Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 390/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi T. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania odtworzenia rowu oraz nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 14 listopada 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne po rozpatrzeniu wniosku K. K. i T. K. odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie na działkach nr [...], [...], [...] położonych w miejscowości C. terenu do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu opisanej decyzji przedstawiono przebieg postępowania w sprawie oraz szereg ustaleń poczynionych przez organ wskutek podjętych czynności. Na koniec stwierdzono, iż po analizie zebranych materiałów dowodowych, głównie opierając się na opinii biegłego, która nie budzi zastrzeżeń organu, na działkach [...], [...] i [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie w stosunku do stanu chronionego ze szkodą dla działki [...]

Odwołanie od powyżej decyzji złożyli K. i T. K. zarzucając naruszenie art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 grudnia 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja jest zgodna z aktualnym stanem faktycznym na gruncie oraz ze stanem prawnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2017 r. złożyli K. i T. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W wyniku skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 313/18 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium tłumacząc, iż decyzja została wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności, bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, to jest z naruszeniem określonych w art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 lutego 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku wizji w dniu [...].07.2015 r. ustalono, że działka nr [...] jest oddzielona od działki nr [...] ogrodzeniem wykonanym z siatki. W odległości około 0,5 m od siatki rosną tuje, obok których znajduje się droga dojazdowa do posesji K. i M. S.. Droga dojazdowa do posesji nr [...] znajduje się poniżej terenu, na którym rosną tuje. Obszar ogólnie cechują duże spadki terenu, w związku z tym zarówno na działkę nr [...], jak i [...] spływa woda ze wschodniej i zachodniej części miejscowości C.. M. S. w czasie oględzin do akt sprawy dołączył materiał zdjęciowy, który obrazuje zaistniałe zmiany na spornym terenie. Na zdjęciach tych widać, że w 2006 na działce nr [...] rósł zagajnik, a do działki nr [...] budowana była droga. W 2011 r. na działce nr [...] drzewa z zagajnika zostały wycięte, a na działce został zamontowany przepust rurowy. Wycięcie zagajnika, a następnie posadowienie rury spustowej i wreszcie wybudowanie budynku gospodarczego w samym środku zlewni wód opadowych i roztopowych, co widać na dołączonych zdjęciach z roku 2011 gdzie materiały budowlane zgromadzone są w terenie zalanym wodą, doprowadziło do zmiany stanu wód na gruncie. Rura została zasypana ziemią i gruzem co spowodowało, że teren działki nr [...] podniósł się, a woda spływająca z terenu zaczęła stagnować na działce nr [...]. Jak wynika z powyższego właściciel działki [...] K. i T. K., jako pierwsi doprowadzili do zmiany stanu wód na gruncie. Dlatego też właściciele działki [...], aby móc dojechać do posesji podnieśli teren działki nr [...] co jednak nie wywarło negatywnego wpływu na działki sąsiednie, ponieważ wody opadowe i roztopowe i tak spływały przez wymienione działki aż do drogi powiatowej. Do akt sprawy z urzędu dołączono mapę sytuacyjno-wysokościową miejscowości C. z roku 2000, która została opracowana na potrzeby wykonania kanalizacji sanitarnej. Na mapie widać rzędne terenu, które obrazują obszar zlewni i pokazują spadki terenu. Jak wynika z powyższego właściciele działki nr [...] żądają przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...], chociaż sami doprowadzili do zmiany stanu wody na gruncie poprzez wycięcie zagajnika, zamontowanie przepustu na działce, budowę budynku gospodarczego oraz podniesienie terenu co doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie. Ponadto Wójt Gminy [...] dopuścił dowód z opinii biegłego hydrologa. Biegły mając na uwadze zmieniające się warunki terenowe wynikające z wykonywania na poszczególnych działkach zmian stanu wód, wyodrębnił 3 stany, uwzględniające kolejno wykonywane przez właścicieli działek zmiany tj.: stan I (stan pierwotny - stan terenu przed wykonaniem zmian, z uwzględnieniem jednak przepustu o średnicy 800 mm pod drogą lokalną na działce nr [...]), stan II (stan I + zmiany związane z podniesieniem terenu na działce nr [...], tj. wykonaniem przepustu o średnicy 400 mm, wykonaniem ogrodzenia z cokołem i zabudową), stan III (stan II + zmiany na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...] polegających na podniesieniu terenu, zabudowie budynkiem mieszkalnym działki nr [...], wykonaniu przepustów na działkach nr [...], [...], [...], [...]). Następnie dla każdego z tych stanów odpowiadających określonym warunkom terenowym biegły wykonał symulacje przepływów maksymalnych o określonym prawdopodobieństwie wystąpienia zjawisk. Badania te pozwoliły na stwierdzenie, że zmiana warunków terenowych na działce nr [...] (stan II) spowodowała zmiany stanu wody w przekroju P5 zlokalizowanym na terenie działki [...] tuż przy ogrodzeniu działki [...] w ten sposób, że wzrosło zwierciadło wody z rzędnej 250.65 do rzędnej 250.80, tym samym powodując większą powierzchnie zalewu na działce nr [...] niż w warunkach pierwotnych (stan I). Wzrost zwierciadła wody nastąpił również dla przekroju P4 zlokalizowanego na działce nr [...] tuż przy ogrodzeniu działki [...] w ten sposób, że wzrosło zwierciadło wody rzędnej 250.87 do rzędnej 251.57 tym samym powodując większa powierzchnię zalewu na działce [...] niż w warunkach pierwotnych (stan I). Podobnie ma się dla przekroju P2 zlokalizowanego na działkach [...] i [...]. Podniesienie terenu na działce nr [...] wraz z wykonaniem przepustu o średnicy 400 mm spowodowało zmiany stanu wody na gruncie dla działek [...] i [...]. Wykonany przepust pomiędzy przekrojami P4 i P5 został wykonany w sposób niezgodny z wymogami jak dla warunków potoku górskiego (wyklucza się zastosowanie przewodu przepustu o przekroju okręgu), a także przepływ miarodajny Qmax2% w wymiarze 0.936 m3/s nie mieści się w przewodzie co powoduje przelanie się przez korpus (teren) na działce nr [...] (rzędna na wlocie P4 - 251.55, na wylocie P5 - 250.76), a także powoduje zmiany stanu wody na gruncie dla działek [...] i [...] podobnie jak dla wykazanych zmian dla przepływu Qmax1%. Stan istniejący (stan III) uwzględniający zabudowę cieku bez nazwy przepustami, oraz podniesieniem terenu na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] spowodował zwiększenie zakresu zmian stanu wody na gruncie dla działek [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Sposób wykonania przepustów był niezgodny w wymogami dla przepustu na działce nr [...]. Analiza stanu wód powierzchniowych na działkach nr [...], [...], [...], [...] dla stanu III została przeprowadzona dla opadów nie wywołujących wezbrania powodującego wystąpienie wód w przekroju P2 km 0+475 cieku bez nazwy na teren działki [...], a powodując spływ powierzchniowy na działkach nr [...], [...], [...]. .Biegły oceniając zmiany dokonane na działkach nr [...], [...] oraz [...] wskazał, że po dokonanych pomiarach geodezyjnych stwierdza się, że podniesienie terenu na działce nr [...] zostało dokonane w sposób zachowujący naturalny kierunek spływu wód tj. w kierunku do trasy istniejącego przepustu 400 mm. Zmiana kierunku następuje wzdłuż wykonanego ogrodzenia działki nr [...], co jest spowodowane istniejącym cokołem. Z tego powodu wody powierzchniowe gromadzą się w dolinie powodując spiętrzenie do wysokości przelewu przez cokół ogrodzenia, jednocześnie zalewając teren działki [...] (droga dojazdowa do budynku mieszkalnego). Na terenie działek nr [...], [...] podniesienie terenu zostało dokonane w sposób zachowujący naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych w kierunku do istniejącego cieku bez nazwy. W oparciu o dokonane pomiary geodezyjne stwierdzono że w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzenia działki nr [...] zniwelowany teren znajduje się poniżej korony cokołu ogrodzenia tej działki tak, że spływające wody powierzchniowe z działek nr [...] i [...] nie oddziałuje na teren działki nr [...]. W dalszej kolejności biegły ustalając stosunki wodne podlegające ochronie wskazał, że obejmują one stosunki wodne wynikające z następujących zmian: zmian objętych stanem I, zabudowy budynkiem mieszkalnym działki nr [...], zmian wynikających z realizacji decyzji Wójta gminy [...] z 14.11.2014 r., zmiany wynikające z podniesienia terenu na działkach nr [...] oraz [...] w stosunku do działek nr [...] oraz [...], do którego doszło jeszcze przed zabudową budynkiem mieszkalnym działki nr [...] oraz przed realizacją decyzji Wójta Gminy [...] z 14.11.2014 r. Podsumowując swoje stanowisko biegły wskazał, że nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich dla działek nr [...], [...], [...], [...], [...]. We wnioskach końcowych opinii biegły wskazał natomiast, że: właściciel działki nr [...] może podnieść teren do rzędnej cokołu ogrodzenia działki nr [...] z zachowaniem naturalnego kierunku spływu wód powierzchniowych. Sugestie T. i K. K. związane ze zwiększeniem spływu powierzchniowego z terenu działki nr [...] polegające na: "nasypaniu nieprzepuszczalnej gliny", w stosunku do występujących na terenie gleb słabo przepuszczalnych wykształconych z lessów można uznać za bezzasadne z uwagi na wielokrotnie większą powierzchnię zlewni 70.19 km2 do powierzchni nasypanej na działce nr [...]. Na spotkaniu w dniu 7.09.2016 r. biegły wyjaśnił jeszcze, że ustabilizowane stosunki wodne podlegające ochronie, o których mowa w opinii na str. 18 i 19 to stosunki wodne opisane w stanach I, II i III na str. 6 opinii. Stosunki te stanowią punkt wyjścia dla oceny czy doszło do zmian stosunków wodnych (opisanych) przez wnioskodawców. Na marginesie biegły dodał, ze zmiany wykonane na działce nr [...] przez wnioskodawców, w tym w szczególności budowa przepustu, który nie spełnia swoich funkcji nie jest bowiem w stanie pomieścić większych wód, wyrządziły największe szkody w terenie i zapoczątkowały pozostałe zmiany tj. podniesienie terenu na działkach [...] oraz [...] oraz [...]. Działki te wskutek działania wnioskodawców zostały zalane wodą i w konsekwencji właściciele tych działek chcąc wykorzystywać je zmuszeni zostali do ich podnoszenia, poprzez nawożenie ziemi. Działania na działkach nr [...] oraz [...] były przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją wójta z 14.11.2014 r. W konsekwencji w ocenie biegłego nie zaistniała zmiana stanu wody na działkach [...] oraz [...] ze szkodą dla działki wnioskodawców nr [...], opisanej we wniosku. W dniu 26.09.2017 r. organ przeprowadził ponowne przesłuchanie biegłego, w czasie którego biegły odniósł się do zarzutów do opinii wniesionych przez K. i T. K.. Biegły powtórzył, że zmiany wykonane na dz. [...], w tym budowa przepustu, który nie spełnia swoich funkcji wyrządziły największe zmiany w terenie i zapoczątkowały pozostałe zmiany tj. podniesienie terenu na działkach [...], [...] oraz [...]. Działki te wskutek działania K. i T. K. zalane zostały wodą i w konsekwencji właściciele tych działek zostali zmuszeni do podniesienia terenu przez nawiezienie ziemi. Biegły wskazał, że zmiany stanu wód na działce [...] nie zmieniły kierunku spływu wód i nie mają szkodliwego wpływu na działkę [...], co do działki [...] nie nastąpiły na niej zmiany w stosunku do stanu chronionego, wynikającego z wykonania decyzji Wójta z 14.11.2014 r. a zmiany wynikające z wykonania tej decyzji gdyby nawet je oceniać nie mają szkodliwego wpływu na dz. [...], nadsypanie ziemi jest poniżej wysokości cokołu ogrodzenia K. i T. K.. Obecna na przesłuchaniu biegłego K. S. wyjaśniła, że od ostatnich oględzin w dniu [...] lipca 2017 r. nic się nie zmieniło na działkach: [...], [...], [...] i [...] w m. C. . Organ stwierdził, że regulacje art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 ustawy). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy). Cytowany przepis zatem odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie (m.in.: ekspertyzy wodnoprawnej wykonanej przez mgr inż. A. K., protokołu ze spotkania z biegłym z dnia [...] września 2016 r., protokołu z przesłuchania biegłego z dnia [...] września 2017 r., protokołu z wykonania decyzji [...] sporządzonego w dniu [...] czerwca 2015 r. dotyczącej obowiązku wykonania niwelacji terenu działki nr [...], [...] i [...], protokołu z oględzin z dnia [...] lipca 2015 r., protokołu z oględzin z dnia [...] lipca 2017 r., dokumentacji fotograficznej oraz map znajdujących się w aktach, dokumentacji fotograficznej złożonej przez M. S. 21 lipca 2017 r., nagrania dostarczonego przez T. K. w dniu 15 listopada 2018 r.) Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji zgodnie z którym nie zaistniała zmiana stanu wody na działkach [...] oraz [...] i [...] ze szkodą dla działki nr [...] należącej do K. i T. K.. Zgodnie ze stanowiskiem sądu ze względu na złożony charakter sprawy, wymagający specjalistycznej wiedzy, organ odwoławczy podstawą swoich rozważań powinien uczynić znajdującą się w aktach sprawy ekspertyzę i zawarte w niej ustalenia, ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, w celu rozpoznania jej istoty, Kolegium w głównej mierze oparło się na ekspertyzie wodnoprawnej wykonanej przez mgr inż. A. K. oraz wyjaśnieniach złożonych przez biegłego w dniach [...] września 2016 r. oraz [...] września 2017 r. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w 2006 roku na działce nr [...] rósł zagajnik, a do działki nr [...] budowana była droga, następnie w 2011 roku na działce nr [...] drzewa z zagajnika zostały wycięte, a w ich miejscu został zamontowany przepust rurowy, który został zasypany ziemią i gruzem co spowodowało, że teren działki nr [...] się podniósł. Zaistniałe zmiany wykonane na działce nr [...] przez wnioskodawców, w tym w szczególności budowa przepustu, który według opinii biegłego, nie spełnia swoich funkcji ponieważ nie jest w stanie pomieścić większych wód, spowodowały spływanie wody i jej stagnowanie na działce nr [...]. W konsekwencji K. i M. S. aby móc dojechać do posesji podnieśli teren działki nr [...] co jednak, jak wynika z opinii biegłego, nie wywarło negatywnego wpływu na działki sąsiednie, ponieważ został zachowany naturalny kierunek spływu wód. Jeżeli chodzi -o-zmiany dokonane na działkach nr [...], [...] to materiału dowodowego wynika, że podniesienie terenu zostało dokonane w sposób zachowujący naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych w kierunku do istniejącego cieku bez nazwy. W oparciu o dokonane pomiary geodezyjne. biegły ustalił, że w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzenia działki nr [...] zniwelowany teren znajduje się poniżej korony cokołu ogrodzenia tej działki tak, że spływające wody powierzchniowe z działek nr [...] i [...] nie oddziaływują na teren działki nr [...]. Jak wynika z powyższego K. i T. K. jako pierwsi doprowadzili do zmiany stanu wód na gruncie, natomiast zmiany dokonane przez właścicieli działek nr [...], [...] i [...] nie spowodowały wystąpienia szkód na działce wnioskodawców. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i została ona wydana po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodny z rzeczywistością. Dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium wskazuje, że organ I instancji przeprowadził pełne postępowanie wyjaśniające, poprawnie ustalił stan faktyczny sprawy i stwierdził - w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy - że nie doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływającej na sąsiednie grunty. Należy podkreślić, iż organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, opierając się, w głównej mierze, na opinii hydrologicznej, natomiast sądownictwo administracyjne w licznych wyrokach wskazuje, iż w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego opinia jest niezbędna, ponieważ ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu choćby hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 300/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt SA/Lu 761/09).

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli T. K. i K. K. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...]. Podnieśli, że sposób obliczenia przepływów przez biegłego jest błędny. Do tego państwo S. znacznie podnieśli teren działki nr [...] poprzez nadsypanie ziemią oraz znacznie nadsypali drogę dojazdowa do swojego budynku co powoduje, że spływ wody po drodze dojazdowej jest kierowany w stronę działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiająca nakazania przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W ocenie organów zalewanie działki nr [...] spowodowane jest naruszeniem stosunków wodnych dokonanych na tej właśnie działce. Działania, jakie podjęli właściciele działek sąsiednich (podniesienie terenu) nie spowodowało zmiany naturalnego spływu wód. W ocenie sądu stanowiono organu znajduje swoje usprawiedliwione podstawy w materiale dowodowym.

Przepis art. 545 ust 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Ponieważ niniejsza spraw była wszczęta w 2015 r. do jej rozstrzygnięcia stosuje się przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. (dalej: ustawa). Stanowi on, iż właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy tj. decyzji o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom a kierowanych do sprawcy naruszeń. Elementem koniecznym do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie jest ustalenie, iż naruszenie stosunków wodnych powoduje niekorzystne zmiany na gruntach sąsiednich tj. nieruchomościach należących do innych podmiotów niż sprawca naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201. Tym bardziej nie można mówić o konieczności nałożenia na właściciela obowiązków, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy, jeżeli organ ustala, sprawcą naruszeń stosunków wodnych jest podmiot domagający się ochrony – sytuacja, w której na skutek naruszenia stosunków wodnych szkody występują nie na działkach sąsiednich, ale na działce na której zmiany dokonano.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego myślenia po stosownych ustaleniach stanu faktycznego nie da się wykazać tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności wykaże. Często bowiem ustalenie czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz i badań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2010 IV SA/Wa 586/10 LEX 668618 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 r. II SA/Bk 137/10 LEX 668564).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu, organ administracji - Wójt Gminy [...] w sprawie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla działek nr [...] i nr [...] dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej i melioracji A. K., który wydał w sprawie opinię. Opinię tę uzupełniały dodatkowe ustne wyjaśnienia biegłego oraz bogata dokumentacja fotograficzna. W oparciu o te dowody organ ustalił, iż na działkach nr [...] i nr [...] oraz nr [...] nie zaistniała zmiana stanu wody ze szkodą dla działki nr [...]. Zalewanie tej ostatniej działki spowodowane są działaniami, jakie podjęli na niej jej właściciele. Początkowo działka ta, o dość znacznym nachyleniu, była w dolnej części porosła drzewami stanowiącymi zagajnik. Drzewa ta zostały wycięte a w dolnym fragmencie działki poprzecznie wykonano przepust rurowy nasypany gruzem, na skutek czego teren działki został podniesiony. Ostatecznie na tym obszarze (dolny fragment działki nr [...]) wybudowano także budynek gospodarczy. Zaistniały stan powodował zalewanie nieruchomości sąsiednich w szczególności działki nr [...], na której jest urządzona droga dojazdowa do posesji zlokalizowanej na tej działce. Właściciel działki nr [...] dążąc do zapewniania przejezdności tej drogi także podnieśli teren tej działki, ale do poziomu, który nie zakłócał naturalnego spływu wód. Działania te nie spowodowały szkód na działce nr [...]. Jak podkreśla biegły w trakcie ponownego przesłuchania w dniu [...] września 2019 r. nasypanie ziemi na działce nr [...] jest poniżej cokołu biegnącego wzdłuż ogrodzenia działki nr [...]. W tym stanie rzeczy nie zaistniały przesłanki do nakazania właścicielom działek sąsiednich nakazania przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń mających na celu zapobieżeniu zalewania działki nr [...].

W ocenie sądu organ prawidłowo ocenił materia dowodowy. Ustalenia biegłego poparte są także jego późniejszymi wyjaśnieniami o przede wszystkim dokumentacjom fotograficzną, która w sposób dostatecznie wyraźny obrazuje zmiany jakie zachodziły na działce nr [...] oraz obszarach przyległych. Zgodnie z zaleceniami wydanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2018 r. II SA/Kr 213/18 organ ocenił materiał dowodowy i dokonał własnych ustaleń, wykazujących bezpodstawność żądań nałożenia obowiązków, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy na właścicieli działek sąsiadujących z działką nr [...].

Zarzuty skargi dotyczące wadliwości obliczeń dokonanych przez biegłego są niepoparte żadną ekspertyzą osoby mającej wiadomości specjalne na temat obliczeń przepływu wody. Są to zatem obliczenia nieweryfikowalne. Także zarzuty związane z twierdzeniem, jakoby szkody na działce nr [...] spowodowane są podniesieniem drogi dojazdowej nr [...] oraz zablokowaniem przepustu nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.