Wyrok NSA, sygn. akt I SA 974/84
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1985-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: poz. 55
journal: Dz.U. 1983 nr 1 poz. 1
Teza: Zrzeczenie się w postępowaniu administracyjnym lokalu mieszkalnego, którego najemcami są małżonkowie, nie stanowi sprawy mniejszej wagi - w rozumieniu art. 33 par. 4 Kpa - nie może więc być dokonane przez jedno z małżonków bez umocowania udzielonego przez drugiego małżonka.

TEZY

Zrzeczenie się w postępowaniu administracyjnym lokalu mieszkalnego, którego najemcami są małżonkowie, nie stanowi sprawy mniejszej wagi - w rozumieniu art. 33 par. 4 Kpa - nie może więc być dokonane przez jedno z małżonków bez umocowania udzielonego przez drugiego małżonka.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zbigniewa M. na decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 maja 1984 r. w przedmiocie odmowy przydziału i nakazania opróżnienia zajmowanego lokalu i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezydenta Miasta Łodzi kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 maja 1984 r. utrzymano w mocy decyzję naczelnika Dzielnicy w Łodzi z dnia 11 lutego 1984 r., na mocy której z urzędu odmówiono Zbigniewowi M. przydziału lokalu nr 24 przy ul. N. nr 13, składającego się z 2 pokoi, kuchni, łazienki i w.c. o ogólnej powierzchni 72,60 m2, w tym mieszkalnej 40,20 m2, nakazano opuszczenie lokalu zajmowanego bez tytułu prawnego i przeprowadzenie się do lokalu spółdzielczego typu M-3 przy ul. S. nr 16 m. 17, którego najemcą jest wraz z żoną Jadwigą.

Jak wynika z motywacji decyzji, małżonkowie M. byli najemcami lokalu przy ul. N. na podstawie decyzji o przydziale z dnia 21 stycznia 1981 r. i otrzymali lokal spółdzielczy przy ul. S., dokonując rozliczenia z lokalu dotychczas zajmowanego. Zbigniew M. lokalu "kwaterunkowego" nie opuścił i podał, iż wniósł pozew o rozwód, ale fakt ten nastąpił w roku 1983, a więc po otrzymaniu mieszkania spółdzielczego. Ta okoliczność uzasadnia pozbawienie małżonków M. jednego z mieszkań na podstawie art. 23 prawa lokalowego.

Skargę do Naczelnego sądu Administracyjnego złożył Zbigniew M., wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Skarżący podał, iż fakt nieopuszczenia mieszkania nie został ujawniony w postępowaniu wszczętym z urzędu, gdyż już w dniu 18 stycznia 1983 r. w piśmie skierowanym do organów administracji państwowej podniósł sprawę rozliczenia się z mieszkania przez jego żonę w czasie jego pobytu w Austrii i bez uzgodnienia z nim, wskazując, iż miejscem jego zamieszkania jest lokal przy ul. N. nr 13 m. 24. Nielojalność jego byłej żony, która bez jego wiedzy i zgody zdała formalnie ten lokal, była jedną z przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego /orzeczenie rozwodu wyrokiem Sądu nastąpiło 2 maja 1984 r./. Uważa, że jako współnajemca też miał prawo wypowiedzieć się co do tego, czy zgadza się na zdanie lokalu mieszkalnego przy ul. N., organ administracji państwowej jednak nie umożliwił mu tego. Uprawnienia członkowskie w spółdzielni mieszkaniowej byłej żony były uzyskane na skutek wpłacenia na jej książeczkę określonej kwoty przez jej rodziców jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego /kilka lat przed/. Oczywiste jest w tej sytuacji, iż uważa się ona za wyłączną dysponentkę uzyskanego mieszkania spółdzielczego i nie do pomyślenia byłoby, aby on mógł tam również zamieszkać. Rozwód był orzeczony przed wydaniem decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, a zatem należało zbadać aktualny status prawny przed podjęciem ostatecznej decyzji.

W odpowiedzi na skargę zawarto wniosek o jej oddalenie, gdyż skarżący legitymuje się wyrokiem rozwodowym wydanym w dniu 2 maja 1984 r., a więc po wszczęciu postępowania o pozbawienie go uprawnień do lokalu nr 24 w domu nr 13 przy ul. N. w Łodzi. Zbigniew M. wiedział o mającym nastąpić przydziale mieszkania spółdzielczego i skoro nie chciał mieszkać wspólnie z żoną, to mógł dokonać odpowiednich zmian w dokumentach spółdzielczych. Należy zatem przyjąć, iż skarżący posiada uprawnienia do lokalu spółdzielczego przy ul. S. nr 16 m. 17, mimo posiadanego wyroku rozwodowego. Zaświadczenie o rozliczeniu z poprzedniego mieszkania uzyskała Jadwiga M., będąc jeszcze żoną skarżącego i działając w jego imieniu, a organ I instancji nie żąda przy wydawaniu tego typu zaświadczeń pełnomocnictwa drugiego małżonka zgodnie z art. 33 par. 4 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja wydana została:

1) bez rozpatrzenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, istniejących w dniu wydania tej decyzji - z naruszeniem m.in. art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 Kpa,

2) z naruszeniem prawa materialnego - przez błędne zastosowanie przepisu art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, który to przepis w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Jak wynika z akt sprawy, małżeństwo Zbigniewa M. z Jadwigą M. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 2 maja 1984 r. Decyzja ostateczna w rozpatrywanej sprawie została wydana przez Prezydenta Miasta Łodzi w dniu 12 maja 1984 r., a mimo to fakt ten nie został uwzględniony. Już w odwołaniu z dnia 13 marca 1984 r. Zbigniew M. podał, "iż wniósł sprawę o rozwód", a zatem przy wydaniu decyzji ostatecznej po upływie dwóch miesięcy od daty wniesionego odwołania rzeczą organu było ustalenie w drodze dowodowej aktualnego biegu sprawy o rozwód z powództwa Zbigniewa M.

W sprawie nie jest kwestionowane, iż rozliczenia ze spornego lokalu w związku z uzyskaniem mieszkania spółdzielczego dokonała wyłącznie Jadwiga M., nie dysponując pełnomocnictwem męża - Zbigniewa M. W postępowaniu administracyjnym pełnomocnikiem strony może być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, z tym zastrzeżeniem, że pełnomocnictwo powinno być udzielone przez mocodawcę na piśmie lub zgłoszone do protokołu /art. 33 par. 1 i 2 Kpa/.

Od tej zasady istnieje odstępstwo dotyczące spraw mniejszej wagi, w których organ administracji państwowej może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony /art. 33 par. 4 Kpa/.

Zrzeczenie się w postępowaniu administracyjnym lokalu mieszkalnego, którego najemcami są z mocy prawa małżonkowie, nie stanowi - w rozumieniu art. 33 par. 4 Kpa - sprawy mniejszej wagi, w której organ administracji państwowej może nie żądać od strony pełnomocnictwa współmałżonka.

Stwierdzić zatem należy, iż Jadwiga M. zrzekła się spornego lokalu mieszkalnego w imieniu własnym, a nie małżonka, działając w tym zakresie bez jego woli, co wynika z oświadczenia Zbigniewa M.

Skarżący na mocy decyzji administracyjnej /oznaczonej w sprawie/ miał tytuł prawny do spornego lokalu i tytułu tego nie utracił, skoro nie zrzekł się uprawnień do lokalu i faktycznie go zajmuje. W tej sytuacji odmowa przydziału skarżącemu spornego lokalu, zawarta w zaskarżonej decyzji, nie znajduje prawnego uzasadnienia - jest bezprzedmiotowa. Skarżący uzyskał wprawdzie tytuł prawny do drugiego lokalu /spółdzielczego/, ale go faktycznie nie zajmuje. Oznacza to, że decyzja, w części nakazującej skarżącemu przeprowadzenie się do lokalu spółdzielczego przy ul. S. nr 16, w którym zamieszkuje jego była żona, nie znajduje podstawy w przepisie art. 23 prawa lokalowego.

W tym stanie rzeczy Naczelny sąd Administracyjny, uznając, iż wyżej omówione naruszenia przepisów postępowania administracyjnego są tego rzędu, iż nie mogą nie mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy, na mocy art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości.

W ponowionym postępowaniu administracyjnym odwoławczym organ administracji państwowej powinien rozpatrzyć całokształt materiału dowodowego oraz rozważyć podstawę prawną rozstrzygnięcia, mając jednocześnie na względzie art. 209 Kpa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.