Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 751/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 18, art. 13 par. 1, art. 71a par. 9, art. 71b
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 498 par. 1, art. 504
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Zwolniona z egzekucji na podstawie art. 13 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./, a uprzednio zajęta w trybie art. 89 par. 1 tej ustawy wierzytelność w stosunku, do której dłużnik zajętej wierzytelności dokonał potrącenia z własną wierzytelnością zgodnie z art. 498 par. 1 Kc, nie jest wierzytelnością, w stosunku, do której można było przyjąć, iż bezpodstawnie uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 71a par. 9 i art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

TEZY

Zwolniona z egzekucji na podstawie art. 13 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./, a uprzednio zajęta w trybie art. 89 par. 1 tej ustawy wierzytelność w stosunku, do której dłużnik zajętej wierzytelności dokonał potrącenia z własną wierzytelnością zgodnie z art. 498 par. 1 Kc, nie jest wierzytelnością, w stosunku, do której można było przyjąć, iż bezpodstawnie uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 71a par. 9 i art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Stefan Babiarz (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej (...) Zakładów Wyrobów Metalowych "H." S.A. w likwidacji z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 759/05 w sprawie ze skargi (...) Zakładów Wyrobów Metalowych "H." S.A. w likwidacji z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 1 marca 2005 r. (...) w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2006 r., I SA/Gl 759/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę (...) Zakładu Wyrobów Metalowych "H." S.A. w likwidacji /dalej "H." S.A. w likwidacji/ na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 1 marca 2005 r., (...) w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

2. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 18 stycznia 2005 r., (...), którym zwrócono "H." S.A. w likwidacji wniosek o wszczęcie postępowania. Spółka ta podaniem z dnia 12 stycznia 2005 r. zwróciła się o uznanie za bezskuteczne oświadczenia o potrąceniu wierzytelności złożonego w dniu 30 grudnia 2004 r. przez "S." Sp. z o.o. i o nakazanie zapłaty przez tę ostatnią kwoty wynikającej ze zwolnienia z egzekucji. Zdaniem wnioskodawcy wspomnianego potrącenia dokonano z naruszeniem prawa, ponieważ dotyczyło ono wierzytelności zwolnionych z egzekucji administracyjnej, a wierzytelności te powinny zostać wypłacone osobie wskazanej w postanowieniu o tym zwolnieniu.

3. SKO podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że rozpoznanie powyższego wniosku nie mieściło się we właściwości rzeczowej organów administracji, gdyż organy te nie są władne do rozstrzygania sporów pomiędzy podmiotami stosunków cywilnoprawnych dotyczących instytucji potrącenia, a materia ta stanowi sprawę cywilną. Powołało się na art. 13 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ - zwanej dalej ustawa o egzekucji administracyjnej oraz art. 504 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny /Dz.U. nr 16 poz. 93 ze zm./ - zwanej dalej Kc, i uznało za bezzasadny zarzut naruszenia art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej, stwierdzając, że w przepisach tych przewidziano środki dyscyplinujące dłużników wierzytelności zajętej, wobec czego z chwilą zwolnienia tych wierzytelności z egzekucji brak, było podstaw do zastosowania tych środków.

4. W skardze na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, jak również uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz nakazanie temu organowi podjęcia postępowania będącego przedmiotem wniosku zawartego w podaniu z dnia 12 stycznia 2005 r. Wskazała na powierzchowność rozstrzygnięcia, zwracając uwagę na to, że Prezydent Miasta R. w dniu 29 września 2001 r. zajął wierzytelność w wysokości 10.701.370,17 zł, przysługującą jej względem dłużnika, który w dniu 30 grudnia 2004 r. i 28 stycznia 2005 r. potrącił swoje wierzytelności wobec skarżącej w kwotach odpowiednio 824.530,92 zł oraz 315.897,78 zł.

Zdaniem spółki, nastąpiło to z poszkodowaniem Gminy R., ponieważ zajęta przez jej Prezydenta wierzytelność uległa pomniejszeniu o wartość potrącenia. Wyraziła pogląd, że wspomniane potrącenie jako odnoszące się do kwot uprzednio zajętych jest, zgodnie z art. 504 Kc, niedopuszczalne. Podkreśliła, że sprawa ta ma również aspekt administracyjnoprawny, wiążący się z "wyprowadzeniem potrąconej wierzytelności spod zajęcia". Zaakcentowała też, że ma oczywisty interes prawny w zmniejszeniu swojego zobowiązania podatkowego poprzez podjęcie postępowania administracyjnego mającego na celu uznanie takiego potrącenia za bezskuteczne. Wskazała, że organ egzekucyjny "zwalniając comiesięcznie spod egzekucji" kwotę 43.629,40 zł "korygował zajęcie", jednak "cały czas zajęta była wierzytelność w kwocie prawie 11 mln zł", co z kolei oznacza "aktualność zajęcia w całości i zwalnianie w poszczególnych miesiącach wnioskowanych przez skarżącego kwot spod egzekucji". Zaakcentowała przy tym, że "gdyby nawet przyjąć, że zajęcie dokonane 29 czerwca 2001 r. zostało skorygowane /ograniczone/ do kwoty 43.629,40 zł, to począwszy od lipca 2001 r. do grudnia 2004 daje 43 miesiące razy 43.629,40 zł, łącznie więc i tak zajęto 1.876.064,29 zł". Tym samym "zobowiązany", u którego zajęto tę kwotę, dokonał pewnych płatności na poczet swojego długu i tylko on może skorygować tę należność. Nie ma jednak wątpliwości, że zaległości przekraczają kwotę potrąconą". Skoro zaś "organ zwolnił spod egzekucji pewną kwotę z nakazaniem zobowiązanemu, u którego dokonano zajęcia, że ma ją wypłacić skarżącemu", to ten stan rzeczy także wskazuje na to, iż stosunek pomiędzy organem egzekucyjnym a tym zobowiązanym ma charakter administracyjny". Przyjęła, że "brak kroków zmierzających do zaspokojenia się wierzyciela publicznoprawnego jest także naruszeniem prawa art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej". Uznała zarazem, że bezczynność organów egzekucyjnych w tym zakresie, czyli brak "kontroli realizacji zajęcia wierzytelności na kwotę 10.702.370,17 zł" godzi w interes Gminy R.

5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nawiązując w szerokim zakresie do swojej wcześniejszej argumentacji.

6. Sąd I instancji - oddalając skargę - stwierdził, że jakakolwiek ingerencja władcza organu egzekucyjnego w sferę prawną dłużnika zajętej wierzytelności wymaga wyraźnej podstawy prawnej, a przepisy ją zawierające powinny być interpretowane w sposób ścisły. Taką podstawę prawną stanowi art. 71a, bądź też art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej, jednak przywołana regulacja nie może znaleźć zastosowania w przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazuje określonej kwoty, wskazując na przyczyny, które powodują, że obowiązek świadczenia nie istnieje. Mogą mieć one różnorodny charakter, bez wątpienia jednak muszą w jakiś sposób wiązać się z zajętą wierzytelnością i powodować, że obowiązek zapłaty wierzycielowi wynikającej z niej kwoty ustał, wobec czego kwoty tej nie należy także przekazywać organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności może więc w szczególności podważać ważność lub skuteczność czynności prawnej /czy innego zdarzenia prawnego/, stanowiącej podstawę prawną jego zobowiązania /np. z uwagi na wadę oświadczenia woli/ lub uchylić się od wykonania świadczenia z uwagi na przedawnienie. Może on również twierdzić, że zajęta wierzytelność wygasła na skutek jej potrącenia.

W przypadku wątpliwości co do zasadności stanowiska dłużnika ich rozstrzygnięcie wymaga zbadania skuteczności potrącenia w świetle regulacji zawartej w art. 504 Kc.

7. Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia wierzytelności, nie może oceniać czynność potrącenia wierzytelności zajętej z punktu widzenia art. 504 Kc, a zwłaszcza uznać go za bezskuteczne. Podstawy do władczego działania organu egzekucyjnego w tym zakresie nie stwarzają bowiem ani art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej, ani też żaden inny przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodził się z poglądem SKO, że tego typu zagadnienie stanowi sprawę cywilną, która rozstrzygana powinna być przez sąd powszechny. Jest zaś tak dlatego, że art. 504 Kc dotyczy przede wszystkim relacji pomiędzy podmiotami stosunku cywilnoprawnego, a więc takich, które są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami w objętych potrąceniem wierzytelnościach cywilnoprawnych. W sytuacji więc, gdy jeden z tych podmiotów twierdzi, że potrącenie przysługującej mu wierzytelności zostało dokonane z naruszeniem art. 504 Kc, może wystąpić przeciwko drugiemu z nich z powództwem, o którym mowa w art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm./. Wystąpienie z takim powództwem przez wierzyciela nie ma charakteru władczego, jest natomiast działalnością w sferze prawa prywatnego, mającą taki sam charakter, jak dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych przed sądem powszechnym przez inne podmioty prawa. Inicjatywa w analizowanym zakresie należy do potencjalnego powoda, od którego nikt nie może domagać się wniesienia powództwa, nawet powołując się na potrzebę ochrony interesu publicznego.

8. W ocenie Sądu I instancji, brak jest podstaw prawnych do zastosowania przez organ egzekucyjny środków władczych w celu uznania potrącenia wierzytelności zajętej za bezskuteczne. Nie można więc podzielić stanowiska strony skarżącej, która uznała, że organy administracji publicznej mogą w sposób władczy dokonać oceny skuteczności potrącenia wierzytelności zajętej w toku prowadzonego przez nie postępowania egzekucyjnego. Skoro zaś tak, to postanowienie o zwrocie podania zawierającego wniosek o podjęcie takich środków nie można uznać za niezgodne z prawem. Uznał, że w kontekście dotychczasowych spostrzeżeń dla oceny zgodności z prawem wspomnianego postanowienia pozbawione istotniejszego znaczenia są kwestie związane ze zwolnieniem z egzekucji.

9. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną pełnomocnika "H." S.A. w likwidacji, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych, zarzucił:

a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie - błędną subsumpcję - przez to, że stanu faktycznego tej sprawy "nie podciągnięto" pod stosowną normę prawną. Stan faktyczny, jaki wytworzył się pomiędzy organem egzekucyjnym - tj. Prezydentem Miasta R. a dłużnikiem strony skarżącej - tj. Spółką z o.o. "S." /od pewnego momentu także wierzycielem skarżącej/ był stosunkiem administracyjnoprawnym, uzasadniającym orzekanie przez organ w materii zawnioskowanej przez stronę skarżącą w podaniu z dnia 12 stycznia 2005 r. skierowanym o Prezydenta Miasta R. - co uzasadnia zarzut oparty na art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to jest art. 1a pkt 18, art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej,

b. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Zarzut ten polega na braku akt sprawy I instancji, której nie dołączono do dnia rozprawy do akt sprawy. Sąd orzekający nie widział dokumentu zajęcia dokonanego przez Prezydenta Miasta R. /przynajmniej w dniu rozprawy/, co mogło mieć wpływ na orzekanie.

10. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że po dokonaniu zajęcia wierzytelności skarżącej u jej dłużnika pomiędzy organem egzekucyjnym a tym dłużnikiem powstał stosunek prawny o charakterze administracyjnoprawnym, wynikający z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Fakt zajęcia tej wierzytelności pozbawia dłużnika egzekucyjnego /dłużnika zajętej wierzytelności/ wszelkiego władztwa tą wierzytelnością, co wynika wprost z art. 1a pkt 18 ustawy o egzekucji administracyjnej. Tylko organ egzekucyjny mógł więc zadysponować zajętymi środkami w sposób, na jaki mu pozwala prawo. Mógł on na przykład spod tego zajęcia zwolnić pewne kwoty dla skarżącego - np. na koszty likwidacji. Te należności także nie podlegają swobodzie dysponowania /np. potrąceniu/ przez dłużnika zajętej wierzytelności, a może on wyłącznie, zgodnie z powyższą normą, zachować się w sposób, który mu organ egzekucyjny nakazał /"władczość" organu/.

Wskazał, że niniejsza sprawa jest sprawą cywilnoprawną, jako konsekwencja stosunku cywilnoprawnego, który powstał po dokonaniu potrącenia, pomiędzy skarżącym wierzycielem a jego dłużnikiem, u którego wierzytelność zajęto. Oprócz tego dokonano jednak naruszenia prawa w postaci m.in. art. 1a pkt 18 ustawy o egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny, działając także w interesie publicznym miał obowiązek zapewnić przestrzeganie prawa i sprzeciwić się zaspokojeniu się osoby trzeciej /dłużnika zajętej wierzytelnością/ zobowiązanej, kosztem prowadzącego egzekucję - tu Gminy R. Występuje tu obowiązek działania organu z urzędu w swoim własnym i publicznym interesie. Zajętą przez Gminę wierzytelność uszczupla się wbrew prawu /także prawu dysponowania nią/, a na wniosek o wszczęcie stosownego postępowania Gmina, zamiast wszcząć postępowanie, zwraca podanie o wszczęcie i poucza swego dłużnika, że to nie jest sprawa Gminy, a wnioskodawca /dłużnik gminy/ może się wdać w spór cywilnoprawny /albo i nie/. Taki stan rzeczy jest sprzeczny z prawem, tak samo jak zwrot podania w oparciu o art. 66 par. 3 Kpa.

W ocenie strony skarżącej, podmiotami administrowanymi są w tym stosunku prawnym skarżący i jego dłużnik /później także wierzyciel/. Natomiast organ administracji publicznej, jakim jest Prezydent Miasta R., działając władczo, administruje w sposób sobie tu właściwy - tj. dokonując zajęcia, stwarza stosunek administracyjnoprawny obligujący go do działania /administrowania/ - rozpoznania podania skarżącego, nie przesądzając zresztą wyników tego wszczętego postępowania. Mogła tu bowiem zapaść decyzja sprzeczna z wnioskiem - jednak winna ona zapaść, a organ administracji publicznej miał obowiązek w tej sytuacji zadziałać, również w interesie publicznym. Stosunek cywilnoprawny, jaki zaistniał pomiędzy skarżącym a jego dłużnikiem nie ma żadnego znaczenia i wpływu na stosunek prawny organ - dłużnik zajętej wierzytelności.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że nie budzi wątpliwości interes prawny skarżącego we wszczęciu postępowania administracyjnego. Ta okoliczność nie budziła zresztą żadnych wątpliwości. Powołał się na art. 28 Kpa i art. 1a pkt 3 ustawy o egzekucji administracyjnej wskazując, że między organem administracji publicznej a dłużnikiem występuje stosunek administracyjnoprawny. Wskazał, że jeżeli wierzytelność istnieje i jest wymagalna, to taki dłużnik nie może zgłaszać swoich zastrzeżeń i potrącenie nie może się odbyć po zajęciu wierzytelności, a już w żadnym wypadku niedopuszczalne jest "nabycie długu" wierzyciela, nawet jeszcze nie istniejącego w chwili zajęcia i dokonanie potrącenia, kosztem prowadzącego egzekucję. Jest to bowiem zadysponowanie zajętą wierzytelnością wbrew wyraźnej normie prawnej.

Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, nie ma przeszkód by organ zastosował tu także - chociażby analogię iuris - z art. 504 Kc, chociażby tylko pomocniczo, jako regułę interpretacyjną przy rozważaniu rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji, o ile zastosowanie wprost tej normy - jak się twierdzi jest tu niedopuszczalne. Swobodzie dysponowania zajętą wierzytelnością przez dłużnika zaprzecza też art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej, z czym WSA jakby się zgodził, ale zabrakło wniosków z tego stanu rzeczy w wyrokowaniu.

Autor skargi kasacyjnej uznał, że organy administracji publicznej mają podstawę prawną do oceny potrącenia zmniejszającego zajętą wierzytelność, z uznaniem jej za bezskuteczną włącznie i wręcz mają obowiązek takiego działania w interesie publicznym i są wyposażone w prawne instrumenty niezbędne do takiego działania.

11. Skarżący stwierdził, co potwierdził ustnie sędzia sprawozdawca na rozprawie, że do akt sprawy nie dołączono akt sprawy z pierwszej instancji. Skład orzekający nie widział np. decyzji o zajęciu wierzytelności u dłużnika skarżącej. O ile tych akt nie uzupełniono do dnia ogłoszenia wyroku, to ten brak kompletu akt, także ze względu na 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że nie wzięto pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, także uzasadnia skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

13. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, to że drugi z podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest nieuzasadniony przede wszystkim dlatego, że ani w petitum skargi, ani w jej uzasadnieniu nie wskazano naruszenia jakich przepisów, dopuścił się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok nie dysponując kompletnymi aktami sprawy. Wskazanie na art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest wystarczające skoro jest to przepis wskazujący na podstawy skargi kasacyjnej. Brak wskazania, czy to na art. 62 pkt 1 czy art. 133 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uniemożliwia temu Sądowi merytoryczne rozpoznanie tego zarzutu /B. Gruszczyński: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Kraków 2005 r., s. 427/.

14. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 1a pkt 18 i art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej przez ich błędne niezastosowanie. Niewątpliwie z art. 1a pkt 18 ustawy o egzekucji administracyjnej wynika, że zajęcie egzekucyjne to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa "prawo rozporządzania" składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zauważyć w związku z tym należy, że z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynika, że w dniu 29 czerwca 2001 r. Prezydent Miasta R. zajął u dłużnika "H." S.A. w likwidacji, tj. w Sp. z o.o. "S." kwotę wierzytelności przysługującej tejże "H." S.A. w likwidacji w kwocie 10.701.370, 17 zł, przysługującą jej z różnych tytułów, w tym z tytułu czynszu ok. 1.6 mln zł. Równocześnie w związku z postawieniem zobowiązanego w stan likwidacji Prezydent Miasta R. na podstawie art. 13 ustawy o egzekucji administracyjnej zwolnił z zajęcia egzekucyjnego wierzytelności "H." S.A. w likwidacji za okres od września 2001 r. do listopada 2004 r. Już po dokonaniu zajęcia wierzytelności, dłużnik zajętej wierzytelności stał się, w związku z nabyciem wierzytelności bankowej wierzycielem swego dłużnika i zgodnie a art. 498 Kc dokonał potrącenia swej wierzytelności w ramach środków zwolnionych spod egzekucji administracyjnej. Potrącenia dokonano w dwóch ratach 30 grudnia 2004 r. w kwocie 824.530, 92 zł i 28 stycznia 2005 r. w kwocie 315.897,78 zł co odpowiadało wysokości zaległego czynszu za okres od września 2001 r. do listopada 2004 r., zaś kwotę czynszu należnego za grudzień 2004 r. nie zwolnioną z egzekucji przekazano w całości na rachunek Miasta R.

15. Zgodnie z art. 498 par. 1 i 2 Kc "gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może sobie potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej". Ponadto zgodnie z art. 504 Kc "zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta". Trafnie wskazał Sąd I instancji, że "zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią", o którym mowa w art. 504 Kc dotyczy także zajęcia dokonanego w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego /K. Zawada [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005 s. 106/. Tym samym przepis ten ma również zastosowanie w przypadku dokonania potrącenia przez dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie niż Sąd I instancji uważa, że w przypadku dokonania potrącenia w stosunku do zajętych wierzytelności niezwolnionych z egzekucji na podstawie art. 13 par. 1 ustawy o egzekucji administracyjnej, art. 504 Kc mógłby stanowić podstawę do przyjęcia poglądu, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności albo jej części organowi egzekucyjnemu - w trybie art. 71a par. 9 i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej. Jednakże w niniejszej sprawie nie mógł on być podstawą rozstrzygnięcia, jako że potrącona wierzytelność dotyczyła potrącenia z wierzytelnością zwolnioną z egzekucji i dotyczącą zaległego czynszu za okres od września 2001 r. do listopada 2004 r., a nie niezwolnionej z egzekucji należności z tytułu czynszu za grudzień 2004 r., którą dłużnik przekazał wierzycielowi publicznoprawnemu. Nie może więc budzić wątpliwości, że zwolniona z egzekucji na podstawie art. 13 par. 1 ustawy o egzekucji administracyjnej, a uprzednio zajęta w trybie art. 89 par. 1 ustawy o egzekucji administracyjnej wierzytelność w stosunku, do której dłużnik zajętej wierzytelności dokonał potrącenia z własną wierzytelnością, zgodnie z art. 498 par. 1 Kc, nie jest wierzytelnością, w stosunku do której można byłoby przyjąć, iż dłużnik bezpodstawnie uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 71a par. 9 i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej.

Tym samym nie można podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, by Sąd I instancji naruszył art. 1a pkt 18, art. 71a i art. 71b ustawy o egzekucji administracyjnej, gdyż na skutek zwolnienia części należności uprzednio zajętych, zgodnie z art. 13 par. 1 ustawy o egzekucji administracyjnej, wierzyciel utracił prawo rozporządzenia składnikiem majątkowym dłużnika.

16. Nieporozumieniem jest twierdzenie skargi kasacyjnej, że na skutek zwolnienia z egzekucji i konsekwencją tego zwolnienia, jest obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wypłacenia jej skarżącemu albo, że objęta jest ona w dalszym ciągu zajęciem egzekucyjnym z dnia 29 września 2001 r., skoro odnosiło się ono do kwoty wyższej. Zwolnienie z egzekucji o jakim mowa w art. 13 par. 1 ustawy o egzekucji administracyjnej oznacza bowiem ten skutek, że dłużnik zajętej wierzytelności uzyskuję prawną swobodę w dysponowaniu tą wierzytelnością zobowiązanego, a to oznacza możliwość potrącenia z własną wierzytelnością. W konsekwencji nie budzi - w świetle art. 18 ustawy o egzekucji administracyjnej w zw. z art. 66 par. 3 Kpa pogląd Sądu I instancji, że żądanie rozpoznania sprawy cywilnej, do której rozpoznania właściwy jest sąd powszechny powodował obowiązek organu egzekucyjnego jego zwrotu wraz ze stosownym pouczeniem. Przedmiotem żądania było przecież uznanie oświadczenia o potrąceniu za bezskuteczne i nakazanie dłużnikowi zajętej wierzytelności zapłaty "H." S.A. w likwidacji kwot zwolnionych z egzekucji.

17. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.