Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2844/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 2 ust. 1 pkt e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2773/13 w sprawie ze skargi Starosty R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. prostuje z urzędu komparycję zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że słowa " w przedmiocie stwierdzenia, iż zespół pałacowo parkowy nie podpada pod działanie dekretu o działaniu reformy rolnej" zastępuje słowami " w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego" 2. oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 marca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2773/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Starosty R., uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia [....] stycznia 2008 r., M. R. wystąpił do Wojewody W. o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo - parkowy położony w miejscowości G. w gminie B. (powiat r.) nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z .dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j.t. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) - dalej: "dekret PKWN".

Uwzględniając powyższy wniosek, Wojewoda W., decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], stwierdził, że w/w zespół pałacowo - parkowy G., położony w majątku G. stanowiący obecnie działkę ewidencyjną nr [...], o pow. [...] ha (kw nr [...]), będący, przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa, własnością W. R., nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez Starostę R., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., uchylił w całości decyzję Wojewody W. i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stanowiska organ centralny wyjaśnił, że zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.), wnioskodawca może domagać się stwierdzenia, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień, zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W takiej sytuacji jednak badaniu podlega zaistnienie przesłanek przejęcia, określonych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, tj. posiadanie przez daną nieruchomość (lub jej część) cech nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym oraz odpowiedniej powierzchni. Kontrola tych przesłanek jest zaś bezprzedmiotowa, jeżeli do przejęcia nieruchomości doszło na innej podstawie prawnej, z powołaniem się na inne przesłanki przejęcia (tj. niemające znaczenia z perspektywy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN) i inne okoliczności uzasadniające przejęcie.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, Minister wskazał, że nieruchomość ziemska G., w skład której wchodzi zespół pałacowo – parkowy, przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z jego treścią, na cele reformy rolnej przechodziły nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie - Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. O powyższym świadczyły dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, to jest: wniosek z dnia [...] listopada 1946 r. o wpis na rzecz Skarbu Państwa prawa własności majątku oraz wypis z księgi wieczystej G. Ponadto organ podniósł, że takie same ustalenia faktyczne, co do podstawy przejęcia, wynikały z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] czerwca 2011 r. (sygn. akt [...]), wydanego w sprawie o ustalenie z powództwa M. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie W. Poza tym powyższe potwierdzały też ustalenia zawarte w motywach decyzji organu I instancji. W tej sytuacji Minister uznał, że w zaistniałym stanie rzeczy nie można było mówić o powstaniu sporu, co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN. Przy przejęciu nieruchomości ziemskiej G. zastosowano bowiem art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN a prawidłowość przejęcia na tej podstawie była przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy w P. Badanie przesłanek istotnych, w przypadku przejęcia majątku na innej podstawie, nie znajdowało zatem uzasadnienia, co skutkowało koniecznością uznania postępowania, prowadzonego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., za bezprzedmiotowe - w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji zatem, zarzuty przytoczone w odwołaniu, jako odnoszące się do szczegółowych kwestii, związanych ze spełnieniem kryterium przejęcia na zasadzie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, w ocenie Ministra, pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. Starosta R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], wydaną – na podstawie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uwzględnił powyższą skargę i uchylił w całości zaskarżoną własną decyzję. Rozpoznając jednak skargę M. R., wniesioną na tę ostatnią decyzję (wydaną w trybie autokontroli), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 9/13), uchylił w/w decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. ze względu na wadliwości proceduralne.

Wyrok ten stał się prawomocny a w związku z tym aktualną stała się skarga wniesiona przez Starostę R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Uchylając (jak podano w zaskarżonym wyroku) – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była zasadna.

Sąd podniósł, że - stosownie do dyspozycji art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - wszystkie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, o których jest mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) – e) dekretu, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa bezzwłocznie i bez żadnego wynagrodzenia w całości, z przeznaczeniem na cele wskazane w art.1 tego dekretu. Wyrażenia stanowiące o bezzwłocznym przejściu przedmiotowych nieruchomości na własność Skarbu Państwa wskazują zaś jednoznacznie na to, że - z woli normodawcy - skutek przewłaszczenia nastąpił z mocy samego prawa w chwili wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r. Zgodnie z postanowieniem § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu PKWN następował na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego, przy czym: "Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (...) jest zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych przepisów" - art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.). Jednocześnie Sąd stwierdził, iż powołane przepisy w jednym tylko przypadku przewidywały obowiązek poprzedzenia wydania stosownego zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzającego, że określona nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, podjęcia stosownej, deklaratoryjnej decyzji administracyjnej. Dotyczyło to zaś przeznaczonych na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (§ 5 rozporządzenia). Dopiero, w nawiązaniu do takiej decyzji, organy wydawały następnie stosowne zaświadczenie, które miało stanowić podstawę dokonania wpisu w księdze hipotecznej (art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu i § 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust.1 dekretu o wpisywaniu w księgach hipotecznych). Natomiast w pozostałych wypadkach, przejęcie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) – d) dekretu, następowało z mocy samego dekretu (ex lege), a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia ( § 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach wieczystych). Zaświadczenia te - w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawnych (art. 68 i nast. rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym) - nie miały charakteru decyzji administracyjnych, ale wyłącznie "zaświadczeń", rozumianych w danym wypadku jako wymagane przez przepisy prawa dokonanie przez właściwy organ administracyjny urzędowego potwierdzenie istnienia określonego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (art. 68 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym).

Reasumując, Sąd uznał, iż pomimo, że w rozpoznawanej sprawie, w księdze wieczystej dotyczącej majątku G., którego poprzednim właścicielem był W. R., przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności zostało ujawnione na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] listopada stycznia 1946 r., nr [...], z którego jednoznacznie wynikało, że omawiana nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust.1 lit. b) dekretu PKWN i w wyroku z dnia [...] czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w P. Ośrodek Zamiejscowy w L. ustalił nieistnienie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości dworsko-parkowej G., stanowiącej działkę nr [...], na podstawie art. 2 ust.1 lit. b) dekretu PKWN, to należało uznać, iż skutek prawnorzeczowy wywierała by tylko decyzja administracyjna, o której mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Tylko bowiem ta decyzja stanowiłaby wyłącznie podstawę do uzyskania przez następcę prawnego W. R. wiedzy, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust.1 lit. e) dekretu PKWN.

Poza tym – w ocenie Sądu – skoro M. R. złożył wniosek w tym zakresie, to obowiązkiem Wojewody W. było jego rozpatrzenie (co też organ uczynił), a rolą organu drugiej instancji było merytoryczne skontrolowanie takiej decyzji, od czego jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi się uchylił – uchylając decyzję Wojewody W. i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W konsekwencji, wobec naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, polecając, aby ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy uwzględnił stanowisko Sądu, wyrażone w uzasadnieniu wyroku.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa materialnego, w postaci: art. 2 ust. 1 lit, e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z późn. zm.) w zw. z § 5 i § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach wieczystych hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233, z późn. zm.) - przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, iż określona nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej musiało być poprzedzone stosowną deklaratoryjną decyzją administracyjną oraz że decyzja taka winna być wydana również w sytuacji, w której majątek ziemski przejęty został na własność Skarbu Państwa na podstawie innej niż art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W piśmie procesowym z dnia 19 października 2016 r. (data wpływu) skarżący przedstawił dodatkowa argumentację zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te obejmowały wyłącznie zarzuty obrazy prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z późn. zm.) w zw. z § 5 i § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach wieczystych hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233, z późn. zm.).

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie do Sądu Wojewódzkiego decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] nie rozstrzygała o zasadności merytorycznej decyzji Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2011 r., w której organ orzekł, iż zespół pałacowo - parkowy G., będący - przed przejęciem go na rzecz Skarbu Państwa - własnością W. R., nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej a - uchylając decyzję Wojewody - umarzała postępowanie organu I instancji. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były więc przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Uznając zaś, że organ centralny naruszył w istotny sposób w/w przepisy, Sąd Wojewódzki uchylił decyzję Ministra. Powyższe przepisy nie zostały jednak objęte zarzutami skargi kasacyjnej, co już choćby z tego powodu skutkuje przyjęciem, że skarga ta nie mogła okazać się skuteczną.

Ponadto podkreślić należy, że niezasadne było także stanowisko skarżącego organu, iż w analizowanej sprawie zbędne było (bezprzedmiotowe) jej prowadzenie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym jeśli zmiana stanu prawnego (własności) nieruchomości następuje z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, to zmiana własności następuje z mocy samego prawa i jest ona skuteczna wobec wszystkich, niezależnie od treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej. Dotyczy to w szczególności przejęcia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na mocy ustaw nacjonalizacyjnych, które następowało z mocy samego prawa, bez względu na treść wpisu w dziale II księgi wieczystej oraz treści domniemania z art. 3 ustawy z dnia o księgach wieczystych i hipotece (vide: postanowienie SN z dnia 10 maja 2002 r. sygn. akt IV CKN 1024/2000, LEX nr 271657 i wyrok SN z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt I CSK 37/07, LEX nr 457845).

