Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 102/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 90d
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak; [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił A. C. przyznania stypendium szkolnego na siedmioro dzieci wymienionych w rozstrzygnięciu decyzji. W wyniku wniesionego odwołania decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], z powodu uchybień formalnych organu I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak: [...], Wójt Gminy S. ponownie odmówił przyznania stypendium szkolnego. Organ uznał, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o stypendium szkolne.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony podniósł zarzuty błędnego ustalenia wysokości dochodu rodziny, w szczególności poprzez nieodliczenie od dochodu z gospodarstwa rolnego opłacanych składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Pełnomocnik podniósł także, że choć wniosek strony dotyczył stypendium za cały rok szkolny, organ wydał decyzje tylko za okres trzech miesięcy, nie rozpoznając wniosków w pozostałym zakresie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium w pierwszym rzędzie odniosło się do zarzutów związanych z nierozpatrzeniem wniosku strony z dnia 7 września 2009 r. w całości. Kolegium wskazało, że w świetle art. 90d ust. 10 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, ze zm.) stypendium przyznawane jest na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż dziesięć miesięcy w danym roku szkolnym. W związku z tym w ocenie Kolegium przyznanie stypendium za okres od 1 września do 31 grudnia 2009 r. w roku szkolnym 2009/2010 nie narusza tej regulacji prawnej.

W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że w świetle przepisów ustawy o systemie oświaty rodzice ucznia otrzymującego stypendium szkolne są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ, który przyznał stypendium, o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. Takie przesłanki mogą stanowić podstawę do wstrzymania albo cofnięcia stypendium oraz ewentualnego ściągnięcia należności z tytułu stypendium pobranego nienależnie.

Organ wskazał, iż A. C. złożyła w organie pierwszej instancji w dniu 27 kwietnia 2010r. oświadczenie, w którym podała, że dane dotyczące stanu rodziny i wysokości dochodów zawarte we wniosku o przyznanie stypendium szkolnego z dnia 7 września 2009r. uległy zmianie, ponieważ kwota dochodu w rodzinie w dniu 14 stycznia 2010r. wyniosła 3.335,94zł, co daje w przeliczeniu na jednego członka w rodzinie kwotę 370,66zł.

W ocenie Kolegium złożenie oświadczenia stanowiło jednocześnie sygnał do przeanalizowania przesłanek ewentualnego przyznania stypendium w okresie od stycznia do czerwca 2010r., a działanie w tym przedmiocie organ pierwszej instancji podjął z urzędu. Wobec czego stosownie do ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej dochód do ustalenia prawa do stypendium szkolnego winien stanowić sumę przychodów z miesiąca kwietnia 2010 r. Dochód z gospodarstwa rolnego wynosił 1.551,90 zł, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na siedmioro dzieci 1.127 zł, renta socjalna 504,04 zł netto, a zasiłek pielęgnacyjny 153zł. Łączny dochód w skali miesiąca równy był kwocie 3.335,94zł, a na jednego członka przypadało 370,66 zł, a więc kryterium uprawniające do przyznania pomocy zostało przekroczone.

Odnośnie obliczania wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego Kolegium wskazało, że ustawa o systemie oświaty odsyła w zakresie ustalania dochodu na potrzeby przyznania stypendium szkolnego do art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Z przepisów tych wynika, iż niezależnie od tego, czy grunty gospodarstwa przynoszą jakikolwiek dochód, czy też nie ustawodawca przyjął, że 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód w kwocie 207zł miesięcznie (art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 2 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Ustalił tym samym ryczałtową kwotę dochodu z 1 ha gospodarstwa rolnego nie uzależniając jej od dodatkowych wymagań jak konieczność prowadzenia upraw, zaniechania produkcji rolnej na własne życzenie, odłogowania, czy też innego stanu faktycznego mającego wpływ na wielkość rzeczywistych dochodów z 1 ha przeliczeniowego gruntu. Wobec tego niezależnie, czy dochód ten jest większy czy mniejszy, czy też w ogóle go nie ma, wolą ustawodawcy wynosi on 207zł z 1 ha przeliczeniowego.

Kolegium wskazało na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009r. (I OSK 1461/08), w którym wyrażono pogląd, iż przy ustalaniu dochodu, w skład którego wchodzi również dochód z gospodarstwa rolnego odliczeniu od tego dochodu podlegają składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Kolegium stwierdziło, że nie akceptuje stanowiska Sądu co do pomniejszania "ryczałtowego" dochodu z gospodarstwa rolnego o składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Tym niemniej, odnosząc się do zarzutów odwołania ustaliło dochód dziewięcioosobowej rodziny strony uzyskanego w kwietniu 2010 r. z odliczeniem tej składki. Z wyjaśnień pełnomocnika złożonych w odrębnym postępowaniu toczącym się przed Kolegium w przedmiocie przyznania dzieciom A. C. stypendium szkolnego na rok szkolny 2010/2011 wynika, że składka ta w skali roku 2010 wynosiła 1.200zł, zatem w skali miesiąca jest to kwota 100 zł. W ten sposób organ ustalił dochód rodziny w marcu 2010r. na kwotę 3.235,94 zł, , co w przeliczeniu na jednego członka daje kwotę 359,54zł.

W świetle przepisów ustawy o systemie oświaty dochód ten przekracza kryterium ustawowe ustalone na kwotę 351 zł, pozbawiając stronę uprawnień do przyznania jej dzieciom stypendium szkolnego w okresie od stycznia do czerwca 2010 r.

W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że mimo, iż sytuacja materialno-bytowa rodziny skarżącej jest trudna, a w sprawie występuje jedna z przesłanek niedochodowych (wielodzietność), niespełnienie przesłanki dochodowej bezwzględnie skutkuje odmową

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik A. C. podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadniając skargę pełnomocnik podniósł, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien kierować się tymi samymi kryteriami, jakimi kierował się rozpoznając wcześniej część jej wniosku (co do okresu od września do grudnia 2009 r.), w szczególności zastosować takie samo kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Skoro skarżąca spełniała to kryterium co do części wniosku, to musiała spełniać ten warunek również co do pozostałej części. Sytuacja materialna skarżącej nie uległa bowiem żadnej zmianie i nie może ona ponosić ujemnych skutków tylko dlatego, że organ bezpodstawnie pozostawił część jej wniosku bez rozpoznania i rozpoznał ten wniosek wiele miesięcy po jego złożeniu, kiedy obowiązywały już inne kryteria dochodowe.

W skardze zakwestionowano również stanowisko organów co do braku możliwości odliczania od dochodu z gospodarstwa rolnego składek na ubezpieczenia społeczne rolników. W ocenie pełnomocnika, jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby takie wyłączenie, to powinno ono zostać wyrażone wprost w treści przepisów, a nie wyprowadzane w drodze zabiegów interpretacyjnych. Zdaniem pełnomocnika prawidłowe w tej kwestii jest stanowisko wyrażone przez NSA w cytowanym wyroku z 18 marca 2009 r.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił także organowi odwoławczemu, że podejmując się wyliczenia dochodu z odjęciem składki ubezpieczeniowej nie poczynił żadnych realnych działań zmierzających do ustalenia, ile w istocie wyniosły opłacane przez rodzinę skarżącej składki w spornym okresie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się dodatkowo do kwestii zarzutu związanego z odliczeniem od dochodu składek na ubezpieczenia społeczne rolników Kolegium jeszcze raz podkreśliło, że ustawodawca w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wprowadził fikcję uzyskiwania określonego dochodu z gruntów rolnych. Zdaniem Kolegium, gdyby zamiarem ustawodawcy było liczenie dochodu z gruntów rolnych tak jak z innych źródeł, nie wprowadzałby tak apriorycznego złożenia. Mając na uwadze, że ustawodawca w art. 8 ust. 3 ustawy operuje pojęciem "dochodu" rozumianego jako "przychód" pomniejszony o określone obciążenia, zaś w art. 8 ust. 9, pojęciem już tylko "dochodu", należy przyjąć, że gdyby jego zamiarem było dalsze pomniejszenie tego dochodu (z 1 ha przeliczeniowego) o składki na ubezpieczenie społeczne rolników dałby temu jednoznaczny wyraz, poprzez wskazanie w art. 8 ust. 9 ustawy, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się przychód miesięczny w wysokości 207 zł. Konsekwencją nadania takiego brzmienia powyższemu przepisowi byłoby, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 8 ust 3 ustawy, ustalenie wysokości dochodu, jako przychodu pomniejszonego o wymienioną w nim składkę na ubezpieczenie społeczne rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej usunięcia z obrotu prawnego.

Podstawę prawną przyznawania stypendium szkolnego stanowi art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W świetle tego przepisu stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem, że stypendium to co do zasady nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych.

Podstawową przesłankę przyznania stypendium stanowi trudna sytuacja materialna ucznia, na którą składają się dwa elementy, podlegające ocenie organów: niski dochód na osobę w rodzinie oraz szczególne problemy bytowe występujące w rodzinie lub jej dysfunkcjonalność.

W badanej sprawie podłożem sporu prawnego między skarżącą a organami stała się kwestia oceny dochodu na osobę w rodzinie. W zakresie tej przesłanki ustawa o systemie oświaty nie określa ani wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium, ani zasad jego ustalania. W tym zakresie poprzez odesłanie zawarte w art. 90d ust. 7 i 8 ustawy o systemie oświaty znajdują zastosowanie regulacje zawarte w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej wprowadza pojęcie "kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", jako warunkujące nabycie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kryterium to jest określone ustawowo i weryfikowane co trzy lata (art. 9 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z przytaczanym wyżej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (...) wysokość omawianego kryterium na osobę w rodzinie wynosi 351 zł.

Ustawa o pomocy społecznej szczegółowo reguluje zasady ustalania dochodu, stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego,. Zgodnie z podstawową regułą, wyrażoną w art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia [obecnie ustawa z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych] oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ustawodawca wprowadził również szczególne zasady ustalania dochodu w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a także w przypadku dochodu uzyskiwanego z działalności rolniczej. W tym ostatnim przypadku wysokość dochodu jest ustalana w sposób specyficzny – zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł [w świetle rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych – 351 zł]. Oznacza to, że o ile w przypadku dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej i innych źródeł dochód jest ustalany w oparciu o realnie uzyskane przychód, po odjęciu określonych w ustawie kwot, o tyle w przypadku dochodów rolników przyjęto sztywną, ryczałtową formułę ustalenia przeciętnego dochodu z hektara przeliczeniowego.

Kluczowy element sporu pomiędzy stronami w badanej sprawie opiera się na zagadnieniu, czy od ryczałtowo określonego dochodu z hektara przeliczeniowego należy jeszcze odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

Pełnomocnik skarżącej taki pogląd opiera na brzmieniu reguły ogólnej ustalania dochodu, określonej w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz stanowisku zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2009 r. (sygn. akt: I OSK 1461/08). W uzasadnieniu tego wyroku, po szczegółowej analizie art. 8 ustawy NSA wywiódł konkluzję, zgodnie z którą nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że od dochodu uwzględniającego także dochód z gospodarstwa rolnego, ustalony na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy, nie podlegają

odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Gdyby ustawodawca rzeczywiście nie zamierzał przyznać rolnikom prawa do odliczania uiszczanych przez nich składek na ubezpieczenie społeczne rolników od dochodu ustalanego na potrzeby pomocy społecznej, to taki zamysł powinien znaleźć jednoznaczne odzwierciedlenie w treści art. 8 ust. 3 pkt 2. Skoro zaś przepis ten wyłączeń takich nie zawiera, to nie można ich wywodzić w drodze zabiegów interpretacyjnych. Organy administracji publicznej i sądy administracyjne nie powinny doszukiwać się takich intencji i zamiarów ustawodawcy. Nawet jeżeli przepisy omawianej ustawy mogą rodzić pewne wątpliwości interpretacyjne, to i tak nie mogą być wykładane na niekorzyść osób korzystających z pomocy społecznej.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego wykładnią prawa dokonaną przez NSA, pomijając kwestie uchwał, występuje tylko w danej sprawie, w której orzeczenie NSA zapadło (arg. ex. art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stanowisko zaprezentowane w cytowanym wyroku NSA może służyć pomocą w argumentacji prawniczej, ale w niniejszej sprawie wiążące nie jest.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z zaprezentowaną wyżej tezą NSA nie sposób się zgodzić – korzystna dla jednostki interpretacja przepisów dotyczących świadczeń socjalnych nie może prowadzić do wniosków sprzecznych z intencjami ustawodawcy i celem regulacji prawnej.

Metoda regulacji przyjęta przez ustawodawcę w ust. 3 oraz ust. 9 art. 8 ustawy o pomocy społecznej jest zgoła odmienna. Podstawowa reguła określania dochodu, zawarta w ust. 3 opiera się na jego wyliczeniu w oparciu o metodę zsumowania przychodów z różnych źródeł, po odliczeniu określonych kwot, które de facto pomniejszają kwotę, jaką rodzina, czy poszczególna osoba dysponuje na zaspokojenie swoich potrzeb. Metoda przyjęta w ust. 9 nie nawiązuje w żaden sposób do realnych kwot, jakie można uzyskać z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, z uwagi na trudności w udokumentowaniu takiego dochodu. W związku z tym, stosując odpowiednie metody statystyki gospodarczej ustawodawca określił dochód z gospodarstwa rolnego w sposób ryczałtowy, według z góry przyjętej metodologii szacunków dochodowości. Ryczałtowy sposób określania dochodu wskazuje na wolę ustawodawcy, aby podana kwota stanowiła podstawę ustalania kryterium dochodowego rodziny.

Za taką interpretacją przemawia też brzmienie ust. 5 art. 8, dotyczącego ustalania dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, opodatkowanej na zasadach ogólnych lub w formach ryczałtowych. W obydwu przypadkach ustawodawca jednoznacznie potwierdził zasadę odliczania składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz składek na ubezpieczenia społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Ich wysokość ustala się albo na podstawie zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego (ust. 7), albo dowodu opłacania składek w ZUS (ust. 8). Należy podkreślić, że w przypadku pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtowo również mamy do czynienia z ryczałtowym ustalaniem dochodu (co wynika z formy opodatkowania), a jednak ustawodawca wyraźnie wskazał na odliczenie od tego dochodu składek na ubezpieczenia społeczne. Przyjmując jako podstawowe założenie każdej wykładni zasadę racjonalności ustawodawcy nie można z jego milczenia w sprawie składek na ubezpieczenie społeczne rolników w art. 8 ust. 9 wywodzić takiej samej zasady, jaka obowiązuje w przypadku dochodów z innych źródeł, gdzie zasada odliczania składek znajduje wyraźną podstawę ustawową (ust. 3, ust. 5, 7 i 8).

Kierunek wykładni zaprezentowany w orzeczeniu NSA, na którym opiera swoje argumenty pełnomocnik skarżącej jest sprzeczny z wnioskami płynącymi z wykładni celowościowej i systemowej art. 8 ustawy o pomocy społecznej i prowadzi do interpretacji contra legem. Taka wykładnia nie może być usprawiedliwiona dążeniem do ochrony interesów osób korzystających ze świadczeń socjalnych. Jeżeli ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie pewnej granicy wysokości dochodu, powyżej której osoba, nawet znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej, nie może ubiegać się o świadczenia socjalne, to sąd nie może w tym zakresie "korygować" ustawodawcy. Jest to bowiem kwestia określonej polityki społeczno-ekonomicznej, za której realizację odpowiada sam ustawodawca.

W efekcie należy przyjąć, że w przypadku dochodów uzyskiwanych z prowadzenia gospodarstwa rolnego wyłączną podstawą jego ustalenia jest ryczałtowa kwota dochodu z hektara przeliczeniowego (art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 2 lit. e) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych...). Kwota ta jest kwotą ostateczną, w oparciu o którą ustala się dochód na osobę w rodzinie i nie jest pomniejszana o opłacane przez rolnika składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

W tym stanie rzeczy zarzut niewłaściwej interpretacji art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej jest chybiony, gdyż organy prawidłowo zastosowały wskazany przepis.

Wobec powyższego stwierdzenia, za chybiony należy również uznać zarzut braku podjęcia przez organ działań zmierzających do ustalenia, ile w istocie wyniosły opłacane przez rodzinę skarżącej składki w spornym okresie. Ustalenie składek na ubezpieczenie społeczne rolników, poniesionych przez rodzinę w spornym okresie jest bezcelowe w sytuacji, gdy wysokość tych składek nie wpływa na ustalenie wysokości dochodu rodziny.

Ponadto należy wskazać, że przyjęte przez organ ogólne ustalenia w tym względzie nie miały charakteru decydującego o rozstrzygnięciu sprawy, ale służyły ubocznie odpowiedzi na argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu. Przyjmując w sposób szacunkowy wysokość składki, na podstawie oświadczeń pełnomocnika skarżącej, organ wykazał, że nawet przy sposobie wykładni art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej prezentowanym przez stronę, i tak kryterium dochodowe byłoby przekroczone. Nie można zatem czynić organowi zarzutu, że dążył do ustosunkowania się do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, nawet gdyby argumenty te już z innych, bardziej fundamentalnych względów były nietrafne.

Za nietrafny należy uznać również zarzuty rozpatrzenia tylko w części wniosku skarżącej o przyznanie stypendium na rzecz dzieci we wrześniu 2009 r. Przede wszystkim zarzuty te w istocie dotyczą rozstrzygnięć zawartych we wcześniejszych, pozytywnych dla skarżącej decyzji, które nie są przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Odnosząc się mimo wszystko merytorycznie do tej kwestii należy stwierdzić, iż w tym zakresie trafnie Kolegium wskazuje na przepisy ustawy o systemie oświaty stanowiące, iż stypendium jest przyznawane co do zasady na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym (art. 90d ust. 10). Co więcej, jeżeli forma stypendium szkolnego tego wymaga, stypendium szkolne może być realizowane w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo (ust. 11). Ponadto stypendium może być udzielane nie tylko w formie świadczenia pieniężnego, ale także pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych czy pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym. Ustawodawca pozostawia zatem organom dość szerokie pole manewru jeżeli chodzi zarówno o formę stypendium, jak i okres, na jaki jest przyznawane. W tej sytuacji nie można postawić organom zarzutu naruszenia prawa w sytuacji przyznania stypendium na okres czterech miesięcy. Można oceniać jako pewne uchybienie organu brak jakiegokolwiek odniesienia się w decyzji (zwłaszcza organu I instancji), dlaczego stypendium przyznawane jest na taki, a nie inny okres. Nie jest to jednak z pewnością uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Pełnomocnik skarżącej próbuje wykazać, że działanie organu doprowadziło do sytuacji, w której skarżącą obciążyły negatywnie konsekwencje zmiany jej sytuacji materialnej i kryteriów dochodowych. W tym zakresie również trafnie argumentuje Kolegium, że zmiana sytuacji uprawnionego do stypendium skutkująca ustaniem przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium, zobowiązuje go do powiadomienia organu i może skutkować wstrzymaniem lub cofnięciem stypendium, względnie ściągnięciem kwot nienależnie pobranych. W tej sytuacji argumentacja pełnomocnika jest nietrafna, gdyż ustawodawca sam uregulował kwestie zmian w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej uprawnionego.

Wychodząc również poza argumenty podniesione w skardze sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji żadnych wad prawnych, które musiałyby skutkować jej uchyleniem jako niezgodnej z prawem.

Ze względu na specyficzny charakter sprawy sąd uznaje za celowe zwrócenie uwagi, że jego kontrola obejmuje tylko i wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji, a nie jej słuszność czy celowość. Niewątpliwie sytuacja skarżącej jest trudna, jednakże to kwestią ustawodawcy, a nie organów administracji czy sądów jest ustalanie przesłanek, które warunkują nabycie prawa do świadczeń z szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Przyjęte przez ustawodawcę kryterium dochodu na osobę w rodzinie warunkujące uzyskanie stypendium szkolnego jest bardzo niskie, co powoduje, że wiele rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej takiego świadczenia nie uzyska, choć względy celowości i słuszności przemawiałyby za tym. Kryterium ustalane jest jednak przez ustawodawcę, a nie przez organy i sądy stosujące prawo. Ocena ustawodawcy ma w tym zakresie charakter jedynie polityczny (realizacja właściwej polityki społecznej), a nie prawny i wykracza poza zakres kompetencji sądu.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd skargę oddalił.