Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1139/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98, art. 98a ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: art. 190 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 176 poz 1190
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw -tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16 ust. 2a
journal: Dz.U. 2011 nr 21 poz 113
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...]nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. wezwał Radę Gminy K. do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, A.B.

Przewodniczący Rady Gminy K. poinformował, że na posiedzeniu w dniu 8 września 2014 r. Rada zdecydowała jednogłośnie, że nie widzi potrzeby kolejnego głosowania, bowiem już raz w czerwcu 2014 r. nie podjęła uchwały w tej sprawie.

Po bezskuteczności wezwania i po upływie terminu 30 dni na podjęcie stosownej uchwały przez Radę Gminy K., Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 22 września 2014 r. poinformował Ministra Administracji i Cyfryzacji w Warszawie o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego.

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] r., Nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa o samorządzie gminnym") w związku z art. 16 ust. 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 113, z późn. zm.), stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy K. A.B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zauważył, że z informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że wobec A.B., radnego Rady Gminy K., został wydany wyrok warunkowo umarzający postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 176, poz. 1190 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "Ordynacja wyborcza") jedną z przyczyn wygaśnięcia mandatu radnego jest utrata prawa wybieralności lub brak tego prawa w dniu wyborów. Z kolei art. 7 ust. 2 pkt 2 tego aktu stanowi, że nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynika natomiast, iż Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] warunkowo umorzył postępowanie prowadzone wobec A.B. w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, uregulowanego w art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "Kodeks karny") oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Wyrok ten uprawomocnił się dnia 21 czerwca 2013 r. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II OSK 713/09 (publ. Lex nr 555888), stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa, z momentem wystąpienia utraty prawa wybieralności. Okoliczność ta (utrata prawa wybieralności) w przypadku radnego B. wystąpiła z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w C. Zarządzenie zastępcze ma w tej sprawie charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ono jedynie w sposób władczy, jednostronny i autorytatywny, że skutek prawny wygaśnięcia mandatu radnego z powodu utraty przez niego prawa wybieralności nastąpił z mocy prawa z dniem 21 czerwca 2013 r. Dodać również należy, że pomimo faktu, że w przedmiotowej sprawie okres próby upłynął w dniu 21 czerwca 2014 r., to zgodnie z art. 68 § 4 Kodeksu karnego sąd może podjąć warunkowo umorzone postępowanie w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Stosowanie powyższych przepisów w sprawie radnego A.B. powinno uwzględniać również regulację ustawy z dnia 24 maja 2000 o Krajowym Rejestrze Karnym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 654 z późn. zm.), której art. 14 ust. 1 a pozwala na usunięcie z Rejestru informacji o warunkowym umorzeniu postępowania dopiero po upływie terminu określonego w art. 68 § 4 Kodeksie karnym. Konieczność stosowania w przedmiotowej sprawie przywołanego na wstępie art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wynika z treści art. 16 ust. 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy, który został dodany do tego aktu w drodze nowelizacji z dnia 12 października 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 1399). Celem tej nowelizacji było wykonanie obowiązku dostosowania przepisów ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. o sygn. akt K 9/11, mocą którego Trybunał wyeliminował z porządku prawnego niezgodny z Konstytucją RP ust. 1 i 2 art. 16 ww. ustawy, co z kolei spowodowało wątpliwość odnośnie możliwości stosowania do rad i radnych wybranych w 2010 r. przepisów dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 16 lipca 1998r. - Ordynacja wyborcza. Kwestia ta została rozstrzygnięta właśnie w wyniku dodania, w drodze przywołanej nowelizacji, do art. 16 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy ust. 2a, zgodnie z którym do kadencji organów stanowiących jednostki samorządu terytorialnego oraz do kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w czasie której weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112), stosuje się przepisy dotychczasowe.

W konsekwencji, z uwagi na fakt, że Kodeks wyborczy wszedł wżycie w dniu 1 sierpnia 2011 r. do obecnej kadencji organów stanowiących stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (w skrócie "Ordynacja wyborcza"). Należy zauważyć, że przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, ze względu na jego powszechny charakter może dopuścić się każdy podmiot zdolny do ponoszenia odpowiedzialności. Sprawca tego czynu, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub odurzenia i wprawiając w ruch pojazd mechaniczny zawsze działa z winy umyślnej z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w doktrynie: "Każde z przestępstw stypizowanych w art. 178a może być popełnione tylko umyślnie" (Ryszard A. Stefański - Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2008, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie I s. 1291); "Strona przedmiotowa przestępstw określonych w art. 178a polega na umyślności w postaci zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego" oraz "Przestępstwa sankcjonowane w art. 178a ścigane są z oskarżenia publicznego" (Joanna Piórkowska - Flieger Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2007, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie II s. 784). W świetle cytowanych publikacji należy przyjąć, że w odniesieniu do przestępstwa popełnionego przez radnego A.B., przesłanka winy umyślnej, wymaganej przez przepis art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej została potwierdzona zapadłym orzeczeniem. Zastosowanie bowiem przez sąd, w stosunku do sprawcy przestępstwa, warunkowego umorzenia postępowania na podstawie art. 66 § 1 Kodeksu karnego, jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, pozwala na przypisanie mu winy. Przepis art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej jednoznacznie wskazuje, że: "wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ustępie 1 stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu". Termin określony w wyżej wymienionym przepisie ma charakter instrukcyjny. Należy również zauważyć, że Wojewoda pismem z dnia 7 maja 2014 r. poinformował Radę Gminy K., jako organ właściwy do zajęcia się sprawą mandatu radnego A.B. w pierwszej kolejności. Sprawa ta była rozpatrywana na sesji nr [...], która odbyła się dnia [...] r. Z dokumentacji posiadanej przez Wojewodę wynika, że uchwała w przedmiocie wygaszenia mandatu radnego B., do dnia dzisiejszego, nie została podjęta, z uwagi na brak wymaganej większości. Zgodnie z przepisem art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej, Rada Gminy K. zobligowana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w terminie najpóźniej 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wbrew jednak ustawowemu obowiązkowi Rada nie dopełniła powyższego wymogu. W związku z powyższym Wojewoda [...] pismem o znaku: [...] z dnia [...] r. wezwał Radę Gminy K. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego A.B., z przyczyny określonej przepisem art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej, które to wezwanie doręczone zostało w dniu 20 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi z dnia 9 września 2014r. (doręczonej 18 września 2014 r.) Przewodniczący Rady Gminy K., M.K., poinformował, że przedstawił wezwanie na posiedzeniu Rady Gminy w dniu 8 września 2014 r. Rada zdecydowała wówczas jednogłośnie, że nie widzi potrzeby kolejnego głosowania w tej sprawie, ponieważ zajęła stanowisko w dniu [...] r.. Wobec faktu niepodjęcia stosownego aktu przez Radę Gminy K., po wezwaniu przez Wojewodę, oraz po skutecznym powiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji, wydanie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy K., A.B. stało się konieczne i w pełni uzasadnione.

W skardze z dnia 24 października 2014 roku A.B. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi naruszenie art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej. Zaznaczył, iż wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie przestępstwa umyślnego nie skutkuje wygaśnięciem jego mandatu, bowiem nie jest to skazanie, stąd też nie zostały spełnione warunki określone w art. 5 ust. 1 i art. 6a ust. 1 Ordynacji wyborczej, od których ustawodawca uzależnił wygaśnięcie mandatu radnego. Dodatkowo, czyn, którego się dopuścił związany był z niewielką szkodliwością społeczną.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczył, iż prawa wybieralności nie mają osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co wynika z art. 5 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej. Wbrew stanowisku skarżącego wydanie takiego wyroku w jego sprawie stanowi przesłankę utraty biernego prawa wyborczego, której wystąpienie skutkuje wygaśnięciem mandatu radnego, stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej. Zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego powoduje, że sprawca nie jest ukarany, to jednak art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej wyraźnie wiąże z warunkowym umorzeniem postępowania skutek w postaci utraty prawa wybieralności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga wniesiona przez A.B. nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Wskazać należy również na zapis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jak również przepis art. 135, który obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Zatem Sąd rozpoznając skargę na akt nadzoru dokonuje oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji publicznej.

Dokonując wstępnej oceny dopuszczalności skargi Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i pochodzi od podmiotu mającego legitymację skargową, w rozumieniu art. 98a ust. 3 tej samej ustawy. Dodatkowo, w rozpoznawanej sprawie zostały także spełnione warunki formalne dotyczące trybu wydania przez organ nadzoru zarządzenia zastępczego, o którym stanowi art. 98a ust. 2 ustawy samorządzie gminnym.

Zważywszy na złożony przez pełnomocnika organu nadzoru wniosek o sporządzenie uzasadnienia niniejszego wyroku należy wskazać, iż administracja rządowa, jak i administracja samorządowa wspólnie tworzą administrację publiczną, której zadaniem jest nadanie ram organizacyjnych życia społeczno-gospodarczego na terenie Polski. Dwa elementy administracji publicznej, tj. administracja rządowa i samorządowa nie są sobie przeciwstawne, wspólnie bowiem działają w celu tworzenia i ochrony dobra wspólnego, jakim jest Państwo Polskie. Przypomnieć tu należy treść art. 3 Konstytucji RP, wedle którego Rzeczpospolita Polska jest państwem jednolitym, a zatem jednostki samorządu terytorialnego nie stanowią swego rodzaju autonomicznych podmiotów, które w ograniczonym zakresie mogą być przedmiotem kontroli administracji centralnej. Przyjęcie takiego założenia oznacza, że administracja rządowa ma uprawnienie do ingerencji w działalność samorządu terytorialnego. Ingerencja ta nie jest nieograniczona, ale jej zadaniem jest przede wszystkim ochrona prawidłowości funkcjonowania ważnego ogniwa administracji publicznej, jaką jest administracja samorządowa.

Wynika to z treści art. 171 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, który statuuje uprawnienie nadzorcze administracji rządowej. W tym miejscu wskazać należy, że nadzór jest pojęciem oznaczającym uprawnienie podmiotu nadzorującego do kontroli, czyli badania działalności podmiotu nadzorowanego oraz stosowania przewidzianych w prawie środków nadzoru. Środki nadzoru mogą mieć charakter personalny np. odwołanie danej osoby ze stanowiska lub merytoryczny np. uchylenie danego aktu prawnego (por. "Prawo administracyjne materialne", red. M. Chmaja, Warszawa 2002). Nadzór ten jest ograniczony do jednego kryterium-legalności rozumianej jako zgodność z Konstytucją RP i ustawami. Środki nadzoru, w jakie ustawodawca wyposażył administrację rządową mają chronić ważne ogniwo administracji publicznej w Polsce, jakim jest administracja samorządowa przed łamaniem woli ustawodawcy wyrażonej w aktach prawnych.

Rzeczpospolita Polska jest wedle treści art. 2 Konstytucji RP, demokratycznym państwem prawnym, co oznacza, że "w demokratycznym państwie prawnym byt organu państwowego opiera się na prawie, które określa zarazem kompetencje tego organu i wyznacza granice jego działalności". (W. Skrzydło Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Zakamycze 2002, opublikowany w Zbiorze Komentarzy, Lex). Zasada demokratycznego państwa prawa podkreśla, iż podstawą funkcjonowania wszystkich organów państwa jest prawo. Administracja publiczna jest związana prawem, co wynika z treści art. 7 Konstytucji RP. Przyznanie obywatelom polskim czynnego prawa wyborczego do organów samorządu terytorialnego ma podstawy konstytucyjne, a zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, to właśnie Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości materialnoprawna podstawa podjęcia zaskarżonego zarządzenia, jak również słuszność podjętych w nim rozważań faktycznych i prawnych, które skład orzekający w całości podziela.

Bezsprzecznie w sprawie ustalono, iż Sąd Rejonowy w C. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] uznał radnego A.B. winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i warunkowo umorzył postępowanie oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Przestępstwo to można popełnić umyślnie i jako takie jest ścigane z oskarżenia publicznego.

W świetle postanowień art. 16 ust. 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy, do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w czasie w której weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.), stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. nr 176, poz. 1190 z późn. zm.). Art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wskazuje, iż wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Stosownie do treści art. 5 i art. 7 ust. 1 Ordynacji wyborczej bierne prawo wyborcze (prawo wybieralności) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady, a więc czynne prawo wyborcze. Z kolei art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej stanowi, iż nie mają prawa wybieralności osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.

Należy w tym miejscu podkreślić, że przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej (dotyczący braku prawa wybieralności przez osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego) był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 24 listopada 2008 r. o sygn. K 66/07 OTK-A 2008/9/158 uznał, że jest on zgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku TK zawarto istotne uwagi, pomocne przy interpretacji przepisów dotyczących biernego prawa wyborczego, a więc również w niniejszej sprawie. W szczególności Trybunał podkreślił, że prawa wyborcze nie są prawami absolutnymi. Bierne prawo wyborcze może podlegać koniecznym społecznie ograniczeniom i może być poddane bardziej surowym wymaganiom, niż czynne prawo wyborcze. Celem regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej było stworzenie gwarancji prawidłowego sprawowania funkcji przez osoby wchodzące w skład organów wykonawczych samorządu terytorialnego. Osoby te powinny charakteryzować się nie tylko tzw. "fachowością", ale także cechami takimi jak: nieposzlakowana opinia, nieskazitelny charakter czy walory moralne (...). Przyjmuje się powszechnie, że osoby, które popełniły czyn zabroniony przez prawo karne, nie dają takiej samej rękojmi wykonywania obowiązków publicznych jak osoby, które nie popadły w konflikt z prawem karnym. Niewątpliwie zarówno wygaśnięcie mandatu, jak i utrata biernego prawa wyborczego, stanowi daleko idące wkroczenie przez ustawodawcę w materię podmiotowego prawa konstytucyjnego (biernego prawa wyborczego). Jednakże w niektórych wypadkach np. popełnienia przez osobę wybraną przestępstwa i skazania jej prawomocnym wyrokiem sądowym, pozbawienie jej mandatu jest działaniem odpowiadającym powadze sytuacji i chroni wyborców przed przedsięwzięciami jednostki niegodnej zaufania publicznego.

Jak wynika z art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. W takiej sytuacji art. 190 ust. 3 Ordynacji wyborczej nakazuje radzie gminy stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego najpóźniej w terminie trzech miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W sytuacji, gdy powyższy obowiązek nie zostanie przez radę gminy zrealizowany, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, zobowiązany jest wydać zarządzenie zastępcze, w oparciu o art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

W rozpatrywanej sprawie, nie może zatem budzić wątpliwości, iż na podstawie powyżej wskazanych przepisów zaistniała obligatoryjna przesłanka wygaśnięcia skarżącemu mandatu radnego.

Rada Gminy K. zobligowana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w terminie najpóźniej 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wbrew jednak ustawowemu obowiązkowi Rada nie dopełniła powyższego wymogu. W związku z powyższym Wojewoda [...] pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. wezwał Radę Gminy K. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie skarżącemu mandatu radnego, z przyczyny określonej przepisem art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej, które to wezwanie doręczone zostało w dniu 20 sierpnia 2014 r.

W odpowiedzi z dnia 9 września 2014 r. (doręczonej 18 września 2014 r.) Przewodniczący Rady Gminy K. poinformował, że przedstawił wezwanie na posiedzeniu Rady Gminy w dniu 8 września 2014 r.

Tymczasem Rada Gminy K. zdecydowała wówczas jednogłośnie, że nie widzi potrzeby kolejnego głosowania w tej sprawie, ponieważ zajęła stanowisko w dniu 26 czerwca 2014 r. Wobec faktu niepodjęcia stosownego aktu przez Radę Gminy K., po wezwaniu przez Wojewodę, oraz po skutecznym powiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji w Warszawie, wydanie zaskarżonego zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie skarżącemu mandatu radnego Rady Gminy K. stało się konieczne i w pełni uzasadnione. Organ nadzoru, w świetle art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym nie tylko miał podstawy, ale i był zobowiązany wydać zarządzenie zastępcze, po powiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji o zamiarze wydania takiego aktu.

Zaznaczyć jednocześnie należy, iż dla oceny działań Rady Gminy K. nie ma znaczenia z jakiego powodu nie podjęto uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy samego prawa ex lege z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, zaś uchwała rady gminy ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Konieczne jest jednak urzędowe potwierdzenie skutku prawnego, który nastąpił z mocy prawa, przez właściwy organ i w określonej prawnie formie. Dopiero w przypadku jej nie podjęcia pomimo wezwania organ nadzoru uzyskuje prawo do wydania zarządzenia zastępczego, które potwierdza pewien stan faktyczny, z którym sama ustawa wiąże określony skutek - wygaśnięcie mandatu. Zarządzenie stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego ma więc cechy aktu administracyjnego, w którym organ nadzoru rozstrzyga o tym, czy zachodzi ustawowa przesłanka wygaśnięcia mandatu (por. K. W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, "Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz", Warszawa 2006, s. 413-416). Potwierdza to jednolite w tym względzie orzecznictwo sądowoadministracyjne, które aprobuje również skład orzekający w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2008 r. o sygn. akt II OSK 1599/07 i z dnia 1 grudnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1979/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Mając na uwadze powyższe, Sąd, nie uwzględnił zarzutów skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.