Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 338/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 maja 2014 r.; sygn. akt III SA/Gl 1341/13 w zakresie oddalenia wniosku T. C. S.A. w K. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi T. C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] maja 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 26 maja 2014., sygn. akt III SA/Gl 1341/13 oddalił wniosek T. C. S.A. w K. o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego – A. A. i K. W. oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. – B. B. – K., M. H., M. K., B. O. – K., R. S. oraz umorzył postępowanie w odniesieniu do sędziów M. J. i M. S..

Pismem z [...] marca 2014 r. pełnomocnik T. C. S.A. w K. wniósł o wyłączenie wszystkich wyżej wymienionych sędziów a także sędziego WSA w G. – M. J. wskazując, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł swoje zastrzeżenia, co do bezstronności wymienionych sędziów z faktu, że orzekali oni w sprawach, w których wystąpiły analogiczne lub zbliżone z przedmiotową sprawą zagadnienia prawne, które stały się przedmiotem złożonej przez skarżącą Spółkę skargi do Komisji Europejskiej, jako przykład naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej. W dalszych motywach wniosku wskazano także na fakt uczestnictwa tych sędziów w składach orzekających, które wydały wyroki w sprawach ze skarg T. C. S.A. w K., których uzasadnienia zawierają wypowiedzi wskazujące na uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności ich autorów w tego rodzaju sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., uzasadniając oddalenie wniosku przytoczył treść art. 18 i 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) oraz stwierdził, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie okoliczności uprawdopodobniających istnienie przyczyny wyłączenia sędziego, wobec czego strona składająca taki wniosek powinna wskazać na fakty, które mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności danego sędziego w sprawie. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie zarzutów o charakterze ogólnym w zakresie braku obiektywizmu sędziego w oderwaniu od konkretnych okoliczności. Wskazał również, że stosownie do treści art. 22 § 2 ppsa wymienieni sędziowie złożyli oświadczenia o nieistnieniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość, co do ich bezstronności w sprawie. Zaniechano pobrania oświadczeń od sędzi WSA M. S. oraz M. J., gdyż wiadome było z urzędu, że uczestniczyły one w wydaniu wyroku z 6 sierpnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 114/08 w sprawie ze skargi E. T. S.A. w T. (poprzednika prawnego T. C. S.A. w K.) uchylającego decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], gdyż uchylona decyzja dotyczyła tego samego zobowiązania podatkowego, a w następstwie jej uchylenia wydano decyzję zaskarżoną w niniejszym postępowaniu.

Zdaniem Sądu I instancji wyłączenie sędziego w trybie art. 19 ppsa nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Wskazał, że udział sędziego w postępowaniach wcześniejszych, zakończonych niekorzystnymi dla wnioskującej strony wyrokami nie stanowi jeszcze samodzielnej podstawy do uznania, że dalsze działania danego sędziego będą miały charakter stronniczy.

T. C. Spółka z o.o. w K. zaskarżyła zażaleniem postanowienie Sądu I instancji w części, w jakiej oddalono wniosek o wyłączenie sędziów (pkt 2 postanowienia), zarzucając naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ppsa, poprzez niezajęcie w uzasadnieniu postanowienia żadnego stanowiska odnośnie wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów i brak wyjaśnienia, dlaczego okoliczności te nie wywołują wątpliwości, co do bezstronności sędziów;

2. art. 19 ppsa, poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów pomimo, że zachodzą w stosunku do nich okoliczności tego rodzaju, iż mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności.

Podnosząc te zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie jego pkt 2.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wobec okoliczności, że wniosek skarżącej Spółki o wyłączenie sędziów opierał się na art. 19 ppsa, kontrola objętego zażaleniem postanowienia podlegać będzie ocenie w aspekcie przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z jego treścią niezależnie do przyczyn wymienionych w art. 18 ppsa, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w powołanym art. 19 ppsa rozumieć należy zarówno te okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną, czy jej przedstawicielem jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą jak wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Warunkiem koniecznym dla wyłączenia sędziego z wniosku strony na podstawie art. 19 ppsa jest - oparte na wyłącznie zobiektywizowanych przesłankach - uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które będą budzić wątpliwości odnośnie wydania przez sędziego orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącej Spółki, jakiej dokonał Sąd I instancji oddalając żądanie wyłączenia sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w G. Przedmiotowy wniosek - co wynika z jego treści oraz motywów zażalenia przedstawionych w jego uzasadnieniu - opierał się na wniesieniu przez pełnomocnika Spółki skargi do Komisji Europejskiej, dotyczącej działalności orzeczniczej sądów administracyjnych, naruszających w ocenie autora tej skargi prawo Unii Europejskiej. Przedstawione okoliczności, mające w ocenie autora wniosku uzasadniać żądanie wyłączenia wymienionych w nim sędziów, nie mogły wywołać oczekiwanego skutku, bowiem nie odnosiły się one w jakimkolwiek zakresie do przesłanek wskazujących na wystąpienie okoliczności budzących uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów, o których mowa w przywołanym art. 19 ppsa. Autor wniosku nie wskazał, jakie konkretnie uwarunkowania zewnętrze lub wewnętrzne dotyczące poszczególnych sędziów, mogłyby wpływać na nieobiektywne rozpoznanie i wydanie równie nieobiektywnego orzeczenia w sprawie. Jak już wskazano, okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie powinny być tego rodzaju, że z uwagi na stosunek łączący sędziego z którąkolwiek ze stron bądź stosunek łączący sędziego ze sprawą, budzą wątpliwości, co do jego bezstronności lub będą mieć wpływ na obiektywne orzeczenie w sprawie. Za taką okoliczność nie można uznać faktu wniesienia przez stronę skargi do Komisji Europejskiej, której przedmiot dotyczy pośrednio spraw rozstrzyganych przez sędziów objętych wnioskiem. Skarga taka jest w istocie skierowana przeciwko Państwu Polskiemu i sposobowi wywiązywania się przez nie z postanowień zawartych w traktatach lub przepisach prawa wspólnotowego, które z uwagi na przynależność do Unii powinny być przestrzegane. Powyższa skarga nie dotyczy działalności orzeczniczej konkretnych sędziów, lecz określonej praktyki orzeczniczej mającej wpływ na kształtowanie się stosunków prawnych pomiędzy podmiotami stosunku administracyjnoprawnego. Nie występuje zatem jakiekolwiek powiązanie pomiędzy wniesieniem skargi w trybie art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej a opisanymi przesłankami, na podstawie których strona może żądać wyłączenia sędziego od orzekania w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej.

Podnoszona w treści zażalenia okoliczność wiedzy sędziów wymienionych we wniosku o wniesieniu przez stronę skargi do Komisji Europejskiej również nie jest przesłanką do zastosowania art. 19 ppsa, gdyż posiadanie takiej wiedzy nie stanowi automatycznie przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie lub sprawach, których przedmiot dotyczy skargi wywiedzionej do organów Unii Europejskiej. Nie powoduje ona powstania, którejkolwiek z okoliczności, mogących rzutować na obiektywizm sędziego wynikający z jego zewnętrznego bądź wewnętrznego uwarunkowania.

Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać sformułowany w punkcie 2 zażalenia zarzut naruszenia art. 19 ppsa.

Nie jest również zasadny eksponowany przez skarżącą Spółkę w punkcie 1/ zażalenia zarzut, który polega - w jej ocenie - na naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ppsa, poprzez niezajęcie stanowiska odnośnie okoliczności wskazanych we wniosku oraz brak wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd uznał, że nie wywołują one wątpliwości, co do bezstronności sędziów.

Sąd I instancji - co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - przywołując podstawę prawną wyłączenia sędziego na wniosek strony wskazał na przesłanki, jakie powinny zostać spełnione przez tę stronę dla skuteczności tego wniosku. Podkreślił przy tym, że argumentacja mająca uzasadnić żądanie wyłączenia sędziego nie może mieć charakteru ogólnego i wyrażać w sposób subiektywny stanowiska strony, co do podstaw żądania. Stwierdził, że powołane okoliczności muszą obiektywnie i realnie dotyczyć konkretnej sprawy.

Powyższe stanowisko było podstawą oceny wniosku skarżącej, która przeprowadzona została w sposób prawidłowy i doprowadziła do trafnego stwierdzenia, że przedstawione przez skarżącą Spółkę we wniosku argumenty i okoliczności, przemawiające za wyłączeniem sędziów nie pozwalały na jego uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa postanowił jak w sentencji postanowienia.