Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 219/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 września 2007r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 106 ust. 5 w związku z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DZ. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.; dalej ustawa o pomocy społecznej) po rozpoznaniu odwołania Z. B. od decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr III Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. Nr [...] - zmieniającej decyzję z dnia [...] r. Nr [...] w ten sposób, że przyznano A. R. zasiłek stały do [...] r., który od [...] r. wynosi [...] zł, a od [...] r. [...] zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zmienił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. przyznającą A. R. zasiłek stały – orzekając, że świadczenie to będzie przysługiwać od [...] r. w kwocie [...] zł i od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł . Ustalając wysokość świadczenia od kryterium dochodowego odliczono kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, a także kwotę [...] zł pomocy uzyskiwanej od matki. Organ nie dał wiary twierdzeniom matki A. R. , jakoby pomoc ta wynosiła 0 zł.

Odwołanie wniosła Z. B. , matka ubezwłasnowolnionej całkowicie A. R. , będąca jej opiekunem prawnym. Wskazała, że kwota [...] zł jest bezprawnie potrącana z zasiłku stałego A. R. . W [...] r. nieświadomie podpisała podyktowaną jej przez pracownicę socjalną deklarację. Ponieważ nie zgadzała się na potrącenia MOPS wystąpił przeciwko niej o alimenty na rzecz córki w kwocie [...] zł, ale w dniu [...] r. sąd oddalił powództwo. Poinformowała, że aby opłacić córce czynsz zadłuża się od [...] lat, co może doprowadzić do tego, że będzie musiała "oddać mieszkanie za dług".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu tego odwołania wskazało, że stosownie do art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m. in. z powodu zmiany sytuacji dochodowej strony. W rozpatrywanym przypadku zaistniała taka okoliczność, ponieważ organ pierwszej instancji uzyskał informację, że A. R. uzyskuje pomoc finansową od matki.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód w przypadku osoby samotnie gospodarującej jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. A. R. spełnia te kryteria. Zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (do [...] zł , a później [...] zł), a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł (do [...] r. kwota [...] zł). Za dochód osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej lub korzystającej z tych świadczeń zgodnie z art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy uznaje się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. A R. ma dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz, zdaniem organu pierwszej instancji, pomocy pieniężnej od matki w wysokości [...] zł miesięcznie. Odwołująca się (matka) zaprzecza aby świadczyła jakąkolwiek pomoc pieniężną. Twierdzenie to jest sprzeczne z jej oświadczeniem z dnia [...] r. w którym stwierdziła, że bez jej pomocy finansowej i opiekuńczej córka nie byłaby w stanie egzystować, a dzięki gospodarności odwołującej się nie ma długów w spółdzielni mieszkaniowej. Także A. R. w dniu [...] r. oświadczyła na piśmie, czemu odwołująca się zaprzeczyła, że jedynym jej dochodem jest pomoc od matki w kwocie [...] zł. Odwołująca się twierdzi, że kwotę [...] zł wpisała w deklaracji, którą w [...] r. podyktowała jej pracownica socjalna, a ona ją nieświadomie podpisała. Zdaniem Kolegium twierdzenie to jest zupełnie nieprzekonywujące. Trudno przyjąć, że odwołująca się, z zawodu pedagog, składałaby dla celów urzędowych nieprawdziwe oświadczenia o kwotach płaconych na rzecz córki. Nie wiadomo dlaczego ktoś miałby zmuszać ją do takich oświadczeń. Z wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. wynika, że A. R. płaci czynsz w kwocie [...] zł, za energię elektryczną [...] zł, za leki około [...] zł. Tylko te należności znacznie przekraczają jej zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Musi być wspierana finansowa przez matkę. Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Nr [...] zwróciło się do odwołującej się o ujawnienie rozmiaru pomocy finansowej, jaką świadczy na rzecz córki. Odwołująca się twierdzi, zdaniem Kolegium nieprawdziwie, że żadnej pomocy nie udziela. W tej sytuacji organ pierwszej instancji musiał się oprzeć na wcześniejszych informacjach pochodzących od odwołującej się i jej córki. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie koniecznym stało się wydanie decyzji o treści takiej jak zaskarżona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. B. wskazała, że jej uzasadnienie zawarte jest w dowodach: wyroku z dnia [...] r., decyzjach SKO: z dnia [...] r. i z dnia [...] r., orzeczeniu o jej stopniu niepełnosprawności i orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności córki A. R. Ponadto podała, że na zaskarżoną decyzję czekała ponad trzy miesiące, przy czym dwukrotnie monitowała telefonicznie, a w marcu była osobiście. Wówczas dowiedziała się, że decyzja jest, ale nie ma jeszcze uzasadnienia. Przez dwa miesiące pisano uzasadnienie, które jest bardzo słabe i koliduje z uzasadnieniem wyżej wskazanych decyzji. Podpisując podyktowane przez Panią K. oświadczenie dotyczące [...] zł była przekonana, że ocenia swoją pomoc fizyczną tj. opiekę i pomoc w gospodarowaniu, załatwianiu różnych spraw, leczeniu (podawaniu i kupowaniu lekarstw). Każda "niepatologiczna" matka na pytanie "czy będzie pomagać córce" odpowie, że będzie w miarę swoich możliwości. Jej sytuacja pogarsza się ze względu na wiek i choroby. Depresja jest chorobą, która ogranicza komunikatywność i dlatego podpisała pismo podyktowane przez S. K. Kolegium powinno wystarczyć, że po dokładnym zbadaniu sprawy Sąd oddalił pozew MOPS o alimenty. Oznacza to, że Kolegium podważa prawomocny wyrok Sądu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że wyrok Sądu Rejonowego dla W. F. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalający powództwo MOPS o alimenty od skarżącej na rzecz córki nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą i w żadnym wypadku nie oznacza, iż Kolegium podważa wyroki sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest bezzasadna.

Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), dalej: p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego w okresie od [...] r. w kwocie [...] zł, a od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do ust. 2 pkt 1 tego przepisu w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł (do [...] r. wynosiło [...] zł) a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie (do [...] r. kwota [...] zł).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do ust. 4 tego przepisu do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W rozumieniu przytoczonego art. 8 ust. 3 ustawy pomoc pieniężna uzyskiwana od matki stanowi dochód osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej lub korzystającej z tych świadczeń (córki skarżącej). Nietrafny jest zatem argument skarżącej, że pomoc pieniężna otrzymywana przez córkę nie stanowi jej dochodu i nie podlega odliczeniu od kryterium dochodowego w celu ustalenia wysokości zasiłku stałego.

Z treści art. 8 ust. 3 ustawy wynika bowiem, że za dochód uznaje się wszystkie środki finansowe uzyskane przez wnioskodawcę w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten wymienia świadczenia, które ze względu na charakter ( świadczenia jednorazowe lub w naturze albo przysługujące osobie bezrobotnej) nie zalicza się do dochodu, lecz nie miały one miejsca w tym przypadku.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, iż córka skarżącej będąca osobą ubezwłasnowolnioną posiada dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, który do [...] r. wyniósł [...] zł, a od [...] r. [...] zł i wspomnianej pomocy pieniężnej od matki (skarżącej) w kwocie [...] zł miesięcznie. Fakt pobierania od dnia [...] r. przez córkę skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji ustalił bowiem na podstawie własnych danych, gdyż do jego kompetencji należy wypłata tego świadczenia osobom korzystającym ze świadczeń z pomocy społecznej (decyzja MOPS z dnia [...] r. NR [...] przyznająca zasiłek pielęgnacyjny A. R. od [...] r. do [...] r.; rubryka nr [...] ocena sytuacji osoby i wnioski pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. ).

Bezzasadny jest argument skarżącej, iż nie udziela żadnej pomocy finansowej córce. Fakt świadczenia pomocy finansowej na rzecz córki potwierdza oświadczenie skarżącej z dnia [...] r., w którym podała, że bez jej pomocy finansowej i opiekuńczej córka nie byłaby w stanie egzystować, a dzięki jej gospodarności nie ma długów w spółdzielni. Dodać trzeba, iż również córka skarżącej w swoim oświadczeniu z dnia [...] r. podała, że jedynym jej dochodem jest pomoc pieniężna od matki w kwocie [...] zł. Ponadto sama skarżąca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji potwierdziła fakt udzielenia pomocy finansowej córce podając, że opłaca jej czynsz.

Niewiarygodne jest twierdzenie skarżącej, iż nieświadomie podpisała podyktowaną jej przez pracownika socjalnego deklarację z dnia [...] r., z której wynika, iż udziela pomocy finansowej córce w wysokości [...] zł. Rację przy tym ma organ odwoławczy, iż twierdzeniu temu przeczy fakt, iż skarżąca z zawodu pedagog złożyłaby w ten sposób dla celów urzędowych nieprawdziwe oświadczenie o kwotach pomocy finansowej płaconej na rzecz córki. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut, iż skarżąca podpisując podyktowane przez pracownika socjalnego oświadczenie dotyczące pomocy w kwocie [...] zł była przekonana, że wycenia swoją pomoc fizyczną na rzecz córki tj. opiekę i pomoc w gospodarowaniu, załatwianiu różnych spraw, leczeniu (podawaniu i kupowaniu lekarstw)

Słuszne jest stanowisko organów administracji, iż wysokość opłat, które ponosi córka skarżącej za: czynsz [...] zł, energię elektryczną [...] zł, leki około [...] zł (wykazanych w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r.) znacznie przekracza wysokość zasiłku stałego i pielęgnacyjnego córki, co oznacza, iż córka jest wspierana finansowo.

Wskazać należy, iż Kolegium decyzją z dnia [...] r. uchyliło poprzednią decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania w celu wyjaśnienia jaka jest rzeczywista wysokość pomocy finansowej świadczonej przez skarżącą na rzecz córki. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponieważ skarżąca w dalszym toku tego postępowania, w trakcie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jej w charakterze strony w dniu [...] r. potwierdziła, że pomaga córce opłacając rachunki z czynsz, energię elektryczną i jednocześnie stwierdziła, że nie udziela pomocy pieniężnej córce, a w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. odmówiła udzielenia informacji dotyczących aktualnej sytuacji materialnej jej córki, w świetle przedstawionych wyżej dowodów, w myśl art. 80 kpa przyjąć trzeba, iż prawidłowe są ustalenia organów administracji, iż pomoc ta wynosi nadal [...] zł (zgodnie z oświadczaniem z dnia [...] r.). Ponadto stosownie do art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżąca zaś uczestniczyła w postępowaniu dowodowym i miała możliwość wypowiedzenia się co do aktualnej wysokości pomocy finansowej udzielanej córce, jednakże odmówiła wyjaśnień w tym przedmiocie.

Z powyższego wynika, że sytuacja dochodowa córki skarżącej z chwilą uzyskania w [...] r. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego uległa zmianie, gdyż jej dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny i pomoc finansowa od matki.

Organy administracji prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe dla córki skarżącej jako osoby samotnie gospodarującej, które do [...] r. wynosiło 461 zł, a od [...] r. 477 zł, dochód córki do [...] r. z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł i pomocy pieniężnej od matki w kwocie [...] zł, czyli łącznie [...] zł, a od [...] r. dochód córki z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł i pomocy pieniężnej od matki w kwocie [...] zł, czyli łącznie [...] zł oraz wysokość przyznanej córce pomocy z tytułu zasiłku stałego za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł, a od [...] r. do [...] r.[...] zł.

W świetle powyższego organy orzekające w sprawie zobowiązane były na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy do zmiany decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Nr [...] w ten sposób, że zasiłek stały dla córki skarżącej A. R. przyznano do [...] r., który od [...] r. wynosi [...] zł, a od [...] r.[...] zł.

Błędne jest twierdzenie skarżącej, iż córka A. R. powinna otrzymać zasiłek stały w pełnej wysokości określonej w ustawie o pomocy społecznej, gdyż z treści art. 38 ust. 2 pkt 1 wynika, że maksymalna wysokość zasiłku stałego nie może przekroczyć kwoty 418 zł (od 1 października 2006 r. kwoty 444 zł), zaś zasiłek ten ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem.

Przedłożone przez skarżącą dwie wcześniejsze decyzje Kolegium tzn. z dnia [...] r. Nr [...] i z dnia [...] r. Nr [...] , potwierdzają w istocie, że postępowanie w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, ponieważ pierwsza z nich uchyla decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zmieniającą decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego dla córki skarżącej z powodu uchybień w prowadzonym postępowaniu m. in. braku postanowienia o wszczęciu tego postępowania, które to postępowanie zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] r., zaś druga decyzja Kolegium uchyla decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zmieniającą po raz kolejny decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego dla córki skarżącej - z powodu nie wyjaśnienia przez ten organ czy wysokość pomocy finansowej udzielanej córce uległa zmianie czy też nadal wynosi [...] zł, co ostatecznie zostało ustalone w zaskarżonej decyzji.

Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, iż przedłożony przez skarżącą wyrok Sądu Rejonowego dla W. F. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt [...] oddalający powództwo organu I instancji o alimenty od skarżącej na rzecz córki nie ma związku z rozpoznawaną sprawą i nie oznacza, iż organ odwoławczy podważa wyroki sądowe. W niniejszej sprawie okolicznością sporną jest bowiem w jakiej wysokości skarżąca udziela pomocy córce, gdyż sama skarżąca nie kwestionuje faktu, iż rzeczywiście udziela pomocy córce. Wskazany zaś wyrok oddala jedynie powództwo organu o alimenty. Z powyższego wynika, iż pomoc na rzecz córki jest świadczona przez skarżącą dobrowolnie, pomimo że sąd oddalił powództwo organu o alimenty od skarżącej na rzecz córki.

Odnośnie zaś pozostałych zarzutów dotyczących m. in. stanu zdrowia skarżącej i jej córki, sytuacji dochodowej skarżącej stwierdzić należy, iż pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Skargę zatem, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało oddalić.