Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 283/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3,  art. 2a  ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 1,  art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 151,  art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Józef Kremis, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sprawa była już do tej pory trzykrotnie rozpoznawana przez sądy administracyjne, w następujących okolicznościach faktycznych.

Pierwotny wniosek strony został załatwiony w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją tego organu z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia nieopłaconych przez skarżącego składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy, za okres od [...] r. do [...] r., a także składek na ubezpieczenie zdrowotne, za [...] r. i za okres od [...] do [...] r. (wraz z odsetkami za zwłokę według stanu na dzień [...] r.) Do kwoty należności głównej ([...] zł) organ doliczył wówczas kwotę [...] zł z tytułu kosztów egzekucyjnych i kwotę [...] zł z tytułu kosztów upomnienia. Ogółem zaległości skarżącego wynoszą [...] zł.

Wniosek zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie jego sprawy został załatwiony negatywnie, ponieważ decyzją z dnia [...] r. ZUS utrzymał w moce swoje pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

To ostatnie orzeczenie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] r. ([...]). Identyczne rozstrzygnięcia zapadły dwukrotnie przed tutejszym Sądem (wydane po zmianie przepisów o właściwości miejscowej sądów administracyjnych). Wyrokiem z dnia [...] r. ([...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił mianowicie następną decyzję organu ubezpieczeniowego (z dnia [...] r.), wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy zainteresowanego, natomiast wyrokiem tego samego Sądu z dnia [...] r. ([...]) uchylona została kolejna decyzja ZUS tego samego rodzaju (z dnia [...] r.). W obu rozstrzygnięciach, o których obecnie mowa, wyeliminowanych z obrotu przez WSA, organ ubezpieczeniowy – konsekwentnie – utrzymywał w mocy swoją pierwotną decyzję z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia opisanych wcześniej zaległości skarżącego.

W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] r. ([...]), skład orzekający Sądu podał następujące powody uchylenia decyzji organu ubezpieczeniowego z dnia [...] r.:

Sąd stwierdził przede wszystkim naruszenie przez organ przepisów proceduralnych, w szczególności art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co powodowało wadliwość weryfikowanej wówczas decyzji, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W ocenie składu, który ferował wyrok z dnia [...] r. ([...]), z akt administracyjnych sprawy, a także z uzasadnienia kontrolowanej wtedy decyzji wynikało jasno, że Prezes ZUS nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego, którego wynik uprawniałby do podzielenia jego stanowiska w kwestii niewystąpienia w sprawie przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.; powoływanej w dalszych wywodach jako "u.s.u.s."), art. 28 ust. 3a tej samej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

W tym kontekście Sąd stwierdził, że dokonując analizy (w uzasadnieniu decyzji) przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., organ wskazał, iż decyzja o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Zdaniem organu sprawia to – podkreślił tamten skład orzekający Sądu – że ZUS nie ma obowiązku umorzyć zaległości nawet w wypadku stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, z tym, że powinien on uzasadnić takie swoje rozstrzygnięcie.

W dalszej części uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia z dnia [...] r. ([...]) wyeksponowano następujące okoliczności, które organ ubezpieczeniowy wziął pod uwagę przy podejmowaniu ówcześnie kontrolowanej decyzji: zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. potwierdzające leczenie skarżącego od [...] r. z powodu astmy oskrzelowej; zaświadczenie o wynagrodzeniu żony skarżącego za [...] r. (w kwocie do wypłaty [...] zł); oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej zawierające wskazanie, że dochody skarżącego z jednostkowych zleceń z zakresu praw autorskich nie przekraczają miesięcznie [...] zł brutto; fakt, że na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje [...] dziecko w wieku [...] lat; przeciętne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (około [...] zł), na żywność (około [...] zł); na bilety tramwajowe i opłaty szkolne (około [...] zł). Z właściwego Urzędu Skarbowego organ uzyskał informację, że za [...] r. skarżący wykazał dochód w wysokości [...] zł, a za [...] r. w wysokości [...] zł.

Sąd podkreślił, że w oparciu o te dane organ stwierdził zaistnienie przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., czyli brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz to, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ stwierdził także istnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Mając to na uwadze skład orzekający wyraził zapatrywanie, iż z wydatków rodziny skarżącego, które ustalono na podstawie akt sprawy, wynika, że dochód rodziny ledwo wystarcza na zaspokojenie podstawowych jej potrzeb. Organ ustalił wprawdzie tę relację, nie zbadał jednak, czy w takiej sytuacji, która ma miejsce w rodzinie skarżącego od kilku lat, możliwe jest wywiązanie się przez niego z zobowiązania wobec ZUS i czy zapłata przez skarżącego istniejących zaległości składkowych może zagrozić jego egzystencji. Uzasadniając negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie decyzji, organ stwierdził jedynie, że – zgodnie z ustawą – w takiej sytuacji organ nie ma obowiązku umorzenia należności, skoro te "mogą być umorzone".

W wyroku z dnia z dnia [...] r. ([...]) Sąd podkreślił, że cała zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obszerna argumentacja organu skierowana jest konsekwentnie jedynie na obalenie twierdzeń skarżącego. Dotyczy to w szczególności stanu zdrowia skarżącego, który według Sądu, utrudnia mu co najmniej prowadzenie działalności zarobkowej nawet w aglomeracji w., która daje niespornie duże możliwości w tym zakresie. Przesłankę tę skarżący wskazał i częściowo udokumentował. Wynika to z obowiązku wykazania przez wnioskodawcę przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd podkreślił jednak, że organ orzekający, który ocenia wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a., w szczególności gdy podważa twierdzenia strony, obowiązany jest do wyjaśnienia tej kwestii w postępowaniu.

W ocenie składu orzekającego Sądu, który wydał wyrok z dnia [...] r. ([...]), organ przekroczył również granice uznania administracyjnego, przyjmując w odpowiedzi na skargę, że niedopuszczalne jest umorzenie należności z tytułu zaległych składek przed upływem terminu ich przedawnienia. Przy takim założeniu organ zaprzeczył bowiem możliwości realizacji ustawowego prawa dłużników ZUS do wnioskowania o umorzenie zaległych składek. Sąd podkreślił, iż gdyby się zgodzić z takim stanowiskiem organu, nie byłoby w ogóle możliwe umorzenie zaległości w tym trybie. Konsekwencją tego byłoby stanowisko, że rozważając kwestię umorzenia składek, organ biorąc pod uwagę dwie zasadniczo różne i przeciwstawne przesłanki (podkreśla to organ w odpowiedzi na skargę), czyli ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, organ w każdej sytuacji powinien uwzględniać czy dać przewagę wymogom płynącym ze stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Takie stanowisko nie może być zaakceptowane.

Sąd zalecił wyeliminowanie wszystkich wskazanych wadliwości przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W szczególności organ zobowiązany został do wyjaśnienia – w sposób niebudzący wątpliwości – jaka jest aktualna sytuacja majątkowa skarżącego, jakie są jego średnie miesięczne dochody z wykonywanych prac dorywczych i czy możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Należy także ustalić, czy spłata zaległości wobec ZUS w aktualnej sytuacji finansowej rodziny skarżącego nie doprowadzi do zagrożenia egzystencji skarżącego i jego rodziny. Istotne jest także ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan zdrowia skarżącego i jakie są w związku z tym stanem jego realne możliwości zarobkowe. Ustalenie stanu faktycznego w podanym zakresie pozwoli dopiero – zdaniem składu rozpoznającego sprawę w dniu [...] r. – na ocenę przesłanek z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których oprze swoje nowe rozstrzygnięcie, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Sąd podkreślił wreszcie, że organ administracyjny nie może uchylić się od oceny wiarygodności materiału dowodowego złożonego przez skarżącego, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyrażając pogląd, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji kontrolowanej przez Sąd w sprawie [...], uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego oraz uzasadnienie, dlaczego w tym stanie faktycznym podjęto wybrany kierunek rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy – w wykonaniu wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r. ([...]) – zapadła w sprawie decyzja opisana szczegółowo w sentencji niniejszego wyroku, raz jeszcze utrzymująca w mocy pierwotną decyzję ZUS z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia zaległości zainteresowanego wobec organu ubezpieczeniowego.

