Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 599/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Mazańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lipca 2012 r. do stycznia 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Decyzją z [...] marca 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON) orzekł o solidarnej odpowiedzialności Z. B. (dalej: Skarżący) za zaległości F. Sp. z o. o. (dalej: Spółka) z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2014 r. Tożsame decyzje skierowano do pozostałych, odpowiadających solidarnie, członków zarządu Spółki: M. G. i E. W..

W ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności, wynikające z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, z późn. zm., dalej: O.p.), za wskazane okresy rozliczeniowe. Z kolei Skarżący nie wykazał ziszczenia się wynikających z ww. przepisu przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości Spółki z ww. tytułu.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym sformułował zarzuty naruszenia:

- art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niesłuszne przerzucenie ciężaru dowodzenia w całości na stronę postępowania;

- art. 191 O.p. przez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 116 § 1 O.p. przez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżący działający jako członek zarządu Spółki nie złożył w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy wystąpiła okoliczność egzoneracyjna w postaci złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie;

- art. 11 w związku z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, z późn. zm.; dalej: Prawo upadłościowe) przez błędne przyjęcie, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie.

Ponadto, Skarżący wniósł o dopuszczenie w poczet materiału dowodowego dowodu z opinii biegłego rewidenta na okoliczność zgłoszenia przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie.

3. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) decyzją z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Prezesa PFRON.

W kwestii zaistnienia pozytywnych przesłanek do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności, w uzasadnieniu decyzji przedstawiono w szczególności następujące ustalenia i oceny: - w okresie 31 stycznia 2011 r. – 18 października 2016 r. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki, co ustalono na podstawie Uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 31 stycznia 2011 r. nr 1/01/2011 oraz postanowienia Sądu Rejonowego w O. z [...] października 2016 r., sygn. akt [...] o zakończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku Spółki; - żadna kwota zobowiązań wynikająca ze złożonych przez Spółkę deklaracji DEK-I-O dotyczących okresu lipiec 2012 r. – lipiec 2013 r. nie została uiszczona; - syndyk masy upadłościowej Spółki przy piśmie z 30 maja 2014 r. złożyła zaległe deklaracje DEK-I-0 za okresy sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r., lecz nie dokonała zapłaty zobowiązań z nich wynikających; - wniosek z 1 kwietnia 2014 r. o ogłoszenie upadłości Spółki obejmujący likwidację majątku dłużnika został złożony do Sądu Rejonowego w O. 2 kwietnia 2014 r.; - 5 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd ten ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację jej majątku; - 30 czerwca 2014 r. Prezes PFRON zgłosił wierzytelność w stosunku do Spółki, należącą do kategorii III w łącznej kwocie 126.223 zł (należność główna 116.098 zł i odsetki 10.125 zł); - lista wierzytelności objęła całość wierzytelności PFRON ww. kwocie łącznej w kategorii III, o czym poinformował ww. sąd powszechny w lutym 2015 r.; - Sąd Rejonowy w O., postanowieniem z [...] października 2016 r., sygn. akt [...]stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec Spółki obejmujące likwidację majątku Spółki; - w ramach ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości zgromadzone środki pozwoliły na zaspokojenie wierzytelności uznanych w kategorii I na poziomie 36,54 %; - w ww. postanowieniu wskazano, że ostateczny plan podziału funduszu masy upadłości, zatwierdzony przez sędziego komisarza postanowieniem z 5 września 2016 r., został wykonany przez syndyka; - z uwagi na powyższe, PFRON nie uzyskał zaspokojenia wierzytelności; - bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób, który nie podaje w wątpliwość oceny, że środki majątkowe podmiotu, który wszczął procedurę upadłościową nie wystarczą na zaspokojenie istotnej części jego długów; - bezskuteczność egzekucji w tej sprawie została wykazana, ponieważ mimo spieniężenia przez syndyka upadłości całego majątku Spółki, PFRON nie uzyskał przypadającej mu wierzytelności (zob. wyrok SN z 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt II UK 7/11 oraz uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08); - 4 lutego 2017 r. uprawomocnił się wpis o wykreślenie Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza, że egzekucja z majątku Spółki jest już całkowicie niemożliwa.

Z kolei w odniesieniu do przesłanek przewidzianych w art. 116 O.p. wyłączających odpowiedzialność członka zarządu Spółki, Minister podał, że: - zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji Skarżący nie wykazał wystąpienia którejkolwiek z nich; - nie wykazał bowiem, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub, że wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości lub też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony; - nie wykazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Minister nie podzielił stanowiska Skarżącego, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, co miało zostać wykazane na podstawie m.in. dokumentów obrazujących sytuację finansową Spółki w postaci: - bilansów sporządzonych na koniec 2011 r., 2012 r. i 2013 r.; - rachunków zysków i strat sporządzonych za okres 1 stycznia 2011 r. - 31 grudnia 2013 r.; - zestawienia faktur, - pisma z 20 grudnia 2016 r.

Organ odwoławczy przyjął w szczególności, że uzasadnieniem dla powyższego stanowiska nie mogły być wyjaśnienia Skarżącego, że: - Spółka zamknęła rok obrotowy 2011 z zyskiem wynoszącym 45.063,71 zł, rok 2012 ze stratą 371.625,09 zł; - z uwagi na dużą liczbę zamówień Spółka była przekonana o pozytywnych prognozach co do przyszłej sytuacji finansowej, co potwierdzały dochody netto ze sprzedaży w trzech kwartałach 2013 r. (I kwartał – 1.639.478,89 zł, II kwartał – 2.736.201,50 zł, III kwartał – 2.374.758,96 zł, IV kwartał – 323.394,83 zł); - strata za rok 2013 w kwocie 1.566.571,79 zł była skutkiem kryzysu gospodarczego panującego w tym czasie w Europie; - ze sporządzonego bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynikało, że wartość pasywów nie przekroczyła wartości aktywów Spółki; - mając na uwadze powyższe członkowie zarządu podjęli czynności zmierzające do pozyskania nowych klientów, a kiedy nie dały one efektów postanowili dokończyć realizację rozpoczętych zleceń oraz zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. W tym aspekcie sprawy Minister, odwołując się do art. 21 Prawa upadłościowego oraz literatury przedmiotu i orzecznictwa sądów administracyjnych, stwierdził, że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy oraz że "właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin dwóch tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli.

Zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie wniosek taki mógł zostać zgłoszony już w 2012 r., gdy pomimo ustawowego obowiązku dokonywania wpłat na PFRON, nie wywiązywano się z niego już od lipca 2012 r. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest bowiem, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Zgodnie z art. 11 Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy decyzja) dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, natomiast dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Organ odwoławczy wyjaśnił także i to, że przepisy Prawa upadłościowego nie uzależniają obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od jednoczesnego ziszczenia się obu przesłanek, o których mowa w cytowanym wyżej art. 11 Prawa upadłościowego. Oznacza to, że nawet dysponujący majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań.

Niezależnie od powyższego Minister ocenił jako niezasadne zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie pozostawiał wątpliwości, co do terminu w jakim powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki i do stwierdzenia tej okoliczności nie było konieczne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta.

4. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego i materialnego, tj.:

- art. 122 i art. 187 § 1 O.p. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niesłuszne przerzucenie ciężaru dowodzenia w całości na stronę postępowania;

- art. 191 O.p. przez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 180 § 1 O.p. przez brak przeprowadzenia dowodu (zawnioskowanego przez Skarżącego) z opinii biegłego rewidenta na okoliczność zgłoszenia przez członków zarządu wniosku o zgłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie, a w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

- art. 116 § 1 O.p. przez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżący działający jako członek zarządu Spółki nie złożył w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy wystąpiła okoliczność egzoneracyjna w postaci złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie;

- art. 11 w związku z art. 21 Prawa upadłościowego przez błędne przyjęcie, że wniosek o ogłoszenie nie został zgłoszony we właściwym czasie.

W uzasadnieniu skargi, odwołując się do orzeczeń sądowych, podkreślono w szczególności, że: - organ odwoławczy w sposób naruszający prawo a priori założył, że opinia biegłego rewidenta nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy; - odpowiedni czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości to chwile, kiedy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swoich zobowiązań; - Spółka w pierwszych trzech kwartałach wykazywała wysokie dochody, więc członkowie jej zarządu nie mogli być świadomi, że Spółka nie będzie w stanie zaspokajać wszystkich zobowiązań; - nawet sama utrata płynności finansowej nie jest jeszcze przesłanką ogłaszania upadłości (por. wyrok SN z 23 czerwca 2004 r., sygn. akt V CK 539/03).

5. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

6.2. W niniejszej sprawie zasadniczą istotę sporu stanowi zasadność orzeczenia, na podstawie art. 116 O.p., o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okresy od lipca 2012 r. do stycznia 2014 r.

Przypomnieć w związku z tym należy, że przepisy Ordynacji podatkowej mają w niniejszym postępowaniu zastosowanie na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.). Stosownie do tego przepisu do wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi PFRON.

Z kolei granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe określają przepisy rozdziału 15 działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.).

Stosownie do art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje m.in. zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 O.p.

6.3. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy ustaliły następujące okoliczności, które pozostają bezsporne:

- Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 dotyczące zobowiązań za okresy lipiec 2012 r. – lipiec 2013 r., lecz żadna kwota zobowiązań wynikająca ze złożonych przez Spółkę deklaracji nie została uiszczona;

- deklaracje DEK-I-0 za okresy sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r. zostały złożone przez syndyka masy upadłościowej Spółki pod koniec maja 2014 r., ale także i w odniesieniu do tych okresów rozliczeniowych nie doszło do uregulowania zobowiązań;

- w okresie kiedy powstały zaległości Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki (funkcję sprawował w okresie 31 stycznia 2011 r. – 18 października 2016 r.);

- zaistniał stan bezskuteczności egzekucji, ponieważ mimo spieniężenia przez syndyka upadłości całego majątku Spółki, PFRON nie uzyskał przypadającej mu wierzytelności.

Okoliczności te, jak już zauważono to wyżej, nie są w niniejszej sprawie sporne. Ustalenia i oceny z tego zakresu, zdaniem Sądu, zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.).

Wobec takiej oceny wyjaśnić więc trzeba, że prowadząc postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich organy, tak jak w każdym postępowaniu mają obowiązek podjąć działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 O.p.), a w myśl art. 187 § 1 O.p. zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie – zgodnie z art. 191 O.p. – dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić przy tym należy, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Przy tej ocenie organ nie jest skrępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Natomiast zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości. Ustalono go z poszanowaniem przedstawionych powyżej reguł procesowych, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

6.4. Dodatkowo co do bezskuteczności egzekucji zauważyć trzeba, że może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. nr 2, poz.19, z której wynika, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu).

W związku z powyższym przypomnienia wymaga, że wobec Spółki toczyło się postępowanie upadłościowe z wniosku Skarżącego oraz pozostałych członków zarządu Spółki. Po wszczęciu postępowania upadłościowego Prezes PFRON zgłosił wierzytelności publicznoprawne do masy upadłości na kwotę 126.223 zł (zgłoszenie wierzytelności z 30 czerwca 2014 r.) i zostały one w całości ujęte na liście wierzytelności. Natomiast Sąd Rejonowy w O., postanowieniem z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec Spółki obejmujące likwidację jej majątku. Co istotne jednak, w ramach ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości zgromadzone środki pozwoliły jedynie na zaspokojenie wierzytelności uznanych w kategorii I na poziomie 36,54 %. W tej sytuacji nie zostały zaspokojone wierzytelności PFRON zaliczone do kategorii III. Następnie Spółka została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (szerzej zob. pkt 3 niniejszego uzasadnienia).

W kontekście powyższych ustaleń, wskazać trzeba, że upadłość jest również egzekucją, którą prowadzi się wobec całego majątku upadłego dłużnika celem przymusowego, ale wspólnego i w zasadzie równego (poprzez proporcjonalny podział uzyskanych z masy upadłości środków) zaspokojenia wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili w sposób prawidłowy swój udział w tym postępowaniu. Dlatego też określa się ją jako egzekucję uniwersalną lub generalną w odróżnieniu od egzekucji singularnej prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego albo ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 77/13). W innym orzeczeniu NSA, wyrażono pogląd, który skład orzekający także podziela, że obiektywnie istniejące przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki kapitałowej, za której zaległości ma odpowiadać członek jej zarządu (były członek) dają dostateczną podstawę do tego, aby uznać iż zachodzi bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 872/09, ONSAiWSA z 2012 r. nr 1 poz. 14).

Skoro postępowanie upadłościowe prowadzone w stosunku do całego majątku Spółki nie doprowadziło do zaspokojenia wierzytelności zgłoszonych przez Prezesa PFRON a następnie Spółka została wykreślona ze stosownego rejestru, to uznać należało, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Taką właśnie prawidłową konkluzję co do bezskuteczności egzekucji, bazującą na prawidłowo poczynionych ustaleniach, przedstawiono w zaskarżonej decyzji.

6.5. Odnosząc się natomiast do zasadniczej kwestii spornej w rozpoznanej sprawie, a więc zagadnienia dotyczącego oceny terminowości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, stwierdzić należało, że organy prawidłowo przyjęły, że wniosek z 1 kwietnia 2014 r. w tym przedmiocie był spóźniony.

6.6. Formułując powyższą ocenę, także z uwagi na zarzuty skargi, należało odwołać się do treści art. 11 i art. 21 oraz do art. 10 Prawa upadłościowego.

Zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego, w brzmieniu obowiązującym na dzień zaistnienia stanu niewypłacalności, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Z powyższego wynika, że w art. 11 Prawa upadłościowego ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań (ust. 1) oraz sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek (ust. 2).

Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, o czym szerzej także w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

W myśl art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

6.7. W ocenie Sądu, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań

o charakterze publicznoprawnym. Sąd podziela przy tym stanowisko organów, że stan niewypłacalności Spółki, z uwagi na zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań nastąpił znacznie wcześniej niż dwa tygodnie liczone, od dnia w którym złożono wniosek z 1 kwietnia 2014 r. o ogłoszenie upadłości, co pozwalało ocenić ten wniosek jako spóźniony.

Spółka nie uiszczała bowiem należnych wpłat na PFRON już począwszy od rozliczenia za lipiec 2012 r. Stan ten utrzymywał się w kolejnych miesiącach 2012 r. (sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień), przez wszystkie 12 miesięcy 2013 r. oraz styczeń 2014 r. Znamiennym jest także i to, że w odniesieniu do wpłat za okresy sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r. Spółka zaniechała nawet składania wymaganych prawem deklaracji DEK-I-0 (zostały one złożone dopiero pod koniec maja 2014 r. przez syndyka masy upadłościowej Spółki). Ponadto, jak wynika z akt sprawy, chociażby z bilansu Spółki za 2013 r. zaległa ona również ze składkami ZUS na koniec 2013 r. na kwotę ponad 80.000 zł.

Wobec takich okoliczności zasadnie zatem organy przyjęły, że złożenie wniosku o upadłość 1 kwietnia 2014 r. było spóźnione i nie mogło uwolnić Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki.

W tym miejscu Sąd ponownie zauważa, że skoro wystarczającą przesłanką zgłoszenia wniosku o upadłość jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, to kwestia oceny, kiedy Spółka znalazła się w sytuacji, w której, jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, nie mogła być oceniana jako decydująca o rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Wbrew wywodom skargi w tej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 11 w związku z art. 21 Prawa upadłościowego.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości zasadnicze znaczenie ma to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań (zob. np. wyroki NSA z: 17 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 798/14 i 24 lutego 2016 r., sygn. akt I FSK 1864/14). Ugruntowany w nim jest również pogląd, że w art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów (zob. wyroki NSA z: 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 853/13; 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt IFSK 656/13; 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2557/14 i 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1359/16).

Skład orzekający w niniejszej sprawie powyższe zapatrywania orzecznicze podziela.

6.8. Skoro organy za przyczynę niewypłacalności uznały brak wykonywania przez Spółkę jej wymagalnych zobowiązań, tj. wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego to istotnym elementem ustaleń w sprawie określenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu finansowego Spółki. Nie było więc potrzeby w tym przypadku ustalania sytuacji finansowej Spółki, a tym bardziej dopuszczenia na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego. Z tego powodu nie mogły przynieść oczekiwanego przez Skarżącego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji argumenty prezentowane w skardze, w szczególności na temat znaczących dochodów Spółki w pierwszych trzech kwartałach 2013 r. i pozytywnych prognoz co do przyszłej sytuacji finansowej. W tej sprawie ustalono niezbędne okoliczności dla określenia "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku o upadłość. Nie doszło więc do naruszenia przepisów odnoszących się do zasady prawdy obiektywnej określonych w art. 122 i art. 187 § 1 O.p., ani też przepisów odnoszących się do dowodów określonych w art. 180 i 188 O.p., czy też przepisu określającego zasadę swobodnej oceny dowodów tj. art. 191 O.p. (tak też np. w wyroku NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1359/16).

Sąd zwraca uwagę, że Skarżący jako argument przemawiający za brakiem podstaw do złożenia wniosku o upadłość wskazywał na stabilną kondycję finansową Spółki i perspektywy jej poprawy, jednakże z przyczyn sobie jedynie wiadomych zarząd Spółki godził się na trwające miesiącami zaniechania w zakresie regulowania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych wobec PFRON (łącznie na kwotę ok. 100.000 zł) i ZUS (na kwotę ok. 80.000 zł). Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero po półtorarocznym okresie niedokonywania wpłat na PFRON.

W kontekście powyższego trzeba zauważyć, że istotnie nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych, z uwagi na jego ocenę, że uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednakże, jeśli zarządzający Spółką takie ryzyko podejmuje, to powinien to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej. Powinien zatem liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez Spółkę, będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

6.9. Uwzględniając całokształt przedstawionych racji, stwierdzić należało, że w realiach tej sprawy organy prawidłowo oceniły spełnienie przesłanek warunkujących orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON. W tej sprawie – odmiennie niż przyjęto to w skardze - nie doszło do naruszenia art. 116 O.p.

6.10. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji także innych niż podniesione w skardze uchybień, które mogłyby uzasadniać jej uchylenie, orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.).