Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 323/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 56
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpoznaniu zażalenia M. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 56 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi wobec M. M. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], obejmujące zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za: lipiec, sierpień, okres od października do grudnia 2012 r., styczeń, luty i listopad 2013 r., kwiecień 2014 r., okres od marca do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do maja 2018 r.

W dniu 1 czerwca 2018 r. M. M. złożył pismo zatytułowane "Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej", w którym powołując art. 33 § 1 u.p.e.a. podniósł, że zaskarża tytuł wykonawczy Nr [...] otrzymany wraz z zawiadomieniem o zajęciu Nr [...] w dniu 25 maja 2018 r. Wskazał, że nie został powiadomiony, jakich należności dotyczy egzekucja, a według niego nie posiada zaległości wymienionej w zawiadomieniu. Zarzucił również, z ostrożności, nieprawidłowe określenie dochodzonej należności, brak doręczenia upomnienia i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Przy czym, w razie stwierdzenia, że zaległość istnieje, wniósł o umorzenie należności lub rozłożenie na raty. Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zajęcia, tytułu wykonawczego oraz umorzenie i wstrzymanie egzekucji.

Pismem z dnia 22 czerwca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wezwał M. M. do usunięcia braku formalnego pisma z dnia 1 czerwca 2018 r. poprzez jego podpisanie, a także o sprecyzowanie intencji zawartych ww. wystąpieniu, tj. czy stanowi zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesiony w myśl art. 33 u.p.e.a.; wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wniesiony na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.; skargę na czynności egzekucyjne wniesioną na podstawie art. 54 u.p.e.a.; wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wniesiony na podstawie art. 56 u.p.e.a.; wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych w postaci umorzenia bądź rozłożenia na raty zaległości. Jednocześnie organ egzekucyjny pouczył, że niewypełnienie dyspozycji zawartych w wezwaniu, w terminie 7 dni od jego otrzymania, spowoduje pozostawianie pisma z dnia 1 czerwca 2018 r. bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 9 lipca 2018 r.

W dniu 2 sierpnia 2018 r. M. M. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] pismo opatrzone datą 31 lipca 2018 r., w którym wskazał, że w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r. "chodziło (...) o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych w postaci umorzenia". Zwrócił się z prośbą o umorzenie wszystkich zaległości powstałych w podatku VAT za lata 2012-2014 i 2017-2018 oraz zawieszenie postępowań egzekucyjnych. Wskazał przy tym, że przyczyną powstania ww. zaległości i kłopotów finansowych był zaciągnięty kredyt we frankach szwajcarskich oraz zmienna stopa waluty, co doprowadziło do konieczności wyprzedaży środków trwałych firmy i przejęcie uzyskanych kwot przez bank na poczet zaciągniętego kredytu.

Wskazane powyżej pisma z dnia 1 czerwca 2018 r. oraz z dnia 31 lipca 2018 r., w części w jakiej dotyczyły wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, zostały przekazane do komórki wierzycielskiej w Urzędzie Skarbowym [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ podatkowy postanowieniami z dnia 25 września 2018 r. Nr [...] oraz z dnia 28 września 2018 r. Nr [...]pozostawił bez rozpatrzenia pisma M. M.:

- z dnia 1 czerwca 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia w całości zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2018 r. (objętej tytułem wykonawczym Nr [...] w kwocie 530 zł wraz z odsetkami za zwłokę),

- z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia w całości zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012, 2014, 2017, 2018 (I, III-VII) wraz z odsetkami za zwłokę.

Z kolei w piśmie z dnia 19 września 2018 r. M. M. zwrócił się o odroczenie terminu spłaty zaległości powstałych w podatkach VAT za lata 2012-2014 i 2017-2018, zawieszenie postępowań egzekucyjnych i odblokowanie kont bankowych do czasu wyjaśnienia z bankiem sprawy o "bezpodstawne" zatrzymanie pełnej kwoty ze sprzedaży środka trwałego.

Postanowieniem z dnia 23 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ podatkowy pozostawił bez rozpatrzenia pismo M. M. z dnia 19 września 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci odroczenia zapłaty wszystkich istniejących zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012, 2013, 2014, 2017, 2018 wraz z odsetkami za zwłokę do dnia 31.12.2019 r. Organ podatkowy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał na wymogi, jakie spełniać musi wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym w szczególności określenie rodzaju oczekiwanej pomocy będącej przedmiotem żądania i przedłożenie informacji w zakresie pomocy publicznej. Jednocześnie zaznaczył, że mimo skierowania do podatnika stosownego wezwania ww. zakresie braki formalne przedmiotowego wniosku nie zostały w wyznaczonym terminie usunięte.

Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 2 listopada 2018 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 6 listopada 2018 r.

W dniu 13 listopada 2018 r. zobowiązany złożył zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], w którym zarzucił, że zostało wydane przedwcześnie, w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny. Podniósł, że w dniu 1 czerwca 2018 r. złożył pismo, które na wezwanie organu egzekucyjnego sprecyzował pismem z dnia 31 lipca 2018 r. jako prośbę o umorzenie wszystkich zaległości powstałych w podatku VAT za lata 2012-2014 i 2017-2018 oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Następnie pismem z dnia 19 września 2018 r. w tej samej sprawie zwrócił się z prośbą o odroczenie terminu spłaty zaległości w podatku VAT oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i odblokowanie kont bankowych. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny nie dokonał wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wydał orzeczenie w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny. Skoro wszystkie trzy podania dotyczą tego samego okresu, to postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego albo o odmowie takiego zawieszenia powinno zostać wydane po rozpatrzeniu wszystkich podań, a nie tylko dwóch z nich.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zmienił postanowienie z dnia 2 listopada 2018 r. poprzez uwzględnienie zarzutów zawartych w zażaleniu z dnia 13 listopada 2018 r. i odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...].

Na powyższe rozstrzygnięcie M. M. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i wydanie postanowienia w zakresie wniosku z dnia 19 września 2018 r. W uzasadnieniu podniósł, że organ egzekucyjny odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 2 listopada 2018 r., oparł się na ustaleniu, że wnioski o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności zostały pozostawione bez rozpatrzenia postanowieniami z dnia 25 i 28 września 2018 r., z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Zdaniem skarżącego sprawa powinna zostać rozpatrzona całościowo po rozpoznaniu wniosku z dnia 19 września 2018 r. Zobowiązany nie zgodził się z wydanym ponownie postanowieniem, ponieważ - jego zdaniem - sytuacja w jakiej się znalazł w pełni uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie. Podniósł, że brak zapłaty podatku VAT od sprzedaży nieruchomości (stacji benzynowej) był niezależny od niego, gdyż cała kwota, razem z podatkiem VAT została przelana na konto Banku [...]. Bank nie tylko wymusił sprzedaż, ale też całą kwotę zarachował na poczet kredytu i nie chciał jej zwrócić. Skarżący wyjaśnił, że w związku ze zmianą, jaka zachodzi w ocenie kredytów frankowych przez banki i faktycznych możliwości ich unieważnienia, jest obecnie w trakcie przygotowywania pozwu przeciw bankowi, co pozwoli na odzyskanie niesłusznie zabranych pieniędzy, a w konsekwencji zapłatę zaległości w podatku VAT. Zobowiązany zwrócił też uwagę, że cała sytuacja jest stresująca dla niego i jego żony, ponieważ są osobami w podeszłym wieku. Wskazał również, że jest podatnikiem od 30 lat, prowadził przedsiębiorstwo i jego zamiarem nie jest unikanie zapłaty podatków, ale obecnie nie jest w stanie tego dokonać, dlatego zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest dla niego tak ważne.

Zauważył również, że w wydanym postanowieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uwzględnił zarzuty podniesione w zażaleniu tj. (z dnia 13 listopada 2018 r.) i postanowił m.in. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 19 września 2018 r." odmówić zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym organ egzekucyjny odniósł się do zawieszenia postępowania, ale nie poruszył ani kwestii ulgi w spłacie zaległości podatkowych, ani odblokowania kont. Skoro więc organ twierdzi, że wydał postanowienie po rozpatrzeniu wniosku z dnia 19 września 2018 r., a tego wniosku faktycznie nie rozpatrzył, to postanowienie zostało wydane w sposób wadliwy. Jednocześnie zobowiązany wskazał, że nie otrzymał żadnych innych postanowień, czy decyzji i nie wie, jaka jest jego obecna sytuacja, tj. czy organ uwzględnił pozostałe wnioski, czy je odrzucił, czy pozostawił bez rozpatrzenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że przedmiotem analizowanej sprawy jest złożony przez M. M. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawarty w pismach z dnia 1 czerwca 2018 r., 31 lipca 2018 r. i 19 września 2018 r.

Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,

3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,

4. na żądanie wierzyciela,

5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz od wystąpienia okoliczności wskazanych w ww. przepisie.

Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym przypadku (tj. w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania) nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Chodzi tu też o przeszkody, które da się prawdopodobnie usunąć. Jeśli bowiem z góry wiadomo, że są to przeszkody trwałe -- prowadzi to do umorzenia postępowania. Jeśli przeszkody zostaną usunięte, postępowanie egzekucyjne toczy się dalej.

W analizowanej sprawie strona w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanym pismem z dnia 31 lipca 2018 r. oraz w piśmie z dnia 19 września 2018 r. zawarła wniosek o zawieszenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie w wystąpieniu z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanym pismem z dnia 31 lipca 2018 r. zobowiązany wniósł o umorzenie wszystkich zaległości powstałych w podatku od towarów i usług za lata 2012-2014 i 2017-2018, zaś w piśmie z dnia 19 września 2018 r. zwrócił się o odroczenie terminu spłaty zaległości w ww. podatku.

Pierwotnie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uczynił przedmiotem procedowania wyłącznie pisma zobowiązanego z dnia 1czerwca 2018 r. oraz z dnia 3 lipca 2018 r., rozpatrując odmownie zawarty w nich wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Na wydane w tym zakresie postanowienie z dnia 2 listopada 2018 r. Nr [...] zostało złożone przez stronę zażalenie z dnia 13 listopada 2018 r., w którym skarżący podniósł, że skoro jego wszystkie trzy podania dotyczą tego samego okresu, to postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego lub o odmowie zawieszenia powinno zostać wydane po rozpatrzeniu wszystkich podań, a nie tylko dwóch z nich.

Biorąc pod uwagę argumentację strony oraz zaistniałe w sprawie okoliczności, organ egzekucyjny słusznie uznał, że oczekiwaniem zobowiązanego było rozpatrzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jednym postanowieniem wszystkich trzech wniosków o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego organ egzekucyjny po rozpoznaniu zażalenia wydał w trybie art. 132 oraz art. 144 k.p.a. postanowienie, którym po rozpatrzeniu wszystkich trzech wystąpień M. M. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, odmówił zawieszenia postępowania. Nadmienił, że w realiach analizowanej sprawy, przepisem prawa umożliwiającym procedowanie w ramach jednego postanowienia w przedmiocie wszystkich ww. wystąpień strony, jest art. 62 k.p.a.

Z kolei oceniając, w ramach niniejszego postępowania odwoławczego, prawidłowość zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny słusznie uznał, że w omawianej sprawie nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje wyłącznie w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. Katalog tych okoliczności ma charakter katalogu zamkniętego. Nie kwestionując twierdzenia zobowiązanego, że znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, należy wyjaśnić, że powyższa okoliczność nie może stanowić przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanki takiej nie stanowi również sam fakt złożenia wniosku o udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych, w postaci umorzenia zaległości, czy odroczenia terminu zapłaty zaległości. Dopiero ewentualna pozytywna decyzja organu podatkowego w tej kwestii miałaby wpływ na prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Tymczasem w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał następujące postanowienia:

- z dnia 25 września 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 1 czerwca 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia w całości zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2018 r. (objętej tytułem wykonawczym Nr [...] w kwocie 530 zł wraz z odsetkami za zwłokę),

- z dnia 28 września 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia w całości zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012, 2014, 2017, 2018 (I, III-VII) wraz z odsetkami za zwłokę,

- z dnia 23 października 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 19 września 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci odroczenia zapłaty wszystkich istniejących zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012, 2013, 2014, 2017, 2018 wraz z odsetkami za zwłokę do dnia 31 grudnia 2019 r.

W przedmiotowej sprawie egzekwowany obowiązek jest wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono również terminu płatności, ani też spłata należności nie została rozłożona na raty. Zatem nie wystąpiła żadna z okoliczności, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ponadto nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych na podstawie przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 pkt 2-5 u.p.e.a. Zobowiązany posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie zaistniały także inne przypadki przewidziane w ustawach, które uzasadniałyby zawieszenie tego postępowania (tj. nie wystąpiły okoliczności, z zaistnieniem których ustawy wiążą wprost obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego).

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia był wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta została uregulowana w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wniosek w tej sprawie podlega ocenie przez organ egzekucyjny. Natomiast kwestia umorzenia zaległości, czy też odroczenia terminu spłaty zaległości podlegała rozpatrzeniu w odrębnym trybie, uregulowanym w przepisach ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem w zaskarżonym postanowieniu dotyczącym odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie mógł rozpatrzyć wniosku o udzielenie ulgi zawartego w piśmie z dnia 19 września 2018 r. W zakresie powyższego żądania Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał odrębne postanowienie z dnia 23 października 2018 r.

W związku z powyższym argumentacja skarżącego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w sposób wadliwy, jest nieuzasadniona.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się pominięciem faktu, że część należności objętych postępowaniem egzekucyjnym to sporna kwota, będąca przedmiotem postępowania przeciwko Bankowi [...], który przejął uzyskane środki ze sprzedaży stacji benzynowej w całości, w tym również z podatkiem VAT.

2) art. 56 ust. 5 u.p.e.a. w zw. z art. art. 32a § 2 u.p.e.a oraz art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie;

3) art. 56 ust. 4 u.p.e.a. przez niezastosowanie pomimo wystąpienia do organu o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 22 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że istotą zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego. Należy przy tym zauważyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a., wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 (LEX nr 29731). Sama natomiast ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96, LEX nr 31564).

Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Następuje przerwanie na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym razie w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanym pismem z dnia 31 lipca 2018 r. oraz w piśmie z dnia 19 września 2018 r. zawarł wniosek o zawieszenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanym pismem z dnia 31 lipca 2018 r. wniósł także o umorzenie wszystkich zaległości powstałych w podatku od towarów i usług za lata 2012-2014 i 2017-2018, zaś w piśmie z dnia 19 września 2018 r. zwrócił się z prośbą o odroczenie terminu spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za wskazany powyżej okres.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanego w piśmie z dnia 31 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 2 listopada 2018 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 13 listopada 2018 r. na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] po uwzględnieniu zażalenia, zmienił zaskarżone postanowienie z dnia 2 listopada 2018 r. i po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z dnia 1 czerwca 2018 r., sprecyzowanego w piśmie z dnia 31 lipca 2018 r. oraz wniosku zwartego w piśmie dnia 19 września 2018 r., odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istotne znaczenie ma również fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 25 września 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 1 czerwca 2018 r. w zakresie wniosku o umorzenie w całości zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2018 r. (objętej tytułem wykonawczym Nr [...] w kwocie 530 zł wraz z odsetkami za zwłokę). Natomiast postanowieniem z dnia 28 września 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego poprzez umorzenie w całości zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012-2014 i 2017 - 2018 (I, III-VII) wraz z odsetkami za zwłokę. Z kolei postanowieniem z dnia 23 października 2018 r. pozostawił bez rozpatrzenia pismo z dnia 19 września 2018 r. w sprawie odroczenia zapłaty wszystkich istniejących zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2012, 2013, 2014, 2017, 2018 wraz z odsetkami za zwłokę do dnia 31 grudnia 2019 r.

Z powyższego wynika zatem, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Zatem, jak słusznie zauważyły organy egzekucyjne nie wystąpiła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty, wywiera skutek w postaci konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 66/15, Lex nr 2299919). Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie.

Nie zaistniały również podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z powodu zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 pkt 2-5 u.p.e.a. Skarżący posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i nie zaistniały inne przypadki przewidziane w ustawach.

W art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne, niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się na tle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych do zarzutów postawionych w skardze, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. z uwagi na zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. (tj. art. 35 § 1 u.p.e.a.) należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r., zatytułowanym "Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" skarżący powołał okoliczności, które mogły stanowić podstawy zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia 22 czerwca 2018 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania treści pisma z dnia 1 czerwca 2018 r. poprzez wskazanie, czy pismo to stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.), wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.), skargę na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 56 u.p.e.a.), czy wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych w postaci umorzenia, bądź rozłożenia na raty zaległości.

W piśmie z dnia 2 sierpnia 2018 r., stanowiącym w odpowiedź na wezwanie organu skarżący sprecyzował, że pismo z dnia 1 czerwca 2018 r. zawiera wnioski o umorzenie wszystkich zaległości powstałych w podatku od towarów i usług za lata 2012-2014 i 2017-2018 i zawieszenie postępowań egzekucyjnych. Tym samym, jak słusznie zauważyły organy egzekucyjne skoro skarżący nie potwierdził, że jego intencją było zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, to nie było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. Z regulacji zawartej w art. 35 § 1 u.p.e.a. wynika, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie ramy czasowe tego zawieszenia, które trwa od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (jest to termin początkowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (jest to termin końcowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego). Taka jednak sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a wskazane powyżej okoliczności w toku postępowania nie były przez skarżącego kwestionowane.

Odnosząc się natomiast do drugiej przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., tj. zawiadomienia organu egzekucyjnego przez wierzyciela o wszczęciu postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej zauważyć należy, że zgodnie z art. 32a § 1 u.p.e.a, jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny, wskazując, w jakim zakresie egzekwowana należność pieniężna nie została zaskarżona. Zawiadomienie, o którym mowa w § 1, powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedmiotu sporu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o ile wierzyciel nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego lub podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego (art. 32a § 2 u.p.e.a.).

W rozpatrywanej sprawie nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności, o którym to fakcie wierzyciel zawiadamia organ egzekucyjny i co powoduje czasowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Powoływanie się przez skarżącego na okoliczność informowania wierzycieli (tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]), że część należności objętych postępowaniem egzekucyjnym to podatek od towarów i usług, stanowiący część ceny uzyskanej ze sprzedaży stacji benzynowej, która to kwota została zabrana przez Bank [...], a którą obecnie zobowiązany stara się ją odzyskać nie wypełnia przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w cyt. powyżej art. 32a u.p.e.a.

Z literalnego brzmienia cyt. art. 32a § 1 u.p.e.a. wynika, że przepis ten dotyczy postępowań zwykłych, w ramach których badana i oceniana jest okoliczność istnienia obowiązku uiszczenia należności pieniężnej lub wysokość należności pieniężnej. W kontekście zatem poczynionych powyżej rozważań art. 32a § 1 u.p.e.a. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Reasumując podnieść należy, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mają zastosowania przesłanki zawieszenia postępowania wymienione w k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, który sąd w niniejszej sprawie w całości podziela, że skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów k.p.a. Natomiast zawarte w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w innych ustawach, należy odczytywać jako odesłanie do uregulowań szczególnych, a nie do przepisów k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10).

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ w rozpoznawanej sprawie organy egzekucyjne nie prowadziły żadnego postępowania dowodowego, a jedynie badały zasadność wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu organy egzekucyjne dokładnie rozważyły, czy wskazane przez skarżącego okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. i prawidłowo odmówiły zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

bg