Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 602/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 44 pkt 2; § 45 ust. 1; § 36, § 35,
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
article: art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2, ust. 2b; art. 22 ust. 1; art. 2 pkt 8; art. 20;
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. T., Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], odmawiającą wprowadzenia zmian w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] – [...] [...], gminy Ś., na podstawie ugody zawartej w dniu [...] grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...] Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. o zniesienie współwłasności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. B. T. poinformowała Starostę [...] o zawarciu w dniu [...] grudnia 2020 r przed Sądem Rejonowym Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. ugody dotyczącej zniesienia współwłasności nieruchomości obejmującej działki nr [...] i [...], położone przy ul. [...] w [...] [...], gmina Ś., przez ich podział i zwróciła się do Starosty [...] o wprowadzenie zmian wynikających z zawartej ugody. Skarżąca przedstawiła odpisy protokołu obejmującego ugodę zawartą w dniu [...] grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...] o zniesienie współwłasności oraz wydanego w tym samym dniu postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. o umorzeniu postępowania w tej sprawie.

Zgodnie z treścią ugody, zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiącej działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha, nabyte na podstawie zasiedzenia stwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...], nastąpiło przez podział nieruchomości zgodnie z opinią biegłego geodety Z. W. z dnia [...] września 2020 r. oraz mapą wpisaną w dniu [...] września 2020 r. do ewidencji pod nr [...], w ten sposób że: J. H. nabyła na własność powstałą w wyniku podziału działkę nr [...], o powierzchni [...] ha oraz działkę nr [...], o powierzchni [...] ha, B. T. nabyła na własność powstałą w wyniku podziału działkę nr [...], o powierzchni [...] ha oraz działkę nr [...], o powierzchni [...] ha, zaś M. i M. małżonkowie B. nabyli na własność, na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej, działkę nr [...], o powierzchni [...] ha oraz działkę nr [...], o powierzchni [...] ha.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta Ś. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmówił wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] – [...] [...], gmina Ś., zmiany na podstawie postanowienia i protokołu ugody o zniesieniu współwłasności z dnia [...] grudnia 2020 r.

Organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. w powiatowym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej Starostwa Powiatowego w Ś. zaewidencjonowano pod nr [...] operat techniczny sporządzony w celu podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha i działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Na mapach z projektem podziału działek przedstawiono następujące zmiany: działka nr [...] o powierzchni [...] ha ulegnie podziałowi na działki nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, natomiast działka nr [...] o powierzchni [...] ha zostanie podzielona na działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Dokumentacja została opracowana na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji z zakresie dróg publicznych (aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 176) na zlecenie Gminy Miejskiej Ś..

Następnie w dniu [...] września 2020 r. w powiatowym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej Starostwa Powiatowego w Ś. zaewidencjonowano pod nr [...] operat techniczny sporządzony do sprawy o sygn. akt I Ns [...] Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś.. Dokumentację na zlecenie tego Sądu sporządził biegły geodeta. Operat zawierał mapę z projektem podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha i działki nr [...] o powierzchni [...] ha. W wykazie zmian danych ewidencyjnych wpisano, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha ulegnie podziałowi na działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, natomiast działka nr [...] o powierzchni [...] ha ulegnie podziałowi na działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. Starosta Ś. poinformował wszystkich współwłaścicieli działek, Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. oraz Gminę Miejską Ś. o fakcie przyjęcia do powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej obu dokumentacji, mających na celu między innymi podział działki nr [...] oraz o tym, że każda z przygotowanych dokumentacji przedstawia różny podział tej samej działki. Organ zwrócił uwagę, by przed wydaniem decyzji lub postanowienia sprawdzić, ewentualnie uaktualnić dokumentację, jeśli będzie taka potrzeba, ponieważ w przeciwnym wypadku nie będzie możliwości wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków jednego z podziałów. W związku z powyższym pismem współwłaściciele działek nr [...] i [...] nie przedstawili swojego stanowiska.

W dniu [...] listopada 2020 r. Starosta Ś. wydał decyzję nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, znak: [...] Wskazaną decyzją został zatwierdzony podział działek nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha zgodnie z operatem nr [...] W dniu [...] stycznia 2021 r. wprowadzono w bazie ewidencji gruntów i budynków gminy Ś. zmianę wynikającą z powyższej decyzji i operatu, polegającą na ujawnieniu podziału działek nr [...] i [...].

Organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2021 r., co skutkowało przeniesieniem prawa własności do działek nr [...], [...] i [...] na Gminę Miejską Ś.. Powyższa zmiana została ujawniona w bazie ewidencji gruntów i budynków w dniu [...] lutego 2021 r. i zostali o niej zawiadomieni dotychczasowi współwłaściciele działek.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Starosta Ś. zawiadomił strony o postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek B. T. z dnia [...] stycznia 2021 r.

Uzasadniając odmowę wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków zmiany objętej wnioskiem skarżącej, organ pierwszej instancji powołał się na przepisy § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393). Organ wskazał, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych. Ponieważ decyzja Starosty [...] nr [...] została wydana przed zawarciem w dniu [...] grudnia 2020 r. ugody i wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt I Ns [...], organ nie miał prawnej i technicznej możliwości, by wprowadzić w bazie ewidencji gruntów i budynków zmianę objętą wnioskiem skarżącej z dnia [...] stycznia 2021 r., w oparciu o przedstawione przez skarżącą dokumenty. Organ zauważył, że dołożył wszelkich starań, by współwłaściciele przedmiotowych działek uzyskali wiedzę o dokumentach mających wpływ na zakończenie sprawy o zniesienie współwłasności i ujawnienie nowego stanu prawnego w bazie ewidencji gruntów i budynków. Oprócz skierowania do współwłaścicieli pisma z dnia [...] września 2020 r., organ informował też biegłego geodetę sądowego o zaistniałej sytuacji. Mimo to biegły geodeta nie uwzględnił w swojej dokumentacji, projektu podziału działek sporządzonego na potrzeby decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji B. T. podniosła, że w dniu [...] grudnia 2020 r. uczestnicy postępowania sądowego nadal mieli swobodne prawo do zawarcia ugody, albowiem według prawa pozostawali współwłaścicielami nieruchomości objętej ugodą. Skarżąca zauważyła, że pomiędzy dniem wydania decyzji z [...] listopada 2020 r., a dniem uzyskania przez tę decyzję cechy ostateczności, to jest dniem [...] stycznia 2021 r., doszło do zmiany stanu faktycznego poprzez uprawomocnienie się postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego w związku z zawarciem ugody sądowej. Wobec tego, jak podniosła skarżąca, decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. nie mogła odnieść skutku, albowiem treść decyzji była nie do pogodzenia z wiążącą treścią ugody. Z tego powodu zmiany objęte decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie mogły być ujawnione. Skarżąca zauważyła, że wielokrotnie zwracała uwagę na prowadzone postępowanie dotyczące zniesienia współwłasności oraz informowała o zawartej ugodzie zarówno ustnie, jak i pisemnie. Wobec tego działała w uzasadnionym przekonaniu, że poprzez zawarcie ugody oraz bieżące informowanie organu administracji zabezpieczy się przed skutkami decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., od której ze wskazanych względów nie wniosła odwołania.

Po rozpatrzeniu odwołania, Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek. Wniosek strony wyznacza granice sprawy podlegającej rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w drodze decyzji. Konsekwencją wszczęcia postępowania na żądanie strony jest związanie organu administracyjnego zakresem tego żądania. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wydać decyzję zgodnie z zakresem żądania wskazanym we wniosku, a w sytuacji gdy sformułowane żądanie nie jest uzasadnione i nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, organ powinien odmówić dokonania zmian objętych wnioskiem strony.

Organ zauważył, że w niniejszej sprawie wniosek skarżącej dotyczył dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów wynikających z zawartej w dniu [...] grudnia 2020 r. ugody sądowej obejmującej zniesienie współwłasności działek nr [...] i nr [...] położonych w [...] [...], gmina Ś.. Jednakże powyższy wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2021 r. nie mógł być zrealizowany, gdyż w dniu [...] stycznia 2021 r. dokonano aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących między innymi działki nr [...] w ten sposób, że w miejsce dotychczasowej działki nr [...] o powierzchni [...] ha wpisano działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Aktualizacji dokonano na podstawie operatu technicznego nr [...] z podziału działek nr [...] i [...], opracowanego w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wskazaną decyzją Starosta zatwierdził podział nieruchomości wyznaczony linią rozgraniczającą teren zgodnie ze wskazanym operatem technicznym oraz potwierdził nabycie z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej Ś. nieruchomości znajdujących się w liniach rozgraniczających teren inwestycji. Wobec tego w dniu [...] lutego 2021 r., w wyniku uzyskania ostateczności decyzji, organ pierwszej instancji dokonał aktualizacji danych podmiotowych w ten sposób, że powstałe w wyniku wskazanego podziału działki nr [...] i [...] przeszły z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej Ś..

Organ odwoławczy podniósł także, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. zlecił Staroście [...] dodatkowe postępowanie wyjaśniające obejmujące informację dotyczącą aktualnego stanu działki nr [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Starosta poinformował, że działka nr [...] widnieje w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako własność Gminy Miejskiej Ś.. Przeniesienie własności nastąpiło na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W ocenie organu pierwszej instancji wprowadzenie zmiany na podstawie części operatu technicznego doprowadzi do jeszcze większej deregulacji stanu prawnego nieruchomości.

Mając na względzie wyniki postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Starosty, że w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków danych wynikających z ugody sądowej działka nr [...] nie widniała w tym rejestrze, natomiast działka nr [...] nie stanowiła własności skarżącej. Organ podkreślił, że na dzień złożenia wniosku przez skarżącą decyzja stanowiąca podstawę wprowadzenia zmiany w ewidencji dla działek nr [...] i [...] była ostateczna.

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej także jako "p.g.k." lub "ustawa") aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje z urzędu lub na wniosek. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji powinna być udokumentowana. O ile dopuszczalne jest prostowanie ewidencji zmierzające do usuwania błędów czy omyłek w ramach pojęcia aktualizacji, o tyle powinno się to odbywać w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych pomyłek. Usunięcie wpisu z ewidencji gruntów następuje w ramach aktualizacji i dokonuje się nową zmianą obowiązującą od momentu jej ujawnienia.

W ocenie organu wniosek skarżącej o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków nie mógł zostać uwzględniony. W postępowaniu o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków na wniosek strony można bowiem wprowadzić do ewidencji jedynie zmiany danych wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Rolą organu ewidencyjnego i organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie jest weryfikacja wcześniejszych wpisów. Takie działanie ma miejsce w trybie weryfikacji danych z urzędu. Zatem skarżąca, chcąc dokonać w niniejszej sprawie zmian w zapisach ewidencji, powinna przedłożyć organowi ewidencyjnemu dokumenty pochodzące z okresu po dacie ostatniego wpisu, które będą wskazywały na odmienny, niż uwidoczniony w ewidencji, stan faktyczny lub prawny. Skarżąca nie przedłożyła jednak dokumentacji odpowiadającej aktualnym zapisom w ewidencji, a wskazywany przez skarżącą zakres zmian nie jest możliwy do wykazania.

Jednocześnie organ odwoławczy przyznał rację skarżącej, że operat ewidencyjny nie jest utrzymywany w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami, a organ pierwszej instancji winien dołożyć wszelkich starań, aby zapisy w ewidencji odzwierciedlały prawidłowy - aktualny - stan prawny nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w zasobie Starostwa Powiatowego w Ś. istnieje drugi dokument przedstawiający odmienny stan prawny przedmiotowej nieruchomości. Starosta Ś., jako przedstawiciel Skarbu Państwa, odpowiada za aktualność danych w ewidencji i powinien podjąć odpowiednie kroki zmierzające do wprowadzenia zmian wynikających z tej dokumentacji, mając na względzie, że dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków muszą znajdować potwierdzenie w odpowiednich dokumentach, którymi są prawomocne orzeczenia sądowe bądź ostateczne decyzje administracyjne.

B. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

I. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wnikliwego zbadania stanu faktycznego i brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące oparciem się na niekompletnej i nierzetelnej dokumentacji, z pominięciem wszystkich okoliczności w sprawie, w tym informacji o istniejącej ugodzie sądowej zawartej przed sądem powszechnym;

II. art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnej, a przede wszystkim obiektywnej, analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów;

III. art. 8 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na podstawie nierzetelnej i niekompletnej dokumentacji, w sposób podważający zaufanie pozostałych stron postępowania do organów władzy publicznej;

IV. art. 11 k.p.a., poprzez brak dążenia do przekonania stron postępowania o zasadności wydania decyzji pomimo niekompletnej i nierzetelnej dokumentacji, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i dokonaniem aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków w sposób sprzeczny z obwiązującym stanem prawnym;

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów o budynków dotyczących m. in. działki nr [...] w oparciu o operat techniczny z podziału działek nr [...] i nr [...] opracowany w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2021 r. W tym samym dniu skarżąca złożyła do organu ugodę sądową z dnia [...] grudnia 2020 r., której przedmiot stanowiło ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Organ w dniu [...] 2020 r. powziął informację o podziale działek, a mimo to pominął tę informację aktualizując w dniu [...] stycznia 2021 r. ewidencję gruntów i budynków. Skarżąca podkreśliła, że w dniu zawarcia ugody sądowej mogła swobodnie dysponować nieruchomością, która w tym dniu stanowiła jej własność. W opisanych okolicznościach organ nie mógł w dniu [...] stycznia 2021 r. dokonać podziału nieruchomości pozostającego w sprzeczności z treścią ugody sądowej, gdyż w tym dniu decyzja nie miała waloru ostateczności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], który w oparciu przepisy art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36, § 44 pkt 2 i § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków odmówił wprowadzenia objętej wnioskiem skarżącej B. T. zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] – [...] [...], gmina Ś., na podstawie zawartej w dniu [...] grudnia 2021 r. w sprawie I Ns [...] Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. ugody dotyczącej zniesienia współwłasności nieruchomości przez podział działek nr [...] i [...] położonych w [...] [...].

Przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.).

Według art. 22 ust. 2 ustawy, podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej.

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. II SA 1728/98 oraz z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00).

Utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, należy do zadań starosty (§ 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio (§ 45 ust. 2 rozporządzenia).

Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych (§ 36 rozporządzenia).

Zatem procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i obejmuje dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1377/14). Dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie są też uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Wymaga jednocześnie podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest jedynie w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego w trybie określonym w § 54 rozporządzenia, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2021 r., sygn. II SA/Rz 768/21 oraz z dnia 12 lipca 2016r., sygn. II SA/Rz 1541/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Sz 689/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Bk 812/13).

Zasadnie także podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przypadku postępowania aktualizacyjnego prowadzonego na wniosek strony, organ jest związany zakresem żądania sformułowanego we wniosku.

Nie budzi wątpliwości, że w świetle wniosku wniesionego w dniu [...] stycznia 2021 r. przez B. T., treścią żądania skarżącej było wprowadzenie w ewidencji gruntów zmiany wynikającej z zawartej w dniu [...] grudnia 2020 r. w sprawie I Ns [...] Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. ugody dotyczącej zniesienia współwłasności nieruchomości obejmującej działki nr [...] i [...], położone w [...] [...], gmina Ś.. W świetle treści ugody, zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział działek nr [...] i [...] zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez biegłego geodetę Z. W., uwidocznionym na mapie zaewidencjonowanej w dniu [...] września 2020 r. pod nr [...] Zgodnie ze wskazanym opracowaniem działka nr [...] została podzielona na działki o numerach: [...], [...] i [...], zaś działka nr [...] została podzielona na działki o numerach: [...], [...] i [...]. Na skutek zniesienia współwłasności: J. H. nabyła na własność działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]) oraz działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]), B. T. nabyła na własność działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]) oraz działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]), zaś M. i M. małżonkowie B. na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej nabyli na własność działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]) oraz działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]).

Trafnie jednak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2021 r. o ujawnienie w ewidencji powyższych danych nie mógł zostać uwzględniony. Przed złożeniem tego wniosku, w dniu [...] stycznia 2021 r., wprowadzono bowiem w ewidencji gruntów zmianę, w następstwie której w jednostce ewidencyjnej Ś., w obrębie 6 – [...] [...] przestała figurować działka nr [...], a w jej miejsce wpisano działki nr: [...], [...], [...] i [...] (zawiadomienie o zmianie nr [...] k. 54-55 tomu I akt administracyjnych).

Zgodnie z treścią zawiadomienia o zmianie z dnia [...] stycznia 2021 r., powyższej zmiany w ewidencji gruntów dokonano na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz sporządzonego na potrzeby tej decyzji operatu nr [...], obejmującego między innymi projekt podziału działki nr [...] na działki nr: [...], [...], [...] i [...]. Jak wynika z treści wskazanej decyzji, została ona wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 176).

W sytuacji, gdy w ewidencji gruntów nie była już wpisana działka nr [...], wszczęte wnioskiem skarżącej postępowanie nie mogło zostać zakończone przez uwzględnienie tego wniosku i dokonanie zgodnie z żądaniem skarżącej zmiany w ewidencji gruntów polegającej na uwidocznieniu podziału działki nr [...] w sposób wynikający z ugody sądowej i opracowanego na potrzeby tej ugody projektu podziału, to jest w sposób odmienny od podziału uwidocznionego już wcześniej w ewidencji na podstawie zmiany dokonanej w dniu [...] stycznia 2021 r. Wniosek skarżącej nie mógł zostać rozpoznany pozytywnie, gdyż organ ewidencyjny nie może rozpoznawać wniosku o wprowadzenie zmian w bazie ewidencji gruntów i budynków w oderwaniu od treści wpisów ujawnionych wcześniej w tej ewidencji. Skoro działka nr [...] nie figurowała już w ewidencji, nie mógł zostać ujawniony jej podział, czego domagała się skarżąca. Żądanie skarżącej było przy tym jasno sformułowane i dotyczyło wyłącznie wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian wynikających z zawartej ugody. Przy tym, co podniesiono już wcześniej, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów.

Zasadne jest także stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej w zakresie ujawnienia zmiany wynikającej z zawartej ugody w odniesieniu do działki nr [...].

Według treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wskazana decyzja potwierdzała nabycie przez Gminę Miejską Ś. z mocy prawa nieruchomości znajdujących się w liniach rozgraniczających teren inwestycji, w tym między innymi działki nr [...]. Stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych skutek nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości w następstwie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej następuje z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Zgodnie z adnotacją na decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. wymieniona decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2021 r., to jest w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o dokonanie w ewidencji gruntów zmiany wynikającej z ugody sądowej zawartej w sprawie I Ns [...].

Powyższa decyzja stanowiła podstawę dokonanej w dniu [...] lutego 2021 r. zmiany w ewidencji gruntów nr [...], polegającej na ujawnieniu Gminy Miejskiej Ś. jako właściciela działki nr [...], a także działek nr [...] i [...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...] (k. 71-76 tomu I akt administracyjnych). Rację ma zaś organ odwoławczy, że fakt dokonania opisanej zmiany uniemożliwiał uwzględnienie wniesionego przez skarżącą wniosku, którego treścią było żądanie ujawnienia zmiany wynikającej z ugody sądowej z dnia [...] grudnia 2021 r., obejmującej zniesienie współwłasności działki nr [...] przez jej podział i w wyniku zniesienia współwłasności przyznanie wydzielonych fizycznie części J. H., B. T. oraz M. i M. małżonkom [...], jako dotychczasowym współwłaścicielom. Stan wynikający z ugody nie stanowił bowiem stanu następczego w stosunku do stanu ujawnionego już w ewidencji gruntów.

W niniejszej sprawie, wszczętej na skutek wniosku skarżącej, nie mogła odnieść oczekiwanego przez stronę skutku podniesiona w skardze argumentacja, akcentująca okoliczność wcześniejszego uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie I Ns [...] i dopiero późniejszego – w dniu [...] stycznia 2021 r. – uzyskania waloru ostateczności przez decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., co jak podnosi skarżąca nie uprawniało organu ewidencyjnego do dokonania w dniu [...] stycznia 2021 r. zmiany w ewidencji gruntów w oparciu o treść powołanej decyzji administracyjnej.

Jeszcze raz wymaga bowiem podkreślenia, że w postępowaniu prowadzonym na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wcześniejsze wpisy na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych. Powtórna ocena wcześniej dokonanych wpisów w ewidencji, w świetle podstaw ich dokonania, jest możliwa jedynie we wszczynanym z urzędu postępowaniu weryfikacyjnym. Organ jest też związany treścią żądania strony, które wyznacza granice rozpoznania sprawy. Słusznie zwrócił na to uwagę organ odwoławczy, który oceniając wniosek skarżącej o dokonanie określonych zmian w ewidencji gruntów musiał kierować się treścią wniosku, a zarazem nie mógł pominąć wpisów już widniejących w ewidencji, które nie podlegały weryfikacji w niniejszym postępowaniu, a stanowiły przeszkodę do uwzględnienia objętego wnioskiem żądania. Jak wynika przy tym z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie kwestionuje stanowiska skarżącej, że operat ewidencyjny nie jest utrzymywany w stanie aktualności. Jednakże weryfikacja wcześniejszych wpisów w ewidencji nie mogła nastąpić w niniejszym postępowaniu.

Z tych samych przyczyn bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostaje argument, że skarżąca już w skierowanym do Burmistrza Miasta Ś. piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Ś. w dniu [...] stycznia 2021 r., informowała o fakcie zniesienia współwłasności działki nr [...] (pismo w tomie II akt administracyjnych).

Chybiony jest zarzut naruszenia w kontrolowanym postępowaniu prawa własności skarżącej. Jak wyjaśniono już wcześniej, wpisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie deklaratoryjny i nie tworzą stanu prawnego. Rolą ewidencji gruntów nie jest również rozstrzyganie sporów dotyczących prawa własności.

Wbrew zarzutom skarżącej zaskarżona decyzja nie narusza zasad wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy, uzupełniony w postępowaniu odwoławczym, jest kompletny i został zgromadzony w sposób wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy odniósł się do argumentów przytoczonych przez skarżącą w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i w ocenie Sądu jest wyczerpujące, zawiera bowiem przedstawienie zgromadzonych dowodów i ich omówienie, odwołuje się do treści obowiązujących i właściwych przepisów ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego, które zostały w sposób prawidłowy zastosowane. Nie doszło tym samym również do naruszenia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z powyższą oceną, nie czyni skargi zasadną. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów zostało uregulowane w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. To te przepisy w pierwszej kolejności regulują zasady postępowania. Stąd też w przypadku postępowania administracyjnego w sprawie ewidencji gruntów nie można, tak jak w przypadku innych postępowań administracyjnych, poprzestać tylko na odwołaniu się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ prawidłowo zastosował właściwe przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Organ zrealizował też obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., wskazując stronom w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. zależne od strony przesłanki, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, a co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Strony nie przedłożyły jednak dodatkowych dowodów w sprawie.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ. Po doręczeniu wniosku pełnomocnik skarżącej oraz uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.