Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 126/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 21 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zrzeczenia się prawa własności silnika samochodowego na rzecz Skarbu Państwa uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia 15 września 2005 r., nr [...]


UZASADNIENIE

R. L. w dniu 17 stycznia 2004 r. nabył od A. T. samochód terenowy marki Isuzu Trooper 2,8 D o numerze nadwozia [...], numerze silnika [...], numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji 1995. Po zawarciu umowy R. L. otrzymał dowód rejestracyjny pojazdu, kopię dokumentu Fahrzeugbrief o numerze [...], kopię dowodu rejestracyjnego samochodu nr [...], kopię zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...], kopię dowodu odprawy celnej nr [...] a także umowę kupna-sprzedaży nadwozia pojazdu, zawartą pomiędzy obywatelem Niemiec – G. G. a pierwszym właścicielem pojazdu na terenie kraju – J. M. W dniu 21 stycznia 2004r. R. L. powiadomił Komisariat Policji w Cz., iż podczas transakcji kupna pojazdu Isuzu Trooper popełnione zostało oszustwo. Przeprowadzone badanie techniczne w warsztacie mechanicznym wykazało bowiem, iż w zakupionym pojeździe zamontowany jest nieoryginalny silnik pochodzący od samochodu marki Fiat Ducato 2,5 D.

Wnioskiem z dnia 20 lipca 2004 r. R. L. zwrócił się do Urzędu Celnego w S. o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności wprowadzenia na polski obszar celny silnika spalinowego diesel od Fiata Ducato o numerze [...].

Do wniosku R. L. załączył postanowienie Prokuratury Rejonowej we W. o sygn. akt. [...] z dnia 30 czerwca 2004 r., umarzające śledztwo w sprawie oszustwa oraz podrobienia znaków identyfikacyjnych silnika pojazdu marki Isuzu Trooper o numerze rej. [...], wobec braku znamion czynu zabronionego oraz niewykrycia sprawcy czynu. Ponadto załączył opinię kryminalistyczną Laboratorium Kryminalistycznego KWP w G. nr [...] z dnia 18 czerwca 2004 r. stwierdzającą, iż na korpusie przedmiotowego silnika wybite jest oznaczenie o treści ,,[...] ", gdzie człon grupowy, tj. ,,[...] " nosi cechy wybicia fabrycznego i określa silnik pochodzący z pojazdu koncernu FIAT, natomiast znaki "[...]" zostały wybite niefabrycznie w miejscu zeszlifowanego członu indywidualnego oznaczenia identyfikacyjnego badanego silnika.

Wnioskiem z dnia 20 września 2004 r. R. L. wystąpił do Urzędu Celnego w S. o wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej przejęcia na rzecz Urzędu Celnego samochodu marki Isuzu Trooper z wmontowanym silnikiem, od którego to brak jest wniesienia opłaty celno-podatkowej.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] decyzją z dnia 10 lutego 2005 r. nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Po rozpatrzeniu odwołania R. L. od przedmiotowej decyzji, Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 18 kwietnia 2005 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż dążąc do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organ pierwszej instancji winien podjąć czynności zmierzające do zweryfikowania przedłożonych przez stronę dokumentów, a w szczególności kopii dowodu odprawy celnej silnika oraz załączonych dokumentów pod względem ich rzeczywistego istnienia. Następnie organ winien podjąć wszelkie działania zmierzające do ustalenia wszystkich okoliczności związanych z wprowadzeniem silnika na polski obszar celny. I tak organ winien przesłuchać funkcjonariusza, który dokonywał odprawy celnej przedmiotowego silnika, przesłuchać J. M. oraz wystąpić do rzeczoznawcy celem wyjaśnienia, czy przy wystawieniu zaświadczenia o przeprowadzeniu badań mógł ujść uwadze biegłego fakt przebicia numerów silnika.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego [...] decyzją z dnia 15 września 2005 r. nr [...], powołując się na treść art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 184 pkt 3, art. 187 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623) odmówił uwzględnienia żądania R. L. zawartego we wniosku z dnia 20 września 2004 r., rozszerzonego w piśmie z dnia 8 sierpnia 2005 r., dotyczącego zrzeczenia się na rzecz Skarbu Państwa silnika o nieoryginalnym oznaczeniu identyfikacyjnym [...] zamontowanego w samochodzie terenowym marki Isuzu Trooper 2,8 D o numerze nadwozia [...], roku produkcji 1995.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego wystąpiono do Urzędu Celnego w G. W. celem uzyskania wyjaśnień od funkcjonariusza celnego, dokonującego odprawy celnej przywozowej przedmiotowego silnika w kwestii odczytu jego numeru bądź przeprowadzenia ewentualnej rewizji. Jednocześnie zwrócono się o dokonanie weryfikacji przedstawionego dowodu odprawy celnej nr [...] pod względem jego rzeczywistego istnienia. Skierowano także zapytanie do koncernu "A" S.A. o ustalenie modelu pojazdu wraz z oznaczeniami identyfikacyjnymi, z którego pochodzi przedmiotowy silnik. Wystąpiono również do Stacji Kontroli Pojazdów "B" s.c. o udzielenie informacji, czy podczas odczytu numeru przedmiotowego silnika w trakcie przeprowadzania badania technicznego pojazdu uwadze biegłego mógł ujść fakt jego niefabrycznego wybicia. Ponadto wezwano pierwszego właściciela pojazdu J. M., który jednocześnie dokonał wprowadzenia silnika o numerze [...] na polski obszar celny, do złożenia wyjaśnień na temat miejsca i okoliczności jego zakupu a także danych osoby sprzedającej. Wezwano także D. S. do nadesłania umowy kupna, zawartej na okoliczność zakupu przez J. M. na terenie Niemiec silnika diesel od Fiata Ducato o numerze [...]. "A" S.A. w odpowiedzi na zapytanie podał, iż dokonanie przedmiotowych ustaleń nie jest możliwe z uwagi na niekompletne dane samochodu. Z kolei Naczelnik Urzędu Celnego w G.W. wskazał, iż funkcjonariusz celny dokonujący odprawy celnej przywozowej przedmiotowego silnika został z dniem 4 maja 2005 r. przeniesiony do pracy w odrębnej jednostce organizacyjnej administracji celnej. Dokonanie natomiast weryfikacji dowodu odprawy celnej jest niemożliwe z uwagi na upływ terminu przechowywania akt, co spowodowało, że dokumentacja niearchiwalna z tego okresu została zniszczona. Firma "B" ustosunkowując się do zapytania organu poinformowała, iż w trakcie badania pojazdu nie stwierdzono ingerencji w jego pola numerowe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, identyfikacja pojazdu polega na oględzinach organoleptycznych oraz porównaniu zapisów w dowodzie rejestracyjnym ze stanem faktycznym a zatem tak przeprowadzone badanie może nie odzwierciedlać wyniku przeprowadzonego specjalistycznego badania laboratoryjnego. Natomiast J. M. wyjaśnił, iż silnik o numerze [...] zakupił w bliżej nieokreślonej dzielnicy miasta Hamburg (Niemcy) od osoby, której danych na dzień dzisiejszy nie jest w stanie podać, a wszelkie dokumenty związane z zakupem przekazał kolejnemu użytkownikowi pojazdu – D. S. D. S.na zapytanie organu nie udzielił żadnej odpowiedzi. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, iż skierował również zapytanie do firmy "C" Sp. z o.o. z siedzibą w T. w kwestii ustalenia, czy w samochodzie Isuzu Trooper 2,8 D o numerze nadwozia [...], roku produkcji nadwozia 1991 lub też w innym pojeździe tej marki był fabrycznie zamontowany silnik o oznaczeniu identyfikacyjnym [...] oraz, czy silniki koncernu FIAT do samochodów marki Fiat Ducato były kiedykolwiek montowane fabrycznie w pojazdach Isuzu Trooper 2,8 D. W odpowiedzi na powyższe spółka podała, iż władnym do udzielenia odpowiedzi na postawione zapytanie jest bezpośrednio producent pojazdów marki Isuzu z siedzibą w Japonii. Organ podał, że dążąc do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, dokonano ponadto sprawdzenia w bazach administracji celnej danych o odprawach pojazdów silnikowych, które to dane dotyczą wszystkich jednostek administracji celnej, a także danych z programu ewidencyjnego AUTO DOC, zawierającego dowody odpraw celnych pojazdów samochodowych dokonane na dokumentach DOC przez osoby fizyczne na obszarze całego kraju. W wyniku podjętych czynności nie stwierdzono odprawy celnej importowej samochodu wyposażonego w silnik o początkowych numerach ,,[...]..." ani też o numerach końcowych "... [...]".

Organ pierwszej instancji wskazał, że do dnia 30 kwietnia 2004 r. aktem prawnym normującym zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych, była ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, która utraciła moc z dniem 1 maja 2004 r. Domniemanie powstania długu celnego w wyniku nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny strona ujawniła przed wyżej wymienioną datą. Artykuł 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne stanowi, iż przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Stosownie zaś do postanowień art. 184 pkt 3 ustawy Kodeks celny, obowiązującej w dacie rozpatrywania niniejszej sprawy, towary niekrajowe mogą stać się przedmiotem zrzeczenia na rzecz Skarbu Państwa. W myśl art. 187 § 1 tejże ustawy, organ celny może wyrazić zgodę na zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa bez innych obciążeń niż należności celne przywozowe. Warunkiem koniecznym do wyrażenia zgody przez organ celny na zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa jest, aby towar, który jest przedmiotem zrzeczenia był towarem niekrajowym, o którym mowa w art. 3 § 1 pkt 19 Kodeksu celnego.

Instytucję zrzeczenia się towaru na rzecz Skarbu Państwa w szczegółowy sposób reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 października 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zniszczeniu towaru, zrzeczeniu na rzecz Skarbu Państwa oraz powrotnym wywozie (Dz. U. nr 92, poz. 1053 ze zm.). Zgodnie z treścią § 11 ust. 1 tegoż rozporządzenia właściciel towaru może zrzec się towaru na rzecz Skarbu Państwa za zgodą organu celnego. Organ pierwszej instancji podniósł, że samochód terenowy Isuzu Trooper o numerze nadwozia [...] zmontowany został z części, jego nadwozie zostało dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym zgodnie z obowiązującymi przepisami. Brak jednakże wiarygodnych dowodów uniemożliwia założenie, iż zamontowany w wyżej wymienionym pojeździe silnik [...] został wprowadzony na polski obszar celny z pomięciem obowiązujących przepisów, a co za tym idzie, że jest towarem niekrajowym. Okoliczność przerobienia numerów identyfikacyjnych nie wskazuje jednoznacznie na nielegalne wprowadzenie towaru na obszar kraju. Nie można bowiem wykluczyć w ocenie organu sytuacji zgodnego z prawem wprowadzenia silnika na polski obszar celny i późniejszej ingerencji w jego pole numerowe. Jeśli nawet doszło do nielegalnego wprowadzenia silnika, to jak podał organ celny nie jest w stanie tego faktu zweryfikować z powodu braku wiarygodnych danych. Podjęte przezeń działania mające na celu ustalenie pierwotnego numeru silnika nie przyniosły żadnych rezultatów. Niemożliwe okazało się również ustalenie miejsca i czasu sprowadzenia silnika z zagranicy oraz osoby, która tego dokonała, a tym samym potwierdzenie, czy formalności celne wobec towaru zostały uregulowane. Brak obligatoryjnego nakazu podawania cech identyfikacyjnych silnika w postaci jego numeru w zgłoszeniu celnym, czyni powyższe niemożliwym. W tej sytuacji w ocenie organu pierwszej instancji twierdzenie R. L., iż towar w postaci silnika o nieoryginalnym oznaczeniu identyfikacyjnym [...] zamontowany w pojeździe marki Isuzu Trooper został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, a tym samym twierdzenie, że jest towarem niekrajowym należy uznać za nieudowodnione. Tym samym towar w postaci spornego silnika nie spełnia wymogów o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa i dlatego żądanie strony nie może zostać uwzględnione.

