Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 571/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A.W., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...] r. nr [...], zwalniający [...] A.W. ze służby w Policji z dniem [...] r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067, ze zm.).

W podstawie prawnej organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej K.p.a.).

Z akt administracyjnych wynika, że bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania w sprawie było powzięcie informacji o zamieszczeniu [...] r. na stronie internetowej portalu społecznościowego "A", przez skarżącego policjanta wpisu, który został uznany z groźbę pozbawienia życia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach. Groźba ta wzbudziła u Komendanta uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, zatem złożył on zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. W konsekwencji tego Prokurator Prokuratury Rejonowej w Z. postanowieniem z [...] r. przedstawił zarzuty w stosunku do A.W., podejrzanego o to, że: w okresie od [...] do [...] r. w R., za pośrednictwem strony internetowej portalu społecznościowego "A", posługując się nickiem - "B", groził pozbawieniem życia Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Katowicach, która to groźba wzbudziła w nim uzasadnioną obawę, że będzie spełniona oraz za pośrednictwem tej samej strony internetowej wskazanego portalu społecznościowego znieważył go słowami powszechnie uważanymi za obelżywe, tj.: o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. i art. 216 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na podstawie art. 257 § 1 k.p.k. i art. 249 § 1 k.p.k. i art. 275 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 276 k.p.k. i art. 259 § 2 k.p.k.

Po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów rozkazem personalnym nr [...] z [...] r. Komendant Powiatowy Policji w Z. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] roku na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, ze względu na popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, które uznano za oczywiste i uniemożliwiające jego pozostanie w służbie. Rozkazowi został nadany w trybie art. 108 § 1 K.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od rozkazu personalnego nr [...], pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie, bądź zmianę poprzez oznaczenie daty zwolnienia strony ze służby, nie wcześniej niż [...] r., zarzucając naruszenie:

1. art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy o Policji, poprzez jego wadliwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, skutkujące uznaniem, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwiającego pozostawienie skarżącego w służbie,

2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 art. 78 i art. 80 K.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę dowodów i okoliczności przestępstwa zarzucanego stronie, poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę,

3. art. 24 § 3 w zw. z art. 8 § K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji mimo istnienia powodów uzasadniających wyłączenie pracowników i funkcjonariuszy KPP w Z. od udziału w postępowaniu w niniejszej w sprawie.

4. art. 108 § 1 K.p.a. poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, od której służyło odwołanie, podczas gdy ze względu n wyjątkowy charakter omawianej instytucji i konieczność ścisłej wykładni jej przesłanek, należy uznać, że w sprawie nie występuje realne zagrożenie dóbr chronionych prawem,

5. nieprawidłowe oznaczenie w treści decyzji daty zwolnienia ze służby z mocą wsteczną.

Nadto pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wyłączenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, jako organu i osoby, której sprawa bezpośrednio dotyczy, a także wyłączenie wszystkich pracowników i funkcjonariuszy KWP w Katowicach od udziału w niniejszym postępowaniu z uwagi na przedmiot postępowania dotyczący bezpośredniego przełożonego, co powoduje obawę o brak bezstronności w postępowaniu. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o przekazanie odwołania do rozpoznania organowi wyższego stopnia, tj. Komendantowi Głównemu Policji.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstncyjne. W uzasadnieniu podkreślił, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zwrotu, że policjanta można zwolnić przy spełnieniu przesłanek określonych w powyższym przepisie, oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Zwolnienie w tym trybie może nastąpić w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego oraz niemożności pozostania w służbie ze względu na popełnione przestępstwo. W ocenie organu obie przesłanki zostały spełnione.

Zdaniem organu przestępstwo jest oczywiste jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż osoba dopuściła się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę. Organ przywołał treść art. 190 § 1 k.k. i wyjaśnił, że przestępstwo groźby karalnej polega na oddziaływaniu na psychikę drugiej osoby poprzez przedstawienie zagrożonemu możliwości działania na jego szkodę, które to działanie spotka go ze strony grożącego lub innej osoby. Groźba ta ma na celu wywołanie u zagrożonego stanu obawy przed jej spełnieniem. Treścią groźby musi być zapowiedź popełnienia przestępstwa, a więc czynu bezprawnego i karalnego. Nie jest konieczne, aby grożący miał w rzeczywistości zamiar zrealizowania groźby, wystarczy, że treść groźby zostanie przekazana zagrożonemu. Sposób jej przekazu pozostaje bez znaczenia, a elementem istotnym tego przestępstwa jest skutek powstały w wyniku działania sprawcy, który stanowi znamię czynu zabronionego - wzbudzenia w zagrożonym uzasadnionej obawy, że groźba będzie spełniona. Groźba musi więc, aby przestępstwo mogło być dokonane, dotrzeć do pokrzywdzonego i wywołać u niego określony stan psychiczny. Pokrzywdzony musi zatem potraktować groźbę poważnie i uważać jej spełnienie za prawdopodobne. Nie jest wymagane natomiast obiektywne niebezpieczeństwo realizacji groźby.

