Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 827/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 i 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 827/17

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] , odmawiającej P. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej polskiej w [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 27 listopada 1990 r. skarżący P.B. wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w [...] przez jego poprzednika prawnego - T.B. We wniosku określił, że pozostawione mienie obejmowało willę z ogrodem położoną przy ul. [...] oraz [...]piętrową kamienicę przy ul. [...]. Wniosek ten, złożony w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., nr 22, poz. 99 ze zm.), w związku ze zmianą stanu prawnego, rozpatrywany był i rozstrzygany w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418), określanej dalej "ustawą".

W toku postępowania skarżący – zobowiązany przez Wojewodę [...] do uzupełnienia wniosku o dokumenty i dowody, o których mowa w art. 6 ustawy złożył w dniu 17 lipca 2012 r. oświadczenie w którym wskazał, że T.B. pozostawił w [...] nieruchomości przy ul. [...] i przy ul. [...] oraz że zamieszkiwał w [...] przy ul [...]. Wskazał, ze jest to mu wiadome z ustnych przekazów dziadka T.B. Przedstawił również złożone przed notariuszem oświadczenia dwóch świadków (L. I. i Z.W.) stwierdzające, że T.B. był właścicielem nieruchomości o powierzchni około [...] m2 położonej w [...] przy ul [...] zabudowanej domem jednorodzinnym o powierzchni około [...]m2 oraz nieruchomości o powierzchni około [...] m2 zabudowanej kamienicą czynszową o powierzchni około [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...].

W następstwie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej oraz wystąpienia do archiwów (Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w P., Z., K. i L.) i Konsulatu Generalnego Rzeczpospolitej Polskiej w [...] o odszukanie dokumentacji potwierdzającej pozostawienie mienia, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie przepisów powołanej ustawy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedstawione oświadczenia świadków nie potwierdziły pozostawienia nieruchomości, o których mowa we wniosku z 27 listopada 1990 r. tj. położonych przy ulicach [...] i [...] .

Organ wskazał, że skarżący na okoliczność posiadania przez jego poprzednika prawnego tych nieruchomości nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, a i organ - wobec braku dokumentacji w archiwach - wyczerpał możliwości ich pozyskania.

W odniesieniu natomiast do nieruchomości wymienionych w oświadczeniach świadków tj. położonych w [...] przy ulicach [...] i [...] organ przyjął, że złożony wniosek z 1990 r. ich nie obejmował, a jego modyfikacja w zakresie określenia położenia nieruchomości możliwa była jedynie w terminie określonym ustawowo w art. 5 ust. 1 ustawy na złożenie wniosku, czyli do dnia 31 grudnia 2008 r. Po tym terminie, taka modyfikacja – zgodnie z orzecznictwem – stanowiłaby obejście prawa i powinna być uznana za nowy wniosek.

Jednocześnie organ wskazał, że starając się wyjaśnić rozbieżności pomiędzy wnioskiem skarżącego, a złożonymi oświadczeniami świadków co do położenia nieruchomości zarządził rozprawę administracyjną. Skarżący w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. wyjaśnił, że w 1990 roku w czasie, gdy składał wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie był zorientowany co do adresów pozostawionych nieruchomości, stąd urzędnik przyjmujący wniosek zasugerował mu podanie dowolnych adresów, informując, że te będą mogły być w późniejszym terminie zmienione w ramach doprecyzowania wniosku. Organ zwrócił uwagę, że w tym samym oświadczeniu skarżący wskazał jednak, że jeszcze za życia swojego ojca A. B. jeździł do [...] i wtedy dokładnie poznał lokalizację pozostawionych nieruchomości. To ostatnie stwierdzenie z kolei z uwagi na fakt, że ojciec skarżącego zmarł na kilka lat przed złożeniem wniosku (30 stycznia 1987 r.) poddaje w wątpliwość jego oświadczenie o braku wiedzy co do lokalizacji nieruchomości w chwili złożenia wniosku. Podobnie jak inne oświadczenie skarżącego, które dotyczyło miejsca zamieszkania T.B. w dniu 1 września 1939 r., a w którym skarżący wyjaśnił, że informacje o prawidłowych adresach nieruchomości posiada z ustnego przekazu swojego dziadka właściciela mienia, muszą budzić uzasadnione wątpliwości skoro T.B. zmarł osiem lat przed wystąpieniem z wnioskiem w dniu 3 lipca 1982 r. Pomijając dostrzeżone sprzeczności w twierdzeniach skarżącego w zakresie położenia pozostawionego mienia organ I instancji ostatecznie, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyjął, że precyzowanie czy modyfikacja wniosku w zakresie położenia nieruchomości mogła mieć miejsce jedynie do chwili upływu 5-letniego terminu do jego złożenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, a zatem oświadczenie złożone przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. dotyczące nieścisłości pomiędzy treścią wniosku z 1990 r. a zeznaniami świadków należało uznać za nowy wniosek wszczynający postępowanie w sprawie i przyjąć, że został on złożony po terminie.

W odwołaniu skarżący podniósł, że wystąpił z jednym wnioskiem w sprawie. Wskazał, że wskazanie fikcyjnych adresów pozostawionego w [...] mienia było wynikiem zachowania urzędnika przyjmującego wniosek. Na potwierdzenie wprowadzenia go w błąd, jak również obietnicy pozytywnego załatwienia sprawy, wnosił o przesłuchania urzędników przyjmujących jego wniosek.

Minister Skarbu Państwa, utrzymując w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. rozstrzygnięcie organu I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. także poddał w wątpliwość oświadczenia skarżącego składane w sprawie co do powzięcia informacji o rzeczywistych adresach nieruchomości objętych wnioskiem. Stwierdził, że w takiej sytuacji niezrozumiałe jest bowiem dlaczego skarżący, znając dobrze lokalizację nieruchomości z przekazów swoich poprzedników prawnych nie podał ich we wniosku wszczynającym postępowanie. Organ odwoławczy wskazał jednak, że nawet gdyby przyjąć, iż intencją skarżącego przy składaniu wniosku było żądanie potwierdzenia rekompensaty za nieruchomości pozostawione przy ul. [...] i [...], to w toku całego postępowania nie pozyskano dowodów, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy, a kwerendy zarówno w polskich, jak i zagranicznych instytucjach, nie przyniosły żadnych rezultatów. Oceniając oświadczenia świadków złożone do akt sprawy organ wskazał, że choć spełniają one formalne wymogi określone w ustawie, to nie są wiarygodne. Zwrócił uwagę, że oświadczenia te, pomimo że zostały złożone przed różnymi notariuszami są niemal identyczne w treści. Ponadto świadkowie w chwili wybuchu drugiej wojny światowej mieli odpowiednio [...] i [...] lat, a zatem jako dzieci nie mogli mieć tak dokładnego rozeznania co do stanu majątkowego obcej rodziny. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że dzieci w tym wieku nie są w stanie określić powierzchni nieruchomości, zwłaszcza że świadkowie byli wówczas dopiero na początku swojej edukacji. Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do przesłuchania urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego i wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy następuje dopiero w wyniku wydania decyzji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, formułując kilkanaście zarzutów naruszenia przepisów prawa, podniósł, że organy niezasadnie odmówiły mu potwierdzenia prawa do rekompensaty, zniekształciły część jego oświadczeń, a właściwą ocenę dowodów zastąpiły swoimi przypuszczeniami. Ponadto zignorowały zawarty w jego odwołaniu wniosek o przesłuchanie urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego.

Wskazywał na naruszenie :

a) prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy poprzez odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz osoby spełniającej wszystkie przesłanki wynikające z w/w przepisów,

b) przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy :

1. art. 104 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uchylenie się od rozstrzygnięcia okoliczności uznanej przez organy za istotną dla sprawy i skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nie odpowiadający ustawowemu wzorcowi, tj. skonstruowanie uzasadnienia w sposób budzący wątpliwości co do tego jaka - w istocie - jest podstawa rozstrzygnięcia,

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 61 §1 k.p.a. w zw. z art. 63 §2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez wyrażone (w drodze sugestii - nie zaś rozstrzygnięcia) wątpliwości co do zakresu żądania strony wyrażonego we wniosku, prowadzące do określenia jej żądania w sposób niezgodny z wolą strony i sprzeczny z wszystkimi zachowaniami strony wskazującymi na rzeczywistą jej wolę.

3. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w z w z art. 140 k.p.a. poprzez nie dokonanie rzetelnego rozpatrzenia, a wręcz, zniekształcenie części materiału dowodowego w postaci oświadczenia Skarżącego o okolicznościach złożenia przez niego wniosku,

4. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność wprowadzenia wnioskodawcy w błąd, co do okoliczności - podnoszonej przez organy administracji - jako istotna dla rozstrzygnięcia sprawy,

5. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez przerzucenie na stronę konsekwencji wprowadzenia jej w błąd przez organ administracji publicznej w zakresie konieczności dokładnego określenia adresu nieruchomości we wniosku,

6. art. 75 §1 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. i art. 6 ust. 5 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 82 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności oświadczeniom Z.W. z dnia [...] marca 2013 r. i L. l. z dnia [...] lutego2013 r. z uwagi na niepełnoletniość w/w w okresie przedwojennym, bez wskazania okoliczności uzasadniających, że w/w byli niezdolni do postrzegania okoliczności, w przedmiocie których oświadczali, a tym samym poprzez zanegowanie - w istocie - instytucji określonej w art. 6 ust. 5 ustawy i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów,

7. art. 75 §1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności oświadczeniom Z.W. z dnia [...] marca2013 r. i L.I. z dnia [...] lutego 2013 r. z uwagi na ich "podobieństwo", co doprowadziło organ do stwierdzenia, że "może to wskazywać" na fakt, że nie pochodzą od składających je osób, a więc poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów "przypuszczeniami" organu,

8. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów wyrwanymi z kontekstu tezami orzeczeń sądowych wydanych w stanach faktycznych nieodpowiadających stanowi faktycznemu sprawy, a tym samym wydanie rozstrzygnięcia nieopartego na przepisach prawa,

9. art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w z w z art. 140 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego wskutek nieodniesienia się do okoliczności wynikających z oświadczeń Z.W. z dnia [...] .12.2011 r. i L.I. z dnia [...] stycznia 2012 r., a także pominięcie oświadczeń stron zawartych w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 23.01.213 r. oraz poprzez brak zestawienia w/w oświadczeń z oświadczeniami świadków z dnia [...] lutego2013 r. i z dnia [...] marca 2013 r.. a tym samym pominięcie części materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy,

10. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w okolicznościach uzasadniających jej uchylenie i potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. w sprawie sygn. Akt I SA/Wa 3015/14 uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w stwierdził, że obie decyzje zostały one wydane z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i ta okoliczność obligowała go do ich wyeliminowania stosownie do przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". W szczególności Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska Wojewody, że skarżący wystąpił w różnych terminach z dwoma wnioskami o przyznanie prawa do rekompensaty przy czym jeden z nich dotyczył nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...], a drugi przy ul. [...] i [...]. Zastrzegając, że znane jest mu w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych uznające za próbę obejścia prawa wskazywanie kolejnych nieruchomości po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2014 r., I OSK 2216/12, z 24 maja 2013 r., I OSK 594/12) przyjął, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podkreślił, że skarżący zarówno w pierwotnym wniosku, jak i w dalszych pismach składanych w toku postępowania konsekwentnie wnosił o przyznanie mu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej willi z ogrodem oraz [...]piętrowej kamienicy położonych w [...]. Doprecyzował jedynie w późniejszym terminie ich położenie. Wbrew stanowisku organu nie wskazał tym samym kolejnych nieruchomości, które nie były objęte pierwotnym wnioskiem Zwrócił uwagę, że organ odwoławczy nie wypowiedział się jednoznacznie, czy w jego ocenie skarżący wystąpił z jednym, czy dwoma wnioskami. Przyjmując natomiast, że w sprawie nie pozyskano dowodów pozostawienia mienia określonych w art. 6 ust. 4 ustawy nie dostrzegł jednak, że postępowanie organu I instancji skoncentrowane było jedynie na nieruchomościach położonych przy ul. [...] i [...]. O powyższym świadczy treść pism adresowanych przez ten organ do Archiwum Państwowego w P., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego w Z., Archiwum Akt Nowych oraz Konsulatu Generalnego RP w [...]. W żadnym z powyższych pism nie zwrócono się o nadesłanie informacji, czy poprzednicy prawni skarżącego pozostawili nieruchomości przy ulicach [...] i [...]. W tych okolicznościach, Sąd uznał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skoro bowiem organ I instancji nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych mających na celu ustalenie, czy poprzednicy prawni skarżącego pozostawili nieruchomości położone w [...] przy ul. [...] i ul. [...], to nie można uznać, że w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy. Za przedwczesne, w związku z tym przyjął, wypowiadanie się w kwestii przeprowadzonej przez organ oceny zeznań świadków.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Skarbu Państwa.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. w sprawie I OSK 1298/15 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sad Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku, iż wyłącznym powodem uznania przez Sąd, że organy naruszyły obowiązek wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz oceny dowodów w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy było przyjęcie, że w sprawie nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające na okoliczność pozostawienia przez poprzednika prawnego skarżącego nieruchomości położonych przy ulicy [...] i [...] w [...], a wniosek taki Sąd wysnuł wyłącznie z analizy treści pism skierowanych do archiwów, w których zwracano się do nich o udzielenie informacji o nieruchomościach położonych przy ulicach wymienionych we wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd nie zwrócił uwagi ani na treść udzielonych odpowiedzi, ani na pozostałe znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym wymienione w skardze kasacyjnej, a znajdujące się na karcie 103 akt administracyjnych zaświadczenie Archiwum Obwodu [...] w którym wyraźnie odniesiono się do nieruchomości położonych przy ul. [...] i ul. [...] nr [...]. Z odpowiedzi Archiwum Państwowego w Z. wynika, że Archiwum to w ogóle nie posiada ani akt Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, ani akt dotyczących jakichkolwiek nieruchomości w [...] (k. 112). Z kolei odpowiedzi Archiwów w P. (k. 115) oraz K. (k. 107) wskazują, że ich poszukiwania nie były warunkowane położeniem mienia, lecz osobą właściciela. W pierwszym z tych dokumentów poinformowano, że "poszukiwania w sprawie pozostawionego mienia prowadzono w skorowidzach do ewidencji wydanych orzeczeń odszkodowawczych, w rejestrach wydanych orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w R. z lat 1945-1950, w których nie odnaleziono wpisu na nazwisko B. T. s. R. i S. , ur. [...] w [...]".

Podobnie w drugim dokumencie, że "w wyniku kwerendy przeprowadzonej w przechowywanych zespołach akt (...) nie odnaleziono orzeczenia majątkowego, karty ewidencyjnej oraz "Protokołu nadania gospodarstwa" ani "Protokołu przesłuchania świadków" wystawionych przez Państwowy Urząd Repatriacyjny na nazwisko T.B. s. R. ur. [...] r.".

Naczelny Sąd podkreślił iż stanowisko Sądu, że materiał sprawy ograniczony został wyłącznie do nieruchomości określonych co do ich położenia w pierwotnym wniosku nie uprawniał Sądu do postawienia organom zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Dodatkowo Sąd pominął także treść protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ w dniu [...] stycznia 2013 r. z którego wynika, że skarżącemu okazywane były pozyskane z urzędu przez organ materiały dotyczące nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...], a co więcej organ informował skarżącego o swoich zastrzeżeniach do złożonych pisemnych oświadczeń świadków i zobowiązywał skarżącego do ustalenia w określonym terminie możliwości ich przesłuchania przed organem lub w drodze pomocy prawnej w dalszym toku postępowania, co skarżący deklarował (protokół rozprawy k. 48-49). Z powyższego wynika, że czynności organu koncentrowały się także na mieniu wskazanym w oświadczeniach świadków. Fakt, że ostatecznie organ I instancji w wydanej decyzji zajął stanowisko, że po upływie terminu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy tj. po 31 grudnia 2008 r. wniosek w tym zakresie nie mógł być zmieniony, bądź doprecyzowany co do położenia mienia, nie oznacza, że organ ograniczył postępowanie dowodowe wyłącznie do tych nieruchomości, których fikcyjne adresy podano we wniosku. Okoliczność z jakich względów skarżący podał nieprawdziwe adresy położenia nieruchomości, że nastąpiło to w wyniku wprowadzenia go w błąd przez urzędnika, nie mogła mieć w sprawie większego znaczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że istotniejsze znaczenie mogą mieć wyjaśnienia skarżącego co do tego w jakich okolicznościach i od kogo dowiedział się o rzeczywistym położeniu mienia swojej rodziny. Wszystkie te kwestie jednak powinny być przedmiotem analizy Sądu I instancji w kontekście dochowania przez organy wymagań zawartych w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., podobnie jak prawidłowość oceny organu odwoławczego pisemnych oświadczeń świadków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 190 ustawy prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (zob. J.P. Tano: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, wyd. Lexis Nexis 2004, str. 268).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizy stanu prawnego stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie zaszły okoliczności wskazane wyżej.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły, zdaniem Sadu w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący złożył dwa wnioski o stwierdzenie prawa do rekompensaty.

Pierwszy wniosek złożony w dniu 29 listopada 1990 r. dotyczył nieruchomości stanowiącej własność T.B. położnej w [...], przy ulicy [...] oraz przy ulicy [...].

Kolejny wniosek dotyczył nieruchomości stanowiącej własność T.B. położonej w [...] przy ulicy [...] i przy ulicy [...] nr [...], znalazł się w oświadczeniu z [...] lipca 2012 r oraz oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r.

Organ wskazał, ze przyczyną odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez P.B. w dniu [...] listopada 1990r. jest nieudowodnienie przez niego spełnienia podstawowej przesłanki potwierdzenia prawa do rekompensaty tj. pozostawienia przez T.B. nieruchomości na byłym obszarze państwa polskiego w [...] przy ul. [...] oraz w [...] przy ul. [...], pomimo wezwania organu z dnia 17 października 2011 r., odnoszącego się m.in. do tej kwestii.

Organ prowadzący postępowanie poszukując dowodów potwierdzających, że T.B. pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...] oraz w [...] przy ul. [...], wystąpił do Organu do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w P., Archiwum Państwowego w Z., Archiwum Państwowego w K., Archiwum Państwowego w L. oraz Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...]. Wszystkie instytucje przesłały odpowiedzi negatywne w powyższym zakresie.

Ustalenia organu w tym przedmiocie nie są kwestionowane a sam skarżący oświadczył , ze wskazał we wniosku z dnia 29 listopada 1990 r. fikcyjne nieruchomości.

Odnosząc się do kolejnych nieruchomości położonych w [...], przy ul. [...] i [...] należy mieć na uwadze, że P.B. składając wniosek w dniu 29 listopada 1990 r. sprecyzował zakres przedmiotowy swojego żądania i nie zmienił go przed 31 grudnia 2008 r. (przez 18 lat). Co więcej stwierdzić należy, że wniosek z dnia 29 listopada 1990 r. sporządzony przez P.B. jest jednoznaczny i wynika z niego, że wnioskodawca domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez T.B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...] oraz w [...] przy ul. [...].

Wniosek ten nie dotyczył nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] oraz w [...] przy ul. [...].

Ponadto, P.B. wypełniając w dniu [...] lipca 1993 r. ankietę Centralnego Katalogu Wierzycieli Skarbu Państwa (mienie [...].) ponownie wskazał jako lokalizację pozostawionych przez T.B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości: [...] ul. [...] oraz [...] ul. [...].

Nie można odmówić skarżącemu konsekwencji w popieraniu jak ,oświadczył po ponad 20 latach, fikcyjnego wniosku dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] oraz [...].

Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został złożony wniosek z dnia z dnia 29 listopada 1990 r, który miał określony zakres przedmiotowy i dotyczył nieruchomości położonych w [...] przy ulicy [...] i [...]. Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym wskazanie kolejnych nieruchomości w pismach 17 grudnia 2012 r. z dnia [...] stycznia 2013 r. stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innych nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym piśmie złożonym w dniu 29 listopada 1990 r.

Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony.

Zdaniem Sadu organy prawidłowo ustaliły, ze skarżący wskazał kolejne nieruchomości po 31 grudnia 2008 r., które nie były objęte wnioskiem złożonym w terminie.

