Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1754/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 - zwanej dalej udp), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] nakładającą na T. S. (zwanego dalej "skarżącym") karę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych.

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] marca 2016 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Pan T. S., który jako przedsiębiorca wykonywał krajowy transport drogowy z ładunkiem mąki w workach oraz płatków, otrębów i kaszy manny w opakowaniach ułożonych na paletach na trasie [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Podstawę faktyczną nałożenia przez organ I instancji kary pieniężnej było wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego.

W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący zarzucił naruszenie przez organ I instancji art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nietrafnego przejęcia, iż okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, aby strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania w charakterze świadka Pani A. F., Pana J. T., przesłuchania w charakterze strony skarżącego oraz dowodu z dokumentów w postaci: zlecenia przewozowego nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., dowodu wydania nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym, dowodu wydania nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym, dowodu wydania nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym na okoliczność, iż strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ II instancji rozpoznając odwołanie wskazał na definicję pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 ust. 35a prd, zgodnie z którą pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;

2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1.

Główny Inspektor Transportu Drogowego przypomniał ustalenia kontroli, które wskazały, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej nr [...]. Zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego wraz z trzyosiową naczepą. Pojazdem członowym kierował skarżący, który jako przedsiębiorca wykonywał krajowy transport drogowy z ładunkiem mąki w workach oraz płatków, otrębów i kaszy manny w opakowaniach ułożonych na paletach na trasie [...]. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 10,65 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,65 t,

- podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802).Droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W ocenie organu II instancji, w ustalonym stanie faktycznym należało nałożyć na skarżącego karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV w wysokości 5000 zł.

W dniu kontroli ww. pojazdem członowym kierował skarżący, który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem mąki w workach oraz płatków, otrębów i kaszy manny w opakowaniach ułożonych na paletach (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony podczas kontroli, wynika z dokumentów dowodu wydania nr [...], [...] i [...] z dnia [...] marca 2016 r.

Organ odwoławczy przypomniał, że stosownie do art. 2 ust. 35 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikających z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] października 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej z terminem ważności do dnia [...] października 2016 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli. Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Zdaniem organu odwoławczego, poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 prd. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia. Przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2. za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 prd ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 prd wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. którym przewożony jest ładunek podzielny. okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III -VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust 4 prd.

Okolicznościami wyłączającymi odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia jest zachowanie "należytej staranności", oraz "braku wpływu" na zaistniałe nieprawidłowości. Przy określeniu tych pojęć organ posiłkował się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym oraz stanowiskiem wypracowanym przez sądy administracyjne. Organ odwoławczy uznał, że skarżący nie przedstawił dowodów świadczących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe.

Zdaniem organu odwoławczego, między zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istniał normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Normalnym zjawiskiem jest takie, które w danym układzie stosunków i warunków według doświadczenia życiowego występuje jako typowe. Jest to tego rodzaju zdarzenie, które w ogóle zdolne jest wywołać naruszenie i z reguły je wywołuje. To czy, następstwo jest normalne czy nie decydują kryteria obiektywne oparte na zasadach doświadczenia życiowego oraz dostępnej wiedzy. Jeżeli zaś ładunek podzielny przewożony jest w ilości, która wraz z masą własną pojazdu przekracza dopuszczalne wartości, tak iż skutkuje to powstaniem nienormatywności pojazdu, to trudno już o bliższy, bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy miedzy czynnościami przewozowymi, a stanem nienormatywności pojazdu. W przedmiotowym stanie faktycznym wystarczyło bowiem na początku ustalić dopuszczalną masę całkowitą pojazdu i masę ładunku, aby ustalić, że ilość załadowanego towaru będzie skutkowała nienormatywnością pojazdu. Podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym.

Dlatego też, w ocenie organu kwestie związane z tym kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd od odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 prd. Skarżący w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawił dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 8 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopuszczone przez organ odwoławczy dodatkowe dowody nie ujawniły nowych istotnych okoliczności w przedmiotowej sprawie. A zatem powyższe okoliczności nie pozwalają na uwolnienie się skarżącego - przewoźnika od odpowiedzialności za powstałe naruszenie. Odnosząc się do wnioskowanej przez skarżącego konieczności rozszerzenia postępowania dowodowego o przesłuchanie osób odpowiedzialnych za załadunek organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma potrzeby przeprowadzenia tych dowodów, bowiem ze znajdującego się w akiach przedmiotowej sprawy materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.

Na decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił decyzji II instancji naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 7, 78 § 1 i 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez niewszechstronną ocenę dowodów z dokumentów w postaci: zlecenia przewozowego nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., dowodu wydania nr [...] z dn. [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym, dowodu wydania nr [...] z dn. [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym, dowodu wydania nr [...] z dn. [...] marca 2016 r. wraz z listem przewozowym oraz pisemnych wyjaśnień strony postępowania - co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nietrafnego przyjęcia, iż okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, aby T. S. dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia (tzn. błędnego uznania, że nie została spełniona przez stronę przesłanka z art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym);

2) przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 i 2 k.p.a., a także 86 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie zawartego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu:

a. z przesłuchania w charakterze świadka A. F., czyli osoby dokonującej załadunku towaru przewożonego przez stronę w momencie kontroli, tj. w dniu [...] marca 2016 r., który to dowód został zgłoszony na okoliczność: sposobu dokonania załadunku towaru przewożonego przez T. S., rozmieszczenia przewożonego ładunku, weryfikacji masy i nacisków osi pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], zapewnienia strony przez załadowcę o nieprzekroczeniu dopuszczalnych parametrów wagowych,

b. z przesłuchania w charakterze świadka J. T., który to dowód został zgłoszony na okoliczność: sposobu dokonania częściowego rozładunku towaru przewożonego przez T. S. pojazdem członowym składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...] w miejscowości [...], bezpośrednio przed przeprowadzeniem kontroli stwierdzonej protokołem z dnia [...] marca 2016 r., o numerze: [...], weryfikacji masy i nacisków osi pojazdu członowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], zapewnienia strony o nieprzekroczeniu dopuszczalnych parametrów wagowych;

c. z przesłuchania strony postępowania T. S., który to dowód ten został zgłoszony na okoliczność sposobu dokonania załadunku towaru przewożonego przez T. S. oraz dokonania częściowego rozładunku towaru przewożonego przez T. S. pojazdem członowym składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...] w miejscowości [...], bezpośrednio przed przeprowadzeniem kontroli stwierdzonej protokołem z dnia [...] marca 2016 r, rozmieszczenia przewożonego ładunku, weryfikacji masy i nacisków osi pojazdu członowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], zapewnienia strony przez załadowcę o nieprzekroczeniu dopuszczalnych parametrów wagowych, zapewnienia strony przez podmiot dokonujący częściowego rozładunku w miejscowości [...] o nieprzekroczeniu dopuszczalnych parametrów wagowych

- wskutek bezzasadnego przyjęcia, że w sprawie nie ma potrzeby przeprowadzania tych dowodów - pomimo, że wszystkie trzy w/w dowody zostały zgłoszone przez skarżącego na okoliczności mające dla sprawy znaczenie, tj. celem ustalenia zasadności zastosowania przepisu art. 140 aa ustawy Prawo o ruchu drogowym, czyli celem weryfikacji, czy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że T. S. dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r., nr: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku - w całości i zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 tegoż artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

W świetle sformułowanych wyżej kryteriów skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Organy wydające te decyzje prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, dokonując też zasadnej jego oceny prawnej w świetle mających w sprawie zastosowanie - szczegółowo wymienionych w obu decyzjach - przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd) i ustawy o drogach publicznych (udp).

Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 ust. 35a prd, zgodnie z którym pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy prd.

Poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 prd. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia, przy czym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II (art. 64 ust. 2 prd).

Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 prd ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 prd wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Jak natomiast stanowi art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

W niniejszej sprawie (por. część historyczną uzasadnienia) w wyniku pomiarów skontrolowanego ww. pojazdu członowego stwierdzono przekroczenie nacisku pojedyńczej osi napędowej o 0,65 tony. Punktem odniesienia dla stwierdzenia wielkości wskazanego przekroczenia nacisku osi były parametry drogi, po której poruszał się pojazd. Mianowicie pojazd skontrolowano na odcinku drogi krajowej, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, uzyskując wynik nacisku pojedyńczej osi napędowej 10,65 t (przekroczenie o 0,65). W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po trasie określonej w zezwoleniu (droga krajowa):

a) o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedyńczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedyńczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (przede wszystkim z protokołu kontroli) i ustaleń wydanych w sprawie decyzji, pomiaru nacisków osi skontrolowanego pojazdu dokonano przy zastosowaniu nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o numerach [...] i [...]. Wagi te legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacyjnymi wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urząd Miar w [...], które zostały okazane kierowcy pojazdu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został też poinformowany o zasadach kontroli i sposobie pomiarów oraz o przysługujących uprawnieniach. Kierowca podpisał protokół kontroli nie nanosząc uwag co do sposobu jak i wyników ważenia. Pojazd zważono (w obecności kierowcy) jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Miejsce pomiarów - stanowisko kontrolne ważenia pojazdów posiadało ważne zatwierdzenie.

Kara pieniężna została nałożona na skarżącego z uwagi na ww. przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedyńczej osi napędowej pojazdu, a nie za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu, którego nie odnotowano (por. protokół kontroli w aktach administracyjnych sprawy). Trzeba przy tym wiedzieć, że nieprzekroczenie dmc pojazdu nie gwarantuje nieprzekroczenia nacisku poszczególnych osi pojazdu. Zatem przy przewożeniu ładunku podzielnego wymagana jest staranność obejmująca odpowiednie/równomierne jego rozłożenie i zabezpieczenie na pojeździe. Z powodu kwestii załadunkowych nie ma bowiem prostej zależności między dmc pojazdu a naciskiem osi.

Skarżący nie kwestionował a sąd z urzędu nie dopatrzył się podstaw do podważania ustaleń organów I i II instancji wydających decyzje w sprawie z powodu oparcia ich na wynikach pomiarów/ważenia pojazdów ww. wagami. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał więc organom administracji podstawy do poczynienia ustaleń skutkujących nałożeniem na skarżącego ww. kary pieniężnej.

Jak wskazano karę tę wymierzono skarżącemu za przekroczenie nacisku pojedyńczej osi napędowej pojazdu, zaś organ mógł to przekroczenie ustalić przy użyciu wag zastosowanych do tego pomiaru zgodnie z instrukcją obsługi tych wag. W świetle argumentacji skargi podkreślenia przy tym wymaga, że nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu nie uwalnia od odpowiedzialności za przekroczenie nacisku osi, gdy nie chodzi o przewóz ładunków sypkich oraz drewna (por. art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd). W niniejszej sprawie przewożono ładunek podzielny ładunek mąki w workach oraz ładunek kaszy, płatków i otrębów w opakowaniach, co nie jest ładunkiem sypkim ani drewnem w rozumieniu ustawy prd. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd.

W sprawie prawidłowo też ustalono brak przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie pozostałych przepisów art. 140aa ust. 4 prd (to jest pkt 1 lit. a i b) tego ustępu). Zgodnie z ww. uregulowaniem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Wobec braku definicji należytej staranności w ustawie Prawo o ruchu drogowym (prd), można się w tym względzie posłużyć regulacją zawartą w art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego (kc) wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju jest oceniana przy uwzględnianiu odpowiednio wysokiej wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, które winny być udziałem przedsiębiorcy podejmującego w danym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego.

Podmiot wykonujący przejazd, wiedząc jaki ładunek przewozi, powinien podjąć stosowne czynności celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny. Natomiast sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, czy też nadzoru nad załadunkiem, ustalenie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną podmiotu wykonującego tenże przejazd. Jakiekolwiek niedostatki w tym zakresie działań podmiotu wykonującego przejazd wyłączają możliwość zastosowania umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 140aa ust. 4 prd. Eliminują też przesłankę braku wpływu na powstanie naruszenia przewidzianą w tym przepisie. O zaistnieniu tej przesłanki można mówić tylko wtedy, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi więc wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Nadto przewoźnik odpowiada w zakresie swojej działalności za osoby, którymi się posługuje w wykonywaniu przewozu (tu kierowcę), jak za działania/zaniechania własne.

Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie dostarczył dowodów/okoliczności, z których wynikałoby dołożenie należytej staranności przy umieszczeniu ładunku w pojeździe i brak wpływu na powstanie naruszenia.

Wbrew twierdzeniom strony nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania tj. art. 7, 78 § 1 § 2, 80, 86 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji zgromadziły bowiem dostateczny materiał dowodowy, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Złożone przez stronę dowody w postaci dowodów wydania towaru wraz z listami przewozowymi potwierdzają jedynie ciężar załadowanego towaru, co nie ma w sprawie istotnego znaczenia z uwagi na to, że wyniki kontroli nie stwierdziły przekroczenia dmc pojazdu. Organ nie naruszył również prawa nie dopuszczając dowodów z zeznań świadków i przesłuchania strony tj. T. S.. Nawet gdyby zostało ustalone, że w momencie załadunku i częściowego rozładunku pojazdu parametry pojazdu w zakresie dopuszczalnych nacisków osie pojazdu zostały zachowane nie zwalnia to skarżącego od odpowiedzialności albowiem w czasie przejazdu pojazd stał się nienormatywny a to wyklucza dochowanie należytej staranności przez skarżącego i nie świadczy o braku wpływu na powstanie naruszenia. Wykonujący przewóz drogowy odpowiada za normatywność pojazdu na całej trasie przemieszczania się. Przeprowadzona kontrola wykazała zaś przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedyńczej osi napędowej pojazdu a zatem nałożenie kary pieniężnej na skarżącego było zasadne i zgodne z prawem. Z tych wszystkich względów wobec bezzasadności zarzutów skargi sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.