Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 353/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 105 § 1 ust. 1 i art.126 w związku z art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 08 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wglądu w akta sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kaliszu z dnia 08 lipca 2016 r.nr [...]; 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

IV SA/Po 353/17

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kaliszu (dalej także PINB) postanowieniem z dnia 08.07.2016r. nr [...] wydanym na podstawie art. 105 § 1 i art. 74 § 2 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2016r., poz. 23, dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku [...] z dnia 19 marca 2013r. umorzył w całości postępowanie w sprawie wglądu w akta sprawy (dalej także jako przedmiotowa sprawa) dotyczącej "prawidłowości budowy budynku inwentarskiego (obory) zlokalizowanego w miejscowości Koźlątków".

W uzasadnieniu wyjaśniono, że już wcześniej PINB w Kaliszu, postanowieniem nr [...] z dnia 8 kwietnia 2013r. odmówił wglądu w akta sprawy dotyczącej prawidłowości budowy budynku inwentarsko - gospodarczego (obory), zlokalizowanego w m. Koźlątków, gm. Lisków (dz. nr [...]).

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013r. (znak sprawy [...] ) utrzymał w/w postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi [...], wyrokiem z dnia 13 marca 2014r. o sygn. akt IV SA/Po 859/13 uchylił zaskarżone postanowienie WWINB z dnia 21 czerwca 2013r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB w Kaliszu z dnia 8 kwietnia 2013r., wskazując na konieczność ustalenia "czy przedmiotowa inwestycja oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomość strony skarżącej (np. hałas, pył) uwzględniając przy tym nie tylko odległości pomiędzy budynkami ale również inne okoliczności takie jak np. ukształtowanie terenu".

Dalej organ wskazał, że z wyraźnego brzmienia art. 73 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że żądanie spełnienia wymienionych w nim obowiązków zapewniono wyłącznie stronie postępowania, zatem właściwy organ administracji powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy status taki przysługuje podmiotowi domagającemu się ujawnienia akt .

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 290 ze zm., dalej p.b.) każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Natomiast art. 5 pkt 9 p.b. wprowadza zasadę poszanowania występujących na obszarze oddziaływania obiektu (budynku projektowanego, budowanego lub użytkowanego) uzasadnionych interesów osób trzecich. W postępowaniu, prowadzonym na podstawie przepisów Prawa budowlanego dotyczącym samowoli budowlanej lub samowolnie wprowadzonych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego krąg stron należy ustalać na podstawie art. 28 k.p.a., wedle którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle tej regulacji, przyznanie określonemu podmiotowi przymiotu strony zależy od wcześniejszego ustalenia, czy posiada on interes prawny w toczącym się postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97, stwierdził jednoznacznie, iż istotą tego interesu jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu.

W ramach postępowania w sprawie prawidłowości budowy obiektu budowlanego organ nadzoru budowlanego powinien każdorazowo ustalić te przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczając obszar oddziaływania obiektu, organ powinien uwzględniać funkcję, formę oraz konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji.

Inwestor [...] realizując przedmiotowy obiekt budowlany legitymował się ostateczną decyzją pozwoleniem na budowę (decyzja Naczelnika Gminy Lisków z dnia 27 grudnia 1988r., znak [...]). Pomimo podejmowanych przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości prób wyeliminowania z obrotu prawnego w/w decyzji pozwolenia na budowę, powyższe rozstrzygnięcie nadal pozostaje w obrocie prawnym. Inwestor w czasie realizacji budowy przedmiotowego budynku dokonał zmiany: szerokości w/w budynku z projektowanego wymiaru 9m na 10,31m, lokalizacji w/w obiektu w stosunku do drogi powiatowej z projektowanego wymiaru 7m na 4,83m, kalenicy, przesuwając ją w kierunku drogi, obecnie znajduje się w osi szerokości budynku, lokalizacji okien oraz ścianek działowych w poziomie przyziemia. Zatem, wprowadzone zmiany nie wprowadzają dodatkowych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu działki nr [...]. Ponadto, przedmiotowa inwestycja (w trakcie jej budowy i obecnie) usytuowana jest na terenie gospodarstwa rolnego i stanowi kontynuację zabudowy zagrodowej w istniejącym gospodarstwie rolnym.

Zgodnie z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - stanowiącym załącznik do Uchwały Rady Gminy Lisków Nr 8/63/99 z dnia 28 grudnia 1999r. - działki nr [...] oznaczone są jako tereny zabudowy mieszkaniowej, zagrodowej i usługowej. W ocenie organu funkcja (budynek inwentarsko-gospodarczy przeznaczony do hodowli 23 jednostek DJP), forma oraz konstrukcja projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji nie wprowadzają ograniczeń i uciążliwości w stosunku do działki nr [...].

Pracownicy PINB w Kaliszu przeprowadzili w dniu 8 czerwca 2016r. czynności kontrolne na działce nr [...] w m, Koźlątków, w wyniku których ustalono, iż na zachodniej części działki nr [...] (pomiędzy budynkiem inwentarskim a działką nr [...]) zlokalizowane są 3 niewielkie obiekty (drewniana wiata, folia ogrodnicza i wiata obudowana folią). W tej części działka [...] jest porośnięta trawą, znajduje się na niej ogródek warzywny i nieliczne maszyny rolnicze (pług, przegrabiarka). Brak miejsc postojowych dla samochodów osobowych, pojemników i kontenerów na odpady stałe, urządzeń służących do odprowadzenia wody i ścieków, miejsc do składowania kiszonek, obornika i odpadów z budynku inwentarskiego. Opisywany fragment działki [...] ma spadek terenu ukształtowany od ogrodzenia (zlokalizowanego w granicy z działką nr [...]) w kierunku osi podłużnej - środka, a z drugiej strony od budynku inwentarskiego do osi podłużnej działki. Powyższe ukształtowanie tej części nieruchomości i budynków nie zagraża zalewaniu wodami opadowymi oraz nie powoduje kierowania immisji bezpośrednich (wody i ścieków) na teren działki nr [...].

W ocenie organu, biorąc pod uwagę odległość budynku mieszkalnego (stanowiącego własność skarżącej) do budynku gospodarczo inwentarskiego - 18 m, zastosowaną technologię hodowli oraz ilość hodowanych zwierząt (8 sztuk krów i 14 sztuk cielaków) przedmiotowa inwestycja nie stanowi źródła oddziaływań na nieruchomość skarżącej w zakresie hałasu i pyłu.

Przedmiotowe przedsięwzięcie (z uwagi na określoną w projekcie liczbę 23 DJP), nie podlega procedurze oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm., dalej u.i.o.ś.), przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 60 u.i.o.ś. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016r., poz. 71) szczegółowo określa, jakie przedsięwzięcia zalicza się do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a jakie do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z treści § 2 ust. 1 pkt 51 oraz § 2 ust. 1 pkt 102 i 103 tego rozporządzenia wynika, że kryterium zakwalifikowania danego przedsięwzięcia polegającego na chowie lub hodowli zwierząt jest liczba tzw. dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) obliczanych według współczynników przeliczeniowych sztuk zwierząt na DJP określonych w załączniku do rozporządzenia. § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia stanowi, że za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza. W/w przepisy określają, iż przeprowadzenie procedury oddziaływania na środowisko jest fakultatywne dla chowu lub hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP lub nie mniejszej niż 40 DJP. W niniejszej sprawie maksymalna obsada inwentarza wynosi 23 DJP. W ocenie organu inwestycja ta (budowa budynku inwentarsko-gospodarczego) nie stanowi źródła immisji bezpośrednich i pośrednich dla działki nr [...], a więc skarżąca nie może być uznana za stronę niniejszego postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie prawidłowości budowy przedmiotowego budynku inwentarsko-gospodarczego.

Podkreślono, iż prawo wglądu w akta danej sprawy przysługuje tylko stronie postępowania. Zatem, brak jest podstaw prawnych do udostępnienia skarżącej nie będącej stroną w/w postępowania wglądu w akta w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy (co w niniejszej sprawie zachodzi), iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzić powinno w aktualnym stanie prawnym do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2013r. sygn. akt OSK 2679/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2014r. sygn. akt IV SA/Po 859/13).

Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniosła [...] wnosząc o jego uchylenie jako sprzeczne z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie sygn. akt IV SA/Po 859/13, utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II OSK 1324/14.

PINB w Kaliszu wydając postanowienie nr 77/2016 winien zastosować się do wyżej wymienionych wyroków i wytycznych Sądu, czego w żadnej mierze nie uczynił.

Dalej wyjaśniła skarżąca, że podwyższenie gruntu na działce [...] spowodowało zalewanie jej działki. Nadto - z uwagi na usytuowanie otworów w budynku inwentarskim - swobodne mieszkanie i korzystanie z nieruchomości jest utrudnione z uwagi na fetor dochodząc z obory sąsiada na teren jej posesji i budynku mieszkalnego, jak również z uwagi na insekty i muchy, które mnożą się w środowisku obory.

Zarzucono, iż budynek ten został pobudowany niezgodnie z Uchwałą Rady Gminy Lisków Nr VIII/33/85, gdzie linia zabudowy wynosi 15 m od osi drogi. Naruszono przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14/1985 r. poz. 60). Złamano także przepisy sanitarne, tj. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r (Dz.U. Nr 10 poz. 46) oraz Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997r. (Dz.U. Nr 132 poz.877).

Nieruchomość skarżącej znajduje się w oddziaływaniu budynków sąsiada [...], co potwierdza ekspertyza sanitarna, iż wody spływające z posesji [...] zanieczyszczają studnię skarżącej.

Ponieważ chodzi o budynek inwentarski, szczególne wymagania sanitarne i w zakresie gospodarki wodnej sąsiednia nieruchomość skarżącej pozostaje w sferze oddziaływania budynku inwentarskiego. Zarzucono, że w ogóle nie odniesiono się do fetoru dochodzącego z obory [...], rojów much i spływającej na działkę skarżącej wody i zanieczyszczeń.

Powołując się na wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1324/14 skarżąca wskazała, że obowiązujące przepisy prawa nie wiążą kwestii oddziaływania inwestycji wyłącznie z przekroczeniem norm. Nawet nieponadnormatywne oddziaływanie może mieć bowiem wpływ na sposób wykonywania prawa własności, w szczególności jeśli chodzi o realizację obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki, czy uciążliwe związki zapachowe.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia 08.09.2016r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. "strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania". Z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika, że prawo wglądu do akt danej sprawy przysługuje tylko i wyłącznie stronie postępowania. W przypadku natomiast gdy organ stwierdzi brak podstaw do udostępnienia akt sprawy wnioskującemu o to podmiotowi bądź żądanie pochodzi od osoby nie posiadającej przymiotu strony, to zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. "odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie".

PINB w Kaliszu, w związku z wnioskiem skarżącej o udostępnienie jej akt przedmiotowej sprawy, organ I instancji ustalił, podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 08.06.2016r., iż na działce nr [...] w miejscowości Koźlątków gm. Lisków, której współwłaścicielami są [...], usytuowany jest m.in. budynek inwentarski (obora).

Ze znajdującego się w aktach sprawy zatwierdzonego przez PINB w Kaliszu, decyzją z dnia 19.02.2013r. nr 38/2013 znak: [...], projektu budowlanego zamiennego sporządzonego przez [...] wynika, że odległość przedmiotowego budynku inwentarskiego (obory) od granicy z działką nr [...] wynosi 18m. Powoduje to, że odległość ta jest zgodna z § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015r. poz. 1422, dalej powoływane jako: rozporządzenie MI), z treści którego wynika, iż budynek inwentarski lub budynek gospodarczy nie może być sytuowany ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej m.in. budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13.03.2014r., sygn. IV SA/Po 859/13, którym uchylono postanowienie WWINB z dnia 21.06.2013r. znak: [...] oraz poprzedzające je postanowienie PINB w Kaliszu z dnia 08.04.2013r. znak: [...], wskazał, że badanie interesu prawnego właściciela sąsiedniej działki nie może odnosić się jedynie do zbadania odległości budynku od granicy z działką sąsiednią. Właściwy organ powinien również zbadać, czy wykonana inwestycja oddziałuje w jakikolwiek sposób na działkę sąsiednią poprzez zbadanie m.in. odległości obiektu od miejsc postojowych bądź umiejscowionych pojemników i kontenerów na odpady stałe na działce sąsiedniej. W ocenie sądu badaniu podlegać powinna także kwestia związana z immisją bezpośrednią, która polega na celowym i bezpośrednim kierowaniu określonych substancji takich jak woda czy ścieki na inną nieruchomość za pomocą odpowiednich urządzeń (np. rowy bądź rury). Ustalenie tegoż ma wpływ na stwierdzenie, czy właściciel działki sąsiedniej posiada interes prawny w niniejszej sprawie.

Organ I instancji podczas przeprowadzonej kontroli w dniu 08.06.2016r. ustalił, że na działce nr [...] brak jest miejsc postojowych dla samochodów osobowych i dla osób niepełnosprawnych, a także że brak jest pojemników i kontenerów na odpady stałe. Nie jest więc konieczne badanie odległości przedmiotowego obiektu od wskazanych miejsc na działce nr [...]. Ponadto organ I instancji ustalił, że spadek terenu od ogrodzenia, zlokalizowanego na granicy z działką nr [...], ukierunkowany jest do środka części działki nr [...], która objęta została czynnościami kontrolnymi. Takie ukształtowanie terenu powoduje, że nie dojdzie do immisji bezpośredniej na teren działki nr [...]. PINB w Kaliszu nie stwierdził również żadnych urządzeń, które mogłyby służyć do ww. immisji.

PINB w Kaliszu prawidłowo wskazał, że usytuowanie na działce nr [...] budynku inwentarskiego (obory) nie oddziałuje negatywnie na działkę sąsiednią (dz. nr [...]), której właścicielem jest skarżąca. W związku z tym, nie posiada ona interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu i przymiotu strony. Nie została więc spełniona podstawowa przesłanka umożliwiająca udostępnienie akt sprawy, o której stanowi art. 73 § 1 k.p.a. Zaistniały więc podstawy do wydania postanowienia umarzającego postępowania w sprawie wglądu w akta przedmiotowej sprawy.