Tym samym wskazywanie kolejnych nieruchomości po 31 grudnia 2008 r. należy traktować jako odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty i nie jest istotne czy wnioskodawca robi to w kolejnym wniosku, piśmie uzupełniającym czy też oświadczeniu.

Istotna jest tu data 31 grudnia 2008 r. jako data graniczna. Po tej dacie wskazywanie kolejnych nieruchomości stanowi, na co wskazuje orzecznictwo administracyjne, obejście przepisów o terminie zgłaszania wniosków.

Pomimo takiego stanowiska, które Sąd podziela, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające na okoliczność pozostawienia przez poprzednika prawnego skarżącego nieruchomości położonych przy ulicy [...] i [...] w [...].

Na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, wynika to z treści odpowiedzi udzielonych przez instytucje do których zawracał się organ oraz ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w tym na karcie 103 akt administracyjnych tj. zaświadczenia Archiwum Obwodu [...] w którym wyraźnie odniesiono się do nieruchomości położonych przy ul. [...] i ul. [...] nr [...]. Z odpowiedzi Archiwum Państwowego w Z. wynika, że Archiwum to w ogóle nie posiada ani akt Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, ani akt dotyczących jakichkolwiek nieruchomości w [...] (k. 112). Z kolei odpowiedzi Archiwów w P. (k. 115) oraz K. (k. 107) wskazują, że ich poszukiwania nie były warunkowane położeniem mienia, lecz osobą właściciela T.B.

Organ nie ograniczając postępowania dowodowego wyłącznie do tych nieruchomości, których fikcyjne adresy podano we wniosku dokonał oceny oświadczeń L. I. i Z.W.

Oceniając oświadczenia świadków złożone do akt sprawy organ wskazał, że choć spełniają one formalne wymogi określone w ustawie, to nie są wiarygodne. Zwrócił uwagę, że oświadczenia te, pomimo że zostały złożone przed różnymi notariuszami są niemal identyczne w treści. Ponadto świadkowie w chwili wybuchu drugiej wojny światowej mieli odpowiednio [...] i [...] lat, a zatem jako dzieci nie mogli mieć tak dokładnego rozeznania co do stanu majątkowego obcej rodziny. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że dzieci w tym wieku nie są w stanie określić powierzchni nieruchomości, zwłaszcza że świadkowie byli wówczas dopiero na początku swojej edukacji.

Zdaniem Sadu ocena dokonana przez organ jest prawidłowa.

Trafnie organ zwrócił uwagę, ze oba oświadczenia nie zostały sporządzone samodzielnie, ponieważ są w zasadzie identyczne w treści, w użytych sformułowaniach.

Ponadto skarżący nie wykazał z jakiego powodu nieruchomości nie należące do rodzin świadków tak zapadły im w pamięć.

Ta sytuacja mogłaby być prawdopodobna (szczegółowa znajomość cudzej nieruchomości) gdyby np. świadkowie zajmowali się tymi nieruchomościami poprzez jej administrowanie, dozór, czy też mieli biskie związki z rodziną B., wtedy można by analizować ich wiedzę na temat nieruchomości, ale to były dzieci, a dzieci młodsze czy też nieco starsze z reguły nie mają zainteresowań odnoszących się do powierzchniami nieruchomości (domy, kamienice) w szczególności nienależących do rodziny.

Organ ma rację, jest to niemożliwe aby przeciętne dziecko było w stanie określić powierzchnie domu i działki.

Niezależnie od tego, że wniosek odnośnie nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i [...] został złożony po terminie, organy po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym wskazały na brak dowodów, czy też wiarygodnych dowodów (oświadczenia świadków) potwierdzających własność T.B. odnośnie wskazanych nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż nie ma w sprawie większego znaczenia okoliczność z jakich względów skarżący podał nieprawdziwe adresy położenia nieruchomości.

Istotniejsze znaczenie mają natomiast wyjaśnienia skarżącego co do tego w jakich okolicznościach i od kogo dowiedział się o rzeczywistym położeniu mienia swojej rodziny i te kwestie jednak powinny być przedmiotem analizy Sądu I instancji w kontekście dochowania przez organy wymagań zawartych w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., podobnie jak prawidłowość oceny organu odwoławczego pisemnych oświadczeń świadków.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że organ prowadzący postępowanie starał się wyjaśnić rozbieżności pomiędzy złożonym przez P.B. wnioskiem w 1990 r, dotyczącym nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...] oraz tym złożonym w 2012 r i w 2013 r. dotyczącym nieruchomości przy ul. [...] i [...].

Skarżący na rozprawie administracyjnej w dniu [...] stycznia2013 r. złożył oświadczenie, z treści którego wynika, że składając w 1990 r. wniosek o potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez T.B. w [...] nie był dokładnie zorientowany w kwestii dotyczącej adresów pozostawionych nieruchomości, tj. kamienicy położonej w [...] przy ul. [...] oraz domu położonego we L. przy ul. [...], a urzędnik przyjmujący wniosek w 1990 r. zasugerował, żeby podał dowolny adres, który doprecyzuje w terminie późniejszym.

W oświadczeniu skarżący wskazał, że jeżdżąc za życia swojego ojca do [...] dokładnie poznał lokalizację pozostawionych nieruchomości, gdyż kilka razy odwiedzali to miejsce.

Zauważyć należy, ojciec P.B., tj. A.B. zmarł [...] stycznia 1987 r., czyli trzy lata przed złożeniem wniosku wszczynającego postępowanie.

Ponadto, P.B. składając oświadczenie z dnia [...] lipca 2012 r. dotyczące miejsca zamieszkania T.B. w dniu 1 września 1939 r., oświadczył, że informacje dotyczące adresów pozostawionych nieruchomości oraz miejsca zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. właściciela pozostawionych nieruchomości posiada z ustnego przekazu dziadka, tj. T.B., który zmarł [...] lipca 1982 r. w B., a więc 8 lat przed złożeniem wniosku wszczynającego postępowanie.

Należy również przypomnieć, ze P.B. wypełniając w dniu [...] lipca 1993 r. ankietę CWSP (mienie [...] .) ponownie wskazał jako lokalizację pozostawionych przez T.B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w [...] przy ul. [...] ul. [...].

Z wyjaśnień skarżącego wynika, że już na 8 lat przed złożeniem wniosku doskonale orientował się w miejscu położenia nieruchomości pozostawionych przez T.B.

Jeżeli skarżący, jak wskazał, w dniu składania wniosku w 1990 r. " nie był dokładnie zorientowany w sprawie adresów pozostawionych nieruchomości" i należy domniemywać, że nie był zorientowany w sprawie tych adresów również w 1993 r. skoro w ankiecie CWSP wskazał te same fikcyjne adresy, to wyjaśnienia skarżącego odnośnie tego, iż znał prawidłowe adresy nieruchomości za życia ojca i dziadka (czyli najpóźniej w 1982 r.) budzą uzasadnione wątpliwości.

Skarżący przedstawił dwie, wzajemnie wykluczające się, wersje odnośnie swojej wiedzy na temat rzeczywistego położenia nieruchomości w [...]. Raz skarżący wskazał, że w 1990 r. nie był dokładnie zorientowany w sprawie adresów nieruchomości, dlatego za namową urzędnika wskazał fikcyjne adresy, a innym razem oświadczył, ze doskonale znał rzeczywiste adresy bo bywał w [...] jeszcze za życia swojego ojca i oglądał te nieruchomości, a musiało to mieć miejsce przed 1987 r.

Jeżeli skarżący mając całe 18 lat (od 1990 r. do 31 stycznia 2008 r) nie określił precyzyjnie prawidłowych adresów pozostawionych nieruchomości, to może oznaczać również, że nie miał na ten temat w tym okresie wiedzy na temat rzeczywistych adresów.

Ale istotne jest również to, że nie ma żadnych dowodów na okoliczność, pozostawienia przez T.B. jakichkolwiek nieruchomości w [...], poza budzącymi uzasadnione i poważne wątpliwości oświadczeniami dwóch świadków, będących wówczas dziećmi.

Odnośnie tych oświadczeń organ dokonał ich prawidłowej oceny z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego, logiki i stopnia prawdopodobieństwa.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postepowanie administracyjne, zgromadziły dowody wystarczające dla rozstrzygnięcia jak również dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów.

Nie można zarzucić organom aby naruszyły przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) orzekł, jak w wyroku.