Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1833/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3, art. 138 par. 2, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 18 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
article: art. 36
journal: Dz.U. 1961 nr 7 poz 46
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.
article: arrt. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Marian Ekiert Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w T. – Oddziału Zakładu Gazowniczego w J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. w T. – Oddziału Zakładu Gazowniczego w J. koszty postępowania sądowego w kwocie 10 zł (dziesięć złotych) III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku


UZASADNIENIE

SA/Rz 1833/02

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].07.2002 r., Nr [...], na skutek odwołania M. P. – uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2001 r., Nr [...] nakazującą M. P. rozebrać altanę oznaczoną nr 103, wybudowaną w 1989 r. na działce nr ewid. 1661/4, położonej w J. przy ulicy K. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Wskazaną decyzję organ II instancji wydał na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nawiązał do ustaleń i rozstrzygnięcia organu I instancji, który ustalił, że altana była wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r. Przedmiotowy obiekt budowlany jest zlokalizowany w strefie oddziaływania gazociągu wysokoprężnego Ø 250 mm. Działka, na której ten obiekt został wybudowany, nie stanowi zorganizowanych ogrodów działkowych, ponieważ nie była wydana decyzja na zmianę sposobu wykorzystania terenu /art. 23 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r./. Nakaz rozbiórki altany organ I instancji wydał na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm./ w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm./.

W odwołaniu M. P. zarzucił, że altanę wybudował w latach 1963 – 1964.

Organ odwoławczy ustalił, że Pracownicze Ogrody Działkowe "[...]" w J. przy ul. K. zostały zorganizowane w roku 1955, a teren pod ogrody działkowe został przekazany umową dzierżawy zawartą w dniu 30.03.1953 r. z Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w J.

Obowiązujące wtenczas Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16.02.1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli nie przewidywało wydawania pozwoleń na urządzenie ogrodów działkowych.

Z wyjaśnienia Polskiego Związku Działkowców – Okręgowego Zarządu w K., zawartego w piśmie z dnia 3.03.2002 r. wynika, że pierwszą altanę na terenie ogrodów działkowych przy ul. K. wybudowano w 1978 roku. Tym samym przedmiotowa altana nie mogła zostać wybudowana przed 1978 r., jak to twierdzi M. P. Wymieniony w czasie przeprowadzonej kontroli przez organ nadzoru budowlanego w dniu 20.05.1989 r. oświadczył, że altanę przejął w 1989 roku. W okresie budowy altany obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /§ 44 ust. 2 pkt 1/, które nie wymagało pozwolenia na budowę altanek nie przystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych. Przedmiotowa altana o wymiarach 2,50 m x 3 m i wysokości 2,50 m jest właśnie taką altaną, przeto na jej budowę nie było wymagane pozwolenie na budowę.

Natomiast budowa przebiegającego przez teren ogrodów działkowych gazociągu wysokoprężnego Ø 250 mm wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Z wyjaśnień P. S.A. w W. – Regionalnego Oddziału Przesyłu w T. wynika, że ułożenie gazociągu nastąpiło w 1962 roku, jednakże nie przedłożono decyzji o pozwoleniu na jego budowę. Nie uzyskano również pozwolenia na użytkowanie gazociągu. Oznacza to, że istniejący na terenie ogrodów działkowych gazociąg wysokoprężny Ø 250 mm jest samowolą budowlaną.

Przyjmując, że istniejący na terenie ogrodów działkowych w/w gazociąg został wybudowany w 1962 r., zaś altana w 1978 r., lokalizację altany w stosunku do gazociągu zbadano w oparciu o obowiązującą w tym czasie normę branżową BN 71/8976-31 "Odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi".

Zgodnie z tą normą podstawowa odległość bezpieczna gazociągu wysokoprężnego Ø 250 mm o ciśnieniu 4,0 Mpa od oddzielnie stojących budynków niemieszkalnych i budowli pomocniczych /stodoły, szopy itp./ wynosi 15m, licząc od osi gazociągu. Odległość przedmiotowej altany od osi gazociągu wynosi 5,20m, czyli istnieje kolizja altany z gazociągiem.

Skoro na budowę altany nie było wymagane pozwolenie na budowę, zatem istniejąca kolizja powinna być usunięta przez właściwą jednostkę organizacyjną P. S.A. w W. Organ odwoławczy dodał, że o istniejącej kolizji Zakład Gazowniczy w J. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dopiero w 1999 r.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie wniosło P. S.A. w W. – reprezentowane przez pełnomocnika R. R. – Dyrektora Regionalnego Oddziału Przesyłu w T. /K. 12 akt sądowych/.

Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciła, że organ II instancji naruszył art. 28 prawa budowlanego z 1974 r. przyjmując, że na wybudowanie altany nie było wymagane pozwolenie na budowę.

Powyższy organ naruszył także przepisy rozporządzenia MGTiOŚ z dnia 20.02.1975 r., gdyż altana nie spełnia przesłanek wymaganych tym rozporządzeniem, co potwierdził organ I instancji w decyzji z dnia [...].12.2001 r.

Według Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego miasta J. obowiązującego w okresie budowy altany, zatwierdzonego uchwałą Nr [....] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].04.1981 r. – teren, na którym położona jest altana był w tym planie przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne i położony był poza strefą pracowniczych ogrodów działkowych. Poprzednik prawny skarżącej pismem z dnia 10.12.1976 r., Nr [...] poinformował Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. o odległościach bezpiecznych gazociągów wysokiego ciśnienia w tym przedmiotowego gazociągu.

Usytuowanie altany stwarza poważne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.

Skarżąca podkreśliła, iż na budowę przedmiotowego gazociągu uzyskano wszystkie wymagane decyzje przewidziane przez ówcześnie obowiązujące przepisy tj. przepisy prawa budowlanego z 1961 r. oraz ustawy z dnia 2.03.1958 r. /nie podano jakiej/.

Szczegółowe wyjaśnienia odnośnie dokumentacji prawnej na budowę gazociągu zawarte są w piśmie skarżącej Spółki z dnia 19.06.2001 r., znak: [...], które znajduje się w aktach I instancji.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał, że twierdzenie skarżącej, że posiada pozwolenie na budowę gazociągu jest bezpodstawne, bowiem skarżąca nie przedłożyła takiej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, głównie z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skargę w przedmiotowej sprawie wniosło P. S.A. w W., reprezentowane przez pełnomocnika R. R. /Dyrektora Regionalnego Oddziału Przesyłu w T. – K. 12 akt sądowych/.

Wymieniony pełnomocnik pismem z dnia 21.01.2003 r., Nr [...] /K. 29 akt sądowych/ zawiadomił Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, że skarżąca Spółka przekazała gazociąg A. Spółce z o. o. w T. – Oddziałowi Zakładowi Gazowniczemu w J. i od czasu przekazania gazociągu jej uprawnienie do popierania skargi przeszło na nabywcę /art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./.

Dołączył uchwałę Nr [...] Zarządu Spółki P. w W. z dnia 11.10.2002 r. w sprawie przekazania gazociągów wraz z wykazem gazociągów przekazanych innym podmiotom.

Do następstwa procesowego doszło przed 1.01.2004 r. Następca prawny, w piśmie z dnia 15.11.2004 r. /K. 46 akt sądowych/ oświadczył, że popiera skargę.

Z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego A.– Spółki z o. o. w T. /K. 47-56 akt sądowych/ wynika, że Oddziały tej Spółki mają zdolność sądową w sprawach związanych z działalnością oddziałów i w takim zakresie są reprezentowane przez prokurentów łącznych, o jakich mowa w art. 205 § 3 Kodeksu spółek handlowych.

Prokurentami Oddziału Gazowniczego w J. są: R. P. i J. L.

Przechodząc do rozważań merytorycznych należy podkreślić, że decyzja kasacyjna w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. może być wydana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie i braku podstaw do uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.

Organ odwoławczy może zatem uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji tylko wtedy, gdy organ ten nie przeprowadził w ogóle lub w znacznej części postępowania wyjaśniającego, albo takie postępowanie przeprowadził z rażącym uchybieniem przepisów postępowania.

Z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy wynika, że przedmiotowa altana umiejscowiona na terenie ogrodów działkowych "[...]" była wybudowana w 1978 r. i na jej budowę zgodnie z § 44 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48 z późn. zm./ - nie było wymagane pozwolenie na budowę. Natomiast przebiegający opodal altany gazociąg wysokoprężny Ø 250 mm był wybudowany w 1962 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W konkluzji organ II instancji stwierdził, że nie ma podstaw do nakazania rozbiórki altany, zaś istniejąca kolizja z gazociągiem powinna być usunięta przez stronę skarżącą przez ewentualną zmianę trasy gazociągu. Należy dodać, że odwołanie składał tylko M. P. Przy takim stanie rzeczy, jaki przedstawił organ odwoławczy, wydanie decyzji kasacyjnej /art. 138 § 2 k.p.a./, która jest decyzją procesową, nie miało uzasadnionych podstaw prawnych. Notabene w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie podano przyczyn wydania takiej decyzji i ewentualnych wskazówek dla organu I instancji. Tym samym można powiedzieć, że przedstawione przez organ ustalenia i wnioski, przemawiały raczej za rozstrzygnięciem reformatoryjnym /art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a./, a nie kasacyjnym /art. 138 § 2 k.p.a./.

W podsumowaniu można więc skonstatować, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 2 i art. 140 k.p.a.

Organ odwoławczy przyjmując samowolę budowlaną dotyczącą budowy gazociągu, nie wyjaśnił jednak wszystkich okoliczności sprawy z tą kwestią związanych. Otóż nie zwrócił uwagi na to, że w czasie budowy gazociągu /1962 r./ obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13.07.1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego /Dz. U. Nr 35, poz. 176/, do którego zaliczano m. innymi podziemne i nadziemne sieci gazowe i rurociągi /§ 2 pkt 3 tego rozporządzenia/. Za takim rodzajem budownictwa może ewentualnie przemawiać pismo Państwowej Inspekcji Gazowniczej z dnia 20.12.1961 r. Nr [...] zatwierdzające projekt techniczno-roboczy przebudowy gazociągu wysokoprężnego Ø 250 mm na odcinku G.-N. /K. 59 akt administracyjnych.

Na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydział Spraw Wewnętrznych w J. z dnia [...].02.1962 r., Nr [...] /K. 20 akt administracyjnych/, udzielono Zakładowi Gazu Ziemnego w T. /jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych/ zezwolenia na wejście na cudzą nieruchomość w celu dokonania przebudowy gazociągu na terenie G.-N.

Na tej podstawie można zakładać, iż inwestor tejże inwestycji dysponował

w tym czasie zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Decyzja ta była bowiem wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /jednolity tekst Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94/.

Z przywołanego przepisu wynika, że tego rodzaju decyzja mogła być wydana tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwo państwowe dysponowało ostateczną decyzją

o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. Trzeba jednakże w tym miejscu podkreślić, że wskazana decyzja nie stanowiła podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych przy budowie gazociągu. Dokumenty te świadczą tylko o tym, że inwestor gazociągu rozpoczął proces przygotowawczy zmierzający do realizacji budowy gazociągu. Na marginesie należy nadmienić, iż powyższe dokumenty dotyczą przebudowy gazociągu, zaś w sprawie mówi się o jego budowie, przeto pojawia się wątpliwość czy dotyczą przedmiotowego gazociągu.

Organ odwoławczy nie udzielił jednakże odpowiedzi na pytanie, czy budowa gazociągu wchodziła w zakres budownictwa specjalnego i czy w ramach tego budownictwa było wymagane pozwolenie na budowę /zob. art. 36 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 31.01.1961 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 7, poz. 46/. Poruszona kwestia będzie zatem wymagała stosownego wyjaśnienia, za czym przemawiają przede wszystkim zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku kasacyjnym z dnia 27.02.2001 r., sygn. akt SA/Rz 1539/99 /"ustalić datę wybudowania altany i gazociągu i ustalenia te odnieść do obowiązującego w tym czasie stanu prawnego"/.

