Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 577/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 257 złotych (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...], Nr [...] działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b oraz art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 674 ze zm., dalej: ustawa) oraz art. 151 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...]r. nr [...] o przyznaniu B.R. prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r. i odmówił przyznania stronie prawa do stypendium od tegoż dnia.

Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji, decyzją ostateczną przyznano stronie prawo do stypendium od dnia 15.03.2010 r. w związku z rozpoczęciem odbywania stażu. Na podstawie informacji uzyskanych od ZUS Oddział w C. Wydział Ubezpieczeń i Składek zawartych w piśmie z dnia 8 listopada 2011r ustalono, iż strona została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenia przez A w W., za okres od dnia 15 .09.2009 r. do dnia 31.10.2009 r. Okoliczność ta stanowiła podstawę do wznowienia postępowania w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczność faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Tą nową okolicznością miał być fakt podjęcia przez stronę pracy zarobkowej od dnia 15.09.2009r., o czym nie powiadomiła urzędu pracy w terminie do 7 dni.

Organ przywołał treść art.53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy zgodnie z którym bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium. B.R. w dniu 15.09.2015 r. podjęła pracę zarobkową, w wyniku czego nie spełniała wynikających z ustawy przesłanek do uznania jej za osobę bezrobotną. i winna utracić status osoby bezrobotnej. W konsekwencji nie powinna zostać skierowana na staż oraz mieć przyznane z tego tytułu stypendium. Stypendium bowiem zgodnie z regulacją zawartą w art. 21 ust. pkt 35 oznacza świadczenie wypłacone bezrobotnemu w trakcie odbywania stażu.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7,8 i 9 k.p.a. poprzez przyjęcie tezy, iż strona zdawała sobie sprawę z treści pouczenia o prawach osoby bezrobotnej, podczas gdy była ona przekonana, że działa zgodnie z prawem. W uzasadnieniu podkreślił, że pozostając osobą bezrobotną B.R. nie zgłosiła faktu zawarcia umów zlecenia, bowiem sądziła, iż jej oświadczenie zawarte w tekście tych umów o zarejestrowaniu się w urzędzie pracy jest wystarczające i to zleceniodawca zgłoszenia takiego powinien dokonać. Pełnomocnik zaakcentował, że umowa ta w odróżnieniu od wcześniejszych, zawierała klauzule dotyczącą zarejestrowania w urzędzie pracy. Pierwszą z tych umów, zawartą od 15.09.2012 r., podpisała dopiero 30.09.2012 r. Cały jednak czas wypełniała obowiązki osoby bezrobotnej, zgłaszając się w wyznaczonych terminach w PUP. Strona wiedziała o tym, że na jej konto wpływają pieniądze od firmy A. Pozostawała jednak w przekonaniu, że jest to zwrot poniesionych przez nią kosztów przejazdu.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W części pierwszej uzasadnienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, zaś w kolejnej motywy swojego rozstrzygnięcia.

B.R. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. 14.09.2009 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 11.03.2010 r. została skierowana do odbycia stażu w B w C. w okresie od 15.03.2010 r. do 14.09.2010 r. na stanowisko pełnomocnika.

W związku z powyższym przyznano jej prawo do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 15.03.2010 r. (decyzja Nr [...] z dnia [...]r.}. W związku z zakończeniem jego odbywania, organ I instancji orzekł o utracie przez nią prawa do stypendium z dniem 15.09.2010 r. (decyzja Nr [...] z dnia [...]r.).

Pismem z dnia 30.09.2010 r. pracodawca B" w C. zawiadomił organ zatrudnienia, iż z dniem 30.09.2010 r. zatrudnił Panią B.R. na podstawie umowy zlecenia. W związku z tym decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 30.09.2010 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej.

W dniu 12.11.2010 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z którego wynika, że od dnia 15.09.2009r. do 31.10.2009 r., tj. w okresie zarejestrowania jako osoba bezrobotna B.R. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy agencyjnej-zlecenia u płatnika A w W.

W dniu 21.04.2011 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta C. Nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu stronie prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r. (postanowienie Nr [...] z [...]r. ), wydając w dniu [...]r. w trybie art.151 § 1 pkt 2 Kpa decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję własną Nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r. i orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r.

Wojewoda [...] uwzględniając wniesione przez stronę odwołanie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ I wydał w dniu [...]r. decyzję Nr [...] uchylając decyzję własną Nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r. i orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r.

Decyzja ta została ponownie zaskarżona przez stronę, a organ odwoławczy uwzględniając zarzuty zawarte w odwołaniu uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, że decyzja organu I instancji narusza art.24 §1 pkt 5 Kpa, w myśl bowiem przepisu pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji w dniu [...]r.. wydał decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o przyznaniu stronie prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r. i odmówił przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 15.03.2010r.

Powyższe orzeczenie strona i jej pełnomocnik zaskarżyli do Wojewody [...] zarzucając organowi I instancji naruszenie m.in. art.32 Kpa, poprzez doręczenie decyzji Nr [...] z dnia [...]r. tylko stronie z pominięciem jej pełnomocnika

Po rozpoznaniu odwołania B.R. i działającego w jej imieniu pełnomocnika, organ odwoławczy postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. stwierdził jego niedopuszczalność uznając, iż każde doręczenie pisma stronie zamiast pełnomocnikowi powoduje, iż doręczenie takie jest niewłaściwe i nie może zostać uznane za skuteczne. Zwrócił w związku z tym akta sprawy do organu I instancji i zobowiązał organ do doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji Nr [...] z dnia [...]r. Jednocześnie poinformował, iż bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego od tej decyzji rozpocznie się z datą jej skutecznego doręczenia pełnomocnikowi.

Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony adw. J.G. w dniu 02.03.2012 r., który odwołanie do Wojewody [...] złożył za pośrednictwem PUP w C. 16.03.2012 r. W treści odwołania wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji o przyznaniu Pani B.R. prawa do stypendium od dnia 15.03.2010 r.

Jak podkreślono w uzasadnieniu, w przedmiotowej sprawie pozostaje bezspornym, że B.R. w okresie od 15.09.2009 r. do 31.10.2009 r. podjęła zatrudnienie w ramach umowy zlecenia.

Organ wskazał na przepis art.2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z którego wynika, że bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wykonywanie innej pracy zarobkowej, jak stanowi art.2 ust.1 pkt. 11 cytowanej ustawy, oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług m.in. na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy zlecenia. Osoba bezrobotna winna spełniać wskazane wyżej warunki nie tylko w dniu rejestracji, ale także w okresie pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych. W przypadku kiedy przestaje je spełniać traci status osoby bezrobotnej stosownie do postanowień art. 33 ust. 4 pkt.1 ustawy.

Nadto powołał się na treść art. 53 ust. 6 ustawy. o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy z którego wynika, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art.72 ust.l pkt 1 ustawy, wypłacane przez starostę. Natomiast z akt sprawy administracyjnej wynika, że na dzień przyznania prawa do stypendium, tj. 15.03.2010 r. Pani B.R. nie była osobą bezrobotną (decyzja Nr [...] z dnia [...]r.), co wyklucza jej prawo do tego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, o wykonywaniu innej pracy zarobkowej w ramach umów zleceń B.R. nie powiadomiła organu zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2012 r. pełnomocnik B.R. podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ,

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą zaufania

Pełnomocnik wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik podniósł, iż godnie z treścią art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Art. 7 k.p.a. stanowi zaś, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wskazane zasady nie zostały dochowane w prowadzonym postępowaniu, bowiem decyzje administracyjne, wydawane z upoważnienia Prezydenta Miasta C., były trzykrotnie uchylane przez organ odwoławczy. W tym kontekście, skoro organy się mylą, zastanawiającym dla pełnomocnika jest fakt, iż zdaniem organu tak I li II instancji , jego mocodawczyni nie mogła nie zrozumieć pouczenia dotyczącego obowiązku zawiadomienia urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia zawartego w dokumentach rejestracyjnych. Ponadto pełnomocnik podnosi, że przed upływem terminu do wniesienia skargi, organ I instancji wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranego stypendium.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem tut. Sądu z dnia 25.02.2013 r. zawieszono postępowanie w sprawie, albowiem wynik toczącego się postępowania w sprawie oznaczonej sygn. IV SA/Gl 547/12, którego przedmiotem jest orzeczenie o utracie statusu osoby bezrobotnej ma bezpośredni wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21.06.2013 r., sygn. IV SA/Gl 547/12 uchylił decyzję wojewody [...] z dnia [...]r. w przedmiocie statusu bezrobotnego. W wyniku wniesionej przez Wojewodę [...] skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10.04.2015 r., sygn. akt I OSK 2652/13 uchylił wskazane powyżej orzeczenie i oddalił skargę.

Postanowieniem z dnia 22.06.2015 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje .

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 , poz.1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie należy podkreślić charakter nadzwyczajnego postępowania, w którym została ona wydana.

Zwrócić należy uwagę na zasadniczą różnicę pomiędzy instytucją wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane istotną wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Podkreślić przyjdzie, iż efektem nawet uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania i wydania nowej decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną co do istoty, nie jest wsteczne uchylenie skutków decyzji, związanych z jej pozostawaniem w obrocie prawnym. Wyłącznie stwierdzenie nieważności decyzji eliminuje ją bowiem z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 - art. 152 K.p.a.) w sposób wyraźny wyodrębniają kilka jego etapów. W każdej poszczególnej i następującej kolejno fazie procedury wznowieniowej, organ ustala i rozważa właściwe dla danej fazy okoliczności sprawy oraz stosuje odpowiednie na danym etapie podstawy prawne określonych rozstrzygnięć. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 k.p.a., według którego postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu organ jest pełnym dysponentem takiego postępowania, to znaczy może samodzielnie wskazywać przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Po przeprowadzeniu tego postępowania, w myśl art. 151 § 1 K.p.a. organ wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 K.p.a.)

W orzecznictwie podkreśla się, że granicę pomiędzy możnością dokonywania ocen prawnomaterialnych istotnych w sprawie materialnej w oparciu o stan prawny sprawy z daty wydania decyzji dotychczasowej bądź stan prawny sprawy z daty decyzji wznowieniowej, będzie wytyczał moment uchylenia decyzji dotychczasowej, o ile podlega ona uchyleniu. Oznacza to, że dopiero ustalenie istnienia podstawy wznowienia, otwiera kolejny etap procedury wznowieniowej, w którym organ dokonuje także oceny okoliczności stanowiących negatywne przesłanki uchylenia decyzji dotychczasowej. I tak w sytuacji gdy organ stwierdzi podstawy do wznowienia postępowania (czyli jego kwalifikowaną wadę), ale w wyniku wznowionego i prowadzonego ponownie co do istoty sprawy postępowania zapaść miałaby decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej, organ obowiązany jest wydać decyzję, w której stwierdzi wydanie decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa oraz wskaże w rozstrzygnięciu okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 146 § 2 K.p.a.).

Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 67 ust. 2 Konstytucji stanowi zaś, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Przepis ten nie rodzi wprawdzie jakichkolwiek roszczeń po stronie potencjalnych uprawnionych, lecz niewątpliwie stanowi wyraz wysokiej rangi, jaką prawodawca konstytucyjny nadał ochronie prawa do zabezpieczenia społecznego osób bezrobotnych.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., o uchyleniu po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta C. o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 15.03.2010 r. z jednoczesnym orzeczeniem o odmowie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 15.03.2010 r.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określająca zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej.

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, pojęcie "bezrobotny" oznacza osobę między innymi: niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, (...), zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia dalej określone w tym przepisie warunki, w szczególności nie podlega ubezpieczeniu z innych tytułów.

Z treści art. 53 ust. 6 ustawy. o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy wynika, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art.72 ust.l pkt 1 ustawy, wypłacane przez starostę

W myśl przepisu art. 74 ustawy, bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Zestawienie jednakże treści powyższych norm prawnych nie daje podstawy do twierdzenia, że niedopełnienie przez bezrobotnego powyższego obowiązku stanowi samoistną materialnoprawną przesłankę do orzeczenia o wstecznym pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej, nawet po kilku latach, bez względu na okoliczności danej sprawy.

Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej zobligowane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). W toku postępowania stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). W tym celu są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Interpretując zatem przepisy prawa materialnego, związane z pozbawieniem statusu bezrobotnego, należy mieć na względzie zarówno potrzebę ochrony interesu społecznego przed nadużywaniem uprawnień związanych ze statusem bezrobotnego, jak i ochronę praw osób bezrobotnych, które powinny być objęte opieką Państwa jako pozostające w trudnej sytuacji życiowej - zgodnie z konstytucyjnymi zasadami solidarności społecznej i prawa do zabezpieczenia społecznego.

Na gruncie okoliczności przedmiotowej sprawy, jak już podkreślono rozpatrywanej w trybie postępowania wznowieniowego, w ocenie Sądu, realizacji tych celów wobec skarżącej trudno doszukać się w działaniach organów stanowiących przedmiot skargi w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika, że B.R. została zarejestrowana w PUP w C. z dniem 14.09.2009 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 11.03.2010 r. została skierowana na staż.

Decyzje te uzyskały przymiot ostateczności. Zatem skarżąca posiadając status osoby bezrobotnej została skierowana na staż, a w okresie jego odbywania Prezydent Miasta C. orzekł o przyznaniu jej stypendium.

W takich okolicznościach sprawy nie budzi zatem wątpliwości, że w okresie pobierania tego stypendium B.R. posiadała status osoby bezrobotnej, przyznany jej mocą decyzji właściwych organów.

Jak już wskazano postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego obliguje właściwy organ administracji do przeprowadzenia postępowania w pierwszej kolejności co do przyczyn wznowienia, a następnie co do rozstrzygnięcia sprawy. Wskazany w podstawie prawnej postanowienia wznowieniowego art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Warunkiem wznowienia postępowania na tej podstawie jest to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej, przy czym wystarczy tu prawdopodobieństwo wydania takiej decyzji.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta C. jako przyczynę wznowienia pierwotnie uznał wynikającą z pisma ZUS z dnia 12.11.2010 r. okoliczność, iż B.R. podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15.09.2009 r. do 31.10.2009 r. jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia. Wobec tego obowiązkiem organu było rozważenie i ustalenie, czy ta nowa okoliczność - że skarżąca posiadając przyznany jej wcześniej decyzją status osoby bezrobotnej podjęła inną pracą zarobkową, w związku z czym został objęta ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 15.09.2009 r.. do 31.10.2009 r.. nie zgłaszając tego PUP, miała istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Przy czym podkreślić należy ponownie, że przedmiot tej sprawy stanowi kwestia przyznania skarżącej jako osobie bezrobotnej stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 15.03.2010 r., a więc w okresie w którym nie podlegała ubezpieczeniu z powodu podjęcia pracy zarobkowej.

Dopiero pozytywna odpowiedź na to pytanie, która może być dokonana wyłącznie o analizę przepisów prawa, uprawniała przystąpienie do ponownego rozpoznania sprawy stypendium co do istoty. Takiej analizy nie przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie co wynika jednoznacznie z uzasadnień ich decyzji.

Co prawda w uzasadnieniu organ powołuje się na treść art. 53 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym bezrobotnemu w okresie odbywania stażu, na który został skierowany przysługuje stypendium, ale nie podaje na podstawie jakich przepisów prawa uznał, że w okresie odbywania stażu i pobierania stypendium, skarżąca nie spełniała warunków ustawowych do jego otrzymywania. Jak już wskazano skarżąca w okresie tym posiadała status osoby bezrobotnej, została skierowana na szkolenie przez Prezydenta Miasta C. i je odbyła. Organ nie wykazał również, aby w okresie odbywania tego stażu istniały inne przeszkody do przyznania skarżącej jako osobie bezrobotnej spornego stypendium. W szczególności brak jest podstaw do stwierdzenia, iżby w tym okresie skarżąca pozostawała zatrudniona, wykonywała inną pracę zarobkową, pobierała świadczenia kolidujące wolą ustawodawcy z pobieraniem świadczenia i.t.p.

Sąd zważył, że analiza przepisów ustawy obowiązujących w dacie zdarzenia, jak również w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy, nie daje podstaw do zastosowanego przez organ nieuzasadnionego "automatyzmu", poprzez orzeczenie, tak jak w niniejszej sprawie, o wstecznym pozbawieniu przyznanego mocą ostatecznej decyzji prawa do świadczenia. W ocenie Sądu, podstawy takiej nie może stanowić w szczególności przyznana nawet przez skarżącą okoliczność, że wykonywała ona we wcześniejszym okresie pracę zarobkową, czego wbrew obowiązkowi nie zgłosiła organowi rejestrowemu, jednakże miało to miejsce na kilka miesięcy przed skierowaniem jej na staż i jego odbyciem. Zasadnie skarżąca podnosi, że w tym okresie posiadała status osoby bezrobotnej i spełniała wszystkie warunki określone przez ustawę definiujące pojęcie osoby bezrobotnej. Organ nie wykazał, aby to twierdzenie nie było zgodne ze stanem rzeczywistym.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 21 czerwca 2013 r., syg. IV SA/G 547/12 odnoszący się do podjęcia zaskarżonej decyzji w kolizji z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust.3 Konstytucji RP). Sankcja zastosowana przez organ zatrudnienia wobec skarżącej, zwłaszcza w kontekście, będącego następstwem pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, utraty przez nią prawa do stypendium przyznanego na okres odbywania stażu (decyzja z dnia [...]r. nr [...]) i obowiązku zwrotu kwoty stanowiącej jego równowartość (decyzja z dnia [...]r. nr [...], nakładająca obowiązek zwrotu w kwocie 5.259,80 zł) jest nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy. Jak wykazuje analiza art. 2 ust. 1 pkt. 2 intencją ustawodawcy było uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Jedynie zatem oczywisty stan "zatrudnienia" może spowodować to, że osoba bezrobotna przestała spełniać warunki do posiadania takiego statusu. Nie budzi wątpliwości, że o takiej oczywistości można mówić tylko i wyłącznie wtedy, gdy bezrobotny uzyskał stałe zatrudnienie ( a nie zatrudnienie "incydentalne"). W istocie rzeczy umowy zlecenia, stanowiące podstawę orzeczenia o utracie przez B.R. statusu osoby bezrobotnej, zawarte zostały na okres od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r. i ewentualnie można uznać, iż w tym okresie czasu, ze względu na podjęcie "innej pracy zarobkowej" skarżąca nie spełniała warunków osoby bezrobotnej. Natomiast po tym okresie, co nie budzi wątpliwości, warunki te spełniała, zwłaszcza w okresie pobierania stypendium. Jak się wydaje, w takiej sytuacji właściwym byłoby pobawienie statusu osoby bezrobotnej na określony czas, natomiast w świetle przepisów ustawy nie jest to możliwe. Przepis art. 33 ust.4 pkt. 1 przewiduje jedynie pozbawienie takiego statusu na stałe.

Nie bez znaczenia pozostaje także i to, że podjęcie decyzji pozbawiającej statusu osoby bezrobotnej z mocą wsteczną uniemożliwiło skarżącej ponowne ubieganie się o uzyskanie takiego statusu.

Przepis art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy nie uzależnia decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej od winy (zachowania) tej osoby, jednakowoż nie pozostaje ono bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Skarżąca, jak wynika z umów zlecenia znajdujących się w aktach sprawy (k. 76 i 77), podała w nich informację o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy, wskazując nawet jego adres. Jak wyjaśnia, pozostawała w przekonaniu, iż to zleceniodawca powinien przekazać informacje o zawarciu tych umów do organu zatrudnienia. Obowiązek taki, co nie budzi wątpliwości, obciąża jednak bezrobotnego. Natomiast to, że faktu bycia osoba bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy, nie starała się ukryć, a wręcz go eksponowała może stanowić pewne usprawiedliwienie dla jej zachowania. Jak wynika z jej wyjaśnień, nie miała ona zamiaru wprowadzania w błąd organów zatrudnienia (k. 105). Istotne również jest i to, że cały czas wypełniała obowiązki osoby bezrobotnej, zgłaszając się w wyznaczonych terminach w PUP.

Przedstawiony powyżej pogląd o naruszeniu przez organy zasady proporcjonalności w odniesieniu do decyzji o utracie przez skarżącą prawa do stypendium został podtrzymany w wyżej już wskazanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.04.2015 r. w sprawie o sygn. I OSK 2652/13

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 wyżej cyt. ustawy.