Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1435/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy: article: Art. 64 § 1 pkt 4, art. 80 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 185/20 w sprawie ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1.020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 185/20, oddalił skargę Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes, wierzyciel) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: Dyrektor IAS) z [...] listopada 2019 r., w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) postanowieniem z [...] października 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku "I." SA (dalej: spółka), na podstawie trzech tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2016 r. wystawionych przez Prezesa Zarządu PFRON. Tytuły wykonawcze obejmują nieuiszczone obowiązkowe wpłaty na PFRON z tytułu niezatrudniania osób niepełnosprawnych od 07/2014 do 02/2015 w kwocie należności głównej 28.990,00 zł.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych, Naczelnik UC zawiadomieniem z [...] sierpnia 2016 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spółki prowadzonego w [...] Bank [...] SA. Spółka otrzymała ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: kpa) ze skutkiem doręczenia [...] sierpnia 2016 r.

W odpowiedzi na otrzymane zajęcie [...] Bank [...] oświadczył, że zajętym na rachunku bankowym brak jest środków na realizację zajęcia oraz że nastąpił tam zbieg egzekucji administracyjnych.

W toku postępowania egzekucyjnego dokonano także zajęć rachunków bankowych spółki prowadzonych przez [...] Bank, [...] Bank [...], [...] Bank, Bank [...], [...] Bank, [...] Bank [...] i [...] Bank [...]. Banki [...], [...], [...], [...] i [...] poinformowały, że nie prowadzą rachunku bankowego dla spółki. [...] Bank [...] poinformował, że na rachunku spółki brak jest środków na realizację zajęcia, a [...] Bank [...] poinformował, że do rachunku bankowego spółki wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową.

Postanowieniem [...] września 2019 r., wydanym w trybie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: upea), Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a następnie zawiadomieniem z [...] września 2019 r. zawiadomił PFRON o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik US postanowieniem z [...] października 2019 r. obciążył PFRON kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 2.266,20 zł, tj. opłatą manipulacyjną (329,80 zł) i kosztami zajęcia [...] rachunków bankowych (1.936,40 zł).

PFRON wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika US w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi (1.936,40 zł) wnosząc o jego zmianę lub uchylenie.

Dyrektor IAS postanowieniem z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] października 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku zajęcia rachunku bankowego spółki, ponieważ nie jest konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych. Dyrektor IAS podkreślił, że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z art. 64 upea. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania, bez względu na ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych. Zatem twierdzenie PFRON, że brak było podstaw do naliczenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ na zajętym rachunku bankowym nie było środków, Dyrektor IAS uznał za niezasadne.

W kwestii wskazanego przez PFRON wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, Dyrektor IAS zauważył, że dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w ww. wyroku. Na gruncie wytycznych wyroku TK, za punkt odniesienia przy szacowaniu kosztów egzekucyjnych uznać należy art. 64 § 1 upea wyszczególniający wysokość stawek za poszczególne czynności egzekucyjne, którego pkt 6 (niezakwestionowany przez TK) przewiduje opłatę za zajęcie nieruchomości wynosząca 8% od dochodzonej należności, maksymalnie jednak 34.200 zł. Podkreślił, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu tych wierzytelności. Dlatego w związku z brakiem ustawowych regulacji, że opłata od zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki 34.200 zł dla 8% opłaty. Skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł, a TK tego nie zakwestionował, to istnieją podstawy do przyjęcia zachowując proporcje, że 5% opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych może wynosić maksymalnie 21.375 zł.

Uwzględniając tak przyjętą kalkulację, Dyrektor IAS uznał, że ustalenie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w wysokości 2.266,20 zł (opłata manipulacyjna 329,80 zł i opłata za zajęcie rachunków bankowych w wysokości 1.936,40 zł) nie stanowi naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę PFRON.

W motywach wyroku WSA przypomniał, że organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej i opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w postaci zajęć wierzytelności w [...] Bank [...], [...] Bank [...] i [...] Bank [...].

Zgodnie z art. 64 § 6 upea organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

WSA podkreślił, że ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności. Przy czym organ egzekucyjny obciążając wierzyciela opłatą manipulacyjną uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 upea wyrażoną przez TK w wyroku sygn. SK 31/14 z 28 czerwca 2016 r. i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

WSA podkreślił, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Zdaniem WSA dokonane przez Dyrektora IAS, w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa, ustalenie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego jest prawidłowe, ponieważ nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji. Opłata egzekucyjna naliczona przez organ za zajęcie rachunków bankowych w celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułami wykonawczymi to 1.936,40 zł, a naliczona opłata manipulacyjna to 329,80 zł. Kwoty te nie tylko nie przekraczają ww. kwoty 21.375 zł (opłaty egzekucyjne) i maksymalnej kwoty opłat manipulacyjnych 4.275 zł, ale stanowią mniej niż 10% ww. kwot maksymalnych.

WSA nie podzielił twierdzenia PFRON, że opłata egzekucyjna może być naliczana tylko w przypadku zajęcia rachunku bankowego posiadającego zgromadzone na nim środki pieniężne. Zgodnie z art 64 § 1 pkt 4 upea opłata egzekucyjna jest pobierana za zajęcie wierzytelności pieniężnych (innych niż zajęcie ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego i z wynagrodzenia za pracę) oraz za zajęcie innych praw majątkowych, a takim innym prawem majątkowym będzie zajęcie przyszłej wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym. Bowiem zgodnie z art. 80 § 2 upea zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Ponieważ do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dochodzi z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, to zapis prawny odnoszący się do skutecznego zajęcia przyszłych wpłat na to konto obejmuje tym samym to "inne prawo majątkowe", o którym mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea.

Reasumując, WSA uznał, że pomimo braku uregulowania ustawowo maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 upea i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 upea, Dyrektora IAS prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w wyroku TK. Podkreślił, że między naliczonymi opłatami a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego nie zachodzi rażąca dysproporcja, a zestawiając wysokość naliczonych opłat z wysokością należności należy dojść do wniosku, że nie doszło do naruszenia równowagi między interesem państwa, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

Z tych względów WSA, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.

Prezes PFRON skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok WSA, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Prezes PFRON oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

– na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa – naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 64 § 1 pkt 4 upea, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez WSA, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w tym przepisie może być pobrana niezależnie od faktycznego zajęcia środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu (potwierdzona orzecznictwem NSA) prowadzi do wniosku, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych;

2. art. 80 § 2 upea, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do odmiennego wniosku, gdyż w przepisie tym jest mowa o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co oznacza, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych;

– na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

3. art. 151 ppsa, poprzez błędne uznanie, że w sprawie organ egzekucyjny ustalił koszty egzekucyjne w adekwatnej wysokości do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności (zgodnie z wytycznymi TK zawartymi w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14), podczas gdy treść postanowienia Dyrektora IAS, oceniona zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazuje, że organ egzekucyjny nie ustalił kosztów egzekucyjnych w adekwatnej wysokości do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, jak również nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby te opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną;

4. art. 151 ppsa, poprzez błędne uznanie, że Dyrektor IAS nie naruszył art. 190 § 4 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea, podczas gdy treść postanowienia Dyrektora IAS, oceniona zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazuje, że nie wykonał on wytycznych TK zawartych w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt: SK 31/14 w zakresie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych;

5. art. 151 ppsa, poprzez uzupełnienie przez WSA uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego o wskazanie, że koszty naliczone przez organ egzekucyjny były adekwatne do podejmowanych czynności (bez żadnego obiektywnego miernika w tym zakresie), podczas gdy prawidłowym działaniem w sytuacji stwierdzenia braku właściwego uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego powinno być uchylenie tego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS nie złożył.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 upea, organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że we właściwym odczytaniu wyżej przywołanego przepisu wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Treść cytowanego tekstu prawnego nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).

Zaprezentowane wyżej rozumienie omawianego przepisu nie może być podważane przez nawiązanie do treści przepisu art. 80 § 1 upea. Przepis ten wskazuje bowiem, w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego i nie potwierdza stanowiska, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Wręcz przeciwnie, w art. 80 § 2 upea mowa o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co dowodzi trafności stanowiska, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w związku z tym wyrażone w orzecznictwie tego sądu zapatrywanie, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (por. wyroki NSA z: 16 czerwca 2020 r. I GSK 533/20, 28 maja 2020 r. I GSK 1945/19, 20 maja 2020 r. I GSK 1805/19, 19 maja 2020 r. II FSK 3049/19, 30 lipca 2020 r. I GSK 836/20, 30 maja 2019 r. II FSK 613/19, 12 lutego 2019 r. II FSK 3379/18, 20 marca 2018 r. II FSK 778/16, 6 kwietnia 2017 r. II FSK 693/15, 10 kwietnia 2018 r. II FSK 914/16, 14 listopada 2019 r. I GSK 2918/18, 6 sierpnia 2020 r. I GSK 413/18; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).

Nie można przy tym tracić z pola widzenia orzeczenia TK dotyczącego konstytucyjności poddanych analizie regulacji. W wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, TK orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Jak podkreślono w powołanym wyroku TK, brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. TK wskazał także, że brak określenia górnej granicy analizowanych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Wskazać również należy na przeważające w orzecznictwie stanowisko, ukształtowane na podstawie przywołanego wyroku TK, zgodnie, z którym organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu (por. wyroki NSA z: 20 maja 2020 r. I GSK 1805/19 i I GSK 1550/19, 28 maja 2020 r. I GSK 1945/19, 16 czerwca 2020 r. I GSK 533/20, I GSK 516/20 i I GSK 563/20, 14 listopada 2019 r. I GSK 2918/18, 26 lutego 2020 r. II FSK 851/18).

Przekładając powyższe na zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać je za usprawiedliwione, ponieważ WSA błędnie uznał, że opłata egzekucyjna może być pobrana niezależnie od faktycznego zajęcia środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanego. Kasator prawidłowo wywiódł, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA jak i zaskarżonego postanowienia organu do skutecznego zajęcia rachunku bankowego dłużnika nie doszło, a więc nie było podstaw do obciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty egzekucyjnej. W tej sytuacji zarzuty kasatora dotyczące sposobu (adekwatności) wyliczenia kosztów opłaty egzekucyjnej stają się bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca też uwagę, że skarżący PFRON w skardze do WSA ani też w skardze kasacyjnej nie kwestionuje obciążenia go kosztami opłaty manipulacyjnej. Tak więc jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przeciwieństwie do opłaty egzekucyjnej, opłata manipulacyjna jest należna, bez względu na fakt, czy egzekucja była skuteczna (por. np. wyroki NSA z: 14 listopada 2019 r. I GSK 2918/18, 9 kwietnia 2019 r. II FSK 3802/18, z 12 października 2007 r. II FSK 1338/06). Jedynym warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien wydać postanowienie o obciążaniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego tylko w zakresie opłaty manipulacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 oraz art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Na zasądzone koszty sądowe (1.020 zł) składają się: koszty wpisu od skargi (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł), opłata za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), a także koszty zastępstwa procesowego przed sądami I i II instancji (480 zł i 240 zł).