Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1775/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi "C." Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o wymierzeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w W., powołując się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w związku z art. 246 § 1, art. 2651 i art. 266 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. odmawiającą uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe, w następującym stanie faktycznym:

Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzjami:

[...] z dnia [...].04.1999 r.

[...] z dnia [...].05.1999 r.

[...] z dnia [...].05.1999 r.

[...] z dnia [...].05.1999 r.

[...] z dnia [...].05.1999 r.

[...] z dnia [...].06.1999 r.

[...] z dnia [...].06.1999 r.

[...] z dnia [...].06.1999 r.

[...] z dnia [...].06.1999 r.

[...] z dnia [...].07.1999 r.

[...] z dnia [...].07.1999 r.

[...] z dnia [...].07.1999 r.

[...] z dnia [...].07.1999 r.

[...] z dnia [...].07.1999 r.

[...] z dnia [...].08.1999 r.

[...] z dnia [...].08.1999 r.

[...] z dnia [...].08.1999 r.

[...] z dnia [...].08 1999 r.

[...] z dnia [...].09.1999 r.

[...] z dnia [...].09.1999 r..

[...] z dnia [...].09.1999 r.

[...] z dnia [...].09.1999 r.

[...] z dnia [...].10.1999 r.

[...] z dnia [...].10.1999 r. wymierzył na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego, na wniosek Agencji Celnej "V.", poprzednika prawnego skarżącej.

Pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Spółka "V." wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. w trybie art. 2651 Kodeksu celnego z wnioskiem o uchylenie wymienionych wyżej decyzji ostatecznych Dyrektora Urzędu Celnego w W. zarzucając, iż zostały one wydane z naruszeniem:

- art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego;

- art. 123 § 1, art. 165 § 2, art. 192 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Powołując się na pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r. oraz Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., które zapadły w analogicznej sprawie, skarżąca wskazała, iż siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu. Oznacza to, iż dodatkowe opłaty manipulacyjne za czynności służbowe w miejscu uznanym powinny być wymierzane jedynie za czynności wykonywane poza granicami administracyjnymi W. W związku z tym, iż miejsce uznane "V." znajduje się w obrębie granic administracyjnych W., art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto, w ocenie skarżącej, użyte w art. 275 § 4 pkt 5 pojęcie "czynności służbowe" nie jest tożsame ze zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego pojęciem "kontroli celnej" i obejmuje inne nie wymienione w definicji "kontroli celnej" działania administracji celnej, nie wynikające z potrzeb kontrolnych. Spółka zaznaczyła przy tym, że na jej wniosek w miejscu uznanym "V." były wykonywane wyłącznie niektóre czynności "kontroli celnej". Spółka "V." wskazując na rażące uchybienia proceduralne podniosła, iż w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako takie nie mogą być traktowane wnioski kierowane do urzędu celnego, które ograniczały się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów.

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił uchylenia wymienionych na wstępie dwudziestu czterech decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W., po połączeniu na podstawie art. 266 Kodeksu celnego spraw do łącznego rozpoznania i rozpatrzenia, zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc. Zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Strona pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. wniosła o uchylenie decyzji wydanych w okresie od [...] kwietnia 1999 r. do [...] października 1999 r. Wniosek złożony został zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, co stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznej o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzupełnionej pismami procesowymi z [...] listopada 2003 r. i [...] września 2004 r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem:

- art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej;

- art. 246 § 5, art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego.

- art. 32 Konstytucji.

Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym skarżąca wyjaśniła, iż nie było podstaw prawnych do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat. Skarżąca podkreśliła, iż nie składała wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, gdyż stoi na stanowisku, iż w sprawie zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 246 § 5 Kodeksu celnego nakazująca organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu. Organ od czasu gdy w analogicznych sprawach od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu" był świadomy, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające dokonanie zwrotu pieniędzy z urzędu.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ który wydał zaskarżoną decyzję, w rozstrzygnięciu skierowanym do innego podmiotu przy identycznym stanie faktycznym dokonał zwrotu uiszczonych należności z tytułu opłaty manipulacyjnej dodatkowej wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzje taką wydano w stosunku do Agencji Celnej J. S.A. w dniu [...].04.2004 r. o nr. [...]. Została ona oparta na art.246 § 4 i art.250 § 2 i 3 kodeksu celnego. Powyższe powoduje że w stosunku do skarżącej naruszono prawo do równego traktowania przez władze publiczne, co stanowi o naruszeniu art.32 Konstytucji.

W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego skarżąca podniosła, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez nią zarzutów. W szczególności organy nie odniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe", nie zajęły stanowiska w sprawie adekwatności opłat do podejmowanych czynności oraz kwestii ponoszenia wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem miejsca uznanego. W ocenie Spółki organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, a jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". W dniu wydania decyzji wymierzającej opłatę organ był zatem umocowany do jej pobrania, co sprawia, iż niezasadne jest stanowisko skarżącej, że w sprawie nie ma zastosowania art. 246 § 4 w związku z art. 277 Kodeksu celnego. Odnosząc się do zarzutu nie dokonania zwrotu opłaty z urzędu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż wyrok NSA wiąże organ w konkretnej sprawie, natomiast w rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi. Organ podkreślił, iż zmiana wykładni stosowania określonej normy prawnej nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jedynym dopuszczalnym trybem wzruszenia decyzji jest tryb przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego, który wymaga wniosku lub zgody strony. W świetle powyższego organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa do równego traktowania podmiotów organ wyjaśnił, iż zwrot opłat manipulacyjnych dodatkowych na rzecz przywołanej przez skarżącą spółki J. był konsekwencją decyzji jaką podjął wcześniej inny organ tj. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. Dyrektor Izby Celnej w W. nie podzielał i nadal nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Celnej [...] w W. zawartej w decyzji z [...].09.2003 r.

Za niezasadne organ uznał również zarzuty natury procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23.09.2004 r., właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) uznał, że skarga nie jest zasadna.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że powyższymi decyzjami Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego, na wniosek Agencji Celnej "V." Spółki z o.o. w W. Pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Agencja Celna "V." - obecna nazwa "C." Sp. z o.o. w W. wystąpiła w trybie art. 2651 Kodeksu celnego z wnioskiem o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. zarzucając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego oraz art. 123 § l, art. 165 § 2, art. 192 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, czy za jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką natomiast jest zakaz uchylania lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że wniosek o zwrot nienależnie pobranej opłaty został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu, wskazanego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, jak również że jest on przepisem szczególnym, który uniemożliwia zwrot uiszczonych opłat manipulacyjnych. Za niezasadny Sąd uznał zarzut strony, iż zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego - w wersji przed nowelizacją - jedynie pobór, a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował na zasadach i w trybie określonym dla należności celnych. Sąd uznał, że wykładnia systemowa przepisów art. 277 i art. 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie celnym innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. W ocenie Sądu brak było podstaw do zwrotu z urzędu pobranej opłaty w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, ponieważ wyrok wydany w sprawie ze skargi Spółki "S." nie może stanowić podstawy do uruchamiania na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego nadzwyczajnego trybu postępowania w innych sprawach. Charakteru prawnego pobranych od strony na mocy decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych nie zmieniły również przywołane przez skarżącą decyzje odnoszące się do innego podmiotu (spółki J.), gdyż decyzja uchylająca decyzję wymierzającą opłaty manipulacyjne dodatkowe wydana w konkretnej sprawie nie stanowi powszechnej wykładni prawa. Sąd wskazał, że przyjęta przez organ celny interpretacja, zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, określenia "siedziba urzędu celnego" jako "innego miejsca niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 2690/99 w sprawie ze skargi Spółki "S." o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko NSA podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej SN w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. III RN 54/01. W cytowanych wyrokach wyrażono pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz.U. Nr 162, poz. 1122) oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny, a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, zdaniem Sądu orzekającego, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny...., Dz.U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., o której uchylenie skarżąca wniosła pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od strony na mocy tej decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych, bowiem zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna wyrażona przez NSA wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia w konkretnej sprawie. Sąd stwierdził również, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło decyzji wydanych na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, w związku z tym w postępowaniu tym nie podlegała ocenie słuszność decyzji ostatecznej.

W skardze kasacyjnej "C." Spółka z o.o. w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W powołaniu na art. 174 pkt l i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 2651 Kodeksu celnego, tj. nierozważenie występowania w niniejszej sprawie przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego oraz błędne przyjęcie, iż przesłanką negatywną wyłączającą uchylenie decyzji ostatecznej w trybie tego artykułu jest art. 246 § 4 Kodeksu celnego,

2) art. 145 § l pkt l lit. c/ w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej naruszającej rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 2631 Kodeksu celnego, art. 120-122, art. 187 § l Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:

- Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie (Dz.U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.), był Dyrektor Izby Celnej,

- organy celne nie badały czy za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony,

- organy celne błędnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącej w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego.

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez:

- brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku w zakresie istnienia w sprawie ważnego interesu strony lub interesu publicznego,

- niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, dla których WSA podtrzymuje pogląd, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego,

- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których w ocenie WSA organy celne nie miały

podstaw do zwrotu z urzędu opłat manipulacyjnych, w trybie art. 246 § 5 Kodeksu celnego.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji, właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, był - zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów - Dyrektor Izby Celnej,

2) art. 2651 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię, tj. uznanie, iż negatywną przesłanką zastosowania tego artykułu jest art. 246 § 4 Kodeksu celnego, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej, mimo iż przemawiał za tym zarówno interes publiczny, jak i ważny interes strony,

3) art. 32 Konstytucji, w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji przez ich błędne stosowanie, tj. pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem poprzez odmowę uchylania decyzji organów celnych, mimo iż występuje w sprawie ważny interes skarżącej oraz interes publiczny, uniemożliwiono skarżącej wystąpienie z wnioskiem o zwrot opłat manipulacyjnych, w sytuacji gdy inne podmioty znajdujące się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej są uprawnione do wystąpienia z takim wnioskiem, a wiele z tych, które się o to ubiegały, uzyskało taki zwrot,

4) art. 2 oraz art. 7 Konstytucji w zakresie, w jakim ustanawiają one zasadę praworządności oraz zaufania do organów władzy publicznej, przez błędne ich stosowanie, tj. ewidentne pominięcie ich normatywnej treści w procesie stosowania prawa, przez bezpodstawne przesądzenie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 2651 Kodeksu celnego kwestii zasadności zwrotu skarżącej opłat manipulacyjnych, z jednoczesnym naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej wskazanych w pkt II.1. powyżej i nieuwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia interpretacji prawa celnego dokonanej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2002 r. oraz w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2001 r. V SA 1905/00 i z dnia 12 kwietnia 2001 r. V SA 1481/00, tj. nieuwzględnienie faktu, iż wykładnia prawa dokonana w tych wyrokach (mimo nieistnienia w polskim systemie prawnym instytucji wiążącego precedensu) w istocie odzwierciedla stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie, wynikające także z praktyki ustawodawczej.

Rozpoznając zarzuty kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12.05.2005 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.05.2005 r., sygn. akt GSK 217/05, wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Spółki z o.o. C.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Orzekając w sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. przyjął, że przepis art. 246 § 4 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 2651 Kodeksu celnego i upływ zakreślonego w nim trzyletniego terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnych stanowi przesłankę negatywną, uniemożliwiającą wydanie w sprawie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Pogląd taki jest błędny.

Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Negatywną przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji, wynikający z przepisów szczególnych. Kodeks celny nie zawiera przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. W szczególności art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za "przepis szczególny" sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Tytułu VII Kodeksu celnego - art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych.

Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 2651 Kodeksu celnego, winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza, gdy uwzględni się, że przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną, niweczącą przyznane stronie przepisami prawa uprawnienie do ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym.

Pozytywne przesłanki zastosowania art. 2651 Kodeksu celnego, a więc interes publiczny oraz ważny interes strony pozostały poza zakresem rozważań organów celnych, które to uchybienie winno być naprawione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Jak wskazał w uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, wprowadzenie jako przesłanki pozytywnej zgodności wzruszenia decyzji z interesem publicznym lub ważnym interesem strony powoduje ten skutek, że organ administracyjny nie może w rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji.

W szczególności rozpoznając sprawę należy zważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 2690/99 dokonał wykładni przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, który w dacie wymierzania opłat manipulacyjnych dodatkowych w niniejszej sprawie stanowił, że organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności podejmowane w wyniku wykonania na wniosek osoby zainteresowanej czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego, a mianowicie uznał, że siedzibą urzędu celnego, którego funkcjonariusze prowadzili czynności służbowe w "miejscu uznanym" jest miasto według podziału administracyjnego kraju, a nie adres tego urzędu.

Tę wykładnię art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego podzielił w całej rozciągłości Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt III RN 54/01.

Powołane wyżej wyroki wiązały organ w sprawie, w której zostały wydane, jednakże należy zaznaczyć, że sądy orzekające w tej sprawie dokonały wykładni prawa, co nie może pozostać bez znaczenia przy ocenie interesu publicznego w postępowaniu o uchylenie lub zmianę decyzji.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.