Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 1/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1-4, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. G. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartografiznego w przedmiocie niezałatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23 kwietnia 2004 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. k.p.


UZASADNIENIE

T. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. w przedmiocie niezałatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].

Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem (1/2) domu wybudowanego w 1949 r. o powierzchni 120 m2, w którym zamieszkuje wspólnie z rodzicami, właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,9192 ha (1,3011 ha przeliczeniowego). Jedyny dochód skarżącego stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, które w okresie ostatnich trzech miesięcy stanowi średnio kwota 2.664,29 zł brutto, (tj. 1.925,80 zł netto). Skarżący wyjaśnił, że obciąża go obowiązek alimentacyjny na rzecz dwóch córek w kwocie 860 zł miesięcznie, dojeżdża do pracy 62 km dziennie i pracuje w systemie zmianowym.

Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, że występował o całkowite, a nie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego wbrew jego oświadczeniu błędnie ustalono wysokość obciążających go alimentów na kwotę 700 zł zamiast 860 zł. Błędnie przyjęto, że posiada dodatkowy dochód z tytułu dotacji z ARiMR. Bezpodstawnie odrzucono oświadczenie, iż samodzielnie pozostaje w gospodarstwie domowym, ponosi koszty utrzymania domu i duże koszty z tytułu dalekich dojazdów do pracy w systemie zmianowym oraz utrzymania samochodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W razie jego skutecznego wniesienia zaskarżone zarządzenie lub postanowienie automatycznie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu musi zostać rozpoznana przez sąd (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654).

Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie.

Rozpoznając wniosek skarżącego sąd miał na względzie treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno jednak nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy.

Oceniając zatem zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że nie jest obecnie zdolny wygospodarować środków na poniesienie kosztów sądowych w pełnym zakresie. Przeciwnie, analiza akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżący taką zdolność posiada.

Z oświadczenia skarżącego i przedłożonych sądowi dokumentów wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje razem z rodzicami w domu jednorodzinnym o powierzchni 120 m², którego właścicielem jest w ½ części. Skarżący osiąga comiesięczny dochód z tytułu umowy o pracę, który średnio za trzy miesiące wynosi 2.664,29 zł brutto (1.925,80 zł netto). Wynagrodzenie skarżącego nie jest obciążone z tytułu wyroków sądowych lub innych tytułów (zaświadczenie o zarobkach z dnia 20 marca 2014 r. k. 27). W poszczególnych miesiącach dochód jest zróżnicowany z uwagi na fakt, że skarżący pracuje na akord. Ponadto skarżący jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,9192 ha (1,3011 ha przeliczeniowego). Skarżący obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec dwóch córek w kwocie 860 zł miesięcznie. Z akt sprawy sygn. akt III SO/Łd 2/4 (k. 28) wynika, że skarżący otrzymuje płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które w 2012 r. wyniosły 1.501,34 zł, a w 2013 r. – 1.559,62 zł.

Zdaniem sądu przedstawiona powyżej sytuacja materialna i osobista skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że uiszczenie kwoty 50 zł w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów, dopłat oraz alimentów nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych do utrzymania skarżącego.

Należy przy tym podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.

Tym samym w świetle przedstawionych okoliczności, biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącego, opartą o stałe źródło dochodu (skarżący jest zatrudniony w oparciu o umowę o pracę na czas nieokreślony i nie jest w okresie wypowiedzenia – zaświadczenie o zarobkach), nie można stwierdzić, że nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie kosztów postępowania w zakresie ograniczonym do kwoty 50 zł.

W konsekwencji, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie wnioskodawcy świadczy bowiem, że posiada takie środki oraz majątek w postaci nieruchomości. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza, jak przyjmuje orzecznictwo sądowe, możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie pozbawi skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada on majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym w kwocie 50 zł.

Na marginesie powyższych rozważań należy podkreślić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Prawidłowe zastosowanie przez sąd przepisów p.p.s.a. nie może bowiem prowadzić do naruszenia norm Konstytucji RP gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu (por. postanowienia NSA: z 28 lipca 2011 r., II FSK 1407/11; z 12 stycznia 2012 r., II FZ 876/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I FZ 26/11).

Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.

k.p.