PINB w Kaliszu prawidłowo, w formie postanowienia, rozpatrzył wniosek skarżącej o udostępnienie akt przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 72 § 2 k.p.a. organ odmawia wglądu w akta prawy w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Ponadto zgodnie z art. 123 § 1 k.p.a. "w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia". W § 2 ustawodawca wskazał, że "postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy". W art. 126 k.p.a. wprowadzona została jednak możliwość zastosowania art. 105 k.p.a., który stanowi o umorzeniu postępowania administracyjnego, w przypadku wydania przez organ administracji publicznej postanowienia w danej kwestii.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.05.2013r. II OSK 2679/11 wskazano, że "w obowiązującym stanie prawnym kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 k.p.a., co oznacza, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Nie może ulegać wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, iż zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego". W tym samym wyroku stwierdzono również, że "stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy, iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzić powinno w aktualnym stanie prawnym do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku żart. 126 k.p.a.". Stanowisko to poparł również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13.03.2013r. IV SA/Po 859/13. Dlatego PINB w Kaliszu prawidłowo zastosował formę rozstrzygnięcia w związku z odmową wglądu w akta przedmiotowej sprawy.

Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniosła [...] wnosząc o jego zmianę poprzez uznanie, iż ma ona status strony w postępowaniu o stwierdzenie legalności wykonania budynku obory należącej do [...] oraz o udostępnienie wglądu do akt wymienionej sprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła - między innymi - sprzeczność ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem prawnym, brak uwzględnienia przepisów prawa materialnego oraz uchybienia proceduralne, które doprowadziły do wydania orzeczenia niezgodnego z prawem.

W uzasadnieniu zarzucono, że organy obu instancji nie wskazały kto brał udział w rzekomo przeprowadzonej kontroli – o której nie poinformowano skarżącej - oraz jakie kwalifikacje posiadały te osoby.

Wskazała, że prawidłowe ustalenie, czy budynek inwentarski oddziałuje na jej nieruchomość, a jeżeli tak to w jakim stopniu będzie możliwe dopiero po przeprowadzeniu opinii biegłego z właściwej dziedziny, którego organ winien powołać.

Podkreśliła, że jej nieruchomość jest narażona zarówno na emisje pośrednie jak i bezpośrednie. Sama odległość położenia budynków od siebie nie jest determinująca, a z uzasadnienia wydanych postanowień można odnieść wrażenie, że organy obu instancji ponownie na tym aspekcie się oparły.

Jednocześnie wskazała, że integralną częścią skargi jest jej pismo z dnia 28 lipca 2016 roku.

Jej zdaniem interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego (np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1982 r., SA/Kr 517/81, ONSA 1382, nr 1, poz. 11; wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r., IV SAB 23/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 13; Prób. Praw. 1989, nr 1, s. 25; GAP 1988, nr 4, s. 40; wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., I OSK 2016/06, LEX nr 505371). Istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny".

Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 13 maja 2011 r., II OZ 394/11, LEX nr 795491, osoba trzecia ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. i 144 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości sposób korzystania z niej, iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności.

Zgodnie z art. 144. k.c. - właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Sposób wybudowania budynku inwentarskiego oraz sposób korzystania z niego powodują liczne immisje na teren nieruchomości skarżącej. W toku postępowania legalizacyjnego konieczne jest przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Interes skarżącej polega na tym, aby wykazać, że spad terenu, jaki ukształtował [...] powoduje, że wody gruntowe zalewają budynek mieszkalny skarżącej oraz powodują zagrożenie epidemiologiczne, a ponadto, że z uwagi na usytuowanie otworów w budynku inwentarskim - swobodne mieszkanie i korzystanie z jej nieruchomości jest utrudnione z uwagi na przykre zapachy dochodzące do skarżącej, jak również z uwagi na insekty i muchy, które mnożą się w środowisku obory.

Zgodnie z art. 72. ust 1. u.i.o.ś. wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem: decyzji o zezwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - prawo budowlane.

Zgodnie z art. 49 ust. 4.a. p.b. decyzje :

1)o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót;

2)o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona

mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

A zatem przepisy prawa budowlanego wskazują bezpośrednio na interes prawny skarżącej w uzyskaniu przymiotu strony w postępowaniu o legalizację samowoli budowlanej. Skoro bowiem inwestycja, której dotyczy legalizacja, oddziaływuje na nieruchomość skarżącej w sposób bezpośredni, w zakresie dotyczącym jej zalewania, zanieczyszczania, jak również immisji zapachów, to skarżąca ma interes prawny w tym, aby być stroną postępowania.

Powołanie przez organ w zaskarżonym postanowieniu norm wynikających z rozporządzenia MI wskazuje na niezrozumienie istoty tej regulacji, która określa minimalne i maksymalne parametry dla inwestycji. Rzeczywiście norma powołana przez organ wskazuje, że budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4 rozporządzenia MI.

Nie można jednak przyjąć, że zachowanie odległości dla danego rodzaju obiektów, przyjęte w przepisach w/w rozporządzenia przesądza o tym, że oddziaływanie tych obiektów nie wykracza poza obszar. nieruchomości inwestora, a więc nieruchomości sąsiadujące nie znajdują się w obszarze ich oddziaływania. Takie stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II OSK 1613/11 w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. (publ. w LEX nr 1217437).

A zatem powołanie się przez organ na to, że inwestycja spełnia normę dotyczącą odległości pomiędzy budynkiem, którego dotyczy postępowanie a granicą działki należącej do skarżącej - samo w sobie nie przesądza o tym, że skarżąca nie ma interesu prawnego w tym, aby brać udział w toku postępowania, albowiem samo zachowanie odległości inwestycji zgodne z przepisami rozporządzenia nie stanowi samo przez się, że inwestycja ta nie oddziaływuje na nieruchomość sąsiednią.

Organ powołał się na rozporządzenie, jako na jedyną normę, która jego zdaniem unicestwia interes prawny strony, nie zauważając, że w sprawie zastosowanie mają przede wszystkim zastosowanie normy rangi ustawowej, które wymagają czynnego uczestnictwa skarżącej w toku postępowania.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji umarzające w całości z uwagi na brak przymiotu strony postępowanie w sprawie wglądu przez skarżącą w akta sprawy dotyczącej prawidłowości budowy budynku inwentarskiego (obory) zlokalizowanego w miejscowości Koźlątków.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 marca 2013 roku, sygn. akt IV SA/Po 859/13 uchylił poprzednie postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2013r. (znak sprawy [...]) utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Kaliszu nr 61/2013 z dnia 8 kwietnia 2013r. odmawiające wglądu w akta sprawy dotyczącej prawidłowości budowy budynku inwentarsko - gospodarczego (obory), zlokalizowanego w m. Koźlątków, gm. Lisków (dz. nr [...]).

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając ponownie niniejszą sprawę i Sąd w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 153 p.p.s.a. pozostawali związani oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku WSA.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.1.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 p.p.s.a. pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

W uzupełnieniu powyższych rozważań wskazać należy, że w myśl art.190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podkreślić należy, że w ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji nie wykonały w pełni zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 marca 2013 roku, sygn. akt IV SA/Po 859/13, a w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016r. o sygn. II OSK 1324/14.

Sąd orzekający jest związany – ale i ją podziela – wykładnią dokonaną przez tut. Sąd w wyroku o sygn. IV SA/Po 859/13. W powołanym orzeczeniu trafnie wskazano, że z treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika, iż prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przy czym żądanie wglądu do akt postępowania, zgłoszone przez podmiot, który uważa, że przysługuje mu interes prawny, powinno być uważane za czynność podjętą w ramach postępowania, która powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego normujących warunki jej skuteczności.

W kontrolowanym przypadku postępowanie prowadzone jest w oparciu o przepisy Prawa budowlanego. W myśl art. 28 ust. 2 p.b., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania, stosownie do art. 3 pkt 20 p.b., rozumieć należy teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Wyraźne brzmienie tego przepisu wskazuje, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. W innym postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Prawa budowlanego, w tym również postępowaniu legalizacyjnym, krąg stron ustalać należy na podstawie art. 28 k.p.a., a zatem badać istnienie interesu prawnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 6 kwietnia 2011r., sygn. akt II OSK 573/10, Lex Omega nr 1081794, z dnia 6 października 2010r., sygn. akt II OSK 1505/09, Lex Omega nr 746592 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II SA/Wr 519/10, Lex Omega nr 994083).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, rodziłoby po jego stronie uprawnienie do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w tym postępowaniu.

Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97). Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu.

W świetle powyższego słusznie wskazał Sąd w przywołanym wcześniej wyroku, że krąg stron w postępowaniu dotyczącym prawidłowości budowy budynku inwentarskiego jest szerszy, niż w przypadku postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, w którym znajduje zastosowanie definicja zawarta w art. 3 pkt 20 p.b. W postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę dokładnie określa się obszar oddziaływania. Jest to teren, na którym wskutek powstania inwestycji przepisy odrębne, w szczególności techniczno – budowlane, wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu. W tym wypadku o posiadaniu przez dany podmiot przymiotu strony decyduje zatem zaistnienie konkretnej ingerencji w sferę jego interesu prawnego. Zmiany, a w szczególności ograniczenia w możliwości zagospodarowania terenu będącego własnością takiego podmiotu nie mają charakteru potencjalnego, ale rzeczywisty. Zupełnie inaczej jest w przypadku postępowań, gdzie krąg stron jest ustalany na podstawie art. 28 k.p.a. Związek pomiędzy wynikiem postępowania, a interesem prawnym czy obowiązkiem podmiotu jest tego rodzaju, że chodzić jedynie o możliwość wpływu postępowania na interes prawny czy obowiązek podmiotu, nie

zaś pewność zaistnienia takiego wpływu. Nadto art. 28 k.p.a. w odróżnieniu od art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. nie precyzuje, w jakiej postaci ma się przejawiać wpływ postępowania na interes prawny, czy obowiązek podmiotu uznawanego za stronę.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie ustalenie braku legitymacji prawnej składającej wniosek o udostępnienie akt organ oparł o przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia MI zgodnie, z którym budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4.

Sąd w wyroku o sygn. IV SA/Po 859/13 wyraźnie wskazał, że powyższy przepis nie może stanowić wyłącznej podstawy ustalenia posiadania lub też braku interesu prawnego skarżącej. Wprawdzie samo posiadanie interesu faktycznego jest niewystarczające dla uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego, jednakże należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie wskazuje się, iż w sytuacji, gdy właściciel sąsiedniej nieruchomości, graniczącej z nieruchomością inwestora, kwestionuje wykonanie robót budowlanych przez inwestora z tego powodu, że oddziaływują na sposób zagospodarowania i korzystania z jego nieruchomości, nie można przyjąć, że nie jest on stroną w takiej sprawie, ponieważ nie dotyczy to jego interesu prawnego. W takim przypadku jego interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wynika z przepisów prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi prawo korzystania z przedmiotu własności, a także z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., który nakazuje poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyrok NSA z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1373/09, dostępny w Bazie Orzeczeń NSA). To, czy wykonanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. A więc nie można z góry zakładać, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest stroną, albowiem wykonywane (wykonane) roboty budowlane nie naruszają przepisów

rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oznacza to, że interesu prawnego, który wyznacza legitymację do występowania w sprawie w charakterze strony nie można uzależniać od wyniku postępowania i oceny, czy interes ten został naruszony.

Wyjaśniono, że przepis §12 rozporządzenia MI nie jest jedynym przepisem tego rozporządzenia w którym określone zostały wymogi dotyczące zachowania określonych odległości od otworów okiennych i drzwiowych. Postanowienia takie zawierają m.in. przepisy określające odległości, jakie muszą być zachowane między otworami okiennymi a miejscami postojowymi dla samochodów oraz pomiędzy otworami okiennymi a miejscami na pojemniki i kontenery na odpady stałe. Przepis § 18 ust. 1 wymaga, by przy zagospodarowywaniu działki budowlanej urządzić miejsca postojowe dla samochodów: tak dla użytkowników stałych, jak i dla przebywających czasowo, w tym i dla osób niepełnosprawnych, które muszą mieć odpowiednio większe rozmiary.

Ponadto Sąd wskazał, że oceniając istnienie lub brak interesu prawnego należy również pamiętać, że źródłem interesu prawnego mogą być normy o charakterze materialnoprawnym spoza prawa budowlanego - jak np. ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 647 ze zm.), czy nawet spoza szeroko rozumianego prawa administracyjnego. W szczególności interes prawny może wynikać w takim przypadku z norm prawa cywilnego, a dokładniej z przepisów tzw. prawa sąsiedzkiego.

Zgodnie z art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Z przepisu tego wynika, że niedopuszczalne są bezpośrednie ingerencje w wykonywanie prawa własności przez właściciela, określane w literaturze jako tzw. immisje bezpośrednie. Immisje bezpośrednie polegają na celowym, bezpośrednim kierowaniu określonych substancji (wody, ścieków, pyłów) na inną nieruchomość za pomocą odpowiednich urządzeń (rowy, rury itp.). Są więc zbliżone swym charakterem do fizycznej ingerencji (zob. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, teza 2.4. do art. 144). W wypadku tego rodzaju wpływu właściciel nieruchomości zagrożonej jedynie immisją bezpośrednią będzie posiadać przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Prawo cywilne reguluje również tzw. immisje pośrednie. W myśl art. 144 k.c. właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Immisje pośrednie są w świetle tego przepisu dopuszczalne, o ile nie zakłócają korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad określoną w art. 144 k.c. miarę przeciętną. Jednakże zawsze będą takie zakłócenia powodowały. Sąd w wyroku o sygn. IV SA/Po 859/13 wyjaśnił, że objęcie danej nieruchomości immisjami pośrednimi wywołanymi przez inwestycję będzie oznaczało, że właściciel tej nieruchomości ma interes prawny w postępowaniu legalizacyjnym, niezależnie od tego, czy są to immisje pośrednie dopuszczalne, czy też zakazane w świetle art. 144 k.c. Każde zatem, również niezabronione przepisami prawa cywilnego zakłócenie przez inwestycję korzystania z nieruchomości powoduje, że jej właścicielowi przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Sąd w powyższym wyroku stanął na stanowisku, że organy przedwcześnie przyjęły, iż skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie prawidłowości budowy budynku inwentarskiego, gdyż ograniczyły się do odwołania do jednego przepisu rozporządzenia MI. Tym samym organy nie dokonały analizy art. 28 k.p.a. z uwzględnieniem pozostałych przepisów wskazanego rozporządzenia oraz powołanych wyżej przepisów prawa cywilnego. To zaś doprowadziło do zaniechania wyjaśnienia, czy przedmiotowa inwestycja jest tego rodzaju, że oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomość skarżącej.

WSA w Poznaniu uchylając poprzednie decyzje organów obu instancji wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ oceniając interes prawny skarżącej weźmie pod uwagę wskazania zawarte w uzasadnieniu jego wyroku, a przede wszystkim ustali czy przedmiotowa inwestycja oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomość strony skarżącej (np. hałas, pył ) uwzględniając przy tym nie tylko odległości między budynkami ale również inne okoliczności takie jak np. ukształtowanie terenu.

Na marginesie Sąd wskazał, że w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 8 maja 2013 r., iż w

przypadku stwierdzenia przez organ, że wniosek o udostępnienie akt pochodzi od osoby nieposiadajacej interesu prawnego w postępowaniu, należy umorzyć postępowanie w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2679/11, Lex nr 1343892).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swym wyroku z dnia 29 stycznia 2016r. o sygn. II OSK 1324/14 oddalając skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku WSA w Poznaniu wyjaśnił, że przepis art. 28 k.p.a. nie stanowi wyłącznej podstawy ustalenia posiadania lub też braku interesu prawnego skarżącej. Konieczne jest jeszcze, by badając istotę interesu w rozumieniu tej normy powiązać ją z normą prawa materialnego, na której podstawie można skutecznie żądać czynności albo jej zaniechania czy ograniczenia. W niniejszej sprawie organy wadliwie uwzględniły w swych badaniach jedynie postanowienia §12 rozporządzenia o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które kreują normy dotyczące odległości budynków na sąsiednich działkach. Jednak norm mogących stanowić odniesienia przy badaniu interesu prawnego właściciela działki położonej w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji poszukiwać należy w różnych dziedzinach prawa. Przy czym badanie zgodności z nimi planowanego zamierzenia inwestycyjnego winno być przedmiotem rozważań merytorycznych, w żadnym razie nie może przesądzać o samym przymiocie strony. O legitymacji prawnej decyduje bowiem sama możliwość wpływu na czyjś obowiązek lub prawo, a nie pewność jego zaistnienia. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że obowiązujące przepisy prawa nie wiążą kwestii oddziaływania inwestycji wyłącznie z przekroczeniem dopuszczalnych prawem norm. Nawet wystąpienie nieponadnormatywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności, w szczególności gdy chodzi o realizację obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki czy uciążliwe związki zapachowe.

W tym wyroku NSA wskazał na zupełnie pominięte przez organy przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, w tym regulacje zawarte w § 11. Zgodnie z tym przepisem usytuowanie budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy, wydzielanie się substancji toksycznych powinno uwzględniać

przeważające kierunki wiatrów, tak żeby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się one po stronie zawietrznej względem obiektów budowlanych przeznaczonych na pobyt ludzi oraz względem obszarów chronionych.

Dalej NSA wskazał, że w niniejszym postępowaniu krąg stron zbadać należało w oparciu o art. 28 k.p.a. w myśl którego decydująca jest możliwość wpływu postępowania na interes prawny, czy obowiązek podmiotu, a nie o pewność zaistnienia takiego wpływu.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia WWINB oraz poprzedzającego je postanowienia PINB w Kaliszu wskazać należy, że PINB częściowo zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Poznaniu o sygn. IV SA/Po 859/13. Jak już wspomniano Sąd tam wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ oceniając interes prawny skarżącej przede wszystkim ustali, czy przedmiotowa inwestycja oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomość strony skarżącej (np. hałas, pył) uwzględniając przy tym nie tylko odległości między budynkami ale również inne okoliczności takie jak np. ukształtowanie terenu.

Wbrew zarzutom skarżącej organ nie miał obowiązku przeprowadzania kontroli działki nr [...] na której wybudowano przedmiotową oborę w obecności skarżącej, ponieważ nie posiadała (i nie posiada) statusu strony. Organy trafnie ustaliły, że [...] realizując obiekt budowlany posiadał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Budynek ten stanowi kontynuację zabudowy zagrodowej w istniejącym gospodarstwie rolnym. Ilość sztuk bydła (23 sztuki) nie powoduje obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na środowisko.

Organ I instancji podczas przeprowadzonej kontroli w dniu 08.06.2016r. ustalił, że na działce nr [...] brak jest miejsc postojowych dla samochodów osobowych i dla osób niepełnosprawnych, a także, że brak jest pojemników i kontenerów na odpady stałe. Nie było więc konieczne badanie odległości w/w obiektów od wskazanych miejsc na działce nr [...]. Ponadto organ I instancji ustalił, że spadek terenu od ogrodzenia, zlokalizowanego na granicy z działką nr [...], ukierunkowany jest do środka części działki nr [...], która objęta została czynnościami kontrolnymi. Takie ukształtowanie terenu powoduje, że nie dojdzie do immisji bezpośredniej na teren działki nr [...]. PINB w Kaliszu nie stwierdził również żadnych urządzeń, które mogłyby służyć do ww. immisji.

Sąd orzekający podziela pogląd, że w świetle powyższych ustaleń nie można przyjąć, że występują immisje w postaci zalewania działki skarżącej, czy też wskutek oddziaływania na działkę nr [...] miejsc postojowych dla samochodów osobowych i dla osób niepełnosprawnych, a także pojemników i kontenerów na odpady stałe.

Trafnie także przyjęły organy, że biorąc pod uwagę odległość budynku mieszkalnego (stanowiącego własność skarżącej) do budynku gospodarczo inwentarskiego - 18 m, zastosowaną technologię hodowli oraz ilość hodowanych zwierząt (8 sztuk krów i 14 sztuk cielaków) przedmiotowa inwestycja nie stanowi źródła oddziaływań na nieruchomość skarżącej w zakresie hałasu i pyłu.

