Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 992/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 3, 3a i 3b, par. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 96 poz 861
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu,  które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na akt Starosty z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 992/16

UZASADNIENIE

W dniu [...] w realizacji wniosku A. B. z dnia [...] marca 2013 r. i w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt III SA 553/13 poprzedniego wydanego w tej sprawie aktu, Starosta Z. odmówił przyznania dofinansowania ze środków PFRON do zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej.

W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowe urządzenia nie są funkcjonalnie przystosowane do obsługi przez osobę niepełnosprawną o stopniu niepełnosprawności jak u wnioskodawcy, a nadto są to urządzenia przydatne w każdym gospodarstwie domowym. Tymczasem dofinansowany sprzęt powinien być funkcjonalnie przystosowany do obsługi przez osobę niepełnosprawną o określonych dysfunkcjach, tak aby rzeczywiście likwidować barierę techniczną. Organ podkreślił, że wprawdzie wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, posiada wadę wzroku, to jednak nie jest osobą niewidomą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Dzięki soczewkom, może normalnie funkcjonować i korzystać także z urządzeń gospodarstwa domowego. Jest osobą pracującą, samodzielnie prowadzi samochód. W tych okolicznościach dofinansowanie prowadziłoby zdaniem organu wyłącznie do nieprzewidzianego przepisami ustawy podniesienia standardu wyposażenia mieszkania rodziny wnioskodawcy.

W dniu [...] grudnia 2015 r. A. B. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania i – zawartą w tym samym piśmie – skargę na wydany przez Starostę Z. w dniu [...] akt. Niniejsza skarga została wyłączona do odrębnego postępowania. W ramach skargi A. B. wniósł o stwierdzenie, że odmowa dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier technicznych na zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej, wyrażona w piśmie z dnia [...] listopada 2015r. oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. przez Starostę Z. narusza prawo materialne, tj. ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721 ze zm.) oraz akt wykonawczy do ustawy - rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (pkt 2 skargi) oraz o uchylenie w całości pisma z dnia 10 listopada 2015r. oraz w pisma z dnia 1 grudnia 2015r. i zobowiązanie organu do przyznania dofinansowania (pkt 3 skargi). Skarżący podkreślił w szczególności, że wydane rozstrzygnięcie nie spełnia warunków formalnych, bowiem winno zapaść w formie decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o dofinansowanie został złożony w dniu [...] marca 2013r. Został on pierwotnie rozstrzygnięty negatywnie w piśmie Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 553/13 uchylił ten akt, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt II GSK 482/14 oddalił skargę kasacyjną organu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że stanowiska organu o braku prawnych możliwości dofinansowania zakupu wnioskowanego sprzętu AGD nie sposób zaakceptować ani z punktu widzenia przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ani rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Nie uwzględnia ono też dowodów zebranych w sprawie, wskazujących na znaczny stopień niepełnosprawności wnioskodawcy, a z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2013 r. wynika dodatkowo, że zmywarka do naczyń i pralka automatyczna są urządzeniami, które likwidują ograniczającą go barierę techniczną. Podkreślono, że organ nie jest uprawniony, by z góry zakładać, że dofinansowanie do zakupu tych urządzeń nie podlega regulacji określonej w/w ustawą i rozporządzeniem. Winien on natomiast odnieść się do problemu, z jakim boryka się sam skarżący.

W skardze skarżący podkreślił, że w dniu [...] października 2015r. złożył aktualne zaświadczenie lekarskie od specjalisty, z którego jednoznacznie wynika, że pralka automatyczna oraz zmywarka do naczyń są mu niezbędne do wykonywania codziennych podstawowych czynności. Pomimo tego Starosta zweryfikował wniosek o dofinansowanie negatywnie.

Skarżący wyjaśnił, że z soczewek korzysta jedynie sporadycznie. Nie posiada żadnych zaległości wobec Funduszu, a w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku nie był stroną umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu, rozwiązanej z przyczyn leżących po jego stronie oraz w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku nie uzyskał odpowiednio na te cele dofinansowania ze środków Funduszu. Spełnia też wymóg z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w zakresie przeciętnego miesięcznego dochodu. Dlatego w jego ocenie nie było podstaw prawnych do odmowy przyznania dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę Starosta Z. wniósł o jej oddalenie.

Organ podkreślił, że wnioski w przedmiocie dofinansowania Starosta Z. rozpatruje po uprzednim ich zaopiniowaniu przez powołaną przez Starostę zarządzeniem nr [...] z dnia [...] roku Komisję opiniującą wnioski osób niepełnosprawnych ubiegających się o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Po zapoznaniu się z przedmiotową opinią Komisji, w oparciu o złożoną dokumentację i okoliczności sprawy oraz po rozważeniu przepisów prawa Starosta Z. uznał, że brak jest podstaw do przyznania żądanego dofinansowania. Sam fakt posiadania przez osobę ubiegającą się o dofinansowanie likwidacji barier technicznych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stawia tę osobę tylko w szerokim kręgu osób uprawnionych, jednak ten krąg osób uprawnionych zawęża się określeniem ustawowym: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności." Żądanie dofinansowania zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej nie znajduje uzasadnienia w powyższym przepisie ustawy. Przedmiotowe urządzenia nie likwidują barier technicznych w przypadku skarżącego, bowiem żadne bariery techniczne, które miałyby te urządzenia zlikwidować w przypadku A. B. nie występują. Urządzenia te nie są też funkcjonalnie przystosowane do obsługi przez osobę niepełnosprawną z dysfunkcją narządu wzroku występującą u skarżącego, ponadto są to urządzenia przydatne w każdym gospodarstwie domowym ułatwiające funkcjonowanie każdej osobie prowadzącej gospodarstwo domowe, zarówno osobie niepełnosprawnej jak i pełnosprawnej. Skarżący zamieszkuje wraz ze swoją 4 - osobową rodziną i nic nie stoi na przeszkodzie żeby członkowie rodziny wypełniali obowiązki domowe w zakresie prania i mycia naczyń.

Organ wskazał, że A. B. otrzymał dotychczas dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do następujących urządzeń: w 2000 r. do zakupu radiomagnetofonu w wysokości 476,00 zł, w 2001 r. do zakupu telefonu komórkowego z wybieraniem głosowym w wysokości 584,00 zł i w ramach programu "Komputer dla Homera" do zakupu podstawowego sprzętu komputerowego w wysokości 5.600,00 zł, w 2007 r. w ramach programu "Komputer dla Homera" do zakupu podstawowego sprzętu komputerowego (laptop, drukarka przenośna, program Office) i specjalistycznego sprzętu komputerowego (skaner, projektor, program powiększająco - udźwiękawiający, syntezator mowy, kolorowa lupa elektroniczna) w wysokości 17.002,00 zł, w 2008 r. w ramach programu "Sprawny Dojazd" do zakupu używanego samochodu w wysokości 22.458,00 zł, w 2012 r. do zakupu dwóch soczewek kontaktowych w wysokości 900,00 zł, w 2013r. w ramach programu "Aktywny Samorząd" do zakupu komputera (monitor, program powiększająco - udźwiękawiający, lupa elektroniczna) w wysokości 9.970,20 zł, w 2014 r. do zakupu dwóch soczewek kontaktowych w wysokości 700,00 zł, w 2015r. do zakupu dwóch soczewek kontaktowych w wysokości 699,99 zł.

W zakresie zarzutu formalnego dotyczącego niezałatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej organ wskazał, że sposób załatwienia sprawy z wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uregulowany został wyraźnie w § 12 ust. 3b i § 14 rozporządzenia, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Przepisy te wyraźnie przewidują inną formę załatwienia sprawy, niż wydanie decyzji, nie zachodzi zatem podstawa do stosowania w tym zakresie przepisów KPA dotyczących decyzji jako formy załatwienia sprawy administracyjnej. Takie stanowisko zaprezentował też Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 07 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 553/13 oraz w wyrokach z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 616/14 i z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 733/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – podlegała czynność organu - Starosty Z. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) na likwidację barier technicznych. Skarga dotyczy zatem aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga fakt, że chociaż aktualne orzecznictwo opowiada się za poglądem, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie do likwidacji barier technicznych (oraz innych form dofinansowania, do których stosuje się § 12 rozporządzenia) winno otrzymać formę decyzji administracyjnej, w niniejszej sprawie – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. – organ administracyjny, a za nim również Sąd rozpoznający sprawę, pozostają związani oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 553/13. Zgodnie z wyrażonym tam poglądem, w sprawie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Związanie sądu oceną prawną zawartą w wyroku oznacza, że wywiera on skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również (a nawet przede wszystkim) z jego uzasadnienia.

