Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 762/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wiśniewski sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2021r. sprawy ze skargi Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 7 kwietnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie nieprzystąpienia do zabezpieczenia należności pieniężnych; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (wierzyciel) skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (organu egzekucyjnego), zarządzenie zabezpieczenia z dnia 14.12.2020r., nr [...] wystawione na zobowiązanego A. G. zam. [...], ul. [...] oraz S. G. zam. [...], ul. [...]. Zawnioskował o dokonanie zabezpieczenia na majątku osobistym zobowiązanego oraz na majątku wspólnym z małżonką S. G. na kwotę należności głównej 3.400.000 zł.

Analizując treść przesłanego wniosku oraz druk zarządzenia zabezpieczenia, organ egzekucyjny stwierdził ich niezgodność. Wierzyciel zawnioskował bowiem o dokonanie zabezpieczenia na majątku osobistym zobowiązanego oraz na majątku wspólnym z małżonką S. G.. Zarządzenie zabezpieczenia wystawione natomiast zostało na A. G. i S. G.. Uprawniało więc ono do dokonania zabezpieczenia również na majątkach osobistych osób w nim wskazanych. Stwierdzając powyższą niezgodność, organ egzekucyjny 15.01.2021r. wydał postanowienie nr [...] o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia należności pieniężnych.

Na powyższe postanowienie wierzyciel złożył zażalenie zarzucając, że organ egzekucyjny zbyt literalnie podszedł do przedłożonego zabezpieczenia z dnia 14 grudnia 2020 r nr [...] Powołał się na fakt, że odpowiedzialność małżonków z majątku wspólnego posiada również charakter odpowiedzialności solidarnej. Ponadto odniósł się do definicji słowa "wzór", według której jest to rzecz do naśladowania. Zdaniem wierzyciela, zamiarem ustawodawcy było "ułatwienie podmiotom do tego uprawnionym zachowania pewnej jednolitości w stosowaniu tego typu narzędzi w przypadku zabezpieczenia dochodzenia należności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 7.04.2021r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, iż w obowiązującym stanie prawnym wzór zabezpieczenia został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z 24.07.2020r. w sprawie wzoru zarządzenia zabezpieczenia (Dz.U. z 2020r. poz. 1315). Formularz zarządzenia zabezpieczenia jest dokumentem, który powinien w sposób skrótowy i syntetyczny, wskazywać wszystkie obowiązkowe według przepisów ustawy elementy zarządzenia zabezpieczenia. Nie budzi wątpliwości, iż zarządzenie zabezpieczenia z dnia 14.12.2020r., zostało sporządzone według wzoru określonego w załączniku powołanego rozporządzenia Ministra Finansów i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. W zarządzeniu zabezpieczenia z dnia 14.12.2020r. w części A zobowiązanego/zobowiązanych (małżonków odpowiedzialnych solidarnie), w części A1 - wierzyciel jako zobowiązanego wskazał dane A. G., a w części A2 - dane S. G.. Tak wypełnione zarządzenie zabezpieczenia uprawnia organ egzekucyjny do dokonania zabezpieczenia na majątkach osobistych zobowiązanych jak i na majątku wspólnym. Organ odwoławczy podkreślił, że w pouczeniu zabezpieczenia została umieszczona informacja: "Jeżeli w części A wpisano jako zobowiązanych dane małżonków, to zarządzenie "Dane zabezpieczenia stanowi podstawę do dokonania zabezpieczenia na ich majątku wspólnym i majątkach osobistych". Organ egzekucyjny analizując treść przesłanego przez wierzyciela wniosku o dokonanie zabezpieczenia oraz druk Zarządzenia zabezpieczenia, zauważył powyższą niezgodność wniosku z wystawionym zarządzeniem zabezpieczenia, co uzasadniało nieprzystąpieniu do dokonania zabezpieczenia. O ile odpowiedzialność małżonków z majątku wspólnego posiada również charakter odpowiedzialności solidarnej, to wierzyciel nie wziął pod uwagę, że odpowiedzialność solidarna to odpowiedzialność majątkiem wspólnym małżonków jak i majątkami osobistymi każdego z nich. Natomiast we wniosku o dokonanie zabezpieczenia wierzyciel wyraźnie wskazał dokonanie zabezpieczenia na majątku osobistym zobowiązanego oraz na majątku wspólnym zobowiązanych. Ponadto na podstawie jednego wniosku (wniosek z dnia 16.12.2020r.) wierzyciel wniósł o dokonanie zabezpieczenia oraz wszczęcia egzekucji tego samego zobowiązania. Jest to sprzeczne ze sobą. Nie można bowiem prowadzić jednocześnie zabezpieczenia i egzekucji tej samej należności.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:

- art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U, z 2020r. poz. 1427 dalej "upea") poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na tym, że pomimo tego, że przedłożone zarządzenie zabezpieczenia spełniało wymogi z w/w przepisów organ egzekucyjny nie przystąpił do zabezpieczenia,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa w zw. z art, 18 upea, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania materiału dowodowego.

W uzasadnieniu podano, iż skoro w przedmiotowej sprawie, jak wskazuje organ egzekucyjny, złożone przez wierzyciela zarządzenie zabezpieczenia było prawidłowe, zawierało wszystkie wymagane prawem elementy, tj. czyniło zadość wszystkim wymaganiom określonym w art. 156 § 1 u.p.e.a, to nie budzi wątpliwości, że nie zachodziły podstawy do nieprzystąpienia do zabezpieczenia przez organ egzekucyjny. W analizowanym przypadku organ egzekucyjny bezpodstawnie odmówił przystąpienia do zabezpieczenia w sytuacji otrzymania zarządzenia zabezpieczenia sporządzonego według wzoru określonego przez Ministra Finansów, w sposób, jak sam organ przyznał odpowiadający wszystkim wymaganym prawem elementom (tj. treści art. 156 § 1 u.p.e.a.).

Wierzyciel we wniosku o zabezpieczenie z dnia 14 grudnia 2020 r. wskazał, że wnosi o zabezpieczenie na majątku stanowiącym majątek osobisty A. G. oraz na majątku wspólnym A. G. i S. G., to w tym zakresie organ egzekucyjny, powinien dokonać zabezpieczenia. We wniosku z dnia 16 grudnia 2020 r. wierzyciel określił zakres przedmiotowy zarządzenia o zabezpieczeniu. Organ egzekucyjny wyprowadza tezę o wadliwości zarządzenia zabezpieczenia ze sprzeczności między tym zarządzeniem a wnioskiem o dokonanie zabezpieczenia. Jednak w stanie faktycznym tej sprawy, pierwszeństwo należy przyznać wnioskowi i na jego podstawie określać zakres zabezpieczenia, o który wnioskuje Prezes ARiMR.

Stwierdzenie zawarte w pouczeniu nie stanowi źródła obowiązku organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji w takim właśnie zakresie. Stwierdzenie takie dostarcza jedynie informacji o maksymalnym potencjalnym zakresie egzekucji (jako takiej). O tym, czy ten maksymalny zakres egzekucji (majątek wspólny oraz majątki odrębne obojga małżonków) zostanie wykorzystany w danym przypadku, decyduje jednak wierzyciel. W sprawie będącej przedmiotem skargi wierzyciel jasno określił swoje stanowisko - we wniosku zdefiniował bowiem zakres zabezpieczenia jako majątek wspólny małżonków oraz majątek odrębny męża. W samym zarządzeniu zakres egzekucji nie był już precyzowany. Skoro tak, to nie ma podstaw do twierdzenia o sprzeczności między wnioskiem, a zarządzeniem. Jedynym miejscem, w którym wierzyciel wymienił majątki męża/żony podlegające zabezpieczeniu jest wniosek. Skoro tak, to o sprzeczności między oboma dokumentami nie może być mowy – we wniosku wyrażona jest wola (żądanie) wierzyciela, we wzorze zarządzenia zaś informacja o maksymalnym potencjalnym zakresie zabezpieczenia.

Wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga jest uzasadniona.

Okoliczności wskazane w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji, jako uzasadniające odmowę przystąpienia do zabezpieczenia należności pieniężnych, a to ze względu na sprzeczność pomiędzy wnioskiem o zabezpieczenie, a zarządzeniem zabezpieczenia, sporządzonym na wzorze urzędowego formularza, naruszają w okolicznościach kontrolowanej sprawy art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 upea, art.7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 kpa i art. 18 upea, co miało wpływ na wynik sprawy.

Organy pominęły istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, iż strona skarżąca posłużyła się jedynym wzorem zabezpieczenia zawartym w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 24.07.2020r. w sprawie wzoru zarządzenia zabezpieczenia (Dz.U. z 2020r. poz. 1315), a nadto we wniosku jednoznacznie wskazała, iż zabezpieczenie dotyczy majątku stanowiącego majątek osobisty A. G. oraz majątku wspólnego A. G. i S. G.. Innego wzoru zabezpieczenia mającego dotyczyć kwestii identyfikacji zobowiązanego i jego małżonka brak jest w systemie mającym ułatwić wydawanie dokumentu o zabezpieczeniu (zarządzenia zabezpieczenia) przez wierzyciela. Stąd kwestię prawidłowości zarządzenia wierzyciela, czy spełnienia przesłanek do zabezpieczenia przez organ do którego złożono wniosek, w trybie art. 157 upea należy oceniać poprzez analizę obu tych dokumentów z uwzględnieniem jedynego istniejącego wzoru w zakresie identyfikacji zobowiązanego i jego małżonka, co wymaga od organów podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia powyższej kwestii, a co w kontrolowanej sprawie pominięto, ograniczając się do formalnego stwierdzenia niespójności.

Organ egzekucyjny przedwcześnie odmówił przystąpienia do zabezpieczenia w sytuacji otrzymania zarządzenia zabezpieczenia sporządzonego według wzoru określonego przez Ministra Finansów, w sposób, jak sam organ przyznał, odpowiadający wszystkim wymaganym prawem elementom (tj. treści art. 156 § 1 u.p.e.a.), bez analizy wniosku o zabezpieczenie oraz ewentualnego wezwania wierzyciela o wyjaśnienie wątpliwości, ewentualne doprecyzowanie zarządzenia. Zarządzenie zabezpieczenia sporządza się według wzoru ustalonego przez Ministra Finansów, który nie ma jednak charakteru urzędowego formularza, gdyby miał taki charakter to każde zarządzenie zabezpieczenia, które nie byłoby sporządzone na urzędowym formularzu nie podlegałoby zabezpieczeniu, przy czym taki rygor musiałby wynikać z przepisów. Z art. 157 § 1 u.p.e.a. natomiast wynika, że w przypadku, gdy zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia. W przepisie art. 157 § 1 u.p.e.a nie użyto sformułowania, że w przypadku, gdy zarządzenie zabezpieczenia nie odpowiada opublikowanemu przez Ministra Finansów wzorowi organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, ale odwołano się do treści przepisu art. 156 § 1 u.p.e.a. To zaś oznacza, że kwestia opublikowanego wzoru zarządzenia zabezpieczenia ma drugorzędne znaczenie, wiodące dla oceny możliwości przystąpienia do egzekucji jest natomiast, aby zarządzenie zabezpieczenia zwierało wszystkie ustawowe elementy wymienione z art. 156 § 1 u.p.e.a. Opublikowany wzór Ministra Finansów miał jedynie na celu ujednolicenie praktyki, ale nic nie stoi na przeszkodzie aby został on dostosowany do indywidualnej sprawy. Ustawodawca gdyby miał opublikowanemu wzorowi nadać charakter formularza, to wprowadziłby w tym zakresie regulację odpowiadającą treści art. 252 § 2 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy art. 125 § 2, art. 130 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 451/12).

Wobec toczącego się względem zobowiązanego postępowania egzekucyjnego argumentacja organu o braku możliwości zabezpieczenia z tego powodu, jest niezasadna.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.