Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 757/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru PESEL 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. znak [...] Wojewoda [...] (dalej organ) po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej skarżąca) od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] orzekającej o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących spadkobierców zmarłego S. G. , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

W dniu 17 października 2019 r. do Burmistrza Gminy i Miasta [...] wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. o udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących spadkobierców zmarłego S. G.. We wniosku wskazano, że zmarły jest dłużnikiem spółki, a żądane dane są niezbędne do przeprowadzenia postępowania spadkowego, a następnie postępowania egzekucyjnego wobec spadkobierców S. G. Do wniosku dołączono kopię nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym uproszczonym, wydanym w dniu [...] maja 2006 r. przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]) oraz kopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. orzekającego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec S. G..

Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] orzekł o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących spadkobierców zmarłego S. G. . W uzasadnieniu wskazano, że sam zamiar wnioskodawcy zainicjowania postępowania sądowego nie stanowi interesu prawnego, wskazanego w przepisach ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody [...] , który zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. znak [...] podtrzymał stanowisko organu i instancji.

Uzasadniając swoje orzeczenie organ wskazał, że zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, przez dane jednostkowe rozumie się informacje dotyczące jednej osoby lub imion i nazwisk wszystkich osób zameldowanych pod jednym adresem. Nie jest zatem możliwe (rozpatrując pojedynczy wniosek) udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących łącznie kilku osób, które nie są ze sobą powiązane tym samym adresem.

Z akt sprawy wynika, że [...] sp. z o.o. posiada wierzytelność względem zmarłego S. G.. Jednak w ocenie Wojewody [...], podobnie jak Burmistrza Gminy i Miasta [...] , sam fakt zamiaru dochodzenia od (potencjalnych) spadkobierców wymienionego należności przysługujących ww. spółce nie jest wykazaniem interesu prawnego przez wnioskodawcę względem tych osób. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie sprawdzalny. Samo wyrażenie zamiaru wszczęcia w przyszłości postępowania sądowego i egzekucyjnego, zwłaszcza gdy wnioskodawcę nie łączy żaden stosunek prawny z osobami, których danych udostępnienia żąda, przesądza o braku interesu prawnego. Na gruncie przyjętego w prawie polskim systemu dziedziczenia, sam fakt istnienia wierzytelności, która ma być realizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe dłużnika, nie potwierdza istnienia przesłanek warunkujących udostępnienie danych. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wynikające z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności warunkujące otrzymanie danych z rejestru PESEL.

Z takim stanowiskiem nie zgodziła się [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wywodząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020r. znak [...] , zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - poprzez błędną wykładnię przesłanki interesu prawnego stanowiącej podstawę udostępnienia danych objętych wnioskiem oraz nieuwzględnienie, że interes prawny w uzyskaniu danych o spadkobiercach dłużnika (S. G.) wynika z samego istnienia wierzytelności wnioskodawcy (Skarżącej), która może być zrealizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika i tak rozumiany interes prawny znajduje podstawę w regulacji materialnoprawnej (w przepisach art. 922 § 1, 924 i 925 k.c.),

b) art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także błędną wykładnię terminu "interes prawny", polegające na uznaniu przez organ, że Skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu wnioskodawcach danych oraz nie spełniła warunków określonych w art. 46 ustawy o ewidencji ludności,

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

a) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu, iż Skarżąca nie wykazała, interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych,

b) art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po upływie miesiąca od złożenia odwołania, w szczególności, iż organ II instancji nie przeprowadzał w toku sprawy żadnych dodatkowych czynności.

W związku z powyższym skarżąca wniosła O:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2) zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych,

3) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

4) uchylenie decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] odmawiającej udostępnienia z rejestru PESEL danych osobowo - adresowych spadkobierców S. G.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020r. znak [...] o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących spadkobierców zmarłego S. G.

Podstawą wydania powyższej decyzji był art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1382, ze zm.) stanowiący, że dane z rejestru PESEL mogą zostać udostępnione osobom, które wykażą w tym interes prawny. Na podstawie powołanego przepisu, osoby te bez zgody "właściciela" danych, mogą uzyskać informacje, które są niezbędne np. do zagwarantowania ochrony prawnej interesów "właściciela" danych.

Skarżąca złożyła do Urzędu Gminy i Miasta [...] wniosek o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL w zakresie wskazania danych osób z pierwszego kręgu spadkobierców po S. G. (ich imienia i nazwiska wraz z danymi zameldowania), zaś w przypadku braku posiadania dzieci przez S. G. o podanie danych osób spadkobierców z kręgu drugiego. Powyższy wniosek skarżąca uzasadniła okolicznością, że jest wierzycielem S. G. , na dowód czego przedstawiła stosowne dokumenty tj. tytuł wykonawczy przeciwko S. G. z dnia [...] października 2016 r. (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w [...] sygn. I Nc [...] z dnia [...] maja 2006 r. opatrzony klauzulą wykonalności z dnia [...] października 2016 roku) oraz postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] lipca 2019 roku sygn. akt [...] Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że interes prawny, o którym mowa w art. 46 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2019r. poz.1397), został wykazany.

Interes prawny to związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. O interesie prawnym strony do uzyskania ze zbiorów ewidencji ludności danych innych osób można zatem mówić wówczas, jeżeli przedstawi dokumenty potwierdzające, że z osobami poszukiwanymi łączy ją stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarżąca skutecznie wykazała, że jej interes prawny wynika z istnienia wierzytelności względem S. G. Na istnienie interesu wskazują złożone przez skarżącą dokumenty tj. tytuł wykonawczy przeciwko S. G. z dnia [...] października 2016 r. oraz postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] lipca 2019 roku.

Sąd podziela pogląd przedstawiony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 67/08, że

śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa materialnego (art. 922 § 1, 924, 925 Kodeksu cywilnego) łączą skutek w postaci przejścia praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu na jego spadkobierców. Uruchomienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, dla którego potrzebne jest posiadanie informacji o spadkobiercach zmarłego, służy jedynie realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego.

Z tego względu nie można było przyznać racji twierdzeniu organu, że interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach wynika dopiero z faktu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, a nie z samego istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika.

Za trafną Sąd uznał uwagę skarżącego, że organ dokonując badania przesłanki interesu prawnego po stronie wnioskodawcy dokonał częściowo błędnej interpretacji przepisów regulujących postępowanie spadkowe. Zasadą polskiego prawa spadkowego, wyrażoną w art. 925 k.c., jest nabywanie przez spadkobiercę spadku z chwilą jego otwarcia, co oznacza, że nie ma znaczenia dla stania się spadkobiercą, czy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku zostanie przeprowadzone, gdyż wydane w jego rezultacie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zawsze jest postanowieniem deklaratoryjnym.

Oceniając poprawność zastosowania przez organ art. 46 ust. 2 pkt 1 oraz art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności, Sąd kierował się ustalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym założeniem, że ustalenie istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców należy oprzeć na ustaleniach dotyczących sytuacji prawnej danego wnioskodawcy w konkretnej sprawie. O interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych osobowych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Dla oceny interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z ewidencji ludności należy zatem rozważyć okoliczności danego przypadku.

Nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca nie ma żadnych informacji o osobach, które znajdują się w kręgu spadkobierców zmarłego S. G., co wobec braku możliwości wskazania stron postępowania i oznaczenia ich adresów zamieszkania, zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1 k.p.c., skutecznie uniemożliwia złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Niewskazanie stron postępowania, będzie skutkować wezwaniem sądu do uzupełnienia powyższych danych, zgodnie z treścią art. 130 § 1 k.p.c., a nieuzupełnienie braków formalnych - zgodnie z art. 130 § 2 k.p.c. - powoduje zwrot pisma.

W tym kontekście – tj. braku wiedzy o liczbie osób należących do kręgu spadkobierców – jako błędne należało ocenić stanowisko organu co do udostępnienia danych jednostkowych w rozumieniu art. 47 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności.

Reasumując, skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu przedmiotowych danych, gdyż jej sytuacja prawna jest od nich zależna tj. są one niezbędne do zrealizowania przez nią określonych uprawnień. Odmowa udostępnienia danych przez organ pozbawia skarżącą możliwości dochodzenia swoich roszczeń.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku.