Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 528/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 8, art. 77 par. 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. T – Z na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...], Burmistrz Miasta odmówił B. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem A. T.

Organ pierwszej instancji ustalił, że B. T. była zatrudniona do 5 lipca 2013 r. Potem pobierała rentę inwalidzką od 6 lipca 2013 r. do 31 maja 2017 r. Okres aktywności w Powiatowym Urzędzie Pracy trwał od 12 czerwca 2017 r. do 9 czerwca 2020 r. Nie pobiera ona żadnych świadczeń określonych w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ nie kwestionował, że wnioskodawczyni, będąc zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy, jednocześnie opiekowała się obojgiem rodziców (matką do lutego 2020 r.). Organ stwierdził, że A. T. ma 86 lat, jest wdowcem, samotnie zamieszkuje na parterze w dwupokojowym mieszkaniu, posiada znaczny stopień niepełnosprawności przyznany na czas nieokreślony orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 4 czerwca 2020 r. Wskazano w nim, że niepełnosprawność istnieje od 28 lutego 2020 r. tj. od 85. roku życia. A. T. mieszka w bloku położonym w odległości 10 metrów od bloku córki, przejście córki do niego zajmuje 1,5 minuty. Z wywiadu przeprowadzonego w dniu 7 grudnia 2020 r. wynika, że samodzielnie porusza się on po mieszkaniu, korzysta z toalety i spożywa posiłki przygotowane przez córkę. Dużo czasu spędza na czytaniu codziennej prasy o tematyce politycznej. Opieki wymaga natomiast przy porannej i wieczornej toalecie, kąpieli (raz w tygodniu), moczeniu i myciu obu owrzodzonych nóg, osuszaniu i kremowaniu, zakładaniu opatrunków i ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków (śniadań i kolacji). Obiad córka przygotowuje u siebie, na który ojciec w towarzystwie córki udaje się do jej mieszkania, ponieważ ma zalecone spacery przez lekarza w celu polepszenia krążenia. Z wywiadu wynika, że A. T. może pozostać sam w domu bez opieki nie dłużej niż na około dwie godziny, a w tym czasie wnioskodawczyni wychodzi na zakupy czy odbiera recepty. A. T. niejednokrotnie zapomniał o włączonej kuchence i podgrzewanych posiłkach, dlatego też wszystkie ciepłe posiłki wraz z gorącymi napojami, jak kawa czy herbata, są przygotowywane przez wnioskodawczynię.

Analizując sytuację rodzinną wnioskodawczyni organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że jako jedyna sprawuje ona opiekę nad ojcem i nie może liczyć na pomoc innych członków rodziny. Wnioskodawczyni - jako córka osoby wymagającej opieki - należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. W ocenie organu sprawowana przez wnioskodawczynię opieka nad ojcem jest rzeczywista, osobista, bezpośrednia, jednak nie jest stała. Z przedstawionego harmonogramu oraz pozostałych informacji wynika, że opieka nad ojcem zajmuje wnioskodawczyni czas głównie rano i wieczorem oraz przy przygotowaniu posiłków, a noc ojciec spędza sam w mieszkaniu. Ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki wymuszał rezygnację z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ojciec wnioskodawczyni nie jest osobą niepełnosprawną ruchowo, nie jest osobą leżąca na stałe, wiele czynności wykonuje samodzielnie. Czynności opiekuńcze związane z opieką nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczyni, przy dobrej organizacji tej opieki, nie mogła podjąć pracy zarobkowej. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz towarzyskiego spędzania czasu z ojcem nie można uznać za przeszkodę w podjęciu przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Nie można na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień wnioskodawczyni uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy wskazał, że złożony przez B. T. wniosek dotyczy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, którego niepełnosprawność istnieje od 85. roku życia.

Decyzją z dnia 13 kwietnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez B. T., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wskazało, że przy rozważaniu kwestii, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jej opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia (stosownie do treści art. 17 ust. 1b ustawy), należy mieć na względzie, iż derogacja ujęta w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., o sygn. akt K 38/13, nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany. Innymi słowy organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zatem rozpoznając sprawę organ nie ma podstaw do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko i wyłącznie na podstawie braku spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że z materiału dowodowego wynika, iż A. T. jest wdowcem, mieszka sam w mieszkaniu w bloku znajdującym się w odległości 10 m od bloku, w którym mieszka córka B. T. A. T. po mieszkaniu porusza się samodzielnie, korzysta z ubikacji i samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez córkę. Dużo czasu spędza na czytaniu. Potrzebuje opieki przy porannej i wieczornej toalecie, ubraniu się, zmianie opatrunku. Wnioskodawczyni pomaga ojcu podczas cotygodniowej kąpieli, dba o higienę owrzodzonych nóg i je kremuje, ponadto przygotowuje i podaje ojcu śniadanie oraz kolację, rano mierzy ciśnienie i temperaturę, a także podaje leki rano i wieczorem. Na obiad A. T. udaje się do mieszkania córki. Popołudniami wspólnie udają się na cmentarz. Ponadto w ciągu dnia wspólnie rozwiązują krzyżówki lub oglądają telewizję, grają w karty lub spacerują. Wnioskodawczyni dba o porządek w mieszkaniu ojca, robi pranie, zakupy. Z uwagi na głuchotę A. T. kontakt z nim jest trudny.

Zdaniem Kolegium, skoro organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania w sposób zgodny z wymogami prawa, w szczególności po przeprowadzeniu rodzinnych wywiadów środowiskowych uznał, że rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad ojcem A. T. nie wymusza rezygnacji z podjęcia przez nią pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, to takiej oceny Kolegium nie może uznać za błędną. Zatem nie można przyjąć istnienia związku pomiędzy niepodejmowaniem przez B. T. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Kolegium nie podważa faktu, że wnioskodawczyni rzeczywiście opiekuje się swoim ojcem, ale zakres tej opieki, czynności które się na nią składają, nie są na tyle absorbujące czasowo lub wykonywane z taką częstotliwością, by wnioskodawczyni nie mogła podjąć zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika, by ojciec wnioskodawczyni wymagał opieki całodobowej, tym bardziej, że mieszka sam, czy na tyle stałej, że okoliczności te uniemożliwiłyby jednoczesną aktywność zawodową wnioskodawczyni. Czynności wymienione podczas wywiadu rodzinnego należą w większości do zwykłych czynności dnia codziennego i nie potwierdzają szczególnych okoliczności uniemożliwiających jednoczesnego świadczenia pracy, a pozostałe z nich, jak np. poranna i wieczorna pomoc w toalecie, podanie posiłku, leków, zmierzenie ciśnienia tętniczego czy nawet zmiana opatrunku, są często wykonywane przez osoby aktywne zawodowo, a posiadające starszych, niepełnosprawnych członków rodziny. Wskazywane przez wnioskodawczynię czynności opiekuńcze względem ojca nie wyczerpują przesłanki sprawowania opieki w taki sposób, który powoduje konieczność rezygnacji z pracy lub niepodejmowania zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną wyżej decyzję B. T. wyjaśniła, że nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na swe zaangażowanie w sprawowanie opieki nad 87-letnim ojcem, który ze względu na stan zdrowia wymaga opieki od samego rana do późnego wieczora. Ze względu na zaniki pamięci ojca, co rodzi wiele niebezpiecznych dla niego sytuacji, jak też ograniczenie ruchowe i głuchotę, skarżąca nie może podjąć zatrudnienia nawet w formie zdalnej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ojciec skarżącej wymaga opieki w podstawowych czynnościach dnia codziennego, jak też pilnowania, aby ze względu na swoje dolegliwości nie doszło do jakiegoś nieszczęścia. Skarżąca wskazała, że jej ojciec niejednokrotnie zapomniał o wyłączeniu kuchenki gazowej. Dodała, że przepracowała 29 lat i 10 miesięcy i nie uchyla się od podjęcia pracy. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego , że może podjąć zatrudnienie, bowiem i z wywiadu środowiskowego, i z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że jej ojciec może pozostać w domu nie dłużej niż dwie godziny. Taka sytuacja uniemożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku między rezygnacją/niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W ocenie organów zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia.

Stan faktyczny sprawy nie był w istocie kwestionowany. Wadliwa jest natomiast, w ocenie Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego , prowadząca do niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. O ile ocena ta byłaby spójna, logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym i wewnętrznie niesprzeczna, należałoby podzielić stanowisko organów. Jednak dokonana przez organy obu instancji w niniejszej sprawie ocena nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów.

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń, skarżąca była czynna zawodowo do dnia 5 lipca 2013 r. ; od dnia 6 lipca 2013 r. do 31 maja 2017 r. pobierała rentę inwalidzką. Od 12 czerwca 2017 r. do 9 czerwca 2020 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, jednocześnie opiekując się obojgiem rodziców ( matką do czasu jej śmierci w lutym 2020 r.) Ojciec skarżącej, urodzony w dniu 12 czerwca 1934 r., został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 4 czerwca 2020 r. wydanym na stałe. Daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić.

W dniu 10 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem; z tym samym dniem zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej, motywując to opieką nad ojcem.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej także jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy. Skarżąca nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a będąc córką osoby wymagającej opieki spoczywa na niej obowiązek alimentacyjny , wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zdaniem Sądu nie można uznać, by stanowisko organów obu instancji w kwestii braku związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem zostało przedstawione w sposób nie budzący wątpliwości i spójnie umotywowane. Podkreślić należy, że w każdej indywidualnej sprawie szczegółowego rozważenia wymaga, jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje osoba niepełnosprawna – ze względu na rodzaj niepełnosprawności i chorób, którymi jest ona dotknięta - co pozwala na rzetelne dokonanie oceny, czy sprawowanie tej opieki uniemożliwia wykonywanie przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W niniejszej sprawie organy uznały, że ojciec skarżącej jest w miarę samodzielny, a zakres sprawowanej opieki przez skarżącą nad ojcem nie jest na tyle absorbujący, by wykluczał jej zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu stanowisko organów, w zaistniałym stanie faktycznym, jest wadliwe.

Jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności ojca skarżącej, przyczyną jego niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niepełnosprawność związana z dysfunkcją narządu ruchu, z chorobami układu oddechowego i krążenia, z zaburzeniem głosu, mowy i chorobą słuchu. Z pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ojciec skarżącej przebył dwa zawały serca, przebył operację tętniaka aorty brzusznej. Cierpi na całkowitą głuchotę, co uniemożliwia z nim kontakt telefoniczny i utrudnia kontakt osobisty. Ojciec skarżącej wymaga pomocy i opieki przy większości czynności , poza poruszaniem się po mieszkaniu, spożywaniem posiłków, czytaniu, korzystaniu z toalety. Lekarz zalecił mu spacery , które odbywa zawsze w towarzystwie córki. Zapomina o włączonej kuchence, podgrzewanych posiłkach. Skarżąca pomaga ojcu lub wykonuje pozostałe czynności higieniczne, co dotyczy porannej i wieczornej toalety, kąpieli , moczenia , mycia, suszenia i kremowania owrzodzonych nóg oraz nakładania opatrunków, przygotowywania i podawania leków, pomocy przy ubieraniu się i rozbieraniu, ścieleniu łóżka, robienia zakupów, wykonywania wszystkich czynności gospodarstwa domowego, przyrządzania i podawania posiłków i ciepłych napoi, realizowania recept. Skarżąca wspólnie z ojcem rozwiązuje krzyżówki i gra w karty.

Z zebranego materiału dowodowego wynika także, że ojciec skarżącej może pozostać w domu bez opieki jedynie przez około dwie godziny.

Okoliczności te nie były kwestionowane, jednak nie zostały one przez organy prawidłowo rozważone i we właściwy sposób ocenione.

Organy skoncentrowały się na samodzielności ojca skarżącej w poruszaniu się po mieszkaniu, w spożywaniu posiłków, korzystaniu z toalety; zauważały, że mieszka sam, sam pozostaje w nocy. Nie dostrzegły jednak, że opieka, uniemożliwiająca wykonywanie pracy przez opiekuna, nie musi dotyczyć jedynie opieki nad osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną. Taki sposób wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, nie wynika z treści tych przepisów.

Występowanie natomiast różnego rodzaju niepełnosprawności i chorób u ojca skarżącej ( który w czasie wydawania decyzji przez organ odwoławczy miał prawie 87 lat ) powoduje, że wymaga on ciągłej opieki i nadzoru, a szereg czynności, które skarżąca wykonuje, odbywa się praktycznie przez cały dzień. Zdaniem Sądu skarżąca nie tyle "towarzysko spędza czas z ojcem" , ale go aktywizuje poprzez wykonywanie wspólnie z nim czynności pobudzających myślenie i kojarzenie.

Skoro ojciec skarżącej zapomina o włączonej kuchence i podgrzewanych posiłkach, bez opieki skarżącej faktycznie mógłby doprowadzić do niebezpiecznych sytuacji z tym związanych, a ponadto pozostawałby przez cały niemalże dzień bez ciepłego posiłku czy napojów. Zauważyć też należy, że z zebranych dowodów wynika, że ojciec skarżącej nigdy nie wychodzi z domu sam - zawsze towarzyszy mu córka, nawet wówczas, gdy ojciec skarżącej udaje się do jej mieszkania na wspólny obiad. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by skarżąca nie zajmowała się osobiście ojcem przez cały dzień – poza tym czasem, który musi przeznaczyć na zakupy. Ponadto, skoro organy same dostrzegły, że ojciec skarżącej może pozostać bez opieki w ciągu dnia jedynie przez dwie godziny, postawiona przez nie teza, że skarżąca może pogodzić sprawowaną opiekę nad ojcem z wykonywaniem pracy zarobkowej jest nierealna, sprzeczna z ich własnymi ustaleniami i z doświadczeniem życiowym. Fakt, że skarżąca nie nocuje u ojca, a we własnym mieszkaniu , nie sprzeciwia się takiemu stanowisku Sądu. Z zebranego materiału nie wynika, by ojciec skarżącej wymagał nadzoru nocą, a ponadto skarżąca mieszka w bloku położonym tuż obok bloku, w którym mieszka jej ojciec, wobec czego przejście do mieszkania ojca trwa bardzo krótko ( jak wskazały organy – 1,5 minuty).

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie został przez organy obu instancji prawidłowo rozpatrzony i oceniony w kontekście treści art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazać ponadto należy, że stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności ojca skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, w tym stanie rzeczy organy naruszyły art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Organy naruszyły także, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wadliwe uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji naruszył nadto art. 17 ust. 1b ustawy , o czym powyżej była mowa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania Sądu, wyrażone w niniejszym wyroku, w tym ocenę prawną dotyczącą stosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to oceną i wskazaniami, na mocy art. 153 p.p.s.a., organ jest związany.