Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 154/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej – B.P. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej z dnia [...] r. nr [...] – w części dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2008 roku M.S., urodzona w dniu [...] lutego 1069 roku, złożyła w Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej wniosek o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2005 roku stwierdzające, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od [...] marca 2005 do [...] maja 2010 roku, niepełnosprawność powstała u niej w 1986 roku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej, powołując się na przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm . powoływanej dalej jako: Kpa ), art. 16, art. 20 ust. 3, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), a także § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903), przyznał M.S. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł na okres od dnia [...] grudnia 2008 roku do dnia [...] maja 2010 roku, wskazując iż zasiłek został przyznany wnioskodawczyni jako osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat w związku z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która powstała u niej przed ukończeniem 21 roku życia. Uzasadniając datę początkową przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wskazał, że stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ zaznaczył, iż M.S. wniosek o przyznanie zasiłku wraz z konieczną dokumentacją złożyła dnia [...] grudnia 2008 roku co uzasadniało przyznanie świadczenia od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek w Dziale Świadczeń Rodzinnych. Organ I instancji przytoczył również brzmienie przepisu art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do zasiłku ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 roku M.S. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji. Odwołująca się wskazała, iż orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności wydane zostało [...] maja 2005 roku, a zatem w okresie od dnia wydania przedmiotowego orzeczenia do dnia [...] grudnia 2008 roku nie otrzymywała należnego jej zasiłku. Podniosła także, iż przy odbiorze orzeczenia o niepełnosprawności nie została poinformowana o przysługującym jej prawie do zasiłku. Ponadto zaznaczyła, że pracownik socjalny "przy CPS" udzielił jej błędnej informacji, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobom do 16-go roku życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 roku – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu [...] grudnia 2008 roku M.S. oświadczyła też, iż wniosek składa organowi I instancji po raz pierwszy i że nie składała go wcześniej w innej instytucji. Powołując się na dyspozycję wyżej przytoczonych przepisów art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium uznało, iż organ I instancji zasadnie orzekł o przyznaniu stronie zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożony został wniosek tj. od miesiąca grudnia 2008r. Organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na to, że strona nie ubiegała się wcześniej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, brak jest jakiejkolwiek możliwości przyznania go za okres od miesiąca maja 2005 roku do grudnia 2008 roku. Wskazane przepisy prawa bowiem jednoznacznie określają od jakiego momentu i na jaki okres świadczenie może zostać przyznane, a decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z nimi.

Pismem z dnia [...] lutego 2009 roku M.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na wyżej wskazaną decyzję Kolegium powielając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do uznania roszczenia skarżącej o przyznanie świadczenia od dnia [...] maja 2005 roku tj. od daty uzyskania przez skarżącą orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Wskazał na przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym jeżeli osoba niepełnosprawna w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że M.S. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego po upływie ponad 3 lat od daty wydania orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Skargę należało uznać za uzasadnioną .

Jej zasadność związana jest z zakwestionowaniem przez skarżącą terminu początkowego przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, o którego przyznanie wystąpiła wnioskiem z dna [...] grudnia 2008 roku. O zasadności tak wyartykułowanej skargi przesądziły jednakże inne przyczyny niż podnoszone przez skarżącą.

W pierwszej kolejności wskazania jednakże wymaga, iż kontrola sprawowana przez sąd administracyjny z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z prawem. Z mocy zaś przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- powoływanej dalej jako: ppsa) sąd administracyjny, oceniając legalność kwestionowanego skargą aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, ale bada sprawę w jej całokształcie obejmującym prawidłowość ustalenia stanu faktycznego, zastosowania przepisów prawa i trafność ich wykładni. Dokonując takiej kontroli sąd administracyjny związany jest przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustaw (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ). Obowiązek przestrzegania przez sąd administracyjny Konstytucji w procesie kontroli działalności administracji publicznej oznacza również obowiązek uwzględniania mających moc powszechnie obowiązującą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego ( art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Rozpoznając niniejszą sprawę w zakresie przysługującej mu kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają częściowemu usunięciu z obrotu prawnego. Oba wskazane akty zostały bowiem wydane - w zakresie spornej między skarżącą a organami obu instancji początkowej daty przyznania świadczenia o które się ubiegała – na podstawie przepisu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( tekst jednolity: Dz.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 ze zm. ). Nastąpiło to w sytuacji, gdy w stosunku do wskazanego przepisu wzruszone zostało domniemanie jego konstytucyjności w zakresie w jakim określa on termin od którego przyznaje się świadczenie rodzinne (w tym przypadku zasiłek pielęgnacyjny). Wzruszenie domniemania konstytucyjności przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiło wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku w sprawie P 28 /07 ( który wszedł w życie z dniem ogłoszenia w dzienniku ustaw tj. 30 października 2007 roku ( Dz. U. Nr 200 poz. 1446 ).

Jak już wskazano w niniejszej sprawie istota sporu zaistniałego między skarżącą a organami administracji publicznej sprowadza się do terminu od jakiego powinna mieć ona przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Poza sporem pozostawało natomiast, iż skarżąca spełniła przesłankę nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego o jakiej mowa w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak bowiem wynika, z załączonego do wniosku z dnia [...] grudnia 2008 roku, orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2005 roku jest ona osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 16 lat, niepełnosprawność powstała u niej przed ukończeniem 21 roku życia ( urodzona w 1969 roku, niepełnosprawność istnieje od 1986 roku ) zaś stopień umiarkowany tej niepełnosprawności orzeczony został od [...] marca 2005 roku do [...] maja 2010 roku. W rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, iż : "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego", stanowił jedną z podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia. Wprawdzie organ I instancji nie wskazał go w podstawie prawnej swej decyzji, ale przytoczył jego treść w jej uzasadnieniu i w oparciu o niego ustalił początkową datę przyznania skarżącej świadczenia rodzinnego w postaci dodatku pielęgnacyjnego na [...] grudnia 2008 roku tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Wskazany on też został w podstawie prawnej organu II instancji i stanowił podstawę matrialnoprawną jego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu spór prawny występujący w niniejszej sprawie między stronami postępowania pokrywa się z zagadnieniem prawnym, którego regulacja na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych stała się przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 28/07 zakończonej wyrokiem z dnia 23 października 2007 roku. Powołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: " Art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720 i Nr 109, poz. 747) w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany został w wyniku rozpoznania konkretnego pytania prawnego sformułowanego na gruncie stanu faktycznego dotyczącego osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskane zostało w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wywody zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału wskazują jednakże, iż wypowiedziana w nim została ogólna zasada, mająca znacznie szersze zastosowanie niż wynikało to by z brzmienia sentencji tego wyroku, zdeterminowanej treścią pytania prawnego zadanego w konkretnej sprawie.

Sam Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że "istniejący w sprawie spór prawny dotyczy terminu, od którego należy przyznać skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Istotą jest to czy miarodajna jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności, wskazana w decyzji, której uzyskanie ( jako urzędowego stwierdzenia istnienia podstawowej, materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do zasiłku) jest koniecznym warunkiem wystąpienia o przyznanie zasiłku ( co jest postępowaniem odrębnym wobec postępowania, w którym stwierdza się istnienie i stopień niepełnosprawności), czy też data wynikająca z zaskarżonego w niniejszej sprawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przepis ten samodzielnie reguluje termin przyznania zasiłku, określając jego początek na miesiąc, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (...). Artykuł 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy wszelkich świadczeń rodzinnych, w tym także opiekuńczych, do których m.in. należy zasiłek pielęgnacyjny". Zdaniem Trybunału, pomimo zakresowego charakteru pytania prawnego, które wywołało kwestię konstytucyjności badanego przepisu, problem ma charakter ogólniejszy. Trybunał wskazał, że mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, obejmuje dwa etapy: urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku (stadium pierwsze) i przyznanie zasiłku (stadium drugie). Zasiłek (decyzja wydana w stadium drugim) jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności. W myśl regulacji, wobec której zgłoszono zastrzeżenia, data ta jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku. Ta ostatnia data jest wyznaczona czysto formalnie jako miesiąc, w którym doszło do złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku o przyznanie zasiłku, ze wszystkimi niezbędnymi dokumentami, do których należy orzeczenie o niepełnosprawności. Wątpliwość konstytucyjna dotyczy uznania za odpowiadający wymaganiom rzetelnej legislacji mechanizm, w którym data urzędowo poświadczająca wystąpienie okoliczności uprawniającej do uzyskania zasiłku - zasiłku, którego ustawowa regulacja ma zakotwiczenie w Konstytucji - jest bez znaczenia dla daty początkowej jego przyznania. Trybunał stwierdził ponadto, że zakwestionowanego art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, która - łącznie w dwóch różnych postępowaniach - ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, tj. uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja przedstawia się jako niespójna, nielogiczna w zakresie relacji: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Trybunał wywiódł, iż przepis art. 69 Konstytucji RP stanowi o przysługiwaniu osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej. Powołany przepis zawiera tylko stwierdzenie istnienia obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizację tego zadania. Artykuł 69 ustawy zasadniczej odsyła do ustawy (zarówno jeśli chodzi o poziom zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych, jak i przedmiot regulacji w tym zakresie). Nie można zatem tego właśnie przepisu uważać za konstytucjonalizację określonego poziomu świadczeń, ich postaci, konkretnego zakresu czy trybu uzyskiwania. Wskazany wzorzec konstytucyjny należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych. Mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu. Nie budzi sprzeciwu to, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną. Nie budzi także zastrzeżeń to, że postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jako nieodpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać - w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Dlatego przeczy tej spójnej konstrukcji, wynikającej z art. 69 Konstytucji, rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzającym bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzenia realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. Trybunał stwierdził również, iż zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności ( wymaganym stopniu niepełnosprawności ). Ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin przyznawania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji.

Mając na uwadze przytoczone wywody Trybunału wskazać należy, iż swym rozstrzygnięciem określił on konstytucyjny standard stosowania przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynikający z przepisów art. 2 i art. 69 Konstytucji RP i dokonał oceny zgodności badanego przepisu z tym ustalonym standardem w zakresie w jakim badany przepis wiąże termin początkowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z faktem złożenie wniosku z pełną dokumentacją. W konsekwencji więc rozstrzygnięcie przez Trybunał sporu prawnego ( tożsamego z występującym w rozpoznawanej sprawie ) i wskazanie standardu stosowania przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności badanego przepisu w zakresie wskazanym w wyroku z dnia 23 października 2007 roku. W konsekwencji oznacza to powstanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od stwierdzonej urzędowo przez właściwy organ niepełnosprawności lub wymaganego przepisami stopnia niepełnosprawności w zależności od podmiotu ubiegającego się o zasiłek pielęgnacyjny ( art. 16 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ).

Dla możliwości uznania, iż wskazane wywody Trybunału można przenieść na grunt rozpoznawanej sprawy pozostaje bez znaczenia okoliczność, że skarżąca legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności uprawniającym ją do nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego już od [...] maja 2005 roku, a wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w dniu [...] grudnia 2008 roku, stąd nie zachodzi oceniany przez Trybunał przypadek przerzucenia na wnioskodawcę skutków opieszałości działania organów orzekających o stopniu niepełnosprawności. Przypomnienia wymaga bowiem, iż Trybunał wyraźnie wskazywał na fakt, iż zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel jedynie wówczas, gdy jest przyznawany od wskazanej w orzeczeniu władzy publicznej daty niepełnosprawności i wymaganego stopnia niepełnosprawności i z tą datą interes osoby niepełnosprawnej jest chroniony konstytucyjnie. Nadto Trybunał nie wskazał by na wynik badania konstytucyjności przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych miały wpływ inne okoliczności.

Uznanie przepisu za niezgodny z Konstytucją oznacza, iż traci on moc obowiązującą, zostaje usunięty z systemu prawnego i nie może być stosowany przez organy władzy publicznej. Zatem stwierdzenie niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, iż nie może on - w zakresie w jakim jego niezgodność z ustawą zasadniczą została stwierdzona - być uznany za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych i stanowi podstawę do wznowienia postępowania ( vide wyrok NSA z dnia 25 lutego 2009 roku w sprawie I OSK 496/08 ). Tak sytuacja rodzi, w świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, przepisu art. 145a Kpa i 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa, powinność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ( art. 135 ppsa ).

Wskazania wreszcie wymaga, iż w dacie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji obowiązywał już nowy stan prawny będący wynikiem nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z wyrokiem z dnia 23 października 2006 roku w sprawie P 28/07 Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 roku ( sygn. S 5/07 ) przedstawił Sejmowi RP uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zmiany istniejącego stanu prawnego dla zapewnienia spójności systemu prawnego RP w zakresie dotyczącym trybu przyznawania świadczeń rodzinnych. Ustawą z dnia 17 października 2008 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 223, poz. 1456 ) w art. 24 ustawy po jego ustępie drugim dodany został ustęp 2a o brzmieniu : "Jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności."

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej rozwiązania w niej przyjęte maja korelować ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 roku. W uzasadnieniu projektu stwierdzono m.in. iż zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności uwzględniony został szczególny charakter tych świadczeń, których nabycie uzależnione jest od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Jeżeli więc strona nie złoży wniosku wraz z dokumentacją, ponieważ nie posiada jeszcze odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, to może wniosek złożyć dopiero wtedy, gdy otrzyma orzeczenie, a zasiłek zostanie jej wypłacony za okres wsteczny. W art. 24 ust. 2a została ustalona więc zasada nabywania po raz pierwszy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględniająca możliwość opóźnienia w wydawaniu przez powiatowy zespół odpowiedniego orzeczenia. W art. 24 w ust. 3a ustawy zostały określone zasady nabywania prawa do rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w przypadku kontynuacji ich pobierania. Rozwiązanie to umożliwia nabycie prawa do świadczeń za okres wsteczny, w przypadku gdy między utratą ważności jednego orzeczenia, a wydaniem nowego orzeczenia nastąpiła przerwa. W związku z tym przepisy ust. 2a i 3a wprowadzone do art. 24 ustawy mają charakter szczególny względem pozostałych przepisów dotyczących sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Wskazana nowelizacja weszła w życie z dniem 2 stycznia 2009 roku i obowiązywała w dacie orzekania przez Kolegium ([...] lutego 2009 roku ). Organ odwoławczy, będąc zobowiązanym do uwzględniania przy orzekaniu zmian stanu prawnego, następujących w okresie po rozstrzygnięciu sprawy w I instancji, rozpoznając odwołanie skarżącej nie odniósł się do wskazanej nowelizacji w zaskarżonej decyzji. Dopiero w odpowiedzi na skargę stwierdził, iż wskazany przepis stanowi przeszkodę do przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku o to świadczenie, a to ze względu na przekroczenie 3 miesięcznego terminu o jakim w nim mowa. W związku z tym wskazać należy, iż wprawdzie Kolegium miało obowiązek odnieść się w uzasadnieniu decyzji do nowego stanu prawnego, to jednak dodany w wyniku nowelizacji przepis art. 24 ust. 2a nie powinien być zastosowany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w zakresie w jakim stanowi on o obowiązku dochowania 3 miesięcznego terminu jako wymogu uzyskania zasiłku za okres poprzedzający złożenie wniosku. Podkreślenia wymaga , iż wskazana nowelizacja ma w istocie służyć, akcentowanej przez Trybunał Konstytucyjny efektywnej realizacji prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od momentu urzędowego stwierdzenia niepełnosprawności lub wymaganego stopnia niepełnosprawności. Gwarantuje ona "wsteczne" ( tj. od miesiąca złożenia wniosku o stwierdzenie niepełnosprawności ) nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego pod warunkiem zgłoszenia wniosku o jego przyznanie w terminie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, ale tylko w przypadku gdy dochodzi do opóźnienia w uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności. Oznacza to, iż w wyniku nowelizacji nie doszło do zapewnienia przez ustawodawcę - w sytuacji takiej jak skarżąca -efektywnego prawa do dodatku pielęgnacyjnego od urzędowo stwierdzonej daty powstania wymaganego stopnia niepełnosprawności. W związku z tym wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż "uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Nie podobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną wadliwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To jest przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP, ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania. Nie jest natomiast wykluczone - zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia - że sądy, orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji".

Mając powyższe wywody na uwadze Sąd uznał za konieczne , w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części obejmującej datę początkową przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będą miały obowiązek orzekając w zakresie daty początkowej przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego uwzględnić wskazania wynikającego z niniejszego uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.