Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2856/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 1, ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2012 poz 1061
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg  wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których  mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka -Klimas Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi F. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] marca 2014 r. w P., na drodze krajowej [...], przed wjazdem na punkt wagowy punkt wagowy "stacja [...]"), zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym kierował P. K., wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Danii do S. – makulatury (odpad o kodzie [...]) – na rzecz przedsiębiorstwa transportowego F..

Podczas kontroli wykonano pomiary rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi zespołu pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu [...] o nr fabrycznych [...] i [...], które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z terminami ważności do [...] maja 2014 r.

Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Uczestniczył w trakcie wykonywania ważenia. Pojazd zważono jednokrotnie. Kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Na podstawie przeprowadzonego ważenia pojazdu wagami nr fabrycznych [...] i [...], po odjęciu pomiaru, stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika wynosił 11,15 t, co zgodnie z przyjętą procedurą ważenia, po odjęciu dopuszczalnych błędów ważenia dało 10,9 t. Odcinek drogi, na której zatrzymano kontrolowany pojazd dopuszczał ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 0,9 t.

Kierowca nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii III-VII z ładunkiem podzielnym. Kierowca oświadczył, że był obecny w trakcie załadunku.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

2. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., nazywanej dalej: "P.r.d.") oraz art. 104 § 1 k.p.a. nałożył na F. H. (nazywanego dalej: "skarżącym") karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.

3. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu odwołania skarżący zakwestionował podstawę prawną rozstrzygnięcia, stwierdzając, że zastosowane w sprawie przepisy prawa krajowego stoją w sprzeczności z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. Co prawda zakres dopuszczalnych nacisków osi określa art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, nazywanej dalej: "u.d.p."), zgodnie z którym po drogach publicznych dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi 11,5 t, jednakże w art. 41 ust. 2 i 3 dopuszczalne naciski zostały ograniczone do 8 i 10 t w zależności od kategorii drogi. Rozwiązanie to jest sprzeczne z dyrektywą 96/53/WE, w szczególności art. 3 Państwo członkowskim nie może odmówić lub zabronić używania pojazdów zarejestrowanych w pozostałych państwach członkowskich pod warunkiem, że odpowiadają wartością maksymalnym określonym w załączniku nr I do dyrektywy. Zgodnie z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika nr I do w/w dyrektywy do przewozu powinny zostać dopuszczone pojazdy o naciskach osi ciągnącej do 11,5 tony.

Przepis art. 7 dyrektywy umożliwia wprowadzenie ograniczeń w ruchu na zasadach wyjątku, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych, w przypadkach nieprzystosowanej infrastruktury lub miejscach o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W ocenie skarżącego, ograniczenia zawarte w ustawie o drogach publicznych mają charakter ogólny, a nie dozwolonego wyjątku, zatem w tym zakresie są niezgodne z ww. dyrektywą. Nadto, konieczność uzyskania dodatkowych zezwoleń jest ograniczeniem w dostępie do dróg. Są to ograniczenia stanowiące naruszenie art. 34 TFUE, stanowiąc środek o skutku równoważnym do ograniczenia ilościowego w przepływie towarów.

4. Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD"), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] maja 2014 r., decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 P.r.d., art. 41 u.d.p., utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

GITD uznał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d., zgodnie z którym pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy.

Organ odwoławczy uznał, że w wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu zostały stwierdzone następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

nacisk 10,9 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przetoczenie o 0,9 %,

podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD stwierdził, że droga krajowa, po której poruszał się kontrolowany zespół pojazdów, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną nałożono za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej: o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej, o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustalono w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VI.

Ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W ocenie organu przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Przepis art. 64 ust. 2 ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W związku z tym, że w sprawie przewożono ładunek podzielny w postaci makulatury (dokument [...] z dnia [...] marca 2014 r., dokument nr [...], ZDI [...] z dnia [...] marca 2014 r.), który nie stanowi materiału sypkiego ani drewna, nie znalazł zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

Zdaniem organu odwoławczego wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2014 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji

GITD z dnia [...] lipca 2014 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą jako wydanych bez podstawy prawnej, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezgodność rozstrzygnięcia z art. 3 w zw. z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika oraz art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w sprawie określenia maksymalnych wymiarów poszczególnych pojazdów kołowych w ruchu krajowym i ponadgranicznym na obszarze Wspólnoty oraz określenia maksymalnych ciężarów w ruchu ponadgranicznym oraz art. 34 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Skarżący wniósł o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w L. pytania prejudycjalnego o zbadanie zgodności art. 41 ust. 2 i 3 u.d.p. z przepisami Unii Europejskiej, a w szczególności z art. 3 w związku z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika oraz art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996r. w sprawie określenia maksymalnych wymiarów poszczególnych pojazdów kołowych w ruchu krajowym i ponadgranicznym na obszarze Wspólnoty oraz określenia maksymalnych ciężarów w ruchu ponadgranicznym, oraz z art. 34 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył stanowisko tożsame w treści z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2014 r.

6. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenia, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

4. Zauważyć należy, że Skarżący nie kwestionuje ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w tym wyników ważenia pojazdu, który został zatrzymany w dniu [...] marca 2014 r. w P., na drodze krajowej [...], przed wjazdem na punkt wagowy punkt wagowy "stacja [...]"). Pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], kierował P. K., wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Danii do S. – makulatury – na rzecz przedsiębiorstwa transportowego F..

W skardze wniósł on jednak so twierdzenie nieważności decyzji

GITD z dnia [...] lipca 2014 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą jako wydanych bez podstawy prawnej, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji. Z uwagi na niezgodność rozstrzygnięcia z art. 3 w zw. z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika oraz art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w sprawie określenia maksymalnych wymiarów poszczególnych pojazdów kołowych w ruchu krajowym i ponadgranicznym na obszarze Wspólnoty oraz określenia maksymalnych ciężarów w ruchu ponadgranicznym oraz art. 34 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Ponadto skarżący wniósł o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu pytania prejudycjalnego o zbadanie zgodności art. 41 ust. 2 i 3 u.d.p. z przepisami Unii Europejskiej, a w szczególności z art. 3 w związku z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika oraz art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996r. w sprawie określenia maksymalnych wymiarów poszczególnych pojazdów kołowych w ruchu krajowym i ponadgranicznym na obszarze Wspólnoty oraz określenia maksymalnych ciężarów w ruchu ponadgranicznym, oraz z art. 34 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

5. Sąd nie zgadza się z podniesionym przez Skarżącego zarzutem naruszenia w niniejszej sprawie przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, poprzez jej niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z jej przepisami dopuszczalny nacisk na oś na drogach powinien wynosić 11,5 tony. Sąd zauważa, że art. 7 powyższej dyrektywy Rady, nie wyklucza możliwości stosowania bardziej rygorystycznych przepisów krajowych na określonych drogach stanowiąc, że przepisy tej dyrektywy nie pozostają w sprzeczności z odpowiednimi krajowymi przepisami ograniczającymi ciężar i/lub wymiary pojazdów na określonych drogach lub budowlach inżynierskich – niezależnie od kraju rejestracji lub dopuszczenia do ruchu tych pojazdów.

Odnosząc się do krajowych przepisów należy wskazać, że w art. 41 ust. 1 u.d.p., ustawodawca uznał, że po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. W ust. 2, ustawodawca upoważnił Ministra właściwego do spraw transportu do ustalania, w drodze rozporządzenia, przy uwzględnieniu potrzeby ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego, wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, a także dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Na podstawie ust. 3 natomiast, drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Droga krajowa [...], na której doszło do naruszenia dopuszczalnych norm nacisku osi w niniejszej sprawie, została wymieniona w wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 u.d.p., rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. 2012. 1061), jako droga po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Zarówno zatem regulacja krajowa, jak i zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, nie narusza norm przywołanej dyrektywy Rady 96/53/WE. W tej sprawie Skład orzekający podziela ocenę prawną wyrażoną przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., VI SA/Wa 1464/14, Legalis.

6. Z uwagi na niezasadność w ocenie Sądu zarzutu o naruszenie przez organy Dyrektywy nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996 r. w zakresie wielkości dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, sąd nie uwzględnił wniosku o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu pytania prejudycjalnego o zbadanie zgodności art. 41 ust. 2 i 3 u.d.p. z przepisami Unii Europejskiej, a w szczególności z art. 3 w związku z lp. 3.4.1 i 3.4.2 załącznika.

Z tych samym powodów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2014 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą jako wydanych bez podstawy prawnej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. W tej sprawie takich przesłanek w działaniach organu Sąd nie znalazł.

7. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania zarzutów strony za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.