Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 49/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Burmistrzem Miasta i Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosków M.N.: z dnia 17 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w Pogotowiu Społecznym w P. oraz z dnia 24 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego postanawia wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosków M.N.: z dnia 17 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w Pogotowiu Społecznym w P. oraz z dnia 24 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wniosku podał, że miejscem pobytu M.N. od października 2017 r. jest placówka dla osób bezdomnych Stowarzyszenia Pogotowie Społeczne przy ul. [...] w P. Na terenie P. przebywa od 2005 r. Od tego czasu pracowała dorywczo, w tym w Spółdzielni Socjalnej oraz uczestniczyła w zajęciach w Centrum Integracji Społecznej. Mieszkała w Fundacji [...], a następnie przez okres jednego miesiąca w hostelu robotniczym przy ul. [...] w P.

W ocenie Prezydenta Miasta P., M.N. jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej w skrócie "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem określenie osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z pojęcia lokalu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) zostało wyłączone pomieszczenie do krótkotrwałego pobytu osób. Takim pomieszczeniem jest Pogotowie Społeczne przy ul. [...] w P., w którym M.N. obecnie przebywa. Spełnia ona wszystkie przesłanki do uznania ją za osobę bezdomną.

Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. M.N. ostatni raz była zameldowana na pobyt stały w [...] w gminie R. W związku z powyższym, Prezydent Miasta P. uznał, że organem właściwym do przyznania wyżej wymienionej świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku okresowego oraz pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w Pogotowiu Społecznym w P., jest Burmistrz Miasta i Gminy R..

Burmistrz Miasta i Gminy R. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego do rozpatrzenia w/w wniosków M.N..

W uzasadnieniu odpowiedzi podał, iż z informacji pozyskanych od U.N. – matki M.N., zamieszkałej pod adresem [...] w gminie R., wynika, że jej córka zerwała kontakt z rodziną i na terenie tej gminy nie przebywa od ok. 17 lat. Ponadto została ona wymeldowana z pobytu stałego pod adresem [...] w trybie administracyjnym (mieszkanie to zajmuje już inna rodzina). Z akt sprawy wynika, że M.N. na terenie P. przebywa od ok. 2005 r., gdzie podejmowała m.in. różne prace dorywcze. Przez ten okres zamieszkiwała na terenie Fundacji [...] w pomieszczeniach gospodarczych należących do Spółdzielni Socjalnej, a także na działce zaprzyjaźnionej osoby. Po sprzedaży działki, przez okres miesiąca zamieszkiwała w hostelu robotniczym w P. przy ul. [...]. Aktualnie zamieszkuje w placówce dla osób bezdomnych Stowarzyszenia Pogotowie Społeczne przy ul. [...] w P.

Dodatkowo Burmistrz Miasta i Gminy R. wskazał, że Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] udzielił M.N. pomocy w formie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni. Z informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika także, iż wyżej wymieniona po przejściu pomyślnie operacji oczu zamierza podjąć zatrudnienie i opuścić Ośrodek przy ul. [...] w P. Zdaniem pracowników tej placówki, M.N. na terenie Ośrodka funkcjonuje prawidłowo i nie jest konieczna zmiana miejsca jej pobytu, gdyż w pobliżu Ośrodka ma ona lekarza rodzinnego, pod którego opieką od dawna pozostaje.

Burmistrz Miasta i Gminy R., przedstawiając regulacje zawarte w art. 101 ust.1, ust. 2 i ust. 3 u.p.s. oraz uwzględniając fakt, że M.N. od wielu lat nie mieszka, ani nie przebywa w miejscu poprzedniego zameldowania na pobyt stały (Gmina R.), znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z uwagi na brak źródła dochodu, leczy się u wybranego w P. lekarza rodzinnego i korzysta ze wsparcia specjalistów – stwierdził, że oceniany przypadek należy uznać za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu powołanego art. 101 ust. 3 u.p.s. Mając na uwadze miejsce pobytu M.N. wskazał, że organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia jej wniosków z dnia 17 i 24 października 2017 r. powinien być Prezydent Miasta P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Burmistrzem Miasta i Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosków M.N.: z dnia 17 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w Pogotowiu Społecznym w P. oraz z dnia 24 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

W sprawie jest bezsporne i niekwestionowane przez żadną ze stron, że M.N. jest osobą bezdomną w rozumieniu w art. 6 pkt 8 u.p.s. Od początku października 2017 r. przebywa w placówce dla osób bezdomnych Stowarzyszenia Pogotowie Społeczne przy ul. [...] w P., a więc nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014r., poz. 150 ze zm.). Nie jest również nigdzie zameldowana. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s. w tej sprawie właściwą miejscowo gminą byłaby gmina ostatniego miejsca zameldowania jej na pobyt stały, tj. Gmina R.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie należało jednak rozważyć, czy sytuacja osobista M.N. nie uzasadnia zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, niecierpiących zwłoki oraz w sprawach (...), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Z akt sprawy wynika, iż doszło do trwałej utraty więzi między M.N. – osobą bezdomną a gminą jej ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały – Gminą R. Od 2005 r. jej życie koncentruje się na terenie Miasta P., tam znajduje się jej centrum życiowe i z tym miejscem jest związana emocjonalnie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne stało się zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s. Jest to przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą M.N. ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 346/17, 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OW 77/17 i 28 maja 2014 r., sygn. akt I OW 19/14).

Wobec tego, w świetle art. 101 ust. 3 u.p.s., organem właściwym w niniejszej sprawie do rozpatrzenia wniosków M.N. jest Prezydent Miasta P.

Z tych względów na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.