Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1215/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 224 § 1, art. 240 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 29 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 661/10 w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 13 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. R. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 listopada 2010 r., III SA/Wa 661/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. R. na postanowienie Ministra Finansów z 13 stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. decyzją z 4 września 2008 r. określił Skarżącemu zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okres maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad 2004 r., a następnie (17 października 2008 r.), jako wierzyciel, na podstawie powyższej decyzji wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zaległości za wyżej wymienione okresy w kwocie 50.756 zł należności głównej i skierował je do organu egzekucyjnego celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny na podstawie przekazanych tytułów wykonawczych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z 24 października 2008 r. dokonał zajęć rachunków bankowych w Banku [...] S. A , Banku [...] S. A. Banku [...] S A. Bank [...] S A Bank [...] S A.

Pismem z 5 listopada 2008 r. Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na wniesienie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. odwołania od decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wskazał, że dysponuje nowymi dokumentami mającymi znaczny wpływ na końcowe ustalenie zaległości za 2004 r. Ponadto wskazał, że stan jego zdrowia jest zły i z powodu konieczności poddania się leczeniu nie mógł brać udziału w postępowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniami z 30 stycznia 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Rozpatrując wniosek skarżącego, będący przedmiotem niniejszego postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 15 października 2009 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że organ nadzoru może wstrzymać postępowanie egzekucyjne tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, których zobowiązany nie wykazał.

Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Finansów, postanowieniem z 13 stycznia 2010 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, na art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r Nr 229, poz. 1954 dalej "u.p.e.a.") i wywiódł, że z treści tego przepisu nie wynika obowiązek konkretnego zachowania się organu nadzoru; organ może, ale nie musi, wydać rozstrzygnięcie korzystne dla strony. Zawarty w tym przepisie zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" stanowi klauzulę generalną. Kwalifikacja danego przypadku zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do okoliczności, na których powstanie zobowiązany nie miał wpływu, a które zaistniały niezależnie od sposobu jego postępowania (np. klęska żywiołowa). Strona w swoim wniosku nie wskazała żadnych okoliczności, które miałaby charakter nadzwyczajny i zarazem stanowiłyby podstawę do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego.

W skardze do WSA zobowiązany, wnosząc o uchylenie postanowień obydwu instancji i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie postanowienia Ministra Finansów i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. art. 23 § 6 u.p.e.a. przez stwierdzenie, że w sprawie niniejszej nie istnieją nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wstrzymanie egzekucji. W uzasadnieniu podniósł, że składając wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych chciał mieć pewność, że egzekucja będzie prowadzona na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia, tak aby uniknąć w przyszłości konieczności naprawiania wyrządzonych szkód. Ponadto podniósł, że nigdy nie doręczono mu prawomocnej decyzji, w związku z czym musiał podjąć nadzwyczajne środki w postaci złożenia wniosku o przywrócenie terminu (do złożenia odwołania). Reasumując uznał, że skoro jest zmuszony do wykorzystywania nadzwyczajnych środków do uzyskania stosownej ochrony prawnej, jego sytuacja ma z pewnością charakter wyjątkowy i zasługuje na uwzględnienie wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna. W uzasadnieniu zauważył, że organ rozpatrujący wniosek należycie ocenił okoliczności podnoszone przez Skarżącego oraz właściwie, z uwzględnieniem treści art. 23 § 6 u.p.e.a., uzasadnił podjęte rozstrzygniecie. Zdaniem Sądu ocena zawarta w zaskarżonym postanowieniu była prawidłowa i nie można jej było zarzucić dowolności. Skarżący we wniosku o wstrzymanie egzekucji nie przedstawił bowiem nadzwyczajnych okoliczności, które mogły przemawiać za jego uwzględnieniem. Okoliczność takiej nie stanowiło w szczególności wniesienie odwołania od decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, ani też wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej. Okoliczności takiej nie stanowił również stan zdrowia skarżącego, który ewentualnie mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego (wymiarowego).

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, pełnomocnik strony postawił następujące zarzuty:

(a) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię art. 6.2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez niewzięcie pod uwagę nowych faktów i dowodów przedstawionych przez podatnika na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 stanowiących podstawę do stwierdzenia, iż całe postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe i nie powinno być prowadzone;

(b) naruszenie przepisów postępowania mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie, że w sprawie niniejszej nie istnieją nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wstrzymanie egzekucji.

Powołując się na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik strony podkreślił, że na rozprawie 15 grudnia 2010 r. podatnik złożył do akt dokumenty stanowiące samodzielną podstawę do uwzględnienia skargi, to jest kopie faktur VAT wystawionych przed dwa należące do niego przedsiębiorstwa. Faktury te dokumentowały czynności sprzedaży towarów pomiędzy jednostkami organizacyjnymi należącymi do tego samego przedsiębiorcy (podatnika), a zatem nie dokumentowały obrotów, które są podstawą opodatkowania. Czynności takie powinny być od razu uznane za niemogące być przedmiotem prawnie skutecznej umowy i nie powinny wywoływać żadnych skutków prawnych, zarówno w zakresie naliczenia podatku, jak i jego odliczenia. Podatnik informował organy skarbowe o tym naruszeniu prawa, ale bezskutecznie. W tym kontekście pełnomocnik zobowiązanego stwierdził, że nie można tolerować sytuacji, w której niezawisły sąd sankcjonuje czynności egzekucyjne w sytuacji, gdy jest oczywiste, że egzekucja jest oczywiście bezzasadna, ponieważ dotyczy błędnie naliczonego podatku, który nigdy nie był należny. Podatnik był w sytuacji nadzwyczajnej – zostało określone mu zobowiązanie podatkowe w sposób oczywiście bezprawny.

W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik wskazał, że z powodu choroby i błędnego doręczenia decyzji podatnik był pozbawiony możliwości złożenia w terminie odwołania (od decyzji wymiarowej). Jego wniosek o przywrócenie terminu został prawomocnie oddalony. W tej chwili jedynie wstrzymanie egzekucji może dać szansę na uniknięcie przez podatnika nadzwyczajnych, dotkliwych i całkowicie nieuzasadnionych strat finansowych.

Na zakończenie pełnomocnik strony wskazał, że złożył już wniosek o stwierdzenie nieważności błędnej decyzji (wymiarowej), jednak wniosek ten nie został jeszcze rozstrzygnięty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów należy wskazać na bezzasadność twierdzeń o naruszeniu przez sąd pierwszej instancji prawa zarówno naruszenia prawa procesowego, jak również prawa materialnego.

Strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 P.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania koncentrują się na wadliwości kontroli zaskarżonego postanowienia, której Skarżący upatruje w oddaleniu skargi na odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego, która pomijała – zdaniem Skarżącego – nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wstrzymanie egzekucji.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje ustalenia i wywody Sądu pierwszej instancji. W szczególności zgodzić się należy z oceną, że organ właściwie rozważył okoliczności podniesione przez Skarżącego we wniosku o wstrzymanie egzekucji i odniósł się do tych okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Słusznie zarówno organ, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjęły, że fakt wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w dacie wszczęcia egzekucji na podstawie art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej, podobnie wniesienie skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej czy stan zdrowia Skarżącego nie stanowiły przeszkody do prowadzenia egzekucji.

Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że organ zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony w ramach postępowania egzekucyjnego do oceny postępowania podatkowego, w którym została wydana decyzja podlegająca wykonaniu w drodze egzekucji, a może to zostać uczynione jedynie w trybie nadzwyczajnym, do którego należy na przykład wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O. p.

W tym kontekście całkowicie chybiony jest również zarzut "błędnej wykładni art. 6.2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez niewzięcie pod uwagę nowych faktów i dowodów przedstawionych przez podatnika na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 stanowiących podstawę do stwierdzenia, iż całe postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe i nie powinno być prowadzone", który oczywiście w rzeczywistości również ma charakter procesowy a nie materialnoprawny.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 P.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.