Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2296/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2014 roku, nr [...] dotyczącą przyznania H. K. pomocy pieniężnej w formie zasiłku stałego w wysokości [...] złotych miesięcznie w okresie od dnia 1 kwietnia 2014 roku do dnia 30 kwietnia 2015 roku.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 kwietnia 2014 r. K.K. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o przyznanie jej zasiłku stałego.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Burmistrz Miasta O. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 roku, nr [...] przyznał H. K.: - pomoc pieniężną w formie zasiłku stałego w wysokości [...] złotych miesięcznie w okresie od dnia [...] kwietnia 2014 roku do dnia [...] kwietnia 2015 roku,

- składkę na ubezpieczenie zdrowotne od [...] kwietnia 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały dla osoby w rodzinie przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W wyniku przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2014 r. wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawczyni jest osobą pozostającą w rodzinie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - orzeczenie wydane na okres do [...] kwietnia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. przyznano H. K. zasiłek okresowy od [...] kwietnia 2014 r. do [...] września 2014 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie. Jednakże zgodnie z art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W związku z powyższym za dochód rodziny H. K. uznano alimenty w wysokości [...] zł oraz zasiłek rodzinny na córkę w wysokości [...] zł. Łącznie dochód rodziny wynosi [...] zł - zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały dla osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie w wysokości 456 zł a posiadanym dochodem w wysokości [...] zł. Tak ustalona kwota zasiłku stałego wynosi zatem [...] zł i w takiej wysokości ustalono świadczenie od dnia [...] kwietnia 2014 r. Dodał, że przez okres otrzymywania zasiłku stałego Ośrodek opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. K. podnosząc, że udzielona pomoc w formie zasiłku stałego jest zbyt niska, mając na uwadze trudną sytuacje jej rodziny. Wniosła o przyznanie jej zasiłku stałego - nie biorąc pod uwagę kwoty alimentów płaconych przez ojca jej córki w wysokości [...] złotych.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2014 roku, nr [...].

.W uzasadnieniu decyzji Kolegium w całości zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie wysokości zasiłku stałego.

Stwierdziło, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zwanej dalej "ustawą. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaś w myśl art. 3 ust. 4 i art. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. A zatem pomoc pochodząca ze środków publicznych powinna być przeznaczana jedynie na przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej, natomiast nie może być postrzegana jako stałe dostarczanie środków utrzymania.

O tym kto może otrzymać bezzwrotne świadczenie pieniężne z pomocy społecznej, w tym również w formie zasiłku stałego, reguluje art. 8 ustawy. Zgodnie z jego treścią prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód miesięczny w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy.

Następnie Kolegium podniosło, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje:

l) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Przy czym przyznanie prawa do zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową, lecz zależy od spełnienia ustawowych kryteriów wynikających z powyższego przepisu.

Zatem sytuację H. K., jako osoby pozostającej w rodzinie (dwuosobowa rodzina - jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2014 roku) należało więc - pod kątem istnienia uprawnień do uzyskania tego świadczenia - oceniać według kryteriów przewidzianych w pkt 2 cytowanego przepisu, który przewiduje przyznanie zasiłku stałego pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Jeżeli chodzi o warunek pierwszy, to organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] kwietnia 2014 roku. Dlatego w stosunku do niej została spełniona pierwsza przesłanka przyznania zasiłku stałego opisana w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Natomiast dochód rodziny skarżącej wynosi łącznie [...] złotych miesięcznie, na co składają się: alimenty na córkę M. K. ([...] zł) oraz zasiłek rodzinny na nią ([...] zł). Dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, natomiast kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł. Zatem dochód rodziny skarżącej jest niższy od kryterium dochodowego - czego skutkiem jest przyznanie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej.

Następnie Kolegium stwierdziło, że jeżeli chodzi o wysokość zasiłku stałego, to zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 2 i ust. 3 - w przypadku osoby w rodzinie - zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż [...] zł.

W niniejszej sprawie dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, zaś kryterium dochodowe na osobę w rodzinie stanowi kwota [...] zł. Odejmując od kwoty [...] zł kwotę [...] zł wychodzi kwota [...] zł – i w takiej właśnie wysokości został przyznany zasiłek stały.

Na zakończenie organ podniósł, iż świadczenie w postaci zasiłku stałego nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Dlatego też uznał – przy całym zrozumieniu trudnej sytuacji skarżącej i jej córki – że wysokość kwoty zasiłku stałego została ustalona prawidłowo. Dodał, iż skarżąca może się natomiast ubiegać o świadczenia, które opierają się na zasadzie uznania administracyjnego - zasiłki celowe.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. K.

Przedstawiła w niej swoją trudną sytuację życiową stwierdzając, że jest osobą bardzo schorowaną i nie nadaje się do żadnej pracy. Dodała też, że nie starcza jej pieniędzy na godziwe życie i ma dużo długów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2014 roku dotyczącą przyznania H. K. pomocy pieniężnej w formie zasiłku stałego w wysokości [...] złotych miesięcznie.

Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest fakt doliczenia do dochodu rodziny skarżącej kwoty [...] zł alimentów na córkę.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły wysokość zasiłku stałego - doliczając do dochodu rodziny powyższą kwotę alimentów.

Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca, poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W świetle powyższego przepisu alimenty na dziecko stanowią dochód rodziny. Skoro zatem na rzecz córki skarżącej są zasądzone alimenty - to organy orzekające w sprawie zobligowane były do uwzględnienia tej kwoty w miesięcznym dochodzie rodziny.

Otrzymywane alimenty podlegają zaliczeniu do dochodu warunkującego przyznanie prawa do zasiłku stałego - co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Nie są one wymienione w ust. 4 art. 8 ww. ustawy wśród świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 – przy czym określony w tym ustępie katalog wyłączeń ma charakter zamknięty.

Takie stanowisko wynika również z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych:

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 158/08 w którym Sąd stwierdził, że: " Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4). Wskazane zaś w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu." - LEX nr 509612;

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1549/06 w którym Sąd stwierdził, że: " Artykuł 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wyraźnie określając składniki podlegające odliczeniu od przychodu, nie wymaga odwoływania się do przepisów innych ustaw w celu wyjaśnienia tego pojęcia. Wynika z tego przepisu bowiem, że dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie bądź nie pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, bez względu na źródło uzyskania tej kwoty, przy czym pomniejsza się ją o składniki wskazane w pkt 1-3 tego przepisu, z jednym zastrzeżeniem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zastrzeżenie to należy odnieść do czasu uzyskania dochodu i wyjątek inaczej normujący zasadę zawartą w art. 8 ust. 3 zawiera ust. 11 art. 8. Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi wyraźnie, że chodzi o każdy dochód, bowiem niezależnie od źródła jego pozyskania należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust. 11 art. 8." - LEX nr 372580.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że alimenty stanowią dochód rodziny i właściwie obliczyły wysokość zasiłku stałego należnego skarżącej w wysokości [...] zł - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko.

Organy wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.