Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1130/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek, Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Andrzej Kania (spr.), Protokolant Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 29 stycznia 2007 r. wniesionej przez L. K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako Prezes Zakładu) z (...) stycznia 2007 r. nr (...) , utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) listopada 2006 r. o odmowie umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

L. K. pismem z (...) listopada 2005 r. wystąpiła o umorzenie odsetek od zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą samotną, utrzymującą się jedynie z emerytury w wysokości (...) zł. Przedstawiła strukturę wydatków, jakie ponosi co miesiąc z tytułu opłat za mieszkanie, światło gaz, telefon oraz z tytułu zaległej pożyczki w banku (...) SA. Wyjaśniła, że z tytułu zaległych składek na ZUS nie jest w stanie płacić więcej, jak 160 zł. miesięcznie.

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z (...) stycznia 2006 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia stronie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu decyzją z (...) stycznia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu (...) instancji. Od powyższej decyzji Prezesa Zakładu L. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 czerwca 2006 r., Sygn. akt III SA/Wa 773/06 uchylił decyzję Prezesa Zakładu z (...) stycznia 2006 oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) stycznia 2006 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż powyższe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia decyzji organów orzekających w ocenie Sądu nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Pominięte zostały podane przez stronę informacje obrazujące strukturę i wysokość bieżących wydatków strony. Brak jest również odniesienia tych wydatków do otrzymywanego przez stronę świadczenia emerytalnego. Sąd nie podzielił poglądu, że mający w sprawie zastosowanie przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. nie przewiduje możliwości umorzenia jedynie samych odsetek od należności z tytułu składek. Zwrócił uwagę, że strona wnioskowała o umorzenie wyłącznie odsetek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku L. K., Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z (...) listopada 2006 r. nr (...) odmówił umorzenia należnych odsetek od składek na: ubezpieczenia społeczne w kwocie (...) zł. (wyliczonych od składek należnych za okres 02/2000 r. - 04/2001r.), ubezpieczenie zdrowotne w kwocie (...) zł. (wyliczonych od składek należnych za okres: 08/2000 r.- 04/2001 r.), Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie (...) zł. (wyliczonych od składek należnych za okres 05/2000 r.- 04/2001 r.). W podstawie prawnej orzeczenia powołał przepis art. 83 oraz art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u. s. u. s--.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż sytuacja strony podana we wniosku o umorzenie odsetek nie uległa zmianie. Strona mieszka sama i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie (...) zł. miesięcznie. Wydatki stałe strony według przedstawionych rachunków wynoszą z tytułu czynszu za mieszkanie - (...) zł., prądu - (...) zł., gazu -(...) zł., telefonu - (...) zł., czyli łącznie (...) zł. Strona posiada zadłużenie z tytułu zaległego kredytu w (...) S.A. Organ podał, że strona na leki od początku roku wydała (...) ,00 zł. Poza tym zaznaczył, że wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w G. prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz właścicielką samochodu marki V. rok produkcji (...) , który można byłoby sprzedać a uzyskane środki przeznaczyć na uregulowanie zaległości.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał, że umorzył zaległości składkowe strony za okres 03-12/1999 r. a pozostała zaległość rozłożona została na 60 rat a następnie uwzględnił wniosek strony o zmniejszeniu wysokości rat z (...) zł. na (...) zł.

W ocenie organu brak informacji, że zobowiązana starała się o przyznanie pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej w G. świadczy, że sytuacja materialna strony nie jest na tyle trudna, aby uwzględnić ją przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy.

Końcowo organ podkreślił, oceniając zebrany materiał dowodowy, że nie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku w przedmiocie umorzenia zaległości.

Prezes Zakładu, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.--, decyzją z (...) stycznia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr (...) z (...) listopada 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) a także art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s.

Następnie organ odwoławczy podtrzymał ustalenia Zakładu w zakresie sytuacji materialnej strony. Powtórzył także, że stronie umorzone zostały składki za okres 03 - 12/1999 r., oraz wyrażono zgodę na rozłożenie zaległości na raty z późniejszym zmniejszeniem wysokości raty. Podkreślił nadto, że w momencie podpisania umowy o rozłożeniu zaległości a raty strona była osobą bezrobotną, bez srodków do zycia natomiast obecnie ma przyznane świadczenie emerytalne.

Powołując się na treść art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Prezes Zakładu podkreślił, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy i podejmowana jest po dokonaniu oceny konkretnych okoliczności. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że nie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku w przedmiocie umorzenia zaległości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu L. K. wniosła o umorzenie odsetek. Wyjaśniła, że opłacanie rat w wysokości (...) zł. miesięcznie przy osiąganym dochodzie i kosztach utrzymania mieszkania powoduje, że pozostaje jej kwota (...) zł., która nie pozwala na przeżycie.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procedury administracyjnej jak i z normami prawa materialnego doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji, także z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od treści skargi. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności, zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 u.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

Pismem z (...) listopada 2005 r. skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od zaległych składek. Powyższe zaległości w składkach powstały w związku z prowadzeniem przez skarżącą działalności gospodarczej do (...) kwietnia 2001 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 ze zm.). Z kolei w myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się zatem sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.

W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, (...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...). Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.

Kierując się powyższym, należało stwierdzić, iż zaskarżona w sprawie decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest wadliwa z powodu naruszenia przez Prezesa Zakładu powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 jak również art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ponadto sposób uzasadnienia decyzji - nie wyjaśniający stronie przyczyn odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - w sposób oczywisty narusza art. 8 k.p.a. obligujący organy administracji publicznej do prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (zasada zaufania obywateli do organów państwa).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowi, że umorzenie składek może nastąpić jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodzin, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

We wniosku o umorzenie należności, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podnosiła, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości (...) zł. oraz, że po uregulowaniu miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania oraz raty zaległości wobec ZUS, nie ma w zasadzie środków na życie. Prezes Zakładu, badając strukturę miesięcznych wydatków skarżącej, przyjął że wysokość obciążeń z tytułu utrzymania mieszkania - zgodnie z przedstawionymi przez skarżącą rachunkami - wynosi około (...) zł. miesięcznie. Organ odwoławczy nie uwzględnił natomiast obciążeń związanych z koniecznością spłat przez skarżącą rat zaległych składek (w wysokości ustalonej na dzień wydania zaskarżonej decyzji - na kwotę (...) zł.) co oznacza, że odstąpił od ustalenia pełnej struktury i wysokości miesięcznych wydatków skarżącej. Zaniechał również porównania wydatków skarżącej (ich zestawienia) z osiąganymi przez skarżącą miesięcznymi dochodami z tytułu świadczenia emerytalnego. Nieustalona została zatem kwota jaka pozostaje do dyspozycji skarżącej po uregulowaniu wszystkich stałych miesięcznych obciążeń.

Pomimo tego organ odwoławczy stwierdził, że wobec skarżącej nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o umorzenie odsetek. Tym samym uznał, że ratalne opłacenie należności z tytułu składek oraz ponoszenie wydatków na utrzymanie mieszkania nie pozbawiłoby zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych co oznacza, że wobec skarżącej nie występuje przesłanka przewidziana w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. - umożliwiająca umorzenie należności z tytułu składek. Takie stwierdzenie Prezesa Zakładu jest nieuzasadnione. Dopiero ustalenie kwoty pozostałej do dyspozycji skarżącej (w sposób przedstawiony powyżej) pozwoliłoby organowi orzekającemu ocenić czy kwota ta pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej w tym związanych z zakupem żywności, odzieży, leków itp. Takich rozważań organu w rozpatrywanej sprawie zabrakło co powoduje, że zaskarżona decyzja, w omawianej części, nosi cechy dowolności i z tego powodu nie poddaje się kontroli sądu. W sytuacji gdyby kwota, (wskazana w skardze przez L. K. w wysokości około (...) zł.) pozostająca do dyspozycji skarżącej była niewystarczająca do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (innych niż tylko utrzymanie mieszkania), powstałaby możliwość umorzenia odsetek na podstawie § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Na potrzebę prawidłowego przeanalizowania okoliczności faktycznych sprawny na gruncie § 3 pkt 1 powoływanego rozporządzenia zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który rozpatrując skargę na wcześniejszą decyzję Prezesa Zakładu, w wyroku z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 773/06, zarzucił organowi, że w sposób dowolny sformułował wniosek, że skarżąca nie wykazała występowania przesłanek wskazanych w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W wyroku tym zawarte zostały wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania, zgodnie z którymi organ zobowiązany został do dokonania gruntownej analizy struktury wydatków i dochodów skarżącej. Z zaleceń Sądu Prezes Zakładu wywiązał się częściowo, gdyż ustalając strukturę wydatków uwzględnił tylko wydatki na utrzymanie mieszkania, pomijając obciążenia skarżącej z tytułu rat płaconych wobec ZUS. Nie ustalił również jaka kwota pozostaje skarżącej po odliczeniu miesięcznych i czy jest ona wystarczająca na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Oznacza to, że organ orzekający nie zrealizował w pełni zaleceń Sądu zawartych w powołanym wyroku, do czego był zobowiązany z godnie z art. 153 p.p.s.a., stanowiącym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Treść uzasadnienia omawianej decyzji nie pozwala - w ocenie Sądu - uznać, iż organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Decyzja ta, ze względu na jej lakoniczne uzasadnienie, w ocenie Sądu - została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. -i w zw. z tym- art. 11 k.p.a,.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ II instancji powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest wysokość kwoty pozostającej skarżącej po uwzględnieniu wszystkich jej wydatków a następnie ocenić, czy jest ona wystarczająca na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej związanych w szczególności z zakupem żywności, odzieży, lekarstw itp. Ustalenia te pozwolą na następnie na ocenę czy w sprawie zachodzi przesłanka określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji Sąd nie uznał za zasadne zastosowania przepisu określonego w art. 152 p.p.s.a.