Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1181/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt. 9, art. 83 ust. 1 i 2, 2a, art. 88
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr) WSA Renata Czeluśniak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi R. K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 kwietnia 2011r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R. K. W. kwotę 908 zł ( dziewięćset osiem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 11 listopada 2010 r., na podstawie art. 88 ust 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2009 r. Nr 151 poz. 1220 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228 poz. 2306), w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z 23. 10. 2009 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2010 (Monitor Polski Nr 69 poz. 894), wymierzył R. W. administracyjną karę pieniężną w wysokości 22 255,20 zł za usunięcie 7 szt. drzew, gatunek olsza bez wymaganego zezwolenia

W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że postępowanie wszczęto na skutek pisma Komisariatu Policji [...] w K. z 23.08.2010 r. Z materiałów przekazanych przez policję wynika, że podczas interwencji 5 sierpnia 2010 r. policjanci wylegitymowali B. N., który wycinał drzewa i stwierdzili 21 pniaków po świeżo ściętych drzewach nieustalonego gatunku i wieku. Także Straż Miejskiej M. K. przeprowadziła interwencję 5 sierpnia 2010 r., podczas interwencji wylegitymowano B. N., który przyznał się, że wycinał drzewa również w dniu poprzednim Jak wynika z przekazanych materiałów cześć usuniętych drzew była w wieku przekraczającym 10 lat.

W dniu [...] października 2010 r. organ przeprowadził oględziny z udziałem pracownika posiadającego odpowiednie wykształcenie. Ustalił, że na działce znajdują się pniaki po usunięciu drzew - olsz o najmniejszym promieniu pnia 7,5 cm, 5,9 cm, 9,1 cm, 9,3 cm, 9,4 cm, 7,3 cm, 5,9 cm. Na pniakach drzew stwierdzono od 12 do 14 widocznych słoi przyrostu rocznego. Na pniakach pozostałych drzew stwierdzono do 10 widocznych słoi przyrostu rocznego lub były to pniaki po ściętych drzewach owocowych. R. W., współwłaściciel nieruchomości wyjaśnił, że usuwano samosiejki w wieku do 10 lat.

W tej sytuacji organ stwierdził, że w od 4 do 5 sierpnia 2010 r. w K. z działki nr "1" obr. [...] pracownik wynajęty przez R. W. usunął 7 szt. drzew ozdobnych, gatunek olsza, w wieku przekraczającym 10 lat.

Dalej organ przytoczył treść art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wskazując, że na usunięcie wyżej wymienionych drzew wymagane było uzyskanie zezwolenia. R. W. był posiadaczem uprawnionym do złożenia wniosku o dokonać stosownych działań prowadzących zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody do odtworzenia w najbliższym terminie zniszczonego terenu zieleni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 20 kwietnia 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1,art. 85 ust. 1, 2, 4, 6 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 ze zm.), §1-3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z 13. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) w zw. z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z 12. 10. 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 (M.P. z 2006r. Nr 73 poz. 773) i §1-3 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22. 09. 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zdaniem organu, bezsporne jest usunięcia bez stosownego zezwolenia drzew usytuowanych na działce nr "1’ obr. [...] w K., będącej własnością M. K., M. W., R. W. oraz M. W.. Organ wskazał, że zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Kary za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia mają charakter obligatoryjny. Odpowiedzialność za zniszczenie drzew lub krzewów spowodowana określonymi działaniami (delikt administracyjny) będzie dotykać każdej osoby, która dopuściła się usunięcia drzewa bez uprzedniego uzyskania wymaganego zezwolenia. Do ponoszenia odpowiedzialności karno - administracyjnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia, wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a usunięciem drzew lub krzewów. Nie ma znaczenia kto fizycznie dokonał wycięcia, czy osobiście posiadacz nieruchomości, który ma obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę, czy też osoba, której taki podmiot zlecił wycinkę. Nie jest też istotne, czy dokonano tego umyślnie, czy też nieumyślnie.

W pierwszej kolejności, organ administracji powinien dokonać ustaleń czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem, czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Kolegium podzieliło ustalenia organu l instancji, że karą winien być obciążony właściciel nieruchomości, który dopuścił się wycinki drzew tj. swoim zamiarem obejmował chęć wycięcia drzew, a przy tym jako posiadacz mógł uzyskać zgodę na wycięcie drzew. Organ odwoławczy wskazał, że R. W. jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości miał prawo ubiegać się zezwolenie na wycinkę, czego nie zrobił. Jak wynika z protokołu wizji lokalnej przeprowadzonej [...] października 2010 r. R. W. przyznał, że to on zlecił wycięcie drzew pracownikowi, oraz oświadczył, że "inni współwłaściciele nie zlecali wycinki tych drzew". Uzasadnione było zatem odstąpienie przez organ l instancji od przesłuchania w charakterze świadków pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Dla ustalenia istnienia odpowiedzialności za wycinkę drzew, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy drzewa te stanowiły samosiejki oraz jaka motywacja towarzyszyła osobie dokonującej wycinki, w związku z tym również z tych przyczyn nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z zeznań pozostałych współwłaścicieli.

Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu l instancji, że interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia ma tylko ten podmiot, który dopuścił się tego czynu, a na którym jednocześnie ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę. W odniesieniu do innych podmiotów można mówić jedynie o interesie faktycznym.

Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z przepisami organ l instancji dokonał ustaleń na podstawie przeprowadzonych oględzin. Co prawda z ustaleń tych wynika, iż na terenie brak jest kłód drzewa, na podstawie których można by dokonać pomiarów drzewa i organ l instancji nie precyzuje w uzasadnieniu decyzji co było podstawą ustaleń, jednakże materiał dowodowy wskazuje, iż podstawą ustaleń stały się informacje uzyskane w trakcie postępowania tj. m.in. dokumentacja fotograficzna, a zebrany materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy podał, że ustalając stan faktyczny w sprawie który jest spójny z ustaleniami organu l instancji oparł się na ustaleniach Policji i Straży Miejskiej oraz wynikach oględzin terenu (materiał zdjęciowy, protokół z oględzin, szkic odręczny miejsca wycinki, protokół z oględzin). W trakcie postępowania dowody te nie były kwestionowane przez odwołującego. Nadto wskazał, że dokonanie wyliczeń obwodu przez pracownika Wydziału posiadającego kierunkowe wykształcenie o specjalizacji gospodarka leśna oraz specjalistyczną wiedzę z zakresu dendrologii było wystarczające. Wyliczenia kary są prawidłowe.

Co do podnoszonej przez strony propozycji odtworzenia zniszczonego terenu zielonego i w związku z tym umorzenia kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 6 ustawy, Kolegium wskazało, że przepis ten może znaleźć zastosowanie dopiero wówczas, gdy w najbliższym sezonie wegetacyjnym, po wykonanej wycince, dokonane zostanie odtworzenie zniszczonego terenu zielonego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł R. K. W.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

* art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. przez nie dostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, oraz nie wzięcie pod uwagę interesu obywateli tj. skarżącego,

* art. 9 k.p.a. 10 k.p.a. i 11 k.p.a. przez odmówienie statusu stron postępowania pozostałym współwłaścicielom nieruchomości i uniemożliwienie zapoznania się wszystkich stronom z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji,

- art. 15 k.p.a. i 138 k.p.a. poprzez ograniczenie się jedynie do kontroli podstaw wydania decyzji organu l instancji i nie uwzględnienia zmian w stanie faktycznym powstałych po wydaniu decyzji organu l Instancji a przed wydaniem decyzji organu II Instancji,

- naruszenie art. 162. k.p.a. w związku z art. art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody w związku z niezastosowaniem przez Kolegium, co doprowadziło do utrzymania decyzji organu l Instancji.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie orzeczenie co do istoty oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że organ II instancji jest obowiązany orzekać na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Tymczasem Kolegium orzekło o utrzymaniu decyzji organu l instancji w mocy mimo, że teren zielony został odtworzony na początku okresu wegetacyjnego przez zasadzenie kilkunastu drzew na nieruchomości przed wydaniem decyzji przez organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia uznał, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, póz. 880 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Powyższy przepis ustanawia zasadę ochrony drzew i krzewów o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy, zaś stosownie do dyspozycji z art. 88 ust. 1 pkt 2 wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego pozwolenia.

Wskazanie w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów powoduje, że do posiadacza, mającego możliwość złożenia ww. wniosku skierowana winna być decyzja nakładająca administracyjną karę pieniężną w przypadku wycięcia drzew bez wymaganego. Kara za usunięcie drzew lub krzewów może być zatem wymierzona posiadaczowi lub właścicielowi nieruchomości jedynie wówczas gdy dokonali wycięcia drzew osobiści lub zlecili wykonanie tej czynności innym osobom. Wykazanie tej okoliczności jest zadaniem organów administracji publicznej (por. wyrok NSAz 19. 11. 2008 r. II OSK 1410/07, Lex 526063).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że w sprawie bezsporne jest, iż w dniach 4 i 5 sierpnia 2010 r. z terenu działki nr "1" obr. [...] w K. stanowiącej współwłasność R. W. i innych osób zostały wycięte ww. drzewa bez wymaganego pozwolenia. Poza sporem jest również że wycinkę wykonał na zlecenie B. N., który nie był posiadaczem przedmiotowej nieruchomości.

Podstawowa kwestia sporna dotyczy natomiast zleceniodawcy i równocześnie posiadacza (współwłaściciela) przedmiotowej wycinki. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem organów l i II instancji wycinka 7 sztuk drzew gatunek olsza, za które została wymierzona administracyjna kara pieniężna została zlecona przez R. W., co wynika m. in. z treści oświadczenia R. W., który wyjaśnił do protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ l instancji w dniu [...].10.20101 r. że to on zlecił B. N. wycięcie drzew, a pozostali współwłaściciele nieruchomości oznaczonej jako działka nr "1’ "nie zlecali wycinki przedmiotowych drzew". Natomiast zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez R. W. w odwołaniu i w skardze także pozostali współwłaściciele działki nr "1’ tj. R. W., M. W. i A. W. C. dokonali wspólnego ustalenia dotyczącego wycięcia przedmiotowych drzew i podjęli decyzję o ich usunięciu - przy czym tak jak i skarżący sądzili, że wiek przedmiotowych drzew nie przekracza 10 lat. W związku z tym skarżący podnosi, że nie tylko on ale i pozostali współwłaścicieli powinni być stronami przedmiotowego postępowania.

Stosownie do treści art. 7 kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyżej wskazany przepis stanowi naczelną zasadę postępowania administracyjnego, uszczegółowioną w przepisie art. 77 § 1 kpa stanowiącym, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz w art. 107 § 3 kpa, który nakłada obowiązek zawarcie w decyzji/postanowieniu uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których na innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uwzględniając powyższe należy uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1, a poprzez to także art. 107 § 3 kpa. Wskazać bowiem należy w oparciu o zgromadzony w przedłożonych aktach administracyjnych sprawy, że organ nie dokonał wszystkich wymaganych ustaleń, w tym pozwalających na wskazanie czy pozostali współwłaściciele działki nr "1’, z której dokonano usunięcia ww. drzew zlecili ich usunięcie, czy też jedyną osobą, która dokonała takiego zlecenia był R. W.. Należy podkreślić, że każdy ze współwłaścicieli (współposiadaczy) nieruchomości może się zwolnić od odpowiedzialności tylko w sytuacji gdy wykaże, że usunięcie drzew z terenu działki nastąpiło bez jego wiedzy i możliwości zapobieżenia wycięciu drzew (por. tezę nr 3 in fine wyroku WSA w Lublinie z 7.12. 2010 sygn. akt II SA/Lu 580/10, Lex 753901). Także zlecanie wycinki nie musi oznaczać osobistego działania polegającego na rozmowie z osobą, której powierzono / zlecono wykonanie usunięcia drzew. Należy przy tym podkreślić, że dla odpowiedzialności przewidzianej w art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie jest konieczne osobiste działanie posiadacza nieruchomości, gdyż ponosi on odpowiedzialność także za działania osób trzecich, na działania których się zgodził.

W związku z tym organ będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany ustalić czy R. W. zlecając wycinkę B. N., który w tej sytuacji nie ponosi odpowiedzialności za wycięcie drzew - co prawidłowo wykazały organy - dokonał tego zlecenia tylko we własnym imieniu, a pozostali współwłaściciele o tym nie wiedzieli o tym, czy też dokonał przedmiotowego zlecenia także w imieniu pozostałych współwłaścicieli lub niektórych z nich.

Powyższą kwestie należy wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nadto weryfikacji wymaga ustalenie współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości ponieważ w uzasadnieniu decyzji organu II instancji jak współwłaściciele wymienieni zostali oprócz R. W. M. K., M. W. i M. W. C., natomiast w odwołaniu R. W. wskazuje tylko na M. W. i M. W.. Z załączonego do akt administracyjnych raportu z rejestru gruntów wynika nadto, że osobą władająca ww. nieruchomością oznaczoną jako działka nr "1’ jest K. K., co również może mieć znaczenie dla określenia osób ponoszących odpowiedzialność za wycięcie przedmiotowych drzew.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi trzeba wskazać, że ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności umożliwiających odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy usunięte zostało drzewo bez wymaganego pozwolenia tj. gdy nie było ono objęte dyspozycją z art. 83 ust. 6. W związku z tym bez znaczenia jest, że wiek drzew był trudny do oceny i jego ustalenie wymagało fachowej wiedzy specjalistycznej, albo, że drzewa zostały usunięte celem podsadzenia w ich miejsce innych drzew (por. wyrok WSA w Krakowie z 28. 05. 2010 r. sygn. akt II SA 456/10, Lex 674244).

Co do zarzutu braku możliwości zapoznania się wszystkim stronom z materiałami zgromadzonymi w sprawie należy wskazać, że w odniesieniu do skarżącego jest on chybiony ponieważ pismem z 12. 10. 2010 r. został zawiadomiony w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie dotyczącej usunięcia przedmiotowych drzew, natomiast ustalenia wymaga - przy ponownym rozparzeniu sprawy - prawidłowy krąg stron w postępowaniu, czego organy nie dokonały przyjmując, bez dostatecznego wyjaśnienia tej kwestii, że decyzja o usunięciu drzew była wyłącznie decyzją skarżącego.

Konkludując należy uznać, że organy nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 11, 77 § 1. kpa. Wskazać bowiem należy w oparciu o zgromadzony w przedłożonych aktach administracyjnych sprawy, że organ nie dokonał wszystkich wymaganych ustaleń pozwalających na jednoznaczne wskazanie osób odpowiedzialnych za administracyjny delikt polegający na wycięciu drzew z działki nr "1’ bez wymaganego pozwolenia.

W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono jak w l punkcie sentencji uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono w punkcie II, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach orzeczono w punkcie III sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a.