Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 238/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 127 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 listopada 2013 r. Z.D. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 2003 r. do III kwartału 2005 r. oraz umorzenie odsetek za zwłokę od tych zaległości.

W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że wymienione zaległości dotyczą składek na ubezpieczenie męża M.D. Podała, iż z uwagi na wiek i stan zdrowia wraz z mężem oddali grunty rolne w dzierżawę, pozbyli się zwierząt gospodarskich, a aktualnie ich jedyny dochód stanowi emerytura wnioskodawczyni. Uiszczane raty w wysokości 150 zł miesięcznie z tytułu zaległości składkowych za lata 2011 – 2013 są jedynym obciążeniem, jakie są w stanie ponieść. Jak wskazała wnioskodawczyni, osiągane w chwili obecnej dochody są poniżej minimum socjalnego warunkującego korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej. Po potrąceniu bowiem kwoty miesięcznej raty na poczet zaległości za lata 2011 – 2013, na utrzymanie wnioskodawczyni i Jej męża pozostaje kwota niewiele ponad 500 zł, która nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, tj. zakup żywności, opłacenie mediów, koszty dojazdu do lekarza i zakup lekarstw.

Decyzją z dnia "[...]" Prezes KRUS rozłożył zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 2003 r. do III kwartał 2005 r. w łącznej wysokości 1.913,20 zł, na 13 rat z terminami płatności od dnia 31 lipca 2015 r. do 31 lipca 2016 r.

Pismem z dnia 6 grudnia 2013 r. strona podtrzymała wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę. Powołując brzmienie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, powoływanej dalej jako "u.u.s.r."), uznała, że wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających jej sytuację, było niezgodne z przepisami, bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy ciąży na organie. Stwierdziła przy tym, że za przesłankę uzasadniającą umorzenie zaległości z tytułu składek uznać można trudną sytuację finansową ubezpieczonego, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. W świetle powyższego, niezbędne jest zatem zdaniem strony, wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie jej sytuacji osobistej oraz majątkowej ze szczególnym uwzględnieniem możliwości płatniczych, a następnie odniesienie tego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia.

Decyzją z dnia "[...]" Prezes KRUS odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 2003 r. do III kwartału 2005 r. w łącznej kwocie 2.060 zł, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 530 zł oraz na ubezpieczenie emerytalno – rentowe w kwocie 1.530 zł.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że zaległości z tytułu składek powstały na skutek wstecznego ubezpieczenia męża wnioskodawczyni M.D., którego wysokość została określona decyzją z dnia "[...]". Powołując art. 41a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, organ stwierdził, że w sytuacji strony nie zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia. Otrzymuje ona bowiem świadczenie emerytalne, pobiera dopłaty obszarowe, które w 2013 r. wyniosły 9.593,76 zł, a przy tym w Jej gospodarstwie rolnym nie wystąpiły żadne udokumentowane zdarzenia losowe, czy klęski żywiołowe mające wpływ na spłatę zadłużeń. Organ dodał, że z dołączonego do akt sprawy protokołu z przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie płatnika z dnia 6 grudnia 2012 r. wynika, że skarżąca zamieszkuje wraz z małżonkiem w przedwojennym murowanym domu o pow. ok. 50 m². Warunki mieszkaniowe określono jako dobre. Ponadto na terenie gospodarstwa rolnego znajduje się murowana obora o pow. ok. 100 m² oraz drewniana stodoła. Decyzją z dnia "[...]" przyznano stronie prawo do emerytury rolniczej. Zgodnie zaś z wnioskiem skarżącej, decyzją z "[...]" udzielono Jej ulgi w postaci układu ratalnego obejmującego należności za okres od III kwartału 2011 r. do II kwartału 2013 r.. Następnie, decyzją z dnia "[...]" rozłożono na raty zaległości z tytułu składek za okres IV kwartał 2003 r. – III kwartał 2005 r.. Przy czym zaległości objęte układem ratalnym na mocy decyzji z dnia "[...]" są potrącane ze świadczenia emerytalnego, w związku z czym nie można stwierdzić, że są one nieściągalne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 8 stycznia 2014 r. skarżąca wskazała, iż świadczenie emerytalne, jakie otrzymuje po potrąceniu kwoty 150 zł tytułem raty za zaległe składki, wynosi ok. 550 zł. Z kwoty tej strona ponosi koszty utrzymania siebie i męża w postaci wydatków na energię elektryczną, wodę, śmieci, zakup żywności i lekarstw. Jej stan zdrowia pogarsza się, na skutek czego w ciągu dwóch tygodni poprzedzających datę złożenia wniosku dwukrotnie przebywała na oddziale ratunkowym z powodu wysokiego ciśnienia. Dodała, że brakuje jej środków na zakup lekarstw. Od kwietnia 2013 r. nie prowadzi już gospodarstwa rolnego, w związku z czym nie otrzyma dopłat do gruntów rolnych. Płatności otrzymane w styczniu 2013 r. już dawno zostały wydatkowane. Posiadanie budynków gospodarczych nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie może ich wykorzystywać. Skarżąca zarzuciła, że organ nie dokonał w toku postępowania jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie jej sytuacji. Nie dokonał też analizy dochodów w zestawieniu z wydatkami ponoszonymi w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym, uchylił się od podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a twierdzenia zawarte w decyzji są gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami oraz nie odnoszą się do Jej sytuacji.

Decyzją z dnia "[...]" Prezes KRUS utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie z dnia "[...]". W uzasadnieniu powołał treść art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając jego możliwości płatnicze oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i wypadkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Odwołał się również do art. 41a ust. 2 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosownie do którego całkowita nieściągalność zachodzi, gdy m.in. na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności.

Organ ponowił argumentację decyzji z dnia "[...]", że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki umorzenia, gdyż pobiera ona świadczenie emerytalne oraz dopłaty obszarowe, zaś w jej gospodarstwie rolnym nie wystąpiły zdarzenia losowe ani klęski żywiołowe mające wpływ na spłatę zadłużeń. Wskazał dodatkowo, że w dniu 14 stycznia 2014 r. organ egzekucyjny przekazał KRUS kwotę, która pokryła w całości zaległości objęte postępowaniem egzekucyjnym. Podniósł, że ulgi w spłacie należności udzielane są w wyjątkowych, niezawinionych przez płatnika okolicznościach, a na uzasadnienie tych okoliczności niezbędne jest przedłożenie potwierdzających ten fakt dokumentów. Tymczasem, w ocenie organu strona nie wskazała nowych zdarzeń losowych, oraz innych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę umorzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie opisanych powyżej decyzji Prezesa KRUS, zarzuciła im naruszenie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz przepisów postępowania, tj.: art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej jako" "K.p.a.".

W uzasadnieniu podniosła, że organ rentowy nie zastosował w niniejszej sprawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem nie odniósł się do wysokości otrzymywanego przez nią świadczenia emerytalnego oraz okoliczności, że dobrowolnie spłaca część zadłużenia zgodnie z ustalonym planem ratalnym. Podniosła, że jedyny argument, jaki podnosiła w postępowaniu odnosił się do bardzo niskich dochodów, tj. emerytury w wysokości ok. 550 zł, z której wspólnie z mężem opłacane są koszty energii elektrycznej, wody, śmieci, żywności i lekarstw. Wskazując na pogorszenie stanu zdrowia skarżąca podniosła, że w styczniu dwukrotnie przebywała na oddziale ratunkowym z powodu wysokiego ciśnienia. Dodała, że brakuje jej środków na zakup leków. Aktualnie jest diagnozowana pod kątem cukrzycy, z czym łączą się wydatki na dojazd do lekarzy specjalistów i na badania. Wskazując na powyższe, zarzuciła, że Prezes KRUS przyjął, że z kwoty 550 zł nie tylko są w stanie utrzymać się dwie osoby, ale jeszcze poczynią one oszczędności na uiszczenie zaległości.

Odnosząc się do stwierdzenia organu, że strona nie przedstawiła dokumentów, stanowiących podstawę pozytywnego rozpoznania wniosku, skarżąca podała, iż obowiązek rzetelnego ustalenia stanu sprawy spoczywał na organie. Tymczasem nie tylko nie ustalił on relacji pomiędzy uzyskiwanymi dochodami a ponoszonymi wydatkami strony, ale nawet nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wydatki dotyczące zakupu leków, które miesięcznie wynoszą blisko 200 zł i na które zmuszona jest zaciągać pożyczki od rodziny. Organ pominął także kwestię podstawowych wydatków związanych z codzienną egzystencją, w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czy zakupem żywności. Strona wskazała, że posiada rachunki dotyczące utrzymania domu oraz zakupu lekarstw, jak również dokumenty potwierdzające pogorszenie stanu zdrowia, jednak nie została wezwana przez organ do ich przedstawienia.

Zarzuciła, że organ pominął fakt, iż w miarę możliwości spłaca zaległości, a złożony wniosek dotyczył jedynie odsetek za zwłokę. Podniosła, że organ zaprzeczył sam sobie wskazując, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo rolne, skoro warunkiem przyznania jej emerytury w kwietniu 2013 r. było zaprzestanie działalności rolniczej. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wiele uogólnień i arbitralnych stwierdzeń, co narusza art. 107 § 3 K.p.a..

W odpowiedzi Prezes KRUS podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że ustalając dochód i możliwości płatnicze oparł się na wyjaśnieniach skarżącej, a także informacji ARiMR. Do dochodu strony wliczono świadczenie emerytalne w wysokości 669,32 zł oraz dopłaty otrzymane z ARiMR w styczniu 2013 w wysokości 9.593,76 zł oraz w grudniu 2013 r. w wysokości 1.921,23 zł, co dało przeciętny dochód miesięczny w 2013 r. w wysokości 1.628,90 zł. Po potrąceniu zatem raty z tytułu zaległości w wysokości 150 zł, stronie pozostawała do dyspozycji kwota w wysokości 1.470,90 zł miesięcznie. Kwota ta potwierdza realną możliwość spłaty przez skarżącą zaległości w ratach, których wysokość w tym przypadku została określona na 150 zł miesięcznie. Wskazano ponadto, że zawarty ze stroną układ ratalny jest realizowany, a więc istnieje możliwość spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).

W świetle powołanych przepisów, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.".

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji organu stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., zgodnie z którym, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Użycie w cytowanym przepisie sformułowania "może umorzyć" wskazuje, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, co jednak nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach prawa. Sąd rozpoznając skargi na decyzje wydane w trybie uznania administracyjnego bada, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 563/08, Lex nr 515669). Ogranicza się tym samym do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, czy ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i czy uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 107 kpa.

Obowiązkiem organu wydającego orzeczenie na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. jest dokładne wyjaśnienie, czy w sytuacji osoby, która jak w niniejszym przypadku, złożyła wniosek o umorzenie oraz rozłożenie na raty należności składkowych, nie występuje ważny interes umożliwiający zastosowanie ulgi w ich spłacie. Przesłanka ta powinna być zaś rozważona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych ubezpieczonego i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Za przesłankę uzasadniającą umorzenie zaległości z tytułu składek można niewątpliwie uznać trudną sytuację finansową wnioskodawcy. W niniejszej sprawie na tę okoliczność strona zaś się powoływała.

Przesłanka ważnego interesu zostanie spełniona, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Niezbędne jest zatem dokładne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy, ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych, po czym odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem Kasy, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Braki w powyższym zakresie w przypadku decyzji nieuwzględniającej wniosku skutkują tym, że staje się ona dla strony nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy umorzenia, którymi kierował się organ orzekający są jej w istocie nieznane.

Zauważenia również wymaga, że przedmiotem wniesionej przez skarżącą skargi jest decyzja Prezesa KRUS wydana na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., a zatem w trybie ponownego rozpoznania sprawy. Przepis ten, będący wyrazem ustanowionej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania, stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś do wniosku tego mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wydając decyzję w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy organ drugiej instancji powinien mieć na względzie treść art. 140 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami art. 136-139 k.p.a., zawierającymi normy postępowania odwoławczego, odpowiednie zastosowanie do tego postępowania mają przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W konsekwencji uznać należało, że rozpoznając sprawę w drugiej instancji w trybie ponownego jej rozpatrzenia Prezes KRUS miał obowiązek rozpoznać ją na nowo co do istoty (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1552/05 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy nie wynika, aby takie postępowanie zostało przez Prezesa KRUS przeprowadzone zgodnie z powyższymi wymogami. W zaskarżonej decyzji ogólnikowo stwierdzono, że nie znaleziono podstaw do umorzenia przedmiotowego zadłużenia, gdyż strona pobiera świadczenie emerytalne oraz dopłaty obszarowe, zaś w jej gospodarstwie rolnym nie wystąpiły zdarzenia losowe ani klęski żywiołowe mające wpływ na spłatę zadłużeń. Ulgi w spłacie należności udzielane są bowiem w wyjątkowych, niezawinionych przez płatnika okolicznościach, na potwierdzenie czego powinien on przedstawić stosowne dokumenty. Jak podniesiono uzasadniając rozstrzygnięcie, w niniejszej sprawie strona nie wskazała zaś nowych zdarzeń losowych oraz innych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę umorzenia.

W ocenie Sądu, przytoczone w zaskarżonej decyzji okoliczności faktyczne i rozważania prawne wskazują, że organ nie dokonał należytego i wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy. Nie przeprowadził w szczególności porównania - przy wykorzystaniu dostępnych środków dowodowych - dochodów skarżącej z jej wydatkami, w tym danych z wywiadu w ramach przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie płatnika oraz z innych dokumentów, znajdujących się również w aktach sprawy, a dotyczących zarówno wysokości uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, jak i stałych oraz okresowych obciążeń finansowych. Organ nie omówił tych danych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a wnioski, które przedstawił są zdaniem Sądu, nieprawidłowe i nie oddają istoty prawidłowej weryfikacji oraz właściwego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy.

Tym samym stwierdzenie, iż względem skarżącej zaistniały podstawy do przyjęcia, że nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie odsetek od należności z tytułu składek należnych za lata 2003-2005 oraz rozłożenia na raty należności głównej, było przedwczesne.

Wskazując na trudną sytuację majątkową, wobec której zapłata tych należności spowoduje istotny uszczerbek w utrzymaniu, Z.D. podniosła między innymi, że osiągane w chwili obecnej dochody w gospodarstwie Jej i męża są poniżej minimum socjalnego warunkującego korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej. Jedynym źródłem tego dochodu jest Jej emerytura, zaś po potrąceniu kwoty miesięcznej raty na poczet zaległości za lata 2011 – 2013, na utrzymanie dwóch osób pozostaje niewiele ponad 500 zł, co nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, tj. zakupu żywności, opłacenia mediów, kosztów dojazdu do lekarza i zakupu lekarstw. Podniosła jednocześnie, że z uwagi na wiek i stan zdrowia wraz z mężem oddali dotychczas uprawiane grunty rolne w dzierżawę i pozbyli się zwierząt gospodarskich.

Jak wynika z akt, powoływane przez wnioskodawczynię okoliczności nie zostały dostatecznie zweryfikowane. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy strona powtórzyła dotychczasową argumentację, podnosząc ponadto, że jej stan zdrowia pogarsza się, w ciągu dwóch tygodni poprzedzających datę złożenia wniosku dwukrotnie przebywała na oddziale ratunkowym i brakuje jej środków na zakup lekarstw. Podała również, że od kwietnia 2013 r. nie prowadzi gospodarstwa rolnego i dlatego nie otrzyma dopłat do gruntów rolnych. Płatności otrzymane w styczniu 2013 r. zostały zaś wydatkowane. Zarzuciła, że organ nie dokonał jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie jej sytuacji i nie przeprowadził analizy dochodów w zestawieniu z wydatkami ponoszonymi w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Uchylił się tym samym od podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Pomimo tych zarzutów, uzasadniając decyzję wydaną w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy, organ w istocie powtórzył dotychczasową argumentację, poprzestając na lakonicznym wskazaniu dokonanych ustaleń oraz stwierdzeniu, że nie ma dokumentów potwierdzających wyjątkowe, niezawinione przez płatnika okoliczności, a wnioskodawczyni nie wskazała nowych zdarzeń losowych i innych okoliczności mogących stanowić podstawę umorzenia. Tymczasem w świetle składanych przez skarżącą pism i wniosków, zasadniczą podnoszoną kwestią była jej trudna sytuacja materialna i stan zdrowia, (strona podnosiła m.in., że obecne dochody Jej i męża są poniżej minimum socjalnego warunkującego korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej), co organ prowadzący postępowanie z wniosku o ulgę w spłacie zobowiązania, miał obowiązek wyjaśnić w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości. W tym celu powinien zaś ustalić, czego domagała się strona, wysokość aktualnie osiąganych dochodów oraz ponoszonych przez nią wydatków, które musi ponosić w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ powinien też dokonać dokładnej analizy oraz zestawienia dochodów i wydatków, mając między innymi na uwadze twierdzenia skarżącej o nieuzyskiwaniu obecnie dochodów z tytułu dopłat do gruntów rolnych i całkowitym wydatkowaniu środków z tego tytułu otrzymanych w styczniu 2013r., jak również uwzględniając środki otrzymywane z tytułu dzierżawy gospodarstwa rolnego i wszystkie inne źródła przychodów oraz ponoszone wydatki. Dopiero dokładne wyjaśnienie powyższych kwestii, z czynnym udziałem strony i pełne odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania z dnia 8 stycznia br., pozwoli na ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych strony i dalszą ocenę zasadności jej wniosku na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r..

Bez znaczenia dla obowiązku określenia w sposób wyżej opisany, możliwości płatniczych wnioskodawczyni, (która zwróciła się do organu o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 2003 r. do III kwartału 2005 r. oraz o umorzenie odsetek za zwłokę od tych zaległości) jest to, że w dniu 14 stycznia 2014 r. organ egzekucyjny przekazał KRUS kwotę, która pokryła część zobowiązania objętego w wnioskiem (za okres od IV kwartału 2003r. do IV kwartału 2004r.), zaś pozostała zaległość objęta została układem ratalnym. Z akt sprawy wynika bowiem (k.175 akt adm.), że na pozostałą do zapłaty zaległość za okres od IV kwartału 2004 do III kwartału 2005r. składa się zarówno należność główna z tytułu objętych wnioskiem składek, jak i należne od tych składek odsetki za zwłokę, o których umorzenie wniosła strona.

Jak wyżej wskazano, przy rozstrzyganiu sprawy organ był zobowiązany zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Analiza akt wskazuje, iż z tego obowiązku Prezes KRUS nie wywiązał się należycie, przez co zaskarżoną decyzję należało uznać za pozbawioną prawidłowego uzasadnienia. Brak w zaskarżonej decyzji bliższego odniesienia się do argumentacji strony oraz rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną zobowiązanej stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, co zdaniem Sądu, miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa KRUS we wskazanym wyżej zakresie, stwierdzić należy, iż powyższych wymogów ono nie spełnia. Na podstawie bowiem lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd nie jest w stanie ocenić, czy dokonane przez organ ustalenia i w konsekwencji końcowe rozstrzygnięcia zostały wydane zgodnie z prawem.

Ponadto wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na ocenę, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności lub zaniechania przy wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a tym samym, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego.

Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 11. art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, który miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w stopniu, który miał znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ mając na uwadze treść art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności zawarty w tym przepisie wymóg uwzględnienia możliwości płatniczych, jak i ważnego interesu zainteresowanego, dokona ustaleń faktycznych w zakresie wysokości dochodów i wydatków skarżącej, po czym ich dokładnej analizy, m.in. poprzez zestawienie tych dochodów i wydatków. Organ dokona wymaganych ustaleń w oparciu o wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, w tym znajdujące się już w aktach administracyjnych, a ponadto uzupełni w miarę potrzeby materiał o nowe dowody, np. wysłuchanie skarżącej, jako że tylko ona posiada wiedzę o istotnych faktach dotyczących jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych.

Następnie, usuwając stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, organ zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a. uzasadni podjętą decyzję.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.