Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3040/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie: NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka, WSA del. Bożena Kasprzak (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 498/15 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowe od osób prawnych za 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "G." sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 498/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę G. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego do osób prawnych za 2012 rok.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [..] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 19 grudnia 2014 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. w wysokości 24.441 zł.

Jak wynika z akt sprawy, w zeznaniu CIT-8 za 2012 r. Spółka G. wykazała podatek należny w kwocie 19.799 zł (przychody - 150.224.199,09 zł, koszty uzyskania przychodów — 150.119.992,54 zł).

W stosunku do Spółki przeprowadzono kontrolę podatkową w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r., która wykazała, że Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 24.431 zł, stanowiącą wartość wydatków poniesionych na koszty sądowe, w związku z procesem sądowym, wytoczonym przez Spółkę. Jak wynika z materiału dowodowego cena oszacowania nieruchomości zabudowanej obiektem stacji paliw położonej w K. wynosiła 1.434.000 zł, natomiast cena wywoławcza została ustalona na kwotę 1.075.500 zł. Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z dnia 26 września 2007 r., udzielił nabywcy przybicia i postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. przysądził własność przedmiotowej nieruchomości na rzecz nabywcy licytacyjnego za ww. cenę. W dniu 12 marca 2008 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K., w imieniu dłużnika wystawił fakturę, doliczając do ceny nabycia kwotę 22% podatku od towarów i usług w wysokości 236.610 zł, który Spółka uiściła w dniu 28 listopada 2008 r., a następnie uwzględniła (odliczyła) w rozliczeniu podatku od towarów i usług. Spółka nie zgodziła się z tak przyjętym sposobem wyliczenia podatku VAT i wystąpiła do Sądu Okręgowego we W. z pozwem o zasądzenie i zwrot od Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. kwoty 236.610 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia Skarbu Państwa. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r., Sąd Okręgowy we W. oddalił powództwo Spółki i zasądził na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Od powyższego wyroku Spółka złożyła apelację do Sądu Apelacyjnego we W. i uiściła opłatę w wysokości 11.831 zł. Z kolei Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., oddalił apelację i zasądził od Spółki na rzecz strony pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Wydatki w łącznej kwocie 24.431 zł Spółka ujęła w księgach rachunkowych 2012 r. i zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w rachunku podatku dochodowego od osób prawnych.

Organ I instancji uznał, że Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. o kwotę 24.431 zł, czym naruszyła art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., dalej u.p.d.o.p.). Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesionymi przez Spółkę wydatkami w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, dotyczących zwrotu naliczonego podatku od towarów i usług od zakupionej w drodze licytacji komorniczej nieruchomości. W konsekwencji dokonanych ustaleń Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w wysokości 24.441 zł.

Od ww. decyzji Spółka złożyła odwołanie.

Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do kwestii wydatków związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowymi Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają szczególnych rozwiązań dotyczących zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów procesowych. Jednak z faktu niezaliczenia danej kategorii wydatku do wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów (art. 16 u.p.d.o.p.) nie wynika automatyczny wniosek, że wydatek ten może stanowić koszt uzyskania przychodów w myśl art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że bezsporne jest, iż przedmiotowe wydatki nie zostały wyłączone z kosztów uzyskania przychodów w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., pozostają w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, są udokumentowane oraz że zostały poniesione w sposób definitywny. Zdaniem organu odwoławczego nie została natomiast spełniona przesłanka celowości wydatków z punktu widzenia uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Wydatki te obiektywnie nie przyczyniły się, ale też nie mogły przyczynić się do realizacji pożądanego celu.

Organ odwoławczy ocenił, że wytaczając powództwo cywilne przeciw Skarbowi Państwa z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, Spółka w istocie domagała się zwrotu podatku od towarów i usług wynikającego z faktury wystawionej przez Komornika Sądowego, nienależnie według niej naliczonego od zakupionej w drodze licytacji komorniczej nieruchomości. Występując z pozwem cywilnym Spółka nie mogła racjonalnie oczekiwać zwiększenia swoich przychodów, bądź zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów w sytuacji, gdy uprzednio wniesiona skarga Spółki na czynności Komornika Sądowego została oddalona. Ponadto, Spółce prawomocnie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług z uwagi na brak legitymacji do wystąpienia z powyższym wnioskiem. Organ odwoławczy wziął pod uwagę, że Sąd Apelacyjny we W. w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. stwierdził, że zapłatę kwoty 236.610 zł należy kwalifikować jako świadczenie spełnione nienależnie, bo przewyższające rzeczywistą cenę osiągniętą w licytacji, której wysokość potwierdziły oba postanowienia Sądu Rejonowego w K., a nie ma tu znaczenia, czy powód akceptował nieformalną, prawnie nieskuteczną zmianę warunków licytacji, mającą na celu uniknięcie skutków błędu w oszacowaniu i określeniu ceny wywołania, polegającego na pominięciu opodatkowania sprzedaży podatkiem VAT. Jednak Sąd ten potwierdził, że powyższa kwalifikacja świadczenia w żadnym razie nie uzasadnia kierowanego do Skarbu Państwa żądania pozwu, bowiem Skarb Państwa nie wzbogacił się kosztem Spółki. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził też, że skoro kosztem uzyskania przychodów nie jest — co do zasady - podatek od towarów i usług (art. 16 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.p.), kosztem nie mogą być również wydatki zmierzające faktycznie do jego zwrotu. Pozostawałoby to w oczywistej sprzeczności z ww. przepisem i prowadziłoby do jego obejścia.

Spółka G. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 u.p.d.o.p. przez błędne przyjęcie, że wydatki poniesione przez Spółkę na koszty postępowania sądowego w procesie przeciwko Skarbowi Państwa, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów Spółki, podczas gdy były to wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów przedsiębiorstwa i winny być zaliczone do jego kosztów podatkowych.

W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła m.in., że dochodziła zwrotu świadczenia o charakterze cywilnoprawnym odszkodowawczym, a więc zmierzała do zwiększenia swoich przychodów. W związku z powyższym poniesione wydatki, związane z postępowaniem sądowym, spełniają przesłanki zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ocenił, iż organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa materialnego, opierając swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym.

Zdaniem Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, że przedmiotem postępowania cywilnego, jakie wytoczyła Spółka Skarbowi Państwa było obniżenie ceny jaką zapłaciła za nieruchomość przez nią nabytą w toku postępowania egzekucyjnego. Osią sporu było zawyżenie według skarżącej Spółki ceny przedmiotowej nieruchomości nabytej przez nią w trakcie licytacji o wysokość podatku od towarów i usług. Zdaniem Spółki cena wylicytowana zawierała już w sobie ten podatek, natomiast w ocenie komornika, do tej ceny podatek ten powinien być doliczony. Cenę za nieruchomość obejmującą doliczony podatek Spółka zapłaciła, odliczyła podatek jako tzw. podatek naliczony, a następnie domagała się zasądzenia kwoty w odpowiadającej mu wysokości tytułem bezpodstawnego wzbogacenia. Powództwo w tej sprawie zostało oddalone. W ocenie Sądu I instancji Spółka koszty tego postępowania jako koszty prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zaliczyła niesłusznie, a stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie nie narusza prawa materialnego.

WSA przytaczając treść art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. przedstawił charakterystykę kosztów uzyskania przychodu. Sąd zaznaczył, iż podstawową regułą pozwalającą dokonać odróżnienia kosztów poniesionych w takim celu, od innych postępowań, będzie reguła wynikająca z przedmiotu postępowania oraz roli, w jakiej strona w nim występuje. Przedmiot takiego postępowania musi więc mieć taki charakter, że jego uzyskanie bądź brak utraty prowadzi w podmiocie do uzyskiwania przychodów lub zabezpieczenia lub zachowania źródeł przychodów, zaś podmiot ten znajduje się w takiej roli procesowej, która odzwierciedla jego interesy determinowane osiąganiem przychodu bądź zabezpieczeniem lub zachowaniem źródła przychodów. Dalej Sąd wskazał przykłady takich postępowań.

Następnie WSA przypomniał, iż przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Spółki nie budziło wątpliwości, a więc w przypadku traktowania jej jako źródła przychodów spółki w okresie przyszłym proces nie dotyczył zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Zmniejszenie ceny za tę nieruchomość nie prowadziło również do osiągnięcia przychodów. Nie występował związek przyczynowy pomiędzy zmniejszeniem ceny a generowaniem przychodów w tym sensie, że bez jej zmniejszenia nie doszłoby do ich osiągania. Nie można również stwierdzić, że jej obniżenie miałoby wpływ na wysokość takich przychodów. Nie da się bowiem wykazać, że przychody (nie dochody) te byłyby większe, gdyby cena była niższa. Wyższa cena nieruchomości od tej, którą chciała uzyskać Spółka, nie generowała również strat.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zainicjowanie procesu o obniżenie ceny za nieruchomość wylicytowaną w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do ceny zapłaconej, nie jest działaniem mającym na celu osiągnięcie przychodu, zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodu, a tym samym, koszty poniesione w związku z tego rodzaju postępowaniem nie są kosztami, o których mowa w art. 15 ust.1 u.p.d.o.p.

Skarżąca Spółka nie podzielając stanowiska Sądu I instancji złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez błędne przyjęcie, że koszty postępowania sądowego poniesione przez stronę nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, podczas gdy były to wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów i stanowią koszt podatkowy przedsiębiorstwa strony. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wywodził, iż zawyżenie ceny zakupu odpowiadało wartości niesłusznie doliczonego podatku VAT w kwocie 236.610 zł i w przypadku gdyby przyjęta cena sprzedaży nieruchomości była niższa o 236.610 zł, czego odszkodowawczo dochodziła Spółka, nieruchomość jako środek trwały zostałaby przyjęta mniejszą wartością co zmniejszyłoby amortyzację budowli i dało Spółce większe środki, które zostałyby użyte w obrocie wypracowując przychody. Ponadto w dacie wystawienia faktury sprzedaży nieruchomości Spółka nie zapłaciłaby 236.610 zł i dysponowałaby tymi środkami do obrotu, które również byłyby ukierunkowane na przychody. Zdaniem strony dochodzenie roszczeń odszkodowawczych w tym przypadku z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia spowodowanego zawyżeniem ceny, nie jest ujęte w kategorii wyłączeń wydatków nie uznawanych za koszty przychodów wymienionych w art. 16 u.p.d.o.p. Koszty sądowe poniesione przez Spółkę, będące przedmiotem niniejszego postępowania podatkowego jako ponoszone w celu osiągnięcia przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., winny zostać zaliczone do kosztów podatkowych przedsiębiorstwa, co skutkuje potrzebą zmiany zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej powtórzył dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie występuje.

Podkreślić należy również, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W niniejszej skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Spółki nie sformułował zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a zatem stan faktyczny sprawy nie jest przedmiotem sporu. Autor skargi kasacyjnej sformułował jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez błędne przyjęcie, że koszty postępowania sądowego poniesione przez skarżącą Spółkę nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem Spółki były to wydatki poniesione w celu osiągniecia przychodów i stanowią koszt podatkowy przedsiębiorstwa, gdyby bowiem cena sprzedaży nieruchomości była niższa o sporną kwotę, wówczas nieruchomość jako środek trwały zostałaby przyjęta mniejszą wartością, co zmniejszyłoby amortyzację budowli i dało stronie większe środki, które zostałyby użyte w obrocie wypracowywującym przychód. Nadto w dacie wystawienia faktury sprzedaży nieruchomości Spółka nie zapłaciłaby omawianej kwoty i dysponowałaby tymi środkami w obrocie, co także ukierunkowane byłoby na osiągnięcie przychodu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przywołanego przepisu poprzez jego błędną wykładnię.

Stosownie do zapisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru związku między wydatkami a przychodem, który musi zaistnieć, aby wydatki mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów podatnika (por. np. wyroki NSA: z dnia 2 sierpnia 1995 r., sygn. akt III SA 502/94 – ONSA 1996/2/95; z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 837/14; z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 292/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obecnie przyjmuje się, że uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu może nastąpić pod następującymi warunkami: wydatek musi: a) zostać poniesiony przez podatnika, b) być definitywny (rzeczywisty), c) pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, d) być poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia ich źródła lub mieć inny wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, e) zostać właściwie udokumentowany.

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 12 maja 2016 r. (sygn. akt II FSK 837/14) zasadność poniesienia wydatku należy ocenić na podstawie jego związku z uzyskanym przychodem, mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów - wydatek winien przynajmniej potencjalnie wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Sięgając do literalnego brzmienia art. 15 u.p.d.o.p., należy stwierdzić, że aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, pomiędzy tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu (czy zabezpieczeniem jego źródła) musi zachodzić związek przyczynowo - skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. Decydującym kryterium przy kwalifikacji prawnej danego wydatku, jako kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. pozostaje kryterium celu poniesienia kosztu, poza tym niezbędne jest istnienie bezpośredniego lub pośredniego tylko związku pomiędzy kosztem a realizacją wymienionych w tym przepisie celów.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając wypracowany dorobek orzeczniczy podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż kosztów sądowych poniesionych przez stronę skarżącą nie sposób zakwalifikować do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Trudno doszukać się związku pomiędzy poniesionymi wydatkami w ramach zainicjowanego przez Spółkę postępowania przed sądem powszechnym a celem uzyskania przychodu przez podatnika. Nie sposób zgodzić się ze skarżącą Spółką, iż mogła obiektywnie zakładać, że poniesienie omawianych wydatków doprowadzi w ustalonym stanie faktycznym do powstania przychodu. Owszem, nie jest regułą, iż kosztów sądowych nie sposób zakwalifikować jako kosztów uzyskania przychodów. Jak słusznie wskazał WSA typowym przykładem takiego postępowania jest proces windykacyjny, w którym dany podmiot występuje o wydanie rzeczy służącej uzyskiwaniu przez niego przychodów, bądź proces, w którym dany podmiot występuje jako pozwany i chce uniknąć wydania rzeczy służącej do prowadzenia działalności. W przywołanych przypadkach niewątpliwie przedmiot postępowania służy osiąganiu przychodów lub zabezpieczeniu lub zachowaniu źródeł przychodu, takie postępowanie jest każdorazowo wszczynane w takim właśnie celu i wówczas koszty poniesione na prowadzenie tego rodzaju postępowań sądowych mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Podobnie zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, iż osoba prawna może także występować w postępowaniach, których cel nie jest ściśle związany z osiągnięciem przychodu, zachowywaniem lub zabezpieczeniem jego źródła. Takimi postępowaniami będą np. procesy dotyczące ograniczenia strat, jakie wiążą się z działalnością gospodarczą. Tego rodzaju procesy mogą generować koszty podlegające następnie rozpoznaniu jako koszty określone w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., przy czym z uwzględnieniem, że przepis wskazuje, iż koszty te muszą być poniesione w celu osiągnięcia przychodów, nie zaś unikania strat (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., sygn. akt SA/Łd 2683/95 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie trudno zgodzić się ze skarżącą Spółką, iż przedstawiła okoliczności wskazujące, że koszty sądowe zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Strona skarżąca kasacyjnie zainicjowała spór sądowy wytaczając Skarbowi Państwa – reprezentowanemu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K., powództwo o obniżenie ceny, jaką zapłaciła za nieruchomość nabytą w toku licytacji w ramach postępowania egzekucyjnego toczącego się z udziałem dłużnika. Osią sporu – czego nie kwestionuje Spółka – było zawyżenie według strony skarżącej ceny przedmiotowej nieruchomości o wysokość podatku od towarów i usług. W ocenie Spółki wylicytowana cena zawierała już kwotę odpowiadającą podatkowi od towarów i usług, tymczasem komornik doliczył do wylicytowanej ceny kwotę odpowiadającą temu podatkowi. W następstwie powyższego cenę za nieruchomość obejmującą doliczony podatek Spółka zapłaciła, odliczyła podatek jako podatek naliczony, a następnie podjęła kroki prawne domagając się zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty odpowiadającej w istocie doliczonej kwocie podatku od towarów i usług. Przedmiotem sporu było zatem zmniejszenie ceny nabycia nieruchomości o kwotę nienależnie, zdaniem Spółki, doliczonego podatku od towarów i usług, o którą to kwotę wcześniej obniżyła ona swój podatek należny. Zasadnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, iż przedstawione postępowanie Spółki w żaden sposób nie prowadziło do osiągnięcia przychodu, czy też zabezpieczenia lub zachowania jego źródła. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z WSA, iż kryterium celu poniesienia kosztu nie zostało w ustalonym stanie faktycznym spełnione. Zainicjowane postepowanie nie miało wpływu na przeniesienie na Spółkę prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Spółka stała się właścicielem niezależnie od wyniku tegoż postępowania, spór sądowy nie miał zatem na celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Nie sposób wykazać, iż przychód strony byłby większy, gdyby cena nabycia była niższa. Podobnie, trudno doszukiwać się poniesienia przez Spółkę strat z uwagi na nabycie nieruchomości w wyższej cenie. Podkreślić trzeba, iż bez względu na wysokość kwoty nabycia nieruchomość generuje przychód. Cena nabycia pozostaje bez wpływu na wysokość osiągniętych przychodów. Co za tym, postępowanie zainicjowane przez Spółkę przed sądem powszechnym o obniżenie ceny nabycia nieruchomości, nie generowało kosztów sądowych, które należałoby ocenić jako koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Konkludując, zarzut naruszenia prawa materialnego należy uznać za bezzasadny. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. zasądzając ich zwrot od strony skarżącej na rzecz organu.