Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1006/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania Skarbu Państwa - PGL Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie objętym odwołaniem.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51). Wniosek złożył J.R. domagając się stwierdzenia, że nieruchomości leśne wchodzące w skład majątku ziemskiego [...] nie podlegają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Wojewoda [...] orzekł, że nieruchomości leśne z majątku [...], położonego w gminie [...], oznaczone jako dawne parcele katastralne nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (matrykuła nr [...]) oraz nr: [...],[...],[...] (matrykuła nr [...]), o łącznej pow. [...] ha nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] zastrzegając, że kwestionuje decyzję w zakresie, w jakim Nadleśnictwu przysługuje prawo zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Minister wskazał, że lasy zajmowały znaczącą część majątku [...] (ponad [...] ha) i poddane były systematycznej gospodarce leśnej.

Ustalono, że wnioskowanym parcelom odpowiadają współczesne działki ewidencyjne o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] (właściciel: Skarb Państwa, w zarządzie Nadleśnictwa [...]), a także części działek o numerach [...],[...],[...] i [...] (właściciel: Skarb Państwa, w zarządzie Agencji Nieruchomości Rolnych, obecnie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa).

Minister powołując judykaturę wyjaśnił, że w trybie dekretu rolnego nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem jego wejścia w życie. Decyzja orzekająca o przejęciu danej nieruchomości nie była konieczna do zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności (por. uchwała NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, uchwała SN z 17 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 121/10). Do ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej wystarczające jest zaświadczenie starosty (dawniej: wojewódzkiego urzędu ziemskiego), wydane na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. Nr 39, poz. 233, ze zm.; dalej jako dekret hipoteczny). Do wydania decyzji dochodzi najczęściej wówczas, gdy właściciel przejętej nieruchomości kwestionuje prawidłowość zastosowania przez państwo przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W efekcie istotą tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy uprawnione (legalne) jest zastosowanie wobec danej nieruchomości przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Spór na wskazanej płaszczyźnie może zaistnieć wtedy, gdy wiadomym jest, że dokonując aktu nacjonalizacji państwo odwołało się do przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego, jako uzasadniających nabycie prawa własności. Dlatego warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe stosowały art. 2 ust. 1 lit e dekretu.

Na poparcie stanowiska o niedopuszczalności orzekania w trybie § 5 rozporządzenia w stosunku do nieruchomości leśnych odwołujący się przywołał wybrane tezy z orzecznictwa sądowego. Zdaniem organu nie stwarzają one jednak przekonujących podstaw do zaakceptowania proponowanego stanowiska. Oddalenie skargi kasacyjnej w powołanym przez Nadleśnictwo wyroku NSA z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1251/16 wynikało z wadliwego skonstruowania zarzutów kasacyjnych, a na temat materialnoprawnej istoty sporu NSA się nie wypowiedział. Natomiast w wyroku sądu I instancji z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1097/13 zawarta została myśl, że orzekanie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego może dotyczyć tylko takich nieruchomości, które co do zasady mogły podlegać działaniu tego dekretu, jednakże nie została ona szczegółowo uzasadniona i w kontekście dalej powołanych wyroków organ uznał ją za odosobnioną.

Natomiast orzeczenie NSA z 16 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 260/05 wprawdzie prezentuje rozumowanie pozwalające prima facie uznać, że rozporządzenie z 1 marca 1945 r. w ogóle nie ma zastosowania do nieruchomości leśnych, jednak w ocenie organu byłby to wniosek pochopny. Stanowisko sądu wyprowadzone zostało na podstawie konkretnego stanu faktycznego, w którym nie stwierdzono istnienia dowodów na przejęcie majątku w reżimie dekretu rolnego. Z kolei wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 660/10 nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż zawarte w nim stwierdzenie, że nieruchomości leśne, stanowiące część nieruchomości ziemskiej lecz nieprzeznaczone do produkcji rolnej, mogą być wyłączone spod działania dekretu rolnego na podstawie § 5 rozporządzenia, odnosi się do materialnego aspektu sprawy, tj. do podlegania/niepodlegania dekretowi rolnemu. Podobnie, zdaniem organu, bez znaczenia pozostaje wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 28 października 2011 r., sygn. akt I ACa 780/11. Nie rozważano w nim zasad orzekania na podstawie dekretu rolnego. Z kolei wyrok NSA z 25 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 189/12, wręcz potwierdza stanowisko organu prezentowane w niniejszej decyzji.

Według Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi bardziej adekwatne, a przy tym najnowsze stanowisko judykatury, zawarte zostało w wyrokach NSA: z 3 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2938/16, z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 463/17 czy z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3280/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2735/13, z 4 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3540/14. Akceptują one w pełni dopuszczalność orzekania w trybie § 5 rozporządzenia również w odniesieniu do nieruchomości leśnych.

Nadleśnictwo [...] argumentowało ponadto, że skoro przepisy dekretu leśnego przewidywały wystąpienie skutku prawnorzeczowego ex lege, to zgodność z prawem przejścia nieruchomości leśnych na rzecz Skarbu Państwa nie powinna być kwestionowana z tej tylko przyczyny, że w dokumentach sporządzonych przez ówczesne władze wskazana została nieprawidłowa podstawa przejęcia (tj. dekret rolny zamiast leśnego).

Zdaniem Ministra jest to teza wadliwa. Po pierwsze dlatego, że w przedmiotowym postępowaniu nie jest kwestionowana zgodność z prawem przejścia własności nieruchomości na rzecz państwa. Badaniu podlega jedynie jedna podstawa prawna, tj. ta, która ujawniona została dla uzasadnienia nacjonalizacji, czyli art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego. Właśnie z uwagi na skutek ex lege wynikający z dekretu leśnego nie jest wyłączone, także niezależnie od niniejszej decyzji, dowodzenie przez zainteresowane Nadleśnictwo, że ów skutek mógł objąć sporne nieruchomości leśne (co może nastąpić we właściwym postępowaniu sądowym). Po drugie, założenie o niewłaściwie wskazanej podstawie przejęcia - jest niedopuszczalne. Organ administracji nie może przyjąć takiego założenia, ponieważ równoznaczne byłoby to z arbitralną i pozajurysdykcyjną oceną materiału dowodowego. Stwierdzenie, czy dana podstawa przejęcia była właściwa, może być dopiero efektem postępowania weryfikującego przesłanki wynikające z przepisów wymienionych jako podstawa nacjonalizacji.

Minister podniósł, że zgromadzone dowody potwierdzają, że majątek ziemski [...] znacjonalizowany został z powołaniem się na przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego. Wskazuje na to zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] listopada 1946 r. wydane na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu hipotecznego - a zatem dokument publiczny w rozumieniu art. 52 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36, poz. 341, ze zm.), obowiązującego w dacie wydania zaświadczenia, w którym deklaruje się przejęcie całego majątku o obszarze [...] ha, na cele reformy rolnej w myśl art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego. Tę samą podstawę przejęcia powtarza z tej samej daty wniosek WUZ do Sądu Grodzkiego - Wydziału Hipotecznego w [...]. Na podstawie tych dwóch dokumentów nastąpiło ujawnienie w księdze wieczystej Skarbu Państwa.

Również ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej, stan na 1 stycznia 1949 r. - w kolumnie 4 "Tytuł pochodzenia. Art. 2 litera" podaje literę e (w stosunku do całego majątku).

Żaden dokument nie wymienia natomiast konkurencyjnej podstawy przejęcia, w szczególności przepisów dekretu leśnego, jako mającego zastosowanie, wedle ówczesnych władz, przy nacjonalizacji majątku [...].

Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, pod działanie dekretu podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Ocena, czy część określonej nieruchomości ziemskiej podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wymaga w pierwszej kolejności ustalenia charakteru nieruchomości. Te części nieruchomości, którym można przypisać charakter rolniczy, co do zasady nadawały się do przeprowadzenia reformy rolnej i mogły być legalnie przejmowane na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Z kolei w stosunku do takich części nieruchomości, które nie miały samodzielnie charakteru rolniczego, wymagane jest przeprowadzenia dodatkowej analizy pod kątem istnienia, tzw. związku funkcjonalnego między tą częścią a pozostałą - rolniczą - częścią majątku ziemskiego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolnej i na odwrót. Chodzi więc o powiązanie części rolnej i pozarolnej tak silne, że obie części były wzajemnie sprzężone, a osobno nie miały gospodarczego sensu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił ocenę dokonaną przez Wojewodę [...], że nieruchomości leśne z majątku [...] nie wypełniały definicji nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego.

Odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla majątku [...], a także zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2011 r. potwierdzają, że zaintabulowanym właścicielem nieruchomości był od 1907 r. rolnik A. (A.) R., zaś na jego miejsce [...] stycznia 1947 r. wpisano Skarb Państwa Polskiego (Wojewódzki Urząd Ziemski w [...]).

W ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej jako datę przejęcia majątku wymieniono [...] marca 1945 r. W 1946 r. część leśną majątku przekazano Dyrekcji Lasów Państwowych, zaś część rolną - Przedsiębiorstwu Państwowych Nieruchomości Ziemskich.

Organ poniósł, że duża część majątku A. R. miała zdecydowanie leśny charakter. Wskazuje na to plan urządzenia gospodarstwa leśnego dla lasu majętności [...] na dziesięcioletni okres od 1 października 1935 r. do 30 września 1945 r., zatwierdzony decyzją Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] sierpnia 1936 r. Do planu dołączony został szczegółowy plan cięć, szczegółowy plan zalesień oraz ogólny opis lasu majątku. Jak wynika z tego ostatniego, całkowity obszar lasu to [...] ha, w tym powierzchni leśnej [...] ha, zaś pozostałe niecałe [...] ha zajmowały inne użytki i nieużytki gospodarcze. Odnotowano przy tym, w stosunku do starego planu urządzeniowego, przyrost powierzchni produkcyjnej leśnej o [...] ha. Niezależnie od tego decyzją Starosty Powiatowego [...] z [...] września 1937 r. zezwolono spadkobiercom A. R. dodatkowo zalesić [...] ha gruntów ornych, łąk - jak wyjaśniono w uzasadnieniu wskutek słabej ziemi, konfiguracji terenu oraz położenia względem głównego kompleksu lasu teren oznaczony określonymi numerami oddziałów leśnych bardziej nadaje się do gospodarki leśnej niż rolnej.

Leśny charakter parcel objętych wnioskiem potwierdzony jest w spisie artykułów matrykuły podatku gruntowego. Parcele wymienione w sentencji decyzji organu I instancji, zaliczone do artykułu 3 i artykułu 18, a pochodzące z księgi wieczystej [...] tom I karta 1, według stanu na 1946 r. zapisane są jako las. Ich łączna pow. to [...] ha. Na karcie tytułowej widnieje też adnotacja: "zestawiono na podstawie dokumentów archiwalnych i uzgodniono z księgą wieczystą", która wzmacnia przekonanie o istniejącym od dawna gospodarstwie leśnym. Wartość określająca powierzchnię parcel leśnych z matrykuły zawiera się w wartości wynikającej z planu urządzenia gospodarstwa leśnego.

Duży teren leśny, na którym w dodatku prowadzona jest zorganizowana gospodarka leśna, stanowi samodzielny, niezależny od gospodarstwa rolnego obiekt gospodarczy. Poza tym, że las jako taki nie może być zaliczony do składowych gospodarstwa rolnego, to również nie wykazuje żadnych cech, które mogłyby konstytuować związek funkcjonalny z gospodarstwem rolnym.

Skoro nieruchomości leśne wchodzące w skład dawnego majątku ziemskiego [...], oznaczone w sentencji decyzji organu I instancji za matrykułą podatku numerami parcel katastralnych, zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa z powołaniem się na art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego, a nie miały charakteru rolniczego i nie pozostawały z rolniczą częścią majątku A. R. w związku funkcjonalnym, uznać należy, że nie podlegały działaniu wspomnianej normy prawnej.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2020 r. złożył Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...].

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji oraz przepisów postępowania, a w szczególności:

1) § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie istniała podstawa prawna do wydania decyzji co do istoty sprawy, że nieruchomości leśne nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN,

2) art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. z 1944 r., nr 15, poz. 82 ze zm.), przez ich niezastosowanie wobec zaistnienia bezprzedmiotowości w prowadzonym postępowaniu, która powinna doprowadzić do jego umorzenia,

3) art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na braku poczynienia jednoznacznych ustaleń faktycznych dotyczących podstawy prawnej, w oparciu o którą doszło do przejęcia na własność Skarbu Państwa będących przedmiotem prowadzonego postępowania nieruchomości leśnych oraz art. 8 kpa, gdyż takie postępowanie naruszyło zasadę pogłębiania zaufania.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestnika postępowania J. R., w piśmie procesowym z [...] czerwca 2020 r., wniósł o oddalenie skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 18 grudnia 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, o czym pełnomocnicy: skarżącego, organu, uczestnika J. R. oraz pozostali uczestnicy zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej lub 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Dekret nie zawiera definicji pojęcia "nieruchomość ziemska". W orzecznictwie dla interpretacji tego terminu stosuje się wykładnię wyrażoną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, w której stwierdzono, że "ustawodawca poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemska" miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy". Wniosek taki znajduje uzasadnienie zarówno w tytule dekretu "o przeprowadzeniu reformy rolnej" jak też w treści niektórych przepisów dekretu (art. 1 ust. 2 lit. a i b, art. 6, art. 11 ust. 1) oraz w przepisach rozporządzenia z 1 marca 1945 r. (§ 6). Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej z tym, że przez inne podmioty.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II CK 653/04 podniósł, że z przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika, aby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające charakteru "ziemskiego", a więc działki budowlane niepozostające w funkcjonalnym związku z gospodarstwem rolnym, a także nieruchomości leśne. Nadto podkreślił, że za przyjęciem takiego rozumienia określenia "nieruchomość ziemska" przemawia także treść, a nawet sam fakt wydania dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W szczególności należy zwrócić uwagę na art. 1 ust. 3 lit. b na podstawie którego nie przechodziły na własność Skarbu Państwa lasy i grunty leśne podzielone prawnie lub faktycznie przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, stanowiące własność osób fizycznych, grunty które nie są objęte przepisami artykułu 2 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Treść tego przepisu w części należałoby uznać za zbędną, gdyby przyjąć, że kompleksy leśne stanowiące własność osób będących właścicielami gruntów objętych przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej także były objęte przepisami wymienionego dekretu.

Przyjąć zatem należy, że na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na własność Skarbu Państwa, bez żadnego odszkodowania, w całości przechodziły bezzwłocznie tylko nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych o wskazanych w tym przepisie powierzchniach. Przy czym, co istotne, przepisy dekretu na cele reformy rolnej przeznaczały te nieruchomości lub ich części, które mogły nadawać się do prowadzenia szeroko rozumianej działalności rolniczej. Nieruchomości leśne, nie przeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej, mogły być wyłączone spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN, o ile przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z 12 grudnia 1944 r. (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 660/10).

Rozporządzenie z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywało możliwość złożenia przez stronę zainteresowaną wniosku o wyłączenie nieruchomości spod działania tego dekretu.

W myśl § 5 tego rozporządzenia orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej należało do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich, od decyzji których służyło stronom prawo odwołania do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych. Oznacza to, że wniosek o ustalenie czy nieruchomość lub jej część podpadała lub nie pod przepisy dekretu o reformie rolnej, rozpoznawany był w postępowaniu administracyjnym, a rozstrzygnięcie zapadało w formie decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt OPS 2/06 i następnie w uchwale z 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zatem trafnie organy uznały, że w kwestiach związanych z przejęciem nieruchomości z powołaniem się na art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej dopuszczalna jest droga administracyjna.

Takiej instytucji prawnej nie przewidywał dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa ani też rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16).

Zatem do oceny czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu o reformie rolnej właściwy jest organ administracji oraz sądy administracyjne. Natomiast kwestię zasadności przejęcia lasów w trybie dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, mogą badać wyłącznie sądy powszechne. Wobec czego chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że majątek ziemski [...] znacjonalizowany został na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego.

Wynika to wprost z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] listopada 1946 r. oraz z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 25 listopada 1946 r. skierowanego do Sądu Grodzkiego Wydziału Hipotecznego. Na podstawie tych dokumentów nastąpiło ujawnienie w księdze wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela majatku. Również w ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy w kolumnie 4 "Tytuł pochodzenia –wskazano art. 2 literę "e" (w stosunku do całego majątku). Żaden dokument nie wymienia natomiast przepisów dekretu leśnego, jako mającego zastosowanie przy nacjonalizacji majątku [...].

Jak wynika z akt sprawy (plan urządzenia gospodarstwa leśnego, oszacowanie majątku) w skład majątku [...] wchodziło [...] ha lasu. Grunty te stanowiły zwarty kompleks niezależny funkcjonalnie od gospodarstwa rolnego.

Nie można także podzielić zarzutu skarżącego co do konieczności umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Trzeba bowiem mieć na względzie, że las został przejęty łącznie z całym majątkiem, wobec czego istniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia tej kwestii przez organy administracji publicznej. Wobec tego niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Również niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Ministra wskazanych w skardze przepisów postępowania. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie konieczny do wydania rozstrzygnięcia, zgromadził i właściwie ocenił dowody, a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 kpa.

Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.