Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 112/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 38 ust. 5, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2015 r. skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. A. M. zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. W złożonym wniosku wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą i nie wykonującą jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia. Wnioskodawca wskazał przy tym, że nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta także ze wsparcia instytucji zapewniających pomoc. Podał, iż cierpi na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby, które wymagają częstych wizyt specjalistycznych i stałego przyjmowania różnego rodzaju leków. Podał, iż sam charakter i przebieg nasilonych procesów chorobowych znacząco wpływają na stan czynnościowy jego organizmu poprzez ograniczenia w prawidłowym funkcjonowaniu. Wskazał, że posiada ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Pismem z dnia 27 lutego 2015 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wskazując jako podstawę prawną art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania złożonego wniosku wskazując, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Organ przytoczył przy tym art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 – dalej jako: "u.p.s."), zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Organ wskazał ponadto, że w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 10 lutego 2015 r. wnioskodawca został poinformowany, że następny termin, od którego może starać się o dalsze przyznanie zasiłku okresowego to marzec 2015 r. Tym samym wnioskodawca winien sprecyzować czy zasiłek okresowy ma być przyznany od miesiąca stycznia 2015 r. czy od miesiąca marca 2015 r. Wnioskodawca został jednocześnie zobowiązany do złożenia odpowiedzi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem uznania, że wniosek dotyczy miesiąca stycznia 2015 r.

W piśmie z dnia 19 marca 2015 r. wnioskodawca odmówił sprecyzowania złożonego wniosku, gdyż wezwanie organu z dnia 27 lutego 2015 r. nie zawiera oznaczenia strony do której jest kierowane i której bezpośrednio dotyczy.

Decyzją z dnia 27 marca 2015 r. (nr [...]) - działający z upoważnienia Wójta Gminy - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku okresowego z uwagi na to, iż wnioskodawca posiada już prawo do zasiłku okresowego. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ powołał m.in. art. 2, art. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 38 i art. 106 u.p.s. oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. w wysokości 271 zł miesięcznie. Jeżeli zaś na mocy decyzji ostatecznej strona nabyła już uprawnienia do zasiłku okresowego nie może być wydana względem tej samej osoby druga decyzja tego samego rodzaju. W świetle art. 14 u.p.s. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja taka byłaby decyzją dotyczącą sprawy już poprzednio załatwionej inną decyzją administracyjną.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania A. M. przytaczając szereg regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego wskazał, że organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy prawne dotyczące ustalania prawa do zasiłku okresowego, a zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem tych regulacji. W ocenie odwołującego zaskarżona decyzja wydana została przedwcześnie, zaś postępowanie prowadzone było bardzo wadliwie, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że w dniu 30 stycznia 2015 r. złożył w ośrodku pomocy społecznej podanie o przyznanie zasiłku okresowego z powodu długotrwałych i nie rokujących poprawy stanu zdrowia chorób wraz ze szczegółowym uzasadnieniem uważając, że spełnia wszelkie niezbędne kryteria, aby otrzymać prawo do wnioskowanej formy pomocy. Podał, że decyzja o przyznaniu mu zasiłku okresowego za okres grudzień 2014 r. – luty 2015 r. z dnia 19 stycznia 2015 r. została doręczona w dniu 4 lutego 2015 r., a następnie - w dniu 18 lutego 2015 r. - złożył wniosek o jej uzupełnienie, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. (nr [...]). Termin odbioru przesyłki, w której znajdowało się ww. postanowienie z dnia 25 lutego 2015 r. mijał 16 marca 2015 r., a skoro tak, to termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. mijał w dniu 30 marca 2015 r. W tej sytuacji w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tj. 27 marca 2015 r.) decyzja z dnia 19 stycznia 2015 r. nie była ostateczna.

Decyzją z dnia 21 października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 u.p.s. - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii odmowy przyznania zasiłku okresowego jest bezzasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro w realiach sprawy wniosek został złożony w dniu 30 stycznia 2015 r., to w oparciu o art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenie przysługiwałoby od miesiąca stycznia 2015 r. Z uwagi na to, że skarżący nabył już uprawnienie do zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 2015 r. brak jest podstaw do przyznania świadczenia na ten okres. Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. określa zaś, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.

Organ stwierdził, że decyzją Kierownika GOPS z dnia 19 stycznia 2015 r. (nr [...]), którą został skarżącemu przyznany zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby w wysokości 271 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r., a decyzja ta stała się ostateczna. W tej sytuacji, przyznanie prawa do zasiłku okresowego powoduje, że postępowanie wszczęte na wniosek strony o przyznanie tegoż zasiłku na okres objęty już decyzją ostateczną jest bezprzedmiotowe.

A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę wnosząc o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości i zarzucając jej naruszenie: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 100 ust. 1 u.p.s.; art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 105 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 30 i art. 71 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi wskazał, że rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji - jako rażąco naruszające szereg obowiązujących regulacji prawnych - jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej, bowiem skarżący spełnia wszelkie niezbędne przesłanki warunkujące przyznanie mu zasiłku okresowego. W tym stanie całkowicie bezzasadne jest umorzenie postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

W piśmie z dnia 20 marca 2017 r. skarżący dodatkowo wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie umożliwiło mu – zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a. - wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, przekroczyło termin do załatwienia sprawy wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. oraz nie uwzględniło, że zmianie uległy kryteria dochodowe w związku z wydaniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze treść uzasadnienia skargi, jak i podnoszone przez skarżącego zarzuty należy w pierwszej kolejności wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną i umarzająca postępowanie pierwszej instancji.

Z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedmiotem rozważań Sądu nie były zatem kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, lecz zagadnienia proceduralne dotyczące prawidłowości decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tak zakreślonych granicach sprawowania kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszeń prawa uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi.

Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika bezsprzecznie, że decyzją ostateczną (w realiach sprawy decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. - nr [...]) przyznano skarżącemu prawo do zasiłku okresowego od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r.

Z akt tych wynika ponadto, że skarżący pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego. Co istotne, w złożonym wniosku skarżący nie wskazał okresu, na jaki pomoc ma być wnioskodawcy przyznana. W związku z tym pismem z dnia 27 lutego 2015 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania złożonego wniosku wskazując, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r., a w związku z tym wnioskodawca winien sprecyzować czy zasiłek okresowy ma być przyznany od miesiąca stycznia 2015 r. (czyli miesiąca, w którym został złożony wniosek – art. 106 ust. 3 u.p.s.) czy od miesiąca marca 2015 r., pod rygorem uznania, że wniosek dotyczy miesiąca stycznia 2015 r.

Skarżący złożonego wniosku nie sprecyzował, co doprowadziło do wydania przez organ I instancji w dniu 27 marca 2015 r. decyzji (nr [...]) odmawiającej przyznania zasiłku okresowego na miesiąc styczeń 2015 r.

Decyzja ta dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną – bowiem decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. (nr [...]), mocą której skarżącemu przyznano prawo do zasiłku okresowego od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r.

Oczywistym jest zatem, że rozstrzygnięcia zawarte w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r., jak i w decyzji z dnia 27 marca 2015 r. obejmują swym zakresem kwestię przyznania zasiłku okresowego za ten sam okres, tj. na miesiąc styczeń 2015 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie albowiem zgodnie z art. 38 ust. 5 u.p.s. okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z kolei zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Z tej racji zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia 27 marca 2015 r. w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji zainicjowane wnioskiem z dnia 30 stycznia 2015 r.

Wskazana powyżej decyzja z dnia 19 stycznia 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy (a zatem obejmująca także miesiąc - styczeń 2015 r.), w dniu wydania zaskarżonej decyzji Kolegium, była decyzją ostateczną (vide: notatka urzędowa – k. 78 akt sądowoadministracyjnych). Zgodnie zaś z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Niezasadne było zatem prowadzenie ponownego postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego na miesiąc styczeń 2015 r., skoro sprawa przyznania przedmiotowego zasiłku za ten miesiąc została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną z dnia 19 stycznia 2015 r. (nr [...]). W tym miejscu należy także wyjaśnić, że – niezależnie od funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie za wskazany okres – organ odwoławczy nie mógłby orzekając w przedmiocie zasiłku okresowego za styczeń 2015 r. uwzględnić wskazywanej przez skarżącego zmiany kryterium dochodowego, gdyż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), na które powołuje się skarżący, weszło w życie dnia 1 października 2015 r., a zatem zweryfikowane na jego podstawie kryteria dochodowe obowiązywały w sprawach, dotyczących przyznania pomocy społecznej na okres od października 2015 r., a nie już w styczniu 2015 r.

Decyzja organu odwoławczego jest w ocenie Sądu rozstrzygnięciem prawidłowym. Do okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego zalicza się bowiem sytuację, gdy organ pierwszej instancji – tak jak w realiach niniejszego postępowania – wszczyna postępowanie i wydaje decyzję orzekając o przedmiocie, co do którego orzekł już wcześniejszą decyzją ostateczną.

W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty uznać należy za niezasadne. Skarżący winien mieć bowiem świadomość, że zaskarżoną decyzją organu odwoławczego nie odmówiono mu przyznania zasiłku okresowego z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 38 u.p.s. (bo spełnienia przesłanek organy nie kwestionowały), a jedynie doprowadzono do stanu wykluczającego istnienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć dotyczących tego samego przedmiotu.

Z tego też powodu podnoszone przez skarżącego zarzuty nie mogły doprowadzić do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem i w konsekwencji do uwzględnienia skargi, a zatem Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.