Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2868/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji; Oddala skargę


UZASADNIENIE

R. L. J., dalej: "skarżąca" złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z [...] października 2010 r., nr [...] wydaną przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej "Prezes IPN", utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] września 2010 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że R.J. córka S., ur. [...] lipca 1946 r. w O. jako dziecko została odebrana rodzicom w okresie od grudnia 1950 r. do 1965 r. w celu przymusowego wynarodowienia.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] maja 2010 r., złożonym do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, skarżąca wystąpiła o uznanie jej za represjonowaną przez Z. S. R. R. We wniosku przedstawiła swój życiorys, z którego wynika, że w 1950 r. pojechała wraz z matką do babci do B. nad B. Po aresztowaniu matki, skarżącą umieszczono w radzieckim domu dziecka, celem rusyfikacji. W domu dziecka skarżąca przebywała od roku 1950 do 1965. Posiadała radzieckie obywatelstwo, paszport i nie mówiła po polsku. Do Polski pomógł jej wrócić ojciec w 1965 r. Do wniosku skarżąca dołączyła szereg dokumentów na jego poparcie.

Decyzją z [...] września 2010 r., nr [...] Prezes IPN odmówił potwierdzenia, że skarżąca jako dziecko została odebrana rodzicom w celu przymusowego wynarodowienia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że potwierdzenie okresu represjonowania osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu przymusowego wynarodowienia wymaga ustalenia, czy skarżąca należała do kategorii dzieci odebranych rodzicom oraz, czy w okresie po odebraniu rodzicom poddawana była przymusowemu wynarodowieniu. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał daje podstawy do uznania za udowodnioną okoliczność przymusowego oddzielenia skarżącej od matki w okresie jej pobytu w łagrach i nie daje podstawy do uznania za udowodnioną okoliczność przymusowego wynarodowienia skarżącej. Organ uzasadniał, że umieszczenie skarżącej w domu dziecka w G. nie było uczynione z wcześniej podjętym przez władze sowieckie zamiarem wynarodowienia dziecka, ale było następstwem aresztowania i uwięzienia w łagrach jej matki. W przypadku skarżącej nie wystąpiła zmiana danych personalnych, skarżąca nie została adoptowana, a jej matki nie pozbawiono praw rodzicielskich. Po zwolnieniu z łagrów matka skarżącej nie przejęła opieki nad dzieckiem ze względu na trudną sytuację materialną i mieszkaniową. Organ pokreślił, że fakt uzyskania przez skarżącą obywatelstwa polskiego we wrześniu 1992 r. nie przesądza o tym, że była ona przymusowo wynarodowiona w czasie pobytu w domu dziecka.

W odwołaniu od decyzji skarżąca argumentowała, że pobyt w domu dziecka w otoczeniu R., był równoznaczny z przebywaniem dziecka z rodziną adopcyjną. Podkreśliła, że mimo starań ojca nie mogła wrócić do Polski. Zaznaczyła, że została [...] poprzez zabranie jej rodziny, języka polskiego oraz nadanie obywatelstwa r. Do odwołania załączyła pismo ojca – S. O. z dnia [...] stycznia 1957 r. adresowane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. w sprawie udzielenia pomocy przez Radę w sprowadzeniu córki-L. z G. do Polski i oddaniu jej pod opiekę ojca.

Decyzją z [...] października 2010 r. Prezes IPN utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przedstawiony w sprawie dokument - pismo S. O. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, które mogłyby mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwoławczego okoliczność, iż ojciec skarżącej starał się o powrót córki do Polski nie dowodzi, że skarżąca była przymusowo przetrzymywana w domu dziecka i przymusowo wynarodowiona. Organ zwrócił uwagę, że matka skarżącej po powrocie z deportacji nie miała prawnych przeszkód w zabraniu córki z domu dziecka, a jedynie trudna sytuacja mieszkaniowa i materialna uniemożliwiała jej sprawowanie opieki nad córką. Skarżąca przebywając w domu dziecka nie miała zmienionych danych personalnych, co zawsze czyniono w przypadku adopcji. Bezpośrednim powodem umieszczenia skarżącej w domu dziecka było aresztowanie jej matki przez władze s. na terenie Z. R. za rzekomą działalność [...]. Tak więc skarżąca znalazła się w domu dziecka w G. nie ze względu na celowe działania władz zmierzające do wynarodowienia, ale z powodu niemożności sprawowania nad nią opieki przez rodziców.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa IPN skarżąca stwierdziła, że była przymusowo [...], o czym świadczą następujące fakty: jej matka po wyjściu z łagrów była nadał represjonowana, została skierowana do przymusowej pracy w T. w G.R. R., co uniemożliwiło jej odebranie córki z domu dziecka, ponadto skarżącej nie wydano ojcu pomimo tego, że jej ojciec zwracał się do różnych instytucji w Polsce o pomoc w odebraniu córki z domu dziecka. Skarżąca argumentowała, że R. przez 15 lat przetrzymywali ją bezprawnie w r. domu dziecka. Wskazała również, że mówiła tylko po rosyjsku, a z domu dziecka wypuszczono ją z r. obywatelstwem. Wróciła do Polski dopiero jako osoba pełnoletnia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2011 r. skarżąca powiedziała, że matka po odzyskaniu wolności odwiedzała ją w domu dziecka. Z ojcem nawiązała kontakt około roku 1964.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna a zawarte w niej argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Należy podkreślić, że argumenty skargi były przedmiotem rozważań przez Prezesa IPN, który trafnie odmówił im słuszności.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z 24 stycznia 1991r. (DZ.U. 2002.42.371 z późn. zm.) przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Trafnie w związku z tym Prezes IPN wskazał w decyzji, że aby potwierdzić fakt represji o jakim mowa w tym przepisie należy ustalić, że wystąpiły dwa elementy tj. odebranie dziecka rodzicom oraz, że to odebranie miało na celu przymusowe wynarodowienie. Stan faktyczny sprawy potwierdza, że w związku z aresztowaniem a następnie skazaniem matki wyrokiem G. Sądu Obwodowego z [...] sierpnia 1951 r. na karę 10 lat pozbawienia wolności, skarżącą jako małoletnią oddzielono od matki i umieszczono ją w domu dziecka. Jest również udowodnione, że matka przebywała w zakładach karnych od [...] sierpnia 1951 do [...] grudnia 1954 r. Po wyjściu na wolność odwiedzała skarżącą ale jako osoba pozbawiona mieszkania, mieszkała w hotelach robotniczych, podejmując się wykonywania różnych prac. Nie miała warunków do odebrania i wychowywania córki, w związku z czym nie próbowała jej zabrać z domu dziecka. O okoliczności tej pisze sama strona w swoim życiorysie, wynika to też z pisma ojca strony z [...] stycznia 1957 r. skierowanego do Prezydium MRN w S. W efekcie jak wynika z oświadczenia strony złożonego na rozprawie ojciec nawiązał z nią kontakt w 1964 r. a w 1965 r. na jego zaproszenie przyjechała na stałe do Polski.

Z okoliczności sprawy nie wynika, ażeby mimo starań ojca władze radzieckie wcześniej siłą przetrzymywały skarżącą w domu dziecka. Strona upatruje znamion wynarodowienia w tym, że otaczali ją R., że mówiła wyłącznie w języku rosyjskim co warunki pobytu w domu dziecka zbliżało do warunków adopcji, że nadano jej obywatelstwo r.

Są to fakty, lecz wbrew poglądowi skarżącej brak jest podstaw ażeby uznać to za świadome, celowe działanie w celu wynarodowienia skarżącej. Należy zwrócić uwagę na to, że skoro skarżąca przebywała w Domu Dziecka obcego Państwa to oczywiste jest, że personel tej instytucji mówił w innym języku niż język polski, co do obywatelstwa zaś to nadawanie własnego obywatelstwa w stosunku do wszystkich Polaków, którzy po wojnie pozostali w dotychczasowych miejscach zamieszkania było normą, na co wskazywał Prezes IPN w swojej decyzji. Sąd jest zdania, że takie postępowanie w stosunku do małoletniej, miało miejsce na skutek sytuacji w jakiej się znalazła w związku z uwięzieniem jej matki, a nie dlatego, że wobec niej podjęto celowe działania w celu wynarodowienia i zatarcia jej pochodzenia oraz zniszczenia jej tożsamości narodowej. Jest przy tym oczywiste, że sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca będąca w chwili aresztowania jej matki małym dzieckiem oraz przebywanie przez 15 lat w obcym środowisku w oddzieleniu od rodziców, wychowywanie się w obcej kulturze jest wielką krzywdą dla skarżącej, której skutki miały zapewne ogromne konsekwencje dla jej dalszego życia. Nie może to jednak mieć znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, która jest zgodna z prawem.

W tym stanie rzeczy mając na względzie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.