Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1138/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 3a  pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 69,  art. 70 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na czynność Burmistrza Miasta K. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części zobowiązującej do konieczności stałego uczestnictwa podczas dowozu syna na zajęcia szkolne, 2. zasądza od Miasta K. na rzecz E. S. kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. S. pismem z [...]2015r. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o wyjaśnienie sprawy realizacji przez gminę dowozu jej niepełnosprawnego syna do szkoły. Wskazała, że zgodnie z ustawą syn powinien mieć zapewniony dowóz i opiekę w czasie przejazdu, tymczasem MGOPS wymaga jej pomocy w czasie dowozu, czyli musi i tak jeździć z synem.

Pismem z dnia [...]2015r. ([...]), powołując się na wniosek z [...].2015r. w sprawie zapewnienia synowi dowozu i opieki do Publicznego Gimnazjum w [...] w roku szkolnym 2015/2016, organ poinformował E. S., że dowóz jej syna R. będzie odbywał się na dotychczasowych zasadach i realizowany będzie przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. Kierownik MGOPS zapewni samochód celem przewozu wraz z opiekunem. Niemniej jednak zgodnie z zapisem art. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (jak przytoczono we wcześniejszym piśmie Kierownika MGOPS z [...]2015r.) adresatka pisma jest zobowiązana do konieczności stałego uczestnictwa podczas dowozu syna na zajęcia szkolne.

Pismem z dnia [...]2015r. E. S., powołując się na art. 17 ust. 3 a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, art. 52 § 3 i art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wezwała Burmistrza Miasta i Gminy [...] do usunięcia naruszenia prawa, poprzez zapewnienie niepełnosprawnemu synowi R. S. dowozu i opieki podczas dowozu na trasie dom – szkoła dom, bez konieczności jej uczestnictwa. Jak wskazała w uzasadnieniu wezwania, art. 17 ustawy o systemie oświaty nakłada na jednostkę samorządu terytorialnego bezwzględny obowiązek zapewnienia dziecku niepełnosprawnemu dowozu do szkoły i zapewnienie podczas niego opieki. Z powyższego przepisu nie wynika obowiązek rodzica do uczestniczenia w dowozie dziecka do placówki edukacyjnej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie z upoważnienia Burmistrza, poinformowano o podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w piśmie z [...]2015r. Gmina zatem, zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, zapewni dowóz i opiekę w trakcie dowozu syna do Publicznego Gimnazjum w [...], niemniej jednak zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, w ocenie gminy wnioskodawczyni powinna uczestniczyć w procesie edukacji syna, w tym również w dowozie ucznia na zajęcia szkolne. Wskazano, że w przypadku braku współpracy w procesie dowozu syna do szkoły gmina rozważy podjęcie określonych środków prawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, E. S. wniosła o uchylenie czynności Burmistrza z dnia [...]2015r. ([...]) w sprawie żądania od niej uczestnictwa w dowozie niepełnosprawnego syna do gimnazjum, będącej odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z [...]2015., na wezwanie Sądu, doprecyzowano, że przedmiot skargi stanowi czynność Burmistrza [...] z dnia [...]2015r. w części żądania od skarżącej, jako matki, uczestnictwa w dowozie niepełnosprawnego syna do gimnazjum. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie czynności, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że syn skarżącej posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (nr [...]) i ma prawo do bezpłatnego dowozu i zapewnionej podczas niego opieki podczas dojazdu do najbliższej szkoły, wynikające z art. 17 ustawy o systemie oświaty.

Zdaniem skarżącej, niezasadne jest nakładanie na nią przez Burmistrza oraz pracowników MOPS obowiązku uczestniczenia w dowozie syna do placówki szkolnej. Podkreśliła, że z posiadanego przez syna orzeczenia o niepełnosprawności nr [...], wydanego przez Powiatowy zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nie wynika dla niej, jako o opiekunki syna, konieczność stałego współdziałania na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca nie podzieliła również argumentu Kierownika MOPS (pismo z [...].2015r.), że obowiązek uczestniczenia w dowozie syna do szkoły wynika z faktu, że pobiera ona świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazywane przez organ podstawy prawne (art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych i art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) nie można, zdaniem skarżącej, odnieść do sprawy dowozu niepełnosprawnego do szkoły z przyczyn formalnych (lex specialis derogat legi generali). W tej sprawie bowiem mają zastosowanie przepisy ustawy o systemie oświaty, które regulują proces edukacji dzieci i młodzieży, w tym także niepełnosprawnych. Art. 17 tej ustawy reguluje zapewnienie dowozu i opieki w czasie dowozu do szkoły synowi skarżącej. Ustawa o systemie oświaty nie nakazuje rodzicowi/opiekunowi towarzyszenia osobie niepełnosprawnej w trakcie dowozu

Skarżąca podkreśliła, że brak należytego wyjaśnienia stanu prawnego oraz błędna interpretacja obowiązujących przepisów prawa osłabia zaufanie do organów administracji. Jako naruszone przez organ przepisy postępowania i prawa materialnego, skarżąca wymieniła art. 7 i 8 kpa oraz art. 17 ustawy systemie oświaty.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ wskazał, że skarżone pismo nie stanowi innej czynności z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., jest jedynie potwierdzeniem stanowiska kierownika jednostki organizacyjnej MGOPS w [...]. Organ podniósł, że dokonał własnej interpretacji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołując się na pismo z Ministerstwa Pracy i Polityki społecznej z dnia 11 maja 2015r., z którego wynika, że organ mam prawo interpretować ww. przepis we własnym zakresie. Nie do niego zatem winna być kierowana skarga, bowiem on tylko dokonał interpretacji obowiązków wynikających z decyzji [...], a tej decyzji nie wydawał. Decyzja ta nie została uchylona, a w momencie jej uchylenia stronie będzie przysługiwało odwołanie, a następnie skarga do WSA.

Zdaniem organu z treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika dla osoby, która otrzymała świadczenie współudziału w procesie leczenia, rehabilitacji oraz edukacji dziecka. Zdaniem organu niezbędny jest udział skarżącej podczas dowozu jej dziecka do szkoły, ponieważ w ten sposób współuczestniczy ona w procesie szeroko rozumianej edukacji swojego syna, a przede wszystkim syn jest spokojny przy skarżącej i wykonuje polecenia. Organ wskazał, że interpretuje stanowisko zajęte przez Kierownika MGOPS w piśmie z [...].2015r. bowiem jest ono zgodne z prawem. Organ nie podjął jeszcze decyzji czy decyzja o przyznaniu świadczenia rodzinnego zostanie uchylona lub zmieniona.

Na rozprawie w dniu [...]2016r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, przedkładając replikę odpowiedzi organu na skargę wraz z dodatkowa argumentacją skargi i zarzutami.

Pełnomocnik organu podkreślił, że gmina nie odmawia realizacji obowiązku dowozu niepełnosprawnego syna skarżącej do szkoły, lecz jedynie interpretując przepisy prawa oraz zachowanie syna (silny mężczyzna w wieku [...] lat, nie zawsze wykonuje polecenia aby wejść do samochodu) w obecności matki i bez niej wskazuje, że jej udział w dowozie do szkoły jest konieczny. Skarżąca wskazała, że pracownicy organu odmówili realizacji dowozu syna do szkoły bez jej udziału powołując się między innymi na okoliczność, że samochód nie jest przystosowany do przewozu osób niepełnosprawnych i jej obecność jest konieczna na wypadek kontroli drogowej. Podkreśliła że syn nie jest osobą agresywną, a jedynie głęboko upośledzoną i niezborną ruchowo - reaguje na znane także opiekunom komunikaty. Nadto dowóz do szkoły z udziałem innych osób niż rodzice ma walor terapeutyczny i daje rodzicom poczucie, że oprócz nich ktoś inny tez pomoże niepełnosprawnemu synowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy rozważyć podnoszoną w odpowiedzi na skargę kwestię dopuszczalności skargi stanowiącej przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wskazać należy, że w kwestii realizowania przez gminę obowiązku dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki edukacyjnej nie jest wymagane wydawanie decyzji administracyjnej. Przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015r. poz. 2156 ze zm.) na tyle jasno regulują w tym zakresie sytuację prawną zarówno gminy, jak i dziecka niepełnosprawnego, że nie ma potrzeby każdorazowego konkretyzowania realizacji obowiązku w drodze indywidualnej decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że kwestia zapewnienia dziecku dowozu do szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej, unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (vide wyroki NSA z 14 kwietnia 2005r. sygn. OSK 1909/04, z 6 stycznia 2010r. sygn. I OSK 1022/09, WSA w Warszawie z 6 stycznia 2008r. sygn. VIII SA/Wa 614/07, WSA w Szczecinie z 7 stycznia 2008r. sygn. II SA/Sz 775/07, WSA w Rzeszowie z 8 stycznia 2008r. sygn. II SA/Rz 630/07, WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2008 r. sygn. II SA/Bd 211/08, WSA w Gdańsku z 5 sierpnia 2010r. sygn. III SAB/Gd 6/10.).

