Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 235/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. U. S. (dalej: Zakład), decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s), po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku J. S., utrzymał w mocy decyzję Z. z dnia [...] r., nr[...] , którą odmówiono stronie umorzenia należności w łącznej kwocie [...] zł finansowanych przez nią jako płatnika składek.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, że J. S., pismem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z [....] r. wystąpiła do Z. U. S. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Uzasadniając wniosek, Strona wskazała, że działalność gospodarczą prowadziła od lat 90-tych. W 2003 r. Strona i jej mąż zostali oszukani i okradzieni z dorobku całego życia, w wyniku czego straciła ona płynność finansową i była zmuszona zlikwidować prowadzoną działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni wskazała również, że w latach wcześniejszych regularnie opłacała składki ZUS oraz inne należności. Obecnie zaś jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jest z mężem po rozwodzie i ma na utrzymaniu córkę, na którą pobiera zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie, stypendium szkolne w kwocie [...] zł miesięcznie oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [..] zł. Żyje skromnie, a w ponoszonych kosztach utrzymania partycypuje jej były mąż. Korzysta także z pomocy rodziny oraz wsparcia Kościoła. Nadto strona wskazała, że ciążą na niej wypowiedziane kredyty oraz zobowiązania z tytułu podatków od nieruchomości, zaś wobec niej prowadzonych było i jest wiele postępowań egzekucyjnych, które okazują się bezskuteczne. Nadmieniła również, że posiada nieruchomość, na której ustanowione są hipoteki na rzecz innych wierzycieli. Wraz z wnioskiem Strona przedłożyła szereg dokumentów, celem potwierdzenia podniesionych przez nią okoliczności.

Rozpoznając sprawę Zakład ustalił, że zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym J. S. dotyczy składek na ubezpieczenie własne jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz składek za zatrudnionych przez nią pracowników. W zakresie składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek, Zakład orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie (decyzja z dnia [...] r. nr[...] ). Natomiast w odniesieniu do pozostałych należności, tj. składek na ubezpieczenie finansowanych przez Stronę jako płatnika, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., Zakład odmówił umorzenia należności.

Uzasadniając odmowę umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika, Zakład przywołał treść art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie). W oparciu o te przepisy, w pierwszej kolejności, Zakład stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła podstawowa przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. całkowita nieściągalność. Ciążące bowiem na Stronie zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest za pośrednictwem Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w K. Okoliczność, że postępowanie to trwa nadal, świadczy zaś o tym, że do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość uregulowania długu oraz, że wskazany organ egzekucyjny, uprawniony do oceny sytuacji majątkowej i finansowej Zobowiązanej, nie stwierdził, iż jej zobowiązania są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź z uwagi na brak możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Następnie, z uwagi na fakt, że należności dotyczą również składek na ubezpieczenie własne Strony, Zakład rozpoznał sprawę pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez Stronę oraz ustaleń własnych, Zakład stwierdził, że prowadzona przez Stronę działalność gospodarcza została z dniem 31 sierpnia 2010 r. wykreślona z ewidencji. Obecnie Wnioskodawczyni jest zatrudniona na umowę o pracę w Kancelarii Komorniczej w M. z podstawą wymiaru składek za grudzień 2011 r. w wysokości [..] zł. Według oświadczenia złożonego przez Stronę, jest ona osobą rozwiedzioną, jednakże prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłym mężem, który aktualnie nie jest zgłoszony do ubezpieczenia z żadnego tytułu. Mają oni na utrzymaniu córkę w wieku szkolnym, na którą pobierają z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie, stypendium szkolne przyznane na okres od września 2011 r. do grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie[...] zł. Ponadto korzystają oni z pomocy rodziny i wsparcia Kościoła. Strona oświadczyła również, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, zaś połowę tych kosztów pokrywa były mąż. Koszty związane z utrzymaniem jej i córki, Strona oszacowała na kwotę ok.[....] zł miesięcznie. Oprócz zadłużenia wobec Zakładu Wnioskodawczyni posiada zobowiązania z tytułu podatków na rzecz Gminy U. w kwocie [...] zł (+ odsetki) i Starostwa Powiatowego w S. w kwocie [..] zł (+ odsetki) oraz z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę [...] CHF i [...] zł. Ponadto Strona oświadczyła, że jest właścicielką domu (nr KW [...]) położonego w miejscowości D. przy ul. C., na którym ustanowione są hipoteki na rzecz innych wierzycieli.

Oceniając powyższe okoliczności, Zakład stwierdził, że nie dały one podstaw do uznania sytuacji, w jakiej aktualnie znajduje się Strona za szczególną, o której mowa w rozporządzeniu. Z uwagi na treść art. 24 ust. 3 u.s.u.s., o istnieniu takiej sytuacji nie może bowiem przesądzać fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli. W sprawie nie zostało również udokumentowane zaistnienie nadzwyczajnych zdarzeń losowych (np. klęsk żywiołowych), które powodowałyby konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków i uzasadniałyby umorzenie. Strona nie przedłożyła także żadnych dokumentów, które potwierdzałyby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ponadto obecnie strona posiada źródło dochodów z tytułu zatrudnienia, co daje możliwość podjęcia spłaty zobowiązań, np. w formie układu ratalnego. Z kolei, fakt posiadania nieruchomości wskazuje na posiadanie majątku, ze sprzedaży którego w przypadku braku dobrowolnej spłaty, możliwe jest zaspokojenie zobowiązań wobec Zakładu. Zakład odniósł się także do przyczyny powstania zadłużenia Strony, wskazując, że okoliczność ta nie może stanowić podstawy do umorzenia, gdyż prowadzenie działalności gospodarczej nakłada na przedsiębiorcę określone obowiązki, w tym - zgodnie z przepisami u.s.u.s. - obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych. To płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych i ponosi konsekwencje w razie braku ich realizacji.

J. S., pismem z dnia 24 stycznia 2012 r., wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że w jej ocenie Zakład nie rozpatrzył całej sprawy i nie rozważył całego materiału dowodowego, decyzja o odmowie umorzenia należności została wydana pochopnie, a uzasadnienie jest tendencyjne. Strona wskazała również, że nie do przyjęcia jest pogląd wyrażony w decyzji, iż uprzywilejowanie należności Zakładu jest tak daleko idące, że wyprzedza nawet obowiązek zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych małoletniego dziecka. Według Strony, organ w ogóle nie rozważył okoliczności pozostawania na utrzymaniu Wnioskodawczyni małoletniego dziecka, ani umorzenia chociażby odsetek za opóźnienie w płatności, których wysokość jest znaczna. Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie jest prawdą twierdzenie jakoby fakt posiadania nieruchomości umożliwiał zaspokojenie zobowiązań wobec Zakładu. Skoro bowiem wszystkie nieruchomości obciążone są hipotekami znacznie przekraczającymi ich wartość, a z przedłożonych dokumentów wynika, że bank wypowiedział wszystkie umowy kredytowe i postawił kredyty w stan natychmiastowej wymagalności, to, rozważając te okoliczności w oparciu o treść art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, dające pierwszeństwo w zaspokajaniu wierzycielom hipotecznym przed osobistymi, a także o zasady doświadczenia życiowego oraz wiadomości powszechnie znane w zakresie znacznego wzrostu kursu franka szwajcarskiego, należało uznać, że Zakład nie ma najmniejszych szans na zaspokojenie się z nieruchomości.

Zakład po ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 11 stycznia 2012 r. jest prawidłowe, zaś powołane przez Stronę okoliczności nie dają podstaw do zmiany tej decyzji. Zasadnie bowiem orzeczono, że brak jest możliwości umorzenia długu Strony z uwagi na całkowitą nieściągalność. Ustawodawca wymienił przesłanki całkowitej nieściągalności w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów wskazuje, że nie została spełniona żadna z nich.

Organ podzielił także wyrażone w decyzji z dnia [...] r. stanowisko co do oceny sytuacji strony w oparciu o przesłanki wymienione w § 3 rozstrzygnięcia. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje bowiem, że Strona posiada stałe źródło dochodów z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, a w kosztach utrzymania mieszkania pomaga jej były mąż, z którym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Taki stan rzeczy, w powiązaniu z faktem, że Wnioskodawczyni jest osobą młodą ([...] lat), a zadłużenie wobec Zakładu dotyczy lat od 2007 do 2010 powoduje, że uzasadnione jest założenie, iż trudna sytuacja finansowa, w jakiej się ona obecnie znajduje może ulec zmianie i do czasu przedawnienia należności Zakładu pozwoli na podjęcie spłaty zadłużenia choćby w części.

Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska Strony co do tego jakoby Zakład ferował w skarżonej decyzji pogląd, że uprzywilejowanie jego należności wyprzedza nawet obowiązek zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych małoletniego dziecka. Wyjaśnił, że powołanie w decyzji treści art. 24 ust. 3 u.s.u.s. było podyktowane tym, że poza zadłużeniem wobec Zakładu Strona posiada także zobowiązania wobec innych wierzycieli. W tej sytuacji pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie należności Zakładu oznaczałoby, że kosztem tychże należności byłyby zaspokajane należności mniej uprzywilejowanych wierzycieli, a taka sytuacja nie jest dla Zakładu możliwa do zaakceptowania. Natomiast trudności finansowe, z jakimi boryka się strona, nie dają - zdaniem organu - podstaw do uznania jej sytuacji za szczególną, o jakiej mowa w ww. rozporządzeniu.

Odnosząc się zaś do kwestii dotyczącej posiadanych przez Stronę nieruchomości (lokale mieszkalne w U. przy ul. C.) i możliwości zaspokojenia należności Zakładu, w sytuacji gdy są one zabezpieczone hipotecznie na poczet zobowiązań kredytowych, organ wyjaśnił, że przepisy prawa w zakresie umorzeń przewidują możliwość umorzenia należności w przypadku stwierdzenia braku majątku dłużnika. Natomiast w sytuacji, gdy taki majątek istnieje, oceny zarówno możliwości, jak i zakresu zaspokojenia dokonuje prowadzący z tego majątku postępowanie egzekucyjne właściwy organ egzekucyjny i jego organ nadzoru, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie uregulowania prawne. Według stanu prawnego ww. nieruchomości, ujawnionego w księgach wieczystych, postępowanie egzekucyjne z tego majątku nie jest obecnie prowadzone, zatem brak jest możliwości stwierdzenia, że z tego majątku Zakład nie zostanie w ogóle zaspokojony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. J. S. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Zakładu.

W ocenie Skarżącej, Zakład nie rozpoznał właściwie jej sprawy, zaś decyzje organu są krzywdzące i wydano je pochopnie, z naruszeniem przepisów prawa. Skarżąca zarzuciła, że organ nie rozpatrzył całej sprawy i nie rozważył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ prowadził fasadowe postępowanie, albowiem nim skutecznie wszczął postępowania i doręczył stosowne postanowienie, już wydał postanowienie o jego zamknięciu, nie czekając nawet na przedłożenie przez Skarżącą dokumentów. Organ po raz kolejny odmówił umorzenia należności i mimo, że od lat nie ściągnął żadnych pieniędzy, nadal pisze te same twierdzenia o pozytywnej prognozie ekonomicznej Skarżącej.

W ocenie Skarżącej, nie do przyjęcia jest pogląd ferowany w decyzji, że uprzywilejowanie należności Zakładu jest tak daleko idące, Iż wyprzedza nawet obowiązek zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych małoletniego dziecka. Uważa ona, że organ w ogóle nie rozważył okoliczności pozostawania na utrzymaniu Wnioskodawczyni małoletniego dziecka. Tymczasem nie można się zgodzić, aby Skarżąca opłacała składki Zakładu kosztem zaspokojenia potrzeb dziecka. Ponadto nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania twierdzenie, że kosztem umorzenia należności Zakładu, zaspokojeniu uległyby inne świadczenia. Uprzywilejowanie ZUS jest i tak niższe niż pierwszeństwo w zaspokojeniu należności przez wierzycieli hipotecznych, stąd twierdzenia takie są bezprzedmiotowe. Skarżąca zarzuciła także, że nie rozważono w ogóle możliwości umorzenia chociażby odsetek za opóźnienie w płatności, których wysokość jest znaczna.

W odpowiedzi na skargę Zakład, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że akt ten narusza prawo w sposób, który uzasadniałby usunięcie go z obrotu prawnego.

Wobec tego, że przedmiotem skargi jest ostateczna decyzja Z. U. S, wydana w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez Skarżącą jako płatnika składek, wskazania wymaga, Iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl ust. 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do ust. 3, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Działając na mocy powyższego upoważnienia, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła Z. U. S. (vide: art. 28 ust. 1 i art. 83 ust. 1 u.s.u.s.). Przy czym, w przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej), ustawodawca pozostawił Zakładowi swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych.

Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi.

Rzeczą sądu administracyjnego jest zaś przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że Zakład prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, Iż w stosunku do Skarżącej nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2-4 u.s.u.s. Skarżąca, jak to ustalono, jest właścicielką nieruchomości (lokale mieszkalne w U. przy ul. C.), zaś prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne nie zostało do tej pory umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Wobec tego, uprawnionym było przyjęcie przez organ, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do Skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Zakład uwzględnił i ocenił wszystkie okoliczności, jakie w sprawie dało się ustalić. Organ skoncentrował się przede wszystkim na wykazaniu istnienia (bądź braku) okoliczności wymienionych wprost w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Odrzucić przy tym z góry należało szczególną przesłankę umorzenia zaległości, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 2. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw do tego, aby – w realiach rozpoznawanej sprawy – przyjąć, że Skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Organ zasadnie również przyjął, że nie istnieją podstawy do wnioskowanego umorzenia, wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Jak bowiem wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, we wskazanym zakresie Zakład ustalił i zważył, że prowadzona przez J. S. działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji z dniem 31 sierpnia 2010 r. i skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Kancelarii Komorniczej w M., z podstawą wymiaru składek za grudzień 2011 r. w kwocie [...] zł. Organ zważył również to, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z byłym mężem i małoletnią córką, na którą pobiera z Miejskiego Ośrodka Pomocy w S. zasiłek w wysokości[...] zł miesięcznie, stypendium szkolne przyznane na okres od września 2011 r. do grudnia 2011 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz - jednorazowo – dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie[...] zł. Uwzględnił także wskazywane przez skarżącą miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie ok.[...] zł (pokrywane w połowie przez byłego męża) oraz na utrzymanie Strony i jej córki w wysokości ok. [...] zł, oraz to, że Strona korzysta z pomocy rodziny i wsparcia Kościoła. Organ wziął również pod uwagę fakt, że Skarżąca oprócz zadłużenia w Zakładzie posiada także zobowiązania wobec innych podmiotów (w tym organów podatkowych oraz banków) oraz, że jest właścicielką nieruchomości, z których możliwe jest przymusowe dochodzenie należności w przypadku braku dobrowolnej spłaty.

Zakład prawidłowo stwierdził, że sytuacja w jakiej znajduje się Skarżąca nie stanowi sytuacji szczególnej, o jakiej mowa w rozporządzeniu. Nie można dopatrzyć się błędu w ustaleniach organu, że otrzymywanie przez Skarżącą stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a także jej młody wiek, wskazują na możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie możliwość poprawy, w określonej perspektywie czasowej, jej sytuacji materialnej.

Uzasadnione jest również stanowisko Zakładu, że o istnieniu sytuacji szczególnej nie może przesądzać fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli. Rezygnacja Zakładu z dochodzenia należności publicznoprawnych, jakimi są należności z tytułu składek, podyktowana posiadaniem przez Stronę innych zobowiązań, stanowiłaby bowiem sytuację, w której dochodzi do uprzywilejowania w dochodzeniu należności prywatnych (cywilnych), wbrew ogólnie pojętemu interesowi obywateli i słusznemu interesowi społecznemu – gdyż to z podatków i innych danin publicznych dodatkowo finansuje się wypłatę świadczeń społecznych. Tymczasem ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności z tytułu składek, a trudna sytuacja materialna i finansowa, w ustalonym stanie sprawy nie zobowiązuje go do rezygnacji z dochodzenia zadłużenia.

Podkreślić przy tym należy, że umorzenie zaległości względem Z. U. S. jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec Zakładu (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 858/10, LEX nr 751728), a taka sytuacja - jak wykazał organ - w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Niezasadny jest zarzut Skarżącej, że organ winien był rozważyć umorzenie choćby odsetek od zaległości, których wysokość jest znaczna. Skoro bowiem w piśmie z dnia 30 listopada 2011 r. Skarżąca wskazała (cyt.): "Uprzejmie proszę o umorzenie mi zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.", to treścią wniesionego podania wyznaczyła przedmiot prowadzonego postępowania. Organ administracji w ten sposób został zobligowany do rozstrzygnięcia w zakresie wyznaczonym zgłoszonym żądaniem i nie był władny do zmiany kwalifikacji żądania strony lub jej arbitralnego przyjmowania. Powyższe nie wyłącza zaś prawa Strony do zgłoszenia odrębnego wniosku o umorzenie odsetek od zaległych składek.

Konkludując, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie skarżonego organu opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Z akt administracyjnych wynika, że Zakład dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez Skarżącą na okoliczność jej sytuacji finansowej (również te, które Strona przedłożyła po terminie wyznaczonym jej w piśmie z dnia 30 grudnia 2011 r.). Przeprowadził również postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności, a dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że Strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone, a decyzję wydano "pochopnie", opatrując ją tendencyjnym uzasadnieniem. Wbrew stanowisku Skarżącej, wnioski wprowadzone przez organ na podstawie tego materiału, są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, i nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Powyższe zaś znalazło swoje odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji, która została należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu, mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.

Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.