Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2512/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister") uchylił decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] stycznia 2013 r. w części pkt 1 decyzji, tj. w części odnoszącej się do nieruchomości oznaczonej jako część parceli katastralnej [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] i w tej części odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej: "PPRN") z [...] lipca 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...].

Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], działając na podstawie art. 1-3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz art. 1 -4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego wydało 1 lipca 1956 r. orzeczenie, na mocy którego przejęte zostały na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, położone w gminie katastralnej [...], w szczególności całe realności lwh 1 do 904 księgi gruntowej [...], w tym nieruchomość stanowiącą współwłasność [...] i [...] tj. parcela [...] objęta lwh [...], parcele nr [...] i [...] objęte lwh [...] oraz parcele nr [...] i [...] objęte lwh [...], a także parcela [...] objęta lwh [...], której właścicielką była [...].

[...] wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gminie [...], w odniesieniu do nieruchomości należących do [...] i [...] oznaczonych jako parcele katastralne [...] oraz [...], leżących w granicach działek [...] wraz z działkami określonymi na mapie ewidencji gruntów jako droga.

W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., sprostowaną postanowieniem z [...] lutego 2013 r., stwierdził w pkt 1 nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w części odnoszącej się do nieruchomości oznaczonych jako część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...], dawna parcela katastralna nr [...] i część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętych wykazem hipotecznym nr [...], część dawnej parceli katastralnej nr [...] i dawna parcela katastralna nr [...] objętych wykazem hipotecznym nr [...] oraz część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], w pkt 2 natomiast stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w części odnoszącej się do nieruchomości oznaczonych jako część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...], część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...], część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...] oraz część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...].

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. złożyło Miasto i Gmina [...]. W uzasadnieniu odwołania powołano się na nowy dokument w sprawie - akt notarialny nabycia przez Skarb Państwa spornej nieruchomości od osoby fizycznej, co zdaniem odwołującego się podważa możliwość przejęcia jej orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] [...] lipca 1956 r. Podniesiono również niesłuszne nieuwzględnienie w stosunku do Miasta i Gminy [...] przesłanki negatywnej stwierdzenia nieważności w postaci wystąpienia nieodwracalnego skutku prawnego oraz niedochowania zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewskazanie przez organ I instancji dowodów na jakich się oparł i jakie legły u podstaw poczynionych ustaleń.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania Miasta i Gminy Uzdrowiskowej [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r., uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. w części pkt 1 decyzji, w zakresie odnoszącym się do aktualnej działki ewidencyjnych nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] i w tej części umorzył postępowanie I instancji i umorzył postępowanie odwoławcze w pozostałym zakresie. Jako przyczynę umorzenia postępowania odwoławczego Minister wskazywał na brak legitymacji Gminy do skutecznego kwestionowania tej części decyzji nadzorczej, która dotyczy nieruchomości stanowiących aktualnie własność osób prywatnych bądź Skarbu Państwa. Nie ma ona bowiem interesu prawnego w jej podważaniu w tej części. Jej interesu prawnego dotyczy jedynie ta część decyzji Wojewody, która odnosi się do nieruchomości stanowiącej aktualnie własność Gminy. tj. działki ew. nr [...]. Rozpoznając zaś sprawę merytorycznie Minister ocenił, że inicjatorka postępowania nadzorczego - jako następca prawny małżonków [...] nie miała interesu prawnego w sprawie, gdyż orzeczenie z [...] lipca 1956 r. nie mogło obejmować ww. nieruchomości. Wynikać to miało z faktu, że na dzień jego podjęcia nieruchomość nie była ich własnością. Została po jej opuszczeniu przez byłych właścicieli (oraz zmianie numerycznego oznaczenia parceli nr [...] na [...]) przydzielona na własność [...] dokumentem nadania ziemi w z [...]marca 1953 r. Tenże z kolei, aktem notarialnym z [...] grudnia 1965 r. Rep. A Nr [...] zbył ją na rzecz Skarbu Państwa.

Po rozpoznaniu skarg na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 593/18 uchylił pkt 1 decyzji Ministra i oddalił skargi w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu sąd podzielił argumentację organu o braku interesu prawnego Gminy i Miasta [...] do odwołania się od całości decyzji organu I instancji i tym samym uznał za prawidłowe umorzenie postępowania odwoławczego w zakresie, w jakim nie dotyczyło ono działki nr [...]. Natomiast w ocenie sądu niezasadnym było uchylenie przez Ministra decyzji Wojewody i umorzenie postępowania nadzorczego prowadzonego przed organem pierwszej instancji w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę [...] (pkt 1 decyzji), motywowane brakiem interesu prawnego po stronie [...] w skutecznym zainicjowaniu w tym względzie postępowania nadzorczego. Zdaniem sądu oceny jej legitymacji procesowej (statusu strony) - jako następcy prawnego pierwotnych właścicieli nieruchomości - dokonywać należało przede wszystkim w aspekcie treści kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia, a także jego konsekwencji prawnych i obowiązującego wówczas porządku prawnego, a nie tylko przez pryzmat zdarzeń prawnych jakie na tej nieruchomości w sposób faktyczny przed podjęciem orzeczenia zaszły, co jednak nie znajdowało odzwierciedlenia w treści wykazów hipotecznych. Z orzeczenia wynika, że przedmiotem przejęcia uczyniono wszystkie nieruchomości położone w ówczesnej gromadzie [...], uregulowane w wykazach hipotecznych oznaczonych numerami od [...] do [...]. W zbiorze tym mieścił się także wykaz Iwh [...], w którym prawo własności parceli nr [...] uregulowano na rzecz [...] i [...] w udziałach po ½ części. Taki stan własnościowy pozostawał aktualny do czasu zamknięcia tej księgi w 1959 r. i przeniesienia objętej nią nieruchomości - w związku z orzeczeniem z [...] lipca 1956 r. - do utworzonej wówczas nowej księgi wieczystej nr [...], w oparciu o wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1957 r. Część dawnej parceli gruntowej nr [...], w wyniku kolejnych zmian oznaczeń geodezyjnych oraz podziałów, weszła w skład obecnie istniejącej działki ew. nr [...]. W ocenie sądu nie można twierdzić, że następcy prawni jej właścicieli w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia w zakresie dotyczącym tej nieruchomości nie mają interesu prawnego, którego źródłem jest ujawnione do niej w dawnej księdze wieczystej przynależne im prawo własności. Sąd zgodził się ze skarżącą [...], że umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji z powodu rzekomego braku przysługiwania jej w sprawie przymiotu strony, było prawnie wadliwe. Naruszało w sposób istotny przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. i z tych względów nie mogło się ostać. Zdaniem sądu mogło się zdarzyć - i taka sytuacja prawdopodobnie miała miejsce w niniejszej sprawie - że doszło do równoległego utworzenia w bliżej nieokreślonych okolicznościach dla tej samej parceli gruntowej, która w latach czterdziestych ub. wieku uzyskała oznaczenie nr [...], nowej księgi wieczystej nr [...], po przyznaniu własności tej nieruchomości [...] dokumentem nadania ziemi z [...] marca 1953 r. Kwestia ta pozostaje bez wpływu na ocenę przynależnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w zakresie tej nieruchomości statusu następcy prawnego [...] i [...], którzy na datę jego wydania byli jako właściciele ujawnieni w wykazie hipotecznym, a przez to także nie determinowała ona możliwości weryfikacji z jego inicjatywy w aspekcie kwalifikowanych wad prawnych z art. 156 § 1 k.p.a. orzeczenia. Przeprowadzenie postępowania nadzorczego w tym zakresie, nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia przed sądem powszechnym stosownym postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ani badania przyczyn, z powodu których do owego podwójnego hipotekowania doszło. Dla oceny legalności orzeczenia z 1956 r. kwestia ta nie miała istotnego znaczenia. Sąd stwierdził, że rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględniając ocenę prawną sformułowaną w wyroku, zobligowany będzie do merytorycznego rozpoznania odwołania Miasta i Gminy [...] na w zakresie w jakim dotyczy ono tej części decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r., którą orzeczono o nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w części odnoszącej się do nieruchomości objętej dawnym wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...].

Uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku z 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 593/18 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2019 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. w części pkt 1 decyzji, tj. w części odnoszącej się do nieruchomości oznaczonej jako część parceli katastralnej [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] i w tej części odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że kontrolowana decyzja PPRN w [...] z [...] lipca 1956 r. zawiera dwie podstawy przejęcia nieruchomości - dekret z dnia [...] września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR, zmieniony dekretem z dnia [...] września 1949 r. oraz dekret z dnia [...] lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. W orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia, wobec których nieruchomości ma zastosowanie dany dekret. Bezspornym jest, że [...] i [...] nie zostali przesiedleni do ZSRR. Podstawę materialnoprawną orzeczenia, w zakresie gruntów należących do [...] i [...] stanowi zatem art. [...] dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Przesłankami przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa w oparciu o art. 1 ust. 1 dekretu z [...] lipca 1949 r. było (1) niewładanie i niezamieszkiwanie nieruchomości, (2) mającej charakter ziemski, (3) zlokalizowanej na wskazanych w przepisie terenach tj. w województwach: białostockim, lubelskim: rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego. Minister stwierdził, że przesłanka niezamieszkiwania i zlokalizowania nieruchomości zostały spełnione. Minister stwierdził, że nie można w sposób pewny i jednoznaczny stwierdzić, że kontrolowana nieruchomość oznaczona jako część parceli katastralnej [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] nie była nieruchomością ziemską, a co za tym idzie nie można stwierdzić rażącego naruszenia przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. Minister ponadto zaznaczył, że w orzeczeniu PPRN w [...] z [...] lipca 1956 r. wyraźnie podano, że przejmuje się nieruchomości ziemskie położone w gminie katastralnej [...] (...), w szczególności całe realności lwh [...] do [...]. Skoro [...] i [...] byli właścicielami nieruchomości położnej w [...] oznaczonej lwh [...] to literalna wykładania osnowy orzeczenia PPRN w [...] nie stwarza trudności w stwierdzeniu, że niewątpliwie orzeczeniem przejęto również grunty należące do [...] i [...] oznaczone lwh [...]. Tym bardziej, że skutkiem wydanego orzeczenia było umieszczenie stosownej wzmianki w księdze gruntowej lwh [...] w części B dotyczącej prawa własności, o przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z [...] lipca 1956 r. W ocenie Ministra w zakresie nieruchomości [...] i [...] oznaczonej lwh [...] sentencja jest precyzyjna. Samo niewymienienie nazwisk właścicieli nieruchomości nie powoduje niewykonalności orzeczenia, a tym bardziej nie może prowadzić do wniosku o braku osnowy orzeczenia i tym samym naruszeniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym oraz art. 1 ust. 1 dekretu z [...] lipca 1949 r.

[...] zaskarżyła decyzję Ministra z [...] sierpnia 2019 r. w całości, wskazując, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w odniesieniu do części parceli katastralnej [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], albowiem orzeczenie orzeczeniu PPRN w [...] z [...] lipca 1956 r. rażąco narusza przepis art. 1 ust. 1 dekretu z [...] lipca 1949 r. z powodu braku wskazania w treści orzeczenia konkretnych nieruchomości, których orzeczenie dotycz, braku wskazania, który dekret znajdował zastosowanie do nieruchomości [...] i [...]. Orzeczenie w sposób rażący narusza również przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany, albowiem nie zawiera ono wzmianki o nieznanym miejscu pobytu właściciela parceli katastralnej [...]. Skarżąca powołała się również na rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym poprzez brak określenia właścicieli przejmowanych nieruchomości w orzeczeniu PPRN w [...] z [...] lipca 1956 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności lub o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania [...] poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność działania administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2015r., II GSK 789/14, CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.)

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Tym samym nie stwierdzono przywołanego w zarzutach skargi naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm.) – dalej k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Minister, będąc związany wytycznymi sformułowanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 października 2018 r. uznając interes prawny [...], jako następcy prawnego pierwotnych właścicieli nieruchomości, w skutecznym zainicjowaniu postępowania nadzorczego rozpoznał wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w zakresie nieruchomości objętej dawnym wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...].

Zaskarżona decyzja została podjęta w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Przedmiotem przeprowadzonego postępowania nieważnościowego była decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gminie katastralnej [...], w tym całe realności lwh [...] do [...] księgi gruntowej [...]. W ocenie składu orzekającego Minister prawidłowo uznał – wbrew twierdzeniom skarżącej – że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako część parceli katastralnej [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki o numerze ewidencyjnym nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...]. Zatem za bezzasadny należało uznać zarzuty skarżącej dotyczące wydania orzeczenia z 1956 r. z rażącym naruszeniem prawa. Poza sporem pozostawała okoliczność, że orzeczenie z 1956 r. zostało podjęte na podstawie art. 1 dwóch dekretów, mianowicie dekretu z dnia [...] września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 302) – zwanego dalej: dekretem z 1947 r., zmienionego dekretem z dnia [...] września 1949 r. o zmianie dekretu z dnia [...] września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 53, poz. 404) i dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) – zwanego dalej: dekretem z 1949 r. W ocenie Sądu z treści orzeczenia z 1956 r. nie można wyprowadzić tezy, że przy jego wydaniu doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416) – zwanego dalej: rozporządzeniem. Skarżąca podnosi, że orzeczenie z 1956 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa z racji oparcia go na dwóch dekretach bez wskazania, który dekret odnosi się do poszczególnych przejmowanych nieruchomości, w tym nieruchomości poprzedników prawnych skarżącej. Odmawiając zasadności argumentacji przedstawianej przez skarżącą należy zauważyć, że zaprezentowane w orzeczeniu z 1956 r. powołanie podstawy prawnej umożliwiało ustalenie, że do poprzedników prawnych skarżącej mogły mieć zastosowanie jedynie regulacje dekretu z 1949 r., albowiem dziadkowie skarżącej nie zostali przesiedleni do ZSRR. Z informacji przekazanych przez samą skarżącą wynika, że jej poprzednicy prawni zostali pozbawieni władania nieruchomością w 1947 r. przez funkcjonariuszu realizujących tzw. Akcję Wisła. Spadkobiercy [...] i [...] również nie zamieszkiwali na nieruchomości o obecnym numerze ewidencyjnym nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] w dacie wydania orzeczenia z 1956 r. Samo powołanie dwóch podstaw prawnych w uzasadnieniu decyzji nie uzasadnia uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Takie stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2018 r. w sprawie I OSK 2442/16.

Wbrew stanowisku skarżącej w chwili wydawania orzeczenia z [...] lipca 1956 r. właściciel nieruchomości stanowiącej aktualnie działkę ew. nr [...] byli znani. Należy wskazać, że celem dekretu z 1949 r. było przejęcie nieruchomości ziemskich niepozostających w faktycznym władaniu ich właścicieli, dlatego organ orzekający na podstawie tego dekretu, zobowiązany był ustalić stan prawny przejmowanych nieruchomości na podstawie dostępnych w owym czasie rejestrów służących temu celowi, którymi były m.in. wykazy hipoteczne ksiąg gruntowych gmin katastralnych. Chociaż Minister błędnie ustalił datę zgonu współwłaściciela nieruchomości [...] wskazując rok 1956 r. podczas, gdy z orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku wynika, że zmarł on w 1954 r., okoliczność ta nie miała znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji. Należy wskazać, że w dacie wydania orzeczenia z 1956 r. stan prawny uwidoczniony w wykazie hipotecznym księgi gruntowej gminy katastralnej [...] nie uległ zmianie. Nie można zatem organowi orzekającemu w 1956 r. zarzucić rażącego naruszenia prawa w nieuwzględnieniu następców prawnych, jako właścicieli nieruchomości, skoro nie ujawnili oni swoich praw do nieruchomości. W ocenie Sądu wydanie orzeczenia z 1956 r. w stosunku do [...], jako osoby już wtedy nie żyjącej, nie rzutuje na wadliwość tego orzeczenia. Skoro przejęciu podlegały nieruchomości nie pozostające w faktycznym władaniu ich właścicieli, to jedyną przesłanką konieczną do ustalenia przez organ orzekający było stwierdzenie, czy nieruchomość znajduje się w faktycznym władaniu jej właściciela. Jeżeli nieruchomość nie znajdowała się we władaniu właściciela, to organ orzekający nie musiał poszukiwać jej właściciela. W przeciwnym razie, samo spełnienie wskazanej przesłanki faktycznej z art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. nie byłoby wystarczające do osiągnięcia jego celu, którym było przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa tylko dlatego, że nie pozostawała w faktycznym władaniu jej właściciela. Skuteczność przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również dopuszczalność wydania w tym zakresie orzeczenia, było uzależnione jedynie od zaistnienia przesłanki braku władania tą nieruchomością przez jej właściciela. Stan własnościowy parceli katastralnej [...], ujawniony w wykazie hipotecznym księgi gruntowej gminy katastralnej [...], wskazywał na [...] i [...], to nie można było oczekiwać od organu orzekającego ustalania aktualności tych danych. W chwili wydawania orzeczenia z 1956 r. właściciele przejmowanej nieruchomości stanowiącej parcelę [...] byli znani, co wynikało z wykazów hipotecznych księgi gruntowej gminy katastralnej [...]. Z tego względu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. nie miał zastosowania, skoro znajdował zastosowanie w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości ziemskiej, przejmowanej na własność Państwa, był nieznany. Takie stanowisko przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2012 r. w sprawie I OSK 324/12.

Niezasadny jest również podnoszony przez skarżącą zarzut nieważności decyzji z 1956 r. z uwagi na naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 1928, Nr 36, poz. 341 ze zm.) i art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. poprzez brak należytego oznaczenia w orzeczeniu przejmowanych nieruchomości w miejscowości [...] i brak w osnowie orzeczenia z 1956 r. wyraźnego określenia właścicieli przejmowanych nieruchomości, w tym wskazanie [...] i [...] jako właścicieli nieruchomości oznaczonej jako część parceli katastralnej nr [...], objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...]. Zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym każda decyzja winna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę, oznaczenie rodzaju decyzji, pouczenie o środkach zaskarżenia oraz podpis władzy. Szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości, poprzez podanie numerów parcel, oznaczeń wieczystoksięgowych czy też nazwisk właścicieli, nie wymagał ani art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, ani żaden przepis dekretu z 1949 r. Przepisu prawa nie nakazywały wymienienia w orzeczeniu właściciela nieruchomości. Z treści orzeczenia z 1956 r. można było ustalić w sposób bezsporny, że dotyczy on nieruchomości rodziny [...]. Chociaż opis przejętego mienia nie był precyzyjny, to pozwalał on jednak na dokonanie identyfikacji przejętego gruntu. W decyzji PPRN w [...] z 1956 r., wyraźnie podano, że przejmuje się nieruchomości ziemskie, położone w gminie katastralnej [...] (...), w- szczególności cale realności lwh [...] do [...]. Skoro [...] i [...] byli właścicielami nieruchomości położnej w [...] oznaczonej lwh [...] to literalna wykładania osnowy decyzji PPRN w [...]nie stwarza trudności w stwierdzeniu, że niewątpliwie decyzją przejęto również grunty należące do [...] i [...] oznaczone lwh [...]. Tym bardziej, że skutkiem wydanego orzeczenia było umieszczenie stosownej wzmianki w księdze gruntowej lwh [...] w części B dotyczącej prawa własności, o przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z [...] lipca 1956 r. Należy zatem stwierdzić, że orzeczenie z 1956 r. jest na tyle precyzyjne, iż pozwala stwierdzić, że obejmuje ono również nieruchomości [...] i [...] oznaczoną lwh [...]. Samo niewymienienie nazwisk właścicieli nieruchomości nie powoduje niewykonalności orzeczenia i nie może prowadzić do wniosku o naruszeniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postepowaniu administracyjnym oraz art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r.

Wszystko to przemawia za słusznością twierdzenia Ministra, że przy wydawaniu orzeczenia z 1956 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, jak również braku podstaw do przyjęcia, że zaistniała inna podstawa nieważnością, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a., która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności decyzji z 1956 r. Sąd badając legalność decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, jako że zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z zastosowanym prawem. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.