Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3265/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 138 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 13 ust 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1187
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity
article: art 93 ust 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości rolnej Skarbu Państwa oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 13 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania U. [...] w K. (dalej: [...] skarżący) od decyzji Wojewody [...] (Wojewoda, organ I instancji) z [...] października 2012 r.

W decyzji z [...] sierpnia 2015 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W decyzji z [...] października 2012 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 13 ust. 4 w związku z ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w tym samym obrębie, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, objętych księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W., [...] wydział Ksiąg Wieczystych w S. Ww. działki pochodzą z podziału działki nr [...]. Zgodnie z aktami sprawy działki nr [...] położone były w dniu 1 lipca 2000 r. na terenach przeznaczonych pod uprawy polowe bez praw zabudowy, natomiast działka nr [...] położona była na terenach przeznaczonych pod urządzenia zaopatrzenia w wodę - fragment [...] wraz ze strefą ochronną, działka nr [...] położona była na terenach przeznaczonych pod urządzenia zaopatrzenia w wodę - fragment [...] wraz ze strefą ochronną oraz pod uprawy polowe bez prawa zabudowy, a działki nr [...] i [...] położone były na terenach przeznaczonych pod zalesienie.

U. [...] w K. w piśmie z [...] października 2012 r., które wpłynęło do Wojewody w dniu [...] października 2012 r. wniósł odwołanie, od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę S. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa płożonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna S., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie organowi l instancji.

W odwołaniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 13 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w zw. z art. 461 i art. 46 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm., dalej: k.c.) przez ich błędną i rozszerzającą wykładnię; art. 93 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm., dalej: u.g.n.) przez jego niezastosowanie. Dodatkowo w odwołaniu zarzucono naruszenie:

- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez dowolne ustalenie, że nieruchomość Skarbu Państwa składająca się m.in. z działki [...], znajdująca się w użytkowaniu wieczystym [...], była w dniu 1 lipca 2000 r. nieruchomością rolną, mimo że nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności w rolnictwie;

- art. 6 i 8 k.p.a. przez stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w W., a składającej się z działek nr [...], pomimo że w okresie tym działki takie w ogóle nie istniały, a zostały wydzielone dopiero w 2012 r. oraz art. 81 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez pozbawienie stron możliwości czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

W decyzji z [...] sierpnia 2015 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister powołując się na treść art. 461 k.c. wskazał, że zgodnie z wykazem zmian gruntowych z [...] stycznia 2012 r. sporządzonym przez geodetę uprawnionego M. R. działki nr [...] stanowiły grunty orne, pastwiska trwałe, łąki trwałe oraz drogi na użytkach rolnych.

Zgodnie z zaświadczeniem Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] lutego 2012 r. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy S. na dzień 1 lipca 2000 r. działki nr [...] były położone na terenach przeznaczonych pod uprawy polowe bez prawa zabudowy. Z powyższego wynika w ocenie organu II instancji, że działki nr [...], były zgodnie z art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi i były położone na dzień 1 lipca 2000 r. na obszarze przeznaczonych na cele gospodarki rolnej. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające stwierdzenie, że Gmina S. nabyła z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa, nieodpłatnie na własność część nieruchomości, oznaczoną działkami nr [...]. Natomiast godnie z ww. wykazem zmian gruntowych z [...] stycznia 2012 r. w skład obecnie istniejącej działki nr [...] wchodzą grunty zadrzewione i zakrzewione, grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, lasy, łąki trwałe, grunty orne, w skład działki nr [...] wchodzą grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i lasy, a w skład działek nr [...] wchodzą lasy. Zgodnie z zaświadczeniem Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] kwietnia 2012 r. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy S. na dzień 1 lipca 2000 r. działka nr [...] położona była na terenach przeznaczonych pod urządzenia zaopatrzenia w wodę - fragment zbiornika [...] wraz ze strefą ochronną, działka nr [...] położona była na terenach przeznaczonych pod urządzenia zaopatrzenia w wodę - fragment zbiornika [...] wraz ze strefą ochronną oraz pod uprawy polowe bez prawa zabudowy, a działki nr [...] położone były na terenach przeznaczonych pod zalesienie.

Zdaniem organu II instancji, z powyższego wynika, że działki nr [...] nie są, zgodnie z art. 461 k.c. gruntami rolnymi i nie były położone na dzień 1 lipca 2000 r. na obszarach przeznaczonych na cele gospodarki rolnej. Według Ministra, oznacza to, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające stwierdzenie, że Gmina S. nabyła z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa, nieodpłatnie na własność część nieruchomości, oznaczoną działkami nr [...].

Organ II instancji wyjaśnił także, że podział geodezyjny przedmiotowych nieruchomości stanowił zagadnienie czysto techniczne. Dlatego dokonanie przez Burmistrza Miasta i Gminy S. podziału geodezyjnego działki nr [...] było zasadne. Minister odniósł się także do zarzutu naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. podniesionego odwołaniu U. [...]. W ocenie Ministra, dla zakwalifikowania nieruchomości jako rolnej nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie wymienionym w art. 461 k.c., ale wystarczy możliwość takiego wykorzystania. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się również do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W skardze skarżący zaskarżył decyzję organu II instancji w całości zarzucają naruszenie:

Przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 64 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) w zw. z art. 182 ustawy z 2 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 65 poz. 385 ze zm.) i art. 256 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., nr 572) w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdyż poza kognicją organu administracyjnego znalazła się kwestia utraty przez U. [...] legalnie i ex lege nabytego prawa użytkowania wieczystego (własności) spornej nieruchomości w sytuacji, gdy zakres przedmiotowy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (art. 13 ust. 2) obejmował jedynie "nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami..." tamże wymienionymi, co eo ipso czyniło możliwość odjęcia tak nabytego prawa - niedopuszczalnym;

2. art. 13 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z 19 października 1991 r. gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., nr 231, poz. 1700) - w zw. z art. 461 i art. 46 ust. 1 k.c. przez ich błędną oraz rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy ustawy o nabyciu z mocy samego prawa stosuje się nie tylko do nieruchomości rolnych, traktowanych, jako całość, lecz także do ich sztucznie, następczo wydzielonych części/działek, co w konsekwencji deformuje istotę sprawy i prowadzi do obejścia prawa;

3. art. 93 ust. 3 u.g.n. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji niedopuszczalne i całkowicie dowolne wydzielenie z nieruchomości stanowiącej całość i składającej się z jednej działki, działek, które nie mają dostępu do drogi publicznej.

W skardze skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ratio legis ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa polegała na tym, aby nieruchomości rolne stanowiące dotychczas własność Skarbu Państwa zostały skomunalizowane pod warunkiem jednak, że nie naruszało to praw osób trzecich, które nabyły prawo użytkowania wieczystego (własności) tych gruntów. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, gdyż U. [...], prowadzący od lat badania naukowe w W., ex lege nabył w 1990 r. prawo użytkowania wieczystego tejże nieruchomości, po myśli art. 182 ustawy szkolnictwie wyższym.

W tej sytuacji ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w istocie niczego w tym stanie prawnym nie zmieniła, a to dlatego, że przedmiot regulacji tamże zawartej znajdował się poza zakresem regulacji nią objętej. Gdyby bowiem, tak jak uczyniły to organy administracyjne, zastosować przepisy tej ustawy, to wówczas z oczywistym naruszeniem art. 64 Konstytucji RP, [...] bez wywłaszczenia utraciłby prawo użytkowania wieczystego, a od dnia 1 września 2005 r. prawo własności, które w tym dniu nabył ex lege, i to bez jakiegokolwiek odszkodowania, co w ramach obowiązującego systemu prawnego należałoby uznać za oczywiście niedopuszczalne.

To zagadnienie mające w ocenie skarżącego, przemożne znaczenie dla rozstrzygniecie w niniejszej sprawie znalazło się w ogóle poza zakresem kognicji organów administracyjnych i to w sytuacji, gdy użytkownik wieczysty (właściciel) korzysta z ochrony swojego prawa nie tylko po myśli art. 140 i następnych k.c., lecz także na podstawie art. 64 Konstytucji RP.

Według skarżącego, zastosowanie zatem przepisów ww. ustawy, na mocy której uwłaszczono gminy nieruchomościami rolnymi, kosztem Uniwersytetu Jagiellońskiego byłoby możliwe jedynie wtedy, gdyby tak pojęte uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich, które prawo takie uzyskały wcześniej, tj. przed wejściem w życie ustawy.

W ocenie skarżącego, niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja jest wadliwa z racji następujących. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] dokonał całkowicie dowolnej i pozbawionej jakichkolwiek racji prawnych wykładni przepisów prawa i działając per fas et nefas uznał, że z dniem 1 lipca 2000 r. w odniesieniu do spornej nieruchomości, objętej jedną księgą wieczystą nr [...], nastąpił jej podział z mocy prawa na część spełniającą określone w ustawie przesłanki i tym samym nabytą przez uprawnioną gminę oraz na część niespełniającą ustawowych przesłanek, pozostającą własnością Skarbu Państwa. (k. 5 decyzji). Zdaniem skarżącego, stanowisko Ministra jest chybione. Administracyjny podział działki nr [...] stanowiącej jedną nieruchomość i będącej własnością Skarbu Państwa, na działki nr [...], jako czynność następcza i techniczna stanowił i stanowi w istocie działanie in fraudem legis. Jest tak w ocenie skarżącego dlatego, że już literalna wykładnia art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wskazuje na to, że cała nieruchomość musi mieć charakter rolny, aby mogła skutecznie przejść na własność gminy, nie zaś jej części, które powstały na skutek sztucznie dokonanego podziału wyłącznie na cele konkretnego postępowania, tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że utrzymana w mocy przez Ministra decyzja, stwierdza nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieistniejącej nieruchomości, gdyż w dniu 1 lipca 2000 r. nieruchomość rolna składająca się działek nr [...] w sensie prawnym nie istniała.

Według skarżącego, niezależnie od tego, że dokonany podział geodezyjny nie spowodował podziału jednej nieruchomości na kilka mniejszych, to gdyby nawet choć całkowicie błędnie uznać, że tak się stało, to w wyniku tego podziału doszło do naruszenia art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż działki oznaczone jako [...] zostały pozbawione dostępu do drogi publicznej i jako takie w istocie stanowią enklawy na działce [...], bez możliwości racjonalnego ich wykorzystania. Sporna nieruchomość była i powinna być wykorzystywana przez [...] do prowadzenia badań naukowych w zakresie m.in. rolnictwa, do czego, jako część większej całości jest nieodzowna. Zaskarżona decyzja, której istota polega na odjęciu prawa własności, nabytego przez [...] ex lege z dniem 1 września 2005 r., na podstawie art. 256 ustawy o szkolnictwie wyższym, zdeformowała naukowy sens prowadzonej latami, istotnej dla polskiej nauki działalności badawczej najstarszej polskiej uczelni wyższej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r., w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że decyzja organu II instancji nie wywołała skutku prawnego dla prawa użytkowania wieczystego [...]. Przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z treścią art. 232 § 1 k.c., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

Użytkowanie wieczyste jako instytucja prawa cywilnego – powstało w wyniku poszukiwania prawnej formy korzystania z gruntów w celu zaspokojenia potrzeb społecznych, w szczególności w zakresie budownictwa. Przedmiotem użytkowania wieczystego nie mogą być prawa, lecz wyłącznie grunt: Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego. Podmiotem prawa użytkowania wieczystego może być każda osoba fizyczna lub prawna, która nie jest właścicielem tej nieruchomości. Właściciel bowiem nie może nabyć użytkowania wieczystego na własnej nieruchomości gruntowej (zob. SN w uchwale z 18 marca 1994 r., III CZP 28/94, Biul. SN 3/94, s. 16).

W niniejszej sprawie zmiana właściciela nieruchomości objętej użytkowaniem wieczystym ze Skarbu Państwa na Gminę S. nie stanowi w tym postępowaniu przesłanki wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Najważniejsze przyczyny wygaśnięcia użytkowania wieczystego obejmują: 1) upływ czasu, na który użytkowanie wieczyste zostało ustanowione, 2) rozwiązanie przez strony umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, 3) zrzeczenie się użytkowania wieczystego, 4) konfuzja, tzn. przejście użytkowania wieczystego na właściciela, 5) rozwiązanie umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego na skutek jednostronnego żądania, 6) wywłaszczenie.

W przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego, zastosowanie przepisów ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie naruszało praw osób trzecich.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że zgodnie z art. 256 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., Nr 572 ze zm.) z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 1 września 2005 r., grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym U. [...] stały się jego własnością. Stanowisko skarżącego w tym zakresie jest błędne, ponieważ U. [...] nie mógł z dniem 1 września 2005 r. nabyć przedmiotowej nieruchomości z uwagi na fakt, że już wcześniej, zgodnie z art. 13 ust. 2 ww. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, sporną nieruchomość z dniem 1 lipca 2000 r., z mocy prawa nabyła Gmina S.

Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady gospodarowania skarbowymi nieruchomościami rolnymi w tym okresie była ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Ideą tej ustawy było, aby nieruchomości rolne Skarbu Państwa poddać jednolitej regulacji prawnej, i to niezależnie od tego, czy należały one do Państwowego Funduszu Ziemi, pozostawały w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych, były w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych, bądź w użytkowaniu lub faktycznym władaniu osób fizycznych, prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ww. ustawy, nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stosuje się nie tylko do nieruchomości rolnych, lecz także do ich sztucznie, następczo wydzielonych części/działek. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w tego typu sprawach podział ewidencyjny nieruchomości nie miał znaczenia przypisywanego przez skarżącego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość jest objęta księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieliczce [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w S. Z treści ww. księgi wieczystej wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym jest U. [...] w K. Z ewidencji gruntów i budynków wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest położona w obrębie [...]. Z ustaleń dokonanych przez Wojewodę M[...] wynika, że ww. nieruchomość nie została do dnia 30 czerwca 2000 r. przekazana ostateczną decyzją do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Z zaświadczenia Starosty K. z [...] czerwca 2011 r., nr [...] wynika, że w operacie ewidencji gruntów i budynków miejscowości W., w gminie S., przyjętym do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...] z [...] lutego 1981 r., na dzień 1 lipca 2000 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na działkę nr [...] składały się: grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe, lasy i grunty leśne, grunty zadrzewione i zakrzewione, wody płynące, tereny komunikacyjne - drogi. Z dniem 1 lipca 2000 r. nastąpił więc podział nieruchomości z mocy prawa na część spełniającą określone w ustawie przesłanki i tym samym nabytą przez uprawnioną gminę oraz na część niespełniającą ustawowych przesłanek, pozostającą własnością Skarbu Państwa.

Oznacza to, że podział geodezyjny stanowił zagadnienie techniczne. Dokonanie zatem przez Burmistrza Miasta i Gminy S. podziału geodezyjnego działki nr [...] było zasadne.

W skardze skarżący podnosi, że stanowisko Ministra jest chybione, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, stanowiącej podstawę wydania decyzji, ma ona zastosowanie do nieruchomości rolnych w rozumieniu art. 461 i art. 46 k.c. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd stwierdza, że w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego "Nieruchomość rolna została zdefiniowana w niepełny sposób w art. 461 k.c., to jest wyłącznie od strony przydatności do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Rzecz w tym, że również pojęcie rolnictwa jest szerokie i trudne do zdefiniowania (p. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98 OSP 2001/2 poz. 27). Wieloznaczność zwrotów użytych w przepisie art. 461 k.c. nie pozwala wyłożyć zawartej tam definicji jedynie na podstawie kryterium językowego, mimo wielokrotnie podkreślanego w literaturze przedmiotu znaczenia wykładni gramatycznej jako pierwszorzędnej i najpewniejszej spośród wszystkich metod (zob. też powołany wyżej wyrok z dnia 2 czerwca 2000 r.). Interpretacja art. 461k.c. z wykorzystaniem innych metod wykładni prowadzi do wniosku, iż wskazuje on na czysto agronomiczne cechy gruntu, jakie powodują, że uzyskiwanie na nim produktów rolnych jest fizycznie możliwe, wszak uzyskiwanie z gruntu płodów rolnych nie musi faktycznie następować. Przepis art. 461 k.c. zadowala się tutaj możliwością, istnieniem pewnej potencjalnej perspektywy uzyskiwania z gruntu płodów rolnych znajdującej swe uzasadnienie we fizyczno-agronomicznych właściwościach gruntu (por. A. Lichorowicz, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98 OSP 2001/2 poz. 27).

Dla wykładni definicji nieruchomości rolnej aktualne pozostało stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 14 grudnia 1984 r. (III CZP 78/84 OSN 1985/10 poz. 149), w uzasadnieniu której wskazano, że definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkich według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma zatem gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy. Nie można rozciągnąć pojęcia nieruchomości rolnej na grunty, które z przeznaczenia swego takiego charakteru nie mają i nie mogłyby go mieć w przyszłości przy zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje przy tym obszar takich gruntów w stosunku do obszaru całej nieruchomości. Nie mają prawnego oparcia również twierdzenia o tym, że chodzi o "całą" nieruchomość, bo takiego pojęcia prawo nie zna. Bez znaczenia są tu też kwestie ewidencyjne, tj. w jaki sposób dana nieruchomość jest zapisana w ewidencji gruntów i budynków czy w księdze wieczystej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decydujące dla sprawy jest to, że nieruchomość rolna jako "podgrupa" nieruchomości, winna odpowiadać podstawowemu kryterium, jakim jest wyodrębnienie jej jako części powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności (art. 46 § 1 k.c.). Nie ma znaczenia również i to, czy będzie istniała realna czy tylko potencjalna możliwość rolniczego jej zagospodarowania, bowiem w tej materii przywołane przepisy nie zawierają ograniczenia. Jest to bowiem zagadnienie czysto techniczne, a nie prawne. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2013 r., sygn. I OSK 346/12, LEX nr 1557317).

Sąd nie podziela również trzeciego zarzutu skargi, że doszło do naruszenia art. 93 ust. 3 u.g.n. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji niedopuszczenie i całkowite dowolne wydzielenie z nieruchomości stanowiącej całość i składającej się z jednej działki, działek, które nie mają dostępu do drogi publicznej. Odnosząc się do tego zarzutu, podnieść należy, że podziału działki nr [...] dokonano zgodnie z ówczesnym art. 95 pkt 3 u.g.n., wskazującym na możliwość wydzielenia części nieruchomości, której własność została nabyta z mocy prawa. Z treści tego przepisu nie można wywodzić nakazu stosowania art. 93 ust. 3 u.g.n., w zakresie dostępu do drogi publicznej w odniesieniu do podziałów wyszczególnionych w art. 95 pkt 3 u.g.n. Przepis art. 95 pkt 3 u.g.n. wymienia jako cel podziału nieruchomości wydzielenie działek, do których własność lub prawo wieczystego użytkowania zostały nabyte z mocy prawa. Chodzi więc o przypadki, kiedy ustawodawca przyznał określonym osobom prawo do części nieruchomości, ale istnieje potrzeba wyodrębnienia (i oddzielenia) właściwych części od pozostałych części nieruchomości. Kryteria wydzielenia takiej części wynikają najczęściej z przepisów przyznających prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego.

Dla wydzielenia nabytej z mocy prawa część nieruchomości, nie prowadzi się procedury podziałowej kończącej się decyzją o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ale podział jest zatwierdzany decyzją dotyczącą nabycia prawa własności lub prawa wieczystego użytkowania.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 64 Konstytucji RP. Konieczność pewnych ograniczeń w korzystaniu z rzeczy własnej zyskała - jak podkreśla Trybunał Konstytucyjny - aprobatę w nauce prawa oraz znalazła odzwierciedlenie w przepisach prawa, w tym przepisach ustawy zasadniczej" (SK. 9/98) (zob. S. Jarosz-Żukowska, Konstytucyjna zasada ochrony własności, Zakamycze 2003, s. 170). Zdaniem Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący został zebrany i rozpatrzony przez te organy.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jego uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł jak w sentencji.