Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 264/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.21 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z.U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z.U. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2010 r. ( przekazanym organowi w dniu 7 grudnia 2010 r. przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej - Okręg) Z.U., urodzony w dniu [...] marca 1931 r., wystąpił do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Narodowych Siłach Zbrojnych, wskazując, iż w strukturach tej organizacji, działających na terenie miasta i powiatu [...], pełnił w okresie od [...] stycznia 1944 r. funkcję gońca-łącznika, posługując się pseudonimem "C". Do wniosku dołączył oświadczenia dwóch świadków: C.G. i B.M. oraz rekomendację Oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, z poźn. zm., dalej powoływanej jako: ustawa o kombatantach ), odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu wskazał, iż odmówił wiarygodności przedstawionym zeznaniom świadków z uwagi na wiek strony, która w latach 1944 -1945 miała zaledwie 13-14 lat, nie mogła zatem pełnić służby w Narodowych Siłach Zbrojnych, a co najwyżej dorywczo wykonywać na rzecz wskazanej organizacji czynności pomocnicze. Wskazując, iż zachowanie strony było godne pochwały, to brak wystarczających podstaw do przyznania jej uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy.

W nazwanym odwołaniem, wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący zarzucał, iż młody wiek nie może być podstawą uznania jakoby nie mógł pełnić służby w organizacji walczącej z okupantem. Powoływał się w szczególności na fakt zaprzysiężenia go przez ppłk T.Z. - Komendanta NSZ Okręgu, co potwierdziła jego córka - świadek C.G.. Wskazywał, iż jako syn oficera walczącego w kampanii wrześniowej i wnuk przedwojennego przemysłowca i obszarnika był po wojnie prześladowany przez reżim komunistyczny. Wywodził, iż "istnieje ustawa, która mówi o przyjmowaniu młodocianych w szczególnych przypadkach od 12 roku życia".

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 21 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, iż dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz poparcie wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Nie jest wystarczające ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach. Wskazał, iż wnioskodawca podnosił, że w latach 1944-1945 pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej Narodowe Siły Zbrojne. Zgodnie z informacjami zawartymi w swoim wniosku, w organizacji miał pełnić funkcję gońca, przekazując meldunki, prasę, a także kilkukrotnie pomagając matce w dostarczaniu broni partyzantom. Miał też złożyć formalnie przysięgę przed komendantem placówki NSZ T.Z. w styczniu 1944 r. i przyjąć pseudonim "C". Na podnoszone okoliczności zainteresowany przedłożył oświadczenia świadków C.G. i B.M.. Świadek B.M., w swym oświadczeniu pisemnym wskazał, że spotkał stronę w marcu 1944 r. oraz w maju 1944 r., i "z uwagi na konspirację nie mógł wypytywać go. Ale dopiero po latach dowiedział się wiele b. ciekawych rzeczy". Z powyższego wynika, iż wielu szczegółów na temat działalności wnioskodawcy dowiedział się dopiero po wojnie. Kierownik UdsKiOR wyjaśnił, iż prowadząc niniejsze postępowanie dokonał również przeglądu akt administracyjnych powołanych przez stronę świadków. W aktach administracyjnych zarówno B.M. jak i Cz.G. brak jest jakiejkolwiek wzmianki o zaangażowaniu wnioskodawcy w działalność konspiracyjną. Ponadto świadek M. pełnił w organizacji funkcję łącznika. Trudno w tym przypadku uznać, aby mógł mieć jakąkolwiek wiedzę odnośnie charakteru działalności strony tj. złożenia przysięgi, posiadania przydziału organizacyjnego czy pełnionej funkcji. Z tożsamych przyczyn należy uznać za niewiarygodne oświadczenie świadka Cz.G.. W ocenie organu, z materiału dowodowego wynika, iż strona mogła pełnić jedynie funkcje pomocnicze. Zdaniem Kierownika, wykonywania tego rodzaju czynności na rzecz ugrupowań zbrojnych nie można traktować jako służby w tych ugrupowaniach, a tylko za nią przysługują w świetle ustawy uprawnienia kombatanckie, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2004 r. w sprawie sygn. akt OSK 557/04 ). Materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że Z.U. pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej. Służba jest sformalizowanym stosunkiem łączącym uczestnika organizacji konspiracyjnej lub niepodległościowej z tą organizacją. Wymagane jest zatem złożenie przysięgi, uzyskanie pseudonimu, stopnia wojskowego i stałego przydziału mobilizacyjnego oraz poddanie rozkazom i regułom odpowiedzialności dyscyplinarnej ukształtowanej na wzór wojskowy. Współpraca z organizacją podziemną zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach i orzecznictwem sądowym ( np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie V SA 796/ 94 i z dnia 10 kwietnia 2002 r. w sprawie V SA 2157/01) nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Organ wywiódł, iż pełnienie służby w ruchu oporu tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi, w zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych (np. zaopatrzeniowych), zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w złożeniu przysięgi, podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1993 r. w sprawie SA/Wr 243/93). Świadczenie pomocy członkom organizacji konspiracyjnej było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między członkiem formacji niepodległościowych a osobą działającą na ich rzecz występuje zasadnicza różnica.

W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej, obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Działalność ta, jakkolwiek chwalebna, nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Obowiązująca ustawa nie przyznaje uprawnień kombatanckich osobom, które jedynie wspierały walkę z hitlerowskim najeźdźcą, ale nie działały w warunkach opisanych w jej przepisach. Z akt sprawy wynika, iż strona nie była członkiem organizacji konspiracyjnej. Podkreślił, iż dokonana ocena materiału dowodowego znajduje akceptację w orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt II SA/Lu 164/01) i z dnia 4 czerwca 2002 r. (sygn. akt II SA/Ka 1999/00), a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2004 r. ( sygn. akt SA/Rz 1451/01 ). Ponadto, w ocenie organu, poważne wątpliwości może budzić fakt tak późnego wystąpienia zainteresowanego z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, skoro powołani przez niego świadkowie, wraz z którym miał czynnie działać w konspiracji, posiadają je już od wielu lat ( B.M. od dnia [...] czerwca 1976 r., a Cz.G. od [...] października 1991 r.). W świetle doświadczenia życiowego mało możliwe wydaje się by członek NSZ dopiero kilkadziesiąt lat po wojnie podjął próbę nawiązania kontaktu z dawnymi towarzyszami broni i nie wiedział o możliwości ubiegania się o uprawnienia kombatanckie. Ponadto - powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie II SA/Bk 636/04 - stwierdził, z uwagi na znaczny upływ czasu od zakończenia wojny, możliwość udowodnienia pewnych faktów jest w znacznym stopniu utrudniona, a zeznania świadków dotyczące zdarzeń sprzed ponad 60 lat mają niską wartość dowodową, zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, a często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta.

W złożonej skardze Z.U. zarzucał, iż młody wiek nie może być podstawą odmowy przyznania mu uprawnień kombatanckich. Kwestionował też dokonaną przez organ ocenę zeznań świadków i bezpodstawną odmowę uznania ich za godne wiary. Powoływał się na - jego zdaniem udowodniony - fakt złożenia przysięgi w obecności T.Z., inspektora Inspektoratu A [...], otrzymanie pseudonimu oraz przydziału funkcji w organizacji.

Wywodził, iż wiek przyjmowania do organizacji wynosił 12 lat. Wnosił o przesłuchanie na rozprawie B.M. w charakterze świadka.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, iż to nie wiek skarżącego, ale pomocniczy charakter jego działalności uniemożliwiał przyznanie uprawnień kombatanckich. Nadto zdaniem organu było podstaw do dania wiary skarżącemu iż do organizacji przyjmowano dwunastoletnie dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić albowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Wyjaśnienia wymaga, iż rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności działań administracji publicznej. Ta kompetencja oznacza, iż sąd administracyjny ocenia czy postępowanie w sprawie administracyjnej zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej oraz czy kończąca je decyzja administracyjna została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem materialnym. Stwierdzenie naruszenia przepisów procedury lub prawa materialnego w stopniu mogącym mieć lub mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o roszczeniach i żądaniach zgłoszonych przez stronę w postępowaniu administracyjnym, nie dokonuje własnych ustaleń, wobec czego nie prowadzi też - poza dowodem z dokumentu - postępowania dowodowego. Podstawą orzekania sądu są akta administracyjne sprawy i jej stan faktyczny i prawy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie pozostawała decyzja Kierownika UdsKiOR, którą organ ten, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. U podstaw stanowiska zajętego przez organ legły dwie okoliczności. Kwestia zbyt młodego wieku skarżącego (13 -14 lat) w okresie deklarowanej działalności z którą wiąże on swe żądanie przyznania uprawnień kombatanckich, z drugiej zaś uznanie, iż nie miała ona charakteru służby w organizacji konspiracyjnej, a polegała faktycznie jedynie na pomocy udzielanej takiej organizacji.

W związku z takim przedmiotem rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.) źródłem uprawnień kombatanckich jest działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, nadto zrównana z nią działalność określona w art. 2 oraz represje okresu wojennego i powojennego o których mowa w art. 4 ustawy. O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach, orzeka zgodnie z dyspozycją przepisu art. 22 ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju represji.

Z inicjującego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wniosku Z.U. z dnia [...] października 2010 r. wynika, że skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich ze względu na członkostwo i pełnienie służby jako goniec-łącznik w strukturach Narodowych Siłach Zbrojnych, działających na terenie miasta i powiatu [...] w okresie od [...] stycznia 1944 r. do [...] maja 1945 r. W tym stanie wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, działalnością kombatancką dającą prawo do uprawnień kombatanckich jest "pełnienie służby wojskowej w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945". Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustawa o kombatantach nie definiuje kluczowego dla przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, pojęcia "pełnienie służby". Jego rozumienie wypracowane zostało przez, utrwalone już orzecznictwo sądowoadministracyjne. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "pełnienie służby" zakłada prowadzenie działalności przeciwko okupantowi w sposób stały, zorganizowany i po formalnym przyjęciu w skład podziemnej czy partyzanckiej organizacji, utworzonej na wzór wojskowy i stosującej dyscyplinę wojskową - ze wszystkimi konsekwencjami wobec osób ją naruszających. Przepisy omawianej ustawy nie wprowadzają kryterium wieku, jeżeli chodzi o możliwość przyznania uprawnień z tytułu służby w podziemnych organizacjach i formacjach ( vide: wyrok NSA OZ w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 1995 r. w sprawie SA/Rz 607/, wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 14 czerwca 1995 w sprawie SA.Kr 289/94 ). Jednakże przy ocenie spełniania przesłanek przez stronę wnioskującą o przyznanie uprawnień należy mieć na względnie ogólnie dostępną wiedzę historyczną w zakresie dopuszczania we wskazanych organizacjach osób młodocianych do działalności konspiracyjnej ( w rozumieniu pełnienia służby ) przeciwko okupantowi.

Wskazać też należy, iż za pełnienie służby nie można uznać sporadycznie i okazjonalnie udzielanej pomocy formacjom i organizacjom, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, przez ludność cywilną, w tym dzieci ( vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2007 r. sygn. II OSK 409/05 - Lex nr 334135 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r. sygn. V SA/Wa 2036/05 - Lex nr 189763). Na poparcie zasługuje również pogląd wyrażony w wyroku NSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2002 r. V SA2157/01, Lex Nr 171228, zgodnie z którym udzielanie pomocy partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu, a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim wypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych." Podobne stanowisko zaprezentowano w wyrokach NSA Warszawa z dnia 12 kwietnia 2002 r. V SA 1408/1 Lex Nr 121896 i wyroku WSA z dnia 29 grudnia 2005 V SA/Wa 2036/05 Lex Nr189763 oraz wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie II OSK 662/10 (niepublik.).

Z treści przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach wynika, że obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (vide: wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r. w sprawie V SA 145/2003). Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa) i zweryfikowania jego wiarygodności i mocy w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 Kpa. Wyrazem tej oceny powinno być uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 Kpa.

Zdaniem Sądu, Kierownik UdsKiOR mimo, iż co do zasady zaprezentował właściwe, pozostające w zgodzie z dominującą, ukształtowaną orzecznictwem sądowym praktyką stosowania prawa materialnego, rozumienie uregulowań prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, to rozstrzygając w niej uchybił przytoczonym powyżej zasadom postępowania administracyjnego. W szczególności nie dołożył starań w celu ustalenia wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy oraz niedostatecznie wnikliwie przeanalizował te ujawnione dotychczas, jak też nie odniósł się wszechstronnie do wszystkich zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji motywem odmowy przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich było powiązanie młodego wieku skarżącego w okresie deklarowanej działalności z charakterem podejmowanych przez niego w okresie działań wojennych czynności, które organ uznał za pomocnicze. W sytuacji gdy wiek strony w okresie deklarowanej działalności nie ma charakteru normatywnego, nie może być on samoistną przesłanką odmowy przyznania uprawnień ( vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie SA/Lu 859/04 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie II OSK 416/05). Kwestia wieku powinna być jednakże brana pod uwagę w połączeniu z innymi okolicznościami sprawy takimi jak rodzaj wykonywanych czynności w kontekście ustalenia czy mamy do czynienia z pełnieniem służby w rozumieniu prawidłowo przyjętym przez organ, czy jedynie z czynnościami pomocniczymi adekwatnymi do możliwości psychofizycznych wnioskodawcy w okresie deklarowanej przez niego działalności. Organ powinien mieć na uwadze wynikającą z powszechnie dostępnej wiedzy historycznej okoliczność, że organizacje i formacje konspiracyjne dla swych członków wprowadzały granicę wiekową, co spowodowane było obawą, że osoby młodsze z uwagi na mniejszą odporność fizyczną i psychiczną na metody śledcze stosowane przez okupanta mogą doprowadzić do dekonspiracji w razie aresztowania i przesłuchiwania. Np. w przypadku Armii Krajowej granica ta ustalona została na 17 lat ( vide: pkt 5a Instrukcji Komendanta Głównego na Kraj gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. stanowiący, że członkiem ZWZ AK może być każdy Polak (każda Polka) nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17-tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę w: Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945, t. 1, Warszawa 1990). W przypadku tej organizacji granica została później obniżona do 16 lat. Wnioskodawca jako organizację, w której działał wskazywał struktury Narodowych Sił Zbrojnych działające w okolica [...]. Organ nie wyjaśnił czy w tej w tej organizacji, w pewnym okresie częściowo scalonej z AK, co do zasady obowiązywał limit wieku i ile lat wynosił. To ustalenie powinno być brane pod uwagę przy ocenie mocy i wiarygodności dowodów zaoferowanych przez stronę. Wskazania przy tym wymaga, iż wobec udowodnionych historycznie jednostkowych sytuacji, gdy służbę pełniła młodzież poniżej 16-17 roku życia, przyjęcie zaistnienia takiego w wyjątku wymaga szczególnie rzetelnie udokumentowanego materiału dowodowego. Zaniechanie wyjaśnienia wskazanej okoliczności dotyczącej wieku powoduje, iż organ, ponownie rozpoznając sprawę, nie odniósł się także do zarzutu skarżącego o istnieniu "ustawa umożliwiającej nadawanie uprawnień osobom w wieku 12 lat".

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem organu, że uznanie, iż miało miejsce "pełnienie służby" związane być musi z wykazaniem, iż nastąpiło złożenie przysięgi, uzyskanie pseudonimu, stopnia wojskowego i stałego przydziału mobilizacyjnego jak też pozostawania w podporządkowaniu zasadom dyscypliny ukształtowanym na wzór wojskowej. Organ dokonując oceny przedłożonych mu przez stronę oświadczeń świadków dokonał w istocie oceny jedynie oświadczenia B.M.. Odmawiając jego oświadczeniu wiarygodności stwierdził, iż świadek ten -sam będąc łącznikiem - spotkał wnioskodawcę jedynie dwukrotnie z marcu i maju 1944 roku i, jak sam zeznał, nie zdobył w ich trakcie żadnej wiedzy na temat charakteru ówczesnej działalności Z.U., złożenia przez niego przysięgi, uzyskania przydziału, itp. Stwierdził też organ, iż "z tożsamych przyczyn należy uznać za niewiarygodne oświadczenie Cz.G.". Zdaniem Sądu, ocena wiarygodności oświadczenia tego świadka jest całkowicie dowolna i narusza przepisy art. 7, 77 § 2 i 80 Kpa, a w konsekwencji i art. 107 § 3 Kpa. Jak bowiem wynika z treści oświadczenia świadka G. dotyczy ono innych i to istotnych okoliczności. Świadek oświadczyła bowiem, iż była obecna podczas zaprzysiężenia skarżącego, które odbyło się w jej mieszkaniu w styczniu 1944 r. i to w obecności komendanta okręgu T.Z. ( kopia publikacji na temat jego działalności załączona została do akt ) - przy czym wg skarżącego chodzi o ojca świadka. Pozostałymi uczestnikami tego zdarzenia miały być też inne osoby wymienione z imienia i nazwiska, w tym też straszy brat wnioskodawcy. To wówczas skarżący miał otrzymać pseudonim i powierzenie zadań kuriera - gońca. Świadek wyjaśniła także powody zaprzysiężenia osoby w tak młodym wieku - masowe aresztowania w organizacji rodzące potrzebę zaangażowania nowych członków w celu odbudowania łączności w organizacji. Zważyć przy tym należy, iż o ile świadek M. był dzieckiem, bo jako urodzony w 1930 r., miał w okresie deklarowanej działalności konspiracyjnej strony 14-15 lat, o tyle Cz.G. ( urodź, w 1925 r. ) liczyła sobie wówczas lat 19-20 i zważywszy na wiek i deklarowane powiązania rodzinne mogła być źródłem rzetelnej wiedzy o faktycznej działalności skarżącego.

Za pozbawione podstaw należy uznać natomiast twierdzenie jakoby fakt, że w aktach kombatanckich świadka G. i M. brak jest wzmianek o działalności konspiracyjnej skarżącego może stanowić podstawę do jej zakwestionowania. Zawartość ich akt nakierowana była na ustalenie prawa do uprawnień kombatanckich dla tychże osób. Ich zawartość w istocie powinna służyć pomocniczo ocenie wiarygodności zeznań świadków przy ustalaniu źródła ich wiedzy na temat działalności konspiracyjnej deklarowanej przez skarżącego.

Uchylenie się przez organ od rzeczywistej i wszechstronnej oceny zaoferowanego materiału dowodowego, świadczy o wybiórczej i niekompletnej ocenie materiału dowodowego, co czyni skutecznym zarzut pod adresem organu wydania decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa i co, w okolicznościach sprawy, mogło mieć wpływ na jej wynik.

Natomiast za pozbawiony doniosłości prawnej uznać należało argument organu o tak późnym wystąpieniu przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Nota bene ten zarzut został zresztą postawiony przez organ bez wyjaśnienia przyczyn takiego stanu rzeczy. Data zgłoszenia wniosku nie ma jednakże znaczenia normatywnego. Oczywistym natomiast jest, iż fakt upływu kilkudziesięciu lat od zakończenia deklarowanej rodzi istotne trudności dowodowe i, jak słusznie stwierdza organ, nakłada nie niego obowiązek szczególnej ostrożności i wnikliwości przy ocenie dowodów osobowych - zeznań czy oświadczeń świadków złożonych na okoliczności sprzed kilkudziesięciu lat. Oczywistym wydaje się przy tym, iż w takiej sytuacji organ nie powinien poprzestać na pisemnych oświadczeniach świadków i wniosku, ale w sytuacji gdy jest to - jak w niniejszej sprawie - możliwe przesłuchać bezpośrednio osoby wskazane w charakterze świadków. Pomocnym powinno być również ustalenie, czy straszy brat skarżącego, rzekomo obecny podczas jego zaprzysiężenia i jego matka - wg twierdzeń świadka G. -również zaangażowana w działalność konspiracyjną - ubiegali się o przyznanie uprawnień kombatanckich i czy aktach dotyczących ich działalności są wzmianki, przez wzgląd na więzi rodzinne, o deklarowanej przez skarżącego działalności konspiracyjnej.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy zasądzając na skarżącego zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.

Konsekwencją podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia będzie obowiązek organu ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazanym w niniejszym uzasadnieniu ( m.in. przesłuchanie świadków Cz.G. i B.M. w trybie Kpa ), dokonania ewentualnie dalszych ustaleń, których potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania oraz dokonania oceny poczynionych ustaleń faktycznych zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, eliminując dostrzeżone przez sąd uchybienia. Uchylenie decyzji z podanych wyżej przyczyn ma bowiem doprowadzić do przeprowadzenia, wolnego od wad, postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy skarżący mimo młodego wieku faktycznie prowadził działalność o jakiej mowa w przepisie art., 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach czy też świadczył jedynie pomoc wskazywanej organizacji w zakresie adekwatnym do możliwości wynikających jego ówczesnego wieku. Jednoznacznego podkreślenia wymaga przy tym, iż konieczność ponownego rozpoznania sprawy nie przesądza w jakimkolwiek stopniu o kształcie przyszłej decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] października 2010 r.