Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1207/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [,...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium lub SKO z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w sprawie odmowy przyznania B.C. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wydana na podstawie art. 138 § 1 listowy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267 z późn.zm). zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 16 ust 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1456 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku B.C. z dnia [...] maja 2014r. o przyznanie zasiłku organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, ze względu na brak możliwości ustalenia, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.C. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Podniosła, że w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].12.2010r. znak: [...] oraz z dnia [...].03.2014r. znak: [...] w których zaliczono ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności w pkt. V. w/w orzeczeń wskazującym od kiedy ustalono lekki stopień niepełnosprawności widnieje data [...].09.2010r. W związku z powyższym na podstawie w/w orzeczeń o lekkim stopniu niepełnosprawności można ustalić, iż niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że określona w orzeczeniu o niepełnosprawności data powstania niepełnosprawności jest elementem koniecznym do ewentualnego ubiegania się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym prawo do takiego zasiłku powstaje tylko wówczas, gdy - zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych - w orzeczeniu tym zostało stwierdzone, że niepełnosprawność u osoby ubiegającej się o taki zasiłek "powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia".

W rozpoznawanej sprawie, w przypadku odwołującej został spełniony tylko ten pierwszy warunek. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, załączonego przez odwołującą do wniosku o ustalenie uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, wynika, że zaliczono ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (pkt 1 orzeczenia). W orzeczeniu tym, w punkcie IV, wskazującym od kiedy istnieje niepełnosprawność widnieje zapis "nie da się ustalić". Ponadto ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014r., a B. C. urodziła się w dniu 07 listopada 1990r., dlatego 21 lat ukończyła w 2011r. i nie mieści się w przedziale wiekowym, określonym powołanym przepisem art. 16 ust. 3 ustawy.

Podniesiony przez odwołującą zarzut, iż niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia - co wynika z orzeczeń Powiatowych Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności (ustalony stopień niepełnosprawności w orzeczeniu z dnia [...].12.2010r. znak: [...] oraz z dnia [...].03.2014r. znak: [...] datuje się od 30.09.2010 r.) jest nietrafny, bowiem ustawodawca w ust. 3 art.16 ustawy posługuje się pojęciem "niepełnosprawność", a nie "stopień niepełnosprawności" jak wskazuje odwołująca. Ponadto w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności również występuje rozróżnienie między datą niepełnosprawności a datą ustalenia stopnia niepełnosprawności na co wskazuje pkt. IV- "niepełnosprawność istnieje od", pkt V - "ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od". Natomiast żadne z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności zalegające w aktach sprawy nie wskazują na datę powstania niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego, brak w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2014r. B.C. podniosła, że nie zgadza się z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzeniem, że "brak jest możliwości ustalenia, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Zgodnie z art. 16 st. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia. Skarżąca zalicza się do tej grupy. Podała, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 maja 2014r. Wprawdzie w pkt IV orzeczenia stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, jednak organy orzekające w sprawie nie powinny kierować się tym punktem orzeczenia. Choroba autoagresywna jest bowiem chorobą nieuleczalną o nieznanym pochodzeniu, dlatego też nie można ustalić daty jej powstania, co przesądziło o treści pkt IV orzeczenia o niepełnosprawności. Organy winny mieć zaś na uwadze dokumenty, z których wynika, że niepełnosprawność skarżącej powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Choroba bowiem została u skarżącej wykryta została w 2010r. czyli w 20 roku życia. Nadmieniła, że choruje na toczeń rumieniowaty układowy oraz na astmę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli, sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów postępowania i prawa materialnego w sposób który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992). Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.

Zasiłek pielęgnacyjny, którego przyznania domaga się skarżąca przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje również osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku żucia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia art. 16 ust. 3 cyt. ustawy.

Sposób i tryb prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego regulują przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne. Prawodawca w § 5 ust. 1 określił, iż postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Wśród dokumentów, które należy dołączyć do wniosku wymienione jest orzeczenie o niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny zgodnie z art. 16 ust. 2 przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia – art. 16 ust. 3 cyt. ustawy.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca legitymuje się orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].05.2014 r. W orzeczeniu tym w punkcie "IV" niepełnosprawność istnieje od, wpisano "nie da się ustalić".

Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721) do orzekania o tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły jako druga instancja. Są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności.

Organ rozpoznający sprawę o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia zarówno stopnia niepełnosprawności jak i daty od której niepełnosprawność istnieje.

Pogląd dotyczący braku podstaw do samodzielnego ustalania przez organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz daty powstania niepełnosprawności został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni go podziela (patrz: wyrok WSA we Wrocławiu z 17.06.2009 r., IV SA/Wr 576/09, wyrok WSA w Krakowie z 30.01.2008 r., II SA/Kr 662/07, wyrok NSA z dnia 28.VI.2012 r., I OSK 259/12).

Zauważyć również należy, że z dniem 1 stycznia 2012 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, którym zmieniony został opis dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego.

Wcześniej § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia obowiązującego do 31.12.2011 r. jednym z dokumentów było "orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności" ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, aktualnie wnioskodawca składa "orzeczenie o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności" - § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Faktem jest że orzeczenie o niepełnosprawności wydane na podstawie § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15. 07.2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. nr 139 poz. 1328) zawiera określenie stopnia niepełnosprawności – pkt V oraz w pkt IV "niepełnosprawność istnieje od" – u nas określono, że "nie da się ustalić". Zgodnie zaś z § 14 ust. 4 tego rozporządzenia "jeżeli z przedłożonej dokumentacji orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności wpisuje się w rubryce "IV" – "nie da się ustalić". Nie budzi wątpliwości, że w aktach administracyjnych zalega orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].12.2010 r., z którego wynika że B.C. ma ustalony stopień niepełnosprawności – lekki, który datuje się od 30.09.2010 r. Wobec tego obowiązkiem organu orzekającego w tej sprawie było uwzględnienie wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności.

Nie ma żadnych podstaw w przepisach obowiązującego prawa aby uwzględniać wyłącznie orzeczenie o niepełnosprawności, w którym ustalono "umiarkowany stopień niepełnosprawności", dołączone do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Orzeczenie o niepełnosprawności wydane wcześniej to dokumenty urzędowe, które należy uwzględnić.

Rozpoznając ponownie sprawę należy uwzględnić stanowisko Sądu.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych z 28 listopada 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456) Sąd uwzględnił skargę.