Wobec powyższego należało przyjąć, że pismo Burmistrza [...] z dnia [...]2015r., jako akt/czynność z zakresu administracji publicznej kształtująca indywidualny obowiązek skarżącej, jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., która podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, do usunięcia naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie miło miejsce w określonym ustawą terminie (art. 52 § 3 i 53 § 2 P.p.s.a.). Mylne jest zatem stanowisko organu, że sprawa niniejsza nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismo organu z [...]2015r. doręczono skarżącej w dniu [...]2015r. W dniu [...]2015r. wezwała ona organ do usunięcia naruszenia prawa, na co odpowiedź organu, zawartą w piśmie z dnia [...]2015r., skarżąca otrzymała [...]2015r. (vide zwrotne potwierdzenia odbioru). Skarga do sądu administracyjnego na czynność Burmistrza zawartą w piśmie z [...]2015r. została wniesiona [...]2015r. (vide k. 2 akt sądowych), zatem w miesięcznym terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w przedmiotowej sprawie czynności z zakresu administracji publicznej, polegającej na zobowiązaniu skarżącej do: "konieczności stałego uczestnictwa podczas dowozu syna na zajęcia szkolne", stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej czynności tekst jedn. Dz.U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 z późn.zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 3a wskazanej ustawy, obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia,

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia;

3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.

W myśl natomiast ust. art. 71b ustawy, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. Zgodnie natomiast z art. 71b ust. 2 ustawy, w zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży, o których mowa w ust. 1, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę.

W sprawie niniejszej niespornym pozostaje, że syn skarżącej R. S. ur. [...].1995 r. jest osobą od urodzenia niepełnosprawną w stopniu znacznym (vide orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...]2012r. znak [...]), w orzeczeniu tym zawarto między innymi wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz nie wskazano na konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Nadto Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w [...] orzeczeniem nr [...] z dniu [...]2013r., ma podstawie art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego R. S. na czas nauki w gimnazjum z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: autyzm oraz upośledzenie umysłowe stopnia znacznego. Świadczy o tym wydane w dniu [...]2011r. przez Powiatowy zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczenie nr [...], zaliczające R. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną, autyzm oraz upośledzenie umysłowe stopnia znacznego, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w [...] orzeczeniem nr [...], wydanym w dniu [...]2013r. orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej.

Powyższe potwierdza jednoznacznie, że ustawowym obowiązkiem gminy, jest zapewnienie synowi skarżącej na tym etapie edukacyjnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego gimnazjum specjalnego bądź zwrot kosztów ucznia wraz z opiekunem, na zasadach określonych w art. 17b ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Organ wywodzi, czego nie kwestionuje skarżąca, że zapewnia jej synowi bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły.

Spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się jednak wokół nałożenia na skarżącą obowiązku osobistego uczestniczenia w transporcie jej syna do szkoły oraz ze szkoły do domu wraz z opieką, w ramach transportu organizowanego przez gminę. Zobowiązanie do konieczności stałego uczestnictwa podczas dowozu niepełnosprawnego syna na zajęcia szkolne, wyrażone w piśmie organu z [...]2015r., kwestionuje skarżąca, jako czynność niezgodną z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stanowisko to podziela Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

Wbrew bowiem stanowisku organu, brak jest w okolicznościach sprawy podstaw prawnych, aby wywodzić zobowiązanie skarżącej do osobistego uczestniczenia w transporcie i opiece niepełnosprawnego w stopniu znacznym syna do szkoły, realizowanym przez gminę w oparciu o przepisy ustawy o systemie oświaty.

W szczególności zobowiązanie takie nie wynika z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm., dalej jako "u.ś.r.").

Gmina w korespondencji prowadzonej w przedmiotowej sprawie ze skarżącą konsekwentnie powołuje się na przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Podkreślenia zatem wymaga, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest odpłatnością za świadczony przez rodzica na rzecz niepełnosprawnego dziecka "pełen zakres usług", jak zdaje się to interpretować Kierownik MGOPS w [...], lecz jest świadczeniem rodzinnym kierowanym do osób (w tym rodziców), które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie to ma zatem stanowić pewną rekompensatę ze środków publicznych tego, że rodzic/opiekun osób dotkniętych najcięższym stopniem niepełnosprawności rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli uzyskiwania pracą dochodu dla siebie i swojej rodziny, z którym np. wiąże się staż pracy, ubezpieczenie społeczne a czyni to w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Sądu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz bogate orzecznictwo nie pozwalają na akceptację stanowiska gminy, która zdaje się oczekiwać od osoby, której przyznano tego typu świadczenie, osobistej obecności i osobistego uczestnictwa w świadczeniu wszelkich usług wobec osoby niepełnosprawnej przez upoważnione do tego instytucje, organy, podmioty, w sposób ciągły, nieprzerwany. W ocenie Sądu, nie wymaga wszakże szczegółowego uzasadniania zakresu obowiązków i czynności świadczonych przez matkę niepełnosprawnego w stopniu znacznym od urodzenia dziecka na jego rzecz, i jej stały udział w procesie jego leczenia, rehabilitacji oraz edukacji, które z pewnością nie ograniczają się wyłącznie do kilku dziennie godzin pobytu ucznia w szkole specjalnej.

Zwrócić uwagę należy, że ostateczną decyzją wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia [...]2013r. znak [...], zmienioną decyzją z dnia [...]2014r., organ przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo. Stwierdził tym samym, że spełnia ona wszystkie ustawowe przesłanki do uzyskania tego świadczenia, w tym przesłankę niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Decyzja ta pozostaje w mocy, nadto nie ma ona wpływu na realizację wynikających z ustawy o systemie oświaty obowiązków wobec dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, w tym zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły, o których mowa w art. 17 ust. 3a ustawy. Obowiązki gminy w tym zakresie służą zapewnieniu realizacji niepełnosprawnym uczniom ich prawa do nauki (art. 70 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji RP) oraz obowiązku szkolnego.

Tym bardziej obowiązek określony zaskarżoną czynnością Burmistrza nie znajduje umocowania w cytowanym w pismach MGOPS fragmencie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., który nie znajduje zastosowania w okolicznościach faktycznych sprawy także i z tego względu, że syn skarżącej posiada orzeczenie właściwego organu o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego MGOPS nie może dowolnie interpretować, wbrew jego jednoznacznym zapisom. Wyjęte z kontekstu zdanie o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 pkt 1 in fine) nie nakłada na beneficjenta świadczenia rodzinnego obowiązku uczestniczenia w dowozie dziecka do szkoły, regulowanego przepisem innej ustawy. Tym bardziej, że syn skarżącej dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem ten dodatkowy wymóg nie ma zastosowania. Nadto w orzeczeniu właściwy organ stwierdził, że taki wymóg nie zachodzi.

Nie ma znaczenia w sprawie pismo Ministerstwa Pracy i Polityki społecznej z dnia [...]2015r. znak [...], na które powołuje się organ, bowiem pismo to stanowi odpowiedź na pytanie organu związane z wykładnią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a przedmiotem niniejszego postępowania jest art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty, wykładnia natomiast tego przepisu jest kluczowym elementem rozstrzygania niniejszej sprawy.

Art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Na jego mocy gmina ma obowiązek zapewnić w określonych w przepisie warunkach transport i opiekę w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły i nie może spełnienia obowiązku tego uzależniać do żadnych dodatkowych okoliczności, w tym od uczestnictwa matki w tych czynnościach. Gdyby ustawodawca nałożył na gminę w takiej sytuacji wyłącznie obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu dziecka wraz z opiekunem, z pewnością dałby temu wyraz w stosownej treści przepisu. Tak jak przykładowo stanowi w przypadku zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna w pkt 3 art. 17 ust. 3a ustawy.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zatem każde ich działanie musi znajdować umocowanie w przepisach upoważniających do podjęcia danego aktu prawnego bądź czynności. Nadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 69 Konstytucji RP osobom niepełnosprawnym władze publiczne obowiązane są udzielać, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. W myśl natomiast art. 70 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa. Z pewnością w tym kontekście należy zatem interpretować również obowiązek gminy określony w art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, stanowiący korelat odpowiednich uprawnień obywateli.

W niniejszym przypadku skarżonej czynność Burmistrza [...] narusza powyższe przepisy powszechnie obowiązującego prawa poprzez ich błędną wykładnię (godzącą w normy konstytucyjne) oraz niewłaściwe zastosowanie, co wyżej wskazano. Zasadne są zatem skargi w zakresie naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. W wyrażającym zaskarżoną czynność piśmie z dnia [...]2015r., powołując się na treść pisma z dnia [...]2015r., jako podstawę prawną obowiązku stałego uczestniczenia skarżącej w dowozie syna do szkoły wskazano art. 17 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 ze zm.), osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Nie narusza to przepisu art. 134 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Przepis ten w żaden sposób nie przystaje zatem do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zwrócić uwagę należy, że ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w kontekście dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły, ma zastosowanie w kwestii umowy zawieranej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, zatem w niniejszym przypadku nie ma zastosowania. Skarżąca byłaby obowiązana do sprawowania opieki nad dzieckiem w czasie jego dojazdu do szkoły, gdyby sama realizowała obowiązek transportu, na podstawie umowy (art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy o systemie oświaty).

Niezasadny okazał się natomiast zarzut skargi naruszenia przez organ art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, który zdaniem skarżącej przejawia się w braku należytego wyjaśnienia stanu prawnego oraz błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa, co narusza zaufanie skarżącej do organu administracji W wyrażone w powyższych przepisach zasady ogólne postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej, uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, mają bowiem zastosowanie w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do załatwienia indywidualnej sprawy w trybie przepisów K.p.a. Niniejsza sprawa, aczkolwiek posiada walor sprawy z zakresu administracji publicznej, jednakże nie podlega załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego regulowanego przepisami K.p.a. Nie wydaje się, co do zasady, w przedmiocie zapewnienia przez gminę transportu i opieki dziecka w drodze do szkoły decyzji administracyjnej, takiej formy rozstrzygnięcia nie przewiduje bowiem ustawa o systemie oświaty. Wskazać nadto należy, że właśnie z tego powodu przysługuje na czynność organu lub inny akt w takiej sprawie skarga do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na czynność Burmistrza [...] z dnia [...]2015r. w części zobowiązującej E. S. do konieczności stałego uczestnictwa podczas dowozu syna na zajęcia szkolne, stwierdził jej bezskuteczność. W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, wobec niespornego między stronami realizowania przez gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły spełniającej warunki umożliwiające kształcenie syna skarżącej, uwzględniającej rodzaj jego niepełnosprawności, brak było podstaw do uznania tego obowiązku, po myśli art. 146 § 2.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.