść art. 24 ust. 2. Równocześnie Kolegium wyjaśniło, że wielokrotnie wskazywało, iż organy administracji nie powinny zniechęcać do składania wniosków, bowiem powoduje to częste nieporozumienia. Jeżeli osoba zwraca się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy, należy zawsze wniosek taki przyjąć, bowiem przesądzenie o przyszłym rozstrzygnięciu przed przeprowadzeniem postępowania jest niedopuszczalne. Niekorzystną decyzją strona zawsze może zaskarżyć do organu II instancji, który ponownie zbada sprawę. Ponadto Kolegium zaleciło też rozważenie przyznania wnioskodawczyni pomocy w innej formie, o ile strona się o taką pomoc zwróci. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. P. W uzasadnieniu podtrzymała w całości argumentację zawartą w odwołaniu i wniosła o umożliwienie jej otrzymywania świadczenia za miniony okres lub przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Równocześnie wyjaśnił, że skarżąca do tej pory nie występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o możliwości przyznania świadczenia rodzinnego w indywidualnej sprawie. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że poza kognicją Sądu pozostaje możliwość rozpatrzenia złożonego alternatywnie przez skarżącą wniosku o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych za okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r.

Ponadto z analizy akt sprawy wynika, że złożona skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.). Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia w dniu [...] sierpnia 2006 r. przez M. P. wniosku o przyznanie za okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku dla dzieci J. i E. Z. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu prawa. Jednocześnie przepis art. 23 ust. 3 tej ustawy precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, a przepis art. 23 ust. 4 ustawy określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że wszczęcie przez właściwy organ postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalne bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot. Wniosek ten musi natomiast zawierać informacje podane w przepisach prawa oraz muszą być do niego załączone dokumenty, o których mowa w powołanym wyżej przepisie art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślić należy, że osoba uprawniona ma swobodny wybór, czy skorzysta z przysługującej jej pomocy, czy nie. Jednak jeśli chciałaby z tej pomocy skorzystać, wówczas to na tej osobie spoczywa obowiązek sporządzenia i złożenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez powołaną ustawę.

Ponadto przepis art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu prawa wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku.

W rozpatrywanej sprawie z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach jednoznacznie wynika, że M. P. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku za okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. złożyła dopiero w dniu [...] sierpnia 2006 r. Wniosek ten posiada również własnoręcznie wpisaną przez wnioskodawczynię datę jego sporządzenia, tj. [...] sierpnia 2006 r. Poza sporem pozostaje więc okoliczność, iż przedmiotowy wniosek dotyczący przyznania świadczeń rodzinnych za okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. wpłynął dopiero w sierpniu 2006 r. W tej sytuacji organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącą prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, że wnioskowane świadczenia nie mogły być skarżącej przyznane. Sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącej, na którą się powołuje, jako okoliczności wyjaśniające przyczynę wcześniejszego niezłożenia wniosku, nie mogą wywrzeć wpływu na ocenę prawną niniejszej sprawy. Organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności, warunkujące możliwość przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy powołanej wyżej ustawy. Jeśli zaś, jak wynika z treści złożonej skargi (faktu tego nie potwierdza jednak żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów) pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej udzielił skarżącej niewłaściwych wyjaśnień i informacji, to kwestia ta mogła być wyjaśniana przez właściwy organ administracji publicznej w tzw. trybie skargowym opartym na treści art. 223 kpa, ale nie mogła mieć wpływu na ocenę prawną możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.