Skonkretyzowania wymaga również data budowy altany. Organ odwoławczy ustalił, że altana była wybudowana w 1978 roku, bo według informacji Polskiego Związku Działkowców – Okręgowego Zarządu w K., pierwsze altany zaczęto budować w 1978 roku. Natomiast M. P. wyjaśnił, że przedmiotową altanę wybudował w latach 1963 – 1964 r., za zgodą zarządu ogrodów działkowych /K. 48 i 55 akt administracyjnych/.

Jest to zbyt duża rozpiętość czasowa, zatem kwestia ta powinna być uściślona na podstawie dokumentów będących w posiadaniu administracji ogrodów działkowych, lub za pomocą innych dowodów związanych z tą kwestią. Wskazane rozbieżności prowadzą do różnych aktów prawnych /prawo budowlane z 1961 i 1974 r./, przeto aspekt ten wymaga dokładniejszego wyjaśnienia zasygnalizowanej kwestii.

W powołanym wyroku kasacyjnym zalecono też "ustalić charakter nieruchomości zabudowanej altany". Zdaniem Sądu in merito zalecenia w tym zakresie powinny być wyjaśnione m. innymi na tle ustawy z dnia 9.03.1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz. U. Nr 18, poz. 117/, która obowiązywała w okresie powstania ogrodów i mogła również obowiązywać w czasie budowy altany.

Przede wszystkim chodzi o ustalenie jakie działki i na jakiej podstawie zostały przekazane pod ogrody działkowe "[...]" i czy działka, na której stoi altana, wchodziła w skład tych ogrodów w okresie jej budowy, co może wiązać się z treścią art. 1 ust. 1 i art. 7 ust. 1 w/w ustawy. Zbadanie wskazanej okoliczności przyczyni się do ustalenia czy na budowę altany było wymagane pozwolenie na budowę.

Stronami umowy dzierżawy z dnia 30.03.1953 r. /K. 61 akt administracyjnych/ na którą powołał się organ odwoławczy były: Prezydium Miejskiej Rady Narodowej

w J. i Proboszcz Parafii Rzymsko-Katolickiej w J. działający z upoważnienia Kurii Biskupiej w P. z dnia 28.03.1953 r. W umowie tej ustalono, że jej przedmiotem są grunty położone na terenie Miasta J. przy ulicy Z., F. i za stacją kolejową /hajcem/

o obszarze około 12 ha oraz grunty za rzeką W. pod K. o obszarze około 6,74 ha. Zaznaczono, iż celem dzierżawy jest przeznaczenie tych gruntów przez dzierżawcę na ogrody działkowe dla pracowników zakładów pracy.

Nie wiadomo natomiast na jakiej podstawie i jakie parcele Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w J. przekazało pod ogrody działkowe, co wiąże się z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9.03.1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Z wypisu rejestru gruntów – według stanu prawnego na dzień 4.05.1999 r. /K. 2 akt administracyjnych/ wynika, że Polski Związek Działkowców jest użytkownikiem wieczystym działek o numerach 1661/2, 1661/4 i 1670/1 o łącznej powierzchni 5,1486 ha.

Z porównania umowy dzierżawy z wypisem rejestru gruntów wynika, że obszar wydzierżawiony przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w J. był znacznie większy niż wykazany w rejestrze.

W związku z tym nasuwa się wątpliwość, że powierzchnia gruntów wchodząca w skład ogrodów działkowych "[...]" mogła ulegać zmianom, zatem ustalenia będzie wymagać kwestia czy nieruchomość, na której stoi altana, wchodziła w skład tego ogrodu działkowego i od jakiego czasu.

Zarzuty strony skarżącej przytoczone w skardze są powtórzeniem argumentacji organu I instancji, której nie można w całości podzielić.

Przede wszystkim organ ten dowolnie ustalił datę budowy altany /1989 r./ i tym samym zastosował niewłaściwe prawo miejscowe dotyczące zagospodarowania przestrzennego. Jak to już powiedziano dokumenty przedłożone przez skarżącą, nie dawały samo przez się podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych związanych

z budową gazociągu.

Za tym zdecydowanie przemawia art. 36 powołanego już prawa budowlanego z 1961 roku.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających. Ponadto Sąd na podstawie art. 152 p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazówki Sądu zamieszczone w rozważaniach Sądu /kwestia budownictwa specjalnego, charakter prawny nieruchomości, na której usytuowana jest altana/.