Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 482/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant starszy referent sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi Z. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 23 % podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – pylicy płuc pod postacią pylicy wywołanej pyłami metali u Z. C.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2016 r. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – pylicy płuc pod postacią pylicy wywołanej pyłami metalu u Z. C., dokonane przez zainteresowanego. Jak ustalono, zainteresowany pracował od 27 listopada 1976 r. do 31 października 1978 r. oraz od 20 czerwca 1980 r. do 24 czerwca 1992 r. w Przedsiębiorstwie A we W., później B we W. sp. z o. o. jako ślusarz, ślusarz – brygadzista, mechanik napraw spalinowych pojazdów trakcyjnych, mechanik napraw spalinowych pojazdów trakcyjnych – brygadzista, spawacz. Natomiast od 21 sierpnia 1995 r. do 6 stycznia 1997 r. pracował w C sp. z o. o. we Wrocławiu jako spawacz. W pozostałych okresach aktywności zawodowej zainteresowany pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej, asystent w urzędzie pocztowym, starszy referent ds. podatkowych, pracownik budowlany, murarz – tynkarz, pracownik gospodarczy, palacz, w ramach działalności gospodarczej (rękodzieło) wykonywał rzeźby w drewnie lipowym, tj. wykonywał prace pozostające bez związku przyczynowo – skutkowego z rozpatrywaną jednostką chorobową. Od 14 maja 2007 r. do 31 października 2010 r. zaineresowany pobierał rentę inwalidzką, a od 19 września 2012 r. pobiera świadczenie emerytalne.

Jak dalej wskazał organ pierwszej instancji, w B zainteresowany pracował w charakterze ślusarza przy naprawie chłodnic silników spalinowych pojazdów trakcyjnych. Praca polegała na lutowaniu, spawaniu, podgrzewaniu, wytapianiu i cięciu metali i ich stopów różnymi metodami. Spawanie wykonywano z użyciem palnika acetylenowo – tlenowego. Lutowanie prowadzone było z użyciem lutu ołowiowego, a poprawki nanoszono lutem 30 % chlorku cynku lub cyny. Pracownik używał również stężonego kwasu solnego. Przekroczenia normatywów higienicznych dla chemicznych czynników szkodliwych notowano na stanowiskach spawalniczych. Pracownicy zatrudnieni na stanowisku ślusarza narażeni byli na oddziaływanie azbestu. Potwierdzono występowanie benzenu i mgły olejowej. Natomiast w C spółka z o. o. zainteresowany spawał łukiem elektrycznym w osłonie argonu w narażeniu na pyły i dymy spawalnicze, pochodzące od spawanych materiałów, w tym w narażeniu na pyły metali i ich związki. Na stanowisku spawania łączników stalowych półautomatem spawalniczym w osłonie argonu notowano sumaryczną krotność przekroczeń NDS (mangan, dymy miedzi, tlenki żelaza, tlenki azotu, tlenek węgla) >1, co oznacza niedopuszczalne warunki pracy.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w orzeczeniu z dnia [...] nr [...] nie stwierdził u zainteresowanego choroby zawodowej – pylicy płuc wywołanej pyłami metali. W orzeczeniu wskazano, że na podstawie rtg klatki piersiowej z dnia 28 kwietnia 2017 r. nie stwierdzono obecności licznych, drobnych, okrągłych, intensywnie wysyconych zacienień, charakterystycznych dla pylicy wywołanej pyłami metali, które osiągnęłyby zawansowanie określone na podstawie porównania ze standardami radiologicznymi ILO 1980 z modyfikacją z 2011 r. rzędu co najmniej 1/1 dla zacienień okrągłych. Dokumentacja medyczna potwierdziła zabieg torakotomii w 2009 r. z powodu guza prawego płuca, makroskopowo odpowiadającego gruźliczakowi. W 2016 r. stwierdzono w lewym płucu 2 guzki ze zmianami włóknistymi, a w płucu prawym obszar nieregularnych i guzkowych zagęszczeń do obserwacji.

W postępowaniu odwoławczym Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie w dniu [...] o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego choroby zawodowej – pylicy płuc wywołanej pyłami metali. Jak wskazano, obraz radiologiczny odpowiada najbardziej zmianom pozapalnym, również na tle swoistym, zmiana okrągła może być kolejnym gruźliczakiem. Zmian guzkowych czy smużastych pasmowatych o obrazie i układzie charakterystycznym dla pylic nie stwierdzono. Zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych kryteriów rozpoznania pylicy płuc wywołanej pyłami metali, zgodnie z wytycznymi ILP (stopień (0/0).

Organ pierwszej instancji wskazał, że jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych nie rozpoznały u pracownika zmian w płucach, odpowiadających klinicznie obrazowi pylicy wywołanej pyłami metali. Stwierdzone u zainteresowanego zmiany w płucach nie odpowiadają obrazowi pylicy wywołanej pyłami metali. Brak potwierdzonego stanu klinicznego odpowiadającego pylicy płuc wywołanej pyłami metali wyklucza możliwość rozpoznania choroby zawodowej, niezależnie od stwierdzonego narażenia zawodowego na czynniki o działaniu zwłókniającym, w tym pyły i dymy spawalnicze.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Według strony, decyzja została oparta na wybiórczej analizie dokumentacji medycznej oraz nieprofesjonalnemu podejściu orzecznika. Zainteresowany wyjaśnił, że w dniu badania w DWOMP przyniósł ponad 40 płyt CD z prześwietleń klatki piersiowej, jamy brzusznej, głowy. Jednakże lekarka kategorycznie odmówiła ich przyjęcia. Dlatego tez zainteresowany przekazał powyższe płyty do DWOMP przez biuro podawcze Ośrodka. Orzeczenie zostało wydane dopiero po 8 miesiącach. Za całą wiedzę do rozpoznania choroby przyjęto tylko rtg klatki piersiowej, wykonane w DWOMP w dniu 28 kwietnia 2017 r.

Zainteresowany podniósł, że badania narażenia zawodowego nie dotyczą stanowiska pracy strony i okresu, w którym strona była zatrudniona w B. Zainteresowany został zwolniony w 1992 r., a do rozpoznania narażenia zawodowego przyjęto wyniki wykonane w dniu 24 maja 1996 r. Narażenie zawodowe stwierdzono również na podstawie wyników badań z dnia 12 lipca 1993 r., kiedy chłodnice naprawiane były przez firmy zewnętrzne poza B, a stanowisko naprawy chłodnic było tylko miejscem przeładunkowym. Mimo tego zebrano dokumenty potwierdzające narażenie zawodowe pracowników.

Organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że dwie niezależne placówki diagnostyczno – orzecznicze były zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc, wywołanej pyłami metali. Według klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w G. (ILO 1980 z rewizją w 2000 r. i 2011 r.) zmiany radiologiczne u zainteresowanego odpowiadają symbolowi 0/0 i nie dają podstaw do rozpoznania pylicy płuc, wywołanej pyłami metali.

Podstawą do rozpoznania pylicy płuc jest badanie radiologiczne klatki piersiowej (pełnowymiarowe rtg klatki piersiowej), a do oceny radiogramów oraz rozpoznania stopnia zaawansowania pylicy wykorzystywane są kryteria klasyfikacji ILO. U zainteresowanego nie wykazano obecności licznych, drobnych, okrągłych, intensywnie wysyconych zacienień, bez kolagenowego włóknienia charakterystycznego dla pylicy wywołanej pyłami metali, które osiągnęłoby zaawansowanie określone na podstawie porównania ze standardami radiologicznymi ILO 1980 z modyfikacją z 2011 r. rzędu co najmniej 1/1 dla zacienień okrągłych. Inne badania, np. TK, MR, badanie histopatologiczne nie są podstawą do rozpoznania pylicy płuc, mają one jedynie charakter pomocniczy. Zatem nie został spełniony warunek rozpoznania klinicznego schorzenia, ujętego w wykazie chorób zawodowych. Obraz radiologiczny u zainteresowanego odpowiada najbardziej zmianom pozapalnym, również na tle swoistym, zmiana okrągła może być kolejnym gruźliczakiem. Podstawą do rozpoznania pylicy płuc są stwierdzone zmiany w postaci zagęszczeń okrągłych typu q lub r, wyjątkowo p o gęstości co najmniej 1/1, aż do kategorii 3/3.

Organy administracyjne kierują się opiniami medycznymi, zawartymi w orzeczeniu lekarskim, które ma charakter opinii biegłego. Orzeczenia lekarskie są miarodajne i rzetelne, a uzasadnienia przekonujące i wiarygodne. Organy nie kwestionują narażenia zainteresowanego na pyły i dymy spawalnicze w znacznych stężeniach w powietrzu w środowisku pracy w latach 1976 – 1978, 1980 – 1992 oraz 1995 – 1997. Jednakże fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika, narażonego na dany czynnik.

W procesie diagnostycznym u zainteresowanego uwzględniono wszystkie wskazania medyczne i wszelką dostępna dokumentację medyczną. Ustawodawca nie nakłada na jednostki orzecznicze obowiązku wyjaśnienia przyczyn powstania określonej choroby po wykluczeniu jej przyczyn zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący wskazał na bezczynność, przewlekłe i nierzetelne prowadzenie postępowania w sprawie choroby zawodowej. Przekazane przez PPIS do DWOMP wyniki badań w zakresie oceny narażenia zawodowego nie dotyczą ani stanowiska pracy strony, tj. stanowiska naprawy chłodnic do lokomotyw spalinowych ani też okresu zatrudnienia strony.

Zainteresowany wyjaśnił, że w dniu badania w DWOMP, tj. w dniu 28 kwietnia 2017 r. przyniósł 17 sztuk prześwietleń klatki piersiowej, 10 sztuk jamy brzusznej, 3 sztuki głowy wraz z płytami CD. Jednakże lekarka kategorycznie odmówiła ich przyjęcia. Po 2 miesiącach ta sama lekarz orzecznik prosiła o dostarczenie prześwietleń rtg, tylko klisz. Orzeczenie lekarskie zostało wydane dopiero po 8 miesiącach, po wielomiesięcznym upominaniu się.

W przesyłce do IMP w Ł. znalazło się badanie z dnia 23 października 2018 r., którego skarżący nie wykonał. Po wielokrotnych próbach wyjaśnienia co do pojawienia się tego badania, dopiero po 3 latach w piśmie z dnia 1 lutego 2021 r. podano, że "omyłkowo podano datę badania". Wybiórcza analiza dokumentacji medycznej nie pozwoliła na rzeczowe stwierdzenie faktów. Zakład pracy został już zlikwidowany. Niezrozumiałe dla skarżącego jest wyłączenie do odrębnego postępowania zgłoszenia pozostałych chorób zawodowych.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że sam fakt narażenia skarżącego w czasie pracy na działanie pyłów i dymów spawalniczych w znacznych stężeniach nie był kwestionowany. Jasno wyjaśniono, że upoważnieni lekarze wskazali, że nie stwierdzono obrazu radiologicznego, charakterystycznego dla pylicy płuc, wywołanej pyłami metali. Schorzenie to nie zostało rozpoznane przez upoważnioną placówkę systemu ochrony zdrowia. Zakres informacji medycznych zgromadzonych w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w przekonaniu lekarza orzecznika, będącego specjalistą z zakresu medycyny pracy. Natomiast pozostałe jednostki chorobowe, o których skarżący wspomina w skardze, są rozpatrywane w odrębnie prowadzonych postępowaniach administracyjnych, ponieważ każda jednostka chorobowa wymaga gromadzenia materiały dowodowego adekwatnego do specyficznych czynników etiologicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2072) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę. Organy sanitarne, zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej kpa, dokonały oceny materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich. W ocenie Sądu stanowiska będące opinią biegłego, wydane w tym postępowaniu przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., spełniają podane wymagania. Orzeczenia lekarskie tych jednostek nie budzą wątpliwości, są jednoznaczne, rzetelne i obiektywne. Wydane zostały na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej.

W istocie rzeczy skarżący kwestionuje w skardze ustalenia organu co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, powołując się na ciężkie warunki pracy w B przy naprawie chłodnic silników spalinowych pojazdów trakcyjnych, spowodowane znacznym zapyleniem na stanowisku pracy pyłem pochodzącym z obróbki metali oraz dymem spawalniczym. Należy zauważyć, że nie ma sporu pomiędzy organami a skarżącym odnośnie występowania narażenia zawodowego w trakcie pracy strony na stanowiskach ślusarza i spawacza. Z załączonych przez organ do akt administracyjnych sprawy badań czynników toksycznych na poszczególnych stanowiskach pracy w B, pochodzących z lat 1992 – 1996 (zakład pracy został zlikwidowany i brak jest możliwości pozyskania badań z okresu zatrudnienia skarżącego) wynika, że zapylenie przy śrutowaniu wynosiło 1,3 – 5,0 NDS dla pyłu całkowitego i 2,2 – 9,4 NDS dla pyłu respirabilnego (badanie z 4 grudnia 1995 r.), zapylenie dla pyłu całkowitego wynosiło 0,15 – 2,19 NDS (badanie z 22 lipca 1992 r.), zapylenie dla pyłu całkowitego wynosiło 2,9 NDS i 6,9 NDS dla pyłu respirabilnego (badanie 3 czerwca 1996 r.), czynniki toksyczne na stanowiskach spawalniczych wynosiły 0,9 – 1,09 NDS sumarycznego dla NO, CO, Mn, Cu, Fe (badanie 6 marca 1996 r.), czynniki toksyczne w spawalni wynosiły 1,59 – 4,5 – 0,19 – 0,83 – 1,49 – 1,87 NDS sumarycznego dla NO, CO, Mn, Cu, Fe (badanie z 24 czerwca 1992 r.). Wyniki z pomiarów w Hammilton sp. z o. o. wynosiły dla czynników toksycznych (Mn, Cu, Fe, CO, NO) 1,16 – 1,38 NDS (badanie z 18 listopada 1996 r.).

Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest jednak wystarczające stwierdzenie ciężkich warunków pracy, np. przez zapylenie pyłem metali, czynniki toksyczne i dymy spawalnicze. Choroba musi być rozpoznana przez lekarzy z uprawnionej do stwierdzania chorób zawodowych jednostki medycznej.

Orzeczenie lekarskie DWOMP nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pylicy płuc pod postacią pylicy wywołanej pyłami metali zostało wydane na podstawie posiadanej dokumentacji medycznej skarżącego oraz wyników badań, w tym Rtg płuc z dnia 24 października 2018 r. wykonane w DWOMP, TK klatki piersiowej z 1 września 2009 r., rtg płuc z 21 – 30 stycznia 2009 r., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z 21 – 30 stycznia 2009 r., badania histopatologicznego z 2 lutego 2009 r., kolejnych TK klatki piersiowej z 9 stycznia 2012 r., 2 sierpnia 2012 r., 25 stycznia 2013 r., 20 stycznia 2014 r., 30 stycznia 2015 r., 11 stycznia 2016 r. Na podstawie oceny stanu klinicznego rozpoznano: stan po resekcji klinowej guza prawego płuca (2009 r.) – ognisko ziarniniakowatego zapalenia z martwica, dwie zmiany drobnoguzkowe w płucu lewym w obserwacji od 2009 r. i zmianę w płucu prawym w obserwacji od 2016 r.

W rtg płuc stwierdzono stan po klinowej resekcji zmiany płata górnego prawego płuca, w polu górnym prawym widoczne zmiany włókniste – pooperacyjne oraz dyskretne metaliczne szwy płucne, zrost opłucno – osierdziowy po lewej stronie, poza tym płuca innych zmian ogniskowych nie wykazują.

Na podstawie oceny narażenia zawodowego i oceny stanu klinicznego nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy płuc, ponieważ pełnowymiarowe zdjęcie klatki piersiowej nie wykazało obecności licznych, drobnych, okrągłych, intensywnie wysyconych zacienień, bez kolagenowego włóknienia, charakterystycznych dla pylicy płuc wywołanej pyłami metali, które osiągnęłyby zaawansowanie określone na podstawie porównania ze standardami radiologicznymi ILO 1980 z modyfikacją z 2011 r., rzędu co najmniej 1/1 dla zacienień okrągłych.

W efekcie, według uprawnionej jednostki orzeczniczej zdjęcie rtg klatki piersiowej skarżącego, ocenione zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy, nie wykazuje obecności zmian radiologicznych, uzasadniających rozpoznanie u pacjenta pylicy płuc wywołanej pyłami metali.

Również w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy płuc. W orzeczeni wskazano, że w 2009 r. śródoperacyjnie stwierdzono w szczycie płuca prawego guz – makroskopowo gruźliczak 9zmianę resekowano klinowo – w badaniu histopatologicznym nie stwierdzono zmian złośliwych nowotworowych). Od 2009 r. z powodu zmian drobnoguzkowych segmentu płuca lewego pacjent jest pod opieką poradni torakochirurgicznej. Podczas hospitalizacji w IMP poddano ocenie radiologicznej zdjęcia klatki piersiowej z dnia 27 listopada 2017 r. i 6 lutego 2019 r. Wskazano, że zmiany w górnym polu płuca prawego nie wykazują progresji na kolejnych zdjęciach. Obraz radiologiczny odpowiada najbardziej zmianom pozapalnym, również na tle swoistym, zmiana okrągła może być kolejnym gruźliczakiem. Zmian guzkowych czy smużastych lub pasmowatych o obrazie i układzie charakterystycznym dla pylic nie stwierdzono. Stwierdzone na zdjęciach radiologicznych zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych kryteriów do rozpoznania pylicy płuc wywołanej pyłami metali zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy – ILO (stopień 0/0).

W wyjaśnieniach z dnia 27 listopada 2019 r. DWOMP na podstawie szczegółowej analizy kolejnej dokumentacji medycznej przedstawionej przez pacjenta stwierdził, że przedstawiona dokumentacja medyczna nie zmienia rozstrzygnięcia z orzeczenia lekarskiego nr [...].

W wyjaśnieniach z dnia 11 grudnia 2019 r. IMP stwierdził, że dodatkowa dokumentacja medyczna przedłożona przez zainteresowanego nie wnosi nowych dowodów w prowadzonym postępowaniu diagnostyczno – orzeczniczym, dotyczącym pylicy płuc wywołanej pyłami metali.

Również w wyjaśnieniach z dnia 2 lipca 2020 r. IMP stwierdził, że ponowna szczegółowa analiza całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym dodatkowej dokumentacji medycznej przedłożonej przez zainteresowanego nie daje podstaw do zweryfikowania orzeczenia lekarskiego z dnia [...].

Także w wyjaśnieniach z dnia 27 stycznia 2021 r. DWOMP potwierdził, że instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy nadal rekomendują, aby rozpoznanie było stawiane na podstawie porównania pełnowymiarowych radiogramów klatki piersiowej z radiogramami standardów pylicznych, upowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy – ILO 1980 z modyfikacją z 2011 r. Postępowanie orzecznicze u badanego pacjenta było prowadzone w oparciu o te rekomendacje. Poza tym wyjaśniono, że w piśmie opisującym materiały przekazane do IMP omyłkowo oddano datę badania klatki piersiowej. Wysłano bowiem radiogram wykonanego w DWOMP badania rtg klatki piersiowej w dniu 28 kwietnia 2017 r. AP + bok.

Należy podkreślić, że podstawą rozpoznania pylicy płuc są zmiany zauważalne na pełnowymiarowym zdjęciu płuc w pozycji tylno-przedniej. Ocena radiogramu jest podejmowana na podstawie porównania ze standardem radiograficznym pylic Międzynarodowego Biura Pracy. Zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy (ILO) podstawą do rozpoznania pylicy płuc są stwierdzone zmiany w postaci zagęszczeń okrągłych, stwierdzonych radiologicznie w obrębie płuc (typu p – punkcikowate, q – drobnoguzkowe, r – guzkowe lub guzowate). Podstawową metodą rozpoznania klinicznego pylicy jest badanie rtg klatki piersiowej. Zdjęcie opisywane jest zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy. Do rozpoznania pylicy płuc niezbędne jest stwierdzenie zacienień drobnoogniskowych typu "q", "r" lub czasem "p" o odpowiedniej gęstości, począwszy od kategorii 1/1 w 12 punktowej skali (0/-,0/0, 0/1, 1/0, 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/2, 3/3, 3/_). Stwierdzone u badanego pracownika zmiany 0/0 nie spełniają wymagania klasyfikacji radiologicznej pylic ILO.

Ocena radiologiczna została przeprowadzona przez specjalistyczne placówki medyczne z wieloletnim doświadczeniem, zatrudniające wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny medycyny pracy. Ani skarżący ani organy administracji nie posiadają specjalistycznej wiedzy medycznej i orzeczenia lekarskie wydane w sprawie mają walor opinii biegłego.

W przypadku skarżącego zmiany w obrazie radiologicznym – w górnym polu płuca prawego okrągły cień o nierównych obrysach, wielkości około 15 mm z towarzyszącymi drobnymi cieniami pasmowatymi na obwodzie zmiany i licznymi zmianami pasmowatymi oraz nielicznymi po stronie lewej nie odpowiadały kryteriom do stwierdzenia pylicy płuc. Obraz radiologiczny odpowiada najbardziej zmianom pozapalnym, zmiana okrągła może być kolejnym gruźliczakiem ( orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...]). Wobec powyższego nie został spełniony podstawowy warunek tj. pylica płuc nie została rozpoznana przez upoważnioną placówkę systemu ochrony zdrowia. W konsekwencji brak było podstaw do rozważania drugiego warunku, tj. kwestii wywołania choroby przez czynniki szkodliwe znajdujące się w środowisku pracy. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają więc ciężkie warunki pracy, opisywane przez skarżącego.

Należy podkreślić, że orzeczenia lekarskie spełniają wszelkie wymogi proceduralne, nie budzą wątpliwości i nie zawierają sprzeczności, są logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśniają poczynione rozpoznanie i przedstawiają wystarczająco metodologię rozpoznania.

Wyjaśnić też trzeba, że wystąpienie pozostałych jednostek chorobowych, zgłoszonych przez skarżącego, rozpatrywane jest w odrębnie prowadzonych postępowaniach administracyjnych, ponieważ każda jednostka chorobowa wymaga gromadzenia materiału dowodowego adekwatnego do specyficznych czynników etiologicznych.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego na rozprawie, należy wyjaśnić, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych do właściwego państwowego inspektora sanitarnego zgłasza się podejrzenie konkretnej choroby lub chorób zawodowych na formularzu, określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (§ 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Celem badania przeprowadzanego przez jednostki orzecznicze nie jest bowiem kompleksowe ustalenie stanu zdrowia pracownika i przeprowadzenie badań pod kątem wszystkich chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Oprócz inspektora sanitarnego, na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania kieruje również lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u pacjenta. Od pracownika (byłego pracownika) nie jest więc wymagana wiedza medyczna w tym zakresie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy sanitarne w sposób należyty wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. W świetle prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – pylicy płuc wywołanej pyłami metali. Decyzja zawiera wszystkie elementy wyszczególnione w art. 107 § 1 i § 3 kpa., a uzasadnienie decyzji spełnia przewidziane przepisami prawa wymagania, w tym zawiera wyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.