Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 682/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1 e
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 08 września 2021 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwołanego w P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2020 r. o zatrzymaniu na 3 miesiące prawa jazdy kat. B i zobowiązaniu M. N. do jego zwrotu do depozytu organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną powyższej decyzji organu odwoławczego powołano:

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.";

2. art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c i 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), dalej: "u.k.p.".

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.

W dniu [...] września 2020 r. urządzenie pomiarowe Policji zarejestrowało, że strona kierując pojazdem przekroczyła dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o 58 km/h (całkowita prędkość pojazdu wynosiła 108 km/h). Pismem z [...] września 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] poinformował o powyższym zdarzeniu Starostę [...]

Z notatki urzędowej funkcjonariusza Policji dokonującego kontroli wynika, że kierujący pojazdem nie posiadał przy sobie prawa jazdy.

W piśmie z [...] października 2020 r. strona:

1. przyznała, że poruszała się z większą niż dopuszczalna prędkością, stąd przyjęła mandat karny, ale zakwestionowała wskazaną wyżej prędkość utrzymując, że przekroczenie wynosiło jedynie 38 km/h (całkowita prędkość pojazdu wynosiła 88 km/h);

2. wskazała, że w czasie kontroli policyjnej posiadała przy sobie prawo jazdy, którego jej wtedy Policja nie zatrzymała, co oznacza, że nie było do tego podstawy w związku z przekroczeniem prędkości pojazdu mniejszym niż 50 km/h.

Organ orzekając o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących przekroczenia prędkości, ale opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji Policji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), dalej: "nowela". Nie może on zatem powoływać dowodów, aby zweryfikować treści zawartych w tej informacji. Do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami wystarczy więc informacja Policji o przekroczeniu przez kierującego pojazdem prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Informacja ta jest dokumentem urzędowym, stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Widniejący zatem na zawiadomieniu Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] września 2020 r. zapis o przekroczeniu prędkości z informacją o niezatrzymaniu prawa jazdy jest dla organu wiążący.

Nieistotna w sprawie jest rozbieżność zapisów co do wielkości przekroczenia dopuszczanej prędkości (58 km/h w informacji i 88 km/h na mandacie karnym), gdyż w każdym przypadku przekroczono prędkość o ponad 50 km/h, co wiąże się z tą samą sankcją (zatrzymaniem prawa jazdy na 3 miesiące). Okoliczności sprawy (m. in. notatka funkcjonariusza Policji z [...] września 2020 r.) wskazują, że adnotacja poczyniona na mandacie karnym zawiera omyłkę pisarską.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 K.p.a. przez odstąpienie od wyjaśnienia sprawy w sytuacji, gdy strona od początku kwestionuje przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym - przez przedstawienie mandatu karnego potwierdzającego jej twierdzenia;

2. art. 7 i art. 77 K.p.a. przez ich niezastosowanie i uznanie za prawidłowe ustalenia Policji odnośnie przekroczenia prędkości o 50 km/h na obszarze zabudowanym, podczas gdy mandat karny i okoliczności sprawy temu przeczą;

3. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, pominięcie wyjaśnień strony i złożonych dowodów, a tym samym brak należytego wyjaśnienia sprawy;

4. art. 81a K.p.a. przez rozstrzygnięcie nieusuniętych przez organ wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony;

5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 K.p.a. przez niewyjaśnienie istotnych rozbieżności co do przekroczenia prędkości choćby na podstawie dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie, przez naruszenie zasady praworządności i nieprzeprowadzenie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy;

6. art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 K.p.a. przez nieudzielenie skarżącemu wyczerpującej i zrozumiałej dla niego informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

7. art. 80 K.p.a. przez dowolną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dokumentów ujawnionych w postępowaniu, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych;

8. art. 76 K.p.a. przez przyjęcie, że informacja, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest dokumentem urzędowym;

9. art. 10 § 1 i art. 79a K.p.a. polegające na niepoinformowaniu skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

10. art. 8 K.p.a. przez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść obywatela, w szczególności przez pomięcie:

a) rozbieżności w zapisie liczbowym przekroczenia prędkości z mandatu karnego a informacją od Komendanta Powiatowego Policji w [...];

b) braku dowodów jednoznacznie potwierdzających przekroczenie prędkości o 50 km/h na obszarze zabudowanym;

c) braku dowodów potwierdzających, że skarżący podczas kontroli drogowej złożył oświadczenie o nieposiadaniu przy sobie prawa jazdy;

d) braku mandatu za brak blankietu prawa jazdy podczas kontroli drogowej, względnie pouczenia czy innej adnotacji w tym przedmiocie;

11. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. przez niedopuszczenie jako dowodu:

a) notatników służbowych;

b) książki pracy urządzenia użytego od pomiaru prędkości;

c) zaświadczenia o szkoleniu funkcjonariuszy dokonujących pomiaru prędkości;

d) certyfikatu legalizacji i kalibracji urządzenia do pomiaru prędkości;

e) monitoringu znajdującego się w pojeździe i miejsca, w którym dokonano pomiaru;

12. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 K.p.a. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych z dokumentów wskazanych w pkt 11;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość poruszania się w obszarze zabudowanym o 58 km/h, podczas gdy mandat kamy wskazuje przekroczenie prędkości o 38 km/h, a w związku z tym brak było podstaw do zatrzymania prawa jazdy;

2. art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez taką interpretację art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p., jakoby przepis ów zawieszał obowiązywanie przepisów dotyczących:

a) zgromadzenia przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji;

b) uwzględniania z urzędu słusznego interesu obywateli;

c) swobodnej oceny materiału dowodowego;

3. art. 7 ust. 1 pkt 2 noweli w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 K.p.a. przez przyjęcie błędnej jego interpretacji, że podstawą zatrzymania przez starostę prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy przez Policję, a nie przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, a tym samym błędne przyjęcie, że zasada prawdy obiektywnej nie ma zastosowania do postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy za przedmiotowy czyn;

4. art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. w zw. z art. 14 EKPCz i art. 6 EKPCz w zw. z art. 45 Konstytucji, w zw. z art. 177 Konstytucji w zw. z art. 7 noweli w zw. z art. 102 ust. 3 u.k.p. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wyłącznie informacja Policji jest wystarczającą przesłanką zatrzymania prawa jazdy, nawet w sytuacji, gdy dowody w sprawie co najmniej uprawdopodabniają, że kierujący pojazdem nie przekroczył prędkości o 50 km/h w terenie zabudowanym;

5. art. 42 ust. 3 Konstytucji przez naruszenie zasady domniemania niewinności i art. 45 ust. 1 Konstytucji przez przejęcie przez organy administracji kompetencji sądu i stwierdzenie winy skarżącego;

6. art. 6 ust. 1 i art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przez przyjęcie, że jedyną i przesądzającą okolicznością do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy jest informacja uzyskana od organu Policji, także w sytuacji, gdy przeczą temu zgromadzone dowody w sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dodatkowym piśmie procesowym (k. 41-43) skarżący podtrzymał argumenty zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego omówieniem, powtarzanie go byłoby zbędne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia są dwie okoliczności:

1. czy skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym;

2. czy skarżący miał przy sobie prawo jazdy.

Odnośnie pierwszej okoliczności (wielkości przekroczenia dopuszczalnej prędkości) należy podnieść, że prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość na obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Okoliczność ta bezspornie wynika z informacji Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] września 2020 r. skierowanego do Starosty [...].

Materialną podstawę kontrolowanej decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz art. 102 ust. 1c i ust. 1e u.k.p.

Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.).

Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 102 ust. 1c u.k.p.).

Okres, o którym mowa w ust. 1c oblicza się na zasadach określonych w K.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zatrzymania prawa jazdy (art. 102 ust. 1e u.k.p.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 noweli podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym uzyskana od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W niniejszej sprawie informacja taka została przekazana Staroście [...]u w piśmie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] września 2020 r.

Kwestie objęte zarzutami skargi były przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie, które rozstrzygnięto uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sąd Administracyjnego o sygn. akt I OPS 3/18 (dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").

Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanej uchwale, zgodnie z którym podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 noweli może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.

Zatrzymanie prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest sankcją administracyjną o charakterze prewencyjnym nakierowaną na ochronę zdrowia i życia oraz bezpieczeństwa ludzi. Posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest z kolei prawem o konstytucyjnym umocowaniu. Sankcja administracyjna stanowi konsekwencję określoną w przepisach prawa administracyjnego.

W powołanej uchwale stwierdzono również, że prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.

Podzielając powyższy pogląd Sąd akceptuje stanowisko, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. może zostać wydana w oparciu o informację o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, która stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania sankcji administracyjnej.

Wątpliwości co do prawidłowości pomiaru prędkości nie mogą stanąć na przeszkodzie wydania decyzji w omawianym trybie. Zakończenie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy będzie uprawniało do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeżeli ewentualnie później zostanie ustalone, że pomiar prędkości został błędnie dokonany, albowiem wyjdzie na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję.

W konsekwencji organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma podstaw do prowadzenia własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości, ale opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest bowiem dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postępowania administracyjnego. Odpowiedzialność za treść tej informacji ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa (wyrok o sygn. akt I OSK 2860/18 - dostępny w CBOSA).

Z powyższych względów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia różnica między wynikającą z informacji Komendanta Powiatowego Policji i mandatu karnego wielkością przekroczenia dopuszczalnej prędkości (odpowiednio o 58 km/h i o 88 km/h). Na marginesie należy zauważyć, że:

1. z obu tych dokumentów wynika, że dopuszczalną prędkość przekroczono o więcej niż 50 km/h, co stanowi podstawę do zatrzymania prawa jazdy;

2. mandat karny wystawiono na [...] zł i 10 pkt; sankcję taką można wymierzyć jedynie za przekroczenie dopuszczalnej prędkości powyżej 50 km/h - por.: tabela B pkt C.41 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń (Dz. U. z 2013 r., poz. 1624 ze zm.) i pkt E.01 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488 ze zm.).

Bezzasadność żądania uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatrzymania prawa jazdy okoliczności związanych z prawidłowością stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej prędkości powoduje, że niezasadne były zarzuty skargi dotyczące przepisów postępowania. Skoro bowiem w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie bada się okoliczności dotyczących weryfikacji przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym, to nieskuteczne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania polegające na braku ustaleń co do tych okoliczności bądź na braku uwzględnienia wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym. Skutkuje to również brakiem stwierdzenia naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Odnośnie drugiej kwestii (czy skarżący miał przy sobie prawo jazdy) należy podnieść, że wynika ona również z powyższej informacji Komendanta Powiatowego Policji z [...] września 2020 r. (nie miał go przy sobie).

Powyższe oznacza, że organ prawidłowo orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy i zobowiązaniu go do jego zwrotu.

Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).