W odwołaniu R. L. zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 106 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się pismo organu z dnia 25 maja 2005 r. numer [...], w którym wskazano, że badany silnik pochodzi z pojazdu wyprodukowanego przed 1990 rokiem. W tym kontekście twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, iż nieudowodnionym jest, że towar w postaci silnika o nieoryginalnym oznaczeniu identyfikacyjnym [...] zamontowany w pojeździe marki "Isuzu Trooper" został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny nie polega na prawdzie. W ocenie R. L. organ miał obowiązek w uzasadnieniu swej decyzji wskazać fabrykę w Polsce, w której produkowano silniki do Fiata Ducato przed 1990 rokiem. W aktach sprawy brak jest jednakże wystąpienia do zakładów macierzystych Fiata w Turynie, brak jest również wystąpienia z zapytaniem do zakładów Isuzu w Japonii, co zalecało polskie przedstawicielstwo Isuzu, brak jest także wystąpienia z zapytaniem do strony niemieckiej by potwierdzić istnienie tego silnika na terenie Niemiec.

W konkluzji R. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2005 r. nr [...], powołując się na treść art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 maca 2004 r. Prawo celne i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne oraz art. 187 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne. Zgodnie bowiem z dyspozycją zawartą w art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Ustosunkowując się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ podał, iż w sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, nie zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z treści art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne. Następnie organ odwoławczy wskazał, że warunkiem determinującym legalne – zgodne z obowiązującym prawem posiadanie czy też rozpowszechnianie towaru w kraju nie jest fakt wytworzenia tego wyrobu w Polsce. Okoliczność nie produkowania pojazdu marki Fiat Ducato oraz silników do tego samochodu w Polsce nie stanowi w ocenie organu przesłanki pozwalającej stwierdzić, iż towar w postaci silnika do Fiata Ducato o nieoryginalnym oznaczeniu indentyfikacyjnym [...] został nielegalnie wprowadzony do kraju. Istotnym dla potrzeb niniejszej sprawy jest bowiem kwestia związana z ustaleniem okoliczności wprowadzenia spornego towaru na polski obszar celny i stwierdzenie, czy przedmiotowy silnik spełnia zasadniczą przesłankę, o której stanowi art. 184 ustawy Kodeks celny (status celny towaru niekrajowego) i tym samym stwierdzenie o możliwości nadania takiemu towarowi przeznaczenia celnego w postaci zrzeczenia się towaru na rzecz Skarbu Państwa, stosownie do treści art. 184 pkt 3 ustawy Kodeks celny. W ocenie organu drugiej instancji działania, które zdaniem R. L. winien przeprowadzić Naczelnik Urzędu Celnego w S. nie wniosłyby do sprawy istotnej wiedzy potwierdzającej bądź negującej fakt legalnego wprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego silnika, a co z tym związane ustalenia statusu celnego tego towaru. Organ wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwalał na wydanie zaskarżonej decyzji. W materiale dowodowym trudno się bowiem doszukać takich dokumentów, które potwierdziłyby bezspornie i w sposób ewidentny, iż przedmiotowy silnik został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celne i w związku z powyższym spełnia przesłanki z art. 187 ustawy Kodeks celny. I tak z treści protokołu przesłuchania J. M., nabywającego silnik o nr identyfikacyjnym [...] wynika, iż towar ten został zakupiony na terenie Niemiec w 1995 r., z dokumentu w postaci dowodu odprawy celnej wynika zaś jednoznacznie, iż silnik ten zgłoszony został następnie przez J. M. do odprawy celnej wg dowodu odprawy celnej Nr [...] w dniu 24 listopada 1995 r. Z kolei z treści postanowienia Prokuratury Rejonowej we W. z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt [...] bezsprzecznie wynika, iż umorzone zostało śledztwo w sprawie oszustwa w dniu 17 stycznia 2004 r. we W. podczas transakcji kupna - sprzedaży samochodu marki "Isuzu Trooper" 2,8 D o nr rej. [...] wobec braku znamion czynu zabronionego oraz w sprawie podrobienia znaków identyfikacyjnych silnika ww. pojazdu w okresie od 24 listopada 1995 r. do 17 stycznia 2004 r. w