W terminie "ocena prawna" mieści się głównie wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie.

Naruszenie przez organ administracji publicznej przepisu art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).

Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu. Związanie to oznacza dla sądu, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, zaś jako podstawowe kryterium kontroli decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien on przyjąć sposób, w jaki organ wykonał wytyczne sądu i podporządkował się wyrażonej przezeń ocenie prawnej.

Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 20 października 2011 r. II FSK 1057/11 (LEX nr 1069805) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznanej sprawie.

Podkreślić także należy, że jeżeli strona nie zgadza się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, to powinna zakwestionować w drodze zastosowania odpowiedniego środka odwoławczego to orzeczenie, w którym zawarte są ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie bowiem wiążące wobec wszystkich organów wskazanych w art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Mając powyższe na uwadze zarówno organy podatkowe jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną zawartą w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oznacza to również bezzasadność zarzutów zgłaszanych w omawianym zakresie przez skarżącego.

Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

W niniejszej sprawie skarga strony dotyczy aktu Starosty Z. Zgodnie z art. 52 § 4 p.p.s.a. skarżący był zobowiązany przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ (Starostę Z.) do usunięcia naruszenia prawa. Tak też się stało w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r.

W takim przypadku, skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a.).

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 52 § 4 p.p.s.a., nie jest instytucją postępowania administracyjnego (nie jest środkiem zaskarżenia), lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi zatem realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W niniejszej sprawie organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z dnia 1 grudnia 2015 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 grudnia 2015 r. Skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania w dniu 31 grudnia 2015 r., a zatem w ustawowym terminie wskazanym w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Dokonując zatem weryfikacji zaskarżonego aktu Starosty Z. w zakresie realizacji oceny prawnej i wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w powołanym wyroku z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 553/13 należy stwierdzić, że organ wykonał nałożone na niego wytyczne.

W podstawie rozstrzygnięcia przywołał zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 2002 r. Wprawdzie w uzasadnieniu stanowiska powtórzył w części argumentację zakwestionowaną przez Sąd we wskazanym wyroku (ponownie bowiem stwierdził, że zmywarka do naczyń i pralka automatyczna nie są urządzeniami, które mogą powodować likwidację jakichkolwiek barier, w tym barier technicznych, bowiem są przedmiotami powszechnego użytku i służą użyciu przez każdą osobę, niezależnie od posiadanego lub nie, stopnia niepełnosprawności), jednak uzupełnił ją o dodatkowe, kluczowe oceny i twierdzenia, które przesądzają o prawidłowości rozstrzygnięcia.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydany na jej podstawie akt wykonawczy – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r., nie zawierają zamkniętego katalogu prac i urządzeń mieszczących się w zakresie pojęcia "likwidacji barier technicznych". Może to zatem być również (zależnie od okoliczności konkretnego wypadku) zakup sprzętów używanych także przez osoby zdrowe, jeśli ich brak staje się istotną barierą dla osoby chorej.

Możliwość dofinansowania w celu likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych przewidziana została w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit.d ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa), który stanowi, że do zadań powiatu należy między innymi dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.

Określenie trybu postępowania i zasad dofinansowania ze środków Funduszu zadań powiatu, wymienionych w art. 35a ust. 1 ustawy, powierzone zostało ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, który upoważniony został do wydania w tym zakresie rozporządzenia na podstawie art. 35a ust. 4 ustawy.

Wydane w wykonaniu delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: rozporządzenie), reguluje szczegółowo zasady ubiegania się o poszczególne rodzaje dofinansowania, wymagania jakie spełnić muszą podmioty ubiegające się o dofinansowanie oraz tryb postępowania organów rozpatrujących wnioski o dofinansowanie.

W § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wskazano, iż o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Dofinansowanie następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Wymagania wniosku o dofinansowanie, dokumenty, które powinny być do wniosku dołączone i terminy składania wniosków, określone zostały w § 11 i § 12 ust. 1-2 rozporządzenia.

Dalszy tryb postępowania określony został w § 12 ust. 3-5 rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 3a, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (wyjątek stanowi wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku).

O sposobie rozpatrzenia wniosku właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3b rozporządzenia).

Natomiast podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi – zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia – umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym. Umowa określa w szczególności rodzaj zadania podlegającego dofinansowaniu, wysokość środków Funduszu przyznanych na realizację zadania, termin rozpoczęcia realizacji zadania, zakres i sposób realizacji umowy, warunki i termin wypowiedzenia umowy, warunki rozwiązania umowy i zwrotu niewykorzystanych środków Funduszu, sposób sprawowania kontroli wykorzystania środków Funduszu, sposób rozliczenia oraz zestawienie dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków Funduszu.

Z przedstawionego unormowania ustawowego oraz przepisów wykonawczych do ustawy wynika, że dofinansowanie likwidacji barier technicznych, o których mowa w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia następuje w drodze umowy, zawarcie której poprzedzone jest postępowaniem przeprowadzanym przez właściwy organ, mającym na celu zgromadzenie wymaganych dokumentów, ustalenie uprawnień do dofinansowania i zbadanie przesłanek określonych w § 6 rozporządzenia, a więc dokonanie oceny, czy dofinansowanie określonego urządzenia lub sprzętu jest uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności i umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem.

Postępowanie poprzedzające zawarcie umowy kończy się informacją o sposobie rozpatrzenia wniosku, skierowaną do wnioskodawcy. Przepis § 12 ust. 3b rozporządzenia nie precyzuje, co informacja ta powinna zawierać, jest jednak oczywiste, że wnioskodawca powinien być poinformowany nie tylko o odmowie uwzględnienia jego wniosku o dofinansowanie, ale też motywach jakimi kierował się organ (konstatacja zgodna ze wskazaniami wynikającymi z prawomocnego wyroku WSA).

Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie, czy wnioskowane dofinansowanie do zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej, kwalifikują tego rodzaju sprzęt się jako likwidujący bariery występujące u skarżącego.

Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. o dofinansowanie w całości lub w części ze środków PFRON w celu likwidacji barier technicznych może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności. O taką pomoc mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, a więc osoby, u których stwierdzono jeden z trzech stopni niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany lub lekki. Wynika z tego, że posiadany przez skarżącego stopień niepełnosprawności (znaczny, od dnia 10 sierpnia 1998 r. na stałe, ze stwierdzoną całkowitą niezdolnością do pracy), daje mu – co do zasady – uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej.

Jak słusznie podkreślił organ, rodzaj niepełnosprawności nie pozostaje obojętny przy ocenie, czy deklarowany sposób przeznaczenia środków objętych wnioskiem o dofinansowanie należy do kategorii likwidujących bariery architektoniczne, w komunikowaniu się i techniczne, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych (wyrok WSA z dnia 13 października 2015 r., III SA/Lu733/15).

U skarżącego – jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2009 r. – stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności o przyczynach tkwiących w schorzeniach wzroku. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2015 r., złożonego przez skarżącego wynika, że wskazane we wniosku urządzenia są niezbędne pacjentowi, ponieważ usprawnią wykonywanie codziennych podstawowych czynności. Na zaświadczenie to powołał się również skarżący w skardze do Sądu podkreślając, że lekarz sprawujący nad nim opiekę medyczną dużo lepiej zna jego ograniczenia i potrzeby, niż organ administracji. Zasugerował tym samym, ze wskazana dokumentacja winna być dla organu wiążąca.

Dokumentacja medyczna (w tym zaświadczenie od właściwego lekarza prowadzącego) stanowi wprawdzie główny dowód (najbardziej obiektywny) w sprawach o dofinansowanie ze środków PFRON, jednak dotyczy on wyłącznie oceny stanu zdrowia i związanych z nim ograniczeń wnioskodawcy, które w sprawie nie były kwestionowane. Oznacza to, że wskazane w opinii lekarza stwierdzenie, iż wymienione we wniosku o dofinansowanie urządzenia są niezbędne, bowiem usprawnią codzienne czynności wnioskodawcy, nie jest dla organu wiążące. Jest on zobowiązany do wszechstronnej, opartej na zasadzie swobodnej oceny, analizy zgromadzonego materiału dowodowego przez pryzmat przesłanek koniecznych dla przyznania dofinansowania, którymi są nie tylko względy zdrowotne. W postępowaniu tym strona, ubiegająca się o dofinansowanie, zgodnie z zasadą, iż dowód obciąża tego, kto z określonych twierdzeń wywodzi dla siebie skutki prawne, jest zobowiązana do współdziałania z organem i złożenia wszystkich niezbędnych dowodów, znajdujących się w jej dyspozycji. Taki rozkład ciężaru dowodzenia kształtują realia sprawy, w której pełną wiedzę o okolicznościach faktycznych istotnych dla sprawy posiada wnioskodawca, organ zaś jest zobowiązany okoliczności te ustalić i poddać ocenie prawnej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2015 r. w sprawie II GSK2123/14, zgodnie z językowym znaczeniem "bariera" oznacza m.in. naturalną przeszkodę, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się oraz rzecz, która utrudnia powstanie jakiegoś zjawiska lub sytuacji.

Zatem dla ustalenia, że w danym przypadku mamy do czynienia z istnieniem barier technicznych ustalić należy, jaki charakter ma niepełnosprawność wnioskodawcy i czy jest ona tego rodzaju, że powoduje istnienie barier tego rodzaju. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika wprawdzie, by skarżący był osobą niemą, jednak posiada znaczny stopień niepełnosprawności w zakresie narządu wzroku. Bez wątpienia powoduje to ograniczenia w codziennym życiu, co wynika również z zasad doświadczenia życiowego. Niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko organu, że w świetle zebranego materiału dowodowego opisane we wniosku urządzenia nie są uzasadnione potrzebami skarżącego, wynikającymi z jego niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca porusza się samodzielnie, korzysta z samochodu, używa soczewek kontaktowych (choć zastrzegł, że z uwagi na inne dolegliwości – jedynie sporadycznie). We wspólnym gospodarstwie domowym funkcjonuje dodatkowo jego żona i dwie córki, które bez wątpienia stanowią pomoc w życiu codziennym i podejmowaniu podstawowych czynności, jak pranie czy sprzątanie. Pomimo przeciwskazań zdrowotnych, wnioskodawca podjął nadto zatrudnienie, co również świadczy o jego samodzielności. Pomimo podjętych działań organu w zakresie zlecenia wywiadu środowiskowego w rodzinie A. B. na okoliczność jego sytuacji życiowej, warunków materialno – bytowych, stanu zdrowia członków rodziny oraz wyposażenia w sprzęt gospodarstwa domowego, wnioskodawca odmówił zgody na tę czynność. Nie sposób zatem uznać, że wnioskowane dofinansowanie istotnie dotyczy likwidacji jakiejkolwiek bariery technicznej, bowiem z uwagi na brak współdziałania wnioskodawcy z organem nie ustalono, czy jego celem jest nabycie sprzętu, którym do tej pory nie dysponował, czy też wyłącznie wymiana istniejącego sprzętu na nowy, a jeśli tak – to z jakich względów. Jest to tym istotniejsze, że wskazane przez skarżącego urządzenia AGD znajdują się w powszechnej sprzedaży i posiadają standardowe wyposażenie, w żaden sposób nie dostosowane do potrzeb osób z ograniczeniami narządu wzroku.

W takiej sytuacji nie sposób zakwestionować stanowiska organu, iż przyznanie dofinansowania nie służyłoby likwidacji bariery technicznej, a wyłącznie podniesieniu standardu mieszkania, które nie może być w omawianym trybie finansowane.

W konsekwencji należało stwierdzić, że organ administracji nie naruszył przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. Prawidłowo bowiem ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego nie można postawić mu zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł w sentencji wyroku.