Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 314/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 23, art. 27, art. 130, art. 133 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] 2012 r. Burmistrz nie przyznał D. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem G. M. Na uzasadnienie decyzji organ podał, że G. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawczyni D. M. nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad mężem, przy czym D. M. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Organ podał, że "obowiązek alimentacyjny wobec drugiego małżonka, jak przewiduje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, powstaje po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa bądź po orzeczeniu separacji". Zdaniem tego organu, wobec okoliczności, że G. M. i D. M. "pozostają w związku małżeńskim (akt małżeństwa Nr [...]), na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, należało odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, tj. od 2011-09-11 na okres ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół, tj. do 2016-12-31".

Od decyzji tej złożyła odwołanie D. M., która podkreśliła, że jej mąż w maju 2011 r. uległ ciężkiemu wypadkowi samochodowemu, w wyniku czego doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu – uszkodzony został kręgosłup, wzrok, a przede wszystkim mózg - i wymaga stałej, całodobowej opieki. Podała, że mąż nie widzi z powodu ślepoty korowej, nie ma z nim logicznego kontaktu, nie potrafi zrobić najprostszych czynności (ogolić się, wykąpać, ubrać, skorzystać z toalety, jeść i przygotować picie). Nadto wymaga stałej opieki lekarzy specjalistów – neurologa, neurochirurga, okulisty, laryngologa oraz psychiatry – oraz musi przyjmować systematycznie lekarstwa. Odwołująca się podkreśliła, że w związku z taką sytuacją nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Zaznaczyła, że jedynym dochodem rodziny jest przyznana mężowi renta na okres dwóch lat oraz zasiłek rodzinny, przy czym wydatki związane z chorobą i leczeniem męża przewyższają tę kwotę. Zaznaczyła, ze wraz z mężem ma na utrzymaniu czworo uczących się dzieci.

Decyzją z dnia 21 lutego 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...] 2012 r. Nr [...]. Na uzasadnienie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego D. M. podano, że – zdaniem organu II instancji – świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, "jeżeli osoba wymagającą opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Z treści obszernego uzasadnienia wynika, że – zdaniem tego organu - skoro tylko jedno z małżonków jest niepełnosprawne, w tym wypadku pozostający w związku małżeńskim niezdolny do samodzielnej egzystencji G. M., a wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne małżonka D. M. nie jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, to okoliczność ta uniemożliwia przyznanie świadczenia, albowiem ustawa "dopuszcza przyznanie świadczenia jedynie w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności." Organ ten zaznaczył także, że odwołująca się jest rolnikiem i tezy orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazują, że "nie jest możliwe, aby rolnik zrezygnował z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, czy też nie podejmował zatrudnienia z uwagi na konieczność aktywności w gospodarstwie rolnym".

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. M. podnosząc, że analogiczne sprawy były już przedmiotem analizy sądów administracyjnych, które wskazywały na wadliwość argumentacji przedstawionej w przedmiotowej sprawie przez organy administracji. W skardze podkreślono, że obowiązek alimentacyjny wywodzi się także z treści art. 23 i 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, obejmującego także pomoc w sytuacjach takich jak choroba czy niepełnosprawność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko z zaskarżonej decyzji i podkreślając, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych "w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość przyznania świadczenia w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, zaś dopuszcza przyznanie świadczenia jedynie w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, skarga D. M. zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą rozstrzygnięcia organów obu instancji był fakt pozostawania w związku małżeńskim niezdolnego do samodzielnej egzystencji G. M. i dobry stan zdrowia wnioskującej o świadczenie pielęgnacyjne jego małżonki D. M., co w świetle treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w ocenie organów, wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje naruszyły zasady uregulowane w polskim prawie rodzinnym.

Sąd zwraca uwagę na to, że stosunki rodzinne reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Kriop). Kodeks rodzinny i opiekuńczy dzieli się na trzy części zwane tytułami: Tytuł I –"Małżeństwo" zawiera przepisy od art. 1 do art. 616, Tytuł II – "Pokrewieństwo i powinowactwo" - od art. 617 do art. 1441 i Tytuł III – "Opieka i kuratela" - od art. 145 do art. 184. Obowiązek alimentacyjny małżonków uregulowany jest w Tytule I Kriop "Małżeństwo", a obowiązek alimentacyjny krewnych (rodziców, dzieci, dziadków) i innych osób (np. pasierbów, macochy, ojczyma) w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo".

Obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o którym mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów, ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub po rozwodzie, ale – co należy podkreślić – nie "dopiero" po rozwodzie, unieważnieniu małżeństwa czy separacji, jak wskazał to organ I instancji. Zgodnie bowiem z art. 23, art. 27, a także art. 130 Kriop:

"Art. 23. Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli."

"Art. 27. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym."

"Art. 130. Obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka."

Sąd wskazuje na ustalone orzecznictwo sądownictwa administracyjnego wyjaśniające tę kwestię: "Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Bezspornie małżonek należy do tego kręgu. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 kodeksu (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Ol 456/11, opubl. LEX nr 989608, Wspólnota 2011/37/38).

Podstawę materialnoprawną przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), która w art. 17 ust. 1 ustanawia krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne:

"Art. 17. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności."

Jest niewątpliwym, że małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 2 przytoczonej wyżej ustawy, albowiem jest - poza matką i ojcem, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 - inną osobą, na której, "zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny". Okoliczność, że aktualnie ustawa – Kodeks rodzinny i opiekuńczy jest publikowana w Dz. U. z 2012 r., poz. 788 nie ma doniosłości prawnej. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z treścią przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych.

Z powyższego wynika, że prezentowane przez organy administracyjne obu instancji odmienne stanowisko wskazujące jakoby z tego względu, że wnioskodawczyni – żona G. M. - nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i dlatego należy przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest jej należne - jest stanowiskiem sprzecznym z obowiązującym prawem, a w szczególności z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Należy zauważyć, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a stanowi:

"Art. 17. (...)

5. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,"

Organy administracyjne obu instancji powołując się w swym stanowisku na podstawę prawą art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a nie zauważyły, że ten fragment art. 17 nie może w sposób oczywisty dotyczyć małżonka starającego się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym małżonkiem, a jedynie może dotyczyć wszystkich innych osób (w tym ojca i matki) starających się o takie świadczenie nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nawet przepis ten podkreśla wyprzedzający inne osoby (w tym ojca i matkę) obowiązek alimentacyjny małżonka, chyba że ten ostatni nie jest w stanie wypełnić tego obowiązku sam legitymując się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pewnym usprawiedliwieniem dla zajętego przez organy stanowiska może być jedynie to, że przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przed jego zmianą dotyczył tylko uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad małoletnim dzieckiem, a nie nad osobą dorosłą i uzupełnienie tego przepisu - zamiast jego całkowitej nowelizacji - przy jedynie literalnym odczytaniu może powodować pewne trudności interpretacyjne, których usunięcie wymaga znajomości systemu prawa obowiązującego w Polsce.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie obniżoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisem tym korespondował przepis art. 17 ust. 2 pkt 5 lit. a powołanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Powyższa regulacja związana była z faktem, że – zgodnie z art. 133 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie chyba, że pozostaje w niedostatku. Obowiązek alimentacyjny między małżonkami a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi, po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka – art. 130 Kriop. Z tego powodu ustawodawca przyjął, że zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki powodowało, że rodzice dziecka tracąc – z tą chwilą – obowiązek alimentacyjny względem niego tracili jednocześnie prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na małżonka, który z mocy art. 27 Kriop miał od tego momentu m. in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny. Odczytywanie regulacji prawnej obowiązującej obecnie przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej nie jest wystarczające, konieczne jest zastosowanie innego rodzaju wykładni uwzględniającej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który obecnie przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka – w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak wyżej. Nowelą tą nie uchylono przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy.

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011, Nr 205, poz. 1212) w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy nie czyni zadość wywodom zawartym w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a musi zatem być odczytywane - zdaniem Sądu - przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy niweczyłoby skutki wyroku Trybunału w stosunku do osób pozostających w związku małżeńskim. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia tego przepisu, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kriop, traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Takie stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny opowiadając się za koniecznością wykładania tych przepisów zgodnie z Konstytucją: "Świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznawane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące - co do zasady - możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10 – opubl. .LEX nr 594927).

Dla jasności zajętego stanowiska Sąd powołuje się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie, które w pełni podziela, jak choćby na wyżej już przytoczony wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Ol 456/11(opubl. LEX nr 989608, Wspólnota 2011/37/38): "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 k.r.o. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dotyczy zaś sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki stara się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1, ale nie będąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Tym samym przepis ust. 5 pkt 2 lit. a tego artykułu nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy z przedmiotowym wnioskiem występuje właśnie sam małżonek."

W niniejszej sprawie wnikliwego wyjaśnienia wymaga jednak kwestia ewentualnego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą D. M. Odnośnie tej kwestii Sąd zauważa, że organ I instancji ustalił ponad wszelką wątpliwość, że "D. M. nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad mężem". Ze stanowiska i argumentów przedstawianych przez skarżąca w toku całego postępowania wynika, że nie może ona pozostawić niepełnosprawnego męża samego "nawet na chwilę". Z akt nie wynika wprost, aby D. M. "prowadziła gospodarstwo rolne", a jedynie istnieje informacja o podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników jako małżonka rolnika. W tej sytuacji rzeczą organów jest ustalenie, czy i kto od chwili wypadku samochodowego, któremu uległ G. M. prowadzi gospodarstwo rolne, albowiem zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), przy czym należy zwrócić uwagę na użycie w uchwale zwrotu "prowadzenie" (gospodarstwa rolnego) i uzasadnienie tej uchwały, z którego wynika, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej takiej jak wykonywanie pracy w gospodarstwie lub innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego polegających nie tylko na pracy fizycznej, ale także na zarządzaniu gospodarstwem, które to zarządzanie powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy posiadacza gospodarstwa działalności rolniczej. Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale podkreślił, że "pojęciemieści w sobie cały zespół czynności. Słowow języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu".

Sąd zwraca uwagę organom na treść art. 153 p.p.s.a:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę sprawy i przyjętą wykładnię przepisów oraz wyjaśnią sytuację skarżącej, a następnie dokonają oceny, czy dokonane ustalenia pozwalają na ustalenie prawa skarżącej D. M. do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.