Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 697/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135,  art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a, c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych z dnia "[...]", w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia "[...]"; II. zasądza od Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych na rzecz Stowarzyszenia A kwotę "[...]" zł (słownie: "[...]" złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" (organ), działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330, dalej: u.d.i.p.), art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1010, dalej: u.z.n.k.), art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia A (strona, skarżąca) o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie informacji o kosztach wynajęcia hali w "[...]" w związku z realizacją wydarzenia "[...]", a także informacji o wynagrodzeniu prowadzącego te koncerty P. S.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 23 listopada 2018 r. strona skarżąca złożyła do Centrum wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji o kosztach wynajęcia hali w "[...]" w związku z realizacją wydarzenia "[...]", a także informacji o wynagrodzeniu prowadzącego te koncerty P. S. Pismem z dnia 2 stycznia

2019 r. skarżąca doprecyzowała wniosek wskazując, iż dotyczy on "[...]".

W dniu "[...]" organ wydał decyzję odmawiającą udostępnienia

informacji publicznej w zakresie wnioskowanym przez skarżącą. W uzasadnieniu

powołano się na treść art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w myśl którego prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Wskazano także, że nie można udzielić informacji w żądanym zakresie, ponieważ informacja taka stanowi informację posiadającą wartość gospodarczą i tym samym jest chroniona przez przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odnosząc się do części wniosku dotyczącej wynagrodzenia P. S. wyjaśniono, że nie wypłacono w/w osobie jakichkolwiek środków finansowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła jej naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" organ wskazał, że aby można było powołać się na tajemnicę przedsiębiorcy i na podstawie art. 5

ust. 2 u.d.i.p. odmówić udostępnienia informacji, konieczne jest łączne spełnienie

następujących przesłanek: informacje nie mogą być ujawnione do wiadomości publicznej, muszą mieć charakter określony w art. 11 ust. 4 ustawie o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji i posiadać wartość gospodarczą, przedsiębiorca musi podjąć niezbędne działania w celu zachowania informacji w poufności. Na gruncie niniejszej sprawy przesłanki te zostały spełnione. Wynagrodzenie właściciela

obiektu "[...]’ jest wielkością ustaloną każdorazowo indywidualnie, więc ujawnienie tych informacji może skutkować jego narażeniem na szkodę, gdyż stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Nie ulega też wątpliwości, iż jest to informacja, która stanowi wartość gospodarczą. W myśl art. 11 ust. 2 u.z.n.k. przez tajemnicę

przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne

przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Umowa łącząca Centrum i właściciela obiektu "[...]" zobowiązuje strony do zachowania w tajemnicy jej postanowień. W odniesieniu do części wniosku dotyczącej wynagrodzenia P. S. wskazano że, Centrum nie wypłacało w/w osobie żadnego wynagrodzenia i nie posiada informacji o jego wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Stowarzyszenie - wnosząc o uchylenie decyzji z dnia "[..]" i zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciło jej naruszenie: art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z poglądem o jawności wartości transakcji zawartych z podmiotami publicznymi. Jawność wnioskowanych informacji wynika z u.d.i.p. jak i z ustawy o finansach publicznych – art. 33.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje między innymi, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Przepis ten stosuje się odpowiednio do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji, które nie są organami władzy publicznej (art. 17 ust. 1 u.d.i.p.), z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Definicja informacji publicznej zawarta w tym przepisie odsyła zatem do pojęcia "sprawy publicznej", której definicji legalnej brak w u.d.i.p. Wskazówką interpretacyjną jest przepis art. 6 u.d.i.p., który zawiera otwarty katalog różnych rodzajów informacji stanowiących informację publiczną.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c i d udostępnieniu podlega informacja publiczna majątku jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, że wniosek skarżącej dotyczy informacji o sprawach publicznych i skierowany został do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Sporną kwestią pozostaje, czy żądana informacja publiczna podlega ograniczeniu w świetle art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że żądana przez Stowarzyszenie informacja ma charakter informacji publicznej. Co do zasady więc, powinna zostać udostępniona, chyba że zachodzą okoliczności, uzasadniające odmowę jej udostępnienia, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 zd. 1 u.d.i.p. – prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m. in. ze względu tajemnicę przedsiębiorcy.

Zasadne zatem staje się, wobec konsekwentnego stanowiska podmiotu zobowiązanego odmawiającego udostępnienia żądanych informacji z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorstwa, doprecyzowanie tego pojęcia. Terminem "tajemnica przedsiębiorstwa" ustawodawca posługuje się, a także go definiuje w przepisach dotyczących zwalczania nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Przyjmuje się jednocześnie, że pojęcia tajemnica przedsiębiorcy i tajemnica przedsiębiorstwa w zasadzie się pokrywają. (zob. M. Jaśkowska, "Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego", Toruń 2002, s. 78). W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się przy tym, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, stanowiący know-how przedsiębiorcy) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji, przejawiająca się czynnościami, które przedsiębiorca przedsięwziął, by zapewnić poufność określonych danych.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, interpretacja dopuszczająca możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa informacji publicznej na podstawie arbitralnej decyzji przedsiębiorcy musi być uznana za wadliwą. Dla pozbawienia dostępu do szerokiego kręgu informacji wystarczającym byłoby formalne i niepodlegające jakiejkolwiek kontroli zadeklarowanie przez przedsiębiorcę zastrzeżenie, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o istnieniu takiej tajemnicy. W tych przypadkach przedsiębiorca musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. W konsekwencji powyższego nie jest więc możliwe do przyjęcia zapatrywanie, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy decyduje o utajnieniu określonej informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., I OSK 1939/15). Tajemnica przedsiębiorcy, jak każda tajemnica ustawowo chroniona, ma bowiem charakter obiektywny, nie można jej subiektywizować w oparciu jedynie o oświadczenia osób reprezentujących przedsiębiorcę, które to osoby - z istoty rzeczy - nie będą zainteresowane ujawnianiem jakichkolwiek faktów ze sfery prowadzonej działalności gospodarczej podmiotu. W innym przypadku, tajemnicą przedsiębiorcy byłoby wszystko, co arbitralnie on za nią uzna, także w drodze czynności kwalifikowanych (np. poprzez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli). Podjęcie niezbędnych działań w celu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa wymaga zatem dokonania identyfikacji informacji mających znaczenie gospodarcze, dokładnego określenia katalogu informacji objętych poufnością, konieczne jest poinformowanie osób, którym przekazuje się informacje o ich poufności, niezbędne jest stosowanie zabezpieczeń prawnych, faktycznych i technicznych w celu zachowania poufności. Wobec powyższego organ dysponujący informacjami nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy co do istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa, lecz powinien samodzielnie dokonać oceny złożonego przez przedsiębiorcę zastrzeżenia pod kątem istnienia tej tajemnicy, bowiem tajemnica przedsiębiorcy, jak każda ustawowo chroniona tajemnica, ma charakter obiektywny i nie można istnienia takiej tajemnicy subiektywizować. Rekapitulując, zastrzeżenie poufności informacji może być uznane za usprawiedliwione wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną warunki, o których mowa w tym przepisie, a mianowicie, że informacja ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny lub jest inną informacją przedstawiającą wartość gospodarczą - co w tym zakresie odwołuje się do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa i oznacza, że chodzi o taką informację (o co najmniej minimalnej lub potencjalnej wartości), której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski - nie została ujawniona do wiadomości publicznej i podjęte zostały w stosunku do niej przez przedsiębiorcę działania zmierzające do zachowania jej poufności (wyroki NSA z 15 grudnia 2016 r. , II GSK 1922/15, 11 stycznia 2017 r., II GSK 3487/15, 11 stycznia 2017 r. II GSK 2922/15). Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że złożone przez niego zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia, po przeprowadzeniu stosownego badania, zgodnie z obowiązującym prawem przesądzi, że zastrzeżone przez niego informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy. Jeżeli natomiast w wyniku sądowej kontroli okaże się, że zastrzeżona informacja, nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne.

Organ dokonując oceny możliwości udostępnienia informacji publicznej, przy założeniu jej ograniczeń z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., winien wyraźnie przedstawić w uzasadnieniu decyzji odmownej, których konkretnie z postanowień umów dotyczą ograniczenia. Organ po przedstawieniu stanowisk stron umów stanowiącej przedmiot wniosku, nie może poprzestać na stwierdzeniu, że wystąpiła przesłanka ustawowa uzasadniająca odmowę udostępnienia informacji publicznej, ale winien przedstawić wynik samodzielnie dokonanej oceny stanu faktycznego, w tym ustaleń w części, w której przepis szczególny postawił domniemanie nie zastrzeżenia tajemnicy klauzul umownych, a także ustaleń co do podjęcia przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności konkretnych klauzul umownych. Wymogiem koniecznym uznania tajemnicy przedsiębiorcy jest wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą należących do niego informacji, które mają korzystać z poufności. Organ winien mieć też na względzie, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wskazuje potrzebę wyodrębnienia danych objętych ograniczeniem ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy (rozumianą w sposób określony w art. 11 ust. 4 u.z.n.k.). Nie można bowiem wykluczyć, że informacja ta może być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń, o których mowa w art. 5 u.d.i.p. (np. poprzez jej anonimizację).

Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż ustalony w niej stan faktyczny nie pozwala by twierdzić, jak to przyjął organ, że art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. ma zastosowanie do całości informacji żądanych wnioskiem skarżącej. Zastosowanie zasady generalnej odmowy udostępnienia informacji objętej wnioskiem należy uznać za niezasadne. Zdaniem sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy podmiot zobowiązany nie wykazał formalnego elementu tajemnicy przedsiębiorcy, a z całą pewnością – nie uzasadnił, że poufność ma zastrzeżenie do wszystkich postanowień umownych. Brak prawidłowej analizy skutkował wadliwym wnioskiem podmiotu zobowiązanego, że umowa w jej całokształcie, a także informacja objęta wnioskiem o jej udzielenie objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Zdaniem sądu, nie jest tu wystarczające oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą, poparte ogólnikowym uzasadnieniem, dotyczącym całej umowy. Nie wystarczy tu również jego oświadczenie, że poniesie szkodę. Aby takie oświadczenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne, żądane informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża. Powinno być ono przedstawione przez organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji odmownej, czego brak w wydanych w sprawie decyzjach z odniesieniem do konkretnych elementów wniosku o udostępnienie informacji, w tym konkretnych zapisów umownych.

Należy dodatkowo podkreślić, że w rozważaniach dotyczących tajemnicy przedsiębiorcy organ w żaden sposób nie odniósł się do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869, dalej: u.f.p.), zgodnie z którym gospodarka środkami publicznymi jest jawna (co do zasady), oraz art. 35 u.f.p., który stanowi, że klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa. Podkreślenia wymaga, iż zastrzeżenie tajności nie może dotyczyć nazwy firmy, adresów wykonawców, informacji dotyczących ceny, terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji i warunku płatności ofert - art. 8 ust. 3 w zw. z art. 86 ust. 4 Prawa zamówień publicznych. Z racji tego, że wszelkie umowy odpłatne zawierane z jednostkami samorządu terytorialnego są zamówieniami publicznymi (art. 2 pkt 13 Prawa zamówień publicznych), przedstawione przepisy zamówień publicznych stanowią istotne uzupełnienie art. 35 u.f.p.

Odnotować należy ponadto, że przepis art. 35 u.f.p. jest konsekwencją zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi, ustanowionej przepisem art. 33 ust. 1 tej ustawy, a konkretyzacja zakresu wyłączenia z art. 35 może być dokonana z uwzględnieniem przejawów realizacji zasady jawności wskazanych w art. 34 ust. 1 pkt 1-11 u.f.p. Skoro zatem, w myśl art. 34 ust. 1 pkt 5 lit. a, zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi jest realizowana przez podawanie do publicznej wiadomości przez jednostki sektora finansów publicznych informacji dotyczących wysokości środków publicznych przekazanych na realizację zadań wykonywanych przez tę jednostkę, to informacje o wysokości tych środków nie mogą być uznane za tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 35 u.f.p. w związku z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. W rezultacie informacje te nie podlegają ochronie przewidzianej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Jest to bowiem, z uwagi na brzmienie art. 34 ust. 1 pkt 5 lit. a, sytuacja, w której ustawodawca nie tylko nie zakazuje, ale wręcz pozwala na upublicznienie określonej informacji (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2129/13, niepublikowany, treść (w:) Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z takim rozumieniem zasady jawności finansów publicznych musi liczyć się każdy przedsiębiorca zawierający umowę z jednostką sektora finansów publicznych.

Sąd podziela pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym, w zakres tajemnicy przedsiębiorcy nie mogą wejść informacje dotyczące gospodarowania środkami publicznymi w ramach umowy (patrz: wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2385/14, opubl. w Lex nr 1988057). Sąd w pełni również podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku (por.: wyroki NSA z dnia 11 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 903/12 i I OSK 916/12; a także wyroki WSA: z 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II SAB/Ke 14/08; z dnia 30 września 2010 r. o sygn. akt II SAB/Op 12/10; z dnia 26 lutego 2010 r. o sygn. akt II SAB/Wa 192/09; z dnia 11 października 2012 r. o sygn. akt IV SAB/Po 65/12; z dnia 11 marca 2013 r. o sygn. akt II SAB/Wa 503/12; z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II SAB/Bd 25/13; z dnia 15 listopada 2013 r. o sygn. akt II SAB/Wa 409/13, wszystkie dostępne w CBOS). Charakter taki mają również dokumenty związane z zawieraniem i wykonywaniem takich umów, w szczególności oferty przyjęte przez dysponenta środków publicznych oraz faktury lub rachunki wystawione przez wykonawcę umowy (por. np. wyroki WSA: z dnia 9 grudnia 2010 r. o sygn. akt II SAB/Op 27/10; z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II SAB/Bd 25/13, CBOS). Treść umów i porozumień wraz z załącznikami, jeżeli dotyczą majątku publicznego stanowią informacje publiczną (wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r. o sygn. akt I OSK 634/15, CBOS). Nawet dokument, który nie jest załącznikiem do umowy, jeżeli jego treść pozostaje w ścisłym związku z tą umową - stanowi informację publiczną (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2015 r. o sygn. akt I OSK 2939/13, CBOS). Dodatkowo, informację publiczną stanowią ustalenia dotyczące płatności w związku z realizacją porozumienia/umowy, czyli wszelkie informacje dotyczące realizacji inwestycji ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2014 r. o sygn. akt IV SAB/Po 80/14, CBOS).

Zatem przedsiębiorca nie może zastrzec tajemnicą przedsiębiorstwa informacji dotyczących ceny, terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji warunków płatności, nawet jeżeli umowa nie jest realizowania w obszarze zamówień publicznych, co wynika z ogólnej zasady jawności finansów publicznych, w tym m.in. jawności umów, których przedmiotem jest dyspozycja środkami publicznymi. Wyłączenie tych informacji z obszarów jawności podmiot zobowiązany do udzielenia informacji ma prawo uznać za niezastrzeżone, oceniając granice zastrzeżenia poczynionego przez przedsiębiorcę. Analogicznie należy postąpić w przypadku oceny umowy cywilnoprawnej. W tym wypadku informacja na temat strony umowy, okresu i warunków obowiązywania umowy, rodzaju przeniesionego na nabywcę prawa rzeczowego, ustalonej ceny, gwarancji realizacji umowy i kar umownych za jej nieterminowe wykonanie nie powinny podlegać wyłączeniu z jawności, jako że w tym zakresie treść umowy cywilnoprawnej dotyczy majątku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 916/12).

Dostęp do informacji publicznej wspiera zatem zasadę jawności gospodarowania finansami publicznymi. Odstępstwo od tej zasady wprawdzie uzasadnia tajemnica przedsiębiorstwa, poparta jednak wykazaniem, że rzeczywiście mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy. W szczególności zatem w odniesieniu do wniosków w zakresie udostępnienia informacji, gdy jedną ze stron umowy jest podmiot publiczny, powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa powinno być poparte gruntowną i kompleksową analizą, czy znajduje ona zastosowanie do wszystkich elementów wniosku o udostępnienie informacji. W określonych sytuacjach bowiem tajemnicę przedsiębiorstwa mogą stanowić jedynie pewne elementy umów, a w takiej sytuacji umowy mogą zostać udostępnione po dokonaniu anonimizacji lub usunięcia elementów, które objęte są tajemnicą. Takich rozważań tymczasem brak w skarżonej decyzji.

Konkludując, w ocenie sądu, organ nie wykazał, że żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy podlegającą wyłączeniu od udostępnienia. Nie sposób podzielić stanowiska, że żądane informacje w postaci umów w ich całokształcie stanowiły informacje wyłączone z zasady jawności z powodu objęcia ich klauzulą poufności. Nie jest tu wystarczające oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą, poparte ogólnikowym uzasadnieniem, dotyczącym całej umowy. Warunkiem uznania żądanych informacji za tajemnicę przedsiębiorcy było wykazanie przez organ konkretnych, posiadających wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy informacji, czego prawidłowo nie uczyniono. Należy bowiem przypomnieć, że w świetle art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji oraz art. 33 ust. 1 u.f.p. to jawność jest zasadą, zaś jej wyłączenie wyjątkiem. W myśl reguły exceptiones non sunt extendendae ewentualne wątpliwości w tej mierze należało przesądzać zatem na rzecz zasady jawności (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 1871/15).

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostało w prawidłowy sposób wykazane (art. 7 i art. 77 k.p.a.), że ziściły się warunki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na art. 5 u.d.i.p., a więc z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorcy. Podmiot zobowiązany w wydanej decyzji naruszył zatem cytowany przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji brak jest w ogóle subsumpcji w zakresie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Nie jest tu wystarczające samo powołanie się na obowiązujące przepisy prawa bez dokładnego odniesienia do konkretnej materii, zawartej w danym dokumencie i wyjaśnienia dlaczego ujawnienie tajemnicy może mieć negatywne konsekwencje.

Kontrolowane decyzje, w następstwie wyżej stwierdzonych uchybień i braków, niewątpliwie naruszają przywołane przepisy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę podmiot zobowiązany uwzględni stanowisko sądu, zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności dokona prawidłowej wykładni przepisów prawa dotyczących tajemnicy przedsiębiorcy i warunków, w jakich można się na nią powołać w celu ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej. W następstwie zaś tej oceny, organ udostępni informację zgodnie z wnioskiem, chyba że w sposób jednoznaczny i przekonywujący wykaże, że informacja ta jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy, zarówno w aspekcie formalnym jak i materialnym.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę składa się uiszczony w sprawie wpis od skargi.