Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 994/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 9
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.W. (dalej: strona, skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] r. nr [...], odmawiającą umorzenia należności strony w kwocie [...] zł z tytułu nienależnie wypłaconych dodatków mieszkaniowych.

W podstawie prawnej organ powołał art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018r., poz. 2096, dalej: K.p.a.).

Z akt administracyjnych wynika, że stronie przyznano dodatki mieszkaniowe, decyzjami Prezydenta Miasta B. za okresy od marca 2014 r. do lutego 2017 r. W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi wydającemu decyzje o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, zostały wznowione postępowania w sprawie przyznanych dodatków mieszkaniowych. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ przyznający dodatki mieszkaniowe stwierdził, iż we wnioskach skarżący podał nieprawdziwe dane dotyczące wysokości uzyskanych dochodów w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zatem spełniona została przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego wyrażona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W wyniku wznowienia postępowania kolejnymi decyzjami uchylono decyzje przyznające dodatek mieszkaniowy i odmówiono przyznania dodatków mieszkaniowych za wnioskowane okresy rozliczeniowe. W oparciu o art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych w podwójnej wysokości, w łącznej kwocie [...] zł w terminie do 20 lipca 2017 r.

Pismem z [...] r. skarżący zwrócił się o umorzenie wierzytelności, uzasadniając wniosek złym stanem zdrowia i trudną sytuacją finansową.

W dniu [...] r. skarżący stawił się w organie w celu określenia swojej aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej. W złożonym oświadczeniu skarżący wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł (netto) oraz wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł (netto). Ponadto jest właścicielem pojazdu marki [...] z 1997 r. oraz garażu.

Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w B. pismem z [...] r. powiadomił, że skarżący jest właścicielem, również samochodu marki [...] z 1997 r., data zarejestrowania [...] r., którego nie wykazał w oświadczeniu o stanie majątkowym.

W dniu [...] r. skarżący złożył - pod rygorem odpowiedzialności karnej - wyjaśnienia, iż jest właścicielem samochodu marki [...], ale samochód jest u syna, który zamieszkuje w Niemczech i tam go użytkuje.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że oświadczenie majątkowe skarżącego odbiega od stanu faktycznego, ponieważ jest on też właścicielem samochodu marki [...], którego nie wykazał w oświadczeniu.

Organ wskazał, że miesięczny budżet skarżącego wynosi [...] zł, natomiast miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. Do dyspozycji w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje kwota [...] zł.

Organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie kwoty świadczeń nienależnie pobranych, gdyż sytuacja materialna skarżącego tj.: bieżące środki finansowe oraz zasoby majątkowe umożliwiają spłatę należności wobec Skarbu Państwa, np. w systemie ratalnym.

W świetle powyższego organ I instancji decyzją z [...] r. nr [...], odmówił umorzenia należności skarżącego w kwocie [...] zł z tytułu nienależnie wypłaconych dodatków mieszkaniowych.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi, stosownie do unormowania art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ nie będzie zobowiązany do umorzenia zaległości. Następnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał ustalenia sytuacji materialnej strony i słusznie wskazał, że sytuacja materialna strony nie wyklucza możliwości spłaty powstałego zadłużenia, na przykład w systemie ratalnym. Strona dysponuje dochodem, który może stanowić źródło pokrycia wynikłego zadłużenia. Analiza akt sprawy oraz treść odwołania nie wskazują na zaistnienie w rozpoznawanym przypadku szczególnych okoliczności, wystąpienia nadzwyczajnego zdarzenia losowego niezależnego od strony, uzasadniającego umorzenie spornej należności. Sytuacja odwołującego się jest bowiem efektem jego działania polegającego na ubieganiu się o przyznanie dodatku mieszkaniowego i pobieraniu tego świadczenia, przy równoczesnym konsekwentnym zatajaniu dochodów. Zatajając dochód strona winna liczyć się z konsekwencjami w postaci obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanego dodatku mieszkaniowego oraz związanej z tym sankcji, tzn. konieczności zwrotu podwójnej wysokości tego świadczenia, która wynika wprost z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący, działając poprzez dwóch pełnomocników, wniósł o zmianę decyzji organu odwoławczego poprzez umorzenie należności w wysokości [...] zł w całości, ewentualnie o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżył w całości decyzję odwoławczą, jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa i zarzucił jej:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to:

1. art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niezbadanie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela;

2. art. 77 K.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie przez co nie zostały w sposób wyczerpujący wyjaśnione wszelkie istotne okoliczności w sprawie;

3. art. 80 K.p.a. poprzez niedokonanie oceny stanu faktycznego sprawy opartej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a jedynie na jego wybiórczej części;

4. art. 107 § 1 K.p.a. poprzez lakoniczne, niepełne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

5. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez odmówienie wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego, w tym brak wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom złożonym przez stronę;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

6. art. 7 ust. 9 ustawy u dodatkach mieszkaniowych w związku z art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania stron do władzy publicznej i zasady informowania strony o okolicznościach związanych z udzielonym świadczeniem (dodatek mieszkaniowy) podczas gdy skarżący nie został w ogóle pouczony o ewentualnej konieczności zwrotu tego świadczenia w podwójnej wysokości;

7. art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych poprzez nieumorzenie należności skarżącego z urzędu w całości z uwagi na zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 tej ustawy, a to z uwagi na sytuację ekonomiczną skarżącego, w tym gdy z zebranego materiału dowodowego należało przypuszczać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne byłoby bezskuteczne;

8. art. 64 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o finansach publicznych poprzez nieumorzenie należności w całości, pomimo złożenia wniosku w tym przedmiocie przez stronę podczas gdy w stanie faktycznym sprawy niewątpliwie zaistniał tak ważny interes publiczny, jak i ważny interes zobowiązanego, które bezsprzecznie winny przemawiać za umorzeniem powstałej należności skarżącego w całości;

9. sprzeczność istotnych ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że:

- dochód uzyskiwany przez skarżącego pozwala mu na uiszczenie powstałej należności z tytułu nienależnie wypłaconych dodatków mieszkaniowych, podczas gdy skarżący uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł oraz uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł netto miesięcznie przy wydatkach w łącznej kwocie [...] zł, tj. w sytuacji gdy nie jest on w stanie uiścić wymaganej należności, nawet przy rozłożeniu jej na raty;

- do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota w wysokości [...] zł podczas gdy w rzeczywistości po zaspokojeniu niezbędnych, podstawowych potrzeb do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota w wysokości [...] zł, która nie uwzględnia innych wydatków nadzwyczajnych, w tym zdarzeń losowych np. ewentualnego pobytu w szpitalu z uwagi na jego zły stan zdrowia (migotanie przedsionków serca, cukrzyca, nadciśnienie, choroby wątroby) lub chociażby zaspokojenia potrzeb kulturalnych;

- skarżący jest właścicielem i użytkownikiem pojazdu marki [...], podczas gdy pojazd jest w wyłącznym władaniu syna skarżącego i znajduje się w Niemczech, gdzie jest użytkowany, przez co skarżący pozostawał w przekonaniu, że skoro nie użytkuje oraz nie ponosi kosztów z tytułu użytkowania tego pojazdu w żaden sposób, to nie jest zobowiązany do wskazania go w złożonej deklaracji o wysokości dochodów, a jego zachowanie nosi znamiona nieumyślności i nie może być poczytywane za podanie nieprawdy;

- stan zdrowia skarżącego pozwala mu na zarobkowanie, przez co uzyska on środki potrzebne do uiszczenia dochodzonej przez organ należności, podczas gdy skarżący jest zmuszony pracować z uwagi na swoją ciężką sytuację zdrowotną, w tym ponoszone przez niego duże wydatki na zakup leków;

- skarżący konsekwentnie nie wykazywał całości swojego dochodu (stanu majątkowego) podczas gdy z uwagi na podeszły wiek (78 lat) nie orientuje on się co do zakresu żądanych informacji, w tym konieczności wskazania wszystkich źródeł dochodu oraz posiadanych przedmiotów majątkowych;

- skarżący posiadał wiedzę odnośnie ewentualnego zwrotu wypłaconych dodatków mieszkaniowych w podwójnej wysokości podczas gdy jest on osobą starszą, schorowaną, nie posiadającą dostatecznego rozeznania w przepisach prawa wobec czego nie wiedział on, że musi liczyć się z sankcją w postaci naliczenia opłaty w podwójnej wysokości oraz nie został o tej ewentualności poinformowany przez właściwy organ, tak na etapie składania wniosku, jak i w trakcie kontroli i składania wyjaśnień.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Istotą sporu w sprawie jest zagadnienie, czy organ zasadnie przyjął, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zaszły przesłanki, które mogłyby spowodować wydanie decyzji o umorzeniu należności. Zatem Sąd miał obowiązek ocenić, czy w sposób prawidłowy został zebrany materiał dowodowy i czy właściwie został on oceniony.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja dotycząca odmowy umorzenia kwoty wynikającej z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Jak wynika z akt sprawy skarżący został wezwany przez Prezydenta Miasta do zapłaty kwoty [...] zł z tytułu zwrotu przyznanego mu dodatku mieszkaniowego za okres od marca 2014 r. do lutego 2017 r. w podwójnej wysokości, a to w związku z nieujawnieniem dochodów z tytułu umowy zlecenia przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy.

Zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. nr 71, poz. 736), jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Sporna należność stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, bo są to środki publiczne, które przepis ten wymienia tylko przykładowo (wyrok NSA z 5.07.2016 r. sygn. akt I OSK 1276/15, Lex nr 2165156).

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że 28 kwietnia 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o finansach publicznych, której dokonano na podstawie ustawy z 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 659). Objęła ona m.in. art. 64. Obecnie przepis ten nie odsyła już do art. 55 ustawy o finansach publicznych, bowiem w sposób samodzielny określa nie tylko ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu należności publicznoprawnych, ale również kreuje przesłanki ich zastosowania. Stanowi on w ust. 1, że należności, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Przepis intertemporalny ustawy nowelizującej, tj. art. 2 ust. 1 pkt 3 przewiduje, że do spraw dotyczących udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to, że ustawodawca nakazał stosowanie nowych przepisów także w sprawach, które nie zostały zakończone.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego datowany jest na [...] r., a więc już po wejściu w życiu wspomnianej nowelizacji, zatem organy wzięły pod uwagę przesłanki umorzeniowe, które wynikają z aktualnie obowiązujących uregulowań dotyczących umarzania zobowiązań publicznoprawnych.

Przywołany art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych przewiduje dwie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne, a ich cechą immamentną jest odesłanie do ocen.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej dłużnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Interes zobowiązanego musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Ponadto NSA w wyroku z 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 170/12 (Lex nr 1337103) dokonując wykładni pojęcia "ważnego interesu dłużnika" użytego w art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych w poprzednim jego brzmieniu, wyraził pogląd, że: "O istnieniu ważnego interesu dłużnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Pojęcia ważnego interesu dłużnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Zawężenie ustawowych wymagań umarzania należności pieniężnych do przypadków, w których dłużnik - wskutek uiszczenia należności - miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać ze środków pomocy społecznej, jest niedopuszczalną interpretacją na niekorzyść dłużnika."

Na tle zbliżonej regulacji zawartej w art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) przyjmuje się z kolei, że ważny interes publiczny powinien być oceniany wielopłaszczyznowo, co oznacza, iż nie wystarczy stwierdzić, że w interesie państwa (gminy) jest zapewnienie ściągalności należności publicznoprawnych, ale należy też uwzględnić następstwa odmowy udzielenia ulgi w sferze życia społecznego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (zob. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255).

Ponadto należy mieć na uwadze, że decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi, stosownie do unormowania art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym użycie w art. 64 ust. 1 tej ustawy słowa "może", co oznacza, że nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ nie będzie zobowiązany do umorzenia zaległości. Ustawodawca nie wskazał bowiem sytuacji, w której organ miałby obowiązek zastosowania ulgi. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a. Zauważyć przy tym należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy stwierdzi, że w sprawie istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tego typu postępowaniach wyróżnić należy dwa etapy. W pierwszym organ powinien ocenić, czy w danej sprawie zaszła choćby jedna z dwóch wspomnianych wyżej przesłanek ulgi, a w razie stwierdzenia, że taka nie zaszła, powinien odmówić zastosowania ulgi. Decyzja w tym zakresie, tj. ustalenia materialnoprawnej przesłanki zastosowania ulgi, nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Drugi etap aktualizuje się wtedy, gdy organ uzna istnienie przesłanki, a polega on na wykazaniu, dlaczego w tej sprawie, pomimo istnienia przesłanki, ulga nie zostaje przyznana. Tylko ten właśnie drugi etap cechuje się uznaniowością, co jednak nie oznacza dowolności. Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sądową kontrolą nie jest objęte rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne ( wyroki NSA z 15.07.2008 r. sygn. akt II FSK 660/07, Lex nr 485329; z 16.07.2013 r. sygn. akt II FSK 2148/11, Lex nr 1557843).

Badając ważny interes dłużnika organy dokonały ustalenia sytuacji materialnej zobowiązanego ustalając jego miesięczne dochody na kwotę [...] zł (emerytura [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia [...] zł), a także uzyskały informacje co do stanu zdrowia. Ze zgromadzonych materiałów wynika, że skarżący prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe ponosi stałe miesięczne wydatki w postaci opłat za: czynsz - [...] zł; energię elektryczną – [...] zł; telefon – [...] zł; eksploatacja samochodu [...] zł; leki – [...] zł, wyżywienie [...] zł, środki czystości [...] zł. Łącznie daje to kwotę [...] zł, a zatem do dyspozycji strony pozostaje [...] zł. Ustalono nadto, że skarżący jest właścicielem samochodu marki [...] z 1997 r. oraz garażu, który użytkuje na własne potrzeby i ponosi koszty jego utrzymania. Jest właścicielem samochodu [...], ale nie ponosi kosztów jego utrzymania, gdyż użytkownikiem tego samochodu jest jego syn.

W świetle tych ustaleń należy zgodzić się z organami, że położenie, w którym znajduje się skarżący jest trudne, jednak nie wyklucza ono możliwości spłaty powstałego zadłużenia. Trudno nie dostrzec również stanu zdrowia zobowiązanego. Jednak analiza tych wszystkich okoliczności pozwoliła organowi na stwierdzenie, że skarżący borykając się m.in. z problemami natury zdrowotnej dysponuje dochodem, który może stanowić źródło pokrycia wynikłego zadłużenia. Oceny powyższej organ dokonał zgodnie z ustaleniami w dacie orzekania.

W kwestii interesu publicznego organy obu instancji nie wypowiedziały się w sposób bezpośredni. Przyjąć jedynie można, że brak jego wystąpienia ma wynikać z przyjętego założenia, że zobowiązany mimo wynikającej w sposób jednoznaczny treści deklaracji o wysokości dochodów i zawartego w niej pouczenia zataił dochód z tytułu zatrudnienia, a jego ujawnienie powodowałoby brak uprawnień do dodatku mieszkaniowego. Podkreślić należało, że w druku deklaracji wyraźnie wskazano konieczność podania miejsca pracy, nazwy pracodawcy, źródła dochodu i jego wysokości, a skarżący w rubrykach tych wpisała odpowiednio: emerytura, ZUS, wysokość emerytury. Nie można było zatem przyjąć, że skarżący nie miał świadomości co do obowiązku poinformowania o dochodach z tytułu umowy o pracę bądź z tytułu jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej (zlecenia, o dzieło). Mimo to skarżący zataił swoje dochody. Ponownie zataił swój majątek [...] r., składając oświadczenie co do swojego stanu majątkowego. Nie poinformował organu, że jest właścicielem pojazdu marki [...]. Jednocześnie należy podkreślić, że żaden organ Państwa, nie może sankcjonować fikcji prawnej, na którą powołuje się skarżący, twierdząc, że faktycznym użytkownikiem tego pojazdu jest jego syn, mieszkający w Niemczech. Skarżący jest zaś jego właścicielem, tylko dlatego aby syn płacił mniejsze ubezpieczenie w Polsce. Na chwilę orzekania przez organ odwoławczy skarżący był właścicielem dwóch samochodów osobowych, zatem brak było podstaw do umorzenia nienależnie pobranego zasiłku mieszkaniowego. Zresztą organ poinformował skarżącego, że może on ubiegać się ponownie o spłatę zobowiązań w systemie ratalnym przy uwzględnieniu dyspozycji art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych. Wobec powyższego za pozbawiony podstaw należało uznać zarzut skarżącego naruszenia art. 60, art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Organ zebrał obszerny i wystarczający dla podjęcia w sprawie decyzji materiał dowodowy, szczególnie w zakresie sytuacji materialnej skarżącego z jednej strony, a podstawą do powstania zobowiązania w postaci pominięcia informacji o osiąganych dochodach z tytułu stosunku pracy, a następnie umowy zlecenia. W zaskarżonej decyzji organ odniósł się również do kwestii posiadania przez skarżącego samochodu marki [...]. W konsekwencji pominął koszty jego utrzymania w ostatecznym stanowisku w sprawie. Wszystkie te okoliczności znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie naruszył wbrew zarzutom skargi art. 107 § 1 pkt 1 i 3 K.p.a. gdyż z treści uzasadnienia decyzji wynika, jakie okoliczności zostały wzięte pod uwagę przy wydaniu decyzji. Organ przeanalizował dochody i wydatki skarżącego. Nie można dopatrzyć się naruszenia art. 80 i art. 81 k.p.a., gdyż organ administracji publicznej ocenił zasadność wniosku skarżącego na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym w oparciu o wiedzę bezpośrednio uzyskaną od wnioskodawcy, a ocena ta jest swobodna, a nie dowolna. Strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, a możliwość tę wykorzystała chociażby poprzez polemikę z oceną materiału dowodowego przyjętą przez organ.

Strona skarżąca niezasadnie powołuje się na stan zdrowia i podeszły wiek, wskazując, że okoliczności te nie pozwalają zrozumieć jej, co oznacza całość uzyskiwanych dochodów oraz posiadanie przedmiotów majątkowych. Strona skarżąca nie wykazała, mimo że jest reprezentowana przez dwóch profesjonalnych pełnomocników, że posiada jakiekolwiek zaświadczenie lekarskie, stwierdzające otępienie lub inną chorobę, uniemożliwiającą jej rozumie znaczenia tych pojęć. Ponadto należy zauważyć, że w dacie orzekania przez organy obu instancji i w dacie składania oświadczeń strona była zatrudniona na umowę zlecenia do [...] r. do wykonywania usługi przewozu osób w transporcie drogowym. Trudno zatem przypuszczać, że wykonując usługi transportu osób, jest osobą niezorientowaną, nie posiadającą rozeznania w przepisach prawa, uprawniających do pobierania zasiłku mieszkaniowego oraz zobowiązujących go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku mieszkaniowego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302) oddalił skargę.