Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 793/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Józef Waksmundzki Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Toruniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Bd 547/05 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Toruniu na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 547/05 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w Toruniu na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że wnioskiem z dnia 22 grudnia 2004 r. skarżąca Spółka zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu o przekazanie kopii pism jakie były przesyłane między węgierskimi a polskimi władzami celnymi w związku z przeprowadzoną na wniosek węgierskich władz celnych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu weryfikacją świadectw przewozowych EUR-1 w sprawach zarejestrowanych pod nr [...] oraz [...].

Pismem z dnia [...] stycznia 2004 r.(powinno być 2005 r.), [...] Dyrektor Izby Celnej w Toruniu odmówił skarżącej przekazania żądanej korespondencji wyjaśniając, że ma ona charakter wewnętrzny. Powołując się na art. 32 Protokołu IV Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.) organ wskazał, że nie ma on obowiązku informowania importera o przesłankach, wszczęciu i przebiegu procedury weryfikacyjnej, ponieważ odbywa się ona bez udziału importera.

Pismo to skarżąca potraktowała jako postanowienie i wniosła na nie zażalenie, domagając się jego uchylenia oraz przekazania jej kopii pism wymienionych we wniosku z dnia 22 grudnia 2004 r. Skarżąca podniosła, że organ błędnie uznał, że nie jest ona stroną postępowania dotyczącego pochodzenia towarów przez nią wyprodukowanych i wyeksportowanych oraz że odmawiając jej przymiotu strony organ nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a ponadto zarzuciła, że pismo z dnia 12 stycznia 2005 r. nie spełnia wymagań formalnych stawianych przez przepisy postępowania.

Dyrektor Urzędu Celnego w Toruniu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...] uchylił swoje postanowienie z dnia 12 stycznia 2005 r. podzielając stanowisko skarżącej, że nie spełnia ono wymagań formalnych przewidzianych w art. 217 Ordynacji podatkowej i odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku strony z dnia 22 grudnia 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, jednakże gdy żądanie to zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie organu weryfikacja dowodów pochodzenia, przeprowadzona przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu na wniosek węgierskich władz celnych w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia nie wszczęła postępowania celnego, którego stroną byłaby skarżąca dlatego odmówiono jej prawa dostępu do akt dotyczących weryfikacji, co w ocenie organu uzasadniało wydanie na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę Spółki stwierdził, iż nie była ona stroną postępowania administracyjnego w zakresie weryfikacji świadectw przewozowych EUR-1 i w związku z tym organ nie miał obowiązku wydać jej kopii dokumentów, przesyłanych pomiędzy władzami celnymi Węgier i Polski.

Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w Toruniu nie przeprowadził postępowania weryfikacyjnego świadectw przewozowych EUR-1, lecz weryfikację tę dokonał Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu. Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Celnej słusznie odmówił wszczęcia takiego postępowania na podstawie wniosku z dnia 22 grudnia 2004 r. ze względu na to, że skarżąca nie posiadała przymiotu strony. Sąd podniósł również, że Dyrektor Izby Celnej nie zwracał się do skarżącej o przedłożenie jakichkolwiek dokumentów w celu zweryfikowania świadectw przewozowych EUR-1.

W konkluzji Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 120, art. 121, art. 123 i art. 133 § 1 za bezzasadne.

[...] Sp. z o.o. w Toruniu wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.), tj:

- art. 69 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622), dalej zwane Prawo celne, w związku z art. 141 § 1 pkt 1 i art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 Prawa celnego i art. 277¹ § 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 32 Protokołu 7 do umowy CEFTA - Oświadczenie rządowe z dnia 12 grudnia 1996 r. w sprawie prowizorycznego stosowania, sporządzonego w Jasnej dnia 13 września 1996 r., Protokołu dodatkowego nr 4 do Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA), poprzez błędne przyjęcie, że Dyrektor Izby Celnej w Toruniu nie prowadzi postępowania weryfikacyjnego jako organ II instancji i mógł postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmówić stronie skarżącej wydania kopii pism przesłanych władzom węgierskim przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu w związku z przeprowadzonym z inicjatywy węgierskich władz celnych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu postępowaniem weryfikacyjnym nr [...] oraz [...].

Zdaniem skarżącej jej wniosek z dnia 22 grudnia 2004 r. nie wszczynał postępowania, lecz miał charakter ponaglenia do organu II instancji w toczących się postępowaniach weryfikacyjnych nr [...] oraz [...], prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu, na podstawie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 32 Protokołu nr 7 umowy CEFTA, których stroną jest skarżąca.

- art. 32 Protokołu 7 do umowy CEFTA w zw. z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich wykładnię, albowiem Sąd błędnie uznał, że wniosek władz węgierskich nie powoduje wszczęcia postępowania celnego z urzędu przez polski organ celny, którego stroną jest skarżąca

2. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.)

- art. 133 w zw z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez całkowite pominięcie dowodów w sprawie tj. pisma Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...], z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] oraz z dnia [...] marca 2003 r., sygn. [...], które należało uznać za postanowienia o wszczęciu postępowań weryfikacyjnych świadectw pochodzenia EUR-1, prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu z inicjatywy węgierskich władz celnych, których stroną jest Spółka [...].

- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zawężenie przez Sąd I instancji granic sprawy jedynie do postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej w Toruniu, toczącego się na podstawie wniosku skarżącej z dnia 22 grudnia 2004 r., podczas gdy sprawę należało rozstrzygnąć mając na uwadze toczące się postępowanie na podstawie art. 32 Protokołu 7 umowy CEFTA - postępowanie weryfikacyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu nr akt [...] oraz [...], którego stroną jest skarżąca Spółka,

- art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) poprzez brak uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej z powodu naruszenia prawa.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie,

2. przyznanie zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że pismami z dnia 4 grudnia 2002 r., 31 grudnia 2002 r. oraz z dnia 31 marca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu wezwał ją do nadesłania dokumentów, w celu ustalenia statusu pochodzenia wyeksportowanego przez nią towarów w rozumieniu Protokołu 7 umowy CEFTA oraz poinformował, że jeżeli w wyznaczonym przez organ celny terminie, dokumenty takie nie zostaną przedstawione, polskie pochodzenie towarów nie zostanie potwierdzone.

Skarżąca przytoczyła treść art. 32 Protokołu 7 umowy CEFTA stwierdzając, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu, stwierdzając, że o wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego świadectw EUR-1, polskie władze celne informują tylko wnioskodawcę tj. węgierskie władze celne. Zdaniem skarżącej zwrócenie się przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu do eksportera z wezwaniem do nadesłania świadectw przewozowych, w celu ustalenia polskiego pochodzenia towaru, należało uznać za postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego, którego stroną jest eksporter. W przeciwnym razie strona pozbawiona jest możliwości kontroli wyniku postępowania, które przeprowadziły polskie władze celne, a o wyniku którego poinformowały władze celne kraju importera. Zdaniem skarżącej Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu powinien był wydać rozstrzygnięcie merytoryczne kończące postępowanie weryfikacyjne.

Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 133 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 Prawa celnego i art. 277¹ § 1 Kodeksu celnego oraz zgodnie z art. 110-117a Ordynacji podatkowej posiada ona interes prawny w rozpoznawanej sprawie, polegający na ustaleniu zgodności z przepisami prawa wywozu towaru z polskiego obszaru celnego, a przez to stała się stroną postępowania weryfikacyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu.

Skarżąca stwierdziła, że pismo z dnia 22 grudnia 2004 r., skierowane do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu wystosowała na skutek bezczynności Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu w prowadzonych postępowaniach weryfikacyjnych. Zdaniem skarżącej jako strona postępowania ma ona prawo domagać się informacji o wyniku postępowania weryfikacyjnego świadectw przewozowych EUR-1 i prawo do udostępnienia kopii pism będących podstawą odmowy przyznania importerowi preferencji przez węgierskie władze celne.

W ocenie skarżącej Sąd błędnie przyjął, że pisma sporządzane w ramach korespondencji prowadzonej między polską i węgierską administracją celną mają charakteru dokumentów wewnętrznych oraz że organy celne nie mają obowiązku informowania importera o wszczęciu i przebiegu procedury weryfikacyjnej, uznając , że odbywa się ona bez udziału strony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu uznał skargę kasacyjną za niezasadną w pełni podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn podanych w § 2. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem zaskarżania sformalizowanym i oprócz wymagań przepisanych dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym powinna zawierać poza oznaczeniem zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części i wnioskiem o uchylenie lub zmianę orzeczenia, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Dla oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne znaczenie ma rozstrzygnięcie na wstępie kwestii, czy pismo skarżącej Spółki z dnia 22 grudnia 2004 r., skierowane do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu ma charakter wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania skarżącej kopii dokumentów z akt postępowania dotyczącego weryfikacji świadectw przewozowych EUR-1.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ celny i Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że przedmiotem żądania zawartego w tym piśmie było wydanie skarżącej kopii dokumentów z akt postępowania dotyczącego weryfikacji świadectw przewozowych EUR-1. Taki przedmiot tego żądania został w sposób jednoznaczny wskazany w petitum tego pisma i to żądanie stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w Toruniu.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie jest uzasadniony, ponieważ sposób ustosunkowania się organu wyższego stopnia do ponaglenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Powyższe pismo zostało skierowane do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, który nie był rzeczowo właściwy do załatwienia zawartego w nim żądania. Dokonując oceny właściwości Dyrektora Izby Celnej w Toruniu do rozpatrzenia tego pisma Sąd I instancji wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, dokonał prawidłowej wykładni art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. b) Prawa celnego w zakresie właściwości rzeczowej organu celnego do rozpoznawania spraw w postępowaniu celnym. W przepisie tym, a także w art. 70 Prawa celnego określono rodzaje spraw, w których właściwy jest dyrektor izby celnej, jako organ pierwszej instancji. Do żadnego z wymienionych w tych przepisach rodzajów spraw dla załatwienia, których właściwy jest w pierwszej instancji dyrektor izby celnej nie należy weryfikacja świadectw pochodzenia towaru.

Dyrektor Izby Celnej w Toruniu po otrzymaniu pisma skarżącej z dnia 22 grudnia 2004 r. nie mógł zatem wszcząć i prowadzić postępowania weryfikacyjnego dotyczącego świadectw przewozowych EUR-1, gdyż postępowanie takie byłoby obarczone wadą nieważności (art. 275 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Z powyższego względu także wniosek węgierskich władz celnych dotyczący weryfikacji świadectw przewozowych nie mógł spowodować wszczęcia z urzędu postępowania przez Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, co czyni chybionym zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 32 Protokołu 7 do umowy CEFTA w związku z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej.

W myśl art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej strona może żądać uwierzytelnienia odpisu lub kopii akt lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Prawo to strona może realizować w stosunku do organu, przed którym toczy się postępowanie z jej udziałem. Sytuacja taka nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdyż jak to już wyżej wskazano, przed Dyrektorem Izby Celnej w Toruniu nie toczyło się postępowanie weryfikacyjne dotyczące świadectw przewozowych EUR-1, wystawianych przez skarżącą, dlatego organ ten nie mógł z oczywistych względów wydać skarżącej żądanych kopii dokumentów. Uzasadnione w tej sytuacji było wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w Toruniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a Ordynacji podatkowej).

Postanowienie to wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej nie narusza art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Celnej w Toruniu nie toczyło się postępowanie, w którym skarżąca posiadała przymiot strony. Sąd I instancji uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii w sposób wystarczający, co czyni nieuzasadnionym zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nie jest także uzasadniony podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a., gdyż powołane w skardze kasacyjnej pisma Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu nie miały znaczenia dla oceny istnienia po stronie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu obowiązku wydania skarżącej żądanych kopii dokumentów.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wynikająca z tego przepisu zasada niezwiązania wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi wniesionej w danej sprawie nie oznacza, że sąd ten może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen aspektu sprawy toczącej się przed innym organem. Granice rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie wyznaczane były przez kryterium legalności działania Dyrektora Izby Celnej w Toruniu i tylko w takim zakresie Sąd I instancji był władny orzekać.

Chybiony jest także zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego (art. 277¹ § 1 Kodeksu celnego i art. 32 Protokołu 7 do umowy CEFTA), gdyż z przepisów tych nie można wyprowadzić istnienia po stronie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu obowiązku wydania skarżącej żądanych kopii dokumentów z akt postępowania weryfikacyjnego skoro postępowanie takie przed organem nie toczyło się.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.