Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 67/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Anna Lech NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta R. a Burmistrzem M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta R. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy z wniosku L. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 lipca 2007 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. na podstawie art. 22 ust. 1 Kodeksu podstępowania administracyjnego w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową między Gminą Miasta R. a Gminą M. dotyczącą wniosku L. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podano, iż w dniu [...] kwietnia 2007 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek L. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej na terenie miasta R.. Na dzień składania wniosku L. S. zamieszkuje w M. przy ul. [...], gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy do dnia [...] stycznia 2010 roku. L. S. pobiera świadczenia pieniężne tj. zasiłek stały i pielęgnacyjny przyznane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w M. na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół d/s orzekania o stopniu Niepełnosprawności w P..

Organ podniósł, iż na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Art. 25 Kodeksu cywilnego stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż miejscem zamieszkania L. S. jest Gmina M., gdyż tam koncentruje się jego aktywność życiowa.

Z uwagi na powyższe Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R., uznając się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku, postanowieniem z dnia [...] przesłał wniosek wraz z dokumentacją do Ośrodka Pomocy Społecznej w M..

W odpowiedzi z dnia [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w M. uznał się za niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy L. S. z uwagi na fakt, że wnioskodawca zameldowany jest na pobyt stały w R. przy ul. [...], a pobyt L. S. w M. nie ma charakteru stałego, gdyż przebywa tam wyłącznie z przyczyn rodzinnych. Zdaniem Ośrodka Pomocy Społecznej w M. umieszczenie L. S. w domu pomocy społecznej nie jest sprawą niecierpiącą zwłoki. Z tych przyczyn wydanie skierowania do domu pomocy społecznej winno należeć do gminy właściwej według miejsca zamieszkania, którą jest miasto R..

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. podtrzymuje stanowisko, iż jest niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku L. S..

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. wskazał, iż zgodnie z art. 101 ust. 3-4 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w formie zasiłku stałego oraz zasiłków celowych udzielana jest w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Podniesiono, iż z informacji uzyskanych od L. S. wynika, że pobyt na terenie gminy M. jest czasowy i wynika z trudnej sytuacji rodzinnej spowodowanej chorobą psychiczną matki oraz przebywaniem w mieszkaniu przy ul. [...] w R. nielegalnie, nigdzie niepracującym bratem, utrzymującym się z renty matki.

W piśmie z dnia [...] września 2007 r. L. S. wskazał, iż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, jest człowiekiem niepełnosprawnym, o złym stanie zdrowia. Podał, iż zamieszkuje w wynajętym pokoju, co związane jest z kosztami i opłatami, na które go nie stać zwłaszcza, że pobiera zasiłek wyrównawczy w kwocie [...] zł. Podniósł, iż jest zameldowany na pobyt stały w R. w lokalu, którego najemcą jest matka M. S. (osoba chora); wspólnie z M. S. zamieszkuje bez zameldowania A. S., który egzystuje kosztem matki. L. S. stwierdził, iż z tych przyczyn konieczne jest umieszczenie zainteresowanego w Domu Pomocy Społecznej. Do pisma załączono kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności L. S. i kopię decyzji z dnia [...] kwietnia 1993 r., Nr [...] w przedmiocie przydzielenia M. S. lokalu zamiennego nr [...] przy ul. [...] w R..

Nadto w piśmie z dnia [...] października 2007 r. L. S. poinformował, iż pragnie zamieszkać w Domu Pomocy Społecznej w R., gdyż umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w województwie w. niekorzystnie wpłynie na jego zdrowie psychiczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowy spór pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego ma charakter sporu o właściwość, a ponieważ organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, właściwy do jego rozstrzygnięcia jest Naczelny Sąd Administracyjny - art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a." i art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki (...), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w ust. 3, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37 - 42 i 47 - 50. A zatem nie dotyczy to spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej.

Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej - art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2005 roku, I OW 163/05, LEX nr 192132 ).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". W tej sytuacji należy odnieść się do pojęcia "miejsca zamieszkania" zdefiniowanego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus), przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terenie decyduje takie przebywanie, które ma cechy założenia w tejże miejscowości ośrodka (centrum) swoich osobistych i majątkowych interesów.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, iż miejscem zamieszkania L. S. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego jest R.. L. S. przebywa wprawdzie w M., lecz jest tam zameldowany jedynie na pobyt czasowy i nie deklaruje zamiaru przebywania w tej miejscowości na stałe. Zamiaru stałego pobytu L. S. nie można wyprowadzać z faktu wynajęcia lokalu mieszkalnego i zameldowania na pobyt czasowy w M., tym bardziej, iż zainteresowany jednoznacznie stwierdza, że nie jest w stanie dalej opłacać czynszu za ten lokal, nie ma w tej miejscowości osób bliskich i umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w województwie w. niekorzystnie wpłynie na jego zdrowie psychiczne.

Zaznaczyć należy, iż od pojęcia "zamieszkanie" należy odróżnić pojęcie "pobyt". W świetle materiału dowodowego sprawy M. stanowi jedynie miejsce pobytu zainteresowanego.

Okoliczność, iż Ośrodek Pomocy Społecznej w M. przyznał zainteresowanemu zasiłki z pomocy społecznej, nie świadczy, iż Burmistrz M. z tej tylko przyczyny stał się organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Jak już wyżej zaznaczono, z mocy art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w sprawach niecierpiących zwłoki, a dotyczących przyznania świadczeń wymienionych w art. 37 - 42 i 47 - 50 ustawy, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Przyznanie takich świadczeń przez organ gminy miejsca pobytu danej osoby nie zmienia właściwości organu w sprawie o umieszczenie w domu pomocy społecznej tj. nie niweczy właściwości organu gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej.

W tej sytuacji należy uznać, iż miejscem zamieszkania L. S. jest R., a w związku z tym organem właściwym do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej - zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - jest Prezydent Miasta R..

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w postanowieniu.