Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 416/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ART. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 76 ust. 7, art. 10 ust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia świadczeń przyznanych na rozpoczęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy, działając z upoważnienia Starosty, wypowiedział T.C. umowę o udzielenie jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej wzywając jednocześnie do zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego wezwania, kwoty [...] zł, obejmującej należność główną w wys. [...] zł i odsetki ustawowe wynoszące [...] zł.

W wyniku ugody zawartej przed Sądem Rejonowym dnia

[...] r. T.C. oraz W.L. (poręczyciel) zobowiązali się zapłacić solidarnie na rzecz Powiatu kwotę [...] zł, obejmującą należność główną w wysokości [...] zł, koszty sądowe [...] zł i odsetki ustawowe.

W dniu [...] r. T.C. zwrócił się do Starosty z prośbą o umorzenie pozostałej do spłaty należności tytułem zwrotu środków przyznanych na rozpoczęcie działalności gospodarczej wraz z odsetkami, wskazując, że spłacił już znaczną część, którą regularnie przekazuje w ratach do

[...]. dnia każdego miesiąca. Prośbę swą uzasadnił tym, że mimo niesprzyjających warunków, prowadzi działalność gospodarczą, w dużej części związaną z założeniami określonymi podczas wnioskowania o przyznanie środków na jej rozpoczęcie. Podczas [...] lat jej prowadzenia uległa ona modyfikacji oraz rozszerzeniu, a obecnie, w celu nadążenia za potrzebami rynku, planuje jej kolejne rozszerzenie. Prowadzona działalność jest jedynym źródłem utrzymania jego i całej rodziny, a koszt comiesięcznej spłaty stanowi duże obciążenie, zważywszy dodatkowo na rosnące koszty utrzymania, wzrost składek ubezpieczeniowych oraz rosnące koszty towarów i usług planowane w nadchodzącym roku.

Wniosek T.C. został poddany opiniowaniu przez Powiatową Radę Zatrudnienia, która uchwałą nr [...]r., pozytywnie zaopiniowała wniosek T.C. o umorzenie kwoty [...] zł. Za podjęciem uchwały głosowały [...]osoby, [...] osoby były przeciw, a [...] osoby wstrzymały się od głosu.

Decyzją z dnia [...], Starosta powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), odmówił umorzenia należności w wysokości [...] zł, stanowiącej jednorazowe środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej wraz z odsetkami oraz kosztami sądowymi.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z przedmiotowym wnioskiem pismem z dnia [...] r. T.C. został wezwany do złożenia oświadczenia oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną i rodzinną w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma.

W odpowiedzi wnioskodawca złożył oświadczenie o sytuacji materialnej i osobistej

z którego wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód netto wynosi [...] zł, otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie miesięcznej [...] zł. Stałe wydatki miesięczne, tj. opłata za lokal, opłata za media oraz obowiązek alimentacyjny, wynoszą [...] zł. Małżonka nie pracuje, ponieważ zajmuje się dziećmi. Gospodarstwo domowe składa się z czterech osób. Dochód miesięczny po odliczeniu wydatków wynosi [...] zł. Dochód miesięczny na [...]. członka rodziny wynosi [...] zł. Organ stwierdził, że swojej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawca nie potwierdził dokumentami, pomimo zobowiązania w tym zakresie.

Następnie organ I instancji, powołując się na treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyjaśnił, że z cytowanego przepisu wynika, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ww. ustawy nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu przyznanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek powoduje, że Starosta uzyskuje uprawnienie do umorzenia należności. Użycie w tym przepisie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że mamy do czynienia z tzw. decyzją uznaniową. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku zaistnienia jednej lub kilku ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia, w jeden, określony sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań, tj. umorzyć należność albo odmówić umorzenia, po uprzednim zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. Umorzenie należności niezgodnie z przepisami prawa stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - Dz. U. z 2005r. Nr 14, poz. 114 ze zm.).

Zdaniem organu, nie została wykazana przez wnioskodawcę okoliczność, że rzeczywiście miesięczna opłata za lokal wynosi [...] zł oraz że opłata za energię i wodę wynosi średnio, miesięcznie [...] zł. Niewykluczone więc, że we wskazanej kwocie [...] zł mieszczą się wydatki, których nie można zaliczyć do kategorii "niezbędnych środków utrzymania" (np. koszt Internetu, telewizji cyfrowej). Nadto, wnioskodawca wskazał, że wydatkuje miesięcznie [...] zł z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Nie przedłożył jednak dokumentów z których wynikałby obowiązek uiszczania alimentów na osobę uprawnioną w takiej wysokości. Poza tym, rozpatrując wniosek, organ dokonał porównania sytuacji majątkowej i osobistej z dnia zawierania ugody sądowej z deklarowaną, obecną sytuacją majątkową i osobistą. W swoim wniosku o zawarcie ugody sądowej wnioskodawca wskazał, że jest w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej, że musiał zawiesić działalność gospodarczą, że z uwagi na urodziny drugiego dziecka żona nie może podjąć zatrudnienia. Ponadto spłaca kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich na zakup mieszkania. Pomimo jednak tak przedstawionej sytuacji osobistej ocenił, że jest w stanie spłacać zadłużenie po [...] zł miesięcznie, a ostatecznie po [...] zł, co znalazło odzwierciedlenie w zawartej ugodzie sądowej. Obecnie wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, planuje rozszerzenie tej działalności, żona może podjąć zatrudnienie, ponieważ dziecko, które się urodziło, w okresie poprzedzającym podpisanie ugody sądowej, osiągnęło wiek przedszkolny. Uprawnione jest więc twierdzenie, w ocenie organu, że aktualna sytuacja materialna i osobista jest korzystniejsza niż w dacie podpisywania ugody sądowej. Nie może ujść uwadze fakt, że zobowiązany dobrowolnie przyjął na siebie spłatę należności po [...] zł miesięcznie. Ponadto, organ podkreślił, że składając wniosek o umorzenie należności strona nie powoływała się na okoliczność, że spłata należności pozbawi rodzinę niezbędnych środków utrzymania. Uzasadniony jest zatem wniosek, że kontynuując spłatę zadłużenia sytuacja taka nie będzie miała miejsca. Tymczasem trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej i wzrost kosztów z tym związanych nie stanowią przesłanki do umorzenia zadłużenia.

Organ wyjaśnił, że przy podejmowaniu decyzji wziął także pod uwagę okoliczność, że obowiązek zwrotu otrzymanych środków publicznych powstał wskutek okoliczności przez wnioskodawcę zawinionych. Co istotne, za otrzymane środki wnioskodawca zakupił samochód osobowy marki [...] o wartości [...] zł, który następnie został sprzedany. Nie ulega wątpliwości, że środki uzyskane z jego sprzedaży winny zostać przeznaczone na spłatę zadłużenia względem Powiatu. Pod uwagę również został wzięty fakt, że sytuacja materialna strony w każdej chwili może się poprawić. Żona może w każdej chwili podjąć zatrudnienie. Z dokumentów które posiada Powiatowy Urząd Pracy wynika, że Z.C. ma wykształcenie średnie ogólnokształcące oraz że posiada doświadczenie zawodowe jako dziennikarz, nauczyciel języka angielskiego oraz pracownik biurowy. Mając na uwadze bogate doświadczenie zawodowe małżonki oraz to, że zna język angielski w stopniu biegłym, nie powinna mieć problemu ze znalezieniem pracy na rynku [...]. Ponadto dzieci, które są wieku [...] i [...] lat, mogą uczęszczać do przedszkola lub szkoły.

Organ podał następnie, że na mocy ugody sądowej do spłaty zadłużenia zobowiązał się również poręczyciel W.L., który posiada stałe źródło dochodu gwarantujące spłatę zadłużenia. W takiej sytuacji nie leży w interesie wierzyciela umorzenie zaległości, a niewątpliwie, przy podejmowaniu decyzji w tym zakresie organ powinien kierować się nie tylko interesem dłużnika, ale również interesem wierzyciela.

T.C. złożył od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż pominięta została jego bardzo trudna sytuacja materialna i finansowa. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji odmownej w sytuacji zaistnienia przesłanek do wydania decyzji umarzającej należności oraz pominięcie słusznego interesu obywateli. T.C. nie zgodził się z organem, że żona mogłaby podjąć zatrudnienie, ponieważ zajmuję się dziećmi, co zmniejsza koszty utrzymania rodziny, a pójście do przedszkola nie rozwiąże problemu, bo choć jest ono publiczne to jest też płatne. Ponadto, wzrosło bezrobocie, co przełożyło się na brak ofert pracy z Urzędu Pracy. Poza tym żona pracując nawet na pełnym etacie w zasadzie za wynagrodzenie opłacałaby tylko przedszkole i opiekunkę. W ocenie skarżącego, organ nie przeanalizował w całości jego możliwości płatniczych, sytuacji materialnej i rodzinnej.

Pismem z dnia [...] r. Wojewoda zwrócił się do T.C. o przedłożenie:

1) informacji o wysokości osiąganego przychodu,

2) kopii dokumentów potwierdzających obowiązek alimentacyjny w wysokości [...] zł,

3) kopię dowodu opłaty za lokal w wys. [...] zł,

4) kopię dowodu sprzedaży samochodu na kwotę [...] zł.

W odpowiedzi na ww. pismo T.C. przedstawił wszystkie żądane dokumenty wyjaśniając dodatkowo, że kwotę uzyskaną ze sprzedaży samochodu w całości przeznaczył na pierwsze raty zobowiązań wobec Powiatowego Urzędu Pracy. Ponadto wskazał, że istnieje poważny problem ze zdrowiem młodszego, [...] letniego syna, który nie chodzi jeszcze do przedszkola. Syn wymaga terapii i leczenia. Podejrzewano u niego autyzm, co wymagało wizyty u psychiatry w [...] oraz specjalistycznego badania w poradni w [...]. Sam koszt wizyt u specjalistów wyniósł [...] zł, nie licząc kosztów dojazdu i noclegu, co łącznie wyniosło ok. [...] zł. Zalecono terapię, która po roku czasu nie przyniosła efektów. Syn nadal nie mówi, ma problemy z harmonijnym rozwojem i wzrostem. Prawdopodobnie konieczne będzie leczenie z neurologopedą, jednak koszt takiego turnusu to ok. [...] zł. T.C. wyjaśnił, że na taki wydatek ich nie stać, jednak jako rodzice stoją przed przymusem skorzystania z tego leczenia i znalezienia na to środków. Podczas wykonywania ostatnich badań syna pojawił się kolejny problem związany z podejrzeniem niedoczynności tarczycy. W związku z tym ma być podjęte leczenie w specjalistycznej klinice w [...], co z uwagi na wiek dziecka, będzie wymagało wizyty w klinice także rodzica. To też wpłynie na możliwości zarobkowe, bowiem równocześnie trzeba będzie zaopiekować się drugim synem.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda przedstawił prawne uwarunkowania związane z możliwością umarzania należności, a następnie wskazał,

że skarżący uzyskał w roku [...] dochód w kwocie [...] zł, świadczenie z tytułu przyznanego zasiłku rodzinnego wynosi [...] zł, stałe wydatki miesięczne wynoszą: opłata za lokal [...] zł plus opłaty za dostarczane media - średnio [...] zł, koszt uczęszczania dziecka B.C. do przedszkola [...] zł, obowiązek alimentacyjny [...] zł. Współmałżonka Z.C. jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w PUP. Ponadto, dokonywane były wpłaty na konto Powiatowego Urzędu Pracy z tytułu ciążącego na skarżącym zobowiązania.

Zdaniem organu II instancji, mimo, iż miesięczny dochód skarżącego na

[...] osobową rodzinę wynosi ok. [...] zł, to nie uniemożliwia mu to spłaty całości zadłużenia i nie daje podstaw do umorzenia świadczenia z Funduszu Pracy. Obecna sytuacja finansowa skarżącego, niewątpliwie trudna, nie jest bowiem tożsama

z nieściągalnością w ogóle należnego świadczenia. Instytucja umorzenia należności jest nadzwyczajną formą spłaty zobowiązania i może być stosowana w wyjątkowych okolicznościach. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że strona dysponuje środkami finansowymi na spłatę zadłużenia, jeśli nie jednorazowo, to ratalnie,

co zresztą czyni, jak to zauważono wyżej na podstawie dowodów wpłat. Wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 wskazuje ponadto, iż instytucja umorzenia należności winna być stosowana wyjątkowo i nawet przy spełnieniu którejkolwiek z przesłanek umożliwiających umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, zależy jedynie od uznania organu.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący podejmując działalność gospodarczą i starając się o środki publiczne musiał mieć świadomość następstw braku wywiązania się z przyjętych na siebie obowiązków, zaś na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek dbałości o finanse publiczne, w szczególności o interes wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, do odzyskania należnych mu kwot. Ponadto, T.C. winien mieć na uwadze to, że sytuacja ta nie powstała z winy organu zatrudnienia. Trudno przyjąć też za zarzut pominięcia słusznego interesu obywateli każdorazowo sytuację, w której niepowodzenie, czy też nieuzyskiwanie dochodów z tytułu prowadzonej działalności skutkować miałoby za każdym razem tym, iż organy administracyjne, czy też inne instytucje (np. banki) umarzałyby kwoty, których osoby te - ze względu na swą sytuację bytową - nie są w stanie spłacić.

