Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1512/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. dnia [...] sierpnia 2021r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021r. M. J. (skarżąca) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do Burmistrza K. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. J..

2. Decyzją z dnia [...] maja 2021r. Burmistrz K. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.") bowiem orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS zaliczające G. J. do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia [...] października 2021r. zawiera informację "data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji przed [...].09.2019r.", zatem nie można stwierdzić, że w przypadku matki skarżącej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 25 roku życia.

3. W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021r. uchyliło powyższą decyzję Burmistrza K. z dnia [...] maja 2021r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

4. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej Burmistrz K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. ponownie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ ponownie stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

5. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r. poz. 735 – dalej "k.p.a.") poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez odwołującą - tj. córkę dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

6. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz przywołał treści art. 17 ust. 1, i ust. 1b u.ś.r. Dalej powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, Kolegium wskazało, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym przepisie, a co wynika ze złożonego przez stronę oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2021r. w którym podała, że przychodzi do matki 3 razy dziennie (rano, w południe i wieczorem), przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga się ubrać, ścieli łóżko, sprząta, myję matkę, zmienia pampersy, robi zakupy, opłaca rachunki, załatwia wszystkie sprawy urzędowe, wizyty u lekarza, wywiesza pranie. W wywiadzie środowiskowym wskazano, że skarżąca wykonuje następujące czynności: pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, pomoc w robieniu zakupów, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, pomoc w przygotowaniu posiłków, pomoc w codziennej toalecie i czynnościach fizjologicznych, pomoc w organizowaniu kontaktów z lekarzami oraz organizowaniu lekarstw i zabiegów leczniczych, pomoc w dawkowaniu i podawaniu leków. Zdaniem organu zakres udzielanej opieki udzielanej matce przez skarżącą nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy).

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ostatnie jej zatrudnienie, datuje się na rok 2017. Zatem skarżąca od co najmniej czterech lat nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykazała, że miała zamiar i możliwość podejmowania takiego zatrudnienia, a matka jej uznana została za osobę niepełnosprawną przed [...] września 2019r. W przypadku skarżącej rezygnacja z zatrudnienia po to, by opiekować się matką, nie nastąpiła w żadnym momencie, ponieważ nie była ona zatrudniona od czterech lat. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły, co nie ma miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. W przedmiotowej sprawie takiego związku przyczynowego nie ma, bowiem skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu od 2017r. a jej matka została uznana została za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji przed [...] września 2019r.

7. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. z dnia [...] sierpnia 2021r., zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

10. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] sierpnia 2021r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazał niespełnienie w sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji powyższą argumentację całkowicie przemilczał. Uzasadniając odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Organ odwoławczy stwierdził, że zakres sprawowanej opieki nie spełnia wymogu konieczności sprawowania stałej, długotrwałej opieki nad niepełnosprawną w wymiarze uniemożliwiającym skarżącej podjęcie zatrudnienia.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, która na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019r. została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia [...] października 2021r., z informacją data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji: przed [...].09.2019r.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że niezasadnie organ I instancji powołał się na przesłankę negatywną uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z ww. przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia . Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zatem odmowa przyznania świadczenia z tegoż powodu przez organ I instancji była wadliwa.

11. Przechodząc do głównej kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).

12. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Na podstawie akt sprawy nie sposób bowiem przyjąć, aby stan zdrowia matki skarżącej był na tyle dobry, a wykonywane przy niej czynności na tyle zwykłe, aby mogła ona przez znaczną część czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części na równoległe podjęcie pracy. Zdaniem Sądu z uwagi na charakter schorzeń (niedowład twarzowo-ramienny lewostronny, nadciśnienie tętnicze samoistne, cukrzyca typu II, miażdżyca uogólniona, choroba refluksowa, kardiomiopatia wtórna) na jakie cierpi matka skarżącej, nie można uznać, aby sprawowana opieka mogła być tak radykalnie skrócona, by skarżąca mogła wygospodarować - jak sugeruje organ odwoławczy - dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej (choćby w niepełnym wymiarze) bez uszczerbku dla zapewniania jej jako osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, należytej opieki.

Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021r. wynika, że przychodzi do matki 3 razy dziennie(rano, w południe i wieczorem). Przy matce wykonuje takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, podawanie leków, pomoc w ubieraniu, sprzątanie, mycie i zmiana pampersa, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych i u lekarza, opłacanie rachunków, wywieszanie prania, czynności pielęgnacyjne. Ponadto w powyższym oświadczeniu skarżąca podała, że matka powinna leżeć, jednak jest sadzana w fotelu bo tak jest jej wygodniej, nie porusza się sama po mieszkaniu, ani poza nim. Powyższe ustalenia potwierdza również wywiad środowiskowy z dnia [...] sierpnia 2021r. Zatem skarżąca wykonuje nie tylko czynności opiekuńcze (związane z niepełnosprawnością matki) lecz również te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej i jej gospodarstwa domowego. Dodatkowo wskazać należy, że matka skarżącej nigdzie samodzielnie się nie porusza, poza domem porusza się na wózku inwalidzkim. W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie powinien doprowadzić do wniosków odmiennych niż przyjęte przez organ. Ocena zgromadzonych dowodów prowadzi bowiem do ustaleń, że dla zapewnienia codziennego optymalnego funkcjonowania niepełnosprawnej matki skarżącej, w kontekście jej stanu zdrowia, rozmiar opieki sprawowanej nad nią przez skarżącą jest na tyle znaczny, że faktycznie uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej poza sprawowaną opieką. Wpływ na to ma rodzaj schorzeń, którymi dotknięta jest niepełnosprawna, które ulegają z czasem coraz większemu nasileniu. Należy podkreślić, że z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS, wyjaśnień skarżącej oraz wywiadu środowiskowego bezsprzecznie wynika, iż zakres właściwej i koniecznej opieki nad niepełnosprawną wymaga ciągłej, osobistej obecności osób drugich i ich udziału we wszystkich czynnościach codziennych podopiecznej, począwszy od pomocy w poruszaniu się, samoobsłudze i funkcjonowaniu. Dlatego też, właściwy jest wniosek, iż opieka jaką musi być objęta matka skarżącej wymaga znacznego, stałego zaangażowania oraz pełnej dyspozycyjności i gotowości osoby opiekującej się. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Uszło uwadze organu, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących, co bez wątpienia nastąpiło w przedmiotowej sprawie.

Kolegium odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego uwypukliło, że skarżąca od co najmniej czterech lat nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykazała, że miała zamiar i możliwość podejmowania zatrudnienia. Powyższe w ocenie organu oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżąca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ustosunkowując się do powyższego stanowiska organu wskazać należy, że skarżąca ma 26 lat i jak podała w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2021r. jej staż pracy wynosi 4 lata i 2 miesiące. Ostatnie zatrudnienie miała do [...] czerwca 2017r. Z informacji zawartych w powyższym oświadczeniu wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką od 2014r. kiedy to jej matka miała wylew. Z pisma Kierownika Wydziału Świadczeń Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] września 2021r. wynika, że skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką w okresie od [...] listopada 2017r. do [...] października 2019r., następnie pobierała świadczenie rodzicielskie w okresie od [...] listopada 2019r. do [...] października 2020r. oraz w okresie od [...] listopada 2020r. do nadal specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Powyższe okoliczności organ odwoławczy formułując swoje tezy całkowicie pominął. Tymczasem z powyższych ustaleń wynika, że z końcem czerwca 2017r. ustał ostatni stosunek pracy skarżącej, natomiast już w listopadzie 2017r. otrzymała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, który z przerwą na świadczenie rodzicielskie pobierała również na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności [...]. Z przytoczonej regulacji wynika, że także w przypadku tego rodzaju świadczenia, warunkiem jego przyznania jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. W zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie wypowiedział się dlaczego w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego uznano, że spełniona została przesłanka niewykonywania przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, a dla potrzeb weryfikacji uprawnienia skarżącej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyjęto już, że ten związek przyczynowy pomiędzy niewykonywaniem pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nie zachodzi.

13. Reasumując, stwierdzić należy, że argumentacja organu, iż skarżąca może pogodzić sprawowanie opieki nad matką z aktywnością zawodową jest niczym nie uzasadnioną tezą, oderwaną od zebranego w sprawie materiału dowodowego i do tego sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku.