Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 718/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016r., poz. 963 z późn. zm., dalej jako: u.s.u.s.), po rozpatrzeniu wniosku J. M. z dnia 31 marca 2017r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek – decyzją z dnia 30 maja 2017r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję ZUS w C. z dnia 10 marca 2017r. o nr [...] o odmowie umorzenia należności.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 16 stycznia 2017r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. wpłynął wniosek J. M. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Do wniosku o umorzenie należności zostały dołączone następujące dokumenty: karta informacyjna leczenia w Centrum Radioterapii A. , wystawiona w dniu 5.01.2017r. przez Szpital Specjalistyczny im. [...] w K. sp. z o.o.; zaświadczenie z dnia 30.12.2016r., wystawione przez Szpital Specjalistyczny im. [...] w K. sp. z o.o. Ww. wniosek umotywowany został problemami zdrowotnymi i związanymi z tym wydatkami na leczenie.

W toku postępowania prowadzonego w I instancji skierowano w dniu 20 stycznia 2017r., do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. pismo, zawierające prośbę o udzielenie informacji, czy zobowiązany był lub jest objęty pomocą społeczną oraz o podanie danych dotyczących sytuacji materialnej. Jak wynika z otrzymanej w dniu 7 lutego 2017r. od opisanego wyżej organu odpowiedzi, nie był on wraz z rodziną i nie jest objęty pomocą żadnego z działów Ośrodka. Celem dokonania szczegółowych ustaleń na temat sytuacji materialnej i rodzinnej, w której aktualnie znajduje się ww., skierowano do niego w dniu 24 stycznia 2017r. pismo z wezwaniem do dostarczenia dokładnie wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zeznania podatkowego za 2015r. oraz dokumentów, z których wynikać będzie, że uzasadnionym jest podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek. W opisywanym piśmie przedstawiono również szczegółowo przepisy normujące zasady umarzania należności, do poboru których zobowiązany jest ZUS. W związku ze skierowaną korespondencją, zostało doręczonych szereg dokumentów, szczegółowo wymienionych na stronie nr [...] omawianej decyzji organu II instancji. Celem umożliwienia zapoznania się z materiałem, zgromadzonym w trakcie prowadzonego w I instancji postępowania oraz umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranych w toku postępowania dowodów, organ I w dniu 14 lutego 2017r., skierował do zobowiązanego pismo, informujące o uprawnieniach, wynikających z przepisu art. 10 § 1 k.p.a., jednak z uprawnienia tego nie skorzystano.

Po dokonaniu szczegółowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz informacji przedstawionych w złożonym wniosku, wydana została przez ZUS decyzja z dnia 10 marca 2017r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 31 marca 2017r. wpłynęło do ZUS pismo, zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. umorzenia należności. Do ww. podania zostały dołączone następujące dokumenty: faktury VAT, wystawione przez Aptekę [...] w dniu 24.03.2017r., 16.03.2017r.; faktury VAT, wystawione przez M. S.A. w dniu 09.03.2017r.; faktury VAT, wystawione przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" w dniu 06.03.2017r., 27.02.20147r., 23.02.2017r., 13.02.2017r. Podanie zostało umotywowane trudną sytuacją zdrowotną i materialną. W świetle treści wniosku, wydatki związane z leczeniem choroby nowotworowej, pozbawiają zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i tym samym, zagrażają jego egzystencji. Zgodnie z treścią wniosku złożono także żądania: wstrzymania wykonania decyzji [...], stwierdzenia przedawnienia zobowiązań oraz zastosowania w sprawie przepisów ustawy abolicyjnej.

W związku z wpływem wzmiankowanego podania, w dniu 7 kwietnia 2017r., zostało wysłane pismo, zawierające informację o możliwości dostarczenia dodatkowych dokumentów, mogących mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy.

Wskutek skierowania korespondencji, w dniu 26 kwietnia 2017r., do ZUS wpłynęły dodatkowe materiały, szczegółowo wymienione na stronie 3 omawianej decyzji. Organ II instancji zauważył jednak, że większość dostarczonych dokumentów, była już przedłożona w toku postępowania prowadzonego w I instancji.

Celem umożliwienia zapoznania się ze zgromadzonym w trakcie prowadzonego postępowania materiałem oraz umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranych w toku postępowania dowodów, organ II instancji w dniu 2 maja 2017r. skierował pismo, informujące o uprawnieniach, wynikających z przepisu art. 10 § 1 k.p.a., jednak z uprawnienia tego zobowiązany nie skorzystał.

W konsekwencji powyższego ZUS wydał decyzję z dnia 30 maja 2017r. o nr [...], przytoczył w uzasadnieniu decyzji przepisy, obowiązujące w zakresie przedmiotowej sprawy, tj. art. 28, art. 28 ust. 2-4 u.s.u.s. oraz regulacje, określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie"). Następnie organ II instancji podał, że celem dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie istnieją okoliczności, uzasadniające umorzenie należności, należy przede wszystkim wskazać, iż zadłużenie, będące przedmiotem postępowania, objęte było postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym przez Dyrektora ZUS, które zostało zawieszone w związku ze złożonymi zarzutami na prowadzoną egzekucję. Podano, że organ egzekucyjny, który prowadzi przymusowe dochodzenie nie stwierdził nieściągalności wymaganego obowiązku. Nie sposób zatem, zdaniem ZUS stwierdzić, w sposób niebudzący wątpliwości, że spełnione są przesłanki do ewentualnego umorzenia zadłużenia, określone w art. 28 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Nie można także uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot, przekraczającej wydatki egzekucyjne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wierzyciel - w niniejszej sprawie ZUS w C. - jest zobowiązany do podejmowania wszelkich działań, mających na celu odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek, przez co należy rozumieć poszukiwanie praw majątkowych, mogących służyć zaspokojeniu roszczeń. Przy rozpatrywaniu z kolei sprawy umorzenia należności w trybie art. 28 ust. 2 powinien stwierdzić nieściągalność, co należy utożsamiać z niebudzącym wątpliwości ustaleniem, że długu nie uda się odzyskać.

W dalszej części uzasadnienia omawianej decyzji ZUS podał, że jak wynika z zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, zobowiązany jest emerytem i pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego, z którego mogą być dokonywane potrącenia, po rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej zarzutów na prowadzoną egzekucję. Dodano, że zakres odpowiedzialności płatnika składek określa przepis art. 26 ordynacji podatkowej, do stosowania którego odsyła ZUS przepis art. 31 u.s.u.s. Stanowią one, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym, ale również przyszłym. Dokonaną zatem w opisywanym zakresie ocenę materiałów, przez organ I instancji, uznano za rzetelną i prawidłową.

Następnie organ ZUS stwierdził, że w sprawie nie udokumentowano poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, a co za tym idzie podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu, z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, nie jest możliwe. Nie zostały w tym zakresie przedłożone żadne dokumenty, ani w toku postępowania I-instancyjnego, ani obecnie.

Badając natomiast kolejną z przesłanek, wymienionych w przepisie wykonawczym, zasadnym jest według organu stwierdzenie, że nie udokumentowano także okoliczności, uzasadniających ewentualne umorzenie należności ze względu na chorobę dłużnika lub najbliższego członka jego rodziny, a co za tym idzie konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. W toku prowadzonego postępowania, zgromadzono materiały, dokumentujące chorobę zobowiązanego. Podkreślono, iż schorzenia te nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego opłacenie składek, otrzymuje on bowiem świadczenie emerytalne. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów prawa, podstawą umorzenia należności może być jedynie jednoczesne występowanie okoliczności, polegających na złym stanie zdrowia, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i związanym z tym brakiem możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Mimo całego zrozumienia dla sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie, występowania takich okoliczności nie sposób stwierdzić.

Odnosząc się do następnej okoliczności, mogącej być podstawą umorzenia należności, tj. gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie okoliczność ta również nie występuje. Ponownie oceniając zgromadzone dowody, organ wydający omawianą decyzję, doszedł do podobnych wniosków, jak organ I instancji. W kolejnej części decyzji II-instancyjnej organ ponownie powołał się na ustalenia dokonane w sprawie i podał, że zobowiązany jest emerytem i pobiera z tego tytułu świadczenie z ubezpieczenia społecznego w kwocie 3675,75 zł netto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką - L. M.-M., która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 3045,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą 496,03 zł, opłaty eksploatacyjne wynoszą 518,99 zł. Ponadto według oświadczenia, zobowiązany ponosi wysokie koszty związane z leczeniem, w marcu 2017r. wynosiły one ok. 400,00 zł. Posiada on również inne zobowiązania według oświadczenia, złożonego w dniu 26 kwietnia 2017r. wynoszą one 328129,85 zł, a według oświadczenia złożonego w dniu 13 lutego 2017r. wynoszą 28129,85 zł. Nie dostarczono jednak żadnych dokumentów potwierdzających ich istnienie.

W świetle powyższego, ZUS stwierdził, że nie istnieje jakiekolwiek realne zagrożenie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek dokonywanej systematycznie i w częściach, spłaty zobowiązań. Sytuacji tej nie zmieni również dokonywanie potrąceń ze świadczenia emerytalnego, ich wielkość bowiem jest ograniczona ustawowo, przy pozostawieniu kwoty egzekucji nie podlegającej. Zwrócono też uwagę na okoliczność nie udzielania pomocy przez organ ustawowo do tego powołany, którą również traktować należy, jako przesłankę do odmowy umorzenia. W dalszej części uzasadnienia omawianej decyzji organ II instancji powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, organ podejmujący decyzję w sprawie o umorzenie nie jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu, nawet jeśli występują określone okoliczności (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2009r., sygn. akt. I SA/Kr 1592/08, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009r. sygn. akt I SA/Gd 874/08, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2014r. sygn. akt II GSK 1909/12). Organ odwoławczy uznał też, że w sprawie nie zachodzi sytuacja, by zasadnym było przyznanie prymatu interesowi jednostkowemu. Dodano również, że decyzje o umorzeniu, podejmowane są w sytuacjach wyjątkowych, gdzie zagrożone jest zaspokojenie potrzeb życiowych o charakterze podstawowym, bądź zaszły zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Istnienia opisanych przesłanek, w przypadku zobowiązanego jednak nie stwierdzono. W ostatniej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do kwestii przedawnienia informując, że w okresie od 01.01.1999r. do 30.06.2004r., zgodnie z art. 28 ust.2 i 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997r. Nr 28, poz. 153), oraz art. 33 ust. 2 i 3, która obowiązywała w okresie od 01.04.2003r (w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2004r.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W okresie od 01.07.2004r., zgodnie z zasadą zawartą w art. 33 ust. 2 i 3 (w brzmieniu obowiązującym od 01.07.2004r., która obowiązywała w okresie do 30.09.2004r.) oraz 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która obowiązuje od dnia 01.10.2004r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat. Ponadto okres ulega wydłużeniu o okres prowadzonego postępowania z Narodowym Funduszem Zdrowia, bowiem zgodnie z art. 24 ust. 5 e ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013r. poz. 1442 z późn. zm.), bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od 06/2003 do 09/2010 nie uległy przedawnieniu z uwagi na prowadzone działania, które wydłużają okres ich wymagalności. W zakresie żądania wstrzymania wykonania decyzji z dnia 28.04.2014r. o nr [...] organ stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego został ustalony prawomocną decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22.02.2011r., znak [...] ZUS, jako organ uprawniony do wymierzania składek, wydał ww. decyzję, określającą wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/2003 do 09/2010, która zgodnie z § 2, pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia ( Dz.U. z 2014r. poz. 1494 ), stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zdaniem organu, z związku z tym, że ww. należności nie uległy przedawnieniu Zakład, zgodnie z art. 24 ust 2 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963 z późń. zm.) zobowiązany jest do przymusowego ściągnięcia należności w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej lub sądowej. Wobec powyższego, brak jest według organu podstaw prawnych do wstrzymania wykonania decyzji z dnia 28.04.2014r. o określeniu wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne do czasu rozstrzygnięcia sprawy umorzenia. Odnosząc się z kolei do możliwości zastosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłacenia składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r. poz. 1551) organ II instancji wskazał, że na koncie rozliczeniowym zobowiązanego nie istnieją zaległości, mogące być przedmiotem umorzenia. Posiada on zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/2003 do 09/2010. Przedmiotowe zaległości nie podlegają umorzeniu na podstawie wyżej powołanej ustawy w sytuacji, gdy za okres od 06/2003 do 09/2010 nie istnieją zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. Zdaniem ZUS dokonana w I instancji ocena materiału dowodowego oraz ustalenia dotyczące braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek były prawidłowe. Tym samym zasadnym stało się utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący opisanej powyżej decyzji ZUS zarzucił m.in.:

- nie uwzględnienie wszystkich okoliczności tej sprawy, w tym podnoszonych uprzednio okoliczności dotyczących zwiększonych kosztów utrzymania, w tym wydatków związanych z leczeniem w chorobach nowotworowych, wydatków związanych z zakupem specjalistycznego jedzenia, czy dojazdów do lekarzy, jak również okoliczności, w jakich powstało zadłużenie, a w konsekwencji naruszenie m.in. art. 7,8, 10 i 77 k.p.a., co ma bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji,

- naruszenie art.107 § 3 k.p.a, poprzez nie wyjaśnienie, z jakich przyczyn nie uwzględniono w decyzji okoliczności, podnoszonych w odwołaniu, a dotyczących zwiększonych kosztów wyżywienia, czy ze względu na stan zdrowia, zakupu środków higienicznych,

- przyjęcie, iż nie wykazano, że w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, spłata zadłużenia nie pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

- naruszenie art. 28 u.s.u.s. (w tym ust. 3a) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez ich niezastosowanie, mimo że w sprawie tej zachodzą przesłanki wymienione w tych przepisach,

- nieuwzględnienie przedawnienia składek, a tym samym naruszenie art. 24 u.s.u.s.

W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i zarzucił organowi, że nie odniósł się do okoliczności przedstawionych, zarówno w jego pismach, jak i w odwołaniu od decyzji I instancji, ani też do tej konkretnej szczególnej sytuacji, w jakiej znalazł się sam skarżący. Według niego, organ powołał w ślad za decyzją l instancji jedynie przepisy i w ogóle nie ustosunkował się do podniesionych zarzutów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano jedynie wysokość emerytury, koszty utrzymania mieszkania oraz koszty samych leków. Całkowicie przy tym pominięto koszty związane z wyżywieniem, na co przeznaczane jest prawie 1/3 emerytury. Zupełnie pominięto również wydatki związane z zakupem środków higienicznych, czy dojazdów (m.in. K., B.-B., S. B.) do lekarzy, czy na badania, co wynosi kilkaset złotych miesięcznie, w ostatnim miesiącu przed wydaniem decyzji ponad 600 zł. Nieuwzględnienie tych okoliczności doprowadziło w ocenie skarżącego do wydania niewłaściwej decyzji. Dodano, że jego sytuacja zdrowotna cały czas się pogarsza po pobycie na leczeniu szpitalnym w 2016r., przebytej chemioterapii i radioterapii, nastąpiło poważne pogorszenie stanu zdrowia. Pojawiła się arytmia serca, z powodu której, skarżący musiał korzystać z pomocy szpitalnej. Dostał skierowania na kolejne badania, które wykazały niewydolność nerek i dodatkowo zalecono wykonanie badań tętnic szyjnych. Z uwagi na okres oczekiwania na badania i stan zdrowia, wykonano je odpłatnie. Wyniki tych badań są bardzo złe, konieczna w związku z tym okazała się kolejna operacja, która jest obarczona dużym ryzykiem. Same koszty ostatnich badań wyniosły 200 zł, na dowód czego przedłożono kopię dokumentacji medycznej oraz kopie rachunków. Skarżący podniósł, że organ II instancji stwierdził, iż nie wykazano przesłanek niezbędnych do umorzenia składek, a równocześnie pominął szereg okoliczności i dowodów świadczących o tym, że te przesłanki zachodzą. To, że skarżący otrzymuje emeryturę nie świadczy jeszcze o tym, że ma możliwość spłaty składek, a opłacenie składek nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a także, że przewlekłe bardzo ciężkie choroby, na które cierpi skarżący nie są przeszkodą do uzyskiwania dochodu i płacenia składek. Brak umorzenia składek i prowadzenie egzekucji sprawi, że skarżący nie będzie miał wystarczających środków na zaspokajanie swoich podstawowych potrzeb, do których w takiej sytuacji należy zaliczyć koszty leczenia, czy dojazdów do lekarzy i szpitali. Będzie musiał zaciągnąć kolejne zobowiązania, o ile w ogóle dostanie kredyt, czy pożyczkę, aby pokryć koszty związane z codziennym życiem, zakupem leków, środków higienicznych, wyżywienia. Będzie musiał korzystać z pomocy Państwa czy instytucji, a jak wynika z wyroku WSA w Szczecinie z dnia 11 maja 2017r., sygn. akt l SA/Sz 257/17, oceniając istnienie uzasadnionych przyczyn umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy jest niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. W przedmiotowej sprawie niestety nie zostało to, zdaniem skarżącego, uwzględnione. Organ powołał się natomiast na to, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, potwierdzających wskazane w pismach zadłużenie, ale przecież to zadłużenie wynika z pism i dokumentów, jakie posiada ZUS, są to bowiem składki, których dotyczy to postępowanie. Skarżący odniósł się również do kwestii przedawnienia i podał, że w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż składki nie przedawniły się, ponieważ prowadzone było postępowanie przed Narodowym Funduszem Zdrowia, w związku z czym na podstawie art. 24 ust. 5e u.s.u.s., uległo zawieszeniu. Tymczasem przepis ten stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Przepisy tej ustawy ściśle określają warunki przerwania biegu przedawnienia - co w tej sprawie nie miało miejsca oraz określają warunki zawieszenia biegu przedawnienia. W tej sprawie odnośnie biegu przedawnienia, zachodził jedynie jeden okres - 2 lat, prowadzenia postępowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Prowadzenie innego postępowania nie przerywało biegu przedawnienia, a jedynie zawieszało na ściśle określony czas. Wcześniej nie była prowadzona żadna egzekucja, a jak wynika z wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 1 kwietnia 2010r., sygn. akt III AUa [...], samo wydanie przez ZUS decyzji, określającej wymiar i wysokość zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, nie stanowi "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek", o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Natomiast w tej sprawie twierdząc, że nie doszło do przedawnienia składek, przyjmuje się o wiele większy okres zawieszenia, aniżeli 2 lata, mając na uwadze terminy płatności poszczególnych składek. Nawet przy przyjęciu 10-letniego okresu przedawnienia, składki również w znaczącej części się przedawniły. Obecnie również okres przedawnienia wynosi 5 lat. W wyniku błędnej interpretacji przepisów u.s.u.s., braku dokładnej analizy całej sprawy przyjęto, że składki w znacznej części nie przedawniły się. Zdaniem skarżącego, powyższe okoliczności świadczą o tym, że decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwie ustalony stan faktyczny, z naruszeniem przepisów postępowania i błędną interpretację przepisów, pomimo dramatycznej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący.

Zważywszy na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie składek, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, powielił argumentację zawartą uprzednio w treści zaskarżonej decyzji, przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie tych samych sprawy, jakie powołał w decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. z dnia 30 maja 2017r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 10 marca 2017r., nr [...], którą odmówiono J. M. umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 16.180,81 zł z tytułu nieopłaconych składek za okres od 06/2003 do 09/2010 oraz w kwocie 17.060,00 z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 16 stycznia 2017r.

W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy ubezpieczeniowe, rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla porządku podać trzeba, że w okresie od 1 stycznia 1999r. do 29 września 2010r. skarżący prowadził działalność gospodarczą. Działalność ta została zlikwidowana z dniem 30 września 2010r. Z tego tytułu miał on obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponieważ obowiązek ten nie został w sposób prawidłowy dopełniony, na koncie skarżącego, powstało zadłużenie.

Już na wstępie zasadnym jest odniesienie się do kwestii przedawnienia przedmiotowych składek. Nie może bowiem zyskać aprobaty tut. Sądu zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia przedawnienia składek, a tym samym naruszenie art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016r. poz. 963 z późń. zm., dalej jako: "u.s.u.s."). Prawidłowo bowiem organ ubezpieczeniowy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu w następujących okresach: od 6.10.2010r. do 7.09.2011r. - rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ (postępowanie przed Narodowym Funduszem Zdrowia i uprawomocnienie się decyzji z dnia 22.02.2011r., znak [...]); od 7.03.2014r. do 15.12.2016r. - wydanie przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, prowadzone dwuinstancyjne postępowanie odwoławcze przed sądem ubezpieczeń społecznych, zakończone utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 28.04.2014r., określającej wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/2003r. do 09/2010r.). Dodać należy, że skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji i sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w K., który wyrokiem z dnia 27.08.2015r., sygn. [...] oddalił odwołanie. Natomiast apelacja skarżącego została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 15.12.2016r., sygn. [...], zatem należności składkowe za okres od 06/2003r. do 09/2010r., objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu z uwagi na prowadzone działania, które wydłużają okres ich wymagalności, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 24 ust. 2 w zw. z art. 32 u.s.u.s., zobowiązany jest do przymusowego ściągnięcia należności w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej lub sądowej.

Zatem prawidłowo wykazał organ ubezpieczeniowy, że z uwagi na okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia, tj. toczące się postępowanie przed sądem oraz wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w sprawie zadłużenia na koncie rozliczeniowym skarżącego, nie doszło do przedawnienia należności w przedmiotowej sprawie.

W tym miejscu wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie podać trzeba, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że w rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie zachodzi. Zadłużenie, będące przedmiotem niniejszego postępowania nie było skierowane do przymusowego dochodzenia. Organy wymienione w ustawie, jako właściwe do stwierdzenia nieściągalności wymaganego obowiązku, (tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego, komornik sądowy) rozstrzygnięcia takiego nie wydały. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do ewentualnego umorzenia zadłużenia, określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Nie można także pominąć okoliczności faktycznej, jaka ma miejsce na gruncie przedmiotowej sprawy, że skarżący jest emerytem i pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego, które może być przedmiotem prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wskazać również należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie").

Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek, spoczywa na dłużniku.

Należy przy tym wskazać, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji, podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny przez organ wyższej instancji, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, zarówno organu I, jak i II instancji stwierdzić należy, że prawidłowo zastosowały one powyższe przepisy.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. W sprawie z urzędu zgromadzono, m.in. akta dotyczące skarżącego, jako płatnika składek, zawierające dokumentację zgłoszeniowo-rozliczeniową; informację z CEIDG oraz informację MOPS w W..

Dodatkowo tut. Sąd zauważa, że analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana również z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył on w toku postępowania. Na dokumenty te składa się: karta informacyjna leczenia w Centrum Radioterapii A. , wystawiona w dniu 5.01.2017r. przez Szpital Specjalistyczny im. [...] w K. sp. z o.o.; zaświadczenie z dnia 30.12.2016r., wystawione przez Szpital Specjalistyczny im. [...] w K. sp. z o.o.; pismo z dnia 13.02.2017r. dot. sytuacji zdrowotnej oraz materialnej skarżącego; potwierdzenie przelewu za abonament N telewizję na kwotę 103,99 zł; potwierdzenie przelewu za abonament telefoniczny na kwotę 143,84 zł; potwierdzenie przelewu za abonament telefonu komórkowego na kwotę 131,20 zł, potwierdzenie przelewu opłaty za gaz na kwotę 37,17 zł; potwierdzenie przelewu opłaty za energię elektryczną na kwotę 102,79 zł; potwierdzenie przelewu opłaty za czynsz na kwotę 488,10 zł; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej; karta informacyjna leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 13.07.2007r. przez Centrum Onkologii - Instytutu im. M. S. - C. Oddział w G.; pismo z dnia 12.10.2015r. skierowane przez Uzdrowisko R. S.A. w [...]; karta informacyjna leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 6.07.2010r. przez Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Chirurgii Ortopedyczne - Urazowej w K.; karta informacyjna, wystawiona w dniu 14.12.2010r. przez Zespół Opieki Zdrowotnej w S. B. Oddział Urologiczny Szpitala Rejonowego; karta informacyjna, wystawiona w dniu 21.08.2013r. przez Zespół Opieki Zdrowotnej w S. B. Oddział Urologiczny; wynik badania - rezonansu magnetycznego wykonanego w dniu 29.09.2009r.; skierowanie do poradni endokrynologicznej, wystawione w dniu 3.11.2016r.; karta informacyjna z leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 12.08.2016r. przez Krakowski Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Chorób Płuc z Pododdziałem Onkologicznym; karta informacyjna z leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 22.08.2016r. przez, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Onkologiczny; karta informacyjna z leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 12.09.2016r. przez Krakowski Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Onkologiczny; karta informacyjna z leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 3.10.2016r. przez Krakowski Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Onkologiczny; karta informacyjna z leczenia szpitalnego, wystawiona w dniu 24.10.2016r. przez Krakowski Szpital Specjalistyczny im. [...] Oddział Onkologiczny; zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku kalendarzowym [...], faktury VAT, wystawione przez Aptekę Rodzinną Centrum Dla Zdrowia w dniu 24.03.2017r., 16.03.2017r.; faktury VAT, wystawione przez M. S.A. w dniu 09.03.2017r.; faktury VAT, wystawione przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" w dniu 06.03.2017r., 27.02.20147r., 23.02.2017r., 13.02.2017r.; faktury VAT, wystawione przez PHU "J. " J. B. w dniu 07.04.2017r.; karta informacyjna leczenia sanatoryjnego, wystawiona w dniu 30.07.201 Ir. Przez F. oraz pismo z dnia 21.06.201 Ir., skierowane przez Sanatorium "[...]".

Obszernie zgromadzony materiał dowodowy świadczy, zdaniem Sądu o wnikliwym postępowaniu organów obu instancji w przedmiotowym zakresie. Na podstawie ww. dowodów organy poczyniły dokładne i prawidłowe ustalenia w kwestii oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, co niewątpliwie ma niebagatelne znaczenie przy rozstrzygnięciach w przedmiocie umorzenia należności.

Jak wynika z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. – skarżący jest emerytem i pobiera z tego tytułu świadczenie z ubezpieczenia społecznego w kwocie 3675,75 zł netto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką L. M.-M., która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 3045,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą 496,03 zł, opłaty eksploatacyjne wynoszą 518,99 zł. Ponadto według oświadczenia, skarżący ponosi wysokie koszty związane z leczeniem. W marcu 2017r. wynosiły one ok. 400,00 zł. Posiada on również inne zobowiązania, według oświadczenia, złożonego w dniu 26 kwietnia 2017r., wynoszą one 328129,85 zł, a według oświadczenia, złożonego w dniu 13 lutego 2017r., wynoszą 28129,85 zł. W toku postępowania nie dostarczono jednak żadnych dokumentów, potwierdzających ich istnienie.

Powyższe ustalenia faktyczne, dokonane na podstawie wnikliwie zebranego materiału dowodowego, Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje za własne.

W świetle powyższego Sąd za zasadne uznaje zbadanie zaskarżonej decyzji I i II instancji w oparciu o rozważenie prawidłowości zastosowania przez organy ubezpieczeniowe, przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu należy mieć na uwadze, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017r., sygn. akt III SA/Łd 529/17).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek, zawartej w ww. rozporządzeniu, na wstępie podać trzeba, że na gruncie regulacji z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie można stwierdzić, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum. W delimitacji znaczenia tego terminu należy bez wątpienia odnieść się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 marca 2017r., sygn. akt I SA/Sz 9/17).

Mając na uwadze powyższe, tut. Sąd stwierdza, że w przedmiotowym przypadku, organy prawidłowo uznały, iż w kontrolowanej sprawie nie zachodzi sytuacja, aby opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiło skarżącego i jego rodzinę, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wykazał on bowiem, że dokonywana systematycznie i w częściach spłata zadłużenia, pozbawi go takiej możliwości. Podkreślenia wymaga, że skarżący jest emerytem i pobiera z tego tytułu stałe świadczenie z ubezpieczenia społecznego w kwocie 3664,93 zł netto miesięcznie, co nie jest kwotą małą, biorąc pod uwagę krajowe standardy życia, oceniane w oparciu o doświadczenie życiowe. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką L. M. - M., która także pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 3045,00 zł. Zauważyć należy, że suma świadczeń małżonków wynosi łącznie 6709,93 zł, co niewątpliwie stanowi niemałą kwotę, nawet przy uwzględnieniu skali ponoszonych wydatków i kosztów leczenia. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat, wynoszą 496,03 zł, opłaty eksploatacyjne wynoszą 518,99 zł. Ponadto według oświadczenia zobowiązany ponosi koszty związane z leczeniem, w marcu 2017r. wynosiły one ok. 400,00 zł.

W tym miejscu Sąd zauważa, że w badanej sprawie, organy nie kwestionują wydatków ponoszonych przez skarżącego na leczenie, jest to bowiem kwestia bezsporna i potwierdzona stosownymi dokumentami, jednakże biorąc pod uwagę powyższe dane liczbowe, wynikające ze zgromadzonego materiału, do dyspozycji skarżącego pozostaje dochód, który zdecydowanie nie kształtuje się na poziomie minimum socjalnego. Wskazać nadto należy, że według skarżącego, posiada on również inne zobowiązania, które według oświadczenia, złożonego w dniu 26 kwietnia 2017r., wynoszą 328129,85 zł, a według oświadczenia złożonego w dniu 13 lutego 2017r., wynoszą 28129,85 zł. Kwestia ta nie została jednak w żaden sposób potwierdzona stosowną dokumentacją.

Oceniając wydatki, jakie ponosi skarżący w kontekście jego miesięcznych dochodów, uznać należy, kierując się powszechnym obrazem standardów życia, że nie kształtują się one na poziomie minimum egzystencji oraz w sposób, który powodowałby sytuację, że opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiałoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zdaniem Sądu, wszystko to potwierdza prawidłowość oceny dokonanej przez organy, że sytuacji skarżącego nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Zakładając nawet spłatę zadłużenia - nie powinna ona wpłynąć na znaczne pogorszenie tej sytuacji. Uiszczanie należności nie musi bowiem nastąpić jednorazowo, ale może być dokonywane w częściach w tym również w formie ratalnej, dostosowanej do jego możliwości płatniczych.

Ponadto skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek, mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie zostały również w tym zakresie przedstawione jakiekolwiek dokumenty, a nadto zauważyć trzeba, że od dnia 30 września 2010r. skarżący faktycznie nie prowadzi już działalności gospodarczej. W tym miejscu podać trzeba, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07). Natomiast sytuacja skarżącego, w jakiej obecnie się znajduje, nie mieści się, zdaniem Sądu w katalogu zdarzeń losowych i nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków, między innymi, zaległych składek wobec ZUS.

Na aprobatę tut. Sądu zasługuje również dokonana przez organy, ocena kolejnej przesłanki zawartej w ww. rozporządzeniu, tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Prawidłowo organy uwzględniły przy wydawaniu swoich rozstrzygnięć, dokumentację medyczną, z której wynikają bezsprzecznie problemy zdrowotne skarżącego. Podkreślić należy jednakże, iż schorzenia te nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego opłacenie składek – otrzymuje on bowiem stałe świadczenie emerytalne. Jak słusznie wskazały organy ubezpieczeniowe, z przepisów prawa wynika, że podstawą umorzenia należności może być jedynie jednoczesne występowanie okoliczności, polegających na złym stanie zdrowia, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i związanym z tym brakiem możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Dotyczy to zatem osób, które są całkowicie pozbawione zarobkowania, a skarżący pobiera stałe świadczenie emerytalne. Mimo całego zrozumienia dla sytuacji zdrowotnej skarżącego, nie sposób stwierdzić w kontrolowanej sprawie, wystąpienia wskazanych wyżej przesłanek.

Dodać należy, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy, będący efektem tej choroby. Przy czym, jako trudny stan majątkowy, rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 września 2015r., sygn. akt I SA/Rz 693/15). Nadto, przesłanka uregulowana w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia nie stanowi o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości osobistego podjęcia pracy, w tym wykonywania robót fizycznych, lecz o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od tego w jakiej faktycznej formie ów dochód miałby zostać osiągnięty (por. wyrok w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014r., sygn. akt III SA/Po 1431/13).

Sąd zauważa, że powyższa przesłanka, wynikająca z omawianego rozporządzenia w przedmiotowej sprawie nie zaistniała z uwagi na stałe świadczenie emerytalne, które pobiera skarżący.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, organy prawidłowo stwierdziły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia.

W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że uznaniowy charakter decyzji dotyczących umorzenia należności, ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotne jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru, dokonujący go organ, uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz, powinna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2009r. o sygn. akt I SA/Sz 593/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie, działanie ZUS mieściło się w zakresie uznania administracyjnego. Ocena sytuacji skarżącego została dokonana w sposób swobodny, zgodnie z zasadami postępowania, nie można jej przypisać miana oceny dowolnej. A klarowny kierunek rozstrzygnięcia został prawidłowo przedstawiony w zaskarżonej decyzji i poparty obszernym materiałem dowodowym.

Z uwagi na powyższe, zarzuty skarżącego, sformułowane w skardze nie mogą zyskać poparcia i uznania Sądu. W tej sytuacji należy w pełni zaaprobować rozumowanie i ocenę organów, które uznały, że w jego przypadku nie stwierdzono okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu przedmiotowych składek. Natomiast w odniesieniu do argumentacji skarżącego, podniesionej na etapie skargi do Sądu oraz w trakcie postępowania sądowego – wskazać należy, że Sąd bada sprawę i kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcia organów na dzień ich wydania, natomiast wszelkie dodatkowe okoliczności, na które powołuje się skarżący, dokonane na etapie postępowania przed Sądem, nie mogą zostać uwzględnione na tym etapie kontroli.

Konkludując wskazać należy, że prawidłowo zatem uznały organy obu instancji, iż aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Ponadto dodać trzeba, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności.

Wobec powyższych okoliczności, wywodów i rozważań – zarzuty skargi uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści niniejszego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu I i II instancji jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.