Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 184/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem kosztów postępowania sądowoadmnistracyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2, i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania M. K. uprawienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie.

W uzasadnieniu podał, że M. K. złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu narodzin na terytorium III Rzeszy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] . Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o odmowie przyznania powyższego świadczenia.

W dniu 22.11.2004r. wpłynęło do Urzędu pismo, które zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...]Nr[...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu odmówił zmiany decyzji z dnia [...] Nr [...]. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 815/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] oraz decyzję ją poprzedzającą, zarzucając Kierownikowi Urzędu, że "(...) zamiast samodzielnie kwalifikować pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a., zobowiązany był do wyjaśnienia z udziałem skarżącego, na podstawie jakich przesłanek żąda on ponownego przeprowadzenia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a następnie przyjęcia właściwego trybu weryfikacji decyzji." W tej sytuacji pismem z dnia 07.12.2006r. oraz z dnia 10.01.2007r. Kierownik Urzędu zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie wniosku. W odpowiedzi na powyższe M. K. wniósł o zmianę decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a.

Rozpatrując wniosek organ zauważył, że we wniosku tym strona nie wskazała, aby zaistniały w sprawie jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Organ zauważył, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy. Zważył, że niewątpliwie w interesie strony leżałoby naruszenie wskazanego wyżej przepisu ustawy, jednakże – jak podkreślił - organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a. ) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Wskazał, że interes społeczny lub słuszny interes strony to pojęcia nieokreślone w k.p.a. Nie można jednak uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a. , jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Przepis art. 154 k.p.a. nie może stanowić bowiem tzw."wentyla bezpieczeństwa" polegającego na tym, że strona dąży do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dla niej decyzji. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 05.10.2004r. sygn. akt II SA/ Bk 428/04 wskazał, że zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 k.p.a. W ocenie organu trudno również stwierdzić, aby w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny.

Organ wyjaśnił też, że pojęcie represji w rozumieniu powołanej ustawy zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, który stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, w tym z ankiety do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w W. z dnia 02.05.1952r. oraz karty osobowej z dnia 14.02.1951r., P. R. - matka wnioskodawcy - przebywała w miejscowości G. gm. W., to jest w miejscu urodzenia strony, już przed dniem 1 września 1939r. Skoro zatem matka M. K. nie spełnia warunku deportacji określonego przez ustawodawcę w cytowanym wyżej przepisie, to stronie nie przysługuje prawo do świadczenia. Organ podał, że mając na względzie informacje zawarte w powołanych dowodach, nie dał wiary twierdzeniom M. K. dotyczącym pobytu jego matki w miejscowości W. koło R. i deportacji do pracy z tej właśnie miejscowości. Dodał, że także Archiwum Państwowe w L., które posiada akta gminy R. z lat 1833-1939, nie potwierdziło, że P. R. zamieszkiwała przed wojną w W.. Kierownik Urzędu nie dał też wiary twierdzeniom świadka M. M. (M.), która oświadczyła, że zna P. R. osobiście i że P. R. mieszkała do dnia 1 września 1939r. w miejscowości W.. Zgromadzony w sprawie, a wskazany wyżej, materiał dowodowy potwierdza zdaniem organu, że matka wnioskodawcy już przed wojną mieszkała w miejscowości G. gm. W.. Dodał, że ankieta do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w W. została podpisana osobiście przez P. R. - uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych danych. Tym samym brak jest w ocenie organu podstaw do uznania za wiarygodne zeznań świadka.

Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu orzekł jak w wydanej decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. K. podniósł zarzut błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu za niewiarygodne zeznań świadka M. M., która potwierdziła, że matka skarżącego przed 1939 rokiem mieszkała w miejscowości W. koło R.. Zarzucił także, że nie przeprowadzono dowodu z teczki osobowej matki skarżącego, która otrzymała świadczenie z tytułu deportacji.

Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie dodatku do emerytury w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym (...).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr[...], z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]Nr[...].

W uzasadnieniu podał, że strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu narodzin na terytorium III Rzeszy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr[...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]. Nr [...] orzekł o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia.

W dniu 22.11.2004r. wpłynęło do Urzędu pismo M. K., które sprecyzował on jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a. Nie wskazał jednak, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Okoliczności, na które powołuje się strona takiej oceny nie uzasadniają. Organ zauważył, że jest związany przepisami prawa i słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia tych przepisów. Z uwagi na powyższe Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia przewidzianego w powołanej wyżej ustawie.

Pismem z dnia 13.03.2007r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie organu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że pojęcie represji w rozumieniu powołanej ustawy zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit. a, który stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a to ankiety do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w W. z dnia 02.05.1952r. oraz karty osobowej z dnia 14.02.1951r. wynika, że P. R. - matka wnioskodawcy - przebywała w miejscowości G. gm. W., to jest w miejscu urodzenia strony, już przed dniem 1 września 1939r. Skoro zatem matka wnioskodawcy nie spełnia warunku deportacji określonego przez ustawodawcę w cytowanym wyżej przepisie, to wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczenia. Organ wyjaśnił, że w świetle informacji zawartych w w/w materiałach dowodowych nie dał wiary twierdzeniom M. K. dotyczącym pobytu matki w miejscowości W. koło R. i deportacji do pracy z tej właśnie miejscowości. Także Archiwum Państwowe w L., które posiada akta gminy R. z lat 1833-1939, nie potwierdziło, że P. R. zamieszkiwała przed wojną w W.

Organ wskazał, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się oświadczenie P. R. z dnia 24.05.2004r. w sprawie błędów i nieścisłości, jakie znalazły się w ankiecie i karcie osobowej z lat 50-tych, jednak tłumaczenia matki strony dotyczą posiadanego obywatelstwa oraz nazwiska, a nie miejsca zamieszkania w dniu 01.09.1939r. Podał, że faktycznie w ankiecie kierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w W. innym charakterem pisma dopisano informację o posiadaniu obywatelstwa niemieckiego oraz wyjaśnienie co do brzmienia nazwiska, jednak cała ankieta została wypełniona przez P. R., na co wskazuje identyczny charakter pisma w wypełnionych rubrykach oraz złożonym własnoręcznie podpisie.

Kierownik Urzędu dodał, że zwrócił się także do Urzędu Miasta i Gminy w W. z prośbą o nadesłanie wyjaśnień dotyczących wpisów w dokumentach osobowych strony. W odpowiedzi Burmistrz Miasta i Gminy W. poinformował, że ankieta i karta osobowa są jedynymi dokumentami potwierdzającymi obywatelstwo i miejsce zamieszkania P. R. w czasie okupacji. Także Parafia Rzymskokatolicka św. F. w Z. posiada jedynie zapis dotyczący chrztu matki strony. Brak innych zapisów. Jedynym członkiem rodziny jest siostrzenica P. R. – M. M. z domu L., która jednak z uwagi na wiek nie pamięta wszystkiego.

Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom M. K., jego matka nie ubiegała się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Organ wyjaśnił, że Fundacja "Polsko - Niemieckie Pojednanie", która przyznała matce odwołującego się pomoc pieniężną, jest instytucją w pełni samodzielną i przy wypłacaniu odszkodowań kieruje się własnymi, wewnętrznymi przepisami, a nie przepisami cytowanej ustawy.

W świetle powyższego Kierownik Urzędu nie dał wiary twierdzeniom świadka M. M., która oświadczyła, że zna P. R. osobiście i że P. R. mieszkała do dnia 1 września 1939r. w miejscowości W.. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza wyraźnie, że matka strony już przed wojną mieszkała w miejscowości G. gm. W.. Ankieta do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w W została podpisana osobiście przez P. R., która została uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych danych. W ocenie organu brak jest w tej sytuacji podstaw do dania wiary zeznaniom świadka.

Mając powyższe na względzie organ ten orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję M. K. podniósł zarzut:

- naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przez przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania dodatku do emerytury,

- naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 9 k.p.a. polegającego na niezrealizowaniu obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i przerzucenie tego obowiązku na skarżącego,

- błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegającego na uznaniu, że świadczenie odszkodowawcze przysługuje matce skarżącego P. R., a jednocześnie pozbawia uprawnień jej syna - skarżącego - z tytułu urodzenia na terytorium III Rzeszy, nie przeprowadzenie dowodu z teczki osobowej P. R. nr [...] oraz nie wzięcie pod uwagę oświadczenia P. R. z dnia [...] w którym podała ona, że przebywała w miejscowości G. od 1940r. na robotach przymusowych, a także nie danie wiary zeznaniom świadka M. M., która podała, że do wybuchu II wojny światowej P. R. mieszkała w miejscowości W. koło R..

Powołując się na powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu dodatku do emerytury z tytułu deportacji, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Administracyjny zważył co następuje.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu skutkującym konieczność jej uchylenia.

Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest, jak to trafnie zauważył organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 marca 2007r., w trybie art. 154 k.p.a. Zgodnie z owym przepisem prawa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja ostateczna może być wzruszona w trybie postępowania administracyjnego w przypadkach ściśle określonych w przepisach k.p.a. Jednym z trybów, w których decyzja ostateczna może być zmieniona lub uchylona jest tryb określony przepisem art. 154 k.p.a. W tym też trybie, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia [...] w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 815/05 decyzji [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie rozpatrywał sprawę, po wyjaśnieniu za pomocą skierowanych do strony pism z dnia 07.12.2006r. i z dnia 10.01.2007r., że strona domaga się weryfikacji wydanych w sprawie w trybie zwykłym decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Rozpoznając sprawę organ administracji zawarł w wydanej przez siebie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z dnia [...] rozważania na temat możliwości wzruszenia wydanej w sprawie w trybie zwykłym decyzji o odmowie przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji w związku z urodzeniem - według twierdzeń strony - na terenie III Rzeszy, gdzie po dniu 1 września 1939r. została deportowana do pracy przymusowej jego matka – P. R.. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ zawarł też ponowną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co mając na względzie fakt, że rozpatrywał wniosek skrzącego w trybie art. 154 k.p.a. uczynił ponad potrzebę postępowania. Powyższe uchybienie procesowe pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy. Zważyć bowiem należy, ze postępowanie w trybie nadzwyczajnym przewidzianym art. 154 k.p.a. organ prowadzi jedynie przez pryzmat przesłanek określonych tym przepisem prawa. W wyroku z dnia 11.04.2006r. sygn. V SA/Wa 2858/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że tryb postępowania przewidziany w art. 154 k.p.a. służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe, bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju (LEX nr 220897). W orzecznictwie administracyjnym wyrażono także pogląd, z którym należy się zgodzić, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 k.p.a. nie może sprowadzać się do naruszenia przepisów prawa, skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem (por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.03.2006r. sygn. akt V SA/Wa 1952/05, LEX 202367).

Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. jest zatem jedynie ustalenie określonych w nim przesłanek do uchylenia lub zamiany decyzji ostatecznej, nie zaś kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy i kolejna kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej. Wszak postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co wynika z art. 15 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania obowiązuje także w trybach nadzwyczajnych. Zgodnie z tą zasadą, organ odwoławczy obwiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie jest możliwe i dopuszczalne jednoczesne prowadzenie postępowania w tej samej sprawie w trybie zwykłym oraz nadzwyczajnym, jakim jest tryb przewidziany przepisem art. 154 k.p.a. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznawał niniejszą sprawę wskutek wniosku strony, który wpłynął do Urzędu w dniu 22.11.2004r., a który po jego sprecyzowaniu przez stronę, uruchomił postępowanie w trybie nadzwyczajnym, o jakim mowa w art. 154 k.p.a. W takim też trybie organ, rozpatrując sprawę zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, winien był sprawę rozpatrzyć, a więc rozważyć możliwość zmiany lub uchylenia wydanej w sprawie w trybie zwykłym decyzji ostatecznej o odmowie przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Tymczasem rozpatrując ponownie sprawę, wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne jej rozpatrzenie po wydaniu przez organ w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z dnia 6 marca 2007r., organ ten przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe w sprawie, po czym powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., obok prepisu art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr[...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważył wprawdzie na jej wstępie, że w dniu 22.11.2004r. wpłynął do Urzędu wniosek strony o zmianę decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a. i opisał bardzo zwięźle treść decyzji własnej z dnia 6 marca 2006r., lecz rozważając zasadność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek ten rozpoznał, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., merytorycznie oceniając ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz materiał zebrany w toku postępowania drugoinstancyjnego prowadzonego w sprawie niniejszej, która winna być prowadzona i rozpatrywana w trybie art. 154 k.p.a. W zaskarżonej decyzji nie zawarł natomiast jakichkolwiek rozważań odnośnie możliwości zmiany lub uchylenia własnej decyzji ostatecznej odmawiającej przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia przez pryzmat przesłanek o jakich mowa w art. 154 k.p.a.

Prowadzenie postępowania odwoławczego w trybie zwykłym w sprawie wszczętej wnioskiem strony w trybie art. 154 k.p.a., i po rozpatrzeniu przez organ tego wniosku w postępowaniu pierwszoinstancyjnym we wskazanym przez stronę trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb określony w art. 154 k.p.a., stanowi uchybienie procesowe skutkujące konieczność uchylenia decyzji wydanej w drugiej instancji. Rozpatrzenie bowiem odwołania strony, bądź wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w trybie zwykłym od decyzji wydanej w nadzwyczajnym trybie określonym w art. 154 k.p.a. stanowi istotne naruszenie wskazanych przepisów prawa, które to naruszenie może mieć wpływ na wynik sprawy. Uznanie przez Sąd administracyjny powyższego uchybienia procesowego za nieistotne, powodowałoby pozbawienie strony prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organ administracji w określonym trybie administracyjnym, czyli zasady dwuinstancyjności postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ decyzyjny, mając na względzie to, co powiedziano wyżej, rozpozna sprawę w postępowaniu drugoinstancyjnym w trybie nadzwyczajnym z art. 154 k.p.a. zakreślonym wnioskiem strony z dnia 22.11.2004r. przez pryzmat wskazanych w nim przesłanek i, mając na względzie ugruntowane już w tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych, wyda w sprawie prawidłową decyzję.

Organ winien też wyjaśnić i rozważyć, czy w pismach strony precyzujących żądanie uruchomienia postępowania w trybie nadzwyczajnym w celu weryfikacji decyzji odmownych wydanych w trybie zwykłym, nie został zawarty też wniosek o wznowienie postępowania w sprawie, skoro w pismach tych skarżący powołuje się też na nowe dowody, które w pismach tych wskazuje, a które organ przeprowadził w niniejszym postępowaniu z naruszeniem wskazanych przepisów prawa.

Odnosząc się do zawartych w skardze wniosków strony odnośnie treści oczekiwanego przez stronę rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, zauważyć należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowym kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Po rozpatrzeniu skargi wniesionej do Sądu mogą wydać orzeczenia o treści wskazanej w przepisach tej ustawy, z uwzględnieniem przepisów szczególnych, do których ustawa ta odsyła. Swoimi orzeczeniami nie zastępują jednak organów administracji publicznej powołanych do załatwiania spraw administracyjnych.

O kosztach postępowania przed Sądem orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.