Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1784/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2; art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 ust. 1 pkt 3; art. 13k ust. 1 pkt 1-3 i ust. 4; art. 13ha ust. 1; art. 13f
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 2 pkt 33, 36, 40;
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 195; art. 370; art. 196;
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 189e; art. 189f par 1 pkt 1; art. 7; art. 77 par 1; art. 107 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 92 ust. 2;
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. R. i R. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego solidarnie na rzecz skarżących M. R. i R. R. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego ("GITD" lub "organ") z [...] czerwca 2020 r., w której utrzymano w mocy decyzję ww. organu nr [...] z [...] grudnia 2019 r. nakładającą karę pieniężną na M. R. i R. R. w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu w dniu [...] sierpnia 2019 r.

Skarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, dalej: "udp"), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890 ze zm., dalej "Rozporządzenie"), a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, ze zm., dalej "utd").

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

[...] sierpnia 2019 r. został zarejestrowany przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (samochód specjalny) poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie [...], na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...], wskazanym w załączniku do Rozporządzenia.

W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, że w powyższym pojeździe brak urządzenia pokładowego viaBox służącego do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat.

Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ("CEPiK") organ ustalił, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 4250 kg, w tym pojazdu samochodowego - 3500 kg i przyczepy - 750 kg.

Ponadto w oparciu o dane zgromadzone w CEPiK, GITD ustalił, iż właścicielami ww. pojazdu samochodowego w dniu naruszenia byli M. R. i R. R., dalej łącznie także jako: "Skarżący".

Pismem z 30 października 2019 r. GITD zawiadomił Skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 kpa. Przesyłki zawierające ww. zawiadomienie nie zostały podjęte przez Skarżących w terminie (po dwukrotnym awizowaniu). Zawiadomienia zostały uznane za doręczone w trybie art. 44 § 4 kpa w dniu 18 listopada 2019 r.

[...] grudnia 2019 r. GITD wydał decyzję, w której nałożył na Skarżących karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r.

Strony złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wydanej decyzji zarzuciły nałożenie kary pieniężnej w nieprawidłowej wysokości poprzez zaliczenie pojazdu do pozostałych przypadków, na skutek błędnego przyjęcia na podstawie danych z CEPiK, iż jest to samochód specjalny, a nie osobowy.

Zdaniem strony, to że jej samochód jest samochodem specjalnym nie świadczy o tym, że nie jest samochodem osobowym. W CEPiK wskazano, że posiada on liczbę miejsc ogółem 5, liczbę miejsc siedzących 5. Ponadto jego dopuszczalna masa całkowita wynosi 3500 kg. W świetle powyższego strona uważa, że jej samochód jest samochodem osobowym, a samochodem specjalnym jest dlatego, że jest samochodem mieszkalnym.

Ponadto Strona wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. - poruszając się niepłatnymi drogami z [...] do [....], wjeżdżając na drogę [...] na węźle [...] w kierunku W. - nie została poinformowana przez znaki drogowe o tym, że wjeżdża na płatny odcinek drogi. Brak znaku T-34 przy wjeździe na płatny odcinek drogi spowodował, że Strona nie była świadoma tego, że wjeżdża na drogę płatną. Dopiero po przejechaniu ok. 3 km drogą [...] R. R. zauważył znak T-34, nie miał już jednak możliwości zawrócenia. Kontynuował jazdę do pierwszego zjazdu w miejscowości "[...]", gdzie zjechał na drogę lokalną w kierunku D.. Gdyby znak T-34 znajdował się na wjeździe na drogę płatną lub na pasie wprowadzającym na drogę płatną wówczas strona miałaby możliwość zawrócenia na inną drogę niepłatną. Dodatkowo strona wyjaśniła, że przejazd drogą płatną był przypadkowy, niezamierzony, liczył zaledwie 15 km.

W skarżonej decyzji organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny. Organ w sposób prawidłowy ustalił strony prowadzonego postępowania. Stosownie bowiem do treści art. 13k ust. 4 udp stroną jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Okolicznością bezsporną jest również to, że zespół pojazdów o ww. numerach rejestracyjnych, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu[...] sierpnia 2019 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś z informacji pochodzących z systemu elektronicznego poboru opłat jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik nie posiadał podpisanej umowy z operatorem systemu. W chwili dokonania naruszenia nie istniała możliwość realizacji obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp poza krajowym systemem elektronicznego poboru opłat, a więc bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBox. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W odniesieniu do braku odpowiedniego oznakowania na odcinku drogi krajowej [...] organ - powołując się na pismo GDDKiA z dnia 13 września 2019 r., włączone w poczet materiału dowodowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. - wskazał, że w dniu spornego przejazdu odcinek drogi, po której poruszał się zespół pojazdów Skarżących, był prawidłowo oznaczony tabliczką T-34, informującą o płatnym przejeździe.

GITD wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, ze zm), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

W niniejszej sprawie na podstawie danych z CEPiK ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany jako samochód specjalny. W związku z tym kara pieniężna w wysokości 1.500 zł została nałożona prawidłowo.

Organ nie znalazł podstawy do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 oraz art. 189e kpa.

Skargę na powyższą decyzję wywiedli Skarżący, wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący wskazali, że są małżonkami i są współwłaścicielami samochodu kempingowego o numerze rejestracyjnym [...] o dmc 3500 kg. W dniu [...] sierpnia 2019 r., ciągnąc przyczepę o dmc 750 kg, razem przekraczali 3500 kg i poruszali się po drogach niepłatnych, gdyż nie posiadali urządzenia viaBox. Na węźle [...]Skarżący nieświadomie wjechali na płatny odcinek drogi dwupasmowej [...], który nie był oznakowany na wjeździe znakami T-34.

Po przebyciu około trzech kilometrów Skarżący zobaczył znak T-34, świadczący, że jest to droga płatna, ale nie mógł wbrew przepisom o ruchu drogowym zawrócić ani wycofać. Po przejechaniu 15 kilometrów Skarżący zjechali więc na najbliższym zjeździe w R. w kierunku D..

Skarżący podkreślili, że w toku postępowania załączyli dokumentację fotograficzną świadczącą o tym, że nie było znaków informacyjnych T-34 przed wjazdem na węzeł [...] i na płatny odcinek drogi.

Skarżący wskazali, że GITD przyznał, że wie o braku znaku T-34 na wjazdach na płatne odcinki dróg, lecz ich brak tłumaczy niespójnością przepisów i rozporządzeń, które go obowiązują. Skarżący podkreślili, że gdyby znak T-34 umieszczony był przed wjazdem na płatny odcinek drogi, wówczas nie posiadając urządzenia, nie wjechaliby na tą drogę. Ponadto mieliby możliwość wyboru pomiędzy wjazdem na płatny odcinek drogi albo kontynuowania jazdy drogą niepłatną. Skarżący podnieśli, że wiele kilometrów wcześniej informowani są kierowcy o wjeździe na płatne odcinki autostrad znakiem "A-2 PŁATNA" i jeżeli nie chcą z nich korzystać lub nie mają pieniędzy, to po prostu wybierają inne drogi.

Do skargi załączyli dokumentację fotograficzną zrobioną osobiście w dniu 31 października 2020 r. Skarżący podnieśli, że zdjęcia nr 1, 2, 3, 4,5, 6, 7 wskazują na brak znaku T-34 na całym wjeździe na węźle [...] i brak możliwości zawrócenia.

GITD w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi jako wniesionej od decyzji GITD z [...]grudnia 2019 r. bądź o jej oddalanie w razie uznania przez Sąd, że jest to skarga na decyzję GITD z [...] czerwca 2020 r., doręczoną stronie 3 lipca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.

W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż organ zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a Skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Stąd stosownie do art. 120 P.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wyjaśnić także należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 udp.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 udp, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że [...] sierpnia 2019 r. przejazd Skarżących odbywał się bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący nie posiadali bowiem w samochodzie zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym.

Podkreślić, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym albowiem obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox, a co za tym idzie brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do Rozporządzenia, uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej.

Nieuiszczenie zaś ww. opłaty rodzi obowiązek organu administracji publicznej nałożenia na właściciela/posiadacza pojazdu kary administracyjnej, zgodnie z art. 13k ust. 1 udp.

Istotą sporu między stronami jest przekonanie Skarżących, że organ nieprawidłowo ustalił wysokość nałożonej kary albowiem zamiast 500 zł nałożył karę w wysokości 1.500 zł. Zdaniem Skarżących w dniu naruszenia kontrolowany zespół pojazdów spełniał przesłanki opisane w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Przekonanie Skarżących jest błędne.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3.5 t złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 t oraz przyczepy:

2) 1.500 zł - w pozostałych przypadkach.

Wykładnia art. 13k ust. 1 udp - z uwagi na brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp - wymaga uwzględnienia sposobu rozumienia pojęcia pojazdu samochodowego w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Te zaś przepisy - wprowadzając odrębne definicje - odróżniają obie kategorie pojazdów, tj. pojazdy specjalne od osobowych.

W myśl art. 2 pkt 36 ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazd specjalny jest to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 40 ustawy - Prawo o ruchu drogowym samochód osobowy jest to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu.

Skoro więc przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp ma zastosowanie do zespołu pojazdów (...) złożonego z samochodu osobowego to wykładnia musi tę okoliczność uwzględniać. Prowadzenie w ww. zakresie postępowania dowodowego wykraczającego poza pozyskanie danych z CEPiK byłoby bezcelowe. Postępowanie dowodowe nie jest bowiem celem samym w sobie. Przedmiotem dowodzenia i ustalania mogą być jedynie okoliczności istotne dla sprawy, a nie wszystkie okoliczności, które w sposób pośredni lub bezpośredni się z nią w jakikolwiek sposób wiążą.

Kontrolowany zaś zespół pojazdów składał się z samochodu specjalnego oraz przyczepy o dmc 4250 kg, a jedynie w wypadku przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej zespołu pojazdów składającego się z samochodu osobowego o dmc nieprzekraczającej 3,5 t oraz przyczepy nakładana jest kara w wysokości 500 zł.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo zatem uznał, iż istnieje podstawa do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł. W myśl bowiem art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczenia opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich m.in. zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.

Sąd wyjaśnia przy tym, że niewątpliwie obowiązkiem organów Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania dotyczącego prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, jest upewnienie się, czy droga na odcinku, na którym stwierdzono naruszenie, była oznakowana w sposób prawidłowy, czyli odpowiadający wymaganiom ujętym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. z 2019 r., poz. 2311 ze zm.). I powyższy obowiązek organ w ramach niniejszego postępowania wypełnił. W realiach przedmiotowej sprawy organ zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, jako zarządcy drogi krajowej, w przedmiocie prawidłowości oznakowania drogi krajowej na odcinkach, na których doszło do naruszenia przez Skarżących obowiązku uiszczenia opłaty.

Z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 13 września 2019 r. wynika zaś, że w dniu wykonywania przejazdu na wskazanym odcinku drogi krajowej [...] istniało oznakowanie tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone zgodnie z zasadami wynikającymi z rozrządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. Okoliczność ta została potwierdzona w wyniku przeprowadzonych kontroli oznakowania drogi. Kontrole te nie wykazały nieprawidłowości w zakresie ustawienia tabliczek T-34.

W zaistniałej sytuacji prawidłowość oznakowania na całym odcinku drogi, na którym odbywał się przejazd zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony - w świetle ww. pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - należało zatem uznać za niebudzącą wątpliwości. Dlatego brak było uzasadnienia do ustalania ww. okoliczności na podstawie dowodów zaoferowanych w skardze.

Sąd orzekający podziela przy tym stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 21 listopada 2017 r. II GSK 725/16, CBOSA, że "Ma rację organ wnoszący skargę kasacyjną, że sposoby umieszczania znaków drogowych są określone przez odpowiednie przepisy prawne. Do organu wymierzającego karę za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nie należy zatem ocena, czy przyjęte w tych przepisach zasady umieszczania znaków są odpowiednie z punktu widzenia dyrektywy sformułowanej przez Sąd. Stan świadomości kierującego pojazdem co do tego, że wjeżdża lub znajduje się na drodze objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty za przejazd zależy również od niego samego. Sąd dał wiarę kierującemu, że ten mógł nie być świadomy (nie wiedzieć), że na drodze, którą się poruszał, są bramki i opłaty elektroniczne. Ale jeżeli droga była oznakowana odpowiednimi znakami, to wynika z tego, że kierujący w ogóle nie dostrzegł tego oznakowania albo je zignorował. Nadto podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący nie posiadał w pojeździe urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej - jednostki pokładowej viaBox. Wynika z tego, że powody, którymi kierował się Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję, nie były usprawiedliwione".

Organ odwoławczy miał również podstawy do ustalenia, że nie wystąpiły w sprawie szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa.

Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa krajowego wynika bezspornie, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których Skarżący dopuścili się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków.

Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że znane są mu z urzędu okoliczności sprawy o sygn. VI SA/Wa 1384/20, dotyczącej nałożenia na Skarżących kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] sierpnia 2019 r. Podkreślić należy, że przejazd w ww. dniu wykonywany był na tej samej trasie (tj. na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...]) oraz tym samym pojazdem samochodowym. Skarżący już w toku wskazanego wyżej postępowania podnosili fakt nieświadomości wjazdu na płatny odcinek drogi krajowej i poszukiwania zjazdu z tej drogi. Tak więc, kiedy już w dniu [...] sierpnia 2019 r. wiedzieli, że węzeł [..] to płatny odcinek drogi to nieracjonalne jest usprawiedliwianie nieświadomością odpłatności przejazdu po tej drodze w dniu następnym, tj. [...] sierpnia 2019 r.

Uwzględniając także i powyższe okoliczności w niniejszej sprawie wskazać należy, że nieświadomość obowiązku opłaty elektronicznej za przejazd należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się do przejazdów, a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie tej opłaty, dodatkowo prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy.

W uwarunkowaniach faktycznoprawnych tej sprawy, na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 kpa, wskazać należy, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 t); w szczególności wielkość przekroczenia tej granicy nie wpływa na ocenę naruszenia w sensie wynikającej z tego faktu konsekwencji w postaci kary administracyjnej, która nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.

Tak więc Sąd nie znajduje podstaw, by zakwestionować stanowisko organu w ww. zakresie. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Zarzuty podnoszone w tym zakresie przez Skarżących nie zasługują zatem, w ocenie Sądu, na uwzględnienie.

Jednak pomimo prawidłowości stanowiska organu w ww. zakresie Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję z uwagi na brak precyzji rozstrzygnięcia o nałożeniu kary. Decyzja z [...] grudnia 2019 r. zawiera bowiem oznaczenie dwóch stron (M. R., R. R.) oraz rozstrzygnięcie "nakładam karę pieniężną w wysokości 1500 zł", bez wskazania, czy kara ta jest nałożona na strony solidarnie czy też każda ze stron powinna zapłacić karę w części, a jeśli tak, to w jakiej części.

W literaturze przedmiotu podnosi się, że rozstrzygnięcie zawsze powinno być sformułowane "ze szczególną dbałością o jasność i precyzję wypowiedzi". Stanowiąc treść decyzji, musi być tak zredagowane, aby wynikało z niego w sposób niebudzący wątpliwości, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, w przeciwnym wypadku decyzja może być niewykonalna. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, A. Golęba, M. Kamiński, T. Kiełkowski, Postępowanie Administracyjne, Warszawa 2017, s. 389 i powołane tam orzecznictwo).

Warto także wskazać w analizowanym zakresie wyrok NSA w Gdańsku z 30 grudnia 1987 r., SA/Gd 1045/87, ONSA 1987/2, poz. 94, w którym stwierdzono, że: "Decyzja organu administracji państwowej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji".

Uwzględniając powyższe Sąd orzekający opowiada się za obowiązkiem wskazania w rozstrzygnięciu decyzji nakładającej karę pieniężną w przypadku wielości stron postępowania, czy należność ta powinna być zapłacona solidarnie czy też w częściach.

Sąd podkreśla, iż niewątpliwie słusznie uczynił organ, prowadząc jedno postępowanie o nałożenie kary pieniężnej w stosunku do dwóch współwłaścicieli pojazdu i zasadne jest w takiej sytuacji przyjęcie, że na dwóch współwłaścicieli powinna być - w przypadku jednoznacznego stwierdzenia naruszenia - nałożona jedna kara pieniężna. Powyższe działanie realizuje logiczny postulat "jedno naruszenie prawa - jedna kara pieniężna", niezależnie od wielości stron - współwłaścicieli pojazdu. Powyższe potwierdza pogląd NSA zawarty w wyroku z 15 maja 2013 r. sygn. II GSK 386/12, (źródło: baza CBOSA): "Za naruszenia przepisów utd, stwierdzone podczas jednej kontroli dotyczącej jednego przewozu mogą być nałożone kary stosownie do liczby naruszeń, a nie do liczby osób wykonujących przewóz. (...) jeżeli naruszenie ustawy, o którym mowa w art. 92 utd, można przypisać wspólnikom spółki cywilnej, to w sprawie powinna być wydana jedna decyzja administracyjna, skierowana łącznie do wszystkich wspólników, nakładająca jedną karę. Kara określona w takiej decyzji powinna przy tym mieścić się w granicach określonych w art. 92 ust. 2 utd, a za jej uiszczenie są odpowiedzialni wszyscy wspólnicy spółki cywilnej".

Sąd zgadza się również z tezą, że solidarna odpowiedzialność na gruncie prawa administracyjnego musi wynikać z przepisu prawa. Wskazać jednak należy, że jeżeli normy prawa administracyjnego odsyłają do instytucji prawa cywilnego, określając stronę poddaną w decyzji administracyjnej sankcji administracyjnej, to uwzględnić należy także w postępowaniu administracyjnym przepisy prawa cywilnego - tak jak uczynił to NSA w wyrokach z 15 maja 2013 r. sygn. II GSK 386/12, 29 września 2020 r. sygn. II GSK 4414/16 i z 20 maja 2020 r. sygn. II GSK 263/20, (źródło: baza CBOSA), odsyłając w zakresie solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej do przepisów kc.

W niniejszej sprawie strony postępowania ustalono na podstawie art. 13k ust. 4 udp. Zgodnie z tym przepisem stroną jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Skoro stroną jest właściciel pojazdu samochodowego, to może być nią także współwłaściciel, jak w niniejszej sprawie. W myśl bowiem art. 195 kc "Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność)".

Art. 196 kc rozróżnia dwa rodzaje współwłasności, stanowiąc, że współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Podkreślić jednak należy, że w myśl art. 370 kc: "Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej".

W orzecznictwie NSA przyjęto, że przepis ten może mieć zastosowanie również na gruncie prawa administracyjnego w określeniu odpowiedzialności solidarnej współwłaścicieli pojazdu z tytułu opłaty dodatkowej. NSA w wyroku z 21 listopada 2012 r. sygn. II GSK 1702/11, LEX nr 1376775, wskazał bowiem, że: "W sytuacji, gdy zobowiązanymi do uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f udp, są współwłaściciele pojazdu samochodowego, egzekucja może być skutecznie skierowana do jednego z nich. (...) Odnośnie stosunków publicznoprawnych przyjąć należy, że zobowiązanie współwłaścicieli powstające z mocy prawa należy traktować tak jak zobowiązanie zaciągnięte przez wszystkich współwłaścicieli. A zatem - stosownie do treści art. 370 kc - jako zobowiązanie, za które współwłaściciele ponoszą odpowiedzialność solidarnie".

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższa teza może także odnosić się do solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wprawdzie zobowiązanie współwłaścicieli nie powstaje w tej sytuacji z mocy prawa, a na mocy decyzji GITD, niemniej jednak analogicznie należałoby traktować je tak, jak zobowiązanie zaciągnięte przez wszystkich współwłaścicieli, o którym mowa w art. 370 kc, a zatem jako zobowiązanie, za które współwłaściciele ponoszą odpowiedzialność solidarnie.

Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. - uchylił obie wydane w tej sprawie decyzje, jako naruszające art. 107 § 1 pkt 5 kpa.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Na koniec zauważyć należy, że pomimo zaskarżenia do Sądu decyzji z [...] grudnia 2019 r. (zamiast utrzymującej ją w mocy decyzji z "[...]" czerwca 2020 r.) Sąd uznał skargę Skarżących za skutecznie wniesioną. Sąd uwzględnił bowiem, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu liczonego od daty doręczenia Skarżącym decyzji ostatecznej. Błąd w oznaczeniu zaskarżonej do Sądu decyzji nie mógł wpłynąć na uprawnienie Stron do poddania niekorzystnego dla niech rozstrzygnięcia kontroli sądowej.

Z uwagi na fakt, że Skarżący nie byli reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a sprawa była rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, Sąd - mimo braku stosownego wniosku Skarżących - w punkcie II wyroku z urzędu zasądził na ich rzecz solidarnie od organu zwrot kosztów postępowania sądowego (art. 200, 209 i 210 § 2 P.p.s.a.).