Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 62/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 83a
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dolnośląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków a Starostą K. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania pozwolenia na usunięcie drzew postanawia: wskazać Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 18 lutego 2020 r. Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Starostą K. poprzez wskazanie Starosty K. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku Gminy M. w sprawie wydania pozwolenia na usunięcie drzew rosnących na terenie działki nr [...], obr. [...], Gmina [...].

W uzasadnieniu wniosku Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55; zwanej dalej: uop) zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków. W przedmiotowej sprawie przepis ten nie będzie miał jednak zastosowania, bowiem przedmiotowa nieruchomość, na której rosną 3 wnioskowane do usunięcia drzewa znajduje się poza terenem wpisanym do rejestru zabytków. Do rejestru zabytków pod nr rej. [...]z dnia [...] sierpnia 1965 r. wpisany został wyłącznie dwór z oficyną, a więc obiekt w obrębie murów, znajdujący się przy wnioskowanych do usunięcia drzewach. Skoro zatem drzewa znajdują się poza wpisanym do rejestru zabytków układem urbanistycznym, ruralistycznym lub obiektem, tj. park, cmentarz, ogród, aleja, zezwolenie na ich usunięcie, zgodnie z art. 90 uop, winien wydać Starosta K..

W odpowiedzi na wniosek Starosta K., przywołując treść art. 83a ust. 1 uop, wywiódł, że właściwość konserwatora zabytków do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wchodzi również w grę, gdy usunięcie drzewa ma nastąpić z nieruchomości, na której znajduje się zabytek nieruchomy (budynek) wpisany do rejestru zabytków tylko po jego obrysie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przedmiotem niniejszego sporu jest wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości, na podstawie art. 83a ust. 1 uop. Zgodnie z tym przepisem, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.

W niniejszej sprawie Naczelny Sad Administracyjny podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 4 czerwca 2019 r. sygn. II OW 36/19 w którym stwierdzono, że powołany art. 83a ust. 1 uop przyznaje kompetencje do rozstrzygania wniosków, w sytuacji gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków wyłącznie jednemu organowi – wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków. Takie uregulowanie pozwala na skuteczną ochronę zabytku nieruchomego w kontekście oceny zagrożeń jakie może wywoływać usunięcie poszczególnych elementów (wycięcie drzew lub krzewów) składających się na zabytek. To organy konserwatorskie jako wyspecjalizowane służby państwowe w zakresie ochrony zabytków powinny decydować, czy usunięcie drzewa (krzewu) ma wpływ na układ urbanistyczny, ruralistyczny czy zespół budynków. Jedynie służby konserwatorskie mogą dokonać oceny, czy i w jakim stopniu zamierzona wycinka drzew (krzewów) stanowi zagrożenie dla zabytku jako całości, bez szkody dla jego wartości. Ochrona tego rodzaju zabytków nieruchomych nie może być rozważana w oderwaniu od znajdującej się w ich otoczeniu zieleni, która w istocie stanowi część składową zabytku nieruchomego będącego układem lub zespołem.

W przedmiotowej sprawie na działce nr [...] w [...], Gmina [...], znajduje się wpisany do rejestru zabytków dwór wraz z oficyną z XIX w. Drzewa przeznaczone do usunięcia zlokalizowane są w południowo-wschodniej części działki w sąsiedztwie zabytkowego dworu. Nie ulega więc wątpliwości, że w świetle art. 83a ust. 1 uop, właściwym do rozpoznania wniosku Gminy [...] jest Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ppsa.