Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 726/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 , art. 17
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 2 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2022 roku nr 73/2022/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r. nr 73/2022/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) zwanej dalej up.e.a. po rozpoznaniu zażalenia M.P. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach nr PPIS.EP.9012.1.2.158.2022.KP z 12 lipca 2022 r. oddalające zarzuty zobowiązanego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W związku z nieszczepieniem dziecka S.P., ur. [...]. PPIS w Skierniewicach upomnieniem Nr 03/2020 z dnia 31 stycznia 2020 r. wezwał ojca dziecka do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Skierniewicach 11 maja 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr TW-37/2022 zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek z 11 maja 2022 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.

ŁPWIS rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego w dniu 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dz. Urzęd. Woj. Łódz. z 2015 r. poz. 676) w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2022 r., poz. 135 ze zm.).

Na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. ŁPWIS 7 czerwca 2022 r. wydał postanowienie nr 296/2022 o nałożeniu grzywny w wysokości 2000,00 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 11 maja 2022 r. wystawionego przez PPIS w Skierniewicach.

Zobowiązany przesłał do ŁPWIS zarzuty podnosząc: brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz brak wymagalności obowiązku.

ŁPWIS postanowieniem nr 373/2022 z 24 czerwca 2022 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości.

PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 12 lipca 2022 r. oddalił zarzuty strony. W zażaleniu strona podniosła:

- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego;

- wadliwe doręczenie korespondencji z 7.04.2022 r.

Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wierzyciel odniósł się do wniesionych zarzutów i ŁPWIS podziela stanowisko wierzyciela, w tym zakresie.

ŁPWIS uznał zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. za nieuzasadnione. PPIS w Skierniewicach w wydanym postanowieniu odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązaną. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie.

Zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka oraz liczną korespondencję między zobowiązaną a organami inspekcji sanitarnej, z których wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień oraz że zobowiązana była kilkakrotnie informowana o obowiązku szczepień, z czego jednoznacznie wynika, że strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018, poz. 753 ze zm.), w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zdaniem organu wbrew twierdzeniom strony, z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres.

W § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Rolą szczepień ochronnych jest nie tylko ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim ochrona przed występowaniem powikłań choroby i zgonem. Na przykład szczepienia przeciwko krztuścowi wykonywane są już u dzieci w 1 roku życia, w celu ich ochrony przed zachorowaniem na krztusiec, który u dzieci w pierwszych latach życia może mieć ciężki przebieg z powikłaniami, a nawet zgonem.

Organ wskazał, że określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dzieci, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzą odnośnie wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne podane w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych.

ŁPWIS wyjaśnił, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. W ramach przyznanych przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych kompetencji Państwowy Inspektor Sanitarny jest uprawniony do wydawania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 5 pkt 4 u.z.z.ch.z.). Ustawa ta nie przewiduje możliwości wydania przez ten organ decyzji dotyczącej szczepień ochronnych, bowiem - jak to już stwierdzono - obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z ustawy i nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną.

Organ zwrócił uwagę, że Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok są wydawane w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany co roku z uwagi na wprowadzane w nim zmiany wynikające ze zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, zaleceń ekspertów oraz organizacji i instytucji zajmujących się zagadnieniami szczepień ochronnych (w tym WHO, ECDC i CDC), a także wyników przeprowadzanych badań epidemiologicznych (w tym badań nad utrzymywaniem się odporności poszczepiennej) oraz pojawianiem się nowych preparatów szczepionkowych. Reasumując, jakkolwiek ww. rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym to nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci.

Obowiązek szczepień ochronnych został zapisany w ustawie z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych są dokumentami uzupełniającymi do tych przepisów prawa.

O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku czasowych przeciwwskazań wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ich ustania. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Odnośnie zarzutu wadliwego doręczenia korespondencji z 7 kwietnia 2022 r. ŁPWIS wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że pismo PPIS w Skierniewicach z dnia 7 kwietnia 2022 r. zostało nadane przesyłką pocztową w dniu 8 kwietnia 2022 r. za pośrednictwem Firmy Handlowo-Usługowej P.M., przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją: "awizo" -13 kwietnia 2022 r., "awizo" – 22 kwietnia 2022 r. oraz "Zwrot do nadawcy z powodu nie podjęcia w terminie – 29 kwietnia 2022 r.". Z powyższego jasno wynika, że przesyłka dopiero w dniu 29 kwietnia 2022 r. została zwrócona przez operatora pocztowego do nadawcy. Biorąc powyższe pod uwagę ŁPWIS uznał za nieuzasadniony zarzut, iż w dniu 22 kwietnia 2022 r. korespondencji nie było w miejscu jej odbioru. Ponadto ŁPWIS po przeanalizowaniu akt sprawy wskazał, że strona wielokrotnie korespondowała z organami inspekcji sanitarnej informując, że stan zdrowia dziecka nie pozwala na jego zaszczepienie lecz informacje te nie zostały potwierdzone żadnym zaświadczeniem lekarskim. W związku z powyższym strona miała świadomość, że w sytuacji nie podjęcia wykonywania zaległych szczepień ochronnych u dziecka S.P. zostanie wobec niej wszczęte postępowanie egzekucyjnego.

Ponadto ŁPWIS wskazał, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne. Tym samym, ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki strony, stał się wymagalny.

W skardze M.P. wniósł o uchylenie postanowienia I i II instancji. Wyjaśnił, że podejmuje wszelkie kroki, aby dopełnić obowiązek szczepień. W szczególności przeprowadzone zostały konsultacje medyczne w wyniku, których skarżąca została skierowana do placówki specjalistycznej w zakresie szczepień. Od marca 2020 r. jest pod opieką Ośrodka Pediatrycznego [...]. Z uwagi na okoliczność że dziecko podczas każdego terminu wyznaczonego do szczepienia miało lżejszą lub cięższą infekcje dostaliśmy zalecenie, aby przeprowadzić konsultację laryngologiczną, a termin następnego szczepienia został wyznaczony na 25.08.2022 r. tj. po przeprowadzeniu konsultacji laryngologicznej. W Skierniewicach nie udało się uzyskać konsultacji laryngologiczne z uwagi na brak terminów. W związku z powyższym termin szczepienia ponownie został przesunięty na 27 października 2022 r. Wskazano, że placówki medyczne nie wydają żadnych zaświadczeń, które mogłaby przedstawić, więc wnosi o przesłuchanie.

W zakresie doręczenia pisma z 7 kwietnia 2022 r. strona wskazała, że podjęli próbę odbioru korespondencji w ostatnim dniu, tj. 7 dnia od próby doręczenia, czyli 29 kwietnia 2022 r., lecz omyłkowo wskazali datę 22 kwietnia 2022 r. Na prawdziwość tych twierdzeń miało wskazywać to, że awizo zawierało informację: "Odbiór osobisty od dnia następnego", zatem z treści awizo wynika że tego dnia odbiór nie był możliwy. Dodatkowo dzień 29 kwietnia 2022 to piątek przed weekendem majowym i wedle twierdzeń pracownika palcówki, w tym dniu nieodebrana korespondencja została zwrócona wcześniej, tj. przed godzina 15 do na życzenie sanepidu. W tych okolicznościach doręczenie powinno zostać uznane za nieprawidłowe. W załączeniu przedstawiono oryginał awiza 300823.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2) utwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 33 § 1 wymienionej ustawy Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 23 sierpnia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające w całości zarzuty E.P. w sprawie egzekucji administracyjnej.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 11 maja 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący M.P. do poddania jego dziecka S.P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, wirusowemu zapalaniu wątroby typu B, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Wszczęte zostało także postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zaś M.P. wniósł zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 4 i 6 lit. c u.p.e.a., tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, a także braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

W ocenie skarżącego obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest wykonalny, gdyż, jak wynika z treści skargi oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji, objęte obowiązkiem szczepień dziecko od marca 2020 r. znajduje się pod opieką specjalistycznej placówki w zakresie szczepień, tj. Ośrodka Pediatrycznego [...], i każdorazowo, w terminie wyznaczonym na szczepienie, dziecko było albo w tuż po przebytej infekcji, albo w jej trakcie, co uniemożliwiało przeprowadzenie szczepienia albo powodowało odwołanie jego terminu i wyznaczenie nowego. Skarżący nadto wskazuje na nieprawidłowość doręczenia upomnienia, powołując się w tym zakresie na okoliczności odbioru korespondencji z kwietnia 2022 r.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. z 2020 r. poz. 1845 ze zm., dalej u.z.z.z.), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do:

1) poddawania się:

b) szczepieniom ochronnym,

W myśl art. 17 ust. 1 wymienionej ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 wymienionej ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie w tym jeżeli chodzi o dzieci w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 1 u.z.z.z.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych przy czym, jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecku szczepieniu ochronnemu.

Należy zaznaczyć, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie obowiązek poddania się córki skarżącego szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. S.P., mając obecnie 5 lat, nie została zaszczepiona co najmniej przeciwko 11 chorobom zakaźnym, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki określone w komunikacie GIS. W sytuacji gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły zaś małoletnia nie została zaszczepiona przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania się szczepieniu stał się wymagalny.

Skarżący w swej retoryce usiłuje wykazać brak wymagalności obowiązku szczepienia dziecka, a nawet jak twierdzi w skardze, podejmuje wszelkie czynności, aby dopełnić tego obowiązku, ale w ocenie Sądu twierdzenia te są gołosłowne i nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu faktycznego, a zachowanie skarżącego świadczy o świadomym unikaniu realizacji obowiązku poddania córki wymaganym szczepieniom. Podkreślić należy, że brak realizacji szczepień nie jest kwestią roku 2022 r., zważywszy na to, że upomnienie poprzedzające wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie postępowania egzekucyjnego zostało doręczone skarżącemu już 17 grudnia 2020 r., a więc dwa lata wcześniej, co zresztą wprost wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Skarżący podnosi następnie, że dziecko znajduje się pod opieką specjalistycznej placówki w zakresie szczepień od marca 2020 r., jednakże poza samym skierowaniem do takiej poradni, nie przedstawiono żadnych dowodów na to, że faktycznie dziecko znajduje się pod opieką takiej placówki. Nadmienić należy, że zaświadczenie o infekcji dziecka, na które skarżący powołuje się m.in. w piśmie zawierającym zarzuty z 17 czerwca 2022 r. zostało wystawione 30 maja 2022 r., a więc dalece po doręczeniu skarżącemu upomnienia w sprawie (17 lutego 2020 r.), jak i po wystawieniu tytułu wykonawczego przez wierzyciela, co miało miejsce 11 maja 2022 r. Co więcej, zaświadczenia tego nie wystawiła ww. placówka specjalistyczna, lecz lekarz pediatra z poradni lekarza POZ w Skierniewicach. Skarżący powołuje się wprawdzie dalej na wizytę w rzeczonej placówce specjalistycznej 8 sierpnia 2022 r. oraz okoliczność, że z uwagi na stan dziecka po infekcji nie przeprowadzono wówczas szczepienia, którego następny termin został wyznaczony na 25 sierpnia 2022 r., lecz i ten nie odbył się z uwagi na nieuzyskanie do tego dnia konsultacji laryngologicznej, w związku z czym następny termin miał zostać wyznaczony na 27 października 2022 r. Zwrócić należy uwagę jednak, że wydarzenia te miały nastąpić już po wystawieniu tytułu wykonawczego i wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co samo w sobie nie może podważać legalności działań podjętych przez organy inspekcji sanitarnej. Nie podlega przy tym dyskusji, że na dzień wydawania w sprawie kwestionowanego postanowienia z 23 sierpnia 2022 r., jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji z 12 lipca 2022 r. skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o konieczności odroczenia obowiązkowych szczepień, w szczególności w postaci wydanego na taką okoliczność lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka, co uzasadniałoby podniesione w sprawie zarzuty lub świadczyło o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 w zw. art. 34a pkt u.p.e.a. Wręcz przeciwnie, nawet ze zgromadzonych w sprawie wyjaśnień skarżącego wynika, że poszczególne poradnie specjalistyczne, w tym neurologiczna i kardiologiczna odmówiły wydania takiego zaświadczenia (pismo z 30 sierpnia 2021 r.). W przypadku zaś poradni specjalistycznej [...], podczas wizyty 8 sierpnia 2022 r. nie stwierdzono przeciwskazań do szczepienia, ale do szczepienia i tak nie doszło, gdyż – jak twierdzi skarżący – uzależniono to od złożenia przez rodziców oświadczenia, iż w związku ze stanem dziecka po infekcji, szczepienie może się odbyć na ich odpowiedzialność. Jak już wskazano wcześniej, w toku sprawy skarżący żadnym dowodem nie uwiarygodnił powyższych twierdzeń, choćby poprzez przedstawienie kopii dokumentacji medycznej ze wskazanej wyżej placówki specjalistycznej potwierdzającej fakt odbytej wizyty, do której dostępu i uzyskania ma prawo zgodnie z art. 23, 26 i 27 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.). Brak takiej dokumentacji czyni twierdzenia skarżącego dotyczące odbytych, tudzież zaplanowanych wizyt, jak i przeciwskazań do szczepienia córki wynikających z różnorakich infekcji gołosłownymi. Co więcej, zdaniem Sądu podnoszone w sprawie twierdzenia, że odwoływanie poszczególnych terminów szczepień w związku z rzekomą infekcją dziecka, jak również umawianie kolejnych terminów drogą telefoniczna miałoby stanowić swoisty standard postępowania w okresie pandemii są nieporozumieniem. Nie istnieje bowiem żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa, który tego rodzaju standard by wprowadzał. Ponadto zasady logiki oraz powszechnie dostępna wiedza i doświadczenie wskazują, że procedura szczepień przeprowadzana jest w przeznaczonych do tego punktach w sposób ograniczający wzajemny kontakt poszczególnych pacjentów, aby ograniczyć tym sposobem ryzyko transmisji ewentualnych chorób, którymi dotknięte byłoby dziecko stawiające się na badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem. Wobec czego przyjęta przez skarżącego praktyka niestawiania się na wizyty pod pretekstem choroby dziecka świadczy przede wszystkim o celowym unikaniu przez niego przeprowadzenia kwalifikacyjnego badania lekarskiego dziecka, podczas gdy tylko w toku takiego badania możliwe jest stwierdzenie występowania przeciwwskazań do szczepienia. Ocena w tym zakresie leży wszak w gestii lekarza, a nie rodzica.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty jest pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r. II OSK 1622/18 oraz wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r., II OSK 3090/19). Zatem poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem poddania się obowiązkowi szczepienia ochronnego (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. II OSK 3322/17; II OSK 43/18 i z 18 stycznia 2022 r. II OSK 459/19). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badania takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne i odmowa udziału w takim badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia. Powtórzyć zatem należy, że w istocie jest ono odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania ich dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżący, jako ojciec S.P., nie wywiązała się z tego obowiązku, a jednocześnie nie przedstawił żadnych lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień córki.

Nietrafnie skarżący podnosi również kwestię wadliwości doręczenia przesyłki o numerze 300825, gdyż nie ma ona znaczenia dla sprawy. Jak wynika z akt postępowania, przesyłka ta zawierała pismo z 7 kwietnia 2022 r. po raz kolejny informujące skarżącego o tym, że w związku z bezskutecznym upływem wyznaczonego terminu szczepienia i nieprzedstawieniem zaświadczenia o przeciwskazaniach do przeprowadzenia takiego szczepienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pismo to nie stanowi jednak upomnienia wymaganego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, gdyż takie organ 31 stycznia 2020 r. doręczył do rąk M.P. w dniu 17 lutego 2020 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. To zaś czyni niezasadnym zarzut skarżącego oparty o art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.

W ocenie Sądu organy administracji trafnie oddaliły zatem zarzuty skarżącego.

Sąd, rozpoznając sprawę w jej całokształcie, nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazywanych w skardze, ani innych naruszeń, które w niej nie zostały podniesione, a które podważałyby legalność kontrolowanych w sprawie rozstrzygnięć. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Odnosząc się w tym miejscu do zgłaszanego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania skarżącego, należy podnieść, iż nie mógł on zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie wyjaśniające przed sądem administracyjnym nie przewiduje więc możliwości przeprowadzenia żądanego przez skarżącego dowodu. Poza tym wskazać wypada, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że ww. trybie może być rozpoznana sprawa, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie tym sąd rozpoznaje sprawę na podstawie analizy akt sprawy oraz zgłoszonych przez strony uprzednio stanowisk. Dodać trzeba, że żadna ze stron nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę w niniejszej sprawie oddalił.

k.ż.