Wyrok NSA, sygn. akt II SA 476/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 107 par. 3, art. 9, art. 10 par. 1, art. 170
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Opodatkowanie w danym roku podatkowym powinno nawiązywać do opodatkowania w tej samej formie w roku ubiegłym, a różnice w wysokości opodatkowania powinny wynikać ze zmiany stawek podatkowych, cen, rozmiarów działalności lub innych okoliczności ustalonych przez organ podatkowy, przy czym stanowisko tego organu powinno być uzasadnione w sposób logiczny i przekonujący.

2. Brak uzasadnienia decyzji podatkowej jest naruszeniem uprawnień strony /art. 9 i art. 10 par. 1 Kpa/ i uniemożliwia jej złożenie odwołania spełniającego wymagania art. 170 Kpa.

TEZY

1. Opodatkowanie w danym roku podatkowym powinno nawiązywać do opodatkowania w tej samej formie w roku ubiegłym, a różnice w wysokości opodatkowania powinny wynikać ze zmiany stawek podatkowych, cen, rozmiarów działalności lub innych okoliczności ustalonych przez organ podatkowy, przy czym stanowisko tego organu powinno być uzasadnione w sposób logiczny i przekonujący.

2. Brak uzasadnienia decyzji podatkowej jest naruszeniem uprawnień strony /art. 9 i art. 10 par. 1 Kpa/ i uniemożliwia jej złożenie odwołania spełniającego wymagania art. 170 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Pawła K. na decyzję Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Wojewodzie Bialskopodlaskim z dnia 15 grudnia 1982 r. w przedmiocie wymiaru podatków w formie ryczałtu umownego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej w Białej Podlaskiej kwotę złotych sześć tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

We wniosku o zastosowanie ryczałtu umownego na rok 1982 /omyłkowo wpisany rok 1981/ Paweł K. - właściciel zakładu wyprawy skór futerkowych - wnosił o ustalenie ryczałtu w wysokości 72.000 zł, a więc w wysokości analogicznej do roku ubiegłego, deklarując obrót w wysokości 180.000 zł.

Pismem z dnia 15 lipca 1982 r. Urząd Miejski w B. P. poinformował wnioskodawcę, że podane wielkości budzą wątpliwości. Do karty lustracji z dnia 30 czerwca 1982 r. zeznane zostały koszty działalności w wysokości 140 tys. zł oraz zysk netto 25 procent, co świadczy o zaniżeniu zadeklarowanego obrotu. Ze względu na powyższe okoliczności do wymiaru ryczałtu organ zamierza przyjąć obrót na podstawie ilości skór przyjętych do wyprawy, to jest w wysokości 969.600 zł rocznie.

Pismem z dnia 2 sierpnia 1982 r. Paweł K. poinformował organ podatkowy, że obrót w wysokości 969.600 zł jest jego zdaniem nierealny, a jego obliczenie było wynikiem zsumowania ilości skór z dwóch lat, to jest z roku 1981 i 1982. Przyjętych w 1982 r. skór do wyprawy nie był w stanie wykończyć z powodu ogromnych trudności w uzyskaniu niezbędnych surowców chemicznych i w konsekwencji na dzień 30 czerwca 1982 r. pozostało z 1981 r. 245 skór surowych przyjętych do wyprawy i 5 skór przyjętych do farbowania.

Decyzją z dnia 10 sierpnia 1982 r. Prezydent Miasta B. P. przyznał Pawłowi K. prawo opłacania ryczałtu umownego za 1982 r., ustalając jego wysokość na 240.000 zł rocznie /20.000 zł miesięcznie/ z powołaniem się na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1982 r. w sprawie zryczałtowania podatków obrotowego i dochodowego od niektórych grup podatników oraz w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. nr 6 poz. 47/.

Od powyższej decyzji Paweł K. w dniu 16 sierpnia 1982 r. złożył odwołanie, podkreślając, że ryczałt w wysokości 20.000 zł miesięcznie jest zawyżony, szczególnie przy uwzględnieniu cen materiałów.

Decyzją z dnia 15 grudnia 1982 r. Podatkowa Komisja Odwoławcza przy Wojewodzie Bialskopodlaskim utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, podając w uzasadnieniu, że obrót w kwocie 969.600 zł przyjęty został na podstawie danych zawartych w karcie lustracji z dnia 30 czerwca 1982 r., na podstawie ilości skór przyjętych do wyprawy i z uwzględnieniem ceny za wyprawę zgodnie z zeznaniem podatnika, zysk netto określono w wysokości 45 procent od obrotu, to jest w takiej samej wysokości, jak w innych tego rodzaju zakładach, przy czym - zdaniem Komisji - z zeznań podatnika do kart lustracji z dnia 30 czerwca i 9 września 1982 r. wynikał wyższy zysk, około 70 procent. Komisja podała, że obrót przyjęty do ustalenia ryczałtu wzrósł tylko o 20 procent w stosunku do roku 1981, a więc niewspółmiernie do wzrostu cen usług w zakładzie, który był 2-3 krotny.

Decyzję Podatkowej Komisji Odwoławczej Paweł K. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uważając, że ryczałt umowny za 1982 r. jest zawyżony. W skardze podał, że do wyliczenia obrotu na 1982 r. jest zawyżony. W skardze podał, że do wyliczenia obrotu na 1982 r. przyjęto również skóry z 1981 r., które nie zostały wykończone z uwagi na braki surowcowe. Nierealny jest także zysk 45 procent od obrotu, przy czym w latach ubiegłych przyjmowano zysk 23 procent. Ceny materiałów podstawowych i pomocniczych wzrosły od 1980 r. 6-krotnie, ceny usług natomiast od 50 do 80 procent.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Białej Podlaskiej wniosła o jej oddalenie, podając, że zyskowność 45 procent przyjęto jak w innych zakładach tej samej branży, przy czym obrót ustalono uwzględniając tylko wyprawy skór owczych /80-85 procent całości asortymentu/. Izba poinformowała także, że po zwrocie akt sprawy przez Sąd Paweł K. zostanie wyłączony z ulgowych form opodatkowania za lata 1981 i 1982, albowiem w toku dochodzenia karnego skarbowego ustalono, że podatnik zatrudniał dodatkowo pracowników nie zgłoszonych do organu podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ organ podatkowy ustala podstawę obliczenia podatku w drodze szacunkowej, jeżeli brak jest innych danych niezbędnych do ustalenia tej podstawy. Brak było takich danych w niniejszej sprawie, przy ustalaniu Pawłowi K. ryczałtu umownego na 1982 r., szczególnie w świetle informacji, jakie podał podatnik w złożonym wniosku o zastosowanie ryczałtu umownego na 1982 r. Zadeklarowany przez niego obrót nie tylko rażąco odbiegał od obrotu w latach ubiegłych, ale także oznaczał, że środki na pokrycie wydatków prowadzonej działalności podatnik musiałby czerpać z innych źródeł niż prowadzony zakład wyprawy skór futerkowych. Dane te, jako oczywiście nierzetelne, nie mogły być wzięte pod uwagę przez organ podatkowy.

Stosownie do par. 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1982 r. w sprawie zryczałtowania podatków obrotowego i dochodowego od niektórych grup podatników oraz w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. nr 6 poz. 47/, przy ustalaniu wysokości ryczałtu umownego podstawę stanowi całoroczna działalność podatnika. Oznacza to, że przy tej formie opodatkowania nie nawiązuje się do obrotów i dochodów rzeczywiście osiągniętych w danym roku podatkowym, ale podstawę obliczenia ryczałtu - ustalanego na okres przyszły - stanowi obrót i dochód przewidywany, to znaczy taki, jaki w danych warunkach może i powinien być osiągnięty w roku podatkowym, na który ustalany jest ryczałt. Decyzja o ustaleniu ryczałtu powinna być wynikiem wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy i powinna znajdować podstawę w ocenie materiału dowodowego przy zachowaniu zasad postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Opodatkowanie w danym roku podatkowym powinno nawiązywać do opodatkowania w tej samej formie w roku ubiegłym, zaś różnice w wysokości tego opodatkowania powinny wynikać ze zmiany stawek podatkowych, cen, rozmiarów działalności lub innych określonych przez organ podatkowy okoliczności, przy czym stanowisko tego organu powinno być uzasadnione w sposób logiczny i przekonujący.

Wydana w I instancji decyzja Prezydenta Miasta B. P. z dnia 10 sierpnia 1982 r. o przyznaniu ryczałtu wymagań takich nie spełnia. przede wszystkim nie zawiera ona uzasadnienia w rozumieniu art. 107 par. 3 Kpa. Niektóre elementy uzasadnienia zawarte są wprawdzie w wezwaniu do udzielenia wyjaśnień przez podatnika, niemniej jednak nie jest to równoznaczne z uzasadnieniem decyzji. Ponadto w wezwaniu określa się jedynie projektowany obrót na 1982 r., nie mówiąc nic o dochodzie, zyskowności i wysokości ryczałtu. Taki sposób wydania decyzji podatkowej naruszał uprawnienia strony /art. 9 i 10 par. 1 Kpa/ i w konsekwencji braku uzasadnienia uniemożliwiał jej złożenie odwołania spełniającego warunki art. 170 Kpa, a więc zawierającego konkretne zarzuty przeciw decyzji.

zarzuty takie zawiera skarga na decyzję Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Wojewodzie Bialskopodlaskim. W decyzji tej Podatkowa Komisja Odwoławcza nie uzasadniła prawie dwukrotnego wzrostu zysku netto w stosunku do 1981 r. /str. 4 analizy ekonomicznej za 1981 r./, to znaczy z 23 procent do 45 procent, a także nie uzasadniła, czym kierowała się przyjmując, że wszystkie skóry z 1981 r. i 1982 r. zostaną wyprawione w roku podatkowym 1982 r.

Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym jest skarga na decyzję administracyjną /art. 16 par. 2 i art. 196 Kpa/, przy czym sąd rozpoznaje sprawę wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, ustalonego w postępowaniu administracyjnym, wynikającego z akt, którymi dysponował organ przy wydawaniu decyzji. Przy orzekaniu zatem nie były brane pod uwagę okoliczności związane z postępowaniem karnym skarbowym przeciwko Pawłowi K., o którym nadmieniała Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę.

Skoro Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.