Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2294/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3, art. 134 par. 1, art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 28, art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L. P., wniesionej w dniu ... sierpnia 2007 r. i uzupełnionej pismem z ... września 2007 r., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... czerwca 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z ... kwietnia 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., wraz z odsetkami za zwłokę i dodatkową opłatą, w łącznej kwocie ... zł.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ... stycznia 2007 r. (wpływ do organu w dniu ... stycznia 2007 r.), W. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w imieniu własnym i w imieniu swojej żony, L. P.o pomoc w spłacie zobowiązań z tytułu zaległych składek, wskazując na trudną sytuację finansową swojej rodziny oraz na kłopoty zdrowotne swoje oraz swojej żony.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych potraktował ww. pismo jako wszczynające dwa odrębne postępowania administracyjne, tj. dotyczące W. P. i jego żony - L. P., tworząc w tym celu kserokopię ww. podania, i oddzielnie rozpoczął prowadzenie postępowania wyjaśniającego w obu tych sprawach.

Pismem z ... stycznia 2007 r. organ zawiadomił wnioskodawczynię - L. P., że w dniu ... stycznia 2007 r., tj. w dniu złożenia przez nią wniosku, wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W piśmie tym m.in. przywołał przepisy prawa materialnego regulujące ulgę w postaci umorzenia należności składkowych i wezwał stronę do złożenia dokumentów, które pozwolą na rozpatrzenie wniosku, w tym potwierdzających bieżące wydatki, zobowiązania oraz dochody własne i małżonka.

W odpowiedzi, w dniu ... lutego 2007 r. L. P. złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty, m.in. oświadczenie własne z ... lutego 2007 r. stwierdzające, że nie korzysta z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej oraz kwestionariusz o stanie majątkowym. W kwestionariuszu tym zainteresowana podała, że razem z mężem jest współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ... ha i budynku mieszkalnego o powierzchni ... m-. Wyjaśniła, że obecnie prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskując przychód roczny z tego gospodarstwa w kwocie ... zł. Podała też, że posiada samochód osobowy maki F. z 1990 roku. Miesięczny dochód swój i męża określiła na kwotę ... zł. Zaznaczyła, że wnosi o umorzenie zadłużenia.

Do akt sprawy organ włączył kopię sprawozdania z czynności podjętych w dniu... maja 2006 r. przez pracownika Zakładu celem ustalenia możliwości spłaty zadłużenia przez stronę. Z dokumentu tego wynika, że zobowiązana na części gruntu, który posiada, uprawia kwiaty rabatowe. Z prowadzonej działalności ogrodniczej uzyskuje 8000 zł netto dochodu rocznie. Swoje koszty utrzymania określiła na kwotę ... zł i 1200 zł na opał rocznie. Posiada zadłużenie w KRUS i Urzędzie Miasta w K.

Decyzją z ... kwietnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-3 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), po rozpatrzeniu wniosku z 17 stycznia 2007 r., odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., dodatkowej opłaty i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oceniając sprawę w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ww. ustawy, który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wskazał, że zainteresowana wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, które rocznie przynosi dochód w kwocie ... zł. Dodał, że jest współwłaścicielką majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości oraz samochodu osobowego. Następnie, badając sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, organ podał, że wnioskodawczyni nie wykazała w sprawie okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie zadłużenia na tej podstawie. Organ ponownie wskazał, że zainteresowana prowadzi z mężem gospodarstwo rolno-ogrodnicze i uzyskuje z tego tytułu dochód oraz jest współwłaścicielką majątku. Nadto dodał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej, wnioskodawczyni nie korzystała z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Organ zaznaczył też, iż strona nie udowodniła, że minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją oraz członków jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W dniu ... kwietnia 2007 r. W. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie prośby o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wskazując, że żądanie to wnosi zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu swojej żony, której stan zdrowia uniemożliwia podjęcie osobistych starań. Jednocześnie w obszernym uzasadnieniu zainteresowany odniósł się do argumentów podniesionych w decyzjach ZUS wydanych w stosunku do niego oraz jego małżonki.

Decyzją z ... czerwca 2007 r. Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z ... kwietnia 2007 r. i odmówić stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., dodatkowej opłaty i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że dokonana przez organ odwoławczy analiza zebranego materiału dowodowego pokazała, iż rozstrzygnięcie wydane I instancji było zasadne oraz zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji trafnie przeanalizował stan faktyczny sprawy i w oparciu o niego wydał prawidłowe orzeczenie. Dalej, Prezes ZUS stwierdził, iż przedstawiony w decyzji przez organ I instancji stan faktyczny oraz prawny nie uległ zmianie. W złożonym odwołaniu zainteresowana nie wniosła żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia zaległych składek. Następnie organ podtrzymał argumenty przedstawione w decyzji I instancji co do braku w sprawie przesłanek świadczących o całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ww. ustawy, Prezes ZUS również podzielił stanowisko zawarte w skarżonej decyzji Zakładu. Stwierdził, iż wnioskodawczyni nie udowodniła w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Zauważył, iż zobowiązana prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskuje z tego tytułu dochód, posiada majątek oraz, pomimo trudnej sytuacji finansowej, nie korzysta z żądnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, uzupełnionej pismem procesowym z ... września 2007 r., skarżąca wniosła o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na trudną sytuację finansową swojej rodziny. Powołała się na przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wyjaśniając, iż w tym przepisie dopatrywała się podstaw do uwzględnienia jej żądania. Nie zgadza się z uzasadnieniem skarżonej decyzji, której nie rozumie i nie akceptuje. Między innymi podała, że błędne jest stanowisko organu, iż dochód z gospodarstwa w wysokości ... zł rocznie umożliwia jej rodzinie utrzymanie się i ratalne regulowanie należności składkowych.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, a to czyniło zasadnym stwierdzenie jej nieważności, a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Przed uzasadnieniem powyższego Sąd zaznacza, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r. wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stanowią przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Zgodnie zaś z treścią art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Zatem, postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o umorzenie należności składkowych w oparciu o art. 28 u.s.u.s., jak również wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego na podstawie przepisu art. 83 ust. 4 ww. ustawy, winno być prowadzone zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a. Ustawa systemowa nie wprowadza odmiennych w tym zakresie regulacji. Oznacza to, że żądania zgłaszane przez stronę na podstawie ustawy systemowej -w powyżej zaznaczonym zakresie- winny spełniać wymogi przewidziane w k.p.a., normującym postępowanie administracyjne.

Wymagania formalne podania składanego przez stronę w toku postępowania administracyjnego zostały uregulowane w art. 63 k.p.a. Z treści tej regulacji prawnej wynika, iż ustawodawca przyjął tu zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie tak formy jak i treści podania. Jednakże spełnienie tych wymagań formalnych jest niezbędną przesłanką skuteczności prawnej danej czynności procesowej strony postępowania. Dopiero bowiem dokonana w sposób prawidłowy pod względem formalnym czynność procesowa wywoła zamierzony skutek procesowy.

Wymieniony przepis posługuje się ogólnym pojęciem podania, przez które należy rozumieć również i odwołanie. Stosownie do § 2 omawianego artykułu podanie (w tym odwołanie) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.

Z powyższego wynika więc, iż ustalenie treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. (do którego na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 127 § 3 k.p.a., stosuje się przepisy dotyczące odwołań), musi nastąpić nie tylko w oparciu o przepis art. 128 k.p.a., w myśl którego odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z niego wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, ale także w oparciu o przepis art. 63 k.p.a. Braki w zakresie odwołania (czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wymagają natomiast ich usunięcia, konsekwentnie - w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innych niż brak adresu, o którym mowa § 1 tego przepisu) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Należy też podkreślić, iż przepis art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, a do takich braków, które z łatwością mogą być usunięte należy niewątpliwie brak pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 1.10.2001 r., sygn. akt II S.A. 2177/00, LEX 157803). W sytuacji, gdy strona działa w sprawie przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), ustanowiony pełnomocnik jest obowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.). W przypadku braku umocowania po stronie pełnomocnika, bądź przekroczenia przez niego zakresu posiadanego umocowania, organ obowiązany jest wezwać do jego uzupełnienia.

Zatem, stosownie do zasady uregulowanej w art. 9 k.p.a., zobowiązującej organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, braki formalne podania (w tym podania - odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 k.p.a., realizujący wymienioną zasadę ogólną rządzącą postępowaniem administracyjnym, nakłada w tym zakresie na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia istniejących braków formalnych, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności.

Brak formalny podania, nieusunięty przez wnoszącego w ustawowym terminie zakreślonym przez organ, uniemożliwi wywołanie zamierzonego skutku prawnego wniesionego podania, i spowoduje obowiązek organu pozostawienia podania bez rozpoznania, a to oznacza, iż postępowanie w jego przedmiocie nie będzie prowadzone. Zgodnie z literaturą przedmiotu, omawiany skutek dotyczy także podania - odwołania (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 7, C. H. Beck, str. 578). Braki formalne podania - odwołania powodują bowiem, że nie można uznać czynności strony za odwołanie.

W konsekwencji, decyzję wydaną przez organ odwoławczy, na skutek rozpatrzenia odwołania zawierającego nieusunięte braki formalne, a więc decyzję, która podjęta być nie powinna wobec nieskutecznego wniesienia odwołania, należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15.09.2000 r., sygn. akt III S.A. 417/00, LEX 47217). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on dopiero w wyniku prawidłowo złożonego przez stronę odwołania.

Kierując się powyższym Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie wniosek z ... kwietnia 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS z ... kwietnia 2007 r., został podpisany -jedynie- przez W. P., męża skarżącej. Przy czym W. P. w treści swojego wniosku wyraźnie wskazał, że zwraca się z żądaniem zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu swojej żony - L. P. i kwestionuje tak decyzję wydaną w stosunku do niego jak i w stosunku do jego małżonki. Wskazał też na przyczyny takiego stanu rzeczy, powołując się na chorobę żony. Jednakże, występując w imieniu małżonki, nie przedstawił pełnomocnictwa do takiego działania. Tym samym, podanie to zawierało brak formalny, bez którego uzupełnienia nie można było nadać sprawie dalszego biegu, a w efekcie wydać decyzji merytorycznej.

Prezes ZUS kwestii tej zupełnie nie dostrzegł. Przyjął, iż podanie z ...kwietnia 2007 r. zostało złożone osobiście również przez samą zainteresowaną, chociaż pod treścią tego podania brak jest podpisu tej osoby. Z akt nie wynika też aby organ wystąpił do strony o uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o podpis zainteresowanej, czy też o pełnomocnictwo dla jej męża do działania w sprawie w jej imieniu.

Należy zaś podkreślić, iż postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogło być prowadzone w niniejszej sprawie jedynie po uzupełnieniu braku formalnego tego podania, w sposób powyżej wskazany, w trybie i z zastosowaniem rygoru wynikającego z art. 64 § 2 k.p.a., o którym w wezwaniu należało zainteresowanych (wnioskodawczynię oraz jej męża - jako osobę wnoszącą to podanie i ewentualnego pełnomocnika) pouczyć. Niedołączenie pełnomocnictwa do pisma sporządzonego w imieniu mocodawcy a kierowanego do organu stanowi brak pisma, który -jak już Sąd powyżej zaznaczył- może być usunięty (por. wyrok NSA z 4.07.2006 r., sygn. akt II OSK 941/05, Lex nr 275483). Należy też pamiętać, iż w sytuacji złożenia umocowania, wszelka korespondencja winna być kierowana do pełnomocnika strony, stosownie do treści art. 40 § 2 k.p.a., a doręczenie dokonane stronie z pominięciem pełnomocnika będzie nieskuteczne.

Dokonując powyższej oceny Sąd miał na względzie, iż w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 33 § 4 k.p.a.). Niemniej w ocenie Sądu należy przyjąć, iż przytoczony przepis nie znajduje tu zastosowania z uwagi na przedmiot sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż art. 33 § 4 k.p.a. odnosi się do prostych życiowych spraw, niemających charakteru majątkowego, które nie pociągają za sobą poważniejszych skutków, np. otrzymanie wezwania, przeglądanie akt (v. wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2235/05, Lex nr 203839). Natomiast kontrolowana sprawa dotyczy zadłużenia wobec organu rentowego w kwocie przekraczającej ...zł i może powodować dla skarżącej różne skutki, w tym wpływać na ustalenie jej prawa do świadczenia emerytalnego (v. wyrok WSA w Warszawie z 21.12.2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1664/05, Lex nr 187393, wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 935/06, Lex nr 221931).

Konkludując Sąd stwierdza, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zawierający brak formalny, nie jest środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 127 § 3 i art. 128 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Dlatego też należało uznać, iż Prezes ZUS w niniejszej sprawie niejako z urzędu wystąpił w charakterze organu odwoławczego, dopuszczając się takim działaniem rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/05, LEX nr 196278). W wyroku z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(...) istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych". Podkreślić też trzeba, iż nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy należy przyjąć, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi żadnych wątpliwości.

W niniejszej sprawie -zdaniem Sądu- doszło do rażącego naruszenia art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a także art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w II instancji na ich podstawie, pomimo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez osobę działającą bez umocowania, a więc zawierającego brak formalny. Wskazane regulacje prawne są jasne w swej treści i w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Natomiast zachowanie organu orzekającego pozostaje w oczywistej sprzeczności z tymi unormowaniami, co zaś skutkować musiało zastosowaniem przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS winien uzupełnić, w trybie przewidzianym w art. 64 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwracając się w tym celu do wnoszącego podanie, tj. męża skarżącej, o złożenie stosownego pełnomocnictwa do działania w tej sprawie w imieniu małżonki, ewentualnie wzywając skarżącą do osobistego podpisania się pod treścią tego podania, załączając w tym celu do wezwania jego kserokopię. Dopiero po usunięciu braku formalnego środka zaskarżenia możliwe jest nadanie sprawie dalszego biegu i wydanie decyzji zawierającej jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a. W innym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy pozostawić bez rozpoznania.

Na koniec Sąd dostrzega, że także działanie organu w I instancji w niniejszej sprawie zawierało w powyżej omówionym zakresie nieprawidłowości. Wniosek pierwotny o umorzenie zadłużenia skierowany do ZUS również został złożony i podpisany tylko przez męża skarżącej, który w jego treści wskazał, że działa w imieniu własnym i w imieniu swojej żony. Pomimo to organ uznał, że wniosek został wniesiony przez samą zainteresowaną i wszelką korespondencję kierował bezpośrednio do skarżącej, nie wyjaśniając, czy jej wolą jest być reprezentowaną przez męża oraz nie uzupełniając braku formalnego podania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd uznał jednak, iż powyższe nieprawidłowości organu nie miały w tym przypadku istotnego wpływu na wynik sprawy. W toku postępowania w I instancji skarżąca, wypełniając dla celów dowodowych kwestionariusz o stanie majątkowym, wskazała bowiem, że wnosi o umorzenie zadłużenia. Wolą skarżącej było więc umorzenie należności składkowych. Nadto, Sąd miał tu na względzie, iż skarżąca biorąc czynny udział w postępowaniu w I instancji nie podnosiła pominięcia pełnomocnika w sprawie.

Wykazane powyżej przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Na marginesie jedynie Sąd zaznacza, iż orzekając ponownie w sprawie -tj. po uzupełnieniu braku formalnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- Prezes ZUS powinien w pierwszej kolejności rozważyć, dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, czy zadłużenie skarżącej nie uległo przedawnieniu. W przeciwnym razie wniosek o umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. może okazać się bezprzedmiotowy.

Sąd zaznacza też, iż kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego - organ powinien przeprowadzić w uzasadnieniu swojej decyzji jego rzetelną analizę, zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Uzasadnienie decyzji organu w tej części winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej zdolności płatniczych (dochodów i niezbędnych wydatków), a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno zaś być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie -zależnie od ich stopnia- mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.