Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 754/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) sędzia WSA Katrzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 16 sierpnia 2021 r. nr SKO/41/ŚR-302/2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. R. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO) z dnia 16 sierpnia 2021 r. (nr SKO/41/ŚR-302/2021), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.) i utrzymująca w mocy – wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Zgorzelec – decyzję Zastępcy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu z dnia 6 lipca 2021 r. (nr 000164/SP/07/2021) o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Postępowanie administracyjne w sprawie zainicjowane zostało wnioskiem strony, złożonym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu i dotyczącym ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w związku ze sprawowaniem przez wnioskodawczynię opieki nad niepełnosprawnym mężem L. R.

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r. (nr 000105/SP/04/2021) organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia podnosząc, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ponieważ:

- ma ustalone prawo do emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Wałbrzychu;

- niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu 25 roku życia;

- osoba wymagająca opieki, tj. mąż pozostaje w związku małżeńskim.

SKO, orzekając w sprawie na skutek wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 10 czerwca 2021 r. nr SKO/41/ŚR-206/2021 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpoznania. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji co do tego, że przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Wyjaśniło, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy interpretować w sposób zgodny z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Następnie podniosło, że kwestia zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego powinna być rozstrzygana w ten sposób, że osoba która spełnia warunki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnacje z pobierania świadczenia niższego. Tego rodzaju wyboru można dokonać poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Zdaniem organu drugiej instancji organ pierwszej instancji nie zbadał, czy strona, będąc na emeryturze, nie podejmowała (nie podejmuje) aktywności zawodowej z uwagi na konieczność opieki nad mężem. Konstatując SKO stwierdziło, że na obecnym etapie sprawy nie została wyjaśniona kwestia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. (nr 000164/SP/07/2021) organ pierwszej instancji ponownie orzekł o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem:

- niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu przez niego 25 roku życia;

- osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim;

- w dniu 25 czerwca 2021 r. strona złożyła pisemne oświadczenie, w którym m.in. wskazała, że nie rezygnuje z emerytury, gdyż nie ma podstaw prawnych do rezygnacji z tego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że mąż jest osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej opieki drugiej osoby. Wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia oraz go nie poszukuje w związku ze sprawowaniem opieki na nad mężem. Wskazała, że otrzymuje świadczenie emerytalne, które mogłoby być wypłacone w różnicy, tj. pomniejszone o przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2021 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ ten za aktualną uznał argumentację przedstawioną we wcześniej swojej decyzji (z dnia 10 czerwca 2021 r.) co do sposobu wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Następnie podniósł, że uprawnionym do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego może być także współmałżonek, ponieważ zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży na nim szeroko rozumiany obowiązek alimentacyjny. Skoro zatem uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., może być także małżonek osoby wymagającej opieki, to przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. nie ma w sprawie zastosowania. Miałby on zastosowanie wówczas, gdyby z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił ktoś spokrewniony z osobą wymagającą opieki, co w sprawie nie miało miejsca. Konstatując SKO wywiodło, że w stosunku do strony przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. znajduje pełne zastosowanie.

Następnie stwierdziło, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury należy interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku emerytury jedynie w sytuacji, gdy opiekun pobiera emeryturę i ze świadczenia tego nie chce zrezygnować. Organ drugiej instancji zaakcentował przy tej okazji, że w decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. SKO jednoznacznie podało, że "...odwołująca się powinna oświadczyć jakiego dokonuje wyboru pomiędzy prawem do emerytury i świadczeniem pielęgnacyjnym, a jeśli wybierze świadczenie pielęgnacyjne, to powinna przedstawić prawomocną decyzję organu rentowego o zawieszeniu jej prawa do emerytury ...".

W nawiązaniu do powyższego zwrócił uwagę, że w toku ponownego rozpoznania sprawy wnioskodawczyni oświadczyła (oświadczenie z dnia 15 czerwca 2021 r.), że nie zrezygnuje z emerytury. Pokreślił nadto, że w odwołaniu strona natomiast wskazała, że świadczenie emerytalne mogłoby być jej wypłacone w wysokości różnicy, tj. pomniejszone o przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Wyraził pogląd, że strona po otrzymaniu decyzji Kolegium z dnia 10 czerwca 2021 r. miała świadomość, że przepisy prawa uzależniają przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia przez nią decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Zaznaczył również, że Kolegium niewątpliwie dopełniło spoczywającego na organie administracji publicznej obowiązku informowania stron, który wynika z art. 9 k.p.a. i zgodnie z którym, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień.

Końcowo Kolegium dodało, że pozostałe warunki do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego strona spełniła. Na przeszkodzie stanęła jedynie kwestia pobierania przez stronę emerytury.

W tym stanie rzeczy SKO stwierdziło, że z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie można było przyznać stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ostateczna SKO z dnia 16 sierpnia 2021 r. stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając tej decyzji naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Zdaniem skarżącej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinien być interpretowany w ten sposób, że osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym.

Z tych względów, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że w sprawie, strona, właściwie poinformowana o wpływie dalszego pobierania emerytury na rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego, odmówiła rezygnacji z pobierania emerytury, żądając wypłacenia jej różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym. W ocenie Kolegium, brak jest jednak podstaw prawnych do wydania takiego rozstrzygnięcia, co wynika także z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, przy czym z powodów innych aniżeli podniesione w skardze.

Sygnalizacyjnie należy wskazać, że Sąd za oczywiście prawidłową uznaje zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wydanego w sprawie o sygn. akt K 38/13 w odniesieniu do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest jednolicie wykładana w orzecznictwie sądowym. Stanowisko orzecznictwa w tym zakresie Sąd w pełni aprobuje.

Podziela również Sąd przedstawiony w zaskarżonej decyzji kierunek wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał natomiast podstaw do wyprowadzenia niebudzącej wątpliwości konstatacji, że ustaleniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stoi na przeszkodzie regulacja z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powiązana z faktem, że strona pobiera świadczenie emerytalne i nie zrezygnowała z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Taka konkluzja organu jest - w ocenie Sądu – przedwczesna na tym etapie sprawy.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy wskazać, że przepis 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie znajdującym zastosowanie w sprawie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Zgodnie z dominującą obecnie linią orzeczniczą sądów administracyjnych, literalne odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie jest nie wystarczające, i wymaga uzupełnienia o wyniki wykładni celowościowej i funkcjonalnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na brak przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy mają oni ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie zwraca się uwagę, że skoro przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwiają wnioskodawcy wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez niego świadczenia korzystniejszego, ale powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19).

W przypadku zbiegu świadczenia emerytalnego i pielęgnacyjnego w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. emerytury. Wyjaśnia się, że wybór ten wnioskodawca może zrealizować poprzez złożenie wniosku o zawieszenie emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (dalej: u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta.

Przy czym, za szczególnie istotne w świetle okoliczności faktycznych sprawy uznać należy podkreślane powszechnie w orzecznictwie sądowym stanowisko orzecznicze (podzielane także przez Sąd orzekający w sprawie), że w przypadku gdy strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego posiada prawo do emerytury obowiązkiem organu administracji publicznej jest nie tylko pouczenie jej o niedopuszczalnym zbiegu tego ostatniego świadczenia ze świadczeniem pielęgnacyjnym oraz o prawie wyboru świadczenia korzystniejszego poprzez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie wspomnianego art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s , ale i również - udzielenie stronie informacji czy spełnia ona wszystkie inne przesłanki normatywne do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, czyli przesłanki pomieszczonej w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2639/20).

Niewątpliwie, przedstawiona w zaskarżonej decyzji wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w ogólnym zarysie koresponduje z omówionym wyżej sposobem rozwiązania zbiegu prawa do świadczenia emerytalnego oraz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co do zasady prawidłowy sposób rozumienia przez organ drugiej instancji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie przełożył się jednak na poprawność jego praktycznego zastosowania w sprawie. Wadliwość związana z nieprawidłowym zastosowaniem przez organ drugiej instancji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikała z faktu, że organ drugiej instancji przedwcześnie przyjął o wystąpieniu w sprawie niebudzącej wątpliwości woli strony co do tego, by pozostać przy świadczeniu emerytalnym, co w konsekwencji stanowiło negatywną przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W świetle okoliczności faktycznych sprawy za jak najbardziej aktualny uznać należy - wypowiadany po wielokroć w sprawach dotyczących m.in. zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego z prawem emerytalnym – pogląd sądów administracyjnych, że wymaganie od strony, by ta zrezygnowała z przysługującego jej świadczenia (emerytalnego) jeszcze przed zbadaniem, czy spełnia wszystkie warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Z tej perspektywy, w sprawie tak ważne było to, by strona została należycie poinformowana przez organ administracji publicznej, czy spełnia przesłanki normatywne do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a w konsekwencji, czy jedyną przeszkodą do ustalenia jej wnioskowanego prawa jest fakt pobierania przez nią świadczenia emerytalnego. W tym ostatnim przypadku, powinnością organu administracji publicznej było poinformowanie wnioskodawczyni o prawie do złożenia wniosku o zawieszenie emerytury na podstawie wspomnianego już przepisu art. 103 u.e.r.f.u.s.

Uzasadniając odmowę ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ drugiej instancji oparł się m.in. na treści oświadczenia strony z dnia 25 czerwca 2021 r. (błędnie podając w zaskarżonej decyzji, że oświadczenie to datowane jest na 15 czerwca 2021 r.).

W oświadczeniu z dnia 25 czerwca 2021 r. strona wskazała, że nie podejmuje pracy zarobkowej i nie poszukuje pracy z uwagi na konieczność opiekowania się mężem oraz - co w świetle argumentacji organu jest istotne – że "nie zrezygnuje z emerytury albowiem nie ma podstaw prawnych do rezygnacji z wypracowanej emerytury."

W ocenie Sądu, wspomnianego oświadczenia strony nie można interpretować w oderwaniu od całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w jakich doszło do zajęcia przez nią stanowiska w sprawie zbiegu pobieranego świadczenia emerytalnego ze świadczeniem pielęgnacyjnym, o jakie wystąpiła. Kontynuując ten wątek należy wskazać, że w decyzji kasacyjnej z dnia 10 czerwca 2021 r. SKO nie podzieliło dokonanej przez organ pierwszej instancji wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przy czym – co równie istotne – zwróciło uwagę, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy w sprawie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem. Z tych powodów SKO zaleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Co również należy zaakcentować, SKO dostrzegając, że strona pobiera świadczenie emerytalne w tej samej decyzji jednocześnie wyjaśniło, że niedopuszczalny przez ustawodawcę zbieg świadczenia emerytalnego ze świadczeniem pielęgnacyjnym można usunąć w ten sposób, że strona dokona wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego (emerytury) poprzez złożenie wniosku o zawieszenie emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. oraz przedstawi prawomocną decyzję organu rentowego o zawieszeniu prawa do emerytury.

Powoływane przez organ na uzasadnienie swojego stanowiska oświadczenie strony z dnia 25 czerwca 2021 r. zostało złożone w nieodległym czasie po wydaniu przez SKO wspomnianej decyzji kasacyjnej z dnia 10 czerwca 2021 r., przy czym w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na to, by organ pierwszej instancji informował stronę, przed złożeniem przez nią tego oświadczenia, o tym, czy strona spełnia przesłanki normatywne z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz czy jedyną przeszkodą do przyznania jej tego świadczenia jest fakt pobierania przez nią emerytury. W istocie, w chwili składania przez stronę oświadczenia z dnia 25 czerwca 2021 r. o cytowanej wyżej treści, strona nie miała wiedzy o tym, czy rezygnując ze świadczenia emerytalnego otrzyma w zamian wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

Jakkolwiek w decyzji kasacyjnej SKO z dnia 10 czerwca 2021 r. brak wyraźnego zobowiązania organu pierwszej instancji do udzielenia stronie takiej informacji, to jednak niewątpliwie obowiązek taki wynikał z treści art. 9 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. Na tego rodzaju powinność powszechnie również zwraca uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe w sprawach, w których okoliczności sporne dotyczyły min. sytuacji, gdy wnioskodawca ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miał wcześniej przyznane świadczenie emerytalne. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w myśl art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z kolei przepis art. 79a § 1 zdanie pierwsze k.p.a. stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że skoro w sprawie nie został zrealizowany obowiązek procesowy o jakim mowa w art. 9 k.p.a. i 79a k.p.a., to przedwczesna jest wyrażona w zaskarżonej decyzji ocena co do skutków złożonego przez stronę oświadczenia z dnia 25 czerwca 2021 r. Jak już wspomniano, trudno oczekiwać od strony by ta zrzekła się pobieranego już świadczenia nie mając pewności czy zostanie przyznane jej świadczenie korzystniejsze. Stanowisko Sądu nie pozostaje w sprzeczności z akcentowanym w orzecznictwie wymogiem w zakresie sposobu rozwiązania kolizji między świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, tj. powinnością złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienie decyzji potwierdzającej zawieszenie uprawnień emerytalnych. Czym innym jest bowiem proponowany w orzecznictwie i znajdujący rozwiązanie w przepisach prawa sam sposób usunięcia kolizji pomiędzy świadczeniem emerytalnym i świadczeniem pielęgnacyjnym, a czym innym – wynikający również z przepisów prawa - obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz obowiązek wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądanie

W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z wyrażonym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem, że po zapoznaniu się z decyzją kasacyjną Kolegium z dnia 10 czerwca 2021 r. strona miała "świadomość, iż przepisy ustawy uzależniają przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia przez nią decyzji o wstrzymaniu [..] wypłaty emerytury" oraz że "Niewątpliwie zatem Kolegium dopełniło spoczywającego na organie obowiązku informowania stron, który wynika z art. 9 k.p.a. [...]".

Po pierwsze, decyzja kasacyjna KoIegium z dnia 10 czerwca 2021 r. była skierowana w warstwie argumentacyjnej przede wszystkim do organu pierwszej instancji jako gospodarza postępowania administracyjnego. Po drugie, zawartej w decyzji SKO z dnia 10 czerwca 2021 r. argumentacji odnośnie do tego, że strona "ubiegając się o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna oświadczyć się jakiego dokonuje wyboru pomiędzy prawem do emerytury i świadczeniem pielęgnacyjnym, a jeśli wybierze świadczenie pielęgnacyjne, to powinna przedstawić prawomocną decyzję organu rentowego o zawieszeniu jej prawa do emerytury" nie można traktować jako zobowiązania nałożonego na stronę w tej właśnie decyzji. Trzeba dostrzec, że po przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji to ten organ jest gospodarzem postępowania administracyjnego i to on powinien czuwać nad tym by, zostały zrealizowane normy z art. 9 k.p.a. i 79a k.p.a. Tak więc nawet posiadanie przez stronę wiedzy o konieczności zawieszenia prawa do emerytury w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie zwalniało organu pierwszej instancji z obowiązku poinformowania skarżącej, czy wyłączywszy negatywną przesłankę w postaci pobieranego świadczenia emerytalnego strona spełnia wszystkie wymagane przepisami prawa przesłanki do ustalenia jej wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, z pouczenia o konieczności złożenia wniosku do organu rentowego o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o zawieszeniu świadczenia emerytalnego. W sprawie należy zauważyć, że informacja o tym, że strona spełniła wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz że "na przeszkodzie stanęła jedynie kwestia pobierania przez odwołującą się emerytury" znalazła się dopiero w zaskarżonej decyzji (str. 9 decyzji).

Odnosząc się do – także akcentowanego w zaskarżonej decyzji - odwołania strony z dnia 9 lipca 2021 r., to zdaniem Sądu, z treści tego odwołania wcale nie wynika wola strony pozostania przy świadczeniu emerytalnym. Zawarte w tym odwołaniu stanowisko strony koresponduje z prezentowanymi początkowo w orzecznictwie propozycjami rozwiązania kolizji pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, a dotyczącymi możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2019 r. II SA/Po 810/19). W tym też kierunku zmierza argumentacja skargi.

Ubocznie należy wskazać, że, obecnie, z utrwalonego i jednolitego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20 i I OSK 2206/20; 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20 oraz z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20). Akceptując ten ostatni pogląd Sąd oczywiście nie podziela stanowiska przedstawionego w skardze uznając proponowaną tam wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. za błędną. Mając na uwadze brzmienie art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena ta nie mogła mieć jednak wpływu na kierunek sądowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uznając, że w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez przedwczesne uznanie, że w sprawie przepis ten ma zastosowanie. W efekcie, przedwcześnie orzeczono o braku podstaw do ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organów jest uwzględnienie stanowiska Sądu. W toku ponownego rozpoznania sprawy strona powinna być poinformowana o tym, jakie przesłanki nie zostały przez nią spełnione by uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. W sprawie wiąże również zaprezentowana w zaskarżonej decyzji i zaakceptowana przez Sąd wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.