W pierwszej części uzasadnienia orzeczenia o takiej treści (s. 1-2) organ przedstawił – skrótowo – dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem strony.

Następnie – na s. 2-5 – opisano drobiazgowo wszystkie ustalenia, jakich dokonano w sprawie. Chodzi przy tym zarówno o fakty znane już wcześniej organowi, jak i ustalone w dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym już po wydaniu poprzedniego wyroku tutejszego Sądu (z dnia [...]).

W kolejnej części uzasadnienia (s. 5-6) Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił okoliczności, których wystąpienie uzasadniałoby przyjęcie stanu całkowitej niewypłacalności w rozumieniu art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., konkludując, iż w tej konkretnej sprawie żadna z takich okoliczności nie występuje.

W ostatnim fragmencie uzasadnienia (s. 6-10) przedstawiono wreszcie – obszernie – zarówno podstawy do umorzenia zaległości wobec ZUS, do których prawodawca nawiązał w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a które zostały skonkretyzowane w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej "rozporządzenie"), wydanego na podstawie upoważnienia przewidzianego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., jak i ocenę konkretnych okoliczności, które należało rozważyć na kanwie tych rozwiązań normatywnych. W tej części uzasadnienia organ decyzyjny drugiej instancji przyznał istnienie okoliczności wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, uznając jednocześnie brak innych okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 tego samego aktu prawnego. W wywodzie zawartym na s. 8-9 uzasadnienia, jego autor szczegółowo wyjaśnił, dlaczego – działając w granicach przyznanego uznania administracyjnego – organ ubezpieczeniowy nie mógł zastosować ulgi wnioskowanej przez zainteresowanego.

W skardze na decyzję opisaną w sentencji niniejszego wyroku strona odwołała się do poprzednich rozstrzygnięć administracyjnych zapadłych w sprawie, zarzucając nienależyte wyjaśnienie sprawy przez organ, przeinaczanie przezeń faktów, nieuwzględnianie poprzednich "decyzji" (jak to określono) sądów administracyjnych, odmowę umorzenia zaległości mimo przyznania istnienia przesłanek przemawiających za zastosowaniem tej ulgi, a także przewlekłość postępowania (zdaniem autora skargi, obecnie kwestionowana decyzja została wydana "cztery dni po terminie, bez podania powodu". W skardze nie skonkretyzowano żądań. Zawarto jedynie prośbę "o pozytywne rozpatrzenie (...) skargi".

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje ZUS wydawane w przedmiocie umorzenia (odmowy umorzenia) zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z drugiej jednak strony, gdy kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem, sąd został zobligowany do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.).

Składy Sądu, orzekające poprzednio w rozpoznawanym przypadku, trafnie zwracały również uwagę na znaczenie art. 153 p.p.s.a., w sytuacjach, w których sąd administracyjny wyrokował już w sprawie. Stosownie do tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego. Jego oddziaływaniem objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu. Obejmuje wykładnię przepisów prawnych i sposób ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji. Podstawowym zadaniem składu rozpoznającego skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego wyroku było zatem sprawdzenie, czy organ uwzględnił stanowisko tutejszego Sądu zawarte w wyroku z dnia [...] r. ([...]), przywołane niemal w całości na s. od 1 (ostatni akapit) do 5 (in principio) niniejszego uzasadnienia, stosując się do podanych tam zaleceń Sądu.

Uwzględniając wszystkie, dopiero co przytoczone, zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała tym razem na uwzględnienie, przede wszystkim z tego powodu, że organ uwzględnił stanowisko poprzedniego składu Sądu orzekającego w sprawie, wypełniając jego zalecenia.

Nie budzi przede wszystkim zastrzeżeń składu rozpoznającego obecną skargę zakres ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. Ustalenia te są obecnie kompletne. ZUS uwzględnił bowiem zarówno zaszłości, które brał pod uwagę od początku rozpatrywania wniosku skarżącego (a dotyczące jego sytuacji materialnej, rodzinnej, zdrowotnej i zawodowej z okresu prowadzenia działalności gospodarczej – por. s. 2 i fragmenty na s. 3 oraz 4 uzasadnienia obecnie kontrolowanej decyzji), jak i aktualne fakty w tym zakresie (s. 3-5 tegoż uzasadnienia). Zainteresowany nie kwestionował zresztą zakresu ustaleń dokonanych przez organ, nie korzystając z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tej materii, mimo stosownego zawiadomienia go o takiej możliwości.

Według materiału zawartego w aktach sprawy, aktualna sytuacja wnioskodawcy przedstawia się następująco:

Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (w małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności ustawowej) i [...] letnim synem, uczniem szkoły [...]. Z przedstawionego zaświadczenia o zarobkach z dnia [...] r. wynika, że żona zainteresowanego jest zatrudniona – na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony – w [...], a jej dochód z ostatnich trzech miesięcy wyniósł [...] brutto (do wypłaty [...] zł – za [...] r.). Sam skarżący nie posiada stałego zatrudnienia, choć nie jest zarejestrowany w PUP jako bezrobotny. Nie pracuje dorywczo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera żadnych świadczeń, wykonuje wolny zawód ([...]), realizując sporadycznie zawierane umowy o dzieło (do dnia [...] r. nie miał żadnego zlecenia).

Organ ustalił ponadto – z urzędu, w Zarządzie Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego oraz w Urzędzie Stanu Cywilnego we W. – że do spadku po matce skarżącego, zmarłej [...] r., wchodzi prawo własności do mieszkania położonego we W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, nieobciążone zabezpieczeniem rzeczowym, do którego pretenduje sam skarżący oraz jego rodzeństwo jako spadkobiercy ustawowi. Na rozprawie poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku skarżący przyznał, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po matce nie zostało zakończone.

Z oświadczenia samego zainteresowanego wynika, ze przeciętne miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, w tym: miesięczne opłaty (czynsz, media) = około [...] zł; związane z leczeniem = około [...] zł; pożyczka zakładowa = [...] zł; internet = [...] zł; na ubezpieczenie w Towarzystwie Ubezpieczeń "[...]" = [...] zł (rocznie; miesięcznie = [...] zł), telefon komórkowy = [...] zł (średnio); fundusz [...] syna = [...] zł; obiady syna oraz jego warsztaty w [...] (lub [...]) = [...] zł; spłata pożyczek w [...] = [...] zł. Pozostaje kwota [...] zł, którą – jak uznał organ – wydatkowana jest na żywność. Rodzina poniosła ponadto jednorazowy wydatek rzędu [...] zł na zakup [...] dla syna.

Organ uwzględnił ponadto dokumentację dotyczącą zdrowia skarżącego: zawierającą informację NZOZ [...] o wizytach lekarskich strony w tym Zakładzie w dniach – [...] r., [...] r., [...] i [...] r.; [...] r. oraz [...] i [...] r.; z poradni alergologicznej (z [...] r.); z badań okulistycznych i zlecenia wykonania okularów oraz zaopatrzenia w środki pomocnicze (z [...] r. i z [...] r.); a także kopię skierowania do poradni specjalistycznej z [...] r.

Dobitnego podkreślenia wymaga również dokonanie przez organ ubezpieczeniowy niewadliwej oceny przedstawionego materiału faktograficznego.

W tym zakresie przywołać trzeba w pierwszej kolejności brzmienie przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., określającego taksatywnie katalog sytuacji, które świadczą o całkowitej niewypłacalności dłużnika, który to stan mógłby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania ulgi, o którą ubiegała się strona. Są to następujące sytuacje:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W uzasadnieniu obecnie weryfikowanej decyzji w pełni zasadnie przyjęto tym razem, że nie zachodzi żadna z wymienionych okoliczności. Wątpliwości mogły budzić w istocie jedynie sytuacje ujęte w ramy pkt 5 i 6 przytoczonego zestawienia, a to w związku ze stwierdzeniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. S.– jeszcze w dniu [...] r. – brak majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. Trafnie jednak przyjął organ, że sytuacja ta uległa diametralnej zmianie z chwilą ujawnienia, iż zainteresowany należy do kręgu potencjalnych spadkobierców po swojej matce zmarłej już w [...] r., a do spadku należy prawo własności lokalu mieszkalnego, o którym wcześniej wspomniano. Zważywszy na charakter tego składnika majątkowego, nie można zaś wykluczyć skutecznego prowadzenia z niego egzekucji, w celu zaspokojenia należności na rzecz ZUS. Marginalnie wypada jedynie zauważyć, że sam wnioskodawca nie ujawniał dotychczas ostatnio wskazanej okoliczności, mimo iż miała ona – z oczywistych powodów! – istotne znaczenie dla pełnego zobrazowania jego sytuacji majątkowej, już od daty wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Skład rozpoznający skargę na decyzję opisaną w sentencji niniejszego wyroku podziela też w pełni ocenę zaprezentowaną przez organ w odniesieniu do przesłanek ewentualnego umorzenia zadłużenia strony, wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Podejmując swoje rozstrzygnięcie Zakład przyznał (s. 7 i s. 8 uzasadnienia), że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby obecnie zainteresowanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (okoliczność wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Trzeba przy tym zwrócić uwagę, iż organ nie zmienił w tym zakresie swojej dotychczasowej oceny, mimo ujawnienia nowych faktów, jakimi są niewątpliwie: status potencjalnego spadkobiercy i wchodzące do spadku prawo własności lokalu mieszkalnego. Dowodzi to obiektywizmu przy podejmowaniu obecnie skarżonej decyzji. Zwrócił za to uwagę na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia, posiłkując się w tym zakresie: 1) odwołaniem się do stosownych judykatów sądowych (uchwały SN z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 4/06, OSNP 2004/16/285) i sądowoadministracyjnych (wyroku WSA w Warszawie z dnia [...], [...]), z których wyrażono pogląd o dopuszczalności odmowy umorzenia zaległości wobec ZUS, także w wypadku stwierdzenia konkretnej przesłanki zastosowania tej ulgi; 2) poglądem o wyjątkowości stosowania instytucji umorzenia, gdyż zasadą jest opłacanie składek; 3) zasadą równości płatników i powszechności opłacania składek, wywodzoną z art. 2a ust. 2 pkt 2 u.s.u.s.; 4) powinnością Zakładu przymusowego dochodzenia zaległości, z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków.

Dokonując oceny stwierdzonej przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ zaakcentował zwłaszcza długotrwałość okresu pozostawania bez pracy przez stronę (stan ten trwa od [...] r.). Na s. 9 uzasadnienia przyznano, że PUP nie dysponował w [...] r. ofertami pracy zgodnymi z kwalifikacjami wnioskodawcy. Powołano się jednak na stronę internetową, na której dostępne są informacje o aktualnych naborach na szkolenia (wynika z niej, że w [...] r. PUP we W. zaplanował [...] szkoleń dla osób bezrobotnych, także w zakresie aktywizacji osób trwale bezrobotnych. W kontekście tych informacji, logiczne i uzasadnione jest stanowisko organu, zarzucającego, iż dłużnik nie podjął – w tym konkretnym przypadku – wszystkich możliwych starań zmierzających do uregulowania ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych. Stanowisko to przekonuje niewątpliwie bardziej, niż twierdzenie samego zainteresowanego, iż korzysta on wyłącznie z portali wyszukiwania pracy, ponieważ nie chce tracić czasu na bezowocne wystawanie w kolejkach.

Skład orzekający Sądu w pełni podziela również zapatrywanie organu decyzyjnego o braku możliwości przyjęcia, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Słusznie wywodzi ZUS (s. 7 uzasadnienia), że brak przekonujących dowodów, które potwierdzałyby poniesienie ogromnych strat (utrata całego wyposażenia, sprzętu i prac w wyniku pożaru pracowni w [...] r.). W [...] r. sam skarżący oszacował wszak poniesione w pożarze straty jedynie na kwotę [...] zł, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu o umorzeniu śledztwa przez Komendę Policji we W. z dnia [...] r. Istnieje więc rozbieżność między pierwotnymi oświadczeniami skarżącego w tej kwestii, a wyjaśnieniami składanymi w [...] r., w ramach toczącego się postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych. W tej sytuacji w pełni uzasadnione jest stanowisko ZUS o braku jednoznacznych dowodów na zaistnienie przesłanki rozważanej w tym miejscu niniejszego uzasadnienia.

W odniesieniu do ostatniej z przesłanek, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności) trafnie podkreślił organ, że w przepisie tym mowa o braku wszelkich możliwości zarobkowych, a nie tylko o niemożliwości zarobkowania w dotychczasowym (celowe podkreślenie składu orzekającego) zawodzie. W pełni zgodne z efektami postępowania wyjaśniającego jest też twierdzenie ZUS, iż przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja medyczna (wymienionej na s. 9 niniejszego uzasadnienia) nie zawiera żadnej informacji, z której wynikałoby, że skarżący nie może wykonywać jakiegokolwiek zawodu, ze względu na stan zdrowia. Brak w szczególności jakichkolwiek dokumentów, które stwierdzałyby np. niezdolność wnioskodawcy do pracy.

W konkluzji wypada stwierdzić, iż tym razem organ w pełni zrealizował zalecenia pomieszczone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r. ([...]), co jest widoczne – w szczególności – w trzech płaszczyznach. Po pierwsze, doszło do skompletowania ustaleń w obrębie stanu faktycznego sprawy, w dostępnym dla organu zakresie, poprzez ujawnienie (z urzędu!) dodatkowych faktów (np. statusu spadkobiercy skarżącego oraz tego że w skład spadku, do którego pretenduje, wchodzi własność lokalu mieszkalnego). Sam zainteresowany – poprzez rezygnację z przysługującego mu w tym zakresie uprawnienia – ani nie zakwestionował materiału dowodowego sprawy, ani nie wniósł o jego uzupełnienie o dodatkowe elementy, ograniczając się do podtrzymania swojego dotychczasowego stanowiska, zajmowanego od początku w sprawie. Po drugie, nie można obecnie zarzucić przekroczenia przez organ granic swobodnego uznania administracyjnego. Przeciwnie, zajęte stanowisko zostało poparte obiektywnymi, logicznymi i spójnymi wnioskami. Po trzecie, organ wyeliminował niedostatki w zakresie uzasadnienia. Jest ono bardzo szczegółowe. Wyeliminowano też te argumenty, których trafność skutecznie podważył skład orzekający Sądu rozpoznający uprzednio niniejszą sprawę.

Osobnej wzmianki wymaga zgłoszony w skardze zarzut przewlekłości postępowania. Nie ma on – zdaniem Sądu – znaczenia w sprawie zakończonej już wydaniem obecnie weryfikowanej decyzji kończącej postępowanie. Wypada nadto zwró-cić uwagę skarżącego, iż w sytuacji nieterminowego rozpatrzenia sprawy przez jakikolwiek organ administracji publicznej przysługuje specjalny środek, w postaci zażalenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a.

W świetle dotychczasowych rozważań jawi się końcowy wniosek, iż skontrolowana decyzja nie narusza prawa. Jest w szczególności zgodna z dyspozycjami art. 153 p.p.s.a. Dlatego też, kierując się dyspozycją art. 151 tej samej ustawy, Sąd orzekł, jak w sentencji.