nieustalonym miejscu wobec niewykrycia sprawcy czynu. Organ odwoławczy podał, iż R. L. wskazał w piśmie z dnia 26 listopada 2005 r., iż dokument w postaci dowodu odprawy celnej z dnia 24 listopada 1995 r. odnosi się do silnika o nr [...] i ten silnik z tym numerem posiada pojemność 2772 cm³, dane takie widnieją także w polskim dowodzie rejestracyjnym jak i w niemieckim dokumencie Fahrzeugbrief o nr [...], zaś silnik od samochodu Fiat Ducato jest o pojemności 2500 cm³. Organ wskazał, iż ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci Fahrzeugbriefu o nr [...], dowodu rejestracyjnego wystawionego dla pojazdu marki Isuzu Trooper na właściciela J. M. oraz Polisy Ubezpieczeniowej OC Serii [...] wystawionej w dniu 3 czerwca 2004 r. dla przedmiotowego pojazdu bezsprzecznie wynika pojemność silnika - 2772 cm³. Trudno jednakże doszukać się dokumentu potwierdzającego, iż silnik od samochodu Fiat Ducato jest o pojemności 2500 cm³. Przeprowadzone zaś przez organ celny pierwszej instancji dodatkowe czynności mające na celu ustalenie faktu nielegalnego wprowadzenia przedmiotowego silnika na polski obszar celny - jak twierdzi sama strona - tego faktu nie potwierdziły. W tej sytuacji zarzut strony o naruszeniu art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa uznać należy za niezasadny. Organ odwoławczy podniósł, iż w myśl art. 187 Ordynacji podatkowej zasadą jest przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe, jednakże orzecznictwo uznaje, że obowiązek organu celnego w zakresie przeprowadzenia dowodów nie jest nieograniczony i bezwzględny, a strona powinna przyczyniać się do gromadzenia dowodów. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy nie potwierdził faktu nielegalnego wprowadzenia silnika na polski obszar celny, strona zaś twierdząc, iż silnik ten pochodzi z przemytu nie poparła swojej tezy żadnym potwierdzającym ten fakt dowodem. W związku z powyższym uzasadnionym jest uznanie, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do zastosowania trybu postępowania określonego w art. 178 ustawy Kodeks celny i orzeczenia przepadku silnika na rzecz Skarbu Państwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, iż błędna jest interpretacja art. 187 § 1 ustawy Kodeks Celny dokonana przez organ celny. W ocenie skarżącego należało wskazać fabrykę produkującą silniki Fiata Ducato w Polsce, gdyż silnik od Fiata Ducato ma pojemność 2500 cm³, a Dyrektor Izby Celnej nie poczynił żadnych ustaleń w tej kwestii, nie badał sprawy na okoliczność zwrócenia się do niemieckiej strony celem potwierdzenia istnienia przedmiotowego silnika na terenie Niemiec. Nie zwracano się też do zakładów macierzystych Isuzu w Japonii. Skarżący podkreślił, że to urząd jest dla obywatela a nie obywatel dla urzędu i na organach spoczywa obowiązek udowodnienia, iż nie ma racji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zwrócić należy w pierwszym rzędzie uwagę na to, że sprawa niniejsza rozstrzygana była przez organy celne po dacie akcesji Polski do Unii Europejskiej, czyli po 1 maja 2004r. Od daty tej podstawowym aktem prawnym znajdującym zastosowanie w sprawach celnych jest rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny - (OJL 302, 1992 r.) – zwane dalej Wspólnotowym Kodeksem Celnym lub w skrócie WKC. Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (D.U. 04 nr 64 poz. 668) wprowadzona w życie ustawą - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623 ze zm.) zawiera jedynie regulacje uzupełniające w stosunku do prawa wspólnotowego. Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne określa jedyny wyjątek od zasady bezpośredniego stosowania nowego prawa – prawa wspólnotowego, a mianowicie w myśl jej art. 26 przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Zatem wśród spraw rozpatrywanych przez polskie organy celne po 1 maja 2004r. poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.). może być stosowana jedynie w odniesieniu do spraw dotyczących długu celnego – jeśli data jego powstania poprzedzała datę akcesji Polski do Unii Europejskiej.

Organy celne obu instancji, rozpatrując niniejszą sprawę zastosowały przepisy Kodeksu celnego z 1997r. powołując się na treść przepisu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623 ze zm.), a zatem uznając, że sprawa dotyczy długu celnego.