W związku z powyższym, pomimo, że w rozpatrywanym stanie faktycznym nieruchomość, której dotyczył wniosek M. R. wpisana została do księgi wieczystej jako własność Skarbu Państwa na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] listopada 1946 r. nr [...], z którego wynikało, że przejęcie tej nieruchomości z przeznaczeniem na cele reformy rolnej, nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. i następnie Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia [...] czerwca 2011 r. (sygn. akt [...]), ustalił nieistnienie przejścia nieruchomości dworsko-parkowej G. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie w/w art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN, konieczne było wystąpienie przez uczestnika postępowania z przedmiotowym wnioskiem. W świetle bowiem wykładni prawa, wynikającej z przytoczonego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego a także rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, na co zresztą zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lipca 2007 r. (sygn. akt SK 1/06), a który to wyrok dotyczył zgodności z Konstytucją RP szeregu przepisów k.p.c., regulujących postępowanie przed sądem wieczystksięgowym, jeśli uczestnik postępowania nie wykaże się przed sądem wieczystoksięgowym pozytywną decyzją, wydaną na podstawie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to znaczy nie wykaże, iż nieruchomość ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu o wprowadzeniu reformy rolnej, to nie będzie mógł skutecznie domagać się wykreślenia z działu II księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela spornej nieruchomości. Umorzenie zatem postępowania administracyjnego, wszczętego z wniosku M. R.o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo - parkowy położony w miejscowości G.w gminie B. (powiat r.) nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w istocie rzeczy zamykało drogę stronie do dochodzenia jej praw.

W ocenie składu orzekającego, zgodzić się jednakże trzeba ze skarżącym organem, że dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia przepisów regulujących wprowadzenie reformy rolnej nie była w pełni poprawna. Trafnie bowiem zauważono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki dokonał nieznajdującego potwierdzenia w przepisach prawa rozróżnienia zaświadczeń wojewódzkiego urzędu ziemskiego (stwierdzających, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej). Sąd I instancji przyjął bowiem, że część wpisów w księdze hipotecznej, dotycząca przejęcia nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b), c) i d) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dokonywana była wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia bez potrzeby wydawania jakiegokolwiek innego aktu prawnego a pozostałe zaświadczenia, dotyczące nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, były obligatoryjnie poprzedzone deklaratoryjną decyzją administracyjną. Tymczasem również, wobec nieruchomości ziemskiej, spełniającej przesłanki określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN a która przeszła na własność Skarbu Państwa, niepotrzebne było wydawanie decyzji administracyjnej. Zarówno w samym dekrecie, jak i w przepisach wykonawczych nie ma uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym czy deklaratoryjnym. Zasadnie również podnosił autor skargi kasacyjnej, że wprawdzie w wypadku nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu wydanie odpowiedniego zaświadczenia mogło (ale nie musiało) być poprzedzone wydaniem decyzji o charakterze deklaratoryjnym, to jest decyzji, o której mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ale także w tym wypadku właściwy urząd mógł wydać odpowiednie zaświadczenie bez uprzedniego wydania w/w decyzji administracyjnej a ponadto wydanie zaświadczenia mogło także poprzedzać powyższą decyzję. Żaden bowiem przepis nie przesądzał o kolejności wydawania w/w aktów administracyjnych ani też nie ograniczał możliwości wszczęcia postępowania z § 5 cyt. rozporządzenia od niewydania zaświadczenia.

Wskazać też trzeba, że uchylenie zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji Ministra miało swoje oparcie w treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. a nie – jak przyjął to Sąd I instancji – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Kwestia bowiem, czy postępowanie administracyjne było w tym przypadku bezprzedmiotowe – w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. – stanowiło zagadnienie materialnoprawne. To zagadnienie ( a nie – jak określił to Sąd Wojewódzki - stwierdzenie, iż zespół pałacowo – parkowy nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej) było też przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zaskarżonej do Sądu.

Pomimo jednak zawarcia w zaskarżonym wyroku wyżej omówionego, wadliwego poglądu prawnego oraz nieprawidłowego określenia przedmiotu zaskarżonej decyzji a także błędnie wskazanej podstawy prawnej, zaskarżony wyrok odpowiadał prawu, bowiem organ odwoławczy niezasadnie wydał w tym przypadku decyzję formalną, zamiast rozpoznać sprawę pod względem merytorycznym.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 i art. 156 § 3 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.