Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 389/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 134 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 132 par. 1 i 3, art. 138 par. 1 i 2, art. 131, art. 133
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zwrocie odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. stwierdza nieważność decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...] III. zasądza od Wojewody na rzecz T. Z. kwotę 205 (dwieście pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia [...] r., Nr [...] rozpoznając wniosek T. Z., A. C., P. Z. i Z. Z. o zwrot działki nr 171/1 o powierzchni 575 m2 i nr 172/1 o powierzchni 307 m2 położonych w L. przy ul. P. obręb 39 W. zwrócił nieruchomość składającą się z działek: nr 171/1 o powierzchni 575 m2 i nr 171/1 o powierzchni 307 m2 położonych przy ul. P. w L. obręb 39 W. ark. mapy 4, które nabyte zostały przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.– o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1962 r. Nr 18, poz. 94) w związku z budową osiedla mieszkaniowego T. Z. Z. w 2/8 części, Z. Z. w 4/8 części, A. C. w 1/8 części i P. Z. w 1/8 części. Jednocześnie Starosta powyższą decyzją zobowiązał strony na rzecz, których nastąpił zwrot nieruchomości do zwrotu proporcjonalnej części odszkodowania w kwocie 10.422,00 złotych pobranego za działkę nr 171/1 o powierzchni 575 m2 na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] w zrewaloryzowanej kwocie 3.332,00 złotych z czego Z. Z. zobowiązany został do zwrotu kwoty 1.666,00 złotych, T. Z. do zwrotu kwoty 833,00 złotych, A. C. do zwrotu kwoty 416,50 złotych, P. Z. do zwrotu kwoty 416,50 złotych oraz do zwrotu proporcjonalnej części odszkodowania w kwocie 5.575,12 złotych pobranego za działkę nr 172/1 o powierzchni 307 m2 w zrewaloryzowanej kwocie 1.778,00 złotych z czego Z. Z. zobowiązany został do zwrotu kwoty 899,00 złotych, T. Z. do zwrotu kwoty 444,50 złotych, A. C. do zwrotu kwoty 222,25 złotych, P. Z. do zwrotu kwoty 222,25 złotych i określi ogólną sumę zobowiązań na rzecz Gminy L. i Skarbu Państwa na kwotę 5.110,00 złotych.

Uzasadniając powyższą decyzję organ administracji podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy. Dlatego zasadniczego znaczenia dla postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nabiera prawidłowe ustalenie stron uprawnionych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Właścicielem terenu o powierzchni 2 ha 32 arów i 26 m2 oznaczonego jako działka nr 107, położonego w L. w obrębie obecnych ulic: P., W. i K obręb 39 W. była J. Z.. Nieruchomość tę zbyła ona na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1962 r. Nr 18, poz. 94). Wobec śmierci J. Z., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 września 1994 r., sygn. akt II Ns 1913/94, spadek po niej nabyli Z. Z. w ½ części, T. Z. Z. i M. Z. po ¼ części każdy z nich. Na mocy umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego rep. [...] w dniu [...] r. Z. Z. darował swój udział w spadku po zmarłej J. Z. T. Z.. Po śmierci M. Z. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II Ns 1816/02 spadek po nim nabyły A. C. w ½ części i P. Z. w ½ części. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która – zdaniem organu administracji – w zakresie swojej regulacji wyklucza stosowanie przepisów kodeksu cywilnego oraz to, że pojęcie spadkobiercy jest pojęciem zakresowo węższym od pojęcia następcy prawnego używanego na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) i kierując się stanowiskiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w postanowieniu z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/00 cesja praw w formie darowizny w sprawach zwrotów wywłaszczonych nieruchomości w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania i nie odnosi skutków prawnych. Tym samym darowizna dokonana pomiędzy Z. Z. a T Z nie wpływa na ustalenie zakresu stron uprawnionych do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Artykuł 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawie niniejszej obie przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zachodzą łącznie.

Działka nr 171/1 stanowiąca własność Gminy Miejskiej L. przylega do działki nr 107/6. Działka ta stanowi nieużytek porośnięty trawą, krzakami i chwastami. Od strony zachodniej ograniczona jest linią regulacyjną ul. P.. Fakt zaniedbania i zdewastowania powyższej działki dowodzą dokonane w dniu 27 czerwca 2005 r. oględziny. Od daty przejęcia działki nr 171/1 na rzecz Skarbu Państwa to jest przez okres 30 lat nie podjęto i nie prowadzi się na jej obszarze działań inwestycyjnych.

Działka nr 172/1 wykorzystywana jest pod drogę dojazdową do ul. P.. Droga ta nie jest urządzona i od daty złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie prowadzono na niej żadnych działań inwestycyjnych. Działka nr 172/1 w części zajęta została przez U. i K. małżonków G., współwłaścicieli działki nr 173 w ten sposób, że część tej działki włączono do działki nr 173. Zajęcie części działki nr 172/1 przez małżonków G. nie zostało poprzedzone umową i nie stanowi ono realizacji celu wywłaszczenia.

Biorąc pod uwagę, że na części przejętego przez Skarb Państwa terenu w związku z zamiarem budowy osiedla mieszkaniowego od 1975 r. do chwili obecnej a więc przez okres dłuższy niż 7 lat nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu oraz pomimo upływu 10 lat, od kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel na realizację, którego miało miejsce wywłaszczenie nie został zrealizowany organ administracji pierwszej instancji uznał, że działki nr 171/1 i nr 172/1 stały się zbędne na cel, na który zostały wywłaszczone.

Od decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] w dniu [...] r. za pośrednictwem Starosty odwołanie do Wojewody wniósł T. Z. zarzucając, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, co spowodowało, że skierowana została ona do osób niebędących stronami w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i tym samym naruszenie art. 28 w związku z art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (k. 205 akt adm.). T. Z. w odwołaniu wniósł o uchylenie w całości decyzji Starosty Nr [...] i orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz T. Z. w 6/8 części, P. Z. w 1/8 części i A. C. w 1/8 części. Do odwołania T. Z. dołączył kserokopię notarialnie sporządzonej umowy darowizny z dnia [...]r. rep. [...]. Odwołanie powyższe T. Z. uzupełnił pismem z dnia 30 stycznia 2006 r., w którym wyjaśnił, że żądanie zmiany decyzji dotyczy jej postanowień dotyczących kręgu osób na rzecz, których następuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz osób zobowiązanych do zwrotu odszkodowania (k. 208 akt adm.).

A. C. i P. Z. pismem z dnia 3 lutego 2006 r. wyraziły zgodę na zmianę decyzji Starosty z dnia [...] r., Nr [...] w trybie art. 132 § 2 k.p.a. (k. 207 akt adm.).

Starosta decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uwzględnił w całości odwołanie T. Z., zmieniając decyzję własną z dnia [...] r., Nr [...] orzekł, iż zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpi na rzecz T. Z. Z. w 6/8 części, A. C. w 1/8 części i P. Z. w 1/8 części oraz, iż należność w kwocie 1.666,00 złotych i 889,00 złotych na rzecz Gminy Miejskiej L. oraz Skarbu Państwa zobowiązany będzie zapłacić T. Z., zamiast Z. Z.(k. 210 akt adm.).

Organ administracji pierwszej instancji uzasadniając decyzję wydaną w wyniku uwzględnienia odwołania T. Z. podniósł, że w związku z tym, iż wszystkie osoby uprawnione wyraziły zgodę na zmianę decyzji Starosty Nr [...] w trybie art. 132 § 2 k.p.a. oraz uwzględniając to, iż po przeanalizowaniu treści umowy darowizny z dnia [...] r. rep. [...], której brak było w aktach administracyjnych przed wydaniem zmienionej decyzji uznać należało, iż umowa ta jest notarialną umową o dział spadku przybierającą formę notarialnie sporządzonej umowy darowizny, co nie koliduje z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt CKN 520/00 dotyczącym możliwości przenoszenia prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na osoby trzecie w drodze czynności prawnej, gdyż pogląd zawarty w powyższym postanowieniu nie dotyczy praw otrzymanych w drodze działu spadku.

W dniu 9 lutego 2006 r. J. G. i J. G. wnieśli odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] r. Nr [...], w którym wnoszą o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nie uznanie J. G. i J. G. za strony postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu działki nr 171/1 o powierzchni 575 m2 i działki nr 172/1 o powierzchni 307 m2 położonych w L. przy ul. P. obręb 39 W., naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych oraz naruszenia art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne i przedwczesne uznanie działki nr 172/1 za zbędną na cel wywłaszczenia.

W dniu 13 lutego 2006 r. wpłynęło odwołanie Prezydenta Miasta L. od decyzji Starosty z dnia [...] r., Nr [...]. W odwołaniu Prezydent Miasta L. wniósł o uchylenie w całości tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz stwierdzając, iż ustalenia przyjęte przez organ administracji pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W dniu 22 lutego 2006 r. Prezydent Miasta L. wniósł odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] r., Nr [...], w którym wnosząc o uchylenie w całości powyższej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu odwołania Prezydent Miasta L. podniósł, że umowa darowizny spadku dokonana przez Z. Z. na rzecz T. Z. w dniu [...] r. aktem notarialnym Rep. [...] w świetle postanowień art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 20002 r., sygn. akt CKN 1516/99 nie może skutkować przeniesieniem prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części należnych Z. Z. na T. Z.. Dlatego też decyzja Starosty z dnia [...] r., Nr [...] nie może być uznana za prawidłową.

Wojewoda po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta L. od powyższej decyzji Starosty, decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Motywując powyższe rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał na to, że uprawnienie samokontrole organu pozwalające na uwzględnienie odwołania strony bez przeprowadzania postępowania odwoławczego aktualizuje się, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki. Przesłanki formalnej zgodnie, z którą organ I instancji może ponownie rozpoznać sprawę, gdy odwołanie wniosła jedna strona, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania, co oznacza, że pozostałe strony złożyły pisemne lub ustnie do protokołu oświadczenie o zgodzie na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania oraz przesłanki materialnej, mającą miejsce wówczas, gdy organ I instancji uzna, iż odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej zaś sprawie nie została spełniona przesłanka formalna. Brak jest bowiem zgody Z. Z. oraz Prezydenta Miasta L. w związku, z czym organ I instancji powinien przekazać sprawę do rozpoznania organowi odwoławczemu, czego nie uczynił. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Prezydenta Miasta L., że na gruncie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej.

Na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] skargę wniósł T. Z. zarzucając rażące naruszenie art. 138 k.p.a. i wnosząc o uchylenie tej decyzji.

W uzasadnieniu skargi T. Z. podniósł, że przesłanką wydania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, iż organ I instancji decyzję z dnia [...] r., Nr [...] wydał mimo tego, że brak było zgody wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji z dnia [...] r., Nr [...]. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy uchylając decyzję Starosty z dnia [...] r., Nr [...] i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji nie wskazał na potrzebę i zakres uzupełnienia postępowania dowodowego w myśl art. 136 k.p.a. W ocenie skarżącego w powyższym stanie faktycznym organ odwoławczy powinien wydać decyzję orzekającą, co do istoty sprawy a nie decyzję kasacyjną. Ponadto skarżący podniósł, iż organ odwoławczy narzucając organowi I instancji sposób interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa pozbawił ten organ samodzielności w ocenie całokształtu materiału dowodowego, co może mieć wpływ na wynik postępowania w innych sprawach.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz uchylona nią decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.

Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd dopatrzył się uchybień organów administracji w przestrzeganiu norm prawa procesowego, które skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

Poza sporem pozostaje to, że Starosta decyzję z dnia [...] r., Nr [...] wydał mimo tego, że na zamianę treści decyzji własnej z dnia [...] r., Nr [...] posiadał zgodę jedynie A. C. i P. Z., a nie posiadał stanowiska Prezydenta Miasta L. oraz Z. Z., który również był adresatem tej decyzji.

W ocenie Sądu organ I instancji wydał decyzję dnia [...] r., Nr [...] z rażącym naruszeniem art. 132 § 2 k.p.a., co skutkuje jej nieważnością (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa, do którego dochodzi, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.

Zgodnie z unormowaniem art. 132 § 1 i 2 k.p.a. jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję (§1). Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna strona, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania (§2). Artykuł 132 k.p.a. normuje instytucję samokontroli, która pozwala organowi I instancji na uwzględnienie odwołania strony bez przeprowadzania postępowania odwoławczego, w warunkach w tym przepisie określonych. W sprawie niniejszej bezsporne jest to, że organ I instancji wydał decyzję w ramach uprawnień samokontrolnych posiadając jedynie odwołanie wniesione przez T. Z. i zgodę A. C. i P. Z. na zmianę decyzji zgodnie z treścią odwołania T. Z.. Organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] r., Nr [...] nie posiadał odwołania bądź zgody na zmianę decyzji ani Prezydenta Miasta L. ani Z. Z.. W związku z tym nie mógł zmienić decyzji własnej z dnia [...] r., Nr [...] a powinien przekazać sprawę wraz z wniesionym odwołaniem do rozpoznania organowi odwoławczemu (por. wyrok NSA z dnia 4 września 1981 r., sygn. akt II SA 52/81 – ONSA 1981, nr 2, poz. 83). Tym samym decyzja organu I instancji z dnia [...] r. wydana została w stanie faktycznym, z którym dyspozycja art. 132 § 2 k.p.a. nie wiąże możliwości wydania decyzji samokontrolnej, co w sposób decydujący wpływa na jej ocenę. W wyniku tej oceny stwierdzić należy, że decyzja Starosty wydana została z rażącym naruszeniem powołanego przepisu prawa, co przesądza o jej wadzie określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Na powyższą wadę decyzji pierwszoinstancyjnej zwrócił uwagę organ odwoławczy, stwierdzając to wprost w odpowiedzi na skargę, co jednak w postępowaniu rozpoznawczym uszło uwadze tego organu i spowodowało wydanie błędnej decyzji z dnia 31 marca 2006 r.

W ramach postępowania odwoławczego brak jest prawnych możliwości stwierdzenia nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej, od której wniesiono odwołanie.

W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy, wobec oceny, że decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z rażącym naruszeniem prawa, Wojewoda rozpatrując odwołanie Prezydenta Miasta L. od decyzji Starosty z dnia [...] r. powinien, stosując art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie tego organu prowadzone w trybie art. 132 § 2 kpa. Zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 kpa i na tej podstawie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia było oczywiście błędne. Rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało bowiem jakiegokolwiek uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, co stanowi niezbędną przesłankę do zastosowania art. 138 § 2 kpa. Nadto stosowanie tego przepisu jest wykluczone, jeśli decyzja, od której wniesiono odwołanie, dotknięta jest, jak w rozpatrywanej sprawie, wadą nieważności.

Wskazane naruszenie przepisów postępowania – art. 138 § 2 kpa przez błędne jego zastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie - miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało uchylić decyzję organu odwoławczego.

Wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] r. z rażącym naruszeniem prawa powoduje konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 cyt. ustawy i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Wyrok w części dotyczącej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. wydany został na niekorzyść skarżącego T. Z.. Nie narusza to jednak zakazu takiego orzekania, gdyż decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności (art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić koszty postępowania od organu administracji na rzecz skarżącego na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

W przypadku uprawomocnienia się wyroku organ pierwszej instancji podejmie czynności, o których mowa w art. 131 i 133 kpa w odniesieniu do odwołań od decyzji z dnia [...] r. w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Rzeczą organu odwoławczego będzie zbadanie czy wszystkie odwołania zostały wniesione w terminie oraz, czy pochodzą od osób będących stronami. Rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie uzależnione od poczynionych ustaleń. Jeśli zaistnieją podstawy do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (odwołań), organ drugiej instancji rozpatrzy sprawę pod kątem przesłanek z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także ponownie rozważy znaczenie umowy darowizny udziału w spadku, zawartej między T. Z. a Z. Z. (akt notarialny z dnia [...] r. rep. [...]) dla określenia kręgu osób uprawnionych w myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości oraz osób na rzecz których, w przypadku zasadności żądania, zwrot winien nastąpić. Pozostaje to w związku z wnioskiem T. Z., by jemu przyznać udziały w nieruchomości, które przypadły na mocy decyzji Starosty z dnia [...] r. Z. Z..

Zaznaczyć przy tym należy, że organ administracji dokonując wykładni art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinien wziąć pod uwagę, iż umowa darowizny z dnia [...] r. (akt notarialny rep.[...]) dokonana została między spadkobiercami. Zatem w powyższej czynności prawnej jako strona nie występuje osoba trzecia, na rzecz której nie może być przeniesione uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. postanowienie SN z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/2000 – OSNC 2003/2, poz. 26, uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt CZP 29/96 – OSNC 1996/7-8, poz. 102).

Uwzględnienie powyższych wskazań przez organ administracji umożliwi rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

jp