Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 921/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 2d, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 63
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], orzekającej w pkt 1 o ustaleniu od 17.12.2019 r. do 26.03.2020 r. odpłatności za pobyt matki - D. E. w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej DPS) w kwocie 2818,89 zł, w pkt 2, że odpłatność należy uiścić w czterech ratach od czerwca 2020 r. do września 2020 r. (do 15-go dnia każdego miesiąca za m-c poprzedni w kwocie po 704,72 zł) na wskazane konto, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło:

1) o ustaleniu A. B. odpłatności za pobyt matki - D. E. w DPS:

- za okres od dnia 17.12.2019 r. do 31.19.2019 r. w kwocie 386,33 zł,

- za okres od 01.01.2020 r. do 07.01.2020 r. oraz od 29.01.2020 r. do 31.01.2020 r.

w kwocie 257,55 zł,

- za okres od 01.02.2020 r. do 29.02.2020 r. w kwocie 887,74 zł,

- za okres od 01.03.2020 r. do 26.03.2020 r. w kwocie 745,40 zł;

2) że opłatę za okres:

- od dnia 17.12.2019 r. do 31.19.2019 r. w kwocie 386,33 zł, należy uiścić w terminie do 15.09.2020 r.,

- od 01.01.2020 r. do 07.01.2020 r. oraz od 29.01.2020 r. do 31.01.2020 r. w kwocie 257,55 zł należy uiścić w terminie do 15.10.2020 r.,

- od 01.02.2020 r. do 29.02.2020 r. w kwocie 887,74 zł, należy uiścić w terminie do 15.11.2020 r.,

- od 01.03.2020 r. do 26.03.2020 r. w kwocie 745,40 zł, należy uiścić w terminie do 15.12.2020 r.,

na wskazane konto.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 10.12.2019 r. znak: PŚ.5120.56.2019 D. E. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 22.10.2019 r. o sygn. akt III RNs 201/19.

Decyzją z dnia 16.12.2019 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] umieścił D. E. w DPS na pobyt stały. Decyzją z tego samego dnia organ I instancji ustalił odpłatność za pobyt D. E. w DPS w wysokości po 1.157,76 zł miesięcznie od dnia umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Postanowieniem z dnia 18.03.2020 r. o sygn. akt III RNs 36/20 Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich, po rozpoznaniu wniosku D. E. zmienił ww. postanowienie własne z dnia 22.10.2019 r. i zwolnił D. E. z pobytu w DPS.

W konsekwencji decyzją z dnia 31.03.2020 r. organ I instancji uchylił w całości od dnia 27.03.2020 r. ww. decyzję z dnia 10.12.2019 r. dotyczącą skierowania D. E. do DPS, a decyzją nr 15/2020 z dnia 31.03.2020 r. uchylił w całości od dnia 27.03.2020 r. decyzję z dnia 16.12.2019 r., ustalającą odpłatność D. E.za pobyt w ww. DPS.

Mając na uwadze powyższe opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił A. B. od 17.12.2019 r. do 26.03.2020 r. odpłatność za pobyt matki w DPS w kwocie 2818,89 zł – w czterech ratach – od czerwca do września 2020 r. – po 704,72 zł, płatnych do 15-go dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.

W odwołaniu od ww. decyzji A. B. podniosła zarzuty naruszenia: przepisów postępowania poprzez pominięcie istotnych dla sprawy dokumentów, prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 u.p.s., poprzez uznanie jej jako osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt D. E. w DPS. W rezultacie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

SKO, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, w całości podzieliło stanowisko co do podstawy prawnej i ustaleń stanu faktycznego przywołanych przez organ I instancji, wyjaśniając, że zreformowało osnowę decyzji z dnia 28.05.2020 r. również dla jej jasności oraz mając na uwadze fakt, że termin uiszczenia opłat za poszczególne miesiące już minął. W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że w sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS przez kilkoro zstępnych, każdy z nich ma taki sam obowiązek ich ponoszenia, a jedynie różnicować je może osiągane kryterium dochodowe każdego zstępnego. Natomiast z wyjaśnień organu I instancji wynika, że w stosunku do pozostałych osób zobowiązanych (rodzeństwo skarżącej) do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS toczą się odrębne postępowania.

Organ II instancji wskazał, że A. B. nie wyraziła zgody na zawarcie umowy o ponoszeniu odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. – co stanowiło podstawę do wydania kwestionowanej decyzji. Zgodnie z zarządzeniem nr 7.2019 Starosty z dnia 23.01.2019 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS w [...] za 2019 r. (Dz.Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2019 r. poz. 556), zgodnie z którym koszt utrzymania mieszkańca w tym DPS wynosi od 1.02.2019 r. 3.553,00 zł. Jak wynika z akt sprawy, D. E. jest wdową, posiada troje dzieci. Zatem do wnoszenia opłaty za pobyt D. E. w DPS zobowiązane są 3 osoby, tj. dzieci ww., w tym A. B.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Gmina ponosiła zastępczo odpłatność za pobyt D. E. w DPS w [...] w okresie od 17.12.2019 r. do 26.03.2020 r. w łącznej kwocie 8.456,67 zł. I tak odpłatność ta za grudzień 2019 r. wyniosła 1158,99 zł, za styczeń 2020 r. - 2395,24 zł, za luty 2020 r. - 2666,24 zł, a za marzec 2020 r. - 2236,20 zł. Wobec powyższych ustaleń organ przyjął, iż pozostała do uregulowania opłata za pobyt D. E. w DPS za okres od 17.12.2019 r. do 26.03.2020 r. stanowi kwotę 8.456,67 zł (średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS - opłata ponoszona przez D. E.). Kwota za poszczególne miesiące pobytu ww. w DPS została podzielona proporcjonalnie na 3 osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty i wynosi 386,33 zł za grudzień 2019 r., 798,41 zł za styczeń 2020 r., 887,74 zł za luty 2020 r. i 745,40 zł za marzec 2020 r. Od dnia 01.02.2020 r. miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] wynosi 3.824,00 zł - zgodnie z Zarządzeniem Nr 5/2020 Starosty z dnia 27 stycznia 2020 r. Zatem, od dnia 01.02.2020 r. różnica między średnim kosztem utrzymania w DPS w [...] a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu wynosi 2.666,24 zł. Kwota ta została podzielona proporcjonalnie na 3 pozostałe osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty i wynosi od dnia 01.02.2020 r. do dnia 29.02.2020 r. 887,74 zł na osobę, zaś za okres od 01.03.2020 r. do 26.03.2020 r. 745,40 zł na osobę.

Jak dalej podniósł organ, z akt sprawy wynika, że D. E.w dniu 8.01.2020 r. opuściła DPS na okres 21 dni. W okresie tym przebywała u córki A. B., która przejęła opiekę nad matką. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym. W związku z tym, ustalając opłatę za miesiąc styczeń 2020 r., należało uwzględnić okoliczność urlopowania D. E.w miejscu zamieszkania córki, tj. A. B.. I tak odpłatność A. B. za ww. okresy wynosi 257,56 zł (798,41 zł/31 dni = 25,76 zł x 10 dni pobytu=257,55 zł).

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym ustaleń przeprowadzonego w dniu 27.03.2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego, organ I instancji ustalił, że A. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem – W. B.. Na dochód rodziny w lutym 2020 r. składała się emerytura A. B. w kwocie 1642,04 zł netto, dieta radnego w kwocie 750 zł, wynagrodzenie członka Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w kwocie 77 zł oraz kwota 100 zł dla członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Z kolei dochód W. B. stanowi emerytura w wysokości 2.173,66 zł netto i kwota 322,24 zł z tytułu umowy zlecenia. Łączny dochód rodziny wyniósł w lutym 2020 r. 5064,94 zł netto. Organ I instancji jako dochód rodziny A. B. przyjął wskazaną wyżej kwotę w wysokości 5064,94 zł i stwierdził, że przekracza 300% kryterium dochodowego osoby w rodzinie, tj. kwotę 1584,00 zł (528,00 zł x 300%) o kwotę 1.896,94 zł. W rezultacie A. B. jest zobowiązana ponosić odpłatność za pobyt matki w DPS od dnia jej umieszczenia w placówce, tj. od 17.12.2019 r. do 31.12.2019 r. - w kwocie 386,33 zł, za styczeń 2020 r. w kwocie 257,55 zł, za luty 2020 r. w kwocie 887,74 zł, a za miesiąc marzec 2020 r. w kwocie 745,40 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS obowiązkiem organu było ustalenie kręgu osób, na których może spoczywać według kolejności obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej oraz ich sytuacji dochodowej i organ ustalenia te poczynił. Inne kwestie dotyczące sytuacji rodzinnej odwołującej nie mogły być na tym etapie analizowane. Kolegium wskazało jednocześnie, że uwzględniło okoliczność przebywania D. E.od 08.01.2020 r. pod opieką odwołującej, ale jedynie przez okres 21 dni, a tym samym ustaliło opłatę za styczeń 2020 r. w kwocie 257,55 zł - mając na względzie przepis art. 63 ust. 1 ustawy. D. E.została zwolniona z pobytu w DPS na mocy postanowienia Sądu z dnia 18.03.2020 r., które stało się prawomocne w dniu 26.03.2020 r. Stąd też należało obliczyć opłatę za pobyt ww. w DPS do dnia 26.03.2020 r. Organ związany był prawomocnym orzeczeniem sądu o umieszczeniu D. E.w domu pomocy społecznej i nie miał podstaw do uwzględnienia oświadczenia D. E.o rezygnacji z pobytu w DPS z dnia 09.01.2020 r. W konsekwencji nie mógł uchylić decyzji w przedmiocie skierowania D. E.do DPS oraz ustalenia odpłatności za pobyt w DPS dopóki nie zostało wydane przez właściwy sąd stosowne rozstrzygnięcie w zakresie skierowania ww. do DPS.

Kolegium podkreśliło, że po zakończeniu niniejszego postępowania strona będzie mogła zwrócić się do organu I instancji o ewentualne zwolnienie z tej odpłatności w trybie art. 64 u.p.s., które jest przedmiotem odrębnego postępowania. Zwolnienie z opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej może przy tym dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa.

W skardze na powyższą decyzję, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, A. B. zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postępowania – poprzez pominięcie istotnych dla rozpatrywanej sprawy przedłożonych dokumentów, a mianowicie pisma D. E. z dnia 9.01.2020r. o rezygnacji z pobytu w DPS, pisma A. B. o przejęciu opieki nad Józefą D. E. z dnia 9.01.2020 r., wniosku A. B. z dnia 17.01.2020r. o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w z dnia 22.10.2019r. sygn. akt III RNs 201/19 o umieszczeniu D. E.w domu pomocy społecznej bez jej zgody, postanowienia Sądu Rejonowego w z dnia 18.03.2020r. sygn. akt III RNs 36/20 o zwolnieniu D. E. z pobytu w DPS;

2) prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 u.p.s. poprzez uznanie skarżącej jako osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt D. E.w DPS poprzez zastosowanie błędnej wykładni polegającej na pominięciu celów ustawy i norm konstytucyjnych.

W uzasadnieniu strona zarzuciła decyzji SKO, że jest krzywdząca, niesprawiedliwa, a przede wszystkim wadliwa, gdyż nie uwzględnia braku faktycznego pobytu jej matki w DPS oraz okoliczności, że są również inne osoby zobowiązane do ponoszenia kwestionowanej opłaty. Podniosła, że na dochód jej rodziny składają się głównie dwa świadczenia emerytalne i nie jest ona w stanie pokryć opłaty za pobyt matki w DPS w [...], bez istotnego uszczerbku dla swojej rodziny. W jej ocenie opłata winna zostać naliczona za okres od 17.12.2019 r. do 9.01.2020 r., a jej ciężar winien zostać proporcjonalnie rozłożony na wszystkie zobowiązane osoby.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), dalej jako "u.p.s.":

1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Tryb ten ma zastosowanie również w przypadku gdy skierowanie do domu pomocy społecznej następuje, jak w niniejszym przypadku, na podstawie orzeczenia Sądu. Obowiązkiem zatem organu w przypadku braku umowy lub określenia umownego kwoty niepokrywającej w całości zobowiązania organ ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej opłaty od osoby wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, uwzględniając maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy zastosowaniu kryterium ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 2 u.p.s. Jednocześnie u.p.s. nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułuje bowiem tzw. współuczestnictwa materialnego (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2020 r., sygn. IV SA/Wr 510/19). Stroną pierwszej decyzji wydanej w sprawie odpłatności może być jedynie mieszkaniec. Dopiero gdy osoby zobowiązane do ponoszenia odpłatności odmówią zawarcia umowy, organ powinien skonkretyzować ich obowiązki w drodze decyzji administracyjnej (por. I. Sierpowska, "Pomoc społeczna. Komentarz", wyd. V, opubl. WKP 2020, kom. do art. 59 u.p.s.). Na przestrzeni kilku ostatnich lat wykształciła się linia orzecznictwa dopuszczająca możliwość ustalenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ze skutkiem ex tunc. Treść art. 59 ust. 1 u.p.s., w którym mowa o "decyzji ustalającej opłatę", wskazuje na konstytutywny charakter tego aktu. Oznacza to, że wydanie decyzji ustalającej wysokość świadczenia ma charakter konstytutywny, bo tworzy w stosunku do poszczególnych osób zobowiązanych stosunki prawne, przy czym następuje to z mocy samej decyzji. Jednak deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jeszcze o skutkach z niej wynikających. Kwestia tego, jaki skutek - ex tunc czy ex nunc - ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzja ustalająca opłatę na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. konkretyzuje obowiązek wynikający z mocy prawa, którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., wydanie takiej decyzji może mieć skutek wsteczny i obejmować okres od daty umieszczenia w placówce do daty wydania decyzji (por. I. Sierpowska, j.w., jak też m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. II SA/Łd 814/19).

W niniejszym przypadku decyzją z dnia 16.12.2019 r. organ I instancji ustalił odpłatność za pobyt D. E.w DPS (w części przypadającej na nią samą) w wysokości po 1.157,76 zł miesięcznie od dnia umieszczenia w domu pomocy społecznej. Kwota ta stanowiła 70% ustalonego dochodu D. E. W aktualnie zaskarżonej decyzji ustalono, w trybie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s., odpłatność za pobyt D. E. w DPS dla skarżącej A. B. – jako jej córki. Ustalenie to nastąpiło ze skutkiem wstecznym – od momentu zaistnienia przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co w świetle powyższych rozważań było dopuszczalne. Należało tu mieć na uwadze także szczególne okoliczności niniejszej sprawy, a zwłaszcza fakt, że na dzień wydania decyzji ustalającej D. E. nie przebywała już w DPS i doszło do jej zwolnienia przez Sąd z pobytu w tej jednostce, jak też do uchylenia decyzji o skierowaniu do DPS. Podstawą ustalenia opłaty dla skarżącej – w kwocie przewyższającej sumę przypadającą na samą D. E.– są przepisy art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. Wyliczona kwota odpłatności (w wysokości przewyższającej opłatę przypadającą na samą D. E.) została podzielona pomiędzy trzy osoby zobowiązane, tj. dzieci D. E. Na skarżącą przypadła zatem 1/3 tak ustalonej opłaty. Skarżąca nie kwestionowała sposobu wyliczenia przypadającej na nią kwoty, jak i tego, że spełnione zostały przesłanki ponoszenia przez nią opłaty przewidziane w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. Sąd również nie znalazł powodu aby kwestionować ustalenia organów w tym zakresie.

Sporny w sprawie był natomiast okres, za jaki skarżąca winna być obciążona opłatą za pobyt D. E. w DPS. Niekwestionowana była bowiem okoliczność, że z dniem 8.01.2020 r. D. E. faktycznie zakończyła pobyt DPS, a opiekę nad nią przejęła A. B. Wynika to z pism datowanych na 9.01.2020 r. (k. 17-18 akt postępowania), jak i z treści odwołania, a okoliczności tej nie kwestionował organ odwoławczy. Z kolei w dniu 17 stycznia 2020 r. A. B. złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o zmianę postanowienia nakazującego umieszczenie D. E. w DPS. W konsekwencji tego postanowieniem z dnia 18.03.2020 r. o sygn. akt III RNs 36/20 Sąd Rejonowy zmienił postanowienie własne z dnia 22.10.2019 r. i zwolnił D. E.z pobytu w DPS. Następnie zaś decyzją z dnia 31.03.2020 r. organ I instancji uchylił w całości od dnia 27.03.2020 r. decyzję z dnia 10.12.2019 r. dotyczącą skierowania D. E. do DPS, a decyzją z dnia 31.03.2020 r. uchylił w całości od dnia 27.03.2020 r. decyzję z dnia 16.12.2019 r., ustalającą odpłatność D. E.za pobyt w DPS.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w tak ustalonych okolicznościach prawidłowo przyjął, że konieczność ponoszenia opłaty za pobyt D. E. w DPS istniała także po faktycznym opuszczeniu przez nią tej jednostki. Podkreślenia bowiem wymaga, że – jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22.10.2019 r. (k. 21 akt adm.) – D. E. została umieszczona w DPS bez swojej zgody. Sama D. E., ani też skarżąca w jej imieniu, nie mogły w tej sytuacji swobodnie decydować w tym przedmiocie, w tym co do opuszczenia DPS przez D. E., dopóki w obrocie prawnym istniało prawomocne orzeczenie Sądu, a także decyzja organu, wykonującego w tym przypadku orzeczenie Sądu, w przedmiocie skierowania do DPS. Rozstrzygającego znaczenia w sprawie nie może mieć zatem również oświadczenie o rezygnacji z pobytu w DPS – skoro pobyt ten nie był dobrowolny. Nie ma tym samym racji skarżąca co do tego, że opłata za pobyt D. E. w DPS winna być ustalona wyłącznie za okres jej faktycznego pobytu w tej jednostce. Organ słusznie zauważył, że jedyna możliwość wyłączenia odpłatności w tym przypadku dotyczyła okresu 21 dni (co też SKO uwzględniło w swojej decyzji), a to z uwagi na treść art. 63 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym. Niepobieranie opłaty dotyczy zatem tylko 21 dni w roku kalendarzowym. Jeśli zatem pensjonariusz przebywa poza placówką dłuższy okres, to zwolnienie jest równoważne kosztom pobytu w domu pomocy społecznej za 21 dni (I. Sierpowska, "Pomoc społeczna. Komentarz", wyd. V, opubl. WKP 2020, kom. do art. 59 u.p.s.).

Mając na uwadze powyższe rozważania należało uznać, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, są nieuzasadnione. Skoro zatem zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.