Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 912/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 3, art. 138 par. 1 pkt. 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Iwona Niżnik-Dobosz SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podania skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta [...] postanowieniem z dnia 15.11.2017 r. Nr [...], zwrócił B. L. podanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość objętą Iwh [...] ks. gr. gm. kat. O. ciąg dalszy KW [...] obejmującej działkę budowlaną l.kat.[...], odpowiadającej obecnie działce nr [...], objętej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych.

Podstawą zwrotu podania było uznanie, iż sprawa nie jest sprawą administracyjną z uwagi na okoliczność, iż Skarb Państwa – aktualny właściciel nieruchomości - stał się jej właścicielem w drodze zasiedzenia na podstawie: postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia 16 .02.1959 r. sygn.. akt Ns l [...], w którym Sąd stwierdził, iż prawo własności [...] cz. realności obj. lwh [...] ks.gr.gm. kat. O., składającej się z jedynej pb [...], stanowiące dotychczas własność S. E. przeszło na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zasiedzenia. Na tej podstawie Skarb Państwa stał się właścicielem wspomnianego udziału hipotecznego na podstawie zasiedzenia po myśli art. 34 dekretu z dnia 8 maja 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, - postanowienia z dnia 11.12.1978 r. Sądu Rejonowego w O. Wydz. l Cywilny, sygn. akt l Ns [...], stwierdzającego nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa przez zasiedzenie w [...] części nieruchomości obj. Lwh [...] gm. kat. O., ciąg dalszy KW nr [...], obejmującej działkę budowlaną l.kat. [...] w miejsce H. L., E. L., E. K..

W dalszej części uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż sprawy dotyczące zasiedzenia własności nieruchomości i inne roszczenia z tym związane należą, jako sprawy z zakresu prawa rzeczowego, do właściwości sądów powszechnych. Zasiedzenie jest instytucją prawa cywilnego prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Umożliwia ono, sankcjonując stan faktyczny, usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Wobec powyższego Starosta [...] nie ma możliwości rozpatrzenia zgłoszonego żądania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zasiedzenie nieruchomości objętej Iwh [...] ks.gr.gm.kat. O. ciąg dalszy KW [...].

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. L., podnosząc niekompletne określenie przedmiotu sprawy, braku kserokopii postanowienia w sprawie l Ns [...], na które powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, długotrwałego postępowania przed Starostą, które zakończono taką nieskomplikowaną informacja o właściwości sądu powszechnego do rozpatrzenia zgłoszonego żądania, którego zasadność wynika z czerpania korzyści przez Skarb Państwa przez 70 lat. Podniosła przy tym brak reakcji na zgłaszane protesty w sprawie komunalizacji. Starostwo przemilcza istotny dla obrazu sprawy fakt sprzedaży najdroższych składników majątku tj. lokali użytkowych, a także nie wiadomo, na jakiej podstawie część majątku znalazła się w rękach [...]. Brak jest wyjaśnienia czy zapisy w starej księdze wieczystej [...] pokrywają się z zapisami nowej księgi wieczystej. Strona podnosi, że uchwalenie ustawy reprywatyzacyjnej wskaże drogę do dalszych działań.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. nr [...], na podstawie art. 66 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia organu l instancji jest art. 66 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie podania albo, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Przepis ten reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta tym podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 k.p.a i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 k.p.c., a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). B. L. w podaniu z dnia 8 listopada 2016r. sprecyzowanym na wezwanie organu l instancji w dniu 6 grudnia 2016 r., jako spadkobierczyni właścicieli nieruchomości obj. starą księgą wieczystą nr [...] domagała się odszkodowania za przejęty przez Skarb Państwa rodzinny majątek. Sprawa podniesiona ww. wniosku ma charakter cywilnoprawny. Zrealizowania swojego roszczenia może zatem ona domagać się w postępowaniu przed sądem powszechnym. Z akt sprawy wynika, że Skarb Państwa - aktualny właściciel przedmiotowej nieruchomości - stał się jej właścicielem w drodze zasiedzenia. Sprawy dotyczące zasiedzenia własności nieruchomości i inne roszczenia z tym związane należą, jako sprawy z zakresu prawa rzeczowego, do właściwości sądów powszechnych. Zasiedzenie jest instytucją prawa cywilnego prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Skoro, więc rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie objętym ww. wnioskiem B. L. należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych, to zasadnym stało się zwrócenie przedmiotowego podania na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a. W sprawach, w których właściwy jest sąd powszechny nie może się toczyć nadzorcze postępowanie administracyjne. Orzekanie przez organ administracji publicznej w sprawie zastrzeżonej dla właściwości sądów powszechnych stanowiłoby naruszenie art. 2 § 1 k.p.c.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyła B. L. zarzucając;

- Nierzetelność zbadania dokumentacji w sprawie, w wyniku czego doszło do istotnych błędów w udokumentowaniu równości starej księgi wieczystej z nowo utworzonymi.

- Wyłączenia z majątku podlegającemu przedmiotowi roszczeń nieruchomości określanej nazwą Hotel [...].

- Trwające bez żadnego uzasadnionego powodu roczne postępowanie w sprawie, którego wynikiem było ww. zaskarżone postanowienie Starosty [...] zawierające ewidentny ukryty błąd (brak Hotelu [...])

- Wadliwy w efekcie tego miernego badania, na którym oparto zaskarżone postanowienie, nieadekwatne do stanu starej księgi wieczystej nr [...]

- Gołosłowne twierdzenia reprezentanta Skarbu Państwa, niepoparte dowodami i rozbieżne ze stanem z tej księgi i datą wyzwolenia O. (27.01.1945) oraz stanem sprzed wojny

- Lekceważący stosunek do skarżącej, która ma prawo wiedzieć, jaki jest aktualny stan majątku obecnie, a nie pomijanie Jej przy składaniu wyjaśnień w obu instancjach.

Skarżąca podniosła przy tym wątpliwości dlaczego organ prowadzi postępowanie w sprawie odszkodowania, a nie zwrotu w naturze, a ponadto, iż jej roszczenie obejmuje cały utracony majątek a nie tylko jedną działkę.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawia historię swojej rodziny i podejmowane próby odzyskania majątku rodzinnego. Ponownie podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości postępowania przed Starostą O. a w szczególności dotyczące Hotelu [...]. Zarzuca, że Starosta [...] reprezentujący Skarb Państwa działa tak jak komunistyczne władze. Nowe projekty ustawy reprywatyzacyjnej powielają te same błędy oraz nie uwzględniają przyjętych przez Polskę zobowiązań na niwie międzynarodowej. Dlatego, zdaniem Skarżącej, wniosek o uchylenie obu postanowień jest zasadny, gdyż dopiero po uzyskaniu niezbędnych informacji będzie możliwe wszczęcie postępowań przed sądami czy to cywilnym czy administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Stosownie do art. 151 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia skargi Sąd ją oddala.

Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 8 listopada 2016r. zgłosiła roszczenie reprywatyzacyjne względem majątku objętego dawną kw [...]. Z uwagi jednak na nieprecyzyjne wskazanie w zgłoszeniu czy domaga się zwrotu w naturze czy odszkodowania za mienie przejęte przez Skarb Państwa, organ wezwał ją o sprecyzowanie tego żądania, a także o uzupełnienie określonych dokumentów w zakresie wskazania numerów działek nieruchomości w O., gdyż wskazany nr kw we wniosku dotyczył nieruchomości położonej w B.. W odpowiedzi skarżąca sprecyzowała, iż chodzi o nieruchomości objęte dawną kw nr [...] i wskazała, iż zwrot w naturze nie jest możliwy, lecz istnieje możliwość wypłaty stosownego odszkodowania.

Z uwagi na to zasadnie skarżone organy przyjęły, iż zgłoszone roszczenie dotyczyło odszkodowania za majątek przejęty po II Wojnie Światowej przez Państwo, a więc ma charakter odszkodowawczy. Obecnie zatem podnoszone w skardze wątpliwości skarżącej odnoszące się do pominięcia żądania zwrotu w naturze są bezpodstawne. Organy były związane treścią sprecyzowanego żądania i nie miały podstaw do jego domniemywania. Z uwagi na to zasadna była ich argumentacja, iż skoro w aktualnym stanie prawnym na podstawie: postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia 16 .02.1959 r. sygn.. akt Ns l [...], prawo własności [...] cz. realności obj. lwh [...] ks.gr.gm. kat. O., składającej się z jedynej pb [...], stanowiące dotychczas własność S. E. przeszło na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zasiedzenia i na tej podstawie Skarb Państwa stał się właścicielem wspomnianego udziału hipotecznego po myśli art. 34 dekretu z dnia 8 maja 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a nadto postanowienia z dnia 11.12.1978 r. Sądu Rejonowego w O. Wydz. l Cywilny, sygn. akt l Ns [...], stwierdzającego nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa przez zasiedzenie w [...] części nieruchomości obj. Lwh [...] gm. kat. O., ciąg dalszy KW nr [...], obejmującej działkę budowlaną l.kat. [...] w miejsce H. L., E. L., E. K., to roszczenia z tym związane stanowią sprawę cywilną a nie administracyjną (por. wyrok WSA w Opolu z 22 lipca 2014r. II/SA/Op [...] oraz WSA w Ł. z dnia 3 czerwca 2008r. II SA/Łd [...]).

Wobec tego sprawy dotyczące zasiedzenia własności nieruchomości i inne roszczenia z tym związane należą, jako sprawy z zakresu prawa rzeczowego, do właściwości sądów powszechnych. Zasiedzenie jest instytucją prawa cywilnego prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Umożliwia ono, sankcjonując stan faktyczny, usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Wobec powyższego organy administracyjne nie miały możliwości rozpatrzenia zgłoszonego żądania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zasiedzenie nieruchomości objętej Iwh [...] ks.gr.gm.kat. O. ciąg dalszy KW [...]. Prawidłowym było zwrócenie przedmiotowego podania na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a.

Niezasadne są zatem zarzuty skarżącej odnoszące się do nierzetelnego zbadania sprawy i treści jej żądania, czy też pominięcia jakiegoś składnika majątkowego. Jeżeli skarżąca chce uzyskać określone prawa majątkowe na drodze administracyjnej winna na tyle precyzyjnie określić swoje roszczenia, aby na tej drodze nadawały się do realizacji. W kontrolowanej sprawie brak było, przy tak określonych w zgłoszeniu roszczeniach, możliwości ich domagania się w trybie administracyjnym, stąd zwrot podania.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.