Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 482/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art.39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skarg L.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargi


UZASADNIENIE

IV SA/Po 482/14

Uzasadnienie

I

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...].02.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art.2-4, art.7 pkt 1,5,6, art.8 ust.1 pkt 1, art.17 ust.1 pkt 3, art.39 ust. 1 i 2, art.45 ust.1 pkt1 i ust.3-4 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013r.,poz.182 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), Uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10.12.2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M.P. z 2013r., poz.1024) przyznał L.W. świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społeczne przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art.8 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.s. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17.07.2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.z 2012r, poz.823). Organ przyjął, że skarżący spełnia kryterium dochodowe.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł L.W. wskazując, że wnosił o zasiłek celowy na żywność w kwocie 200 zł. Wskazał, że czuje się pokrzywdzony, a po przeanalizowaniu sytuacji finansowej L. i Polski nie znalazł podstaw do odmowy mu udzielenia pomocy w pełnej wnioskowanej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (zwane dalej także SKO) decyzją z dnia [...].03.2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie stanowiący jego źródło utrzymania.

Kolegium wskazało, że w świetle treści art.2 u.p.s. osoby i rodziny w pierwszej kolejności powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w ten sposób stanowi podstawę do pomocy państwa. Według art.8 ust.1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2-15 u.p.s. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i zaistniały przesłanki do przyznania mu świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł.

Ze środków przekazywanych na podstawie Uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10.12.2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy określone w u.p.s. Wspomniana uchwała nie precyzuje konkretnej wysokości dofinansowania na dożywianie wskazując, że odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy u.p.s.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji jest najlepiej zorientowany w zakresie niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej mających bezpośredni wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń. Organ I instancji w okresie styczeń – luty 2014r. wykorzystał 23,69% zaplanowanych środków. Skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. W 2013r. i w styczniu 2014r. wysokość przyznanej mu pomocy społecznej wyniosła [...] zł. Organ I instancji przyjął, że skarżący spełnia kryteria ustawowe dla utrzymania pomocy społecznej. Jednakże prawidłowo przyjął, że skarżący otrzymuje liczne świadczenia z pomocy społecznej oraz że organ pomocy społecznej jest zobligowany do objęcia pomocą jak największej ilości potrzebujących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł L.W. zarzucając, że narusza ona jego interes.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy pomocy społecznej nie przedstawiły żadnego dowodu, że jest w stanie sam sobie pomóc w pokonaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ I instancji nie udowodnił, że nie ma możliwości przyznania skarżącemu większych środków. Decyzja SKO nie spełnia w ocenie skarżącego wymogów określonych w art.107 § 3 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

II

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...].02.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art.2-4, art.7 pkt 1,5,6, art.8 ust.1 pkt 1, art.17 ust.1 pkt 3, art.39 ust. 1 i 2, art.45 ust.1 pkt1 i ust.3-4 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013r.,poz.182 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), przyznał L.W. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na leki [...] zł, na środki czystości [...] zł, łącznie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społeczne przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art.8 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.s. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17.07.2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.z 2012r, poz.823). Organ przyjął, że skarżący spełnia kryterium dochodowe.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł L.W. wskazując, że wnosił o zasiłek celowy na leki w kwocie [...] zł i na środki czystości w kwocie [...] zł. Wskazał, że czuje się pokrzywdzony, a po przeanalizowaniu sytuacji finansowej L. i Polski nie znalazł podstaw do odmowy mu udzielenia pomocy w pełnej wnioskowanej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...].03.2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie stanowiący jego źródło utrzymania.

Kolegium wskazało, że w świetle treści art.2 u.p.s. osoby i rodziny w pierwszej kolejności powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w ten sposób stanowi podstawę do pomocy państwa. Według art.8 ust.1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2-15 u.p.s. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i zaistniały przesłanki do przyznania mu przedmiotowego zasiłku celowego w kwocie [...] zł z uwagi na kryterium dochodowe.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art.39 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, które to pojęcie ma charakter niedookreślony. Jest to świadczenie fakultatywne. Podkreślono, że pomoc społeczna powinna być udzielona wówczas, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Organ wskazał, że organ pomocy społecznej orzeka o wysokości udzielonego świadczenia uwzględniając sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji jest najlepiej zorientowany w zakresie niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej mających bezpośredni wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń. Organ I instancji w okresie styczeń – luty 2014r. wykorzystał 23,69% zaplanowanych środków. Skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. W 2013r. i w styczniu 2014r. wysokość przyznanej mu pomocy społecznej wyniosła [...] zł. Organ I instancji przyjął, że skarżący spełnia kryteria ustawowe dla utrzymania pomocy społecznej. Jednakże prawidłowo przyjął, że skarżący otrzymuje liczne świadczenia z pomocy społecznej oraz że organ pomocy społecznej jest zobligowany do objęcia pomocą jak największej ilości potrzebujących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł L.W zarzucając, że narusza ona jego interes.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy pomocy społecznej nie przedstawiły żadnego dowodu, że jest w stanie sam sobie pomóc w pokonaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ I instancji nie udowodnił, że nie ma możliwości przyznania skarżącemu większych środków. Decyzja SKO nie spełnia w ocenie skarżącego wymogów określonych w art.107 § 3 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

III

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...].02.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art.2-4, art.7 pkt 1,5,6, art.8 ust.1 pkt 1, art.17 ust.1 pkt 3, art.39 ust. 1 i 2, art.45 ust.1 pkt 1 i ust.3-4 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013r.,poz.182 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), przyznał L.W. świadczenie pieniężne na dofinansowanie opłat mieszkaniowych w wysokości [...] z.ł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej jeżeli dochód na osobę samotnie gospodarującą nie przekracza 542 zł. Organ przyjął, że skarżący spełnia kryterium dochodowe.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł L.W. wskazując, że wnosił o zasiłek celowy na czynsz w kwocie [...] zł. Wskazał, że czuje się pokrzywdzony, a po przeanalizowaniu sytuacji finansowej L. i Polski nie znalazł podstaw do odmowy mu udzielenia pomocy w pełnej wnioskowanej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...].03.2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie stanowiący jego źródło utrzymania.

Kolegium wskazało, że w świetle treści art.2 u.p.s. osoby i rodziny w pierwszej kolejności powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w ten sposób stanowi podstawę do pomocy państwa. Według art.8 ust.1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2-15 u.p.s. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i zaistniały przesłanki do przyznania mu przedmiotowego zasiłku celowego.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art.39 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, które to pojęcie ma charakter niedookreślony. Jest to świadczenie fakultatywne.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji jest najlepiej zorientowany w zakresie niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej mających bezpośredni wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń. Organ I instancji w okresie styczeń – luty 2014r. wykorzystał 23,69% zaplanowanych środków. Skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. W 2013r. i w styczniu 2014r. wysokość przyznanej mu pomocy społecznej wyniosła [...] zł. Organ I instancji przyjął, że skarżący spełnia kryteria ustawowe dla utrzymania pomocy społecznej. Jednakże prawidłowo przyjął, że skarżący otrzymuje liczne świadczenia z pomocy społecznej oraz że organ pomocy społecznej jest zobligowany do objęcia pomocą jak największej ilości potrzebujących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł L.W. zarzucając, że narusza ona jego interes.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy pomocy społecznej nie przedstawiły żadnego dowodu, że jest w stanie sam sobie pomóc w pokonaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ I instancji nie udowodnił, że nie ma możliwości przyznania skarżącemu większych środków. Decyzja SKO nie spełnia w ocenie skarżącego wymogów określonych w art.107 § 3 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

IV

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...].02.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art.2-4, art.7 pkt 1,5,6, art.8 ust.1 pkt 1, art.17 ust.1 pkt 3, art.39 ust. 1 i 2, art.102 ust.2 i art.106 ust.1 i 4 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013r.,poz.182 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), odmówił L.W. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na kulturę.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku celowego na kulturę argumentując to brakiem środków na ten cel. Podano, iż

w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej jeżeli dochód na osobę samotnie gospodarującą nie przekracza 542 zł. Organ przyjął, że skarżący spełnia kryterium dochodowe. Organ podkreślił, że kultura nie stanowi podstawowej potrzeby życiowej. Organ pomocy społecznej w pierwszej kolejności jest zobligowany do zabezpieczenia podstawowych potrzeb osób nie posiadających żadnych źródeł utrzymania bądź nie będących w stanie ich zabezpieczyć. Zadaniem pomocy społecznej jest wspomaganie klientów, ich środków i możliwości, a nie zabezpieczanie wszystkich potrzeb. Powołano też judykaturę na poparcie tezy, że organ pomocy społecznej nie jest zobligowany do zaspokajania wszystkich potrzeb klientów, a jedynie niezbędnych.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł L.W. wskazując, że wnosił o zasiłek celowy na kulturę w kwocie [...] zł. Wskazał, że czuje się pokrzywdzony, a po przeanalizowaniu sytuacji finansowej L. i Polski nie znalazł podstaw do odmowy mu udzielenia pomocy w pełnej wnioskowanej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...].03.2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie stanowiący jego źródło utrzymania.

Kolegium wskazało, że w świetle treści art.2 u.p.s. osoby i rodziny w pierwszej kolejności powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w ten sposób stanowi podstawę do pomocy państwa. Według art.8 ust.1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2-15 u.p.s. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i zaistniały przesłanki do przyznania mu przedmiotowego zasiłku celowego z uwagi na kryterium dochodowe.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art.39 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, które to pojęcie ma charakter niedookreślony. Jest to świadczenie fakultatywne. Podkreślono, że niezbędna potrzeba bytowa, to potrzeba usprawiedliwiona ze względu na zachowanie życia, zdrowia i zwykłych stosunków związanych ze statusem członka rodziny. Tylko naglące potrzeby powinny być zaspakajane w formie zasiłku celowego. Zaspakajanie niezbędnej potrzeby bytowej oznacza zaspokajanie takiej potrzeby, bez której nie można się obejść w warunkach codziennego bytowania.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji jest najlepiej zorientowany w zakresie niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej mających bezpośredni wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń. Organ I instancji w okresie styczeń – luty 2014r. wykorzystał 23,69% zaplanowanych środków. Skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. W 2013r. i w styczniu 2014r. wysokość przyznanej mu pomocy społecznej wyniosła [...] zł. Organ I instancji przyjął, że skarżący spełnia kryteria ustawowe dla utrzymania pomocy społecznej. Jednakże prawidłowo przyjął, że skarżący otrzymuje liczne świadczenia z pomocy społecznej oraz że organ pomocy społecznej jest zobligowany do objęcia pomocą jak największej ilości potrzebujących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł L.W. zarzucając, że narusza ona jego interes.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy pomocy społecznej nie przedstawiły żadnego dowodu, że jest w stanie sam sobie pomóc w pokonaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ I instancji nie udowodnił, że nie ma możliwości przyznania skarżącemu większych środków. Decyzja SKO nie spełnia w ocenie skarżącego wymogów określonych w art.107 § 3 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Postanowieniem z dnia 20.05.2014r. połączono w/w sprawy w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzono je łącznie pod sygn. IV SA/Po 482/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz.1362 ze zm., zwanej dalej u.p.s.). Podkreślić należy, że wnioski skarżącego dotyczyły przyznania mu zasiłku celowego. Wynika to niezbicie z ich treści. Tak więc podstawę prawną żądań skarżącego stanowił przepis art. 39 ust.1 u.p.s. stanowiący, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl zaś art.39 ust.2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.).

Artykuł 4 u.p.s. nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art.11 ust.2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie o pomocy społecznej, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Wobec powyższego postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Egzekucja od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotna z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawców może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia ( art. 11 i art.106 ustawy o pomocy społecznej).

Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowe, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Zgodzić się należy z organami administracji, że kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i zaistniały przesłanki do przyznania mu przedmiotowych zasiłków celowych z uwagi na kryterium dochodowe. Podkreślić jednak należy, że nawet spełnienie kryterium dochodowego nie oznacza, że organ miałby obowiązek przyznania skarżącemu przedmiotowych zasiłków.

Sąd w pełni podziela pogląd organu, że decyzje dotyczące zasiłków objętych zaskarżoną decyzją wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz.1362 ze zm., zwanej dalej u.p.s.). A w szczególności przepis art. 39 u.p.s. stanowiący, ze zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Zgodzić się należy z organem II instancji, że poddana kontroli Sądu orzekającego decyzja organu administracji miała charakter uznaniowy, gdyż taki właśnie charakter mają decyzje podejmowane na gruncie art. 39 u.p.s. Świadczy o tym jednoznacznie użyte przez ustawodawcę w art. 39 u.p.s. sformułowanie "może".

Taki charakter decyzji oznacza, że jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w tym przepisie, to jednak ma on swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Przesłankami tymi są: kryterium dochodowe określone w art.8 ust.1 pkt 2 u.p.s. oraz zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu. W rozpatrywanym przypadku uznaniowość kontrolowanej decyzji skutkuje tym, że w razie spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego organ nie miał obowiązku przyznania mu spornych zasiłków. Miał jednak obowiązek ustalenia prawidłowego i pełnego stanu faktycznego oraz należytego i racjonalnego wskazania przyczyn dla których odmówił przyznania zasiłku (zasiłków).

Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 Kpa ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 Kpa nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. W wyroku z dnia 23 września 1998 r. o sygn. akt III SA 2792/97 (LEX nr 44742), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski".

Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracyjnemu pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy mieszczącego się w granicach zakreślonych w art.7 Kpa.

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 Kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 Kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy I i II instancji, prawidłowo opisały sytuację finansową skarżącego (co nie jest przez skarżącego kwestionowane), wskazując na art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wyjaśniły cel przyznawania zasiłku celowego oraz zasady uzależniające wysokość przyznanego świadczenia od uzasadnionych potrzeb i sytuacji życiowej wnioskodawcy. Nadto, w uzasadnieniu decyzji organu II instancji powołano się również na środki i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej oraz całkowitą pomoc uzyskaną w 2013 i 2014 r. przez skarżącego. Powyższe wskazuje, iż przy ocenie zasadności przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków w kwocie [...] zł, środków czystości [...] zł., dofinansowanie czynszu w kwocie [...] zł., zakup środków żywnościowych w kwocie [...] zł., organy administracyjne I i II instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego, mając przy tym na względzie słuszny interes obywatela. Należy bowiem podkreślić, na co zwrócił również uwagę organ odwoławczy, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc społeczna nie jest jednak instytucją mającą na celu wyręczenie, czy też zastąpienie osób korzystających z pomocy w ich własnych staraniach mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących przekroczenia granic uznania administracyjnego w zakresie, w którym organ odmówił przyznania zasiłku celowego na kulturę stwierdzić należy, iż uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez te osoby.

W związku z powyższym organy orzekające w przedmiotowych sprawach, w których zapadłe decyzje poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej, zasadnie odmówiły L.W. przyznania zasiłku celowego na kulturę. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wyliczenie zamieszczone w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. ma charakter przykładowy; wymienione tam przypadki, na które może być przyznany zasiłek celowy, służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych jak zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów. Przy takim sformułowaniu katalogu niezbędnych potrzeb – w świetle zasad doświadczenia życiowego - nie sposób przyjąć, aby do niezbędnych potrzeb życiowych można zaliczyć zaspokajanie nieokreślonych potrzeb kulturalnych.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.