Wojewoda podkreślił, że nawet czasowy brak środków finansowych jak też i trudna sytuacja materialna nie oznacza całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego i nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla umorzenia należności powstałych w związku z nienależnie pobranym świadczeniem, tym bardziej, że strona prowadzi działalność gospodarczą, zamierza ją rozszerzyć (jak podawała w swoich pismach do PUP), co rokuje systematyczne uzyskiwanie dochodów i możliwość uregulowania należności.

Zdaniem organu, nie zachodzi przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 4

ww. ustawy, albowiem skarżący uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i z tego tytułu może być prowadzona egzekucja. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie zachodzi też przesłanka, o której mowa

w cyt. wyżej art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy, gdyż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję prowadzi się z różnych, wymienionych w ustawie, składników majątkowych i w takiej wysokości, aby nie pozbawiać dłużnika niezbędnych środków utrzymania. Nie zaistniała także przesłanka określona w punkcie 1 artykułu 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, gdyż jak to już wcześniej podano skarżący prowadzi działalność gospodarczą i posiada majątek, który stanowi podstawowy składnik działalności gospodarczej, z którego można dochodzić należności.

Zdaniem organu II instancji, co do zasady, nie wywiązanie się z postanowień umowy jaką zawarł odwołujący się ze Starostą na otrzymanie jednorazowych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, nie powinno obciążać społeczeństwa i jak chce strona, uzasadniać umorzenia należności. Należy podkreślić, że środki publiczne, jakie otrzymał do dyspozycji przeznaczone były na zwalczanie bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Uszczuplenie tych środków utrudnia zatem zadania państwa w realizacji powyższych celów, z kolei zwrot należnego świadczenia umożliwi kolejne wykorzystanie tej kwoty na pomoc zarejestrowanym w PUP osobom bezrobotnym.

Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia podjęta w toku postępowania, nie determinuje kierunku rozstrzygania.

T.C. zaskarżył opisaną wyżej decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie:

- prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 77 § 1 Kpa, tj. wydanie decyzji na podstawie nierzetelnie zabranego i niewłaściwie ocenionego materiału dowodowego i brak odniesienia się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji I instancji,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i nie umorzenie kwoty pobranego świadczenia.

Zdaniem skarżącego, w przedmiotowym stanie faktycznym, zachodzą przesłanki wymienione w art. 76 ust 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód ok. [...] złotych miesięcznie. Nadto, rodzina otrzymuje zasiłek z MOPS w kwocie [...] złotych miesięcznie. Jest jedynym żywicielem rodziny. Żona nie pracuje. Zajmuje się dziećmi - młodszy syn K. nie chodzi jeszcze do przedszkola. W [...] r. rozpoznano u niego podejrzenie autyzmu dziecięcego. Konieczne były wizyty u psychiatry w [...] oraz w poradni specjalistycznej w [...]. Z uwagi na obecny system finansowania NFZ (a w zasadzie jego brak i terminy na wiele odległych miesięcy) musiał ponosić koszty leczenia syna. Dodatkowo syn K. musi uczęszczać na zajęcia do logopedy. Najprawdopodobniej, z uwagi na nieznaczne postępy, mimo terapii, konieczne będzie odbycie z małoletnim turnusu rehabilitacyjnego, którego koszt to [...] zł + nocleg i wyżywienie. We [...] r., jeśli terapeuci tak zadecydują, małoletni syn K. będzie mógł iść do przedszkola. Do tego czasu żona nie może podjąć zatrudnienia. Syn B. uczęszcza do przedszkola. Opłata miesięczna to ok. [...] zł. Starszy syn B. także ma kłopoty zdrowotne, ma wadę wzroku - nadwzroczność. Z tego powodu musi odbywać częste wizyty u okulisty, wymieniać szkła w okularach. Dodatkowo musi także uczęszczać na zajęcia logopedyczne.

W ocenie skarżącego, zarówno organ I jak i II instancji pominął w całości kwestię utrzymania rodziny przez skarżącego. W uzasadnieniach obydwu decyzji "podliczono" dochody skarżącego oraz comiesięczne wydatki, ale nie ujęto w ogóle wydatków ponoszonych na leczenie dzieci. Owszem nie są one stałe, gdyż lekarze decydują kiedy mają się odbyć wizyty, niemniej są to wydatki rzędu kilkuset złotych miesięcznie. Nieprawidłowo uśredniono także wydatki na comiesięczne media, bowiem razem z czynszem jest to wydatek rzędu [...] zł. Egzekucja należności z pobranego świadczenia pozbawi rodzinę niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem skarżącego, należy mieć także na uwadze treść uchwały nr [...] Powiatowej Rady Zatrudnienia opiniującej pozytywnie jego wniosek o umorzenie należności. Dlatego też skarga ma usprawiedliwioną podstawę i zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. T.C. podtrzymał skargę i oświadczył, że w obecnej chwili uzyskuje dochód w wys. [...] zł miesięcznie. Na dzień dzisiejszy u młodszego syna K. potwierdzony został autyzm dziecięcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Przedmiotem skargi a tym samym kontroli Sądu stała się decyzja wydana w sprawie umorzenia środków przyznanych bezrobotnemu wówczas T.C. przez Starostę, w drodze umowy, na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej a których zwrotu, w związku

z wypowiedzeniem tejże umowy, zażądał Starosta wraz z odsetkami i kosztami sądowymi, których do spłaty pozostało skarżącemu ok. [...] zł.

Podstawowym przepisem prawnym, który określa przesłanki orzekania o ewentualnym umorzeniu tego rodzaju należności jest art. 76 ust. 7 ustawy z dnia

20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy. Przepis ten stanowi, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków

w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1

pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Decyzja orzekająca o umorzeniu należności jest niewątpliwie decyzją uznaniową. Taki charakter decyzji, w szczególności jeżeli jest ona negatywna dla podmiotu wnioskującego, stawia przed organem orzekającym szczególne wymogi, które dotyczą sposobu przedstawienia motywów podjętego rozstrzygnięcia. Zaprezentowane przez organ stanowisko musi uwzględniać wszystkie argumenty, które podnosiła strona wnosząc o umorzenie świadczenia. W przeciwnym wypadku organ naraża się na uzasadniony zarzut naruszenia obowiązków związanych z ustaleniem stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) i nieodniesienia się do okoliczności wskazywanych przez stronę (art. 107 § 3 k.p.a.). Rolą sądu kontrolującego legalność prawną takiej ostatecznej decyzji administracyjnej jest natomiast dokonanie oceny, czy podejmując rozstrzygnięcie organ rozważył wszystkie istotne w sprawie okoliczności w należycie ustalonym stanie faktycznym sprawy, przy prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisach prawa materialnego i procesowego. Sąd nie może w tym zakresie zastępować organu administracji przejmując orzeczniczą rolę procesową organu administracji publicznej.

Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat spełnienia ww. warunków Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa procesowego w sposób mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do wniosku takiego doprowadziło stwierdzenie, że Wojewoda przy ocenie sytuacji życiowej skarżącego i pozostających na jego wyłącznym utrzymaniu członków rodziny, nie odniósł się w pełni do tych wszystkich okoliczności, które T.C. podnosił w toku postępowania, a w szczególności w postępowaniu odwoławczym - w piśmie z dnia [...] r. W piśmie tym skarżący przedstawił wyjaśnienia będące m.in. realizację oczekiwania Wojewody wyrażonego w piśmie z dnia [...] r., o przedłożenie przez T.C. dokumentów potwierdzających jego bardzo trudną sytuację finansową. Do pisma tego skarżący dołączył umowę kupna-sprzedaży samochodu oświadczając, że uzyskaną kwotę [...] zł przeznaczył na pierwsze miesięczne raty zobowiązań wobec Powiatowego Urzędu Pracy, kopie dokumentów potwierdzających koszty wynajmu i eksploatacji mieszkania, informację o wysokości osiąganego przychodu (zeznanie za rok podatkowy [...]), kopię wyroku z dnia [...] r. o podwyższeniu alimentów na rzecz M.C. do [...] zł miesięcznie, kopie dowodów wpłat tyt. wydatków o charakterze medycznym, wynikające ze stanu zdrowia dzieci.

W wyjaśnieniach swych z dnia [...] r., na stronie 2, T.C. przedstawił problemy zdrowotne, które dotykają dwóch jego synów,

w szczególności te dotyczące młodszego, [...] letniego K. W opisie tym T.C. wskazał, że dziecko to posiada zdiagnozowane problemy, głównie dotyczące mowy oraz harmonijnego rozwoju i wzrostu, co będzie się wiązało

z koniecznością leczenia z neurologopedą. Ponadto, u syna tego istnieje również podejrzenie niedoczynności tarczycy. Okoliczności te już obecnie i najprawdopodobniej w przyszłości, dalej będą generować dodatkowe koszty związane z zapewnieniem mu należytej opieki, rehabilitacji, leczenia i wsparcia. Na dowód powołanych problemów zdrowotnych T.C. przedłożył dokumenty, w tym m.in. opinię pedagogiczną z dnia [...] r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ podejmując rozstrzygniecie w sprawie wziął pod uwagę również przedstawioną sytuację zdrowotną członków rodziny zainteresowanego, w tym ponoszone już obecnie wydatki związane ze leczeniem i rehabilitacją dzieci. To uchybienie, w ocenie Sądu, mogło mieć istotne znaczenie na zajęcie przez organ stanowiska w sprawie.

Dodatkowo uwagę zwraca również fakt, że mając na względzie wysokość ustalonych przez organ dochodów rodziny skarżącego na poziomie ok. [...] zł miesięcznie oraz udokumentowanych ostatecznie przez T.C. wydatków (za lokal [...] zł, media ok. [...], przedszkole [...]), płaconych alimentów

(w wys. [...] zł), oraz regularnym spłacaniu należności w ratach, wynikających

z zawartej przed sądem ugody, po [...] zł miesięcznie, pozostaje do dyspozycji

4-osobowej rodziny kwota ok. [...] zł. Jeżeli przyjąć, jak uczynił do organ odwoławczy, takie zestawienie dochodów i wydatków rodziny skarżącego i przyrównać sytuację dochodową tej rodziny z kryterium dochodowym określonym w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), to okazałoby się, że odejmując kwotę płaconych alimentów na rzecz córki skarżącego w wys. 400 zł (art. 8 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy), pozostałaby kwota bliska poziomowi kryterium dochodowego, uzasadniającego wsparcie rodziny skarżącego środkami z ośrodka pomocy społecznej. Spostrzeżenie to wydaje się o tyle uzasadnione, iż nakazuje mieć na uwadze również to, że co prawda T.C. niezgodnie z umową przeznaczył przyznane mu środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej, ale przynajmniej w znacznej części pozwoliły mu one podjąć i prowadzić, jak widać z pozytywnym efektem, własną działalność gospodarczą, z której samodzielnie utrzymuje 4-osobową rodzinę. Tym samym wydaje się, że cel przyznanego wsparcia w pewien sposób został osiągnięty, a budżet państwa nie jest obciążany wydatkami związanymi z koniecznością zapewnienia członkom rodziny skarżącego podstawowych środków na egzystencję. Wykorzystana przez skarżącego możliwość zarobkowania zaspokaja również, przynajmniej w części, potrzeby jego trzeciego dziecka (córki), której przekazuje należne jej alimenty.

W tym kontekście uwagi organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o możliwym do przeprowadzenia postępowaniu egzekucyjnym z majątku i dochodów skarżącego zdają się nie dostrzegać skutków jakie mogłoby spowodować takie działanie, wątpliwe pod względem jego efektywności ale i sytuacji w jakiej znalazłyby się, będące na całkowitym utrzymaniu T.C. dzieci i małżonka, wraz z nim samym oraz utrzymywana częściowo z alimentów córka.

W ocenie Sądu, Wojewoda nie odniósł się w pełni do sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego i przedstawionych przezeń wyjaśnień oraz nie rozważył tej sytuacji należycie przez pryzmat przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda winien również ocenić nie tylko możliwości całkowitego umorzenia należności lub odsetek, ale również odstąpienia od nich chociażby w części, co być może również pozwoliłoby skarżącemu na dostrzeżenie bliższej perspektywy ich uregulowania albo podjęcie starań do uzgodnienia z wierzycielem czasowego zmniejszenia wysokości rat.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

co uzasadniało uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).