Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 418/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 1-4 a, 149 par. 1,200,205 par. 2 ppsa, art. 7,12 par. 1, 77 par. 1,35 par.3 i par. 1, 36 par. 1 i ar. 2 kpa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku K. K. z dnia 3 października 2005 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1954 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej K. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...], stanowiącej współwłasność J. J. i B. J.

Orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wnioskiem z dnia 3 października 2005 r. K. K. (następca prawny dawnych właścicieli) wystąpiła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. i z dnia [...] października 1945 r.

Pismem z dnia 26 października 2005 r. organ wezwał wnioskodawczynię do wykazania następstwa prawnego po byłych właścicielach opisanej nieruchomości. Jednocześnie wezwał o podanie aktualnego adresu J. J. celem ustalenia stron postępowania.

W odpowiedzi przy piśmie z dnia 14 listopada 2005 r. skarżąca przedłożyła dokumenty, z których wynika jej następstwo prawne po zmarłych J. i B. J. Podała również, iż nie posiada adresu J. J.

Pismem z dnia 21 listopada 2005 r. organ ponownie zwrócił się do skarżącej o podanie adresu J. J.

Pismem z dnia 28 listopada 2005 r. skarżąca wskazała ostatni znany jej adres zamieszkania J. J.

Pismem z dnia 4 stycznia 2006 r. organ zwrócił się do Centralnego Biura Adresowego o podanie adresu zamieszkania J. J. Następnie, pismem z dnia 1 lutego 2006 r. o podanie adresu ww. wystąpił do Urzędu Miejskiego [...] Wydziału Spraw Obywatelskich. Pismem z dnia 20 lutego 2006 r. organ ponowił wystąpienie do Centralnego Biura Adresowego.

Pismem z dnia 4 maja 2006 r. organ wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie aktu zgony J. S. Następnie, pismem z dnia 30 maja 2006 r. zwrócił się do J. I. o wskazanie, czy jest osobą która zgłosiła zgon J. S. oraz wezwał o podanie informacji o spadkobiercach ww. zmarłej

Pismem z dnia 15 lutego 2007 r. K. K. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpoznania wniosku z 2005 r.

Pismem z dnia 28 lutego 2007 r. organ zwrócił się do Centralnego Biura Adresowego o nadesłanie aktualnych adresów osób o nazwisku lub nazwisku rodowym M. (imiona rodziców J. i H. z domu O.) oraz osób o nazwisku lub nazwisku rodowym S. (imię matki J.). Ponadto, pismami również z dnia 28 lutego 2007 r. organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie odpisu aktu małżeństwa J. J. z J. S. oraz do Archiwum Państwowego [...] o wypożyczenie akt archiwalnych dotyczących nieruchomości położonej w [...].

Pismem z dnia 2 marca 2007 r. organ wezwał J. J. o nadesłanie informacji, czy posiada jakiekolwiek informacje o ewentualnych spadkobiercach J. S. zmarłej [...] maja 1998 r. Jednocześnie zwrócił się o nadesłanie informacji dotyczących daty miejsca zawarcia małżeństwa J. J. z J. S., ewentualnie o nadesłanie aktu małżeństwa J. J. i J. S.

Pismem z dnia 5 marca 2007 r. organ poinformował strony postępowania, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie wynikającym z art. 35 kpa z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania i zgromadzenia całości akt sprawy. Do chwili obecnej nie wpłynęły informacje o spadkobiercach J. S., które pozwolą na ustalenie wszystkich stron postępowania. Jednocześnie organ wskazał, iż przewidywany termin rozstrzygnięcia to 29 czerwiec 2007 r.

Pismem z dnia 11 lipca 2007 r. K. K. ponownie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpoznania wniosku.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu sadku po J. S., H. M. i A. I. Organ wezwał J. I. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po J. S., H. M. i A. I. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

Pismem z dnia 23 lutego 2011 r. K. K. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania informując, że uzyskała prawomocne postanowienia spadkowe niezbędne do kontynuowania niniejszego postępowania.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. organ wezwał strony postępowania do wskazania aktualnych adresów zamieszkania D. M., E. M. oraz L. S. Pismem z dnia 6 maja 2011 r. K. K.podała żądane adresy.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku.

Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie akt archiwalnych. Wymagane dokumenty wpłynęły do organu w dniu 16 sierpnia 2011 r.

Pismem z dnia 29 lutego 2012 r. wnioskodawczyni po raz kolejny wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpoznania wniosku.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie prowadzone z wniosku K. K. o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] i z dnia [...] października 1954 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż jest niewłaściwy do rozpoznania tego wniosku wskazując, iż w sprawie właściwym jest Wojewoda [...].

Przy piśmie z dnia 9 lipca 2012 r. organ przekazał Wojewodzie [...] przedmiotowy wniosek K. K. z 2005 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego o właściwość pomiędzy Wojewodą [...] a Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

W dniu [...] listopada 2012 r. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzygnął spór o właściwość wskazując Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organ właściwy do rozpoznania sprawy

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie wszczęte na wniosek K. K. z 2005 r. gdyż nie jest organem właściwym w sprawie.

Pismem z dnia 11 czerwca 2013 r. K. K. ponownie wezwała Ministra do usunięcia naruszenia prawa i rozpoznania wniosku.

Pismem z dnia 15 lipca 2013 r. organ zwrócił się do Archiwum Akt Nowych [...] i Urzędu Miasta [...] o nadesłanie dokumentów do sprawy. Jednocześnie pismem z ww. daty poinformował strony postępowania o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego sprawy i wskazał termin rozpoznania wniosku do dnia 30 listopada 2013 r.

Pismem z dnia 6 maja 2014 r. wnioskodawczyni po raz kolejny wezwała do usunięcia naruszenia prawa.

Następnie, K. K., pismem z dnia 4 lipca 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 października 2005 r. w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. i z dnia [...] października 1945 r.

Powyższa skarga została rozdzielona na skargę w przedmiocie bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. (sygn. akt I SAB/Wa 417/14) i skargę w przedmiocie bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1945 r. (sygn. akt I SAB/Wa 418/14).

W uzasadnieniu skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania i wniosła o zobowiązanie Ministra do niezwłocznego rozstrzygnięcia wniosku, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów.

Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. organ poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę z dnia 6 sierpnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, wskazując na skomplikowany charakter sprawy. Jednocześnie podał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...]odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...]kwietnia 1953 r., nr [...]. Wskazał, iż wniosek dotyczący oceny legalności orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. o przyznaniu odszkodowania jest na końcowym etapie rozstrzygania.

Organ podniósł, że umorzenie postępowania było konsekwencją rozstrzygnięć podejmowanych przez Prezesa Rady Ministrów RP w sporach kompetencyjnych w podobnych sprawach. W rozstrzygnięciach podejmowanych w latach 2010-2012, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydawanych przez Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych wskazywany był Wojewoda. Dopiero orzecznictwo sądów administracyjnych bezspornie ugruntowało tezę, iż właściwym do oceny legalności ww. orzeczeń właściwy jest Minister – obecnie jest to Minister Infrastruktury i Rozwoju. W sprawie niezbędnym było również uzupełnienie materiału dowodowego poprzez uzyskanie akt archiwalnych, a także ustalenie aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 417/14 umorzył postępowanie sądowe ze skargi K. K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2005 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności.

Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, Sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej "k.p.a."). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają bowiem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.

Z kolei, organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Poza sporem jest bowiem to, że Minister nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku K. K. z dnia 3 października 2005 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1945 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną [...], stanowiącą współwłasność J. J. i B. J. Organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa i pomimo upływu ustawowego terminu określonego art. 35 § 1 k.p.a. nie zakończył postępowania. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał orzeczenie, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. i zobowiązał Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, nie zaszła. Na wstępie postępowania organ zobowiązany był ustalić strony postępowania, w tym m.in. spadkobierców zmarłej J. S. Wobec braku wiedzy wnioskodawczyni o aktualnych spadkobiercach ww. oraz konieczności ustalenia pozostałych stron postępowania Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po J. S., H. M. i A. I. Organ jednocześnie wezwał J. I. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po J. S., H. M. i A. I. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowieniem dnia [...] maja 2011 r. Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku, a pismem z dnia 7 lipca 2011 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie akt archiwalnych. Wymagane dokumenty wpłynęły do organu w dniu 16 sierpnia 2011 r. Następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie prowadzone z wniosku K. K. o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] i z dnia [...] października 1954 r., nr [...], wskazując swoją niewłaściwość do rozpoznania sprawy. Przy czym zauważyć należy, iż w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania było konsekwencją rozstrzygnięć podejmowanych przez Prezesa Rady Ministrów RP w sporach kompetencyjnych w podobnych sprawach. W rozstrzygnięciach podejmowanych w latach 2010-2012, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydawanych przez Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych wskazywany był Wojewoda. Dopiero orzecznictwo sądów administracyjnych bezspornie ugruntowało tezę, iż właściwym do oceny legalności ww. orzeczeń właściwy jest Minister – obecnie jest to Minister Infrastruktury i Rozwoju. W dniu [...] listopada 2012 r. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzygnął spór o właściwość wskazując Ministra Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. W konsekwencji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek K. K. z 2005 r. i przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju do którego akta sprawy wypłynęły w dniu 17 grudnia 2012 r. Następnie, Minister dokonywał czynności w celu skompletowania całości materiału dowodowego, o czym informował strony postępowania wskazując jednocześnie przybliżony termin załatwienia sprawy. Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. organ poinformował strony postępowania o zebraniu całości materiału dowodowego w sprawie. W konsekwencji, z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że organ w toku postępowania podejmował czynności mające na celu gromadzenie materiału dowodowego, a faktem znanym z urzędu jest okoliczność dotycząca znacznej ilości tego typu spraw rozpoznawanych przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju. Postępowania te są postępowaniami skomplikowanymi, dotyczącymi decyzji wydanych sprzed kilkudziesięciu laty, gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, natomiast ustalenia stron czasochłonne. Jakkolwiek, nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w znacznym zakresie determinuje ocenę Sądu, że zaistniała bezczynność w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez informowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania.

W konsekwencji, biorąc pod uwagę powyższe, Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o ukaranie organu grzywną.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.