Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 232/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz w związku z art. 8, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.182, dalej także: ustawa lub u.p.s.), po rozpatrzeniu odwołania G.Ł. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy w H., przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. (dalej: GOPS lub Ośrodek) z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na zakup obuwia wiosennego i kurtki wiosennej dla niej oraz jej syna M.Ł. w łącznej kwocie [...] zł – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] G.Ł. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. o pomoc finansową na opłacenie kosztów rehabilitacji i dojazdu na rehabilitację oraz na opłacenie dojazdów dziecka do szkoły a także na zakup obuwia oraz kurtki wiosennej dla siebie i małoletniego syna – Ł. (k. 1). W jego uzasadnieniu podniosła, że zwraca się o pomoc ze względu na trudną sytuację materialną, zdrowotną i – jak określiła – "bezprawne obciążenie decyzją Wójta Gminy w sprawie podatku za coś czego nie posiadam". Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie ZUS o wysokości renty socjalnej i wniosła o dołączenie dokumentów będących w posiadaniu organu, szczegółowo w nim wyliczonych.

Decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie żądanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz ze swoim synem M.Ł. Nie pracuje, ma przyznane prawo do renty socjalnej na stałe. Natomiast jej syn posiada orzeczenie niepełnosprawności z dnia [...], nr [...] wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. na czas określony do dnia [...], Zaznaczył także, że uczęszcza on do Szkoły Podstawowej w Z., oddalonej o około 10 km od miejsca zamieszkania, gdzie ma zapewnione dodatkowe zajęcia takie jak np. basen, gimnastykę korekcyjną – wskazane przez lekarza. W dalszych motywach podniósł, że w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku tj. [...] dochód rodziny strony wyniósł [...] zł. Na kwotę tego dochodu, jak wyliczył, złożyła się: renta socjalna w wysokości [...] zł, dwa zasiłki pielęgnacyjne w łącznej wysokości [...] zł, świadczenie rodzinne w wysokości [...] zł oraz alimenty na syna w wysokości [...] zł. W tym stanie stwierdził, że dochód strony wynoszący [...] zł przekracza kryterium dochodowe, które dla rodziny 2-osobowej wynosi 912 zł. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego wniosek strony został rozpatrzony w oparciu kryteria i przesłanki unormowane w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc przyznana na jego podstawie następuje w sytuacji, gdy występują łącznie dwie przesłanki:

pierwsza – szczególnie uzasadniony przypadek osoby lub rodziny oraz

druga – przekroczenie kryterium dochodowego.

W ocenie organu pierwszej instancji sytuacja strony nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Podkreślił, że w miesiącu [...] koszty jakie poniosła strona wynosiły [...] zł, po odjęciu ich od dochodu, stronie pozostała kwota [...] zł. Środki te – w jego opinii – powinny wystarczyć do zaspokojenia wnioskowanej potrzeby. Ponadto organ pierwszoinstancyjny wskazał, że od [...] do [...] strona otrzymała pomoc od ośrodka w łącznej wysokości [...] zł. Nadto GOPS w H. pokrywa synowi strony koszty obiadów w stołówce w Szkole Podstawowej w Z.

Argumentując podniósł także, że rodzina G.Ł. pomimo dochodu znacznie przekraczającego kryterium dochodowe, korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. Wyszczególnił przy tym udzieloną jej rodzinie w roku 2013 pomoc pieniężną w formie specjalnych zasiłków celowych, przytaczając datę udzielonej pomocy, jej wysokość i cel przeznaczenia pomocy. Tym samym podał, że w roku 2013 otrzymała ona następujące środki:

1) w dniu [...] – [...] zł na zakup [...] węgla,

2) w dniu [...] – [...] zł na opłacenie kosztów rehabilitacji i dojazdów na rehabilitację,

3) w dniu [...] – [...] zł na pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego dla syna M.,

4) w dniu [...] – [...] zł na dopłatę do pokrycia kosztów turnusu rehabilitacyjnego,

5) w dniu [...] – [...] zł ponownie na zakup [...] węgla,

6) w dniu [...] – [...] zł na:

a) opłacenie rehabilitacji i dojazdu na rehabilitację,

b) zakup obuwia zimowego dla wnioskodawczyni i obuwia zimowego profilowanego dla syna oraz

c) zakup kurtek zimowych dla wnioskodawczyni i jej syna.

Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał na możliwość zrefundowania zakupu biletów miesięcznych na dojazd syna M. do SP w Z., czyli poza terenem Gminy.

Zaakcentował, że udzielenie wnioskowanej pomocy nie było możliwe przede wszystkim z uwagi na trudną sytuację finansową Ośrodka oraz konieczność zabezpieczenia środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb osobom i rodzinom, których dochód jest mniejszy lub równy kryterium dochodowemu osoby lub rodziny. Podkreślił także, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nie każda osoba spełniająca warunki jego przyznania musi otrzymać to świadczenie w żądanej wysokości i na każdy cel. Zaznaczył, że po dokonaniu oceny indywidualnych potrzeb wnioskodawcy jak również możliwości finansowych Gminy, nie ma możliwości zaspokojenia potrzeby strony albowiem w pierwszej kolejności jest obowiązany do udzielania świadczeń obligatoryjnych respektując podstawową zasadę jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc.

W odwołaniu z dnia [...] G.Ł. wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej w pierwszej instancji wywodząc, że narusza ona prawo. W jego uzasadnieniu przytoczyła swoją trudną sytuację życiową, wyeksponowała, że "można byłoby decyzję rozdzielić, tzn. nie przyznać jej pomocy na zakup obuwia i kurtek (....) a przyznać pomoc na dojazdy syna do szkoły". Wskazała także na konieczność dowozu syna do szkoły w celu zapewnienia mu bezpiecznej drogi z uwagi na brak chodników i ogólnie zły stan dróg. Podniosła także brak współpracy z nią GOPS w H.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] (nr [...]) o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na zakup obuwia wiosennego i kurtki wiosennej dla niej oraz jej syna M.Ł. w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji co do sytuacji życiowej i wysokości dochodu strony. Przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy społecznej, określających zasady przyznawania przewidzianych w niej świadczeń, w tym jej art. 39 ust. 1 i 2, wskazując, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jedną z przesłanek, na co zwróciło uwagę, od których zależy przyznanie zasiłku celowego jest kryterium dochodowe, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej, nie może przekroczyć 542 zł, natomiast w przypadku osoby w rodzinie dochód nie może przekroczyć 456 zł. Podkreśliło, że przekroczenie kryterium dochodowego nie zawsze wyklucza wnioskodawcę z możliwości przyznania pomocy, albowiem na mocy art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach mimo przekroczonego kryterium dochodowego może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi,

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Oznacza to, jak zaznaczyło, że organ może uwzględnić wniosek osoby zgłaszającej się o udzielenie pomocy społecznej, mimo iż dochód tej osoby przekracza ustalone kryterium dochodowe jeśli przemawia za tym szczególna uzasadniona sytuacja wnioskodawcy.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazuje, że chodzi o taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, iż aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Wskazał przy tym, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 526/10.

Tym samym organ drugoinstancyjny zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji.

Na zakończenie za Naczelnym Sądem Administracyjnym podał, że "zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s. Uznanie takie uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią" – tak NSA w wyroku z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1795/11.

W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie obowiązującego prawa, poprzez niewłaściwe i nierzetelne dokonanie ustaleń jej trudnej sytuacji życiowej oraz uchylanie się od udzielenia pomocy. Podniosła w niej, że wnosi o uchylenie decyzji i rozpatrzenie w całości materiału dowodowego w części jej odwołania z dnia [...], tj. – jak określiła – "nie przydzielenia pomocy na dojazdy – dowozu syna do szkoły". Autorka skargi stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest "nieobiektywna, zaskakująca, przytaczająca przepisy prawne i wyliczenia GOPS w H.", a także "pozbawiona treści przekonywującej pod względem prawnym i faktycznym, nie zawiera konkretnych argumentów (...)".

W jej ocenie decyzja pierwszej instancji i utrzymująca ją decyzja odwoławcza są – co do zasady – niesprawiedliwe i naruszające jej prawo do pomocy w sytuacji w jakiej się znajduje. Zarzuciła organom brak współpracy i błędną ocenę jej sytuacji życiowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto zaznaczył, że forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielnie pomocy. Podniósł, że organy administracji nie posiadają całkowitej swobody w zakresie przyznawania zasiłków celowych, gdyż zasadniczym ograniczeniem są możliwości konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Wyjaśnił, że oznacza to, iż w przypadku braku odpowiednich środków finansowych na przyznawanie zasiłków celowych organy administracji winny dzielić posiadane środki pomiędzy wszystkie osoby ubiegające się o tą formę pomocy pieniężnej. Zatem wysokość przyznanych zasiłków celowych jest uzależniona od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie, na co zwrócił uwagę, organ pierwszej instancji wykazał, że na realizację zadań własnych w roku 2013 r. otrzymał kwotę 110.000 zł. Do dnia 31 października 2013 r. rozdysponował kwotę 77.046,61 zł na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe, a liczba rodzin objęta pomocą wynosi 74 rodziny. Mając na uwadze konieczność zabezpieczenia środków na opał na sezon grzewczy 2013/2014 dla 30 rodzin, podkreślił, że ośrodek zabezpieczył kwotę 19.500 zł, zaś pozostałe środki przeznacza na pomoc dla osób spełniających kryteria dochodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponadto powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na zakup obuwia wiosennego i kurtki wiosennej dla niej oraz jej syna M.Ł. w łącznej kwocie [...] zł.

Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugoinstancyjny przedstawił w uzasadnieniu wydanej decyzji. Zdaniem Sądu został on ustalony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, z zachowaniem reguł ogólnych wynikających z art. 6 i nast. Kpa. Organ drugoinstancyjny dokonał jednoznacznych, prawidłowych ustaleń faktycznych oraz w sposób obiektywny i logiczny wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów a stanowisko należycie umotywował w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu przytoczona w skardze argumentacja, w zakresie oceny dowodów i postawy organów pomocy, nie daje podstaw do skutecznego zarzucenia organom, że naruszyły one ogólne zasady postępowania dowodowego, czy też zasadę zupełności postępowania dowodowego, co mogłoby skutkować uchyleniem decyzji, w szczególności na skutek stwierdzenia wydania ich z naruszeniem prawa, przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż należyte zrozumienie rozpatrywanego problemu – pomocy społecznej i działania organu w warunkach uznania administracyjnego wymagało w zasadniczej części odniesienie się do regulacji prawnych stanowiących podstawę działania organu, z uwzględnieniem cech pomocy, jej rodzajów, na które nota bene powołuje się strona skarżąca, i – w dalszej kolejności – przeanalizowania jej form, w kontekście ujawnionych potrzeb strony i możliwości finansowych organów, co skutkowało skonstruowaniem uzasadnienia w którym przytoczono regulacje prawne, a których zasadność i potrzebę przywołania neguje strona skarżąca.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom i argumentacji skargi, brak jest jakichkolwiek podstaw aby zasadnie można było kwestionować i podważać trafność przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę decyzji drugoinstancyjnej. Podkreślić bowiem należy, że z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, iż organy w toczącym się postępowaniu realizowały zasadę prawdy obiektywnej podejmując wszelkie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ich aktywność wyrażała się w zebraniu i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów. Brak jest więc podstaw, aby postępowanie ich kwalifikować jako nierzetelne. Przeciwnie, dowodzi ono tego, iż organy zmierzały do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i praworządności, a następnie uargumentowania podjętego rozstrzygnięcia z powołaniem się na zasadę równości wobec prawa i równoważenia oferowanej pomocy, tak aby wykazać konieczność w pierwszej kolejności zrealizowania tej o charakterze obligatoryjnym – do kategorii której strona się nie kwalifikuje i co zresztą jest poza sporem.

W ocenie Sądu wydając rozstrzygnięcie organy miały na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie strony skarżącej, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Z uwagi na zarzuty podniesione w skardze należy zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4332/01; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05; oraz z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07 – wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA)).

Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia.

Zdaniem Sądu okoliczności te zostały należycie ocenione przez organy orzekające w sprawie. Zarówno organ pierwszo jak i drugoinstancyjny podzieliły stanowisko strony co do jej trudnej sytuacji życiowej, czego dowodem jest – na co zwróciły uwagę – dotychczas oferowana jej pomoc. Jednakże tym razem w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak uzasadniały de facto niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie, nie były w stanie spełnić jej oczekiwań. Wskazały, że w obecnej sytuacji strony i Ośrodka brak było podstaw do przyznania jej, niejako kolejnego zasiłku celowego, gdyż – co konsekwentnie podnosiły – strona skarżąca w tym czasie miała możliwość zaspokojenia wnioskowanej potrzeby ze środków własnych a organ, wobec ograniczonych środków finansowych, na czas orzekania nimi nie dysponował.

Z uwagi na zarzuty sformułowane w skardze co do działania organu w ramach uznania administracyjnego wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu podnosi się, że "uznanie" to oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie.

Jak wyjaśniły organy zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa – zgodnie z art. 39 u.p.s. świadczenia z zakresu pomocy społecznej w postaci określonych w nim m.in. zasiłków celowych przyznawane są w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w których w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia określonych omawianą ustawą celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie daje zatem organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to zastosowana instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobowiązany spełniać każdego żądania strony w pełnym zakresie. Przyznanie stronie pomocy, w tym również w formie zasiłku celowego, uzależnione jest – co wymaga podkreślenia – nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi uwzględniać także ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej. Oznacza to możliwość dostosowywania przez organ rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także uzależnienie wysokości przyznanej pomocy zarówno od wielkości środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na tę pomoc, jak i od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej i ubiegających się o nią.

W ocenie Sądu bezspornie sytuacja strony skarżącej jest trudna, to jednak nie można zapominać i nie uwzględniać, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy). Jednocześnie wskazać należy, że strona skarżąca objęta jest pomocą społeczną w szerszym zakresie – co wynika ilości i wysokości świadczonej pomocy (vide: s. 3-4 uzasadnienia).

Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej – jak wskazano powyżej – wynika explicite (wprost), że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10). Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 Kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Przyznanie stronie pomocy zarówno jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana uzależnione jest wszak nie tylko od jej sytuacji materialnej i żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami, wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, tzn. koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2006 r., I SA/Wa 445/06, LEX nr 197469).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji a za nim organ odwoławczy, zwrócił uwagę, że organy pomocy społecznej zobowiązane jest do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami, aby zabezpieczyć potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej. Wywiodły, że skoro strona skarżąca posiada stały – i mimo jego niskiej wysokości, to jednakże nie najniższy – dochód, to oznacza, iż nie pozostała bez wsparcia finansowego, w tym udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. W omawianym okresie przyznano stronie pomoc w łącznej kwocie [...] zł, co dowodzi, że nie pozostaje ona bez wsparcia w formie świadczenia pieniężnego, udzielonego ze strony organu pomocy społecznej. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej.

Należy w tym miejscu zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organy pomocy społecznej nie są bowiem w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej.

Ponadto podkreślenia wymaga, że ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych.

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Końcowo już tylko Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; oraz z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091).

Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia.

Podsumowując podkreślenia i powtórzenia wymaga, że to nie organ a ustawodawca zobowiązał każdego obywatela do pełnego wykorzystania własnych zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej i takiego gospodarowania środkami finansowymi ażeby pomoc społeczna była rzeczywiście świadczona przy spełnieniu przesłanek wskazanych w ustawie. Dlatego też organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami publicznymi, których wydatkowanie podlega reżimom ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej: "u.f.p."), jak i w ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 168 ze zm., dalej "u.d.f.p."). Ustawodawca w sposób jednoznaczny, unormował w nich zasady gospodarowania środkami publicznymi. Wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Przedstawione wyżej wnioski wzmacnia także wzgląd na wykładnię celowościową przepisów dotyczących udzielania pomocy społecznej.

Tym samym – w ocenie Sądu – słusznie organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe, w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań, uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu – nie można zarzucić naruszenia prawa.

Sąd rozpoznający skargę jakkolwiek nie kwestionuje i w pełni podziela dokonaną ocenę trudnej sytuacji materialnej, finansowej oraz zdrowotnej strony a także jej syna, to zwraca uwagę, że nie można pominąć tego, że strona skarżąca w czasie ubiegania się o przedmiotowy zasiłek wręcz regularnie korzystała z pomocy społecznej, co czyni niezasadnym zarzut braku współdziałania z nią. Ponieważ osiąga ona stały dochód w wysokości [...] zł, z którego po odjęciu miesięcznych wydatków pozostaje jej do dyspozycji kwota [...] zł, to jest w stanie samodzielnie zaspokoić wnioskowaną potrzebę. Tym bardziej, że o pomoc społeczną może zwrócić się w każdym czasie. Nie można zatem uznać, że uzyskując niemalże regularne wsparcie właściwego ośrodka pomocy społecznej brak jest współpracy GOPS w H. ze stroną skarżącą, a przyznanie zasiłku celowego specjalnego jest prawnym obowiązkiem organu administracji, a po jej stronie rodzi roszczenie do jego uzyskania.

Podkreślić również należy, że osoby korzystające z pomocy nie mogą przyjmować pozycji roszczeniowej, traktując organy pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować jej potrzeby. Stanowisko zbieżne z przytoczonym wyraził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2998/13, a także WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 453/12.

W ocenie Sądu nie można zatem zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Za niczym nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut braku pomocy ze strony ośrodka i niesprawiedliwego podejścia do sytuacji strony skarżącej – w szczególności w aspekcie rodzaju, wysokości czy częstotliwości przyznawanych jej środków finansowych z pomocy społecznej.

Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Zatem zaskarżona decyzja nie zapadła z przekroczeniem ram uznania administracyjnego i odpowiada prawu. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tak w warstwie faktycznej, jak i prawnej, nie uzasadnia stanowiska o dowolności, ani w zakresie odnoszącym się do przeprowadzonych w sprawie dowodów, ani poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych, ani też oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również w zakresie odnoszącym się do ustalenia prawnych konsekwencji stwierdzonych faktów. Spełnia ono tym samym wymogi, o których stanowi art. 107 § 3 Kpa, co prowadzi również do wniosku, że prawidłowo realizuje funkcje uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym funkcję perswazyjną oraz funkcje kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Tym samym po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji w trybie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w niej. Jednocześnie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja znajduje dostateczne podstawy w prawie materialnym, zaś jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom proceduralnym.

Powyższe czyni skargę nieuzasadnioną i spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a.