Słuszne jest też stanowisko, że przedmiotowe przedsięwzięcie (z uwagi na określoną w projekcie liczbę 23 DJP), nie podlega procedurze oceny oddziaływania na środowisko.

Jednakże w ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji nadal przedwcześnie przyjęły, że usytuowanie na działce nr [...] budynku inwentarskiego (obory) nie oddziałuje negatywnie na działkę sąsiednią (dz. nr [...]), której właścicielem jest skarżąca. A w konsekwencji, że nie posiada ona interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, gdyż nie przysługuje jej przymiot strony. A więc nie została spełniona podstawowa przesłanka umożliwiająca udostępnienie akt sprawy, o której stanowi art. 73 § 1 k.p.a.

Częściowo zasadny jest zarzut, że organy przedwcześnie przyjęły, iż skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie prawidłowości budowy budynku inwentarskiego, gdyż ograniczyły się do odwołania do jednego przepisu rozporządzenia MI, tj. § 12. Wprawdzie organy przedstawiły szerszą argumentację niż tylko ocena § 12 rozporządzenia MI, jednakże całkowicie zignorowały wskazanie przez NSA w wyroku z dnia 29 stycznia 2016r. o sygn. II OSK 1324/14, że w toku uprzedniego postępowania zostały zupełnie pominięte przez organy przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, w tym regulacje zawarte w § 11. Zgodnie z tym przepisem usytuowanie budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy, wydzielanie się substancji toksycznych powinno uwzględniać przeważające kierunki wiatrów, tak żeby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się one po stronie zawietrznej względem obiektów budowlanych przeznaczonych na pobyt ludzi oraz względem obszarów chronionych.

W kontrolowanym postępowaniu organy administracji nadal nie oceniły wpływu § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie na ocenę, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu legalizacyjnym.

Ponadto organy – związane przecież wykładnią dokonaną przez Sąd w wyroku o sygn. IV SA/Po 859/13 - nie wyjaśniły i nie oceniły, czy nieruchomość skarżącej objęta jest immisjami pośrednimi emitowanymi z działki nr [...]. Jest to istotne, gdyż Sąd w wyroku o sygn. IV SA/Po 859/13 wyjaśnił, że objęcie danej nieruchomości immisjami pośrednimi wywołanymi przez inwestycję będzie oznaczało, że właściciel tej nieruchomości ma interes prawny w postępowaniu legalizacyjnym, niezależnie od tego, czy są to immisje pośrednie dopuszczalne, czy też zakazane w świetle art. 144 k.c. Każde zatem, również niezabronione przepisami prawa cywilnego zakłócenie przez inwestycję korzystania z nieruchomości powoduje, że jej właścicielowi przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Pogląd ten znalazł tez akceptację w wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2016r. o sygn. II OSK 1324/14, gdzie stwierdzono, ze nawet wystąpienie nieponadnormatywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności, w szczególności gdy chodzi o realizację obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki czy uciążliwe związki zapachowe.

Brak ww. rozważań w zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu je poprzedzającym narusza przepisy art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.153 p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie , a także na podstawie art.135 p.p.s.a. poprzedzające je postanowienie organu I instancji (pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji – uwzględniając powyższe uwagi, wskazania i oceny prawne, także zawarte we wspomnianym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13.03.2014r. o sygn. IV SA/Po 859/13 oraz w wyroku NSA z dnia 29.01.2014r. o sygn. II OSK 1324/14 – należycie wyjaśni i rozstrzygnie w sposób spójny i jednoznaczny, czy skarżąca ma interes prawny legitymujący ją do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (legalizacyjnym). W przypadku odpowiedzi pozytywnej, organ oceni, czy skarżąca ma status strony oraz czy spełnione są przesłanki określone w art.73 § 1 k.p.a. W razie zaś odpowiedzi negatywnej – umorzy postępowanie w sprawie wglądu w akta sprawy dotyczącej "prawidłowości budowy budynku inwentarskiego (obory) zlokalizowanego w miejscowości Koźlątków". W każdym przypadku podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.

Dodatkowo Sąd orzekający wskazuje, że wprawdzie przewidzianą w art.105 k.p.a. formą rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest decyzja, to jednak w aktualnym stanie prawnym w art. 126 k.p.a. wprowadzona została możliwość zastosowania art. 105 k.p.a. w przypadku wydania przez organ administracji publicznej postanowienia w danej kwestii.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.05.2013r. II OSK 2679/11 (publ. CBOSA) słusznie wskazano, że "w obowiązującym stanie prawnym kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 k.p.a., co oznacza, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Nie może ulegać wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, iż zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego".

W tym samym wyroku stwierdzono również, że "stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy, iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzić powinno w aktualnym stanie prawnym do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku żart. 126 k.p.a.". Stanowisko to poparł również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13.03.2013r. IV SA/Po 859/13. Popiera je także Sąd orzekający.