Założenie to uznać jednak należy za błędne. Za sprawy dotyczące długu celnego uznawać bowiem należy, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę jedynie sprawy, których przedmiotem jest istnienie lub wysokość długu celnego. W sprawie niniejszej organy celne zajmowały się wnioskiem skarżącego o nadanie przedmiotowi (silnikowi samochodowemu) szczególnego przeznaczenia celnego – zrzeczenia się towaru na rzecz Skarbu Państwa (art. 182 WKC). Zwrócić należy uwagę na to, że kwestie dotyczące długu celnego regulowane są przepisami Działu VII (art. 189 – 242) Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC). Ich odrębność wynika zatem również z systematyki obowiązującego aktu prawnego. Podobnie zresztą w Kodeksie celnym z 1997r. przepisy dotyczące długu celnego zawarte były w odrębnej jednostce redakcyjnej – tytule VII zaś przeznaczenia celnego towaru dotyczyły przepisy tytułu IV.

Skoro zatem przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez organy celne nie była kwestia długu celnego, lecz zrzeczenie się towaru w postaci silnika spalinowego diesel o nr [...] od pojazdu marki Fiat Ducato to uznać należało, że organy celne obu instancji naruszyły przepis art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sprawa winna być bowiem rozpoznana w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy dotyczące zrzeczenia się towaru, czyli przepisy Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE.L.92.302.1), ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu postępowania przy zniszczeniu towaru i zrzeczeniu się towaru na rzecz Skarbu Państwa (Dz. U. nr 167, poz. 1748 ze zm.).

Organy administracji ponownie rozpoznające sprawę w oparciu o przywołane wyżej przepisy powinny mieć na uwadze treść przepisów art. 187, 188 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.). Analizując okoliczności związane z wprowadzeniem na polski obszar celny silnika samochodowego objętego wnioskiem nie sposób bowiem pominąć tego, że "przebite" w miejsce fabrycznych numery silnika lub nadwozia samochodowego nie identyfikują w istocie pojazdu samochodowego, ani jego elementów. Szczegółowego wyjaśnienia, w trybie postępowania dowodowego w pełni odpowiadającego przepisom ustawy Ordynacja podatkowa wymagałoby zatem to, czy silnik, który został sprowadzony w 1995r. i którego odprawy celnej dokonano jest w istocie tym samym silnikiem, który nabył w samochodzie skarżący. Nie jest zatem dopuszczalne poprzestanie przez organ celny na konstatacji, że jeden z uczestników obrotu – D. S. nie ustosunkował się do wezwania o wyjaśnienia skierowane do niego przez organ I instancji, czy też odebranie pisemnego oświadczenia od J. M. Przesłuchanie w charakterze świadków w trybie art.190 i 196 Ordynacji podatkowej zarówno osoby nazwisko której widnieje na kopii dowodu odprawy celnej znajdującej się w aktach administracyjnych oraz pozostałych osób uczestniczących w obrocie spornym silnikiem będzie niezbędne dla ustalenia statusu celnego tego towaru. W przypadku stwierdzenia tożsamości przedmiotu nabytego przez stronę skarżącą i przedmiotu odprawionego w 1995r. rozważenia wymagać powinna kwestia możliwości wzruszenia prawnych skutków odprawy celnej tego towaru (o nieautentycznych oznaczeniach identyfikujących), a w przypadku braku możliwości takiego wzruszenia wydana przez organy celne decyzja administracyjna powinna zawierać szczegółową analizę istniejących przeszkód prawnych. Zresztą kontrola faktycznego istnienia dokumentu – dowodu odprawy celnej, którego kserokopia jedynie znajduje się w aktach, powinna nastąpić w oparciu o ewentualne zapisy w rejestrach prowadzonych przez organy celne oraz w oparciu o dokumenty, które mogą pozostawać w aktach administracyjnych pierwszej na terenie Polski rejestracji samochodu kupionego przez skarżącego. Rozstrzygnięcie sprawy wymagać będzie zatem wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poddania go ocenie, prowadzącej do jednoznacznego określenia statusu celnego towaru – który jest również w świetle aktualnie obowiązujących przepisów okolicznością istotną dla oceny zasadności wniosku skarżącego.

W tym stanie sprawy stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego – art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.