Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1033/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem dołączonym do skargi na wskazaną w sentencji decyzję, skarżąca spółdzielnia wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu z uwagi na trudną sytuację finansową i zawiłość sprawy.

W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że na skutek trwającego postepowania podatkowego straciła kontrahentów oraz część członków. Obecnie nie posiada żadnych środków. Zarówno rachunek bankowy jak i środki trwałe zostały zajęte przez organ podatkowy. Spółdzielnia ma długi tytułem najmu lokalu oraz usług księgowych.

W dalszej części wniosku strona wykazała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł (w całości zamortyzowane w 2012 r.), zaś strata z działalności gospodarczej za 2015 r. wyniosła [...] zł.

Do wniosku skarżąca dołączyła: sprawozdania finansowe spółdzielni za 2015 r., trzy tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego strony.

Wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 931 zł.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Jednym z wyjątków od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, oznaczająca w istocie przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Dlatego też instytucja ta może być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w p.p.s.a.

Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1443), spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Z powyższego wynika, że spółdzielnia jest podmiotem gospodarczym i w zakresie prowadzonej przez siebie działalności ukierunkowanej na szeroko pojęte osiąganie zysków musi być traktowana tak samo, jak inni przedsiębiorcy. W stosunku zaś do takich podmiotów p.p.s.a. określa, że przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym dopuszczalne jest gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Dodania przy tym wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a taką jest spółdzielnia, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737). Innymi słowy nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.

Zdaniem referendarza sądowego mimo, iż sytuacja finansowa strony nie jest dobra, nie zasługuje ona na uwzględnienie przedmiotowego żądania.

Jak wskazano na wstępie skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą od kilku lat. W dniu 9 stycznia 2012 r. spółdzielnia została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przedłożonej informacji z KRS z dnia 10 stycznia 2010 r. nie wynika, iżby wobec spółdzielni było prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe, czy likwidacyjne. Przyjęte za 2015 r. sprawozdanie finansowe wskazywało zaś, że poniesiona w tym okresie strata zostanie pokryta z przyszłych zysków spółdzielni.

Jak zaś wspomniana na wstępie spółdzielnia, która ustawowo jest powołana do prowadzenia działalności gospodarczej, w stosunkach z innymi podmiotami kształtuje swoje interesy i realizuje je tak samo, jak każdy inny podmiot gospodarczy, kierując się kalkulacją ekonomiczną, względami rentowności i opłacalności. W sytuacji ich braku stawia to pod znakiem zapytania zasadność dalszego jej funkcjonowania, szczególnie gdy weźmie się pod uwagę, że majątek spółdzielni jest własnością jej członków, a wszelkie jej działania mają być nakierowana na ochronę ich interesów. Celem funkcjonowania spółdzielni jest prowadzenie działalności gospodarczej na zasadach rachunku ekonomicznego, zapewniającej korzyści swoim członkom.

Skoro zatem majątek spółdzielni tworzą wkłady jej członków, to oczywistym jest, że strona posiada możliwości uzyskania środków finansowych na pokrycie należnych kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Z tego też względu niedopuszczalnym jest przerzucenie na Skarb Państwa ciężaru finansowania postępowania sądowego. Spółdzielnia jako podmiot zawiązany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na wszczynanie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Poza tym niedopuszczalnym jest by koszty sądowe były stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Wystąpienie kosztów sądowych wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno zaś obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.