Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 500/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 5, art. 124 ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.S. i E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 573/12 w sprawie ze skargi G.S. i E.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 573/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. S. i E. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2011 r., E. i G. małżonkowie S., zastępowani przez radcę prawnego, wystąpili do Starosty Częstochowskiego o nabycie od nich na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], w części niezbędnej dla zachowania znajdujących się na tej działce urządzeń do przesyłu gazu powiększonej o przewidzianą w planie miejscowym strefę ochronną tych urządzeń. Z powołaniem się na art. 124 b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, domagali się oni również odszkodowania za korzystanie z ich nieruchomości przez [...] Sp. z o.o. w Zabrzu. Ponadto, wnioskodawcy wnieśli o przeprowadzenie podziału przedmiotowej działki w celu jej wykupu oraz dopuszczenie jako dowodu w sprawie postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 listopada 2010 r. , sygn. akt [...], którym odrzucony został pozew wnioskodawców o wykup i odszkodowanie za przedmiotową część działki.

Starosta Częstochowski, decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., odmówił nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części nieruchomości stanowiącej własność E. i G. małż. S. położonej w Nowej Wsi, gmina Poczesna, oznaczonej jako działka nr [...], przez którą przebiega gazociąg oraz wypłaty przewidzianego odszkodowania. Organ ustalił, że wnioskodawcy nabyli przedmiotową nieruchomość w drodze umowy darowizny zawartej w dniu 28 marca 2001 r. Przebiegający przez działkę wnioskodawców gazociąg należy do [...] Sp. z o.o. w Zabrzu. Jest to gazociąg średniego ciśnienia o średnicy 350 mm, który został wybudowany w 1957 r., a na którego ułożenie Spółka nie posiada zgody. W ocenie organu, skoro gazociąg nie zalicza się do inwestycji, które mają dopiero powstać, nie mogą do niego znaleźć zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), a w szczególności jej art. 124 ust. 5, na który powołali się wnioskodawcy. Dodatkowo organ zauważył, że powołany przepis nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej lecz nabycie nieruchomości zajętej pod urządzenie przesyłowe w drodze umowy, a więc czynności cywilnoprawnej. Starosta podkreślił, że pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Odnosząc się do opartego na przepisie art. 124 b ust. 4 ustawy żądania dotyczącego wypłaty odszkodowania za korzystanie przez Górnośląską Spółkę Gazownictwa z nieruchomości wnioskodawców bez uregulowanego stosunku prawnego, organ wskazał, że powołany przepis wszedł w życie dopiero z dniem 27 listopada 2010 r. Przepis ten w jego ocenie nie mógł także znaleźć zastosowania w sprawie, bowiem stanowi on o odszkodowaniu za szkody powstałe na skutek czynności związanych z konserwacją, remontami lub usuwaniem awarii urządzeń wskazanych w ust. 1 tego artykułu związanych z udostępnieniem terenu nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Starosta wskazał także, że mimo braku swojej właściwości nie zwrócił złożonego wniosku lecz rozpoznał go kierując się przepisem art. 66 § 4 K.p.a.

W odwołaniu G. i E. S. zarzucili rażące naruszenie art. 66 § 4 K.p.a., przez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy i wskazał jako właściwy tryb postępowania administracyjnego, zarówno w odniesieniu do wykupu nieruchomości, jak i wypłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty Częstochowskiego z dnia [...] listopada 2011 r. w części odmawiającej nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części nieruchomości położonej w Nowej Wsi, gmina Poczesna, oznaczonej jako działka nr [...] oraz w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem I instancji, a także utrzymał w mocy pozostałą część tej decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za korzystanie z części tej nieruchomości przez którą przebiega gazociąg. Powołał w podstawie prawnej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że jak ustalił Sąd Okręgowy w Częstochowie, do przeprowadzenia przez nieruchomość gazociągu doszło w oparciu o decyzję Ministra Hutnictwa z dnia 13 kwietnia 1955 r., wydaną w oparciu o dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 r. Nr 4, poz. 31). W tym czasie prawo do nieruchomości przysługiwało J. i H.O. Oceniając wniosek z punktu widzenia przepisów obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda stwierdził, że ustawa ta nie znajduje zastosowania do złożonego żądania. W szczególności, przepis art. 124 ust. 5., na którego podstawie wnioskodawcy domagali się nabycia od nich na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], znajduje zastosowanie tylko do przypadków ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości dokonanych pod rządami tej ustawy, czyli w okresie od 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z ogólną zasadą obowiązywania aktu prawnego wchodzi on bowiem w życie z dniem jego ogłoszenia albo innym późniejszym wskazanym terminie i ma on zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tego dnia. Gdyby zaś wolą ustawodawcy było stosowanie tego przepisu do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie takiego aktu, to zamieściłby on w nim tego rodzaju przepis. Skoro zatem żaden przepis prawa nie rozszerzył zakresu stosowania art. 124 ust. 5, to ma on zastosowanie jedynie do stanów faktycznych zaistniałych pod rządami tej ustawy.

Niezależnie od tego Wojewoda wskazał, że z chwilą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzyjny tryb orzekania w sprawach określonych w art. 124 ust.5 został wyłączony, a sprawy należą do właściwości sądu powszechnego. Ustawodawca wyraźnie odstąpił od poprzedniego rozwiązania (zawartego w art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Mając to na uwadze Wojewoda uznał, że Starosta Częstochowski nie miał podstaw do orzekania w tym przedmiocie i w dodatku błędnie powołał w swojej decyzji przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które w przypadku pierwszego ze zgłoszonych żądań nie mają w ogóle zastosowania. Nadto, organ odwoławczy zauważył, że z art. 66 § 4 K.p.a. nie wynika, aby przy braku podstaw do orzekania w drodze decyzji organ miał prawo jej wydania. Wojewoda wyjaśnił, że nie jest to przepis na podstawie którego organ może odmówić wszczęcia postępowania. Unormowanie to określa natomiast przypadki, w jakich organ nie może zwrócić wniesionego podania, co jednak nie oznacza, że daje on możliwość wydania decyzji w przypadku braku podstaw do orzekania.

Wojewoda podzielił natomiast pogląd Starosty Częstochowskiego dotyczący braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten, w ocenie Wojewody, dotyczy wyłącznie przypadków, w których właściciel lub użytkownik wieczysty, w drodze decyzji starosty, zostaje zobowiązany do udostępnienia swojej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami i podobnymi działaniami dotyczącymi istniejących na tej nieruchomości ciągów i urządzeń. W sprawie nie doszło zaś do wydania przez Starostę Częstochowskiego, opartej na przepisie art. 124b ust. 1, decyzji zobowiązującej odwołujących się do udostępnienia ich nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności związanych z konserwacją czy remontem istniejącego gazociągu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. S. i E. S. domagali się zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia, że ze względu na zaistnienie w sprawie przesłanek z art. 66 § 4 K.p.a., sprawa będąca jej przedmiotem winna być rozpoznana i załatwiona w trybie postępowania administracyjnego. Wnieśli o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Częstochowie o sygn. akt [...] i dopuszczenie dowodu z postanowienia tego Sądu z dnia 9 listopada 2010 r. Podali, że Sąd Okręgowy w Częstochowie podzielił stanowisko pozwanego, wskazującego na właściwość organu administracyjnego w sprawie wykupu nieruchomości, której właściciel wskutek instalacji urządzeń służących do przesyłania energii cieplnej, elektrycznej lub gazu został pozbawiony swobodnego dysponowania swoją własnością. Stanowisko to zostało oparte na poglądzie Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 457/06. W rezultacie przyjęcia takiego stanowiska został odrzucony pozew wniesiony przez skarżących przeciwko Górnośląskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. w Zabrzu. Uwzględniając treść wyroku SN, a także uzasadnienie postanowienia SO w Częstochowie, złożyli oni zatem wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody Śląskiego. W związku z wydanym przez ten organ orzeczeniem powstała sytuacja, w której sprawa obywateli nie może być rozstrzygnięta ani przez sąd powszechny, ani przez organ administracyjny, gdyż uznają się one za niewłaściwe do jej rozpatrzenia. Stan taki przewidział ustawodawca w art. 66 § 4 K.p.a., obligującym organy administracji do załatwienia sprawy w trybie administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie skargi nie podzielając jej zarzutów. Organ wyjaśnił, że zgodnie z zasadą legalizmu wynikającą z art. 6 K.p.a., działania organów muszą mieć oparcie przepisach prawa i dlatego wolno im dokonywać tylko tego na co zezwalają obowiązujące normy. Powtórzył tezę o braku zastosowania przepisu art. 124 ust. 5 oraz przepisu art. 124 b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozostawia wątpliwości, że żądanie o jakim w nim mowa nie może zostać załatwione w drodze decyzji administracyjnej lecz na drodze cywilnoprawnej. Przyznał rację obu orzekającym w sprawie organom, co do braku podstaw do rozstrzygania zgłoszonego roszczenia w trybie przepisów postępowania administracyjnego. Dostrzegł, że z opartym na przepisie art. 124 ust. 5 skutecznym roszczeniem o nabycie przez Skarb Państwa w drodze umowy własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości może wystąpić tylko właściciel albo użytkownik wieczysty w przypadkach wcześniejszego wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 tej ustawy, a więc gdy do ograniczenia prawa własności doszło pod rządami obowiązującej ustawy. Zasadnie więc Wojewoda Śląski uchylił decyzję Starosty Częstochowskiego w części orzekającej o odmowie wykupu przez Skarb Państwa, w trybie art. 124 ust. 5, części nieruchomości skarżących i umorzył w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji. Brak było materialnoprawnych podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii zgłoszonego przez skarżących żądania. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 66 § 4 K.p.a., Sąd pierwszej instancji dodał, że przepis ten wyłączył możliwość zwrotu podania w oparciu o przesłankę zawartą w art. 66 § 3 K.p.a., a zatem wniesienie tego podania stosownie do art. 61 § 3 wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie zawarcia umowy o wykupienie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości skarżących. Właściwą formą zakończenia tego postępowania było więc jego umorzenie jako bezprzedmiotowego.

Przepis art. 124 b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma natomiast zastosowanie jedynie do sytuacji wskazanych w art. 124 b ust. 1, w którym jest mowa o zobowiązaniu, przez starostę w drodze decyzji, właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania szeregu czynności. Czynności te są związane z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Z uwagi na treść powołanych przepisów Starosta Częstochowski winien był zatem stwierdzić, czy w sprawie została wydana przez niego decyzja oparta na przepisie art. 124b ust. 1. Po stwierdzeniu zaś, że zdarzenie takie nie miało miejsca winien był odmówić wypłaty odszkodowania za szkodę, o jakiej mowa w tym przepisie.

W ocenie Sądu, nie jest zasadny także zarzut dotyczący wprowadzenia decyzją Wojewody Śląskiego "stanu, w którym nie istnieje możliwość rozstrzygnięcia sprawy". Z uzasadnienia dołączonego do wniosku postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt [...], wynika, że do zajęcia przedmiotowej nieruchomości, należącej wówczas do poprzednich jej właścicieli, doszło w 1957 r. w oparciu o zezwolenie udzielone przez Ministra Hutnictwa w dniu 13 kwietnia 1955 r. Zezwolenie to zostało wydane w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). W aktach sprawy administracyjnej brak tego zezwolenia, dotyczącego przeprowadzenia przedmiotowego gazociągu przez teren nieruchomości, która aktualnie stanowi własność skarżących. Sąd zwrócił uwagę na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1950 r. w sprawie właściwości władz i trybu postępowania w niektórych przypadkach nabywania nieruchomości i praw rzeczowych ograniczonych niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1950 r. Nr 48, poz. 435), które zostały wydane na podstawie delegacji zawartej w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. (art. 9a ust. 1 i następnie 12 ust. 1). Rozporządzenie to ustalało tryb postępowania i właściwość władz przy nabywaniu praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomości, niezbędnych do przeprowadzenia przewodów, służących m.in. do przesyłania gazów, jak również przy nabywaniu na własność nieruchomości nie zabudowanych o przestrzeni do 250 m2 niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, władza naczelna wykonawcy udzielała jedynie zezwolenia na nabycie nieruchomości lub praw rzeczowych ograniczonych na wskazane wyżej cele, jeżeli uznała, że nieruchomość lub prawa rzeczowe ograniczone są niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego. W świetle zaś § 5 tego rozporządzenia wykonawca, który uzyskał zezwolenie przewidziane w § 3, zawiadamiał właścicieli nieruchomości o zamierzonym nabyciu nieruchomości lub ustanowieniu praw rzeczowych ograniczonych za cenę, jaka zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu, i wzywał ich, by w terminie 15-dniowym, jeżeli nie godzą się na nabycie nieruchomości lub ustanowienie praw rzeczowych ograniczonych, zgłosili sprzeciw do prezydium powiatowej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, treść przepisów powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że samo udzielenie przez Ministra Hutnictwa zezwolenia nie stanowiło tytułu prawnego upoważniającego do wejścia na teren nieruchomości należącej do osób fizycznych i przeprowadzeniu przez nią gazociągu. Przepisy te przewidywały bowiem odpłatne nabywanie od właścicieli nieruchomości praw do dysponowania tymi nieruchomościami w celu założenia na nich przewodów i innych urządzeń służących m.in. do przesyłania gazu oraz do korzystania z tych urządzeń.

Sad dodał, że obecnie instalacja gazowa biegnąca przez działkę skarżących stosownie do art. 49 § 1 K.c. nie stanowi części składowej ich nieruchomości lecz wchodzi w skład majątku przedsiębiorstwa, jakim jest [...] Sp. z o.o. w Zabrzu. Z oświadczenia pełnomocnika tej Spółki wynika natomiast, że nie dysponuje ona wiedzą, czy właściciele nieruchomości po wydawaniu zezwolenia przez Ministra Hutnictwa otrzymali należne odszkodowanie z tytułu ustanowienia na niej ograniczonego prawa rzeczowego. Prawo takie, jak wynika z aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 2 maja 2001 r. Rep A nr 2098/2001, nie zostało także ujawnione w urządzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej.

W konsekwencji Sąd uznał, że posiadanie wyłącznie zezwolenia wydanego przez Ministra Hutnictwa, przy jednoczesnym braku dowodów dotyczących odpłatnego ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości skarżących może stanowić podstawę do wytoczenia powództw dotyczących służebności przesyłu. Tym samym powództwo wytoczone przez skarżących przed SO w Częstochowie zakończone prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu pozwu nie wyczerpuje wszystkich przysługujących im roszczeń względem właściciela gazociągu.

Sad wskazał nadto, że do opisanej wyżej służebności mają aktualnie zastosowanie przepisy zawarte w tytule III rozdziału III Kodeksu cywilnego dodane do tej ustawy na mocy ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 116, poz. 731). W przepisach tych wspomniane ograniczone prawo rzeczowe określone zostało przez ustawodawcę jako służebność przesyłu. Zauważył, że powołany w skardze oraz w uzasadnieniu postanowienia SO w Częstochowie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2007 r., II CSK 457/06 został wydany przed wspomnianą wyżej nowelizacją Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do tez zawartych w tym wyroku SN, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie wskazano w nim na możliwość dochodzenia w trybie administracyjnym roszczenia o wykup nieruchomości, o jakim jest mowa w art. 124 ust. 5 u.g.n., czy też o ustalenie odszkodowania w oparciu o przepis art. 124 b ust. 4 tej ustawy. Natomiast wskazano w nim na możliwość ubiegania się o ustalenie odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 w odniesieniu do nieruchomości, których własność została ograniczona na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) i co do których przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu.

Kończąc Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1287/11, Naczelny Sąd Administracyjny przekazał składowi 7 sędziów NSA do rozważenia budzące poważne wątpliwości, zagadnienie prawne "czy do ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez założenie urządzeń do przesyłu energii elektrycznej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli ( Dz. U. z 1954 r. Nr 32, poz. 135 ze zm.) ma zastosowanie art. 129 ust. 5 u.g.n." W przypadku zatem pozytywnej odpowiedzi udzielonej na to pytanie przez skład 7 sędziów, skarżącym otworzy się niewykorzystana dotąd możliwość ubiegania się w trybie postępowania administracyjnego o odszkodowanie w oparciu o przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę kasacyjną złożyli G. i E. małż. S., reprezentowani przez radcę prawnego.

Na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),

wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach lub zamianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie żądania strony skarżącej w zakresie uwzględnienia jej wniosku o wykup i odszkodowanie,

2. zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności:

1) rażące naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez wskazanie skarżącym drogi postępowania przed sądem powszechnym, do którego wniesienie powództwa nie jest już możliwe i tym samym dopuszczenie do sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje zamykające skarżącym się drogę do zaspokojenia ich roszczeń majątkowych,

2) rażące naruszenie art. 66 § 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W sytuacji, gdy sąd powszechny i organ administracji uznają się za niewłaściwe do rozpatrzenia sprawy, to prawomocne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające właściwość trybu administracyjnego wiąże organ administracyjny, jeżeli sąd powszechny orzekał w sprawie jako pierwszy a jego orzeczenie stało się prawomocne.

II. Naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W szczególności:

3) obrazę art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez faktyczne pozbawienie skarżących się prawa do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia sprawy, bez nieuzasadnionej zwłoki, przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1) a także zamknięcie drogi sądowej poprzez odmowę merytorycznego rozpatrzenia sprawy w sytuacji w której sąd powszechny stwierdził swoją niewłaściwość i prawomocnie odrzucił pozew skarżących się,

4) rażące naruszenie art. 365 § 1 K.p.c. w związku z art. 177 Konstytucji RP poprzez pominięcie roli sądów powszechnych i wagi ich prawomocnych rozstrzygnięć wiążących "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej",

5) obrazę art. 124 ust. 4 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.2010.102.651) w związku z art. 240 ust. 1 tej ustawy poprzez pominięcie konieczności stosowania przepisów tej ustawy w przypadku, w którym obowiązujące przepisy powołują się na ustawy uchylone przepisem art. 241 obowiązującej ustawy.

III. Ponadto postawili zarzut faktyczny, sprowadzający się do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozstrzygając sprawę wskazał w uzasadnieniu, iż skarżący domagali się wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa prawa własności, podczas gdy w rzeczywistości postępowanie administracyjne skierowane było na nabycie nieruchomości w drodze umowy kupna a żądanie wypłaty odszkodowania oparte było na przepisach prawa cywilnego, tj. art. 223 i nast. Kodeksu cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Przedmiotem postępowania administracyjnego, kontrolowanego niniejszym postępowaniem sądowym, były dwa żądania zgłoszone przez skarżących. Każde z tych żądań, z uwagi na wnioskowy charakter tych postępowań, determinowało przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji, przed organem odwoławczym oraz przed Sądem pierwszej instancji. Kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może również rozszerzać zakresu sprawy (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 513).

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie znaczenie ma dyspozycja rozstrzygania przez sąd w granicach sprawy. Granice sprawy sądowej określa rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i zarzut nie może wkraczać w nową materię. Granice te określają wydane w sprawie akty i wyznaczają zakres sądowej kontroli administracji (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997/3/104; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1019/05, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Przypomnieć jeszcze można, że Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej.

Powyższe uwagi są o tyle konieczne, że w niniejszej sprawie treść wniosku ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odniesienie się do zarzutów kasacji powinno zatem nastąpić odrębnie w odniesieniu do obu żądań.

We wniosku zostało zawarte żądanie, oparte na art. 124b ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), wypłaty odszkodowania za korzystanie przez Górnośląską Spółkę Gazownictwa z nieruchomości wnioskodawców bez tytułu prawnego przez okres 10 lat. Zgodnie z tym przepisem, za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Od razu zauważyć należy, że sprawa oparta o podstawę prawną zawartą w art. 124 b ust. 4, jest prowadzona w trybie postępowania administracyjnego. Przewidziane w tym przepisie odszkodowanie przysługuje za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1. Udostępnienie nieruchomości, o którym mowa w art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów.

Do przesłanek materialnych przysługiwania odszkodowania, o którym mowa w art. 124b ust. 4 nie należy więc korzystanie z nieruchomości po jej udostępnieniu. Brak przesłanki materialnoprawnej skutkuje odmową przyznania odszkodowania, która to odmowa jest efektem merytorycznego rozpatrzenia żądania. Skoro ostateczna decyzja Wojewody Śląskiego polegała na utrzymaniu, w tym zakresie, decyzji odmownej Starosty Częstochowskiego, a nie wystąpiły inne okoliczności skutkujące uwzględnieniem skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 145 § 1 pkt 2 lub 3 P.p.s.a., to obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było oddalenie skargi w tym zakresie.

W tej części sprawy nie są zasadne zarzuty procesowe skargi kasacyjnej. W odniesieniu do odszkodowania Sąd pierwszej instancji uznał za zasadną odmowę przyznania odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma więc mowy o naruszeniu art. 8 i art. 66 § 4 K.p.a. Sąd nie stwierdził, że do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 124b ust. 4 właściwe są sądy powszechne. Z tego samego powodu bezzasadne są, w stosunku do sprawy odszkodowawczej, zarzuty naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 365 § 1 K.p.c. w związku z art. 177 Konstytucji RP. Skarga na decyzję odmowną została przecież rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Drugą sprawą rozpatrywaną w postępowaniu administracyjnym było żądanie nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy, własności nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma wątpliwości, że w sytuacji, gdy do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących przesyłania lub dystrybucji gazów doszło w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o wykup z art. 124 ust. 5, jakkolwiek jest roszczeniem opartym o przepis szczególny w stosunku do art. 231 § 2 K.c., może być zrealizowane jedynie w trybie cywilnoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Ka 921/98; wyrok NSA z dnia 20 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1654/98; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 3291/00; uchwała SN z dnia [...] lutego 2002 r., sygn. akt III CZP 1/02, OSNC 2003/1/4; Marian Wolanin [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 925).

Tryb cywilnoprawny dochodzenia roszczenia o wykup nieruchomości z powodu okoliczności, o których mowa w art. 124 ust. 5 w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązuje także w razie ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc na podstawie przepisów dotychczasowych. Wynika to wprost z regulacji międzyczasowych art. 242 oraz art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poddanie tej problematyki procedurze cywilnej najlepiej ilustruje przywołanie art. 70 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1995 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Zgodnie z art. 70. 1, zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac. W myśl zaś art. 70 ust. 3, jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze racjonalne korzystanie z nieruchomości przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie.

Pamiętając, że tryb wywłaszczenia przewidziany w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości był trybem administracyjnym, skonstatować trzeba, że po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawy oparte o art. 70 ust. 3, wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną, należy prowadzić na podstawie art. 124 ust. 5 w związku z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznaczało to konieczność umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego przeniesienia własności nieruchomości na podstawie art. 70 ust. 3 oraz "przejście" sprawy do trybu cywilnoprawnego. Problematyka omawianego wykupu nie była jedynym przypadkiem zmiany, na skutek wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, trybu administracyjnego na tryb cywilnoprawny (por. Arkadiusz Prusaczyk [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 1675; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPK 38/97; wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 641/98; wyrok SN z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt III RN 59/01 OSNP 2003/3/56).

Stanowisko to nie miało w sprawie administracyjnej przesądzającego znaczenia. Pozew skarżących o wykup nieruchomości oparty na okolicznościach z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, został odrzucony z powodu niedopuszczalności drogi sądowej na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 66 § 4 K.p.a. W myśl tego przepisu, organ nie może jednak zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy. Regulacja ta, będąca fragmentem całościowego unormowania wprowadzonego przepisami art. 4 pkt 5 i art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oraz art. 58 § 4 P.p.s.a. ma na celu uniknięcie sytuacji, w której żaden organ państwa nie będzie się uważał za właściwy do rozpoznania żądania strony. Wbrew zatem stanowisku zajętemu przez Sąd pierwszej instancji i organ odwoławczy, po odrzuceniu pozwu skarżących co do tego samego żądania, obowiązkiem organu było merytoryczne rozpatrzenie żądania o wykup nieruchomości opartego o art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 634/10; Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 314-315).

W tym zakresie trafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy naruszenia art. 66 § 4 K.p.a. Naruszenie to nie miało jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., do uwzględnienia skargi kasacyjnej prowadzi tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena o braku wpływu uchybienia na wynik sprawy wynika przede wszystkim z tego, że roszczenie o wykup nie mogło być uwzględnione. Organ pierwszej instancji rozpatrzył je merytorycznie i odmówił uwzględnienia wniosku w tym zakresie. Umorzenie postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy miało zaś dla skarżących taki sam skutek jak odmowa uwzględnienia żądania wykupu nieruchomości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmowa nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości skarżących była uzasadniona. Z niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych wynika, że 13 kwietnia 1955 r., na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) zostało wydane zezwolenie Ministra Hutnictwa, a do zajęcia nieruchomości w celu założenia gazociągu doszło w 1957 r. Materialna podstawa analizowanego żądania skarżących nie może być zatem zawarta w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm. - ostatni tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Ocenę tę umacnia treść art. 48 ust. 1 tej ustawy, według którego, nawet do spraw wszczętych, a niezakończonych należy stosować dotychczasowe przepisy dotychczasowe, z odpowiednim zastosowaniem przepisów nowej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Od razu skonstatować można, że w grę nie wchodzi materialna regulacja art. 40 ust. 2 odnosząca się do przysługiwania tytułem odszkodowania nieruchomości zamiennej.

Należy zgodzić się z poglądem, według którego, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w sposób określony w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonane w drodze aktów władczych wydanych na podstawie ustaw poprzedzających tę ustawę, skutkuje tym, że akty normatywne stanowiące podstawę tych aktów administracyjnych, mogą stanowić podstawę materialną dochodzenia roszczeń majątkowych, przy czym miarodajne jest prawo z chwili ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (por. Grzegorz Matusik [w:] "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", por red. S. Kalus, LexisNexis 2012, s. 749-750; uzasadnienie wyroku SN z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 457/06).

W związku z powołaniem się w postanowieniu odrzucającym pozew skarżących na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku SN z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 457/06, według którego nie ma przeszkód do dochodzenia roszczenia na drodze administracyjnej, należy doprecyzować, że stanowisko to nie odnosiło się do roszczenia o wykup nieruchomości. Przedmiotem rozstrzygnięcia i analizy w w/w wyroku SN było roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Postępowanie, zdaniem Sądu Najwyższego, powinno toczyć się przed organem określonym w art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jak już jednak wyżej wskazano, z uwagi na związanie prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu pozwu, organy administracyjne były zobowiązane do merytorycznego rozpoznania wniosku.

Warunkiem skuteczności roszczenie o wykup nieruchomości, o którym mowa w art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest uprzednie wydanie decyzji o "małym wywłaszczeniu" (por. G. Matusik, op. cit. 744-745). Nie jest jednak warunek wystarczający. Nadto, przepisy prawne na podstawie których doszło do ograniczenia własności, powinny zawierać podstawę materialną dla takiej rekompensaty za uszczerbek wynikający z tego ograniczenia prawa własności nieruchomości ("małego wywłaszczenia").

Do posadowienia gazociągu na nieruchomości będącej obecnie własnością skarżących doszło w okresie obowiązywania dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Nie ma co prawda pewności, czy doszło do wydania decyzji o "małym wywłaszczeniu", ale z pewnością podjęto czynności procesowe w oparciu o przepisy tego dekretu. Świadczy o tym zezwolenie Ministra Hutnictwa na nabycie ograniczonego prawa rzeczowego. Po takim zezwoleniu przewidzianym w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1950 r. w sprawie właściwości władz i trybu postępowania w niektórych przypadkach nabywania nieruchomości i praw rzeczowych ograniczonych niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 48, poz. 435), ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego mogło nastąpić w drodze orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast w razie zgłoszenia sprzeciwów, o których mowa w § 5 ust. 1, wykonawca mógł nabyć prawa rzeczowe ograniczone w drodze wywłaszczenia (§ 8 rozporządzenia). W pierwszym przypadku, tj. za prawa nabyte w trybie § 7 ust. 1, właścicielowi nieruchomości należała się cena nabycia, zaś w przypadku wywłaszczenia miał on prawo do odszkodowania (§ 16 rozporządzenia). Przepisy dekretu dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1950 r. w sprawie właściwości władz i trybu postępowania w niektórych przypadkach nabywania nieruchomości i praw rzeczowych ograniczonych niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie przewidywały natomiast prawa wykupu nieruchomości w rozumieniu art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nie ma zatem materialnoprawnej podstawy do żądania wykupu nieruchomości. Skoro zaś przedmiotem kontrolowanej sprawy było roszczenie zgłoszone na podstawie art. 124 ust. 5 w związku z art. 124 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest w niniejszej sprawie sądowej możliwa ocena dopuszczalności trybu cywilnego bądź administracyjnego oraz istnienia podstawy materialnej dla innych roszczeń, których źródłem byłoby założenie i utrzymywanie na nieruchomości skarżących, spornego gazociągu (pomijając kwestię roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 124b ust. 4, które zostało omówione w pierwszej części niniejszego uzasadnienia).

W konsekwencji należy przyjąć, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Także w odniesieniu do żądania wykupu, nie znajduje podstawy, w świetle przeprowadzonej kontroli sądowej, zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Zarzut naruszenia art. 240 ust. 1 oraz art. 241 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie art. 124 ust. 5, jest bezpodstawny, gdyż przepis ten został zastosowany. Polegało ono na tym, ze po sprawdzeniu przesłanek hipotezy odmówiono rozstrzygnięcia wynikającego z dyspozycji przepisu. Nadto, Sąd nie zakwestionował uchylenia ustaw wymienionych w art. 241. Działanie przepisu art. 240 ust. 1 polega zaś na tym, że jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawy uchylone przepisem art. 241 albo odsyłają ogólnie do przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stosuje się w tym zakresie odpowiednio przepisy niniejszej ustawy. Chodzi więc o zastąpienie unormowań poprzednich unormowań nową ustawą o gospodarce nieruchomościami w innych ustawach obowiązującego systemu prawa, a nie obowiązek stosowania przepisów nowej ustawy, w tym art. 124 ust. 5, w postępowaniach z zakresu gospodarki nieruchomościami. Obowiązek ten wynika przecież z art. 242 oraz art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepisy art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. określają dwie podstawy kasacji: materialną i procesową. Zgłoszenie przez skarżących, poza zakresem obu wyartykułowanych podstaw, podstawy określonej jako "zarzut faktyczny" oraz podanie w opisie naruszenia okoliczności niedotyczących ustaleń faktycznych, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

Natomiast do zarzutu naruszenia art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami można odnieść się jedynie w ten sposób, że przepis ten nie stanowił podstawy materialnej zgłoszonych przez skarżących żądań, a zatem nie podlegał w niniejszej sprawie zastosowaniu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.