Następnie organ wyjaśnił, że w świetle tych rozważań, fakt popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 190 § 1 k.k. jest oczywisty i bezsporny. Przeprowadzone przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Policji - Wydziału w Katowicach ustalenia wprost wskazują, że autorem zamieszczonego na portalu społecznościowym "A" postu ujawnionego [...] r. pochodzącego od użytkownika posługującego się nickiem "B" jest skarżący. Z uwagi na szeroki krąg odbiorców wskazanego portalu społecznościowego, policjant zamieszczając swój post miał pewność, że wiadomość, w której grozi funkcjonariuszowi Komendy Wojewódzkiej Policji pozbawieniem życia dotrze do adresata tej wiadomości. Do popełnienia wskazanego czynu przyznał się podczas składania wyjaśnień na posiedzeniu w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania w Sądzie Rejonowym w Z..

Organ wyjaśnił też, że skarżący został skierowany do zabezpieczenia Konferencji [...], w dniu [...] r. zgodnie z grafikiem służby sporządzonym w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Katowicach miał podjąć służbę na terenie Katowic w godz. [...]-[...]. W mieście tym znajduje się siedziba Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach po otrzymaniu informacji od I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w Z., zgodnie z którą policjant w czynnej służbie, posiadający na indywidualnym wyposażeniu broń służbową grozi mu pozbawieniem życia, uznał że jest ona realna i możliwa do spełnienia. Skarżący będąc policjantem w czynnej służbie, posiadając legitymację służbową ma prawo wejść na teren budynku Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach w dowolnej godzinie, tym bardziej w okresie prowadzenia akcji zabezpieczenia [...]. Na tej podstawie zeznania Komendanta Wojewódzkiego Policji, wskazujące na obawę zrealizowania kierowanych wobec niego gróźb należy ocenić jako wiarygodne. Organ wskazał, że skarżący będąc policjantem służby kryminalnej w ramach zabezpieczenia Konferencji [...], nie był zobowiązany do jej pełnienia w umundurowaniu służbowym i tym samym posiadał możliwość swobodnego poruszania się na terenie Katowic. Policjant był w pełni świadomy posiadanych możliwości w zakresie realizacji kierowanych gróźb o czym świadczy zapis w umieszczonym poście. Powyższe fakty stały się podstawą podjętych przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Policji działań polegających na zatrzymaniu skarżącego przed podjęciem służby [...] r. Nie bez znaczenia pozostaje zastosowanie przez Sąd Rejonowy w Z. środka prewencyjnego w postaci zakazu opuszczania powiatu z. oraz zbliżania na odległość nie mniejszą niż 500 metrów.

Rozpatrując kolejną przesłankę, niezbędną do zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, tj. stwierdzenia, iż popełniony czyn uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie, organ zauważył, że ta przesłanka winna być rozumiana jako utrata przez policjanta nieposzlakowanej opinii, której posiadanie warunkuje pełnienie służby w Policji.

W ocenie organu okoliczności przestępstwa dają podstawy do uzasadnionego twierdzenia, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie jest niemożliwe.

Organ wskazał, że funkcjonariusz Policji obowiązany jest do stosowania szczególnie rygorystycznych wymagań w zakresie przestrzegania prawa. Tymczasem zachowanie policjanta w sposób istotny, ujemnie wpłynęło na jego prestiż oraz dobre imię Policji i świadczy o lekceważącym stosunku funkcjonariusza do przepisów prawa, szczególnie gdy jako funkcjonariusz, winien stać na straży praworządności. Charakter czynu popełnionego przez skarżącego uniemożliwia dalsze pozostawienie go w służbie, bowiem godzi w dobre imię Policji i wszystkich jej funkcjonariuszy. Ponadto czyn, którego dopuścił się funkcjonariusz jest niewątpliwie zachowaniem groźnym, a także zachowaniem społecznie nieakceptowanym i wymagającym napiętnowania, wpływającym destrukcyjnie na wypracowany wizerunek i autorytet Policji oraz jej społeczne postrzeganie przez pryzmat pełniących w niej służbę funkcjonariuszy. Skarżący powinien zdawać sobie sprawę z tego, że jego zachowanie świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby w Policji. Następnie organ przywołał art. 25 ust. 1 ustawy o Policji i wyjaśnił, że na gruncie tego przepisu jest rzeczą oczywistą, że podejmując służbę w Policji funkcjonariusz godzi się na zwiększone obowiązki i ograniczenia, do których należy w szczególności obowiązek wykonywania, w sposób podyktowany dobrem służby, obowiązków służbowych, a także dbanie o nieposzlakowaną opinię i niekaralność. Godzić się zatem musi, że nawet tylko podejrzenie utraty któregokolwiek z tych dwóch istotnych przymiotów wymaganych od osoby pozostającej w służbie, może uniemożliwić jej kontynuowanie. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych, wynika to m.in. z treści art. 27 ust. 1 ustawy o Policji. Policja jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywateli środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola tej formacji i jej zhierarchizowana struktura Dlatego też nie do pogodzenia z funkcją i rolą jaką wypełnia Policja jest realizowanie zadań służbowych przez policjanta, który dopuszcza się czynu o znamionach przestępstwa. Organ podkreślił, że skarżący groził funkcjonariuszowi Komendy Wojewódzkiej Policji pozbawieniem życia, podważając tym samym zaufanie do Policji, jako instytucji powołanej do wykrywania przestępstw, wykroczeń oraz ścigania ich sprawców, negując tym samym fundamentalne cele stawiane tej szczególnej formacji. Tym bardziej, że czyn, którego dopuścił się ww. funkcjonariusz jest przestępstwem umyślnym.

Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa sama musi przestrzegać tego prawa w najwyższym stopniu. Wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenie o takie działania musi rodzić zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia od wykonywania czynności służbowych, a w konsