Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 519/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – dalej ustawa, po rozpatrzeniu wniosku M. W. w przedmiocie wymeldowania J. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. orzekł o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w opisanym lokalu.

W uzasadnieniu decyzji podano, że z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża J. W. z miejsca pobytu stałego wystąpiła M. W. twierdząc, że nie mieszka on w lokalu zameldowania.

Wskazując na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ podał, że ma obowiązek wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Organ ustalił następujący stan faktyczny.

M. W. i J. W. są od 1988 r. współwłaścicielami lokalu położonego przy ul. [...] we W. Wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt XIII RC 3515/10 małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód z winy J. W.

M. W. przesłuchana w charakterze strony wyjaśniła, że były mąż wyprowadził się ze spornego lokalu w czerwcu 2010 r. Mieszkanie opuścił z własnej woli, podczas nieobecności jej i dzieci. Zabrał wszystkie rzeczy osobiste. Ponieważ nie oddał kluczy i złośliwie wynosił jej i dzieci rzeczy, a także wszczynał awantury, które kończyły się interwencją policji, we wrześniu 2010 r. wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. W grudniu 2010 r. skarżący wtargnął do mieszkania wyważając drzwi, pobił jedną z córek przebywającą samą w mieszkaniu. W lutym 2011 r. wystąpił do Sądu z pozwem o przywrócenie posiadania lokalu i wydania do niego kluczy, ale Sąd w grudniu 2011 r. oddalił jego powództwo – wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt IXC 182/11. Wyrok ten uprawomocnił się 18 lutego 2012 r. Nie zna miejsca pobytu byłego męża ale na rozprawie rozwodowej podał adres swojego ojca jako adres do korespondencji i miejsce zamieszkania. Oświadczyła, że wystąpiła o wymeldowanie, gdyż nie chce ponosić dodatkowych opłat, a mąż dalej jest współwłaścicielem lokalu.

Słuchany w charakterze świadka sąsiad potwierdził fakt niezamieszkiwania J. W. w lokalu, zeznał, że nie mieszka on w lokalu na pewno od ponad roku. Córka stron zeznała, że wyprowadził się na przełomie lipca/sierpnia 2010 r.

J. W. słuchany jako strona zeznał, że jest współwłaścicielem lokalu. Od lutego 2011 r. nie może dostać się do mieszkania ponieważ bezprawnie wymieniono zamki. W lutym 2011 r. wniósł do Sądu pozew o przywrócenie utraconego posiadania i wydania mu kluczy ale sędzia oddalił powództwo. Podał, że obecnie toczy się w sądzie sprawa o zapłatę za bezprawną wymianę zamków i niedopuszczenie go do jego własności, czyli tzw. zabór mienia. Nie zabrał wszystkich swoich rzeczy z lokalu i ma zamiar do niego wrócić. Obecnie przebywa u ojca i jego adres wskazał do odbioru korespondencji. Stwierdził, że zeznania świadków odnośnie jego niezamieszkiwania w lokalu nie pokrywają się w całości z prawdą. Są duże rozbieżności i nieścisłości co do zeznań świadków i wyjaśnień byłej żony.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy – wnioskodawczyni dołączyła do akt administracyjnych kopię wezwania do zapłaty na rzecz byłego męża określonej kwoty pieniędzy tytułem poniesienia przez niego szkody w wyniku pozbawienia go prawa współposiadania i korzystania z przedmiotowej nieruchomości oraz kopię dokumentów ze sprawy toczącej się w Sądzie pod sygn. akt IXC 107/12. Dodała, że były mąż ponosi opłaty za czynsz w kwocie 100 zł i doubezpiecza mieszkanie.

J. W. po wezwaniu do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie nie wnosił zastrzeżeń co do niniejszego postępowania. Stwierdził, że urząd nie ma żadnych możliwości prawnych poruszając się po przepisach k.p.a. wymeldowania go z jego własnego mieszkania.

Oceniając zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, iż bezspornym jest, iż J. W. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] we W. Potwierdzają to wszyscy uczestnicy postępowania w tym zainteresowany. Niesporne jest również i to, że jest współwłaścicielem mieszkania. Kwestią sporną jest charakter opuszczenia tego mieszkania przez J. W. Wnioskodawczyni twierdzi, że wyprowadził się dobrowolnie, zainteresowany twierdzi, że nastąpiło to na skutek bezprawnego działania byłej żony, która wymieniła zamki w drzwiach i uniemożliwiła mu dostęp do mieszkania. Podał, że nie mieszka w lokalu od lutego 2011 r. choć w pozwie dołączonym przez wnioskodawczynię a wniesionym przez zainteresowanego z dnia 18 lipca 2012 r. podał on, że od września 2010 r. jest pozbawiony współposiadania i współkorzystania z nieruchomości. W dniu 14 lutego 2011 r. wystąpił do Sądu o przywrócenie posiadania. Wyrok dla skarżącego w tej sprawie był niekorzystny. Postępowanie o zapłatę, które jest w toku nie ma żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy.

Organ stwierdził, że w takim stanie faktycznym należy uznać, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny albowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została do lokalu niedopuszczona, jeżeli osoba ta nie wyczerpała środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego stanu posiadania lub zastosowane środki prawne okazały się nieskuteczne.

Według organu sytuacja zainteresowanego odpowiada normie art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż bez wymeldowania opuścił lokal przy ul. [...] we W. i nie zamieszkuje w nim. To oznacza, że właściwy organ jest zobowiązany orzec zgodnie z wnioskiem, wymeldować skarżącego. W świetle powołanego przepisu nie ma też znaczenia, że jest współwłaścicielem lokalu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. W.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie oraz dowolną ocenę dowodów, polegającą na oparciu orzeczenia wyłącznie na zeznaniach świadków potwierdzających fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu oraz pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów świadczących o zamiarze skarżącego zamieszkiwania i pobytu stałego w lokalu;

2) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię nieuwzględniającą przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, nieuwzględniającą okoliczności świadczących o braku zamiaru związania się przez skarżącego z innym miejscem niż miejsce zameldowania oraz nieuwzględniającą braku definitywności zerwania przez skarżącego więzi z miejscem zameldowania.

W związku z powyższym

1) wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. i umorzenie postępowania w sprawie;

2) z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołujący się powołał treść wniosku M. W. oraz rozstrzygnięcia organu I instancji.

Zarzucił, że organ naruszył obowiązek wynikający z art. 7 i 77 k.p.a. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowi, że warunkiem wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli osoby zameldowanej a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Okolicznością niekwestionowaną jest to, że odwołujący się nie mieszka w spornym lokalu. Natomiast skarżący podnosił, że nie wyprowadził się dobrowolnie ale na skutek bezprawnych działań żony, która wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając mu wejście do domu.

Podał, że przy ocenie zaistnienia przesłanki wymeldowania organ winien ocenić w myśl art. 6 ustawy zamiar. Dla jego oceny istotne znaczenie mają okoliczności towarzyszące czynności, z którą osoba wnosząca o wymeldowanie wiąże opuszczenie lokalu przez mającego być wymeldowanym. Do takich okoliczności należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Wymeldowanie powinno być następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem pobytu stałego. Należy też wziąć pod uwagę okoliczności towarzyszące wyprowadzeniu się z lokalu a nie tylko prosty fakt opuszczenia lokalu.

Przyczyną wyprowadzki skarżącego było pogorszenie się stanu zdrowia jego ojca. Opuszczając mieszkanie zainteresowany informował żonę, że jest to rozwiązanie tymczasowe. Nie miał zamiaru zmieniać miejsca zamieszkania dlatego nie oddał kluczy i zabrał tylko najpotrzebniejsze rzeczy. Nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, gdy wnioskodawczyni wymieniła zamki. Miało to miejsce wówczas gdy opiekował się ojcem. Nie można mówić o dobrowolnym wyprowadzeniu się gdy skarżący wyprowadził się na skutek bezprawnych działań wnioskodawczyni. Zatem z akt sprawy wynika, że wymiana zamków nastąpiła wówczas, gdy odwołujący czasowo przebywał u ojca, opiekując się nim.

Wyprowadzenie się z lokalu pozostawało w związku przyczynowo-skutkowym z faktem wymiany zamków, został pozbawiony dostępu do mieszkania, co zmusiło go do zamieszkania z ojcem.

Bezsporne jest ponadto, że podejmował wielokrotnie interwencje w asyście policji w celu faktycznego wejścia do przedmiotowego mieszkania, żądał nowych kluczy do lokalu.

Wskazał, że organ powołując się na ogólne orzecznictwo stwierdził, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu ale też sytuację, w której osoba zameldowana została do lokalu niedopuszczona, jeżeli ta osoba nie wyczerpała we właściwym czasie środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania lub zastosowane środki okazały się nieskuteczne. Podał, że organ w tym momencie wskazał na fakt, że Sąd oddalił powództwo wniesione przez odwołującego się o ochronę naruszonego posiadania i wydanie kluczy. Odwołujący się podkreślił, że kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu przez zainteresowanego nie została rozstrzygnięta przez Sąd Rejonowy w rzeczonym wyroku albowiem środek prawny w postaci powództwa o przywrócenie posiadania okazał się nieskuteczny.

Podał, że z uzasadnienia wyroku w wymienionej wyżej sprawie wynika, że przyczyną oddalenia powództwa była niezgodność roszczenia powoda z zasadami współżycia społecznego. Poddał w wątpliwość możliwość zastosowania art. 5 k.c., gdyż dotyczy on nadużycia prawa podmiotowego. Trudno zaś przyjąć że wystąpienie z roszczeniem posesoryjnym może być nadużywaniem prawa.

Przedstawił w tym zakresie poglądy judykatury i doktryny.

Podkreślił, że skarżący dalej podejmuje kroki prawne w celu ochrony swoich praw związanych z przedmiotowym lokalem a tym samym potwierdza, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego.

Nie do zaakceptowania jest również uznanie przez organ I instancji, iż spełniona została przesłanka trwałości opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego.

Uwzględniając całość powyższych rozważań przyjąć należy, że o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego a tym samym wymeldowania nie stanowi czasowe opuszczenie miejsca pobytu, związanego z koniecznością opieki nad członkiem rodziny. Z tego też powodu zabranie części rzeczy osobistych nie może stanowić podstawy do oceny, że opuszczenie miało charakter trwały.

Skarżący nigdy nie zamierzał i nie zamierza mieszkać z ojcem na stałe i cały czas wykazuje wolę powrotu do miejsca zamieszkania.

Wojewoda D. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, odpowiadających ustaleniom organu I instancji.

Przechodząc do rozważań prawnych na tle ustalonego stanu faktycznego wskazał, że celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Polega ona na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem stałego pobytu danej osoby jest miejsce, w którym ta osoba stale realizuje swoje funkcje życiowe.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżący żadnych funkcji życiowych nie wykonuje w miejscu zameldowania na pobyt stały.

Natomiast pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W sytuacji, gdy osoba opuściła miejsce pobyty stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania tej osoby (art. 15 ust 2 cyt. wyż ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu cyt. wyż. ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby do skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Tak więc o opuszczeniu miejsca stałego zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2008r., nr IV SA/Wa 414/08).

Kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, jeśli tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały; Inaczej mówiąc: przyczyna opuszczenia lokalu niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowywana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Jeżeli nawet okaże się w dniu orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego i fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu stwarza sytuację zobowiązująca organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., nr II OSK 1908/08).

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że J. W. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały. Dokonał tego w czerwcu 2010 r. - co wynika z protokołu z wyjaśnieniami byłej żony i córki. Na niezamieszkiwanie J. W. od ponad roku czasu wskazuje również w wyjaśnieniach sąsiad. J. W. do protokołu z dnia 12 lutego 2013 r. oświadczył, że nie może dostać się do swojego lokalu od 24 miesięcy (tj. od lutego 2011 r.). Sąd Rejonowy dla W. do którego J. W. zwrócił się z pozwem o przywrócenie posiadania wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt IX C 182/11 oddalił powództwo.

Faktem jest, że do dnia wydania niniejszej decyzji J. W. podejmował jedynie nieskuteczne działania mające na celu umożliwienie Mu powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały. W tym miejscu organ zauważył, iż organ bierze pod uwagę tylko skuteczne działalnie mające na celu przywrócenie utraconego posiadania lub powrotu do lokalu. Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. Nr V SA 3078/00).

Skoro skarżący w miejscu pobytu stałego nie przebywa od czerwca 2010 r. to należy uznać, że opuścił lokal w sposób trwały.

O ocenie charakteru pobytu w danym lokalu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia woli ale również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar stron.

Skargę na powyższą decyzję złożył zainteresowany i zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.:

a) poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na oparciu orzeczenia wyłącznie na zeznaniach świadków potwierdzających fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i pominięcie dowodów świadczących o zamiarze skarżącego zamieszkiwania i pobytu stałego w lokalu;

b) poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności;

2. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię nieuwzględniającą przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, nieuwzględniającą okoliczności świadczących o braku zamiaru związania się przez skarżącego z innym miejscem niż miejsce zameldowania oraz braku definitywności zerwania przez skarżącego więzi z miejscem zameldowania.

W związku z tym wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi stwierdził, że zostały zaskarżoną decyzją naruszone zasady określone w art. 7 k.p.a. Przywołał treść art. 80 k.p.c. art. 77 k.p.c. Stwierdził też, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy jest zobowiązany ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji ale także w oparciu o dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów po myśli art. 136 k.p.a. albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.

Stwierdził, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, winna być rozumiana jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Ponadto opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2002 r., V SA 935/02 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, w tym wyrokiem NSA z dnia 16 września 1986 r., III SA 437/86; z dnia 3 lipca 1985 r., SA/Gd 573/85; z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; z dnia 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87).

Organy orzekające obu instancji rozważyć zatem powinny, czy zainteresowany opuścił, w sposób określony powyżej, miejsce pobytu, w którym był

zameldowany na pobyt stały.

Obydwa orzekające w sprawie organy uznały, iż skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały. W konsekwencji okoliczność ta stanowiła przyczynę jaką kierował się Prezydent Miasta W. wydając decyzję pierwszoinstancyjną, a następnie Wojewoda D. uznając zgodność z prawem zaskarżonego doń rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Żaden z organów orzekających nie odniósł się jednak do podnoszonej przez skarżącego okoliczności, iż przyczyną opuszczenia przez niego lokalu przy [...] we W. było pogorszenie się stanu zdrowia ojca skarżącego – J. W. Opuszczając mieszkanie przy ul. [...] w celu opieki nad ojcem do czasu remisji choroby, skarżący informował M. W., iż jest to rozwiązanie czasowe. Skarżący nie

miał zamiaru zmieniać dotychczasowego miejsca stałego pobytu na mieszkanie położone przy ul. [...] we W., dlatego też nie oddał byłej żonie swoich kluczy i zabrał ze sobą tylko najpotrzebniejsze rzeczy osobiste. Planował natomiast, że kiedy tylko stan ojca się poprawi, będzie przywoził go do swojego mieszkania przy ul. [...] na dzień, a odwoził na noc, tak jak miało to miejsce w czasie, gdy wnioskodawczyni przebywała na wakacjach z córkami w czerwcu 2010 r. Skarżący konsekwentnie przy tym podnosił, że nie może dostać się do lokalu od lutego 2011 r. oraz, że nie opuścił lokalu dobrowolnie z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, lecz został do tego zmuszony zachowaniem żony, która wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając tym samym dostęp do mieszkania. Wymiana zamków w lokalu mieszkalnym została dokonana wówczas, gdy skarżący przebywał czasowo przy ul. [...], co związane było z przejściową koniecznością opieki nad ojcem. Bezspornie ponadto jest to, że skarżący podejmował wielokrotnie interwencje w asyście policji w celu faktycznego dostępu do przedmiotowego mieszkania, żądał również od wnioskodawczyni nowych kluczy do lokalu. Okoliczności te nie zostały przez organy obu instancji dostatecznie wyjaśnione.

Stwierdził też, że nie sposób uznać, iż skarżący nie czynił dalszych starań zmierzających do przezwyciężenia zaistniałej sytuacji i ochrony swoich interesów prawnych związanych z lokalem przy ul. [...] we W. Jest on współwłaścicielem spornego lokalu i o ile wykluczono go ze współwłasności może domagać się wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy. Powództwo skarżącego z dnia 13 lipca 2012 r. stanowi zatem konsekwencję bezprawnego pozbawiania skarżącego prawa korzystania z lokalu przy ul. [...] oraz jak wskazuje, iż w dalszym ciągu podejmuje kroki prawne w celu ochrony swoich praw związanych z przedmiotowym lokalem, a tym samym potwierdza, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego.

Niejasna jest ponadto sprawa przeprowadzanych przez Policję na prośbę skarżącego interwencji w przedmiotowym lokalu, do którego to zdarzenia, jak się wydaje, organy nie przywiązały wagi. Organy obu instancji nic ustaliły w szczególności, czy skarżący został przez Policję wprowadzony do mieszkania czy też nie oraz czy i jakie były konsekwencje owej interwencji w zakresie ewentualnego dalszego pobytu (bądź pobytów) skarżącego w lokalu. Okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem po owych interwencjach wnioskodawczyni złożyła wniosek o wymeldowanie. Gdyby zatem skarżący został do lokalu przez Policję wprowadzony i w lokalu tym już pozostał to trudno byłoby uznać, iż już wcześniej lokal trwale opuścił. Niejasno jawi się też kwestia rzeczy skarżącego, który konsekwentnie przecież twierdzi, że pozostawił w lokalu swoje rzeczy. Jego twierdzeń organ nie skonfrontował z oświadczeniami rodziny i w ogóle nie ustalił, w którym pomieszczeniu zamieszkiwał skarżący i gdzie wówczas przechowywał swe rzeczy. Choć obecność lub brak obecności rzeczy danej osoby nie przesądza w sposób jednoznaczny o jej obecności w lokalu bądź o jego opuszczeniu, to stanowić może jednak istotną poszlakę, a tym samym koniecznym jest wyjaśnienie tej kwestii w sprawach w przedmiocie wymeldowania.

W myśl powyższych uwag, według skarżącego, zarówno zaskarżoną decyzję, jak też poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym według odwołującego się za naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, sprowadza się do badania zaskarżonej decyzji, postanowień lub czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Kontrola nie jest dokonywana z punktu widzenia słuszności. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana we wskazanym zakresie ocena daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie zawiera istotnych uchybień, które uzasadniłyby jej uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą do rozpoznania skargi jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), w szczególności art. 15 ust. 2 tej ustawy.

Przepis ten brzmi: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się".

Wynika z niego, że przesłanką do wymeldowania osoby jest fakt opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące.

Na tle omawianego art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych praktyka wypracowała jednolity pogląd, według którego opuszczenie, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02 Lex nr 159183) a także, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, należy traktować nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęła takie działania, ale nie znalazła ochrony prawnej (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. nr V SA 307/00).

Podstawową kwestią jest zbadanie zamiaru osoby, która ma być wymeldowana, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.

Ocena tego zamiaru nie może polegać na przyjęciu oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych. Przez zamiar należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Według Sądu dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Stwierdzić bowiem należy, że sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów (wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r. SA 314/81, ONSA 1981/1/24; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r. SA/Sz 1278/00, wyrok NSA z dnia 7 października 1998 r. SA/Rz 308/96).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy - należy przede wszystkim stwierdzić, że okolicznością niesporną jest, że skarżący nie mieszka w miejscu swojego zameldowania.

Nie jest w istotne czy nastąpiło to w czerwcu 2010 r. czy też lutym 2011 r. jak twierdził skarżący. W ocenie Sądu zgodzić się należy, że ustalenia stanu faktycznego organów, że miało to miejsce w 2010 r. jest prawidłowe.

Wynika powyższe, nie tylko z zeznań świadka – córki stron M. i wnioskodawczyni ale także np. z notatki policyjnej z dnia 3 października 2010 r., w której odnotowano w oparciu o wypowiedź skarżącego, że przebywa przy ul. [...] od maja 2010 r. (uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt IXC 182/11). Okres przybywania poza miejscem stałego zameldowania jest na tyle długi, że daje podstawę do stwierdzenia, że w mieszkaniu "nowym" koncentruje swoje sprawy życiowe, oraz że opuszczenie lokalu, w którym jest zameldowany ma charakter trwały.

Jak stwierdzono wyżej okoliczność zamieszkiwania przy ul. [...] nie jest kwestionowana ostatecznie przez skarżącego, przyznaje że tam mieszka. Podnosi jedynie, że nie ma to miejsca z jego własnej woli, gdyż został pozbawiony przez wnioskodawczynię kluczy do mieszkania, nie jest do niego wpuszczany.

Dla porządku należy jednak stwierdzić, że tak z zeznań wnioskodawczyni jak i córki stron M. wynika, że skarżący zabrał wyprowadzając się swoje rzeczy osobiste. Z uzasadnienia wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r. Sądu Rejonowego dla W. wynika, że w sprawie tej skarżący "praktycznie potwierdził, że zabrał swoje rzeczy a także przedmioty do pracy ..." na ul. [...].

Zatem najistotniejsza czynność: fakt przebywania od kilku lat w mieszkaniu przy ul. [...] zabranie rzeczy osobistych i narzędzi do pracy świadczy o wewnętrznej woli koncentracji spraw życiowych skarżącego w tym mieszkaniu.

Skarżący jednak twierdzi, że jego wolą wewnętrzną jest to aby zamieszkać przy ul. [...].

Według skargi ma o tym świadczyć fakt domagania się wydania kluczy i przywrócenie utraconego posiadania – co znalazło wyraz w omawianej sprawie z jego powództwa.

Ponadto wskazuje, że dowodem zamiaru wejścia do mieszkania i objęcie go w posiadanie były interwencje policji.

Dalej skarżący formułuje zarzut, że te okoliczności nie zostały właściwie przez Sąd zbadane co zatem idzie została naruszona zasada wynikająca z art. 7 k.p.a. a także art. 77 i 80 k.p.a.

Odnosząc się do powyższych zarzutów należy zgodzić się, że zgodnie z zasadą wykazaną w art. 7 k.p.a., Sąd ma obowiązek zebrać niezbędny do wyjaśnienia materiał dowodowy.

Jednakże zauważyć też należy, że w postępowaniu administracyjnym skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika, który żadnych wniosków dowodowych nie składał.

Podkreślić jednak trzeba, że z uzasadnienia zakwestionowanej decyzji wynika, że organy oparły zaskarżoną decyzję na wyroku Sądu Rejonowego dla W., który oddalił powództwo skarżącego o ochronę naruszonego posiadania.

Organy nie wgłębiały się w przyczyny jakie zadecydowały o treści wyroku. Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia decyzji obu organów.

Przyjęły zgodnie z treścią wyroku i jego uzasadnieniem, że żądanie skarżącego nie może być objęte ochroną prawną. Sąd zauważa, że Sąd powszechny przyjął, iż skarżący dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, został jednakże pozbawiony możliwości wejścia do mieszkania.

Ostatecznie Sąd stwierdził, iż z uwagi na zachowanie powoda "godzące w porządek domowy, spokój i komfort psychiczny" oraz z uwagi na to, że przywrócenie skarżącemu dostępu do mieszkania "mogłoby stworzyć pole do dalszych aktów agresji ze strony powoda" przywrócenie powodowi dostępu do mieszkania jest niecelowe.

W tym miejscu Sąd zauważa, że wszelkie wywody dotyczące nieprawidłowości zastosowania art. 5 kc przez w/w Sąd nie mogą być przedmiotem oceny Sądu administracyjnego. W omawianej sprawie wyrok jest prawomocny.

W ocenie Sądu materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wolą strony było zamieszkanie w lokalu przy ul. [...] a niewątpliwie zaznaczenie przez skarżącego, że jest współwłaścicielem lokalu. Wskazują na to opis interwencji policji szczegółowo wymienionych a także opisanych w uzasadnieniu omówionego wyroku (str. 2 i 3 uzasadnienia).

Niewątpliwie taki sam charakter ma drugi pozew skarżącego dotyczący roszczeń pieniężnych z tytułu korzystania przez wnioskodawczynię i córki z mieszkania.

Przesłuchany w charakterze strony w dniu 11 lutego 2013 r. skarżący stwierdził, że "nie może się dostać do lokalu, gdyż zmieniono zamki", zarzucił, że nie dopuszczono go do jego własności. Stwierdził też, że ma zamiar wrócić do przedmiotowego lokalu.

Jak wynika z powołanej wypowiedzi, skarżący w przyszłości chciałby zamieszkać w spornym lokalu.

W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, że po zameldowaniu skarżący zamierzał zamieszkać w miejscu zameldowania.

Jak stwierdzono wyżej opis interwencji i zarzutów zgłaszanych do rodziny nie dotyczył – umożliwienia zamieszkania – a tylko możliwości wejścia do mieszkania, wydania kluczy, braku dokumentów, rzeczy (str. 2 i 3 uzasadnienia wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r.).

W związku z powołanym wyżej zarzutem w skardze ostatecznie należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wolą wewnętrzną skarżącego było zamieszkanie po 2010 r. w omawianym lokalu.

W tym miejscu zatem uznać należy, że opuszczenie lokalu przez zainteresowanego miało charakter trwały i dobrowolny i nieskuteczna próba wejścia do mieszkania i odzyskania kluczy, która nie znalazła w ocenie Sądu podstaw do objęcia ochroną prawną – nie może być oceniana w tym postępowaniu jako pozytywna dla skarżącego przesłanka – braku dobrowolności opuszczenia mieszkania.

We wskazanych okolicznościach opisane wyżej nieskuteczne działania prawne odwołującego należy ocenić jako usankcjonowany prawem zakaz wejścia do mieszkania.

Na marginesie Sąd zauważa również, że z uzasadnienia Sądu Rejonowego dla W. w sprawie IXC 182/11 wynika, że interwencje Policji w mieszkaniu stron miały miejsce w okresie IX-XII 2010 r.

W ocenie Sądu ustalenia organów dotyczące wyprowadzenia się skarżącego z lokalu przy ul. [...] w 2010 r. oraz wspomniany wyrok w sprawie IXC 182/11 dawały podstawę do ustalenia, że skarżący wyprowadził się w sposób trwały i dobrowolny z mieszkania przy ul. [...].

Tym samym uznać należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające uwzględnienie żądania wnioskodawczyni, a ponadto organy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, wymienionych w skardze.

Tym samym na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.