Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 468/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Natalia Nawrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2010 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 stycznia 2008r. A. A. wystąpił o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne powołując się na przewlekłą chorobę uniemożliwiającą uzyskiwanie dochodu.

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia odsetek w łącznej kwocie [...] zł na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ wskazał, że w sytuacji strony nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne albowiem strona osiąga dochody, które umożliwiają prowadzenie egzekucji.

Wskutek wniesionego środka zaskarżenia decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Strona ponadto nie wykazała, że zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające umorzenie zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Bd 761/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że wydana decyzja narusza § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zw. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych albowiem organ nie uzasadnił, dlaczego sytuacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie wniosku o umorzenie należności. Zdaniem Sądu, organ zgromadził materiał dowodowy, jednak jego ocena i wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest także formułowanie nielogicznych wniosków. Organ ponadto nie odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących sposobu i zasad naliczania odsetek, co stanowi naruszenie art. 104 § 2 w zw. z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podtrzymał wcześniejsze ustalenia dotyczące braku przesłanek do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie organ stwierdził, że skarżący wykazał, iż zachodzą przesłanki szczególne uzasadniające umorzenie określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zobowiązany udokumentował przewlekłą chorobę, jak również wydatki z nią związane, w tym również wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, czym wykazał, że jednorazowa spłata zadłużenia doprowadziłaby do stanu ubóstwa. Organ jednak w ramach uznania administracyjnego postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do sposobu naliczania odsetek, organ wskazał na stosowne przepisy ustawy z dnia

29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa.

Ponownie rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 17 listopada 2009r., sygn. akt I SA/Bd 667/09 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że zasadnie organ uznał, iż w sprawie nie zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności. Skarżący posiada bowiem mieszkanie własnościowe,

a w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek są zaspokajane. W tym zakresie zatem nie było możliwości zastosowania instytucji uznania, o której to mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie prawidłowo też, zdaniem Sądu, uznano, że zaistniały stan faktyczny wypełnia przesłanki z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Oznacza to tym samym, że zaskarżoną decyzję wydano w ramach uznania administracyjnego. Sąd wskazał jednak, że w sprawie został naruszony art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania Administracyjnego oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu, organ przedstawił ogólnie, poprzez wskazanie stosownych przepisów, sposób i zasady naliczania odsetek. Nie takie jednak informacje winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji albowiem skarżący nie domagał się wskazania ogólnych zasad dotyczących naliczania odsetek, jego zarzut dotyczył wyliczenia odsetek, co do których wnioskował o ich umorzenie. Organ również nie ustalił wysokości wydatków diety cukrzycowej. Zdaniem Sądu, nie można było poprzestać na stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji o niemożności weryfikacji wskazanej przez skarżącego kwoty przedmiotowych wydatków w wysokości [...] zł. Podczas ponownego postępowania organ winien ustalić, w oparciu o ogólnie dostępne informacje, wysokość diety cukrzycowej, a także ustalić aktualną sytuację materialną skarżącego z uwzględnieniem ponoszonych wydatków oraz odnieść się w sposób wnikliwy do argumentacji strony prezentowanej w postępowaniu sądowym.

W konsekwencji powyższego wyroku, decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wykonując wyrok Sądu, wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów określających jego aktualną sytuację finansową, materialną i zdrowotną. Zgodnie z przedłożonym kwestionariuszem majątkowym, strona pobiera świadczenie emerytalne wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł netto. Na rzecz zadłużenia, ze świadczenia realizowane były potrącenia w wysokości [...] zł. Skarżący jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki

w kwocie [...] zł miesięcznie. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją, strona korzysta

z płatnej pomocy ośrodka w postaci usług opiekuńczych, świadczonych w wymiarze dwóch godzin dziennie w dni powszechne. Odpłatność za usługę wynosi [...] zł miesięcznie. Według oświadczenia złożonego przez opiekunkę z Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej we W. – A. K., która dokonuje zakupu produktów spożywczych i przygotowywania posiłków, miesięczna kwota wydatków z tytułu diety cukrzycowej wynosi około [...] zł. Oprócz diety cukrzycowej strona nie wymaga specjalistycznego żywienia. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie posiada on żadnych pojazdów ani nieruchomości, zaciągniętych kredytów i pożyczek, rachunku bankowego oraz nie pobiera zasiłków. Strona przedłożyła faktury i rachunki z tytułu zużycia: energii elektrycznej za okres 11.2008 r. w kwocie [...] zł, 03.2009r. w kwocie [...] zł i [...] zł, 07.2009r. w kwocie [...] zł i [...] zł, i 11.2009r. w kwocie [...] zł

i [...] zł, gazu za okres 01-06.2009r. w kwocie [...] zł i za okres 06.-12.2009r.

w kwocie [...] zł oraz wody za okres 01-06.2009r., 10-12.2009r. w kwotach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem lekarskim, skarżący choruje na cukrzycę insulinozależną i nadciśnienie tętnicze. Jest osobą niewidomą. W maju 2009r. przeszedł udar mózgu. Koszty z tytułu leczenia kształtują się na poziomie około [...] zł.

W oparciu o zgromadzone w toku postępowania dokumenty organ uznał, iż nadal nie zachodzą przesłanki do umorzenia ww. zaległości wyrażone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto Zakład podtrzymał swoje stanowisko

w zakresie braku ziszczenia się przesłanki określonej w § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie Zakład uznał, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia,

tj. strona udokumentowała przewlekłą chorobę, która uniemożliwia osiąganie dodatkowego dochodu. Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki, a zwłaszcza pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca przedstawił dowody na osiągane dochody i ponoszone wydatki, w tym z tytułu leczenia, diety cukrzycowej

i utrzymania gospodarstwa domowego, którym Zakład dał wiarę, tym samym wykazał, iż zachodzą przesłanki szczególnie uzasadniające umorzenie, pomimo braku całkowitej nieściągalności, określone w § 3 ust 1 pkt 1 i 3 wskazanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem Zakładu, spłata zadłużenia w ramach posiadanych środków, biorąc pod uwagę wydatki na utrzymanie, mogłaby doprowadzić do stanu ubóstwa. Zwłaszcza, że poza sporem pozostaje, iż stosowana przez stronę dieta cukrzycowa jest kosztowna.

Organ wskazał, że zapoznał się i przeanalizował szczególnie trudną sytuację,

w której zobowiązany się znalazł, jednak w ramach uznania administracyjnego postanowił podtrzymać zaskarżoną decyzję. Zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania uznał dowody potwierdzające trudną sytuację finansową strony, jednakże w ramach uznania stwierdził również, iż ww. przypadku wystąpiły okoliczności nie pozwalające na zastosowanie instytucji umorzenia, tj. brak woli spłaty zadłużenia, np.

w formie rat, niedokonywanie żadnych dobrowolnych wpłat na poczet należności. Tym samym organ orzekł o odmowie umorzenia zaległości z tytułu odsetek.

Jednocześnie odnosząc się do kwestii prawidłowości wyliczenia istniejącego zadłużenia, organ wskazał, że przeprowadził ponownie postępowanie w ramach którego potwierdził wysokość zaległości z tytułu odsetek i okresu, którego zadłużenie dotyczy. Przedmiot postępowania, tj. wysokość odsetek od zadłużenia nie uległ zmianie. Organ przedstawił szczegółowe wyliczenie należnych odsetek oraz powołał stosowne przepisy, na podstawie których dokonał tego wyliczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pozbawienie prawa do rozpatrzenia sprawy dwóch instancjach. Ponadto strona podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, sprzeczność zaskarżonej decyzji z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił również, że organ niewykonał zaleceń zawartych

w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 761/08.

W uzasadnieniu strona podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana

z rażącym naruszeniem prawa albowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznając sprawę przeprowadził w całości postępowanie dowodowe, przez co naruszył zasadę dwuinstancyjności. Wprawdzie zebranie dokładnych danych o stanie finansowym, majątkowym i zdrowotnym strony oraz przesłuchanie pracownika Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej we W. nastąpiło przez Inspektorat ZUS we W., jednak zebrany w ten sposób materiał dowodowy został włączony do akt sprawy i na jego podstawie organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję. Zdaniem skarżącego, okoliczność ta spowodowała, że strona została pozbawiona dochodzenia swoich racji w dwóch instancjach postępowania administracyjnego. Tym samym, zaskarżona decyzja naruszyła art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 tej ustawy powinna zostać uznana za nieważną. Ponadto skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja jest decyzją dowolną, a nawet samowolną, ponieważ organ pomimo wskazania na spełnienie przesłanek umorzenia wnioskowanych należności, odmówił stronie ich umorzenia. W ocenie skarżącego, taka decyzja nie ma uzasadnienia w instytucji uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodnie

z prawem jest rozstrzygnięcie organu, na mocy którego odmówiono skarżącemu umorzenia odsetek od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł.

Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej u.s.u.s.) do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę

i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek

z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o powyższy przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w którym, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawia zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia) czy przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia).

Treść przepisu §3 ust. 1 należy odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Z treści tego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną obciąża zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia

15 stycznia 2008 r., II GSK 321/ 07).

Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie

art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Przyznana organom swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola

ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ administracyjny dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone

w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim

i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Są też, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Zgodnie z kwestionariuszem majątkowym skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł netto. Na rzecz zadłużenia wobec ZUS dokonywane są potrącenia w wysokości [...] zł. Skarżący jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki w kwocie [...] zł miesięcznie. Korzysta z płatnej pomocy ośrodka w postaci usług opiekuńczych, świadczonych w wymiarze dwóch godzin dziennie w dni powszechne. Odpłatność za usługę wynosi [...] zł za godzinę, miesięczny koszt wynosi [...] zł. Strona choruje na cukrzycę insulinozależną i nadciśnienie tętnicze. Jest osobą niewidomą. W maju skarżący 2009r. przeszedł udar mózgu. Koszty z tytułu leczenia wynoszą około [...] zł. Według oświadczenia złożonego przez opiekunkę z PKPS we W. – A. K., która dokonuje zakupu produktów spożywczych i przygotowywania posiłków, miesięczna kwota wydatków z tytułu diety cukrzycowej wynosi około [...] zł. Oprócz diety cukrzycowej skarżący nie wymaga specjalistycznego żywienia. Strona nie posiada żadnych pojazdów ani nieruchomości, zaciągniętych kredytów i pożyczek, rachunku bankowego. Skarżący przedłożył faktury i rachunki z tytułu zużycia:

- energii elektrycznej za okres: listopad 2008r. w kwocie [...] zł, marzec 2009r.

w kwocie [...] zł i [...] zł, lipiec 2009r. w kwocie [...] zł i [...] zł, listopad 2009r. w kwocie [...] zł i [...] zł,

- gazu za okres: styczeń - czerwiec 2009r. w kwocie [...] zł i za okres czerwiec - grudzień 2009r. w kwocie [...] zł,

- wody za okres: styczeń-czerwiec 2009r., październik - grudzień.2009r. w kwotach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Należy zauważyć, że sprawa umorzenie odsetek skarżącemu była już rozstrzygana przez tut. Sąd. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009 r., I SA/Bd 761/08, jak i wyrokiem

z dnia 17 listopada 2009 r., I SA/Bd 667/09 zaskarżone decyzje zostały uchylone.

W pierwszym, jak i w drugim wyroku Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art.28 ust.2 u.s.u.s.,

a zatem nie występują sytuacje wymienione w art.28 ust. 3 u.s.u.s. Na podstawie art.153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaprezentowana we wskazanych wyrokach ocena prawna wiąże Sąd rozpatrujący niniejsza sprawę.

Istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie są natomiast postanowienia zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w wz. § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra, Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 31 lipca 2003 r.

W tym kontekście należy zauważyć, że organ dokonał szczegółowej i wyczerpującej analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej A. A. w celu ustalenia, czy wystąpiły sytuacje określone w powyższych przepisach. Skarżący jest osobą niewidomą, choruje na cukrzyce i nadciśnienie tętnicze, miał udar mózgu. Ponoszone przez skarżącego wydatki przekraczają kwotę uzyskiwanych dochodów.

W związku z tym organ uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w § 3 ust.1 pkt 1 (opłacenie należności z tytuły składek pozbawiało zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) oraz w pkt 3 (przewlekła choroba zobowiązanego pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności). Wydał jednak decyzje w oparciu o uznanie administracyjne i odmówił umorzenia kwoty odsetek.

W skardze strona zarzuca naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Zdaniem strony organ odwoławczy po wydaniu wyroku przez Sąd powinien na podstawie art.138 § 2 k.p.a. uchylić decyzję organu I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskutek tego został pozbawiony dowodzenia swoich racji.

Zdaniem Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że

art. 139 k.p.a. stanowi , że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów

w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dodatkowe postępowanie dowodowe z całą pewnością mieści się w ramach postępowania odwoławczego, gdyż zasadą powinno być merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego ( por. wyrok WSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., II SA/Lu 124/08).

W rozpatrywanej sprawie w ramach dodatkowego postępowania organ ustalił aktualne dochody i wydatki skarżącego oraz wysokość wydatków związanych z dietą cukrzycową, natomiast pozostałe okoliczności faktyczne były już wcześniej przedmiotem ustaleń przez organ I instancji.

Należy podkreślić, że sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna została ustalona na podstawie danych przekazanych przez stronę. W skardze skarżący nie wskazuje

w odniesieniu do jakich okoliczności faktycznych przyjętych przez organ za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się. Taką okolicznością nie może być fakt złożenia przez A. K. oświadczenia o wysokości wydatków w wysokości [...] zł ponoszonych przez skarżącego na dietę cukrzycową. Wszak sam skarżący w postępowaniu odwoławczym złożył wcześniej pismo, z którego wynika, że obecnie wydatek ten wynosi [...] zł (poprzednio – [...] zł). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a.

Nie jest także trafny zarzut strony, że organ nie wykonał zaleceń zawartych

w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 21 stycznia 2009 r., I SA/Bd 761/09. W następnym wyroku z dnia 17 listopada 2009 r., I SA/Bd 667/09 Sąd wskazał, że nie zostały wykonane zalecenia, wynikające z pierwszego wyroku, co do wyliczenia wysokości odsetek dochodzonych wobec skarżącego. Sąd uznał także za konieczne ustalenie wydatków na dietę cukrzycową i aktualnej sytuację materialnej strony. W zaskarżonej decyzji organ wyliczył kwotę odsetek. Skarżący nie podnosi w tym zakresie żadnych zarzutów. Zostały wykonane także pozostałe zalecenia.

Reasumując - zdaniem Sądu organy podatkowe nie naruszyły prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji. W sposób prawidłowy przeprowadziły

w niniejszej sprawie postępowanie i dokonały wyczerpującej analizy wskazanych przez skarżącą okoliczności. Oceniając zebrany w sprawie materiału dowodowego nie przekroczyły również granic swobodnej oceny dowodów. Zakład uznał, mając na uwadze, wyjątkowy i uznaniowy charakter instytucji umorzenia, iż wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające dla przyznania ulgi. Skorzystanie przez organ z uznania administracyjnego nie może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.

L. Kleczkowski H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent