Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 277/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31,  art. 50-51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu M. W. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W., przywołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 105 § 1 kpa, umorzył wszczęte na żądanie skarżącej M. K. postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbiórki budynku gospodarczego.

W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że bezsporny jest fakt, iż na rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego przy granicy działki graniczącej z drogą publiczną J. F. winien uzyskać pozwolenie na rozbiórkę. Wskazał, ze w tej sytuacji próba zgłoszenia rozbiórki do Starosty Powiatu W. była bezskuteczna i zakończyła się uzyskaniem odmownej decyzji, gdyż rozbiórka budynku gospodarczego zlokalizowanego na granicy wymagała złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę. Ponadto J. F. nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ nie uzyskał zgody współwłaściciela działki nr [...] – M. K. Powiatowy Inspektor podkreślił przy tym, że prawo współwłasności nie jest regulowane ustawą – Prawo budowlane, a zatem rozstrzygnięcie sporu między współwłaścicielami winno zostać skierowane wyłącznie na drogę postępowania cywilnego przed sądami powszechnymi.

Organ I instancji podniósł, że oględziny przeprowadzone w dniu [...] potwierdziły jedynie fakt samowolnego rozebrania budynku gospodarczego, a tym samym uniemożliwiły organowi zajęcie stanowiska odnoszącego się do stanu technicznego obiektu, w jakim znajdował się przed dokonaniem samowolnej rozbiórki. W związku z tym organ zarządził rozprawę administracyjną z udziałem autorów obu różnych opinii o stanie technicznym. Na przeprowadzoną w dniu [...] r. rozprawę administracyjną stawiła się jedynie K. K. - H., która podtrzymała swoje stanowisko o dobrym stanie technicznym budynku gospodarczego. Natomiast w dniu [...] r. do organu zgłosił się G. K., współautor oceny technicznej przedłożonej przez J. F., który również podtrzymał swoje stanowisko o złym stanie technicznym i konieczności rozbiórki omawianego obiektu budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził następnie, że gdyby J. F. wystąpił prawidłową drogą formalną z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę oraz posiadałby pisemną zgodę współwłaściciela nieruchomości nr [...], to jego wniosek zostałby rozpatrzony pozytywnie i uzyskałby pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego.

Ustosunkowując się do zarzutu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. SA/Wr 234/07) o braku odniesienia się do kwestii przeniesienia wjazdu oraz likwidacji murowanego ogrodzenia organ I instancji podał, że postępowanie administracyjne prowadzone jest w bardzo wąskim zakresie, zgodnie ze sprecyzowanym żądaniem wnioskodawcy, czyli – zgodnie z pismem M. K. z dnia [...] – samowolną rozbiórką budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości T., gmina Ż.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie może zająć ostatecznego stanowiska określającego stan techniczny przedmiotowego obiektu budowlanego, gdyż przestał on istnieć przed dniem wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Z tego też względu brak jest również możliwości wydania merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego i wydania nakazu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Wskazując na powyższe oraz ustosunkowując się do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. SA/Wr 234/07), organ I instancji ponownie rozpatrując zgromadzony materiał dowodowy nie znalazł podstaw do wydania decyzji innej niż oparta na art. 105 § 1 kpa.

Odwołując się od tej decyzji M. K. zarzuciła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wziął pod uwagę tylko jedno z uchybień przedstawionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wskazała, że na rozprawę administracyjną nie stawił się autor oceny technicznej B. K., a 3 dni później pojawił się współautor, który zgodnie z kopią oceny technicznej nie figuruje jako opracowujący czy współautor. Skarżąca zaznaczyła, że nie wie, kim jest G. K., jakie ma uprawnienia i kompetencje do wystawiania opinii. Podniosła, iż Powiatowy Inspektor nadal nie odniósł się do opinii K. K.-H. i do likwidacji muru ogrodzeniowego. Nadmieniła, że we wniosku zawiadamiającym o nielegalnej rozbiórce z dnia [...] r. nie mogła zgłosić tego faktu, gdyż ogrodzenie nie było jeszcze wyburzane, a później wielokrotnie podnosiła ten fakt. Mimo to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ignorował wyburzenie muru. Polemizując ze stwierdzeniem organu I instancji, że gdyby J. F. wystąpił prawidłową drogą formalną z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę oraz posiadałby pisemną zgodę współwłaściciela nieruchomości nr[...], to jego wniosek zostałby rozpatrzony pozytywnie i uzyskałby pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego, M. K. zarzuciła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zachował się jak adwokat jednej ze stron. Zdaniem skarżącej, niezrozumiałe jest, że z tego tytułu, iż obiekt przestał istnieć, postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe. Skarżąca wywodziła, że zgodnie z tym tokiem rozumowania można by było wyburzyć dowolne obiekty budowlane przez dowolne osoby, ponieważ pomimo takiego obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie interesuje się brakiem oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane twierdząc, iż jest to kompetencja sądów cywilnych. M. K. stwierdziła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego może rozstrzygnąć tę sprawę "zgodnie z kompetencjami, które daje mu art. 93 ustawy – Prawo budowlane mówiący o karach związanych z nieprzestrzeganiem przepisów i obowiązków, tak jak to czyni J. F.".

Decyzją z dnia [...] nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zadaniem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie poprawności inwestycji w kierunku zgodności ze sztuką budowlaną, obowiązującymi normami i przepisami techniczno-budowlanymi. Wskazał, że do kompetencji tych organów – stosownie do art. 81 Prawa budowlanego – należy sprawowanie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego.

Przywołując treść art. 105 § 1 kpa, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji, Wojewódzki Inspektor podniósł, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Owa bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe.

Organ II instancji podkreślił, iż w przypadku robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektów budowlanych będą miały zastosowanie przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego, regulujące postępowanie naprawcze (są to bowiem roboty budowlane nie polegające na budowie w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego). W sytuacji, gdy roboty budowlane zostały zakończone, organ nadzoru budowlanego powinien zbadać, czy w konsekwencji dokonania rozbiórki powstał stan sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi i w wyniku pozytywnego ustalenia wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Może to wiązać się z nałożeniem obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, to jest z faktyczną odbudową obiektu lub jego części. W przypadku jednak, gdy stan faktyczny pozostaje w zgodzie z przepisami techniczno-budowlanymi, organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości wydawania jakichkolwiek nakazów i nie ma w tym momencie znaczenia fakt naruszenia prawa własności. Wskazując, iż taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może dojść nawet do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym (wyrok NSA z 13 stycznia 2003 r., IV SA 523/01, ONSA 2004, Nr 2, poz. 54). Wojewódzki Inspektor podkreślił jednocześnie, że inicjatywa w tym zakresie należy do właściciela nieruchomości, a organ nadzoru budowlanego jako organ administracyjny nie jest uprawniony do występowania w imieniu szeroko pojętego interesu strony do zainicjowania postępowania sądowego na gruncie prawa cywilnego. Jeżeli wykonane roboty budowlane są poprawne pod względem techniczno-budowlanym nie ma również podstaw do wydawania przez organ nadzoru budowlanego jakichkolwiek nakazów.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte już po faktycznym dokonaniu rozbiórki budynku gospodarczego oraz muru ogrodzeniowego, do którego przylegał sporny budynek, brak więc było podstaw do wstrzymywania robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 i należało rozważyć wydanie decyzji z art. 51 ust. 1, a w sytuacji zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi – umorzyć postępowanie w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie poprzez nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, bowiem żaden przepis nie zobowiązuje właściciela działki do posiadania budynku gospodarczego i ogrodzenia od strony ulicy.

Odnosząc się do zarzutów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 6 września 2007 r. oraz argumentów podniesionych w odwołaniu M. K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż stanowisko wyrażone przez Starostę Powiatu W. decyzją nr [...] z dnia [...]r. w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr [...] w obrębie T., gmina Ż., to jest wniesienie sprzeciwu, podyktowane było koniecznością uzyskania pozwolenia na rozbiórkę zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ II instancji stwierdził, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że J. F. nie posiadał dokumentu potwierdzającego wyłączne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wobec sprzeciwu M. K., współwłaścicielki działki nr [...] nie uzyskałby pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W konsekwencji powyższego, w ocenie organu odwoławczego, uznać należy, że J. F. dokonując samowolnie rozbiórki naruszył dyspozycję art. 31 ust. 2 Prawa budowlanego, co w myśl art. 93 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi wykroczenie. Właściwymi organami do zajęcia się tą kwestią są policja i prokuratura. Kwestie te nie dotyczą natomiast zagadnień rozstrzyganych w postępowaniu administracyjnym, a zatem organy administracyjne nie mogą opierać na nich i motywować nimi swoich rozstrzygnięć. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł następnie, że autorzy sprzecznych opinii dotyczących stanu technicznego budynku gospodarczego podtrzymali swoje wcześniejsze stanowiska i brak jest możliwości ich zweryfikowania z uwagi na nieistnienie obecnie spornego obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego stan techniczny budynku gospodarczego nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, które może sprowadzać się tylko i wyłącznie do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego.

Na powyższą decyzję M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jako naruszającej art. 31 ust. 1, 2 i 5, art. 50 i 51 oraz art. 93 pkt 3 w związku z art. 94 Prawa budowlanego, a także art. 6, 7, 8, 9, 11 i 12 § 1, 75 § 1, 77 § 1, 80, 93, 94, 105 § 1 i 107 § 3 kpa i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania sądowego, w tym kosztami działającego pełnomocnika.

W uzasadnieniu skargi wywodzono, że pomimo tego, iż organy obu instancji były związane treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07, to wyroku tego nie wykonały. Skarżąca wskazała, że przedmiotem postępowania było i jest ustalenie, czy współwłaściciel działki nr [...], J. F., dokonał samowolnej rozbiórki budynku gospodarczego i muru ogrodzeniowego w celu zlikwidowania wjazdu na posesję. Dlatego organy obu instancji winny były ustalić, czy J. F. rozebrał powyższe obiekty bez uzyskania pozwolenia na rozbiórkę w rozumieniu art. 31 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, w świetle okoliczności, że Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] wniósł sprzeciw w sprawie rozbiórki przez J. F. budynku gospodarczego na działce nr[...].

Skarżąca zarzuciła, że jako dowód w sprawie na okoliczność zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia przez opisane obiekty budowlane organy dopuściły stronniczą, nieobiektywną i wadliwą opinię o stanie technicznym budynku gospodarczego, w której celowo pominięto murowane ogrodzenie i wjazd na posesję, opracowaną przez mgra inż. B. K., a nie dopuściły jako dowodu w sprawie opinii wydanej przez inż. K. K.-H., dotyczącą oceny stanu technicznego budynku gospodarczego i muru ogrodzeniowego. Wprawdzie organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu [...]r., lecz nie dopuścił jako dowodu złożonych przez inż. K. K. - H. zeznań na okoliczność dobrego stanu technicznego budynku gospodarczego i muru ogrodzeniowego. Pomimo, że mgr inż. B. K. będąc prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy administracyjnej bez usprawiedliwienia na nią nie stawił się, organ I instancji nie wyznaczył terminu kolejnej rozprawy administracyjnej, przez co uniemożliwił wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących stanu technicznego rozebranych samowolnie przez J. F. obiektów budowlanych. Brak zatem było podstaw do uznania przez organy administracyjne, że spełnione zostały warunki techniczne do dokonania rozbiórki obiektów na zasadzie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego.

Wywodząc obszernie, że organy obu instancji podjęły decyzje z naruszeniem szeregu przepisów proceduralnych skarżąca stwierdziła, iż wbrew twierdzeniom organu II instancji organy nadzoru budowlanego winny wszcząć postępowanie naprawcze w rozumieniu art. 50-51 Prawa budowlanego i wydać na podstawie art. 51 tej ustawy decyzję nakazującą J. F. przywrócenie rozebranego budynku gospodarczego i muru ogrodzeniowego do stanu poprzedniego zgodnego z prawem. W ocenie skarżącej, nie może ostać się stanowisko organu odwoławczego, iż brak jest podstaw do władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie, poprzez nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego, z tego powodu, że żaden przepis nie zobowiązuje właściciela działki do posiadania budynku gospodarczego i ogrodzenia od strony ulicy. Zdaniem skarżącej, organ II instancji bezpodstawnie ustrzega się od podjęcia decyzji co do istoty sprawy w rozumieniu art. 104 kpa, na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Zaznaczając, iż J. F. nie jest właścicielem działki nr [...], lecz wraz ze skarżącą jest współwłaścicielem w ½ tej działki, M. K. podniosła, że chociaż żaden przepis nie nakazuje właścicielowi posiadania budynku gospodarczego i ogrodzenia od strony ulicy, to również nie dopuszcza samowolnej rozbiórki takich obiektów w dobrym stanie technicznym przez osobę, która nie posiada wyłącznego prawa do dysponowania terenem i obiektami na tym terenie zlokalizowanymi.

Skarżąca podniosła, iż słusznie organ II instancji stwierdził w skarżonej decyzji, że J. F. nie posiadał dokumentu potwierdzającego wyłączne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wobec słusznego sprzeciwu skarżącej, która jest współwłaścicielem w ½ działki nr[...], nie uzyskałby pozwolenia na rozbiórkę opisanych obiektów. Dlatego też – w jej opinii – stworzono fikcję, że obiekty zagrażają życiu i zdrowiu, a organ I instancji odmówił wstrzymania robót rozbiórkowych i nie podjął żadnych działań w tym zakresie. Wskazując, że oświadczenie o wyłącznym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jednym z podstawowych załączników do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę, skarżąca stwierdziła, że okoliczność tę zupełnie pominęły organy obu instancji.

M. K. zarzuciła, że organ I i II instancji w sposób wybiórczy i stronniczy skompletował i dopuścił materiał dowodowy w sprawie oraz zaniechał podejmowania jakichkolwiek działań na zasadzie art. 51 i 93 pkt 3 w związku z art. 94 Prawa budowlanego wobec J. F. Dlatego – jej zdaniem – należy uznać, że organy obu instancji dały mu przyzwolenie na bezprawność działań w przedmiocie dokonywania rozbiórek będących w dobrym stanie technicznym obiektów stanowiących współwłasność skarżącej.

Odnosząc się do stwierdzenia organu odwoławczego, że brak jest możliwości zweryfikowania sprzecznych opinii o stanie technicznym rozebranego budynku gospodarczego w tego powodu, iż obiekt nie istnieje, skarżąca podniosła, że możliwe jest odtworzenie stanu faktycznego w dacie rozpoczęcia rozbiórki, bowiem pracownik organu I instancji w tym dniu przeprowadził wizję lokalną na działce nr [...] i wykonał zdjęcia rozbieranych obiektów. Nadto przed rozbiórką budynku gospodarczego i muru ogrodzeniowego na działce tej była obecna inż. K. K.-H.

Skarżąca zarzuciła, że organ II instancji wydając skarżoną decyzję nie dopuścił dowodu z notatki Policji, która interweniowała w dniu [...] na działce nr [...] i nakazała J. F. wstrzymanie prac do czasu uzyskania decyzji pozwalającej na rozbiórkę. Organy obu instancji pominęły ponadto w analizie materiału dowodowego negatywną w przedmiocie zgłoszonej rozbiórki decyzję z dnia [...] nr [...].

Wskazując, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej umarza postępowanie, M. K. wywiodła, iż umorzenie postępowania w niniejszej sprawie uznać należy za niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we W., który na rozprawie zgłosił udział w sprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), a procedurę ich podjęcia regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy, pozwolenia nie wymaga rozbiórka: 1) budynków i budowli - niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską - o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości; 2) obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki.

Stosownie do ust. 2 tego artykułu, rozbiórka obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, w którym należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania tych robót. Przepis art. 30 ust. 5 stosuje się odpowiednio, to jest zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych, a do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.

Przepis ust. 3 art. 31 Prawa budowlanego stanowi, iż właściwy organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę obiektów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli rozbiórka tych obiektów: 1) może wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska lub 2) wymaga zachowania warunków, od których spełnienia może być uzależnione prowadzenie robót związanych z rozbiórką.

Stosownie do ust. 4 omawianego artykułu, właściwy organ może żądać, ze względu na bezpieczeństwo ludzi lub mienia, przedstawienia danych o obiekcie budowlanym lub dotyczących prowadzenia robót rozbiórkowych.

Zgodnie z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego.

Przepis art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

W postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, w myśl dalszych regulacji zawartych w art. 50, należy: 1) podać przyczynę wstrzymania robót; 2) ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń (ust. 2), a także można w nim nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz (ust. 3).

Stosownie do ust. 4 omawianego artykułu, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

W myśl ust. 2 art. 51, w przypadku wydania nakazu, o którym mowa w art. 50a pkt 2, decyzje, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, wydaje się po wykonaniu obowiązku określonego w tym nakazie.

Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 3 art. 51 Prawa budowlanego).

Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (ust. 4 omawianego artykułu).

W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 5 art. 51).

Przepisów ust. 4 i 5 dotyczących pozwolenia na użytkowanie nie stosuje się do robót budowlanych innych niż budowa bądź przebudowa obiektu budowlanego lub jego części (ust. 6 omawianego artykułu).

Stosownie do ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

W myśl art. 93 pkt 3 Prawa budowlanego, kto dokonuje rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, naruszając przepisy art. 28 lub art. 31 ust. 2, podlega karze grzywny.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

W rozpatrywanej sprawie, przed wydaniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07. Wyrokiem tym uchylono decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia[...] nr[...]. Decyzje te zostały podjęte w tym samym przedmiocie co zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, zapadła po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy nadzoru budowlanego.

W motywach powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podał, iż wbrew nakazom wynikającym z przytoczonych wyżej przepisów procedury administracyjnej organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły i nie rozważyły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności oraz nie poczyniły prawidłowych ustaleń faktycznych, a w motywach podjętych decyzji nie zawarły wszystkich niezbędnych elementów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż w szczególności w decyzjach organów obu instancji brak było ustalenia, czy przedmiotowy budynek był obiektem, na którego rozbiórkę wymagane było zgłoszenie, czy też pozwolenie, a przyjęte stanowisko, że konieczne było jedynie zgłoszenie nie było w żaden sposób uzasadnione.

Sąd podniósł, że rozpatrując niniejszą sprawę organy skoncentrowały się jedynie na budynku gospodarczym, pomijając wskazywaną również przez skarżącą kwestię przeniesienia wjazdu oraz fakt, że rozbiórka budynku połączona była z likwidacją murowanego ogrodzenia nieruchomości od strony ulicy. Nie odniosły się przy tym do podnoszonych przez skarżącą zarzutów i argumentów. Stwierdzając zaś, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, pozwalające na rozpoczęcie robót rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, organ II instancji nie ustosunkował się do treści dołączonego do odwołania skarżącej oświadczenia mgr inż. arch. K. K.-H. z dnia [...], z którego wynikało, że stan techniczny przedmiotowego budynku przed rozbiórką był dobry.

W ocenie Sądu, nie można ponadto uznać za prawidłowe stanowiska organu odwoławczego, że bez znaczenia dla charakteru rozstrzygnięcia pozostaje zarzut dotyczący bezskuteczności dokonanego przez inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania rozbiórki, bowiem niezależnie od okoliczności, czy roboty budowlane zrealizowano legalnie, czy też bez skutecznego zgłoszenia, przedmiotowy budynek przestał istnieć, w związku z czym brak jest możliwości wydania merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, gdyż nie istnieje przedmiot postępowania, co do którego możliwe byłoby podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W opinii Sądu, zarzut dotyczący bezskuteczności dokonanego przez inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania rozbiórki ma istotne znaczenie dla charakteru rozstrzygnięcia, bowiem wiąże się on z wymogami stawianymi rozbiórce przez ustawę – Prawo budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż przepisy Prawa budowlanego nakazujące uzyskanie pozwolenia na dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego lub dokonanie zgłoszenia rozbiórki byłyby zbędne, a ich nieprzestrzeganie nie rodziłoby w istocie żadnych konsekwencji, gdyby bezskuteczność dokonanego przez inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania rozbiórki nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy samowolnej rozbiórki obiektu budowlanego.

Stosownie do art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma to, czy ponownie rozpatrując sprawę organy administracyjne zastosowały się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07 i w sposób prawidłowy wyjaśniły, czy w sprawie tej doszło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego przy rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego. W razie zaś ustalenia, że do naruszenia takiego doszło i wspomniana rozbiórka została przeprowadzona samowolnie, rozważenia wymaga kwestia, jakie powinno być rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy nastąpiła samowolna rozbiórka obiektu budowlanego.

W sytuacji takiej, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, to jest gdy roboty budowlane polegające na rozbiórce obiektu budowlanego zostały już zakończone, stosownie do art. 51 ust. 7 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy roboty te zostały wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1, a jeżeli tak, to czy zachodzą podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że rozbiórka przedmiotowego budynku gospodarczego, a także likwidacja łączącego się z nim murowanego ogrodzenia od strony ulicy, została dokonana samowolnie, przy czym przedmiotowy budynek był obiektem, na którego rozbiórkę wymagane było pozwolenie. Obecnie wynika to jednoznacznie z treści decyzji organów obu instancji, wydanych w toku postępowania administracyjnego prowadzonego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07. Przed wydaniem powyższego wyroku organ I instancji wadliwie przyjął, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie stanowił współwłasności skarżącej i J. F. oraz że istotne znaczenie dla przyjęcia, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe miała treść opinii o stanie technicznym budynku gospodarczego, opracowana przez mgra inż. B. K., zgodnie z którą budynek nadawał się do rozbiórki, ze względu na stan zagrażający życiu i zdrowiu ludzi. Ponadto organ odwoławczy błędnie wówczas stwierdził, że bez znaczenia dla charakteru rozstrzygnięcia pozostaje zarzut dotyczący bezskuteczności dokonanego przez inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania rozbiórki, bowiem niezależnie od okoliczności, czy roboty budowlane zrealizowano legalnie, czy też bez skutecznego zgłoszenia, przedmiotowy budynek przestał istnieć, w związku z czym brak jest możliwości wydania merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, gdyż nie istnieje przedmiot postępowania, co do którego możliwe byłoby podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji podkreślając, że art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego dopuszcza rozpoczęcie robót rozbiórkowych przed dokonaniem skutecznego zgłoszenia, jeżeli mają one na celu uniknięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz wskazując na przedłożoną przez inwestora opinię o stanie technicznym budynku bezkrytycznie wówczas uznał, że pomimo braku zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, inwestor był upoważniony, z mocy prawa, do przystąpienia do robót rozbiórkowych, a fakt naruszenia w toku robót rozbiórkowych prawa współwłaścicielki nie podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym przed organami nadzoru budowlanego.

W toku postępowania przeprowadzonego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. w decyzji z dnia [...] nr [...] stwierdził, iż bezsporny jest fakt, że na rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego przy granicy działki graniczącej z drogą publiczną J. F. winien był uzyskać pozwolenie na rozbiórkę oraz że pozwoleniem takim inwestor nie dysponował, a próba zgłoszenia rozbiórki do Starosty Powiatu W. była bezskuteczna i zakończyła się uzyskaniem decyzji odmownej. Organ I instancji wskazał przy tym, że rozprawa administracyjna przeprowadzona w dniu [...] r. nie przyniosła spodziewanych efektów, gdyż stawiła się na niej jedynie K. K.-H., natomiast w dniu [...] do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego zgłosił się współautor oceny technicznej złożonej przez J. F. – G. K., który podtrzymał swoje stanowisko o złym stanie technicznym i konieczności rozbiórki omawianego obiektu budowlanego. Wskazując na powyższe organ I instancji podał, iż nie może zająć ostatecznego stanowiska określającego stan techniczny budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości T., gdyż ten obiekt przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Odnosząc się do zarzutu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o braku odniesienia się do kwestii przeniesienia wjazdu oraz likwidacji murowanego ogrodzenia, organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie prowadził w wąskim zakresie, zgodnie ze sprecyzowanym żądaniem M. K. uzupełnionym jej pismem z dnia [...], zajmując się samowolną rozbiórką budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości T., gmina Ż. W tej sytuacji organ I instancji nie znalazł podstaw do podjęcia decyzji innej niż wydana na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję podkreślił, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte już po faktycznym dokonaniu rozbiórki budynku gospodarczego oraz muru ogrodzeniowego, do którego przylegał sporny budynek, brak więc było podstaw do wstrzymania robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 i należało rozważyć wydanie decyzji z art. 51 ust. 1, a w sytuacji zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi – umorzyć postępowanie w sprawie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. podkreślił, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie poprzez nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, bowiem żaden przepis nie zobowiązuje właściciela do posiadania budynku gospodarczego i ogrodzenia od strony ulicy.

Odnosząc się do zarzutów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażonych w wyroku z dnia 6 września 2007 r. oraz argumentów podniesionych w odwołaniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że wniesienie sprzeciwu przez Starostę Powiatu podyktowane było koniecznością uzyskania pozwolenia na rozbiórkę zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego oraz że J. F. nie posiadał dokumentu potwierdzającego wyłączne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wobec sprzeciwu M. K., współwłaścicielki działki nr [...], nie uzyskałby pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W konsekwencji powyższego należy uznać, że J. F. dokonując samowolnie rozbiórki naruszył dyspozycję art. 31 ust. 2 Prawa budowlanego, co w myśl art. 93 § 3 Prawa budowlanego stanowi wykroczenie. Właściwymi organami do zajęcia się tą kwestią są policja i prokuratura. Kwestie te nie dotyczą natomiast zagadnień rozstrzyganych w postępowaniu administracyjnym, a zatem organy administracyjne nie mogą opierać na nich i motywować nimi swoich rozstrzygnięć.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził następnie, że autorzy sprzecznych opinii dotyczących stanu technicznego budynku gospodarczego podtrzymali swoje wcześniejsze stanowiska i brak jest możliwości ich zweryfikowania z uwagi na nieistnienie obecnie spornego obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego stan techniczny budynku gospodarczego nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, które może sprowadzać się tylko i wyłącznie do umorzenia postępowania, z uwagi na brak możliwości wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji należy zaznaczyć, że istotne w niniejszej sprawie jest to, iż organy nadzoru budowlanego w sposób jednoznaczny ustaliły, że przedmiotowa rozbiórka została wykonana samowolnie, gdyż konieczne było uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę, a inwestor pozwoleniem takim nie dysponował, przy czym dokonane przez niego zgłoszenie nie było skuteczne wobec zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ. Z ustaleń organów obu instancji wynika ponadto, że stan techniczny spornego obiektu budowlanego – chociaż brak jest możliwości jego zweryfikowania z uwagi na to, że obecnie już on nie istnieje – nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a to oznacza, że ponownie rozpatrując sprawę organy nadzoru budowlanego doszły do odmiennego niż przed zapadnięciem wspomnianego wyroku wniosku, że w sprawie tej nie zachodziły okoliczności z art. 31 ust. 5, który to przepis i tak nie zwalniał od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego (w realiach rozpatrywanej sprawy – od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę).

Samo ustalenie, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane samowolnie – aczkolwiek niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy – nie jest jednak wystarczające do możliwości wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Tryb postępowania przewidziany w art. 50 i 51 Prawa budowlanego zmierza bowiem do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Rzeczą organu jest ustalenie czy w sprawie istnieje konieczność nałożenia na inwestora obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych czy też odmowy nałożenia takich obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 902/07 – LEX nr 439893). Aby wydać w tym trybie decyzję organ nadzoru budowlanego musiałby stwierdzić, że wskutek samowolnej rozbiórki doszło do naruszenia prawa, ale jedynie w aspekcie prawa administracyjnego, prawa budowlanego, nie zaś prawa cywilnego. Jeżeli bowiem wskutek samowolnej rozbiórki doszło do naruszenia prawa cywilnego, organem właściwym do rozpatrzenia tej kwestii jest sąd powszechny, a nie organ nadzoru budowlanego.

W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, że stan powstały wskutek samowolnej rozbiórki zarówno budynku gospodarczego, jak i muru ogrodzeniowego, do którego przylegał sporny budynek, jest niezgodny z prawem budowlanym. Skoro bowiem przedmiotowy obiekt budowlany nie istnieje, a rezultatem jego rozbiórki jest jedynie pozostawienie pustego gruntu, to w aspekcie prawa budowlanego nie zachodzą okoliczności pozwalające na wydanie decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Takie okoliczności, jak np. dobra izolacja akustyczna i wizualna rozebranego obiektu od strony drogi, jego wartość materialna i – ewentualnie - niematerialna, naruszenie wspólnej własności, mogą być brane pod uwagę jedynie w postępowaniu cywilnym, toczącym się przed sądem powszechnym.

Mając na względzie powyższe, pomimo że do rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego doszło z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego – wobec nieistnienia obecnie tego obiektu i braku podstaw do wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego – nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia, jak tylko umorzenie postępowania w rozpatrywanej sprawie stosownie do art. 105 § 1 kpa.

Reasumując – w obecnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że rozbiórka budynku gospodarczego, a także również muru ogrodzeniowego, do którego przylegał ten budynek, została dokonana samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na rozbiórkę oraz że w realiach tej sprawy wobec nieistnienia obecnie przedmiotowego obiektu budowlanego nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. W szczególności organy administracyjne nie miały uprawnień do nakazania sprawcy samowolnej rozbiórki odbudowy rozebranego obiektu, ani też do rozstrzygania kwestii związanych z cywilnoprawnymi skutkami rozbiórki. Do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w aspekcie cywilnoprawnym uprawniony bowiem jest sąd powszechny i to właśnie przed nim – dysponując ustaleniem dokonanym przez organy nadzoru budowlanego, że sporny obiekt budowlany został rozebrany samowolnie, z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego – skarżąca może dochodzić ewentualnych roszczeń wynikających z dokonanej samowolnie rozbiórki.

Wbrew zatem obawom skarżącej, organy nadzoru budowlanego ponownie rozpatrując sprawę prawidłowo – i zgodnie z oczekiwaniami skarżącej – ustaliły, że J. F. rozebrał przedmiotowe obiekty bez uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, chociaż stosownie do treści art. 31 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego ciążył na nim taki obowiązek. Nie można przy tym twierdzić, że organy obu instancji dały sprawcy samowolnej rozbiórki przyzwolenie na bezprawność działań w przedmiocie dokonywania rozbiórek będących w dobrym stanie technicznym obiektów stanowiących współwłasność skarżącej, ponieważ wyraźnie stwierdziły, że J. F. rozebrał przedmiotowe obiekty samowolnie, z naruszeniem obowiązujących przepisów. Nie stworzyły też fikcji, że obiekty zagrażały życiu oraz zdrowiu, gdyż obecnie nie przyjęły, że stan techniczny obiektu uzasadniał rozbiórkę oraz że w sprawie tej zachodziły okoliczności z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. Trudno też stawiać zarzut, że organ I instancji odmówił wstrzymania robót rozbiórkowych, skoro w czasie podejmowania decyzji przez ten organ roboty rozbiórkowe były już zakończone, a więc nie było fizycznej możliwości ich wstrzymania. Uproszczeniem jest też twierdzenie, że tylko z tego tytułu, iż obiekt przestał istnieć, postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe nie z uwagi na to, że obiekt przestał istnieć, ale dlatego, że organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw do wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Nie jest ponadto uzasadnione stanowisko, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego mógł rozstrzygnąć tę sprawę "zgodnie z kompetencjami, które daje mu art. 93 ustawy – Prawo budowlane mówiący o karach związanych z nieprzestrzeganiem przepisów i obowiązków", bowiem stosownie do art. 94 Prawa budowlanego, orzekanie w sprawach o czyny, określone w art. 92 i art. 93, następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie zaś z przepisami działu II rozdziału 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.), w sprawach o wykroczenia orzekają sądy, a nie organy nadzoru budowlanego.

Zauważyć jednak należy, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 35 kpa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. Organ I instancji otrzymał bowiem akta administracyjne wraz z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07 w dniu 30 stycznia 2008 r., a wydał decyzję dopiero w dniu [...], czyli po prawie 13 miesiącach. Podkreślić przy tym wypada, że rozpatrywana sprawa nie była na tyle skomplikowana, by wymagała tak długiego czasu rozpatrywania i powinna była zostać załatwiona w terminie ustawowym, niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro przedmiotowa rozbiórka nastąpiła jeszcze w [...] r. i nawet gdyby wyżej wymieniona decyzja zapadła w terminie przewidzianym w art. 35 kpa, merytoryczne załatwienie sprawy niewątpliwie nie byłoby inne.

Oceniając zgodność z prawem kontrolowanych aktów administracyjnych stwierdzić zatem trzeba, że ponownie rozpatrując sprawę organy nadzoru budowlanego miały na uwadze treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 234/07 i tym razem w sposób wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności, to jest ustaliły, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane samowolnie oraz że stan powstały wskutek samowolnej rozbiórki zarówno budynku gospodarczego, jak i muru ogrodzeniowego, do którego przylegał sporny budynek, nie wymaga wydania decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie nie naruszono obowiązujących przepisów w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.