Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1311/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. art. 1 par 1 ,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.  145 par 1  pkt 1 ,art. 134 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29, ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7,77,80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. S. kwotę [...]złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.),po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r, nr [...] w przedmiocie wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych na działkach nr [...] w obrębie nr [..] m.[...] lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w obrębie nr [...] miasta , uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie pierwszym i orzekło w tym zakresie o odmowie nakazania E. M., użytkownikowi wieczystemu działek o nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowych działkach lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom, w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne odmówił nakazania E. M., użytkownikowi wieczystemu działek o nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta , przywrócenia stosunków wodnych na ww. działkach

lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w terminie nie później niż do dnia 30 czerwca 2010 roku (pkt I),

Odmówił również nakazania M. K. i T. K. właścicielom działki o nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (pkt II).

W pkt III rozstrzygnięcia odmówił nakazania Przedsiębiorstwu Budowlanemu Sp. z o.o. w [...] , właścicielowi działki

o nr [...] w obrębie ewidencyjnym Nr [...] miasta , przywrócenia stosunków wodnych na ww. działce lub stosownych urządzeń zapobiegających szkodom.

Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynikało, że w niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie administracyjne w sprawie zalewania działki o nr [...]

w związku z podniesieniem poziomów terenu działek sąsiednich, tj.: [...] w obrębie Nr [...] miasta . Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. odmówił wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowych działkach lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom właścicielom i wieczystemu użytkownikowi działek o numerach:[...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niedostateczne ustalenie wpływu podwyższenia działek o nr [...] na stosunki wodne na działce o nr [...] .

Rozpatrując sprawę, Prezydent Miasta przeprowadził uzupełniające dowody, stosując się do zaleceń decyzji Kolegium.

Uzasadniając zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcie, w tym poczynione ustalenia, organ I instancji odwołał się do dowodu z opinii biegłego, oględzin terenu działek o nr [...] , położonych w obrębie nr [...] m. przeprowadzonych w dniu [...] r. oraz wyjaśnień stron postępowania złożonych podczas rozprawy administracyjnej, wskazując na ich podstawie, że według opinii biegłego omawiany teren jest nisko położony w stosunku do zmiennych poziomów wody w rzece [...] i [...] , dlatego od [...] r. jest on zabezpieczony walem ochronnym na tzw. wielkie wody letnie. Układanie się poziomów wody gruntowej na działce nr [...] oraz wysokich wód powodziowych powierzchniowych zależne jest tylko i wyłącznie od zmiennych poziomów wody w [...] . Wykonane pomiary wód gruntowych w okresie od [...] r. do [...] r. w piezometrach założonych na działkach nr [...] wykazały, że poziomy wody gruntowej układały się od 2cm do 12 cm wyżej na działce nr [...] A. S. od poziomów wody na działce nr [...] (własność Spółki), a poziomy wody w [...] były niższe od poziomów wody gruntowej na działkach o nr[...] . Piezometr zlokalizowany na działce o nr [...] znajdował się bliżej[...] , niż piezometr zlokalizowany na działce o nr [...].

W opinii biegłego, analizowany teren jest stosunkowo plaski, z niewielkim skłonem w kierunku północnym, zgodnym z kierunkiem spadku lustra wody w rzece [...] i[...] . Średnie wartości rzędnych terenu działki nr [...] wynoszą około 18,7 m n.p.m. i wahają się od 18,9 m n.p.m. w części południowo-zachodniej do 18,5 m n.p.m. w części środkowej i północnej działki. Nie został zmieniony jej poziom, ani płaszczyzna spływu wód opadowych. Dotychczas wody opadowe zgodnie z naturalnym spadkiem dopływały od strony południowej w kierunku działki o nr [...] . Nie zmieniono także kierunku spływu wód gruntowych od strony północnej i wschodniej. Teren działki nr [...] (na której realizowana jest zabudowa mieszkaniowa) nie został podwyższony. Wody opadowe, po wykonaniu kanalizacji deszczowej, zostaną odprowadzane grawitacyjnie do[...] . Wobec tego, jak wskazał organ, nieuzasadnione było nakazanie właścicielowi dz. nr [...] obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o numerze [...] . Prezydent Miasta wskazywał również, że działka o nr [...] nie leży w bezpośrednim sąsiedztwie działki o nr [...] , jest od niej oddzielona drogą. Rzędne działki wynoszą 18,0 m n.p.m. i nie są wyższe od rzędnych drogi, które również wynoszą 18,0m n.p.m. Zasypanie dołu o wielkości ok. 2 arów nie spowodował o jej podwyższenia, w związku z czym, nie zmieniło kierunku spływu wód opadowych, a zatem nie wywiera żadnego wpływu na podtapianie terenu działki o nr[...] . Tym też jest uzasadniony brak potrzeby nakładania na jej właścicieli obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Organ powołał się nadto na informację Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych [..] Oddział Terenowy w [...] , według którego przyczyną zalewania terenów nisko położonych wzdłuż rzeki [...] była sytuacja powodziowa spowodowana wystąpieniem intensywnych i długotrwałych opadów śniegu i deszczu w miesiącu kwietniu 2008 r. Wysokie stany wody w rzece Inie były bezpośrednią przyczyną zalania terenów przyległych do rzeki. Na wielkość powierzchni zalewanych bezpośredni wpływ wywiera poziom wezbranej wody w rzece Inie i okres utrzymywania się wysokich stanów wody powodziowej: Dodatkowo wskazał, że koryto rzeki Ina od 20 lat nie było oczyszczane i pogłębione, przeprowadzenie renowacji koryta rzeki spowoduje pogłębienie go o ok. 50 cm, co obniży poziom wód gruntowych.

Organ przedstawił również stanowisko w sprawie A. S., który wskazał, że w jego ocenie, podwyższenie terenu działek o nr [...]

w obrębie nr [...] miasta spowodowało zmianę stanu wody

na gruncie działki o nr [...] , będącej Jego własnością. W kwietniu [...] r. przedmiotowa działka, na której prowadzone jest gospodarstwo ogrodnicze, została zalana wodą, w związku z czym w dniu [...] roku zostały przeprowadzone oględz[...] gospodarstwa ogrodniczego, potwierdzające, że zostało ono zalane wodą w ok. 80%, natomiast produkcja roślinna w 100%. Głębokość zalegającej wody w obiektach gospodarstwa (szklarniach) wynosiła ok. 1,5 m. Dokonano oszacowania strat. W ocenie strony bardzo duży wpływ na wystąpienie wody z koryta rzeki [...] i [...] miało podniesienie terenu przyległego do jego gospodarstwa, na działce o nr [...]

w związku z prowadzoną przez Przedsiębiorstwo Budowlane

Sp. z o.o. budową osiedla domków na terenie, gdzie od 60 lat było również gospodarstwo, a także na działkach o numerach [...] poprzez nawiezienie ogromnej ilości gruzu i ziemi.

Za bezsporny w omawianym postępowaniu uznał Prezydent Miasta jedynie fakt, dokonania przez wieczystego użytkownika działek nr [...] podwyższenia ich terenu o ok. 1,5 do 2 m. Przed zasypaniem tych działek ich poziom był niższy od poziomu działki Nr [..] , w związku z czym wody z tej działki miały możliwość swobodnego spływu na działki [...] . Zmiana ukształtowania terenu przedmiotowych działek spowodowała zmianę nachylenia płaszczyzny terenu.

Tak znaczne podwyższenie terenu spowodowało odwrócenie kierunku spływu wód powierzchniowych z terenów działek położonych powyżej działki o nr [...] , a tym samym jej zalewanie bez możliwości szybszego odprowadzenia wody, czy też wsiąknięcia w grunt.

Zdaniem organu, zgodnie z zaleceniem zawartym w opinii biegłego, w celu odprowadzenia wód z opadów atmosferycznych oraz wód gruntowych

z podwyższonych działek o Nr [...] , użytkownik wieczysty tych działek powinien wykonać rów opaskowy od strony wschodniej i południowej na tej działce przy granicy z działką o Nr [...] z odpływem do [...] natomiast przy ujściu rowu wykonać przepust z klapą samoczynną.

Kolegium uchylając decyzję Prezydenta Miasta oceniło ekspertyzę biegłego jako pobieżną, pozbawioną szczegółowej analizy uwarunkowań panujących na omawianym terenie, a przedstawione w niej wnioski, jako nie oparte na rzetelnej ocenie tych uwarunkowań. Wskazało na rozbieżności w wyjaśnieniach przedstawiciela go Przedsiębiorstwa Budowlanego "Sp. z o.o.

i biegłego w sprawie podwyższenia terenu działki nr [...] na granicy z działką nr [...] , podkreśliło brak poparcia jakąkolwiek analizą stwierdzenia biegłego, jakoby podwyższenie terenu działek nr [...] nie miało praktycznego wpływu na zwiększenie stopnia zagrożenia powodziowego dla działki przy przepływach wysokich powierzchniowych zależne jest tylko i wyłącznie od zmiennych poziomów wody w [...] . Wykonane pomiary wód gruntowych w okresie od 26 marca 2009r. do 4 kwietnia 2009r. w piezometrach założonych na działkach nr [...] i [...] wykazały, że poziomy wody gruntowej układały się od 2cm do 12 cm wyżej na działce nr [...] A. S. od poziomów wody na działce nr [..] , a poziomy wody w [...] były niższe od poziomów wody gruntowej na działkach o nr[...] . Piezometr zlokalizowany na działce o nr [...] znajdował się bliżej [...] , niż piezometr zlokalizowany na działce o nr[...] .

Brak poparcia jakąkolwiek analizą stwierdzenia biegłego, jakoby podwyższenie terenu działek nr [...] nie miało praktycznego wpływu na zwiększenie stopnia zagrożenia powodziowego dla działki [...] przy przepływach wysokich wód wezbraniowych w rzece [...] i [...] , w stosunku do sytuacji sprzed kilku laty. Kolegium oceniło rozpatrywany dowód jako pozbawiony wiarygodności, wnioski biegłego, nie wynikają z jakiejkolwiek analizy wpływu podwyższenia terenów sąsiednich na stosunki wodne panujące w tym rejonie, poza oczywistymi przyczynami, jak podwyższenie poziomu wody w rzece [...] i [...] , ani też, na pogorszenie stosunków wodnych na działce nr [...] Biegły nie wyjaśnił też, co oznacza niewielki wpływ podwyższenia terenu, ani też nie uzasadnił, na jakiej podstawie przyjął, że tak nieznaczny wpływ owo podwyższenie działek mieć będzie. Za mało przekonywujące uznało Kolegium twierdzenie o szczególnie wysokim poziomie wód w rzece Inie

i [...] , jaki miał miejsce w kwietniu [...] r., wobec braku w aktach sprawy dowodów z przeprowadzonych pomiarów, ewentualnie informacji służby hydrologiczno-meteorologicznej. Za pozostawione bez wniosków uznało dokonane pomiary poziomu wód na działkach nr[...] , wskazując, iż ich wyniki bez analizy i wniosków nie mają dla organu wartości dowodowej.

Kolegium wytknęło nadto braki w materiale dowodowym w zakresie dowodów wskazujących na powstanie jakichkolwiek szkód na terenie nieruchomości należącej do A. S., dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości objętych postępowaniem, decyzji udzielającej pozwolenia na budowę dla go Przedsiębiorstwa Budowlanego Sp. z o.o. w [...] oraz pozwolenia wodnoprawnego.

Rozpatrując ponownie sprawę, w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] r., organ przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii biegłego.

W przedłożonej ekspertyzie biegły przedstawił charakterystykę rozpatrywanego terenu w tym topografię, warunki gruntowo-wodne, warunki hydrologiczne oraz propozycje projektowych rozwiązań technicznych dla poprawy warunków wodnych na działce nr [...] . W opracowaniu tym zawarta została również analiza podniesienia terenu działek [...] na pogorszenie warunków wodnych na działce nr [...] zakończona wnioskami. Załączone zostały również opinie uzupełniające do ekspertyzy, które zawierają analizę z pomiarów poziomów wód gruntowych w piezometrach, odczyty z wodowskazów (dane uzyskane z Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Terenowy Oddział w [...] ), pozwolenie budowlane oraz wodnoprawne dla go Przedsiębiorstwa Budowlanego , mapy zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] po zakończeniu budowy z naniesionymi rzędnymi wysokościowymi przed jej rozpoczęciem i po zakończeniu. Stwierdził, że na granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie ma żadnych różnic wysokościowych, czego dowodem są zdjęcia dołączone do akt sprawy (zdjęcia z dnia [...] r. nr 9-13).

Biegły w ekspertyzie jednoznacznie uznał, że podwyższenie terenu działki [...] nie ma żadnego wpływu na zwiększenie stopnia powodziowego działki nr [...] , a jedynie wpływ taki ma przepływ wysokich wód wezbraniowych pochodzących z rzeki [...] i [...] Z analizy rzędnych działki nr [...] wynika, że przed rozpoczęciem jej zabudowy' wody opadowe spływały w kierunku działki nr [..] . Natomiast po wykonaniu kanalizacji deszczowej, wody opadowe, dostaną odprowadzane grawitacyjnie po oczyszczeniu w separatorze do [...] . Wobec czego zabudowa prowadzona na sąsiednią działkę nr [...] poprawi stan wód na działce nr [...] .

Biegły wskazał również, iż wieczysty użytkownik działek nr [...] podnosząc swój teren ok. 1,5-2 m spowodował zablokowanie swobodnego spływu wód powierzchniowych do [...] , co powoduje, że woda spływa na działkę

nr [...] i w ten sposób wpływa negatywnie na zmianę stosunków wodnych.

Analizując wpływ podwyższenia działki nr [...] na stosunki wodne na działce

nr [..] , stwierdził, że nie stanowi ona przyczyny zalewania tej działki, ani nie wpływa negatywnie na zmianę stosunków wodnych w tym rejonie. Jedyną przyczyną na pogorszenie stosunków wodnych i jej zalanie jest podwyższenie stanów wody w rzece Inie i [...] . Biegły wyjaśnił, że użyte przez niego określenie "ma niewielki wpływ na podwyższenie terenu działek [...] i [...] ", oznacza że "nie ma to negatywnego wpływu na zmianę stosunków wodnych na terenach sąsiednich".

Prezydent stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że dane zawarte

w uzupełnionej ekspertyzie, dot. szczególnie wysokiego poziomu wód w rzece Inie

i [...] , jaki miał miejsce w kwietniu [...] r. oparte zostały na odczytach pozostających w posiadaniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział Terenowy. Dane te są systematycznie odczytywane z dwóch wodowskazów na rzece Inie na terenie miasta (odczyty dołączono do akt sprawy znak:[...] ). Wysokie stany w rzece [...] w kwietniu [...] r. spowodowane były intensywnymi opadami atmosferycznymi.

Na wodowskazie przy moście przy ul. [...] na rzece[...] , w dniu [...] r. stan wynosił 2,80 m, co przy "zerze" wodowskazu 17,59 m n.p.m. daje poziom 20,39 m n.p.m. Był to najwyższy stan wody od powodzi, która wystąpiła w [...] r. Odczyt maksymalny z dnia 17 marca 1979 r. wyniósł 3,27 m, uzyskując poziom wody 20,86 m n.p.m. W trakcie tej powodzi była podtopiona znaczna część miasta. Dowodem są zdjęcia lotnicze z dnia [...] r. (dołączone do akt sprawy) wykonane na zlecenie Urzędu Miejskiego w [...] , gdzie wyraźnie widać między innymi zalaną działkę [...] należącą do A. S..

Wykonane pomiary poziomu wód gruntowych w piezometrach na działkach nr [...] , jednoznacznie wskazywały, iż poziom wód gruntowych kształtował się zgodnie z zasadą że im bliżej położony piezometr był [...] tym poziom wód gruntowych był niższy, natomiast w bardziej oddalonych piezometrach poziom wód gruntowych był wyższy. Oznacza to, że poziomy wód gruntowych zależą tylko

i wyłącznie od zmiennych poziomów wody w [...] (uzupełnienie ekspertyzy z dnia 5 października 2009 r. str. 5 pkt 7).

Prezydent Miasta w uzasadnieniu decyzji wskazał również, że szkody w gospodarstwie A. S. były szacowane w dniu [...] r. przez inspektorów Urzędu Miejskiego. Podczas oględzin stwierdzono m. In., że gospodarstwo zalane jest wodą w ok. 80%, natomiast produkcja roślinna w 100%. Straty oszacował również [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego w [...] .

W aktach administracyjnych sprawy znajdują się decyzje udzielające pozwolenia na budowę dla go Przedsiębiorstwa Budowlanego Sp. z o.o., jak i pozwolenie wodnoprawne, zostały udostępnione przez przedsiębiorstwo i załączone do akt sprawy na etapie niniejszego postępowania. Do akt sprawy załączono również decyzję Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie podniesienia rzędnych terenu objętego budową realizowaną na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. W decyzji tej decyzji wskazano, że z dokonanego porównania rzędnych terenu projektowanych i istniejących (w trakcie przeprowadzonej kontroli przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) nie wynika, ażeby inwestor dokonał podniesienia terenu do poziomu niezgodnego z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną a tym samym podniesienia o wartości wskazane przez A. S..

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta stwierdził, że na działkach nr [...] zostały naruszone stosunki wodne, natomiast na działkach nr [...] i [...] nie stwierdzono naruszenia stosunków wodnych, negatywnie oddziaływujących na teren działki nr [...] .

Decyzją z dnia[...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze

po raz kolejny uchyliło zaskarżoną decyzję, a sprawę przekazało

do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na brak analizy

i oceny decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającej postępowanie w sprawie podniesienia rzędnych terenu objętego inwestycją budowlaną, z której to wprost wynika, że nastąpiła wymiana gruntu w budynkach [...] , wobec braku gruntu nośnego. Ta okoliczność wymagała oceny biegłego pod kątem zmiany stosunków wodnych. Kolegium wskazało też na brak analizy potencjalnego wpływu inwestycji na stosunki gruntowo-wodne, która winna znaleźć swe odzwierciedlenie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji, brak odniesienia się do zarzutów Skarżącego stawianych opinii biegłego, która to w dalszym ciągu nie usuwała wątpliwości i sprzeczności wykazywanych w kolejnych decyzjach Kolegium, w szczególności w odniesieniu do uwarunkowań gruntowo-wodnych panujących w analizowanym obszarze.

Kolegium zaleciło nadto powołanie w sprawie biegłego specjalisty z zakresu stosunków gruntowo-wodnych, celem wydania opinii uwzględniającej wszelkie aspekty istniejących w rejonie poddanym analizie uwarunkowań, mających wpływ na panujące tam stosunki gruntowo-wodne, ze wskazaniem czy działania podjęte na działkach nr [...] , [...] i [...] mają jakikolwiek wpływ na zmianę lub pogorszenie tych stosunków, a jeśli tak, to w jaki sposób można zabezpieczyć działkę nr [...] przed negatywnym wpływem dokonanych zmian.

Wyrokiem z dnia 21 października 2010r, sygn. akt II SA/Sz 326/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. S. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Prezydent Miasta dokonał ponownej analizy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] r. znak:[...] umarzającej postępowanie w sprawie podniesienia rzędnych terenu objętego budową realizowaną na podstawie decyzji Starosty go o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. znak: UA.MK. [...] Nr[..] , wskazując na wynikający z dokonanego porównania rzędnych terenu projektowanych i istniejących (w trakcie przeprowadzonej kontroli przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) brak podstaw do przyjęcia, iż inwestor dokonał podniesienia terenu do poziomu niezgodnego z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną a jednocześnie z projektem budowlanym. Jednocześnie z opinii geologicznej, opracowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny, wynika, iż realizacja budowy osiedla domków jednorodzinnych na działce nr [...] spowodowała duże zakrycie terenu (mniejsza infiltracja wód opadowych), który został dodatkowo ujęty w system kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe do [...] . W okresie prowadzenia obserwacji w wykonywanych sondowaniach (w dniach [..] r.) stwierdzono, iż obecnie lustro wód gruntowych na terenie osiedla domków jednorodzinnych jest położone niżej niż przed jego powstaniem. Zmiana ta ma korzystny wpływ na stosunki wodno-gruntowe

na terenie działki nr [...] , gdyż obecnie woda gruntowa z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas gdy przed jego budową woda z terenu działki [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki nr [...] . Jak pokazuje wykres stanu wód (rys. 6 str. 14 opinii geologicznej) opisany, zmieniony układ hydrodynamiczny był stały w okresie prowadzonych obserwacji, a lustro wody w sondowaniu P3 (działka nr [...] ) było stale niżej od lustra wody w sondowaniach PI i P2 (działka nr [...] ).

W związku z powyższym, zdaniem organu, wymiana gruntu w budynkach nr [..] nie miała żadnego wpływu na stosunki wodne na sąsiednią działkę, tj. nr [...] , a wręcz odwrotnie wpłynęła na ich poprawę.

Inwestycja budowy osiedla domków jednorodzinnych na działce nr [...] w obrębie Nr [...] miasta , zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz.2573 ze zm.), nie wymagała decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z powyższym, decyzja taka nie została wydana.

Prezydent Miasta ponownie rozpatrując sprawę powołał Państwowy Instytut Geologiczny, Zakład Regionalny Geologii Pomorza, do opracowania opinii geologicznej w sprawie określenia przyczyn zalewania posesji przy ul. [...] w [...] .

Państwowy Instytut Geologiczny dokonując badań i analiz na działkach [...] i [...] (w terminie od [...] r), opierając się na wielu dokumentach i odnosząc się do wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawił w opinii technicznej czynniki mające wpływ na zalewanie posesji A. S. analizując i badając min: warunki klimatyczne - ze zwróceniem szczególnej uwagi na pokrywę śnieżną oraz opady atmosferyczne.

Jak stwierdzono w opinii klimat stanowi ważny czynnik wpływający na reżim wód podziemnych. Opady atmosferyczne podlegają największej zmienności przestrzennej i czasowej zarówno w przebiegu rocznym jak i wieloletnim. To powoduje, że w poszczególnych latach notuje się bardzo duże różnice pomiędzy miesięcznymi i rocznymi sumami opadów. Do analizy warunków opadowych wykorzystano pomiary prowadzone na punkcie pomiaru opadów na terenie malej elektrowni wodnej "[...] ", zlokalizowanej przy działce [...] , obejmujące lata[...] . Wiatach [...] suma rocznych opadów atmosferycznych ma tendencję malejącą natomiast kolejne lata zaznaczają się wzrostem sumy opadów. Analizując rozłożenie opadów na półrocze letnie i zimowe należy zauważyć, że do [...] r. mamy do czynienia z równowagą pomiędzy opadami okresu letniego i zimowego, natomiast od [...] r. suma opadów w okresie letnim przewyższa sumę opadów w okresie zimowym. Taka zmiana klimatu może przyczyniać się znacznie do podtapiania gruntów. Mokre lato, a przy tym niższe temperatury i zmniejszone parowanie, sprzyjają dużej retencji w gruncie. Przy dużym letnim nasyceniu gruntów wodą, zmniejszacie pojemność wodna gleby i strefy aeracji w okresie jesienno-zimowym.

Porównując sumy opadów w różnych latach na badanym terenie Instytut odnotował wyraźny wzrost miesięcznych sum opadów dla miesiąca sierpnia. Wpływ na tak znaczny wzrost mają lata [...] a zwłaszcza [...] r., w którym miesięczna suma opadów w sierpniu była trzykrotnie wyższa od średniej wielolecia[...] .

W przeciwieństwie do [...] r., gdy w sierpniu była susza, a w roku [...] można mówić o powtarzających się ulewach.

Grunty, które zostały poddane badaniom na działkach nr [...] i [...] obr. [...] miasta , - są to humusy na piasku zawodnionym. Osady występujące na analizowanych działkach, to osady dna dol[...] [...] : rzeczne korytowe -piaski i osady organiczne pozakorytowe - torfy, mułki torfiaste, namuły organiczne.

Analizując pierwotne stosunki wodne omawianego obszaru, czyli sytuację przed powstaniem zabudowy mieszkaniowej przy ul. [...] , w opinii podniesiono,

iż omawiany teren znajduje się w dolinie rzeki Ina na obszarach zbudowanych na powierzchni z osadów organicznych. Warunkiem występowania tego typu osadów jest płytkie występowanie wód gruntowych, bezpośrednio związanych z powierzchnią terenu, okresowo występujących na powierzchnię terenu. Osady organiczne, pomimo stałego uwilgocenia posiadają wysoką pojemność wodną, dlatego mogą przyjąć większą ilość wody, niż otaczające piaski. Ponadto przy bardzo dużych opadach lub zalewach powodziowych, zatrzymują więcej wód niż tereny piaszczyste. Wody te wsiąkają poprzez torfy do warstwy wodonośnej, skąd są drenowane przez [...] (na obszarze analizowanych działek), a w lecie częściowo odparowują. Wody analizowanego obszaru charakteryzują się sezonowym reżimem zasilania. Infiltracja efektywna ma miejsce głównie w okresie jesiennym (listopad -grudzień) i roztopów wiosennych. Zasilanie na całym obszarze zachodzi dość równomiernie.

Na podstawie badań oraz dokumentacji geotechnicznej warunków posadowienia do projektu budowlanego osiedla zabudowy jednorodzinnej na działkach [..] w rejonie ulic [...] -[...] w [...] , stwierdzono występowanie na większości terenu wody o swobodnym zwierciadle. Na podstawie tego sporządzono mapę hydroizohips wraz z liniami prądu dla działki nr [...] (rys. 9 strona 20 opinii geologicznej). Układ hydroizohips wskazuje, że spływ wody podziemnej przed budową osiedla na tej działce odbywał się w kierunku północno-zachodnim do [...] . Na obszarze będącym przedmiotem niniejszej opinii, dominują grunty organiczne o zmiennej przepuszczalności o współczynniku filtracji około (1,3- 0,7) -1CT3 m/s, który jest typowy dla gruntów organicznych związanych z utworami holoceńskimi, cechującymi się zmiennymi warunkami przepuszczalności w zależności od ich nawilgotnienia oraz lokalnie nasypy niekontrolowane. W warunkach dużego nawilgotnienia osady organiczne stają się coraz mniej przepuszczalne, natomiast

w okresach suchych charakteryzują się bardzo korzystnymi warunkami przepuszczalności, wówczas woda w gruncie w strefie aeracji przemieszcza się uprzywilejowanymi drogami przepływu (infiltracja palczasta).

O przebiegu zasilania roztopowego i deszczowego wód podziemnych w obszarze badań decyduje zespół czynników hydrogeologicznych i meteorologicznych, takich jak wykształcenie strefy aeracji, charakter i wielkość zbiornika wodonośnego, wielkość retencji gruntowej przed okresem wzmożonego zasilania, intensywność zasilania w skali sezonowej, współdziałanie roztopów i opadów deszczu oraz warunków glebowych. Instytut wykonał badania korelacji (wykonano trzy sondowania P1,P2,P3) pomiędzy wodami [...] a wodami podziemnymi. Przeprowadzona analiza wskazuje, że wody Kanału nie zasilają wód gruntowych. Natomiast z sondowania P3 (Rys.6 w opinii) widać, że istnieje możliwość zasilania wód gruntowych wodami

z [...] . Wynika to ze skutecznego obniżenia lustra wody na terenie działki [...] przez odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej. Podniesienie się wód w Kanale powoduje, że zmniejsza się spadek hydrauliczny, a tym samym zmniejsza się prędkość odpływu wód gruntowych, co skutkuje, przy równoczesnej infiltracji wód roztopowych, podniesieniem się poziomu wód gruntowych. Przy obniżeniu się poziomu wód w Kanale, wpływ wód Kanału na położenie lustra wód gruntowych jest odwrotny do opisanego. Stąd wniosek, że obecnie cała woda gruntowa znajdująca się w porach gleby, torfów i piasków na terenie działki [...] pochodzi z infiltracji wód opadowych i roztopowych. Woda wypełniająca zagłębienia terenu przy wysokich stanach wody w Kanale również pochodzi z wód opadowych i roztopowych,

a przy niekorzystnej konfiguracji terenu (położenie terenu zbyt niskie w stosunku

do poziomu wód w Kanale) - skutkować będzie wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu.

W okresie badań stwierdzono, że obecnie lustro wód gruntowych na terenie osiedla przy ul. [..] -[...] jest położone niżej niż przed powstaniem osiedla. W stosunku do stanu sprzed budowy osiedla w południowej części działki [...] pojawił się nowy kierunek przepływu wód o kierunku NE-SW. Zmiana ta wiąże się z zakryciem terenu (mniejsza infiltracja wód opadowych), które ujęte są dodatkowo w system kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody do [...] . Zmiana ta jest korzystna dla stosunków wodnych na terenie działki [...] , gdyż obecnie woda z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas gdy przed jego powstaniem woda z terenu działki [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki [...] .

Pomiary geodezyjne na granicy działek [...] z działką [...] wykazały,

że istotną funkcję regulującą stosunki wodne w tym rejonie ma istniejące tu oczko wodne. Wody gruntowe na granicy działek oprócz odpływu do Kanału, częściowo zasilają wspomniane oczko wodne, dzięki czemu wpływa ono na obniżenie wód gruntowych w jego otoczeniu. Oczko to ma charakter drenujący w stosunku

do otaczającego terenu. Powstanie nasypu o nieznanej przepuszczalności na działce [...] może spowodować zwiększenie spływu powierzchniowego z tych działek, który będzie przechwytywany przez oczko wodne. W ogólnym bilansie tego zbiornika dopływ z tego kierunku nie powinien się istotnie zwiększyć, gdyż ubytek dopływu podziemnego (na skutek zmniejszenia infiltracji do wód poprzez zakrycie terenu) zrekompensowany będzie większym spływem powierzchniowym. Ukształtowanie powstałego nasypu nie spowoduje powstania nadmiernego spływu wód opadowych

po powierzchni w kierunku oczka wodnego.

Analizując wszelkie aspekty biegły stwierdził, że przyczynami zalewania działki

nr [...] są: podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni terenu działki, bezpośrednią przyczyną podnoszenia się poziomu wód gruntowych

na analizowanym terenie są wysokie stany wód rzeki [...] i [...] , podniesienie się poziomu wód powierzchniowych w [...] powyżej rzędnych 17.7-17.8 m n.p.m. szczególnie w okresie po zwiększonych opadach letnich lub w czasie wiosennego maksymalnego położenia lustra wody związanego z opadami jesienno-zimowymi i roztopami skutkować będzie wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu, sytuacje takie związane są z zaobserwowanymi zmianami klimatycznymi w ostatnich latach, które polegają na zwiększającej się sumie opadów rocznych od 2003 r. oraz na zwiększaniu się sumy opadów w półroczu V-X w stosunku do półrocza XI-IV, mokre lato, przyczynia się do wysokiego nasycenia gruntu wodą, a dodatkowe opady w kolejnych miesiącach powodują podniesienie się poziomu wody w Inie, co spowalnia odpływ wód podziemnych. W wyniku takich okoliczności poziom wód gruntowych podnosi się, często powyżej poziomu terenu. Podwyższenie terenu dziatek[...] . [...] i [...] obr. [...] miasta nie ma wpływu

na podniesienie się poziomu wód gruntowych na terenie działki [...] położonej przy

ul. [...] [...] .

Prezydent Miasta ustosunkował się nadto do wniesionych w dniu [...] r. przez A. S. pisemnych zastrzeżeń do opinii geologicznej, kwestionującego przyjętą przez biegłych metodę pomiarów, twierdzenie o przepływie wody z działki nr [...] w kierunku osiedla, położonego wyżej, wskazującego na pominięcie w opinii wpływu zasypania istniejącego przed rozpoczęciem Inwestycji budowlanej na działce nr [...] oczka wodnego, jak też zarzucającego bezpodstawne ustalenie podwyższenia działek nr [...] o 1-1,5m, podczas gdy według dotychczasowych ustaleń wielkość ta wynosiła do 2,5m, odwołując się do wyjaśnień Instytutu złożonych w piśmie z dnia

[...] r. Wynikało z nich, że wykonawca opinii nie miał informacji odnośnie istnienia przed wybudowaniem osiedla oczka wodnego na działce nr [...] . Opierając się jednak na archiwalnych pomiarach lustra wody na tej działce oraz na pomiarach lustra wody wykonanych w [...] r. stwierdził, że po wybudowaniu osiedla nastąpiła korzystna zmiana kierunków przepływu wody w opiniowanym rejonie, wynikająca

z faktu skanalizowania terenu osiedla i kierowaniu ujmowanych wód opadowych poprzez system kanalizacyjny do [...] . Obecnie wody podziemne

z działki nr [...] spływają w kierunku południowo- zachodnim do [...] ,

nie przepływając poprzez działkę [...] . Można, więc stwierdzić, że niezależnie od tego, czy na działce nr [...] istniało oczko wodne, czy też nie, po wybudowaniu osiedla nastąpiły korzystne zmiany stosunków wodnych (zmniejszające przepływ wód w kierunku działki [...] ).

Wybijanie wody ze studzienek nie skutkowało, wg wiedzy opiniującego, przepływem wód, które przedostały się ze studzienek na ulicę, na teren działki nr [...] . Po obniżeniu się lustra wody w[...] , woda ta wracała do Kanału. Zjawisko to nie mogło mieć wpływu na wielkość podtopień na obszarze działki nr [...] .

Na podstawie przeprowadzonych badań lustra wody w sondowaniach [...] na działkach nr [...] i [...] oraz [...] , wykresy położenia lustra wody

w piezometrach zostały przedstawione na rys. 6str. 14. Wyżej wymienione badania przeprowadzone były w okresie do 19 lutego 2011r. do 29 marca 2011 r.

i jednoznacznie wykazują, iż rzędne zwierciadła wody w m n.p.m. wskazują,

iż w piezometrze P3 (zlokalizowanym na działce [...] ) rzędna lustra wody była najniższa natomiast rzędne lustra w piezometrach PI i P2 (zlokalizowanych na działce [...] ) były od niej wyższe.

Przystępując do wykonania opinii biegły po analizie materiałów archiwalnych i wizji terenowej ustalił wstępnie, opierając się na swojej wiedzy i doświadczeniu, przyczynę zalewania działki A. S.. Zaplanowano wykonanie jedynie dwóch punktów pomiarowych na terenie działki nr [...] i jednego w Kanale, dla stwierdzenia obserwacjami lustra wody, czy przypuszczenia opiniującego są słuszne. Dane uzyskane z tych punktów pozwoliłyby na wyciągnięcie wniosków takich, jakie ostatecznie wynikają z przeprowadzonych obserwacji i które zostały zamieszczone

w opinii. Punkt P3 na osiedlu wykonany został później pod wpływem nacisków A. S.. Wyniki obserwacji w tym otworze pozwoliły na wyciągnięcie dodatkowych wniosków na temat wpływu kanalizacji wód deszczowych na poziom wód gruntowych, który okazał się pozytywny. Kanalizacja ta obniżyła skutecznie poziom wód gruntowych na terenie działki nr [...] .

Tabele na str. 25 i 27 przedstawiają wyniki pomiarów geodezyjnych w wybranych punktach, które zostały określone w kolumnie nr 1. Kolumny 2-5 przedstawiają współrzędne punktów pomiarowych, zaś w kolumnie 6 podane są rzędne punktów pomiarowych w m. n.p.m. Lokalizacje punktów geodezyjnych przedstawiają mapki- str. 24 i 26. Dane geodezyjne posłużyły do wysokościowego zorientowania wyników pomiarów lustra wody oraz właściwego zlokalizowania punktów obserwacyjnych na mapach. Biegły zauważył nadto, że nie musi przeprowadzać badań na wszystkich działkach. Opierając się na wiedzy dotyczącej budowy geologicznej i warunków hydrogeologicznych całego omawianego obszaru, można wnioski wyciągane z badań punktowych rozszerzyć na cały obszar o podobnej budowie geologicznej. Jest to jedna z podstawowych zasad postępowania, w naukach geologicznych.

Ocenę wysokości nasypu oparto o dane geodezyjne (str. 26 i 27 opinii). Punkty pomierzone na górnej powierzchni nasypu posiadają wysokości 19,16-19,26 m n.p.m., a punkty na naturalnej powierzchni u podnóża skarpy nasypu posiadają wysokości 18,27 i 18,26 m n.p.m. Daje to wysokość skarpy około Im. Jeśli przyjąć, że na terenie działki 207 mogły istnieć zagłębienia o rzędnych takich jak brzeg oczka wodnego - 17,60 m n.p.m., wówczas maksymalna miąższość zasypania wyniesie 1,66m.

W wyniku odniesienia się do uzyskanych danych geodezyjnych sformułowano opinię, że przeciętna miąższość nasypu może wynosić około 1,5 m. Zadaniem biegłego nie było ocenianie innych wcześniejszych opinii o miąższości tego nasypu.

Organ powołał się dodatkowo na pisemne oświadczenie Prezesa [...] ,

z którego wynika, że na działce nr [...] obr. [..] miasta przed rozpoczęciem inwestycji przez firmę [...] nie było żadnego oczka wodnego, czego dowodem są mapy sytuacyjno-wysokościowe (oświadczenie z dnia [...] r. załączone do akt sprawy). Mapy zostały okazane przez właściciela firmy [...] , przeanalizowane przez organ oraz dołączone do akt sprawy. Zdaniem organu, złożone pisemnie zastrzeżenia do opinii geologicznej, są bezpodstawne, ponieważ na wszystkie zadane pytania i wątpliwości strony, odpowiedzi znajdują się w tekście oraz na rysunkach iw tabelach opracowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny opinii geologicznej.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 §1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w kwestii nowych dowodów w sprawie w postaci dodatkowych pisemnych wyjaśnień Instytutu Geologicznego z dnia [...] 'Ir. oraz oświadczenia prezesa spółki [...] B. A. z dnia[..] ., przed wydaniem decyzji w sprawie oraz art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i zastąpienie jej ocena dowolną.

W uzasadnieniu odwołania A. S. podnosił, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zgłosił szereg zastrzeżeń do ekspertyzy Państwowego Instytutu Geologicznego z kwietnia [..] r., stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o zobowiązanie jej autorów do uzupełnienia sporządzonego opracowania w zakresie objętym przedstawionymi zastrzeżeniami. Organ pierwszej instancji wprawdzie dostrzegł potrzebę ich wyjaśnienia, jednakże nie dopełnił obowiązku wnikliwego wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, powołując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pisemne wyjaśnienie Instytutu z dnia [...] r. oraz oświadczenie prezesa spółki [...] , które to w jego ocenie nie usuwają dostrzeżonych wątpliwości.

Zdaniem odwołującego się organ nie wyjaśnił nadto, w sposób nie budzący wątpliwości, podnoszonego przez stronę faktu wskazującego na istnienie na działce nr [...] , "oczka wodnego". Wyjaśnienia tym względzie udzielone przez prezesa spółki [...] , uznał za niewystarczające i nieobiektywne jako ze Spółka jest zainteresowana w sprawie. Nadmienił nadto, że organ zaniechał obowiązku zapoznania strony z nowymi dowodami w sprawie, tj. wskazanym uzupełnieniem opinii oraz stanowiskiem prezesa Spółki przed wydaniem decyzji w sprawie. O ich przeprowadzeniu oraz treści A. S. dowiedział się z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoją decyzję z dnia 13 października 2011 r. powołało się na treść art. 29 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, a następnie wskazało, że ingerencja organu administracji publicznej jest uzasadniona wyłącznie w przypadku ustalenia, bez żadnej wątpliwości, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie i dokonaną zmiana wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie.

Dokonując oceny opinii biegłego Kolegium stwierdziło, że nie znajduje podstaw

do jej zakwestionowania pod względem merytorycznym, jej wnioski zbudowane zostały w oparciu o badania przeprowadzone na potrzeby omawianej ekspertyzy i uzasadnione logicznymi wywodami, przede wszystkim zaś analizą panujących na badanym obszarze uwarunkowań mających wpływ na stosunki wodne, w szczególności na wysoki poziom wód na terenie działki A. S.. Z tych to powodów organ odwoławczy uznał je za przekonywujące.

Kolegium stwierdziło również, że jakkolwiek budzić może wątpliwości odwołującego się zaniechanie przeprowadzenia szczegółowych obserwacji poziomów wód gruntowych na działkach [...] i 215/5, tak wyjaśnienia biegłego uzasadniające takie zaniechanie dozwolonym rozciągnięciem wniosków wysnutych na podstawie obserwacji wykonanych w kilku tylko punktach analizowanego obszaru, o tej samej budowie geologicznej dla całego badanego obszaru, jako podstawowa zasada postępowania w naukach geologicznych, przy podkreślanym bilansowaniu nieznacznie zwiększonego spływu powierzchniowego z tych działek, ubytkiem dopływu podziemnego na skutek zmniejszenia infiltracji do wód gruntowych poprzez zakrycie terenu, są dla organu odwoławczego przekonywujące. Biegły podkreślił nadto, że ukształtowanie nasypu, o powierzchni płaskiej (wysokość 19,2-19,1 m.n.p.m) nie spowoduje nadmiernego spływu wód opadowych po powierzchni w kierunku oczka wodnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, sformułowanych przez stronę w piśmie

z dnia [...] r. Kolegium wskazało, że za dostateczne uznaje wyjaśnienia złożone przez biegłego w piśmie z dnia[...] . uzupełniającym wydaną w sprawie opinię. Biegły wskazał, Iż w obecnym stanie nie ma potrzeby badania, czy w istocie na działce nr [...] , przed jej zabudową istniało oczko wodne, stanowiące zbiornik retencyjny, gdyż niezależnie od tego, duże zakrycie terenu, zmniejszające infiltrację wód opadowych, jak też odprowadzenie wód systemem kanalizacji deszczowej do [...] , skutecznie obniżyło poziom lustra wód gruntowych na tej działce, w stosunku do stanu sprzed budowy, co więcej zmiana ta ma korzystny wpływ na działkę A. S., dodatkowo poprzez zmianę kierunku spływu wód gruntowych, które przed zabudową częściowo spływały w stronę działki nr [...] , a w chwili obecnej woda gruntowa z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się, sytuacja taka jest możliwa, niezależnie

od podnoszonego przezeń położenia działki nr [...] wyżej w stosunku do działki nr [...] , wobec spadku terenu w kierunku tej ostatniej, gdyż, jak wykazał biegły, na podstawie przeprowadzonych badań, lustro wód gruntowych na działce nr [...] jest położone niżej niż na działce nr [...] , co do zasady nie uniemożliwia spływu wód gruntowych z terenu jakkolwiek położonego niżej, tak o wyższym poziomie wód gruntowych na tereny o niższym poziomie tych wód, choć o rzędnych terenu wyższych.

Nie znalazło również aprobaty Kolegium zakwestionowanie wiarygodności opinii biegłego poprzez odniesienie się do analogicznej, zdaniem odwołującego się, w której to biegły wydał opinię o wpływie podniesienia terenu położonego w niedalekim sąsiedztwie nieruchomości skarżącego na naruszenie stosunków wodnych. Kolegium znana jest z urzędu powoływana opinia i sprawa, w której została dopuszczona ([...] ), a okoliczności tam oceniane są zgoła odmienne od rozpatrywanego stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Skutki podwyższenia terenu, w zależności od panujących w analizowanym obszarze uwarunkowań mogą być różne, a zadaniem biegłego jest ocena tego faktu przy uwzględnieniu różnorodności tych uwarunkowań.

Reasumując Kolegium uznało, że ustalona przez biegłego, jako wyłączna przyczyna zalewania działki A. S. podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni tej działki, związane z wysokim stanem wód rzeki [...] i [...] , skutkującym wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu, przy podniesieniu się poziomu wód w Kanale powyżej rzędnych 17,7-17,8m n.p.m., daje podstawę do wykluczenia innych przyczyn niekorzystnych zmian wstanie wody na analizowanym terenie.

Za uzasadniony Kolegium uznało zarzut odwołującego się w zakresie uniemożliwienia stronie zapoznania się z treścią opinii przed organem pierwszej instancji. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w sprawie skierowane zostało do stron postępowania w dniu

[...] ., natomiast wyjaśnienia Instytutu do zastrzeżeń zgłoszonych przez A. S. w dniu[..] , wpłynęło do organu w dniu[..] . Prezydent Miasta nie wypełnił obowiązku umożliwienia stronie zapoznania się z tym dowodem, jak też z oświadczeniem Prezesa z dnia [...] . przed wydaniem decyzji w sprawie, czym niewątpliwie naruszył przepis art. 10 § 1 Kpa. W ocenie Kolegium naruszenie to jednak nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, wobec zapewnienia stronie takiej możliwości w postępowaniu odwoławczym. Podkreślić, bowiem należy, że organ odwoławczy ponownie rozstrzygało sprawę w jej całokształcie, a postępowanie w tym trybie dawało możliwość poddania pod rozwagę Kolegium tych wszystkich okoliczności, które nie zostały podniesione w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Kolegium wskazało nadto na bezpodstawny zapis w punkcie pierwszym osnowy zaskarżonej decyzji w części określającej termin na dzień [...] r., będący, w ocenie Kolegium wyrazem braku staranności w sporządzeniu decyzji, gdyż odmowa wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego ewentualnie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom nie może być obwarowana jakimkolwiek terminem. Dlatego też w tym zakresie Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło w sposób wskazany rozstrzygnięciu.

A. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucał:

1/ naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, tj.:

- art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie całości istotnego dla wyniku sprawy materiału dowodnego wyrażające się w braku ustaleń co do istnienia bądź też nieistnienia tzw. "oczka wodnego" na działce nr [...] oraz zaniechanie szczegółowej analizy tej okoliczności przez biegłego,

- art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zebranych

w sprawie i zastąpienie jej oceną dowolną;

błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji polegający

na przyjęciu, że:

- zmiana powstała po wybudowaniu osiedla jest korzystna dla działki nr [...] , co nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.

W związku z powyższym, wnosił o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi A. S. wskazał, że opinia geologiczna z [..] r. sporządzona przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy Oddział Geologii Morza, która stanowiła główny dowód

w niniejszej sprawie obarczona była szeregiem uchybień, które wywoływały uzasadnione wątpliwości skarżącego. W ocenie skarżącego, a wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgłoszone zastrzeżenia nie zostały wystarczająco przekonująco wyjaśnione w toku prowadzonego postępowania poprzez ustosunkowanie się autorów opinii do uwag skarżącego.

Nie znajduje przede wszystkim aprobaty argument podnoszony przez autorów,

że "zmiana jest korzystna dla działki nr [...] , gdyż obecnie woda z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas gdy przed jego postaniem woda z terenu działki nr [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki nr [...] ". Stwierdzenie to nie znajduje bowiem uzasadnienia w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego błędem ponadto było pominięcie przez biegłego szczegółowej analizy dotyczącej tzw. "oczka wodnego" znajdującego się na działce nr [...] . Oczko wodne bowiem spełnia istotną funkcję regulującą stosunki wodne, albowiem wpływa ono na obniżenie wód gruntowych (o czym sami autorzy wspominali) zasadne zatem było przeprowadzenie szczegółowej analizy tej okoliczności, co jednak nie nastąpiło.

Ustalenia dotyczące istnienia bądź też nieistnienia oczka wodnego na działce

nr [...] nie zostały poczynione w sposób prawidłowy i rzetelny. Świadczyć o tym winno chociażby przyjęte przez organ I instancji oświadczenie prezesa spółki [...] - a więc podmiotu zainteresowanego wynikiem niniejszej sprawy. Wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 29 ust. 3 Prawo wodne wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy z powodu dokonanych zmian, które szkodliwie wpłynęły na sąsiednie grunty. Wyłącznie prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i podjęcia rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10.06.2010 r. sygn. akt: II SA/Bk 137/10).

Zdaniem skarżącego przeprowadzone przez biegłego badania były niemiarodajne. Szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin. Dopiero po przeprowadzeniu w pełnym zakresie postępowania dowodowego organ może przystąpić do oceny materiału dowodowego w jego całokształcie.

Ocena dowodów niekompletnych i niepełnych zawsze narusza art. 80 k.p.a. (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3.02.2009 r. sygn. akt II SA/Bk 609/08).

Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że opinia wydana przez biegłego o wpływie podniesienia terenu położonego w niedalekim sąsiedztwie nieruchomości skarżącego na naruszenie stosunków wodnych nie wpływa na wiarygodność opinii wydanej w mniejszej sprawie. Okoliczności tam oceniane są odmienne od rozpatrywanego stanu faktycznego niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie biegły ocenił, że ważnym czynnikiem wpływającym na reżim wód m.in. klimat, który w ostatnim czasie uległ zmianie. Wobec tego trudno jest uznać, aby klimat mógł mieć wpływ wyłącznie na nieruchomości skarżącego. Stąd też okoliczności te winny i być wnikliwie przeanalizowane, czego jednak zaniechano.

Nie zostały nadto rozpatrzone zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości związanych z funkcjonowaniem instalacji deszczowej. Zdaniem skarżącego analiza tych zarzutów winna również zostać przeprowadzona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Sąd nie przejmuje jednakże sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ

na wynik sprawy.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, podstawą do uwzględnienia są również okoliczności nie podnoszone przez stronę w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, lecz stanowiące podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Wychodząc z powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób prowadzący

do naruszenia prawa procesowego, które ma wpływ na wynik sprawy, co w myśl

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019

ze zm.), który stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Istota sporu w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sprowadzała się do oceny legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [..]

z dnia [...] r. mocą której organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiająca nakazania Przedsiębiorstwu Budowlanemu Spółka z o.o. z siedzibą w [...] , właścicielowi działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [..] miasta , M. K. i T. K. właścicielom działki nr [...] w obrębie nr [...] miasta przywrócenia stosunków wodnych na ww. działkach lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ II instancji uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej E. M.ai odmówił nakazania ww.- jako użytkownikowi wieczystemu działek [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta przywrócenia stosunków wodnych na tych działkach lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez skarżącego A. S., właściciela działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr 3 , który wskazał, że podwyższenie działek nr [...] i nr [...] (o 2 m.), nr [...] (o ok. 1,5 m) i [...] (o ok.1,5 m), spowodowało naruszenie stosunków wodnych skutkujące zalewaniem jego nieruchomości.

Skarżący zarzucał, że nawiezienie dużej ilości gruzu i ziemi na ww. działki spowodowało zalanie jego gospodarstwa wodami rzeki [...] i [...] . Podnosił również, że jego gospodarstwo do chwili podniesienia terenu na działkach nr [..] i [...] nie było zalewane. Zwracał również uwagę, że przed zalaniem jego gospodarstwa wodami [...] i rzeki [...] gospodarstwo zostało podtopione wodami gruntowymi.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący podnosił, że na działce nr [...] , przed rozpoczęciem inwestycji, istniało oczko wodne, które w trakcie realizacji inwestycji zostało zlikwidowane. Okoliczność ta została przez biegłego całkowicie pominięta. Tymczasem zbiornik wodny na działce nr [...] był większy od znajdującego się na działce nr [...] , który w opinii biegłych pełni istotną funkcję regulującą stosunki wodne.

Postępowanie administracyjne prowadzone na gruncie art. 29 Prawa wodnego,

tak jak zresztą każde inne postępowanie administracyjne, ma przede wszystkim na celu dogłębne wyjaśnienie sprawy poprzez zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. Tymczasem postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało przez organy przeprowadzone w sposób, który zezwalałby na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż realizacja wyrażonej

w kodeksie postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o niekompletny, czy nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie dowodowe w oparciu o różnorodne środki dowodowe

( [...] , opinie biegłych, rozprawa administracyjna, dowody z dokumentów: mapy, zdjęcia). Ostatnia opinia wydana w [...] r. przez biegłego z uprawnieniami hydrogeologicznymi z Państwowego Instytutu Geologicznego – Zakładu Regionalnego Geologii Pomorza [..] - w ocenie Sądu- wyczerpująco wskazuje na przyczyny zalewania działek nr [...] i [...] spowodowane podnoszeniem się wód gruntowych powyżej powierzchni tych działek na skutek wysokich stanów wód rzeki [...] i [...] . Biegły uzasadnił również brak wpływu podwyższenia terenu działek[...] , [..] , [...] i [...] na podniesienie poziomu wód na działce nr [...] .

Odnosząc się jednak w opinii uzupełniającej z dnia [..] r. do wpływu zbiornika wodnego ( oczka wodnego) na działce nr [...] , który został zlikwidowany, powołał się na brak wiedzy na temat istnienia tego zbiornika. W konkluzji opinii w tym zakresie wskazał, że podniesienie gruntu na działce nr [...] jest korzystne dla działki

nr [...] , albowiem wody gruntowe spływają do [...] zaś niezależnie

od tego czy oczko na działce nr [...] istniało, czy też nie, po wybudowaniu osiedla nastąpiły korzystne zmiany stosunków wodnych.

Jakkolwiek opinia biegłego ma niewątpliwie kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ze względu na wyjaśnienie stosunków wodnych na działkach poddanych ocenie przy wykorzystaniu specjalistycznej wiedzy, to jednak uznać należy,

że powołanie się na brak wiedzy co do istnienia zbiornika wodnego na działce nr [...]

i wyprowadzanie mimo braku wiedzy w tym zakresie istotnych dla sprawy ocen, utwierdza Sąd w ocenie, że dowolność tej części opinii, istotnej dla rozpatrzenia sprawy, uniemożliwiała wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Zważyć w tym miejscu należy, że stosownie do art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie.

Ocena zgromadzonego materiału dowodowego musi bezsprzecznie prowadzić

do wniosku, że właściciel działki nr [...] i jego działania poczynione w związku z budową osiedla nie spowodowały zmian stanu wody na gruncie, a co za tym idzie, zalewania działki nr [...] . Biegły winien zatem zbadać nie tylko wpływ wybudowania kanalizacji oraz odprowadzenia wód opadowych na osiedlu na stosunki wodne na gruncie, ale również szczegółowo odnieść się do istnienia zbiornika wodnego na działce nr [...] , jego wpływu, jako naturalnego odbiornika wód z terenu działki przed zasypaniem oraz po zasypaniu, na stosunki wodne. Zbadany winien być również związek przyczynowy pomiędzy zasypaniem zbiornika i podwyższeniem terenu, czyli zmianą stosunków wodnych na działce nr [...] , a zalewaniem działki skarżącego.

Skoro nie wyjaśniono wszystkich okoliczności uzasadniających odmowę nakazania właścicielowi działki nr [...] przywrócenia stosunków wodnych na działce,

to decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 P.p.s.a. (pkt II), natomiast kosztach postępowania, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 P.p.s.a. (pkt III).

Nie przesądzając treści przyszłego rozstrzygnięcia, Sąd wskazuje, że ponownie prowadząc postępowanie, organy będą miały na uwadze powyższe rozważania oraz wyrażoną przez Sąd ocenę prawną.