Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1532/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 3, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 118 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2295/21 w sprawie ze skargi B Sp. z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 lipca 2015 r., nr Sp.507.2014 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 2. zasądza od B Sp. z o.o. na rzecz A Sp. z o.o. w Ż. 1400 (jeden tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu skargi B Sp. z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 21 lipca 2015 r., w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z 29 listopada 2013 r. udzielono na rzecz skarżącej prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Butelka" nr Rp.20478, zgłoszonego 12 września 2013 r.

W dniu 21 lipca 2014 r. A Sp. z o.o. w Ż. (dalej: uczestnik) wniosła do Urzędu Patentowego RP sprzeciw wobec tej decyzji, wskazując jako materialnoprawną podstawę żądania unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru m. in. art. 102, art. 103, art. 104 oraz art. 117 ust. 1 i 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.; dalej: pwp).

Decyzją z 21 lipca 2015 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Butelka" nr Rp.20478. Organ stwierdził, że zaistniały przesłanki do unieważnienia spornego prawa z rejestracji na podstawie art. 102 i art. 104 pwp z uwagi na brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję przyjął, że organ naruszył art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: kpa) w związku z art. 256 ust. 1 pwp poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Sąd stwierdził, że w sprawie pierwszorzędne jest ustalenie, czy wzór przeciwstawiony został wcześniej (przed datą pierwszeństwa) publicznie udostępniony w rozumieniu art. 103 ust.1 i ust. 2 pwp. Organ przyjął, że przeciwstawione przez uczestnika wzory przemysłowe (LATTE DI CESENA oraz IFAP) pochodziły sprzed daty zgłoszenia do ochrony spornego wzoru przemysłowego (12 września 2013 r.). To stanowisko nie zostało jednak, zdaniem Sądu, poprzedzone wszechstronną i rzetelną analizą zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd wskazał, że wcześniejsze upublicznienie wzoru to dotarcie do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy. To, czy z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie i czy na podstawie faktów przedstawionych przez uczestnika można uznać, że kręgi te mogły faktycznie wiedzieć o zdarzeniach stanowiących to ujawnienie nie było przedmiotem oceny organu przy badaniu przesłanki nowości. Sąd podkreślił, że udostępnienie publiczne zarzucane danemu wzorowi przemysłowemu każdorazowo należy udowodnić. Musi odnosić się ono do rzeczywistej możliwości ujawnienia wzoru i nie może bazować na prawdopodobieństwie zaistnienia takich okoliczności.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: ppsa).

II

A Sp. z o.o. w Ż., wniosła skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. naruszenie art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137; dalej: pusa) w zw. art. 151 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 256 ust. 1 pwp, a także art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 i 2 pwp, polegające na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli i uwzględnieniu skargi z uwagi na:

a) nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że Urząd Patentowy RP w treści skarżonej decyzji dokonał ustaleń faktycznych z pominięciem wszechstronnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego - w szczególności w zakresie uznania, iż publiczne udostępnienie przeciwstawionych wzorów LATTE Dl CESENA oraz IFAP miało miejsce przed datą zgłoszenia spornego wzoru Rp.20478 (12 września 2013 r.);

b) nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że Urząd Patentowy RP w treści skarżonej decyzji nie przedstawił rzetelnego uzasadnienia swego stanowiska, odpowiadającego wymogom wynikającym z powszechnie obowiązujących przepisów (art. 107 § 3 kpa);

c) zaniechanie przez Sąd I instancji weryfikacji skarżonej decyzji w zakresie prawidłowości dokonania przez UPRP ustaleń, dotyczących daty publicznego udostępniania przeciwstawionych wzorów - w szczególności poprzez zaniechanie analizy wagi dowodowej znaczników czasu zawartych w wydrukach stron internetowych (w obrębie serwisu YouTube oraz www.ifap.it), w tym pozyskanych z wykorzystaniem aplikacji Wayback Machinę;

d) nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że Urząd Patentowy RP zobowiązany był z urzędu do badania, czy strony internetowe, obejmujące wzory przeciwstawione, skierowane były do osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzory te dotyczą;

e) nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że Urząd Patentowy RP zobowiązany był do szczególnie uważnego badania dowodów, stanowiących wydruki określonych treści z internetu, w sytuacji gdy ryzyko manipulacji, w braku powołania się przez uprawnionego B na konkretne fakty sugerujące takie ryzyko, należy tutaj za abstrakcyjne. Ocena dowodów, stanowiących wydruki z internetu, powinna więc być dokonywana na tych samych zasadach, jak ma to miejsce odnośnie pozostałych dowodów.

2. naruszenie art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 3 § 1 i 2 ppsa i art. 190 ppsa, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 §3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp poprzez pominięcie przez Sąd I instancji wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach wyroków z 12 września 2019 r. (sygn. II GSK 2370/17) oraz z 22 czerwca 2021 r. (sygn. II GSK 963/20), zgodnie z którą Sąd I instancji zobowiązany został do ponownego skontrolowania decyzji Urzędu Patentowego RP z 21 lipca 2015 r. (znak: Sp. 507/14) w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Butelka" nr Rp.20478 (zwanego dalej również "spornym wzorem") - w szczególności pod kątem wydania decyzji w zgodzie z obowiązującymi przepisami postępowania (w tym: dokonania przez UPRP dogłębnej i wszechstronnej analizy zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1. art. 80 i art. 107 § 3 kpa), a także istnienia podstaw wskazanych w sprzeciwie A Sp. z o.o. W ocenie skarżącej Sąd meriti zaniechał w szczególności przeprowadzenia analizy skarżonej decyzji w zakresie zasadności przyjęcia, iż wzory przeciwstawione LATTE Dl CESENA oraz IFAP zostały publicznie udostępnione przed datą zgłoszenia spornego wzoru Rp.20478 (12 września 2013 r.).

3. naruszenie art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 3 § 1 i 2 ppsa oraz art. 141 § 4, art. 153 i 193 ppsa, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp - poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności określonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach wyroków z 12 września 2019 r. (sygn. II GSK 2370/17) oraz z 22 czerwca 2021 r. (sygn. II GSK 963/20), stanowiących wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, w tym zwłaszcza w zakresie ponownego skontrolowania decyzji Urzędu Patentowego RP z 21 lipca 2015 r. (znak: Sp. 507/14) w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Butelka" nr Rp.20478 - pod kątem dokonania czynności wskazanych w zarzucie poprzedzającym (pkt. 2 powyżej).

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku uwzględniającego skargę B Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP z 21 lipca 2021 r.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie (w przypadku przyjęcia przez tut. Sąd, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona) lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz (niezależnie od przyjętego rozwiązania) o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną C Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (nabywca spornego wzoru przemysłowego), wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji, którym po raz trzeci uchylono decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Butelka" o numerze Rp. 20478. Poprzednie orzeczenia WSA w Warszawie były uchylane przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 ppsa (wyrok NSA z 12 września 2019 r. sygn. akt II GSK 2370/17 i wyrok z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 963/20).

W takiej sytuacji konieczne jest wskazanie tych zagadnień, które w poprzednich orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały w sposób wiążący przesądzone. Zauważyć zatem należy, że ramy materialnoprawne w rozpoznanej, w trybie postępowania spornego, przez Urząd Patentowy sprawie, wyznaczał wskazany jako podstawa sprzeciwu przepis art. 102 ust. 1 pwp. Zgodnie z tym przepisem wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wyrobu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, faktury lub materiał wytworu oraz przez ornamentacje. Indywidualny charakter wzoru przemysłowego (to kwestionował składający sprzeciw) definiuje z kolei art. 104 pwp, stanowiąc w ust.1, że wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według, której oznacza się pierwszeństwo. W myśl natomiast ust. 2 przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej.

W uzasadnieniu ocenianej przez Sąd I instancji decyzji Urząd Patentowy przyjął, że za zorientowanego uczestnika należy uznać przede wszystkim odbiorców - hurtowników i przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą mleka w butelkach, a także istotną część konsumentów, szczególnie tych, którzy w sposób stały korzystają z tego rodzaju wytworów (butelek z mlekiem).

Z kolei odnosząc się do zakresu swobody twórczej Urząd Patentowy opierając się m.in. na wzorach butelek zgłoszonych do ochrony stwierdził że "w tym zakresie występują znaczące możliwości patentowe" i stanowisko to szeroko uzasadnił.

Kontrolując pierwszy wyrok Sądu I instancji, uchylający zaskarżoną decyzje UP o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (wyrok z 28 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 413/16) Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 września 2019 r. uwzględnił zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do błędnego przyjęcia i niedostatecznego uzasadnienia wzorca zorientowanego użytkownika i zakresu swobody twórczej i przesądził, że stanowisko Urzędu Patentowego w obu tych kwestiach było prawidłowe.

Zagadnieniem pozostającym zatem do rozstrzygnięcia przy kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego pozostawała ocena, czy zgodne z prawem ustalono, że przed datą, według której oznaczono pierwszeństwo (12 września 2013 r.) udostępniono publicznie wzór przeciwstawny. Strona składająca sprzeciw dla wykazania daty ujawnienia przeciwstawnego wzoru przemysłowego przedłożyła w toku postępowania spornego szereg materiałów stanowiących wydruki ze stron internetowych, jak i filmy pochodzące z tego samego źródła. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyroku z 12 września 2019 r. uznał, że pominięcie przez Sąd I instancji dowodów pochodzących z internetu, mających wykazać publiczne udostępnienie przeciwstawnych wzorów przed datą zgłoszenia do UP spornego wzoru, było istotnym naruszeniem prawa. Zaniechanie skontrolowania decyzji w zakresie wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny skutkowało uchyleniem kolejnego wyroku WSA w Warszawie wydanego w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2021 r. uznał bowiem za zasadny zarzut naruszenia art. 190 ppsa.

Przechodząc do wyroku Sądu I instancji będącym przedmiotem rozpoznawanej obecnie skargi kasacyjnej wskazać najpierw należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wnoszącej skargę kasacyjną, iż ponownie doszło do naruszenia art. 190 ppsa. Sąd I instancji we wskazanym powyżej zakresie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania uznając, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, aczkolwiek zgodzić się należy z Sądem I instancji co do pewnych deficytów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, to stwierdzone uchybienie nie miało i nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy faktycznie wskazał wszystkie dowody, jakie przedłożył wnoszący sprzeciw, a zatem zarówno wydruki z internetu poświadczone notarialnie, wypis aktu notarialnego, płytę cd z filmami, oświadczenie Wojciecha Głowackiego. Przyjął jednakże za przeciwstawny, świadczący o braku indywidualnego charakteru dla spornego wzoru przemysłowego, wzór o nazwie LATTE DI CESENA udostępniony na portalu YouTube w dniu 1 lutego 2013 r. oraz opublikowany na tym portalu w tej samej dacie film "Spot2012 della Centrale del Latte di Cesena". Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji dodatkowo Kolegium uwzględniło butelkę o nazwie IFPA (jest to równocześnie producent butelek na mleko o tej nazwie), której zdjęcie opublikowano 22 czerwca 2013 r.

Niewątpliwie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do pozostałych dowodów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw, jednakże w sytuacji, gdy uznał wyżej wskazane dowody za wystarczające, a wszak pochodzą one sprzed daty oznaczonej jako data pierwszeństwa spornego wzoru (12 września 2013 r.) to zaniechanie to nie miało żadnego wpływu na wynik postępowania spornego. W tym też kontekście za nie trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji co do naruszenia art. art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp w zakresie obejmującym pominięcie stanowiska wówczas uprawnionego do wzoru przemysłowego kwestionującego moc dowodową materiału złożonego przez wnoszącego sprzeciw. To kwestionowanie materiału dowodowego dotyczyło bowiem tych materiałów dowodowych, które nie stanowiły podstawy do przyjęcia przez organ braku przesłanki indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego.

Nie znajduje także uzasadnienie stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do zaniechania przez organ oceny spełnienia przesłanki upublicznienia wzoru poprzez jego dotarcie do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy. Sąd I instancji ponownie myli przesłankę nowości wzoru z przesłanką jego indywidualnego charakteru.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowość stanowiska Urzędu Patentowego co do podobieństwa porównywalnych wzorów. Sporny wzór i przeciwstawne wzory IFAP i LATTE DI CESENA mają wygląd, jak wskazał organ "niemal identyczny", a jedyne różnice odnoszące się do karbowania w dolnej części butelki nie wpływają na odbiór zorientowanego użytkownika.

Odnosząc się do stanowiska zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną zwrócić należy jedynie uwagę na fakty znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, a pominięte przez autora tego pisma procesowego. Na mocy umowy z 5 sierpnia 2019 r. uprawniony z rejestracji wzoru przemysłowego (B Sp. z o.o.) przeniósł prawo na sporny wzór na rzecz spółki C, o czym nabywca prawa poinformował Sąd I instancji i został uznany za uczestnika postępowania. Jednakże ostateczną i prawomocną decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z dniem 12 września 2018 r. (a zatem z datą sprzed zawarcia umowy przeniesienia). Natomiast decyzją z 29 kwietnia 2022 r. (również prawomocną) Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawie wniosku C Spółki z o.o. o dokonanie zmiany uprawnionego do prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Mając na uwadze treść art. 67 ust. 3 w związku z art. 118 ust. 1 pwp Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uprawnionym do prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, w okresie obowiązywania tego prawa, był jedynie zgłaszający wzór do ochrony (B Sp. z o.o.).

Powracając do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny z przyczyn wskazanych w tym uzasadnieniu za usprawiedliwione uznał te jej zarzuty, które zarzucają Sądowi I instancji nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Urzędu Patentowego narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za nieusprawiedliwiony, o czym już była mowa, uznał natomiast powiązany z nimi zarzut (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) naruszenia art.190 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też stanowiska skarżącej kasacyjnie, co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ppsa (powiązany z art. 193 ppsa). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszelkie elementy wskazane w tym przepisie i poddaje się kontroli instancyjne.

Uznając, że zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej, z przyczyn podanych powyżej, w tym obejmujących przesądzenie istotnych w sprawie okoliczności materialnoprawnych sprawy w poprzednich wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający uznał istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną i rozpoznał skargę. Oceniając zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pozostaje ona w zgodzie z przepisami prawa materialnego, a naruszenie przepisów postępowania odnoszących się do wymogu uzasadnienia decyzji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa uchylił zaskarżony wyrok i w oparciu o art. 151 ppsa oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).