Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 430/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145 § pkt 1c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.28, art.30
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art.2, art. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R.Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział na rzecz skarżącego kwotę 15 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. R.Ż. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek uzasadnił koniecznością opiekowania się chorą matką oraz swoją niepełnosprawnością, które to okoliczności spowodowały konieczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną gdyż jedyne źródło utrzymania dla dwuosobowej rodziny stanowi zasiłek chorobowy w wysokości 444 zł.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 20011 r. działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Zastępca Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami, za okres 10-12/1998, 03/2007-06/2010 w łącznej kwocie 25.844, 49 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a i 3b, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DZ.U. z 2009 r. Nr 205 póz. 1585), § 3 ust. 1, pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 póz. 1365) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2003 r. Nr 241 póz. 2074 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające wykazało, iż działalność gospodarczą wnioskodawca prowadził w okresach od [...] września 1998 r. do [...] grudnia 1998 r. oraz od [...] grudnia 2006 r, następnie na okres od [...] czerwca 2010 r. do [...] czerwca 2012 r. działalność gospodarcza została przez wnioskodawcę zawieszona.

Gospodarstwo domowe wnioskodawca prowadzi wspólnie z 21 - letnią, studiującą córką. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 344, 85 zł. Wnioskodawca leczy się na nadciśnienie tętnicze, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jedynym źródłem utrzymania strony jest świadczenie z pomocy społecznej w łącznej kwocie 644, 00 zł, w tym zasiłek stały w wysokości 444,00 zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł., otrzymuje również żywność z Caritasu. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnych - pastwiska, grunty orne, użytki rolne zabudowane, łąki trwałe. Za lata 2006 - 2009 wnioskodawca nie osiągnął dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Jest właścicielem samochodu osobowego m-ki [...] rok prod. 1981 oraz motocyklu [...] rok prod. 1982. Rozważając możliwość umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej - sus) organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalnych, albowiem w sprawie toczy się postępowanie egzekucyjne, nadto strona jest właścicielem nieruchomości, na której wierzyciel ustanowił hipotekę na zabezpieczenie należności z tytułu zaległości.

Dalej organ wskazał na możliwość umorzenia należności w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 póz. 1365) - dalej zwane rozporządzeniem. Analizując możliwość zastosowania ulgi w oparciu o przepisy rozporządzenia, organ stwierdził, iż wprawdzie sytuacja strony jest obecnie trudna, jednak Zakład nie jest w stanie z dużą dozą pewności stwierdzić, że obecny stan zdrowia może stanowić podstawę do umorzenia zadłużenia. Zdaniem organu powstanie zadłużenia było wynikiem świadomego działania płatnika i skutki takiego postępowania obciążają wnioskodawcę. Odnosząc się do przesłanki umorzenia należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, organ stwierdził, iż fakt zawieszenia działalności gospodarczej przez stronę, a nie jej wykreślenia, świadczy o tym iż zamierza on wznowić działalność gospodarczą i przejąć obowiązek płacenia składek.

Organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji w zakresie umarzania należności ZUS z tytułu składek. Umorzenie zaległości składkowych powinno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie, bowiem podstawową zasadą jest płacenie składek. Organ podkreślił, że podejmując decyzję uznaniową organ ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, co oznacza, że organ musi mieć na uwadze stan finansów publicznych, jak również dbać o przestrzeganie dyscypliny budżetowej.

W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek.

Od powyższej decyzji R.Ż. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strona ponownie wskazała, że przyczyną powstania zaległości z tytułu składek była konieczność opiekowania się ciężko chorą matką. Nadto, ze względu na brak jakichkolwiek dochodów, należności objęte wnioskiem są nieściągalne. Opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę wraz z rodziną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał w całości stanowisko i argumentację zawartąw zaskarżonej decyzji.

Od powyższej decyzji R.Ż. wniósł skargę. W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7, 77 i art. 10 § 3 k.p.a., nadto wskazał że obciążenie, które narosło kiedy opiekował się chorą matką stanowi dla niego zbyt duże obciążenie, którego nie będzie w stanie spłacić.

W odpowiedzi na skargę działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. z 2002r. Nr 153 póz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu skutkującym konieczność jej uchylenia.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nieopłacone należności z tytułu składek, o których umorzenie wniósł skarżący, dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, których skarżący był jednocześnie płatnikiem. Skarżący nie zatrudniał pracowników. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy sus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

W myśl ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W ust. 3 ustawodawca określił przypadki całkowitej nieściągalności, i tak całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił

przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie

przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i

jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości

przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku

majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców

prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w

rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu

likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z

którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot

przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z ust. 3a. ustawy o sus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ust. 3b. ustawodawca zawarł delegację, na podstawie której minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do treści ust. 4 umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Zgodnie z treścią art. 30 ustawy sus do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując delegację wynikającą z art. 28 ust. 3b wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 póz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego

rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego

nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu

składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia

działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl ust. 2 za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Stosownie do treści ust. 3 za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Analiza przedstawionego powyżej stanu prawnego dowodzi, że przytoczone powyżej przepisy ustawy sus dotyczą odrębnych stanów faktycznych, a elementem który różnicuje stany faktyczne jest rodzaj należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z woli ustawodawcy przy stosowaniu dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu składek, inaczej traktowane są należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami tychże składek, inaczej natomiast traktowane są należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony. W stosunku do należności z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek, dla ich umorzenia ustawodawca wprowadził wymóg istnienia całkowitej nieściągalności, definiując jednocześnie w art. 28 ust. 3 sytuacje, które uzasadniają przyjęcie, iż całkowita nieściągalność ma miejsce. Katalog ten jest zamknięty. Natomiast w przypadku należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony, ich umorzenie może nastąpić, pomimo braku całkowitej nieściągalności art. 28 ust. 3a ustawy sus). Tym samym zasadnie można przyjąć, iż zasady zastosowania dobrodziejstwa umorzenia, w przypadku tych ostatnich z omawianych należności składkowych, są łagodniejsze.

Skoro w sprawie bezsporne jest, iż skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek, których był on jednocześnie płatnikiem, zatem oparcie rozstrzygnięć w sprawie na przepisach (art. 28 ust.2 i ust. 3 ustawy sus, nie było prawidłowe. Przepisy te dotyczą umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób nie będących jednocześnie płatnikami tych składek (pracowników) (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 sygn. akt II GSK 650/08 Lex nr 484039, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Go 667/09, Lexnr589114).

Organy obydwu instancji dokonały również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a ustawy sus.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy wynika bezspornie, iż sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna. Skarżący utrzymuje się ze wsparcia pomocy społecznej - otrzymuje zasiłek stały i zasiłek celowy, pobiera żywność z Caritas - u. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką, która studiuje. Skarżący choruje na nadciśnienie tętnicze, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności ze wskazaniem możliwości wykonywania pracy lekkiej.

W tej sytuacji faktycznej należało dokonać wnikliwej analizy możliwości zastosowania wnioskowanej ulgi w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy sus oraz przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia. Rozpatrując sprawę organ winien mieć na uwadze, że przepis § 3 ust. 1 przewiduje możliwość umorzenia należności, jeżeli ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W § 3 ust. 1 pkt 1-3 przewidziane są przypadki, których istnienie daje podstawę do uznania zasadności wniosku o umorzenie zadłużenia. Użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" oznacza, że katalog takich sytuacji nie jest zamknięty. Istotne jest ustalenie czy stan majątkowy i sytuacja rodzinna pozwalają opłacić należności, bez pociągnięcia zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1). Uznając, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna, organ nie dokonał analizy możliwości spłaty zadłużenia przez skarżącego. W szczególności organ nie rozważył, czy stan majątkowy pozwala na spłatę zaległości i czy ewentualna ich spłata nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego oraz jego rodziny. Należy przypomnieć, że źródłem utrzymania skarżącego jest wsparcie pieniężne otrzymywane z pomocy społecznej oraz żywność z Caritas-u. W tej sytuacji organ winien przedstawić argumentację na poparcie swego stanowiska, zgodnie z którym spłata zaległości nie spowoduje zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. Trzeba zawsze mieć na uwadze, że przepisy art. 28 ust. 3a oraz § 3 rozporządzenia mają funkcję ochronną. Ich zadaniem jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej oraz jej rodzinie funkcjonować w codziennym życiu, mając gwarancję że ich podstawowe potrzeby życiowe będą zaspokojone. W sytuacji, gdy źródłem utrzymania osoby zobowiązanej jest wsparcie z pomocy społecznej, należy wnikliwie przedstawić argumentację potwierdzającą zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu składek - w kontekście nie zagrożenia przez to utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych danej osoby. Należy bowiem wskazać, iż w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DZ.U z 2009 Nr 175 póz. 1362 t.j.) mowa jest o tym, że zadaniem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych osoby zainteresowanej (art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej). A zatem skoro ze środków pomocy społecznej zaspakajane są jedynie niezbędne potrzeby bytowe osób zainteresowanych, to zasadny jest wniosek, że spłata przez stronę zadłużenia z tychże środków, może mieć wpływ na możliwość zaspakajania podstawowych potrzeb bytowych. Z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że powyższych okoliczności organ w ogóle nie rozważał. Organ nie analizował przesłanki z § 3 ust. pkt 1 rozporządzenia ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna.

Należy w tym miejscu powołać się na wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 (Lex 321267), w którym Sąd stwierdził: "(...) gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności - w uzasadnionych przypadkach - organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny (...) Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (...) norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumienie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej". Wyrażony w przywołanym wyroku NSA pogląd jest całkowicie aktualny w realiach rozpatrywanej sprawy, z tym zastrzeżeniem, że -jak wynika z akt administracyjnych - w niniejszej sprawie skarżący w dacie składnia wniosku już korzysta ze wsparcia pomocy społecznej.

W wyroku z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 1045/08 NSA stwierdził, że: "ubezpieczenie społeczne jest to system zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspakajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do niech następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie nieopłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny".

Rozważając zasadność wniosku o umorzenie organ winien mieć na uwadze powyższe wskazania wynikające z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które to orzecznictwo wytycza kierunek interpretacji i stosowania przepisów prawa.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż obecny stan zdrowia skarżącego ogranicza możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, jednak w ocenie organu nie można z dużą dozą pewności stwierdzić, iż ów stan zdrowia może stanowić podstawę umorzenia zadłużenia. Organ nie wskazał powodów dla których nie jest możliwe stwierdzenie, iż stan zdrowia skarżącego może stanowić podstawę umorzenia, nadto kiedy ewentualnie takie stwierdzenie - w wypadku skarżącego - byłoby możliwe. Powyższe stanowisko sugeruje braki w zgromadzonym materiale dowodowym, którego niekompletność może uniemożliwić organowi jednoznaczne wypowiedzenie się w danej kwestii. Organ wprawdzie powołał się na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego i wskazał, że według treści tegoż orzeczenia skarżący może podjąć zatrudnienie - "praca lekka", ale nie wykazał wpływu treści tegoż orzeczenia na ocenę możliwości spłaty zadłużenia przez skarżącego. Uznając, iż stan zdrowia skarżącego ogranicza możliwość prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, należało wykazać, czy w ocenie organu, w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, czego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia również nie uczyniono. Jednocześnie należy zauważyć, że wyrażając stanowisko, iż nie można z całą dozą pewności stwierdzić, czy obecny stan zdrowia może stanowić podstawę umorzenia należności, organ równocześnie stwierdza, że stan zdrowia skarżącego pogarsza się (str. 14 uzasadnienia). Tym samym w przedstawionej przez organ argumentacji daje się zauważyć wewnętrzna sprzeczność i brak logiki, nadto jest ona niepełna.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że organy dokonały pobieżnej oceny stanu faktycznego. W sytuacji gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności w przypadkach zaistnienia okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1, organ odmawiając zastosowania tych instytucji zobowiązany był wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. Zauważyć również należy, że w wypadku stwierdzenia, iż pomimo składanych przez stronę oświadczeń dotyczących jej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, stan faktyczny sprawy nie jest w pełni wyjaśniony organ administracyjny ma obowiązek przejawiać inicjatywę procesową w gromadzeniu koniecznych dla wyjaśnienia sprawy dowodów. Należy pamiętać, że w postępowaniu, o którym tu mowa obowiązują zasady ogólne k.p.a. Treść § 3 ust. 1 rozporządzenia, gdzie mowa jest o tym że to zobowiązany ma wykazać dane okoliczności, nie zwalnia organu administracyjnego od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wskazany przepis rozporządzenia nakłada na stronę obowiązek wykazania określonych okoliczności, natomiast gospodarzem postępowania wyjaśniającego jest organ administracyjny, który winien czuwać nad tym, aby materiał dowodowy był kompletny.

Słusznie podniósł organ, że decyzja, której przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, oznacza to, że nawet w sytuacji spełnienia przez stronę przesłanek do umorzenia należności, organ - uzasadniając stanowisko w powyższym zakresie - może odmówić ich umorzenia. Jednakże motywy rozstrzygnięcia podlegają kontroli instancyjnej w ramach postępowania administracyjnego oraz kontroli sądowej sprawowanej przez sąd administracyjny. W sytuacji decyzji o charakterze uznaniowym wymagane jest, aby motywy rozstrzygnięcia były przedstawione szczególnie wnikliwie, tak aby oczywistym było, iż decyzja taka nie jest dowolna. Podkreślenia wymaga szczególna rola uzasadnienia decyzji, która ma charakter uznaniowy. Ustawodawca wprawdzie daje możliwość nieuwzględnienia wniosku strony pomimo spełnienia przez nią przesłanek do uzyskania określonego prawa, jednak w takiej sytuacji organ winien wytłumaczyć motywy podjęcia danego, niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Skoro ustawodawca wprowadził do systemu prawnego taką instytucję prawną jak dobrodziejstwo umorzenia należności z tytułu składek, to znaczy że nie może stać się ona jedynie fikcją prawną a przewidujący ją przepis - przepisem martwym. W tym właśnie aspekcie przejawia się szczególnie ważna rola uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym. Organ winien wykazać, że dokonał dogłębnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo zastosował przepis prawa, a motywy rozstrzygnięcia mają oparcie w obowiązującym stanie prawnym.

Analizując ponownie sprawę organ administracyjny winien mieć na uwadze obowiązujący stan prawny wynikający z art. 28 ust. 3a ustawy sus oraz wskazanego powyższej rozporządzenia. Uzasadnienie rozstrzygnięcia winno spełniać wymogi z art. 107§3k.p.a.

W ocenie Sądu w celu wyeliminowania stwierdzonych uchybień wystarczającym było uchylenie decyzji organu II instancji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt "c" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.