Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 565/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3;  art. 3 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7;  art. 77;  art. 80;  art. 136;  art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – po złożeniu przez E. L. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2012 r. (nr [...]) odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.s.u.s.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych przywołał – ujęte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s – przesłanki całkowitej nieściągalności składek stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności opisane w normach zrekonstruowanych na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 u.s.u.s.

Wobec ustalenia, że od 1995 r. wnioskodawczyni prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, z której uzyskuje stały dochód, organ uznał za niespełnioną przesłankę wskazaną w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Zdaniem organu akta sprawy potwierdzają, że kwota zaległości znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia, co wyklucza zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

W rozpatrywanym przypadku nie ujawniły się również przesłanki całkowitej niewypłacalności objęte art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., ponieważ względem zaległości obciążających wnioskodawczynię Dyrektor Oddziału ZUS we W. prowadzi postępowanie egzekucyjne w trybie zajęcia rachunku bankowego, a wystawione tytuły zostały częściowo zrealizowane. W postępowaniu egzekucyjnym nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy czym w ocenie organu kwota możliwa do wyegzekwowania przekracza kwotę wydatków egzekucyjnej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych sięgnął następnie po § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej: rozp. 2003), wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Na podstawie dokumentacji finansowej (PIT-37) organ ustalił wyniki finansowe działalności gospodarczej skarżącej w ostatnich latach stwierdzając, że skarżąca:

• w 2009 r. – uzyskała dochód [...] zł;

• w 2010 r. – poniosła stratę [...] zł;

• w 2011 r. – uzyskała dochód [...] zł;

natomiast – według załączonej księgi przychodów i rozchodów – za okres od stycznia do maja 2012 r. uzyskała dochód [...] zł, co daje [...] zł miesięcznie.

Licząc średni dochód skarżącej od stycznia 2009 r. do maja 2012 r. organ ustalił, że wynosił on [...] zł.

Biorąc pod uwagę fakt, że dane finansowe za 2012 r. nie są kompletne, organ stwierdził, że ustalenia te mogą się zmienić na koniec roku finansowego, co może oddziaływać na wielkość średniego miesięcznego dochodu za tak długi okres.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca stwierdziła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bezrobotnym małżonkiem, jedynym zaś źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza, przy czym nie ma zobowiązań publicznoprawnych i wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. Koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł miesięcznie, w odwołaniu zaś wymieniła kwotę [...] zł miesięcznie, jednakże nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji, która mogłaby potwierdzić wysokość tych wydatków.

Organ zauważył, że w rozpatrywanej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, że wskutek powstałych zaległości toczy się skuteczne postępowanie egzekucyjne w trybie zajęcia rachunku bankowego skarżącej, co przynosi systematyczne wpłaty na poczet zaległych składek. Okoliczność ta pozwala zdaniem organu przyjąć, że skarżąca dysponuje regularnie wpływającymi środkami pieniężnymi. Także oświadczenie skarżącej, że po umorzeniu części zaległości istnieje możliwość uregulowania pozostałego zadłużenia, gdy rozłoży się je na raty w okresie 2 lat dowodzi możliwości płatniczych.

Na podstawie przedstawionych ustaleń organ uznał, że do badanego przypadku nie znajduje zastosowania unormowanie zawarte z § 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003.

Ponieważ – jak stwierdził organ – w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, niemożliwe było powoływanie się na okoliczności opisane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozp. 2003 r.

Odnosząc się do załączonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, wskazującej na dolegliwości wnioskodawczyni wynikające z przewlekłych zaburzeń na tle nerwowym, organ stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby istnienie okoliczności uniemożliwiających podjęcie stałej pracy zawodowej, zwłaszcza gdy skarżąca prowadzi nadal działalność gospodarczą. Z tych przyczyn organ przyjął nieistnienie w rozpoznawanym przypadku przesłanek ujętych w § 3 ust. 1 pkt 3 rozp. 2003.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wywiódł, że umorzenie zaległości jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne niemożliwe jest realne wywiązanie się z zobowiązań wobec ZUS (wyrok WSA w Łodzi z 10 listopada 2010 r., I SA/Łd 858/10). Nie bez znaczenia zdaniem organu jest fakt, że skarżąca pozostaje czynnym przedsiębiorcą, prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą przychody, które mogą służyć także pokryciu należności składkowych.

W kwestii wskazanych przez skarżąca przyczyn zadłużenia organ stwierdził, że powody takiego stanu rzeczy nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności, ponieważ art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog przesłanek upoważniających Zakład Ubezpieczeń Społecznych do ewentualnego umorzenia, jednak wśród nich nie ujęto sytuacji, w której powstała zaległość nie była wynikiem złej woli. Przyczyny powstania zadłużenia nie zostały ujęte także w § 3 rozp. 2003.

Organ przyznał, że skarżąca nie może teraz jednorazowo spłacić powstałego zadłużenia, jednak – jak stwierdził – biorąc po uwagę wysokie obroty przedsiębiorstwa, istnieje możliwość uregulowania należności przez rozłożenie ich na raty dostosowane do możliwości finansowych skarżącej.

W ostatniej części uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stwierdzając jednocześnie, że decyzje w tym zakresie należą do kategorii indywidualnych aktów wydawanych w granicach uznania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania według obowiązujących norm, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. – w wyniku niepodjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej oraz niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego;

2) art. 80 k.p.a. – wskutek przekroczenia przez organy obu instancji granic swobodnej oceny dowodów;

3) art. 136 k.p.a. – przez nieprzeprowadzenie z urzędu przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji;

4) art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – przez jego błędne zastosowanie;

5) § 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003 – przez jego błędne zastosowanie;

6) § 3 ust. 1 pkt 3 rozp. 2003 – przez jego błędne zastosowanie.

Rozszerzając argumentację dotyczącą zarzutu sformułowanego w punkcie 1), skarżąca wywiodła, że organ drugiej instancji nie mógł się oprzeć na niekompletnym materiale dowodowym. Na braki w tym zakresie wskazują zdaniem skarżącej m.in. stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie:

• "argumenty, podniesione przez Panią we wniosku nie zostały podparte żadnymi nowymi dowodami" (s. 2);

• co do całkowitych kosztów utrzymania w wysokości [...] zł – "jednakże nie przedłożyła żadnej dokumentacji mogącej potwierdzić wysokość tych kosztów" (s. 4);

• "Wskazuję jednak, iż nie załączyła Pani żadnej dokumentacji, z której wynikałoby, iż po Pani stronie występują okoliczności uniemożliwiające podjęcie stałej pracy zarobkowej" (s. 4).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność uzyskania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, co miałoby znaczący wpływ na dokładne wyjaśnienie sprawy. Skarżąca przedstawiła wyniki działalności gospodarczej w latach 1996-2011 r.: przychody – [...[ zł, koszty – [...] zł, straty – [...] zł. Straty należało jej zdaniem pokryć z dochodów przyszłych (a więc również z 2012 r.). Dopiero tak przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziłoby do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, umożliwiając w konsekwencji podjęcie decyzji o umorzeniu zaległości (wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2012 r., II SA/Gd 53/12).

Skarżąca wskazała na obowiązki proceduralne wynikające z art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., które organy prowadzące postępowanie administracyjne powinny wypełnić, czego zdaniem skarżącej zabrakło w rozpatrywanej sprawie.

Prowadząc postępowanie administracyjne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wyjaśnił zasadności przesłanek, jakim kierował się przy załatwianiu sprawy. Organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie całkowitych kosztów utrzymania skarżącej, w tym także kwot wydatkowanych na zakup żywności i środków pierwszej potrzeby, mimo że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono: "Brak jest wskazania kwot wydatkowanych tytułem zakupu żywności i środków pierwszej potrzeby" (s. 3).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe we wspomnianym zakresie, gdyż skarżąca wskazała, że na zakup żywności i środków pierwszej potrzeby skarżąca przeznacza około [...] zł miesięcznie, co w powiązaniu ze stałymi wydatkami z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł i leczeniem [...] zł, daje łącznie kwotę [...] zł miesięcznie. Organ odwoławczy stwierdził zaś, że "...koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie". Zdaniem organu strona nie przedłożyła żadnej dokumentacji mogącej potwierdzić wysokość tych kosztów (s. 4 uzasadnienia).

Niezrozumiałe jest stanowisko organu odwoławczego, według którego skarżąca wskazała, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie. Tymczasem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że jest to całkowity koszt utrzymania (s. 12 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Skarżąca zaznaczyła ponadto, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, analizując sytuację rodzinną i majątkową, stwierdził: "Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, nie można jednoznacznie ocenić możliwości finansowych gospodarstwa domowego" (s. 4).

Jeżeli organ administracji wie o tym, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie jest w stanie ocenić jednoznacznie możliwości finansowych skarżącej, to powinien przeprowadzić bardziej szczegółowe postępowanie w celu zebrania wystarczającego materiału dowodowego.

Według skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ – stwierdzając, że dochód skarżącej od stycznia do maja 2012 r. w przeliczeniu miesięcznym wynosi [...] zł – nie odniósł się do zarzutów sprecyzowanych w pkt I, II i III wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie szczegółowo przedstawiono sytuacje finansową firmy od początku prowadzenia działalności.

Biorąc pod uwagę stratę za ostatnie trzy lata ([...] zł oraz wysokość dochodu za okres od stycznia 2012 do maja 2012 r. ([...] zł), dochód kształtowałby się (biorąc pod uwagę stratę za lata 2009-2011) w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód brutto w 2012 r. wyniósłby więc [...] zł brutto, a nie jak ustalił organ – [...] zł brutto miesięcznie. Bilans firmy za okres od [...] stycznia do [...] lipca 2012 r. obrazuje dochód w wysokości [...] zł., a biorąc po uwagę stratę za lata 2009-2011 skarżąca uważa, że poniosłam stratę [...] zł.

Skarżąca nie wie dlaczego jej zarzuty nie zostały uwzględnione, gdyż organ odwoławczy nie odniósł się do nich. Na podstawie załączonej księgi przychodów i rozchodów oraz PIT-37 organ drugiej instancji ustalił, że średni miesięczny dochód skarżącej z działalności gospodarczej w okresie od stycznia 2009 r. do maja 2012 r. wyniósł [...] zł, jednakże w uzasadnieniu decyzji stwierdził: "dane finansowe za rok 2012 r. nie są kompletne", i dalej "Niewątpliwie na ich podstawie nie można jednoznacznie ustalić dochodu, jaki pozostaje w Pani dyspozycji" (s. 4). Jeżeli organ nie jest w stanie ustalić dochodu skarżącej, to jej zdaniem nie może także określić możliwości finansowych spłaty zobowiązania.

W zakresie zarzutu ujętego w punkcie 2) skargi, skarżąca – po przedstawieniu fragmentów uzasadnień sądowych dotyczących art. 80 k.p.a. – odniosła się do kwestii środków trwałych stanowiących elementy przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącej, z przedstawionego organowi pierwszej instancji wykazu środków trwałych wynika, że na tę wartość składają się jedynie tzw. inwestycje w obce środki trwałe. Są to inwestycje poczynione w wynajmowanych lub podnajmowanych pomieszczeniach, przede wszystkim zaś wydatki związane z przystosowaniem pomieszczeń do sprzedaży określonych towarów (np. oświetlenie, klimatyzacja). Skarżąca podnosiła również, że po zakończeniu umów najmu lub podnajmu poczynione nakłady pozostaną w tychże pomieszczeniach bez obowiązku zwrotu ich wartości najemcy, gdyż przesłane organowi umowy najmu oraz podnajmu zawierały postanowienia inne niż przyjęte w art. 676 k.c. Według skarżącej, takie postanowienia są generalnie stosowane przy najmie/podnajmie pomieszczeń w galeriach handlowych. Skarżąca natomiast – zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki – umieściła je w wykazie środków trwałych, jako "inwestycje w obcym środku trwałym", zaznaczając, że oprócz wyszczególnionych w wykazie środków trwałych nie ma żadnych innych środków trwałych, z których organ egzekucyjny mógłby skutecznie przeprowadzić egzekucję.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podnosiła, że organ pierwszej instancji dokonał dowolnej oceny dowodów. Ustalił on wartość majątku firmy na kwotę [...] zł, nie analizując przedstawionego środka dowodowego w postaci zestawienia środków trwałych, na które składają się:

1. inwestycja w obcym środku trwałym – wartość początkowa [...] zł,

2. inwestycja w obcym środku trwałym – wartość początkowa [...] zł,

3. inwestycja w obcym środku trwałym – wartość początkowa [...] zł,

4. system radiowy plexi o wartości początkowej [...] zł.

Organ drugiej instancji stwierdził jednak, że na dzień rozpatrywania wniosku środki te stanowią majątek firmowy i należy je uwzględnić w trakcie prowadzonego postępowania, czym zdaniem skarżącej przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, albowiem trudno uznać trafność takiego stanowiska. W przypadku ewentualnego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie będzie mógł zająć tych inwestycji, gdyż są one bowiem elementem obcych lokali czy też nieruchomości.

Przy konkretyzacji zarzutu zawartego w punkcie 3) skargi przywołano art. 136 k.p.a. stwierdzając, że w przypadku braku pełnego materiału dowodowego organ odwoławczy niekorzystający z dyspozycji powinien sam przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie przewidzianym w art. 136 k.p.a. Skarżąca raz jeszcze zarzuciła organowi naruszenie art. 7 k.p.a., gdyż postępowanie odwoławcze oparto wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji.

W zakresie zarzutu ujętego w punkcie 4) skargi skarżąca podniosła, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 28 ust. 6 u.s.u.s. przyjmując, że nie występuje przesłanka zawarta w tym przepisie. Stwierdzając, że kwota możliwa do wyegzekwowania przekracza kwotę wydatków egzekucyjnych, organ ten nie wskazał wysokości tej kwoty.

Stosując art. 28 ust. 6 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych błędnie oparł się na dochodach uzyskiwanych przez firmę skarżącej w okresie od stycznia do maja 2012 r. oraz na efektach prowadzonej do tej pory egzekucji. Nie wziął natomiast pod uwagę strat z prowadzonej działalności, za ostatnie 3 lata (2009, 2010, 2011), które wyniosły [...] zł. Zdaniem skarżącej unormowanie zawarte w art. 28 ust. 6 u.s.u.s. odnosi się do całokształtu sytuacji finansowej zobowiązanego, co oznacza, że organ powinien uwzględnić stan faktyczny istniejący w momencie podejmowania decyzji o umorzeniu, a więc z uwzględnieniem strat za lata ubiegłe i charakteru pozostałego majątku.

Po zakończeniu umów najmu/podnajmu inwestycje w obcych środkach trwałych zostaną w przedmiocie najmu, a wartość księgowa tych inwestycji obniży majątek skarżącej. Biorąc pod uwagę, że działalność gospodarcza skarżącej jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej i jej męża, uzyskiwany z tej działalności dochód pozwala jedynie na zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny. Wskutek strat poniesionych w latach 2009-2011 jest zdaniem skarżącej oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel nie uzyska kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie bowiem z art. 64 § 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za zajęcie ruchomości pobiera się opłatę w wysokości 6% kwoty egzekwowanej należności (w tym przypadku [...] zł, co stanowi 6% z kwoty [...] zł).

Na rzecz umorzenia zaległości skarżącej już na tym etapie przemawia ekonomika postępowania, albowiem nie naraża ani skarżącej, ani organu egzekucyjnego na dodatkowe koszty. Skarżąca doszła do wniosku, że organ nie uwzględnił istnienia w sprawie okoliczności ujętych w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W uwagach do zarzutu sformułowanego w punkcie 5) skargi wskazano na § 3 ust. 1 rozp. 2003, wywodząc, że przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Podtrzymując zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003, skarżąca podniosła, że jej sytuacja rodzina i majątkowa nie pozwala na opłacenia należności z tytułu składek, gdyż pozbawiłoby to ją i jej bezrobotnego męża możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca nie dysponuje bowiem majątkiem, z którego mogłaby spłacić należności. W dniu [...] lutego 2005 r. skarżąca i jaj małżonek sprzedali położoną w D. działkę gruntu nr [...] z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej, jednakże z uzyskanej kwoty spłacono długi, m.in. wobec ZUS.

Ze względu na stan zdrowia skarżąca nie podejmuje dodatkowej pracy zarobkowej, próbując utrzymać się z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie jest także w stanie przewidzieć, jakim wynikiem finansowym zakończy się rok 2012. Na całkowity koszt utrzymania rodziny składa się:

• [...] zł - miesięczne opłaty za mieszkanie, media;

• [...] zł miesięcznie – leczenie,

• [...] zł – miesięczne koszty zakupu żywności i środków higieny oraz ubrań.

W ocenie skarżącej, jej wyjątkowa sytuacja rodzinna i majątkowa wyczerpuje przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003. Tymczasem organ pierwszej instancji uznał, że w przedstawionej sytuacji skarżąca jest w stanie – bez zbyt ciężkich dla niej skutków – spłacić zadłużenie w kwocie [...] zł (na dzień wydania decyzji odmawiającej umorzenia).

Precyzując zarzut błędnego zastosowania przepisu zawartego w § 3 ust. 1 pkt 3 rozp. 2003 skarżąca podniosła, że zaległości objęte wnioskiem o umorzenie powstały w okresie od [...] stycznia 2000 r. do [...] grudnia 2001 r., gdy skarżąca zmagała się z wykrytą na przełomie lat 1999/2000 chorobą jedynej córki, która zmarła [...] grudnia 2002 r. w wieku 9 lat. Leczenia dziecka i sprawowanie przez skarżąca opieki nad córką wymagały wielkich nakładów finansowych. W tym czasie skarżąca zaniedbała firmę, która – po wcześniejszym jej rozkwicie – przyniosła bardzo wysokie straty [...] zł. W tym właśnie okresie powstała należność główna objęta wnioskiem o umorzenie (lata 2000 i 2001). Sytuacja związana z chorobą córki spowodowała u skarżącej chorobę psychiczną w postaci "zaburzenia afektywnego dwubiegunowego".

Według skarżącej, nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z tytułu nieodprowadzania pobranych składek podległych mi pracowników na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne Prokuratura Rejonowa we W. prowadziła wobec skarżącej postępowanie przygotowawcze. Biegli uznali, że skarżąca – jako osoba niepoczytalna w okresie zarzucanego jej przestępstwa – miała zniesioną zdolność do rozpoznania znaczenia swego czynu. Okoliczność ta oraz spłata przeważającej części zaległości wobec ZUS doprowadziły do umorzenia śledztwa dotyczącego nieodprowadzania pobranych składek (postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia [...] czerwca 2007 r., [...]). Tym samym nie został wniesiony przeciwko skarżącej akta oskarżenia.

Skarżąca raz jeszcze podniosła, że jest osobą cierpiącą na zaburzenia psychiczne mające swoje źródło w przewlekłej chorobie i śmierci córki. Przez długie lata skarżąca próbuje unormować swoją sytuację rodzinną i zdrowotną, jednakże dramatyczne przeżycia z przeszłości mają nadal wpływ na jej zdrowie psychiczne, uniemożliwiając podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r. (III SA/Wa 2449/06), jedną z przesłanek do umorzenia zaległości jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że organy wydające kwestionowane rozstrzygnięcie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, odmawiając skar-żącej umorzenia należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Indywidualne akty administracyjne podejmowane w trybie art. 28 u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należą do zbioru rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, przy czym nie można zapominać, że instytucja umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek może być stosowana jedynie w nadzwyczajnych przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.

Normując możliwość umorzenia (w całości lub w części) należności z tytułu składek ustawodawca uzależnił sięgnięcie po taki rodzaj ulgi w zobowiązaniach publicznoprawnych przede wszystkim od ustalenia całkowitej nieściągalności tychże długów (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.), tworząc równocześnie zamknięty katalog przypadków nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). Jedynie względem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia dopuszczono umorzenie – w uzasadnionych przypadkach – tych długów mimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), upoważniając ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do sformułowania, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania wspomnianych należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.).

Powołując się na delegację ustawową (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.), Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W § 3 ust. 1 tego źródła prawa przewidziano możliwość umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organy prowadzące postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie niewadliwie ustaliły, że w przypadku skarżącej nie zaistniały okoliczności zaliczone przez ustawodawcę do zdarzeń świadczących o całkowitej nieściągalności. Wykazały przy tym, że ze względu na charakter zdarzeń ujętych w art. 28 ust. 3 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 u.s.u.a., nie mogły one znaleźć zastosowania do skarżącej, natomiast pozostałe zdarzenia nie wystąpiły w stanie faktycznym sprawy.

W zakresie unormowania zawartego w art. 3 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprawnie ustalono, że skarżąca od 1995 r. prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychód, co wyklucza stosowanie tego przepisu do rozpoznawanego przypadku.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych niewadliwie również ustalił, że w rozpatrywanej sprawie nie występują także okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., albowiem zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia.

Nie można też organom skutecznie zarzucić błędnych ustaleń w zakresie objętym art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s., skoro organy prowadzące postępowanie egzekucyjne w trybie zajęcia rachunku bankowego nie stwierdziły po stronie skarżącej braku majątku, z którego można egzekwować należności (pkt 5), ani też, że w rozpatrywanym przypadku nie jest oczywiste, że z majątku ruchomego i nieruchomego oraz z dochodów skarżącej nie uzyska się w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych sięgnął następnie po § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ponieważ zaległe należności dotyczyły składek na własne ubezpieczenia skarżącej jako płatnika tych składek, organy oceniły wniosek strony wedle kryteriów określonych w § 3 ust. 1 rozp. 2003. Powołując się na ten przepis należy zauważyć, że prawodawca – niezwalniając organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interes obywateli (art. 7 k.p.a.) – postanowił niedwuznacznie, że ewentualne umorzenie zaległości składkowych zależy od wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Takie rozwiązanie proceduralne jest w pełni uzasadnione, albowiem to zobowiązany dzierży argumenty przemawiające na rzecz ewentualnego umorzenia jego długów, wszak już elementarne doświadczenie życiowe pozwala domniemywać, że zna on najlepiej swój stan majątkowy, osiągane dochody i ponoszone wydatki, co pozwala zbilansować te wartości i ustalić, czy z pozostającej części aktywów możliwe jest świadczenie na poczet wymagalnego długu.

Organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji poinformował stronę (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia [...] czerwca 2012 r., k. 26 akt administracyjnych) o przesłankach ewentualnego umorzenia zaległych należności, wskazując na potrzebę przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów, w szczególności zaś dokumentów, które miałyby odzwierciedlać faktyczną sytuację majątkową wnioskodawczyni oraz pozwalały na zbilansowanie dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego. Pouczył również o przysługujących stronie uprawnieniach we wszczętym jej wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r., który wpłynął do organu [...] maja 2012 r.

W "Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis" z dnia [...] czerwca 2012 r. strona oświadczyła (przez zakreślenie odpowiednich kratek formularza), że jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie odnotowuje rosnących strat, nie maleją obroty wnioskodawczyni, nie zmniejsza się i nie jest zerowa wartość aktywów netto wnioskodawczyni, zwiększa się natomiast suma zadłużenia wnioskodawczyni i rosną odsetki od jej zobowiązań. Co do "okoliczności wskazujących na trudności w zakresie płynności finansowej" skarżąca wskazała na chorobę i śmierć córki oraz na chorobę własną [pkt 5 lit. i) formularza], a na pytanie, "Czy pomimo wystąpienia okoliczności wymienionych w pkt 5 wnioskodawca jest w stanie odzyskać płynność finansową? – odpowiedziała: "W chwili obecnej po przebytych tragediach rodzinnych na nowo ruszyłam z działalnością gospodarczą i jej rozwój pozwoli na spłaty zaległości".

W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej" wnioskodawczyni wskazała, że od 1 stycznia 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą (PKD 14.13Z Produkcja pozostałej odzieży wierzchniej – produkcja i handel). W punktach dotyczących przychodów, wnioskodawczyni nie wymieniła żadnej kwoty. Także w punkcie 11 oświadczenia (majątek ruchomy i nieruchomy) strona napisała "nie dotyczy". Jeśli zaś chodzi o dom, mieszkanie gospodarstwo rolne, środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym, składniki mienia ruchomego, wnioskodawczyni opatrzyła te punkty określeniem "nie posiadam". W zakresie zobowiązań pieniężnych i wierzytelności wnioskodawczyni stwierdziła "nie posiadam", wspominając jednie "o zajęciu rachunku bankowego" (pkt 12i oświadczenia).

W części dotyczącej stałych wydatków związanych z utrzymaniem skarżąca wskazała kwotę ok. [...] zł z tytułu miesięcznych opłat (w odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia zmieniła tę kwotę na [...] zł miesięcznie) i ok. [...] zł miesięcznie na leczenie.

W prognozach wyjścia z kryzysu finansowego (pkt 17 oświadczenia) skarżąca napisała: "Po umorzeniu części zaległości i spłaceniu warunkowym w układzie ratalnym kwoty wymagalnej, pozostała kwota zostanie spłacona w okresie ok. 2 lat". Jako proponowany sposób uregulowania należności z tytułu składek wnioskodawczyni wskazała "układ ratalny" (pkt 18 oświadczenia).

W karcie informacyjnej dla przedsiębiorców (k. 354 akt administracyjnych), w wykazie zobowiązań i wierzytelności skarżąca wymieniła tylko "zobowiązanie wobec ZUS" (pkt 5.1 karty). W opisie działań podjętych w celu polepszenia sytuacji finansowej firmy wnioskodawczyni napisała: "Celem poprawy sytuacji finansowej firmy uruchomiona została sprzedaż towarów własnej produkcji oraz produkcji innych firm we własnych dzierżawionych placówkach handlowych. Placówki handlowe utworzone zostały w dużych centrach handlowych, co gwarantuje większy obrót i większe zyski" (pkt 7 karty).

Do karty informacyjnej dołączono bilans firmy za okres od stycznia do maja do 2012 r., z którego wynika, że za pięć miesięcy dochód firmy wyniósł [...] zł

W piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r., uzasadniającym wniosek o umorzenie zaległości, skarżąca dodała, że na dzień złożenia wniosku, dochody z firmy nie wystarczą na uregulowanie całej zaległej kwoty, "umorzenie zaś części, pozwoli na podjęcie próby rozłożenia na raty pozostałej części, bez zagrożenia egzystencji".

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym także dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawczynię, organy niewadliwie wykazały, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 rozp. 2003.

Trzeba przede wszystkim zauważyć, że ocena, czy podmiot wnioskujący o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma możliwość spłaty długu, powinna być dokonywana według sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy aktualnej w czasie podejmowania rozstrzygnięcia w tym zakresie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., II GSK/10; z dnia 12 stycznia 2011 r., II GSK 17/10; z dnia 29 maja 2012 r., II GSK 832/11; także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2012 r., I SA/Bd 99/12; z dnia 8 maja 2012 r., I SA/Bd 220/12). Konstrukcja § 3 ust. 1 rozp. 2003, zwłaszcza zaś sformułowanie "jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić" należności, jednoznacznie wskazuje na sytuację wnioskodawcy istniejącą w chwili wystąpienia z wnioskiem o umorzenie, z ewentualną korektą tych okoliczności wskutek zdarzeń zaistniałych do dnia orzekania w sprawie. To właśnie aktualne możliwości płatnicze (majątkowe) dłużnika są przesłanką, którą należy brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji.

Istotna jest zatem ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, nie zaś nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. Okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., II GSK/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 lutego 2012 r., I SA/Op 402/11).

Uwzględniając przywołane reguły, nie można organom orzekającym w sprawie skutecznie zarzucić nieustalenia lub nienależytego ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, czy też wadliwej oceny poczynionych ustaleń. Niewadliwie organy uwzględniły dochody i wydatki skarżącej w 2012 r. za okres od stycznia do maja, na podstawie najnowszej wówczas dokumentacji (księgi przychodów i rozchodów) przedstawionej przez skarżącą. W tym czasie dochód firmy prowadzonej przez skarżącą wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na poszczególne miesiące daje kwotę [...] zł.

W zbiorze stałych wydatków związanych z utrzymaniem skarżąca zadeklarowała pierwotnie kwotę ok. [...] zł, w trakcie postępowania zaś zmieniła na [...] zł miesięcznie, wskazując także miesięczny wydatek na leczenie ok. [...] zł.

Zestawienie danych, odzwierciedlających relacje między dochodami a wydatkami w 2012 r., nie pozwala uznać, by wnioskodawczyni wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, w szczególności zaś pozbawiłoby skarżącą i jej małżonka możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003). Organy prowadzące postępowanie administracyjne niewadliwie przy tym oceniły sytuację majątkową z pozycji aktualnych możliwości finansowych (płatniczych) skarżącej, stwierdzając że w zastanej sytuacji skarżąca nie jest w stanie jednorazowo spłacić powstałego zadłużenia, jednakże przy wysokich obrotach przedsiębiorstwa skarżącej istnieje możliwość uregulowania należności przez rozłożenie na raty dostosowane do możliwości finansowych skarżącej.

Według Sądu, przedstawiona ocena aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej nie stanowi przekroczenia – zakreślonych w art. 80 k.p.a. – granic swobodnej oceny dowodów odzwierciedlających obecne możliwości płatnicze wnioskodawczyni, wszak nie można organowi zarzucić niepoprawnego rozumowania, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przyznał, że w istniejącym stanie skarżącej trudno byłoby jednorazowo spełnić zaległe świadczenie, i jednocześnie – powołując się na obecne funkcjonowanie przedsiębiorstwa, wielkość jego obrotów i dochodów oraz prawdopodobne perspektywy rozwoju przedsiębiorstwa – racjonalnie wskazał na możliwość rozłożenia długu na raty dostosowane do bieżących możliwości finansowych skarżącej.

Trzeba przy tym zauważyć, że prognozowany rozwój przedsiębiorstwa nie wynika z gołosłownych twierdzeń organu, lecz znajduje wsparcie w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza w wypowiedziach samej skarżącej, która – jak już wcześniej zauważono – w "Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis" z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdziła, że nie odnotowuje rosnących strat, nie maleją obroty wnioskodawczyni, nie zmniejsza się i nie jest zerowa wartość aktywów netto wnioskodawczyni, zwiększa się natomiast suma zadłużenia wnioskodawczyni i rosną odsetki od jej zobowiązań, zaś na pytanie o możliwości odzyskania płynności finansowej, zachwianej w latach 2000-2001 tragedią rodzinną, odpowiedziała: "W chwili obecnej po przebytych tragediach rodzinnych na nowo ruszyłam z działalnością gospodarczą i jej rozwój pozwoli na spłaty zaległości".

Z kolei w karcie informacyjnej dla przedsiębiorców (k. 354 akt administracyjnych), w wykazie zobowiązań i wierzytelności skarżąca wymieniła tylko "zobowiązanie wobec ZUS", natomiast w opisie działań podjętych w celu polepszenia sytuacji finansowej firmy wnioskodawczyni stwierdziła: "Celem poprawy sytuacji finansowej firmy uruchomiona została sprzedaż towarów własnej produkcji oraz produkcji innych firm we własnych dzierżawionych placówkach handlowych. Placówki handlowe utworzone zostały w dużych centrach handlowych, co gwarantuje większy obrót i większe zyski".

Jeżeli zatem organy nie uchybiły postanowieniom art. 80 k.p.a., a w uzasadnieniu decyzji odmawiającej umorzenia w całości długu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wzięły pod uwagę aktualną sytuację skarżącej i – racjonalnie ją oceniając – dostrzegły trudności z jednorazową spłatą i wystąpiły z propozycją zastosowania innej, przewidzianej prawem, ulgi w postaci rozłożenia płatności na raty dostosowane do możliwości finansowej skarżącej, to zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie sposób przypisać dowolności, a więc i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W kontekście wywodów skarżącej trzeba raz jeszcze zaakcentować, że okolicznością istotną przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie art. 28 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozp. 2003 jest aktualna sytuacja majątkowa i osobista osoby ubiegającej się o umorzenie należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś dotychczasowa historia, przeszłość prowadzonej firmy, a więc uzyskane w tamtym czasie dochody czy poniesione wówczas straty, wszak w zbiorze "uzasadnionych przypadków", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, lokują się okoliczności obecnie istniejące, gdyż to one mają tu i teraz (nie zaś w przeszłości) odzwierciedlać sytuację wnioskodawcy i decydować o ewentualnej uldze wobec zobowiązanego.

Nie można jednocześnie zapominać, że instytucja umorzenia zobowiązań publicznych, jakimi są również składki z tytułu ubezpieczenia społecznego, nie może – ze względu na charakter takiego ubezpieczenia – służyć finansowaniu strat wynikłych z działalności gospodarczej czy też kredytów bankowych, umów pożyczki lub innych zobowiązań przedsiębiorcy, gdyż takie zdarzenia wkalkulowane są w ryzyko działalności każdego przedsiębiorcy (nie dotyczą zatem tylko skarżącej), który nie może takiego ryzyka przerzucać na organy emerytalno-rentowe i podmioty opłacające składki z tego tytułu. Nie są to bowiem okoliczności dające się pomieścić w "klęskach żywiołowych" czy też "nadzwyczajnych zdarzeniach", do których odwołuje się prawodawca. Tymczasem całkowita rezygnacja wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) z dochodzenia należnych mu kwot, przy jednoczesnym wykazaniu – jak w rozpoznawanej sprawie – możliwości spłaty długu choćby w ratach, powodowałoby nieodwracalne skutki prawne poprzez nieuzasadnione, a przy tym przedwczesne przysporzenie dłużnikowi korzyści polegającej na zmniejszeniu jego pasywów.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy zauważyć, że postępowanie organów w obu instancjach nie naruszyło reguł proceduralnych wynikających z unormowań zawartych w art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., ponieważ zebrany materiał dowodowy, w tym dokumenty przedłożone przez skarżącą, okazał się wystarczający do ustalenia i oceny okoliczności istotnych do wydania zaskarżonej decyzji, tj. aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej związanej z teraźniejszym funkcjonowaniem prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa w kontekście koniecznych wydatków na bieżące potrzeby. Z tych też względów zbędne było – sugerowane w skardze – uchylenie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (skoro nie wystąpiły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a.), czy też korzystanie przez organ odwoławczy z dyspozycji art. 136 k.p.a.

Oceniane postępowanie nie dało też dostatecznych powodów do postawienia organom zarzutu naruszenia § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozp. 2003 (o nietrafności zarzutu naruszenia § 3 ust. 1 rozp. 2003 powiedziano we wcześniejszych uwagach), gdyż po pierwsze nie doszło po stronie skarżącej do strat wynikłych z "klęski żywiołowej" lub "innego nadzwyczajnego zdarzenia", wszak w tego rodzaju zdarzeniach nie mieszczą się poniesione przez skarżącą straty stanowiące ryzyko działalności gospodarczej przedsiębiorcy, po drugie zaś skarżąca – przedkładając organom dokumentację medyczną – nie wykazała, by stwierdzona choroba uniemożliwiała lub znacząco ograniczała uzyskiwanie dochodów z działalności gospodarczej. Przeciwnie, prowadzone nadal przez skarżącą przedsiębiorstwo i jego pozytywne wyniki gospodarcze w 2012 r., dowodzą niemałej sprawności skarżącej w wybranej i uprawianej przez nią sferze produkcji i handlu.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku.