Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 700/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... stycznia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich; oddala skargę


UZASADNIENIE

J. M. – mąż Skarżącej - uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. nr ... z ... marca 1982 r. z tytułu służby w odrodzonym Wojsku Polskim w okresie od stycznia do maja 1945 r. i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od listopada 1945 r. do lutego 1947 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. M. w okresie od ... lutego 1947 r. do ... sierpnia 1956 r. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego. Wobec powyższego Kierownik Urzędu podjął w sprawie posiadanych przez J. M. następujące decyzje administracyjne :

- decyzja Nr ... z dnia ...07.1999r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich,

- decyzja Nr ... z dnia ...07.2001 r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia ....07.1999r. Nr ...

Decyzję z dnia ...07.2001r. J. M. zaskarżył do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26.04.2002r. sygn. akt V S A 2326/01 oddalił skargę.

Po rozpatrzeniu wniosku Klubu Kombatantów ... im [...] w W. Kierownik Urzędu wydał:

- decyzję Nr ... z dnia ...07.2004r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia ...07.1999r. Nr ... o pozbawieniu uprawnień kombatanckich,

- decyzję Nr ... z dnia ...11.2004r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia ...07.2004r.

Decyzję z dnia ....11.2004r. J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z dnia 07.06.2005r. oddalił skargę Od w/w wyroku J.M. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. NSA w Warszawie wyrokiem z dnia 31.07.2007r. sygn. akt II OSK 269/06 oddalił skargę .

Wdowa po J. M. F. I. M. pismem z dnia ...06.2007r. wystąpiła do Kierownika Urzędu o "[...]". Urząd pismem z dnia ...09.2007r. przedstawił stronie przebieg postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego w sprawie posiadanych przez p. J. M. uprawnień kombatanckich oraz poinformował, że przysługuje jej prawo złożenia wniosku o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, jednak F. M. takiego wniosku nie złożyła, lecz pismami z dnia : ...09.2007r. i ...10.2007r. odwołała się od stanowiska Urzędu w sprawie uprawnień kombatanckich posiadanych przez zmarłego męża. Wobec tego, że strona w powyższych pismach nie sprecyzowała trybu wzruszenia decyzji , została wezwana do wskazania w jakim trybie domaga się rozpatrzenia swoich pism. Wnioskodawczyni w piśmie z ...11.2007r. wniosła o " oczyszczenie J. M. z zarzutu i przywrócenie uprawnień kombatanckich". Wobec treści tego pisma Kierownik Urzędu zakwalifikował je jako wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich J. M. oparty na przepisach rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz.745).

Decyzją z dnia ...12.2007r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przywrócenia J. M. , którego następcą prawnym jest żona F. I. M. , uprawnień kombatanckich, których strona została pozbawiona decyzją z dnia ...07.1999r. Nr ..., utrzymaną w mocy decyzją dnia ....07.2001r. ...

W ocenie organu I instancji wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich należy ocenić jako niezasadny. Zgodnie z § 10 w/w rozporządzenia Kierownik Urzędu podejmuję decyzję o przywróceniu uprawnień kombatanckich w wypadkach określonych w :

- art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,

- art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a w/w ustawy,

- art. 2 ust 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436).

Kierownik wskazał, że z pisma nr ... z dnia ...04.1999r. nadesłanego przez Biuro Ewidencji i Archiwum Urzędu Ochrony Państwa wynika, że J.M. w okresie od dnia ....02.1947r. do 1956r. był zatrudniony na etatach wojskowych w : [...]. Dalej Kierownik wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też J. M. został słusznie pozbawiony uprawnień kombatanckich. Kierownik podkreślił, że w sprawie brak jest dowodów stwierdzających, że p. J.M. do wymienionych służb i organów został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy, co pozwoliłoby na zachowanie przez weryfikowanego uprawnień kombatanckich.

Od powyższej decyzji F. . M. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazała w nim, że pozbawienie jej męża uprawnień kombatanckich uważa za bardzo krzywdzące, gdyż był on frontowym żołnierzem II wojny światowej, a pozbawienie uprawnień odbyło się bez wyjaśnienia i udowodnienia mężowi jakiejkolwiek winy.

Decyzją z ... stycznia 2008 r. nr ... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z ... grudnia 2007r. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym jest fakt pełnienia przez męża wnioskodawczyni służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Powyższy fakt jednoznacznie potwierdza zgromadzony materiał dowodowy. Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust 2 pkt. 4 lit. "a" ustawy o kombatantach "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbą lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. W zakresie decyzji podejmowanej w oparciu o przepis 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tu tylko i wyłącznie element ze sfery faktu – zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona w UB, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to jakie stanowisko lub charakter zatrudnienia w tym chodzi. Sam udział strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich. Nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, a pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenionej grupy.

Organ odwoławczy dalej podniósł, że brak jest w aktach sprawy dowodów świadczących o tym, aby w odniesieniu do strony miała zastosowanie dyspozycja przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Przepis ten stanowiłby jedyną możliwość przywrócenia stronie uprawnień kombatanckich w aktualnym stanie faktycznym, jak i prawnym, jednakże zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na zastosowanie omawianego przepisu w niniejszej sprawie.

Od powyższej decyzji F. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniosłą w niej, że jej mąż został skrzywdzony przez złe prawo, nie miał nic wspólnego z aparatem represji, był bowiem pracownikiem administracji gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 21 ust.2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 2002 r. nr 42 poz.371 z późn. zm.) uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa, Informacji Wojskowej , a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" tej ustawy ww. osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich .

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego J. M. w latach 1947-1956 był zatrudniony kolejno w charakterze [...] i następnie [...].

Centrum W. i S. ... odpowiada pojęciu komórek jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji. Sam fakt zatrudnienia skarżącego w ww. strukturach stanowił bezwzględną przesłankę pozbawienia go uprawnień kombatanckich Jedyną podstawą zachowania czy przywrócenia uprawnień kombatanckich skarżącemu byłoby wykazanie przez niego, że do wymienionych służb i organów został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Dowodów takich jednak nie przedstawiono.

W tym miejscu należy podkreślić, iż kwestia ta była przedmiotem wielu orzeczeń – Trybunału Konstytucyjnego ( por. orzeczenie z dnia 15 września 1999 r., sygn. akt K 11/99 (OTK ZU 1999/6, poz. 116), Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego ( tu np. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 21 października 2002 r., sygn. akt OPS 2/2002, ONSA 2003/2, poz. 42). We wszystkich tych orzeczeniach wyrażono pogląd, że krąg osób z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach nie został zawężony tylko do funkcjonariuszy urzędu bezpieczeństwa, ale obejmuje wszystkie osoby związane z jego strukturami, bez względu na rodzaj wykonywanych obowiązków i charakter zatrudnienia . Zwrócić też należy uwagę, że posiadanie przez zmarłego męża uprawnień z innych tytułów - w sytuacji zatrudnienia w organach bezpieczeństwa publicznego - jest bez znaczenia dla oceny trafności rozstrzygnięcia. Zatrudnienie w organach bezpieczeństwa przekreśla wcześniejsze zasługi.

Z tych względów, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270) należało oddalić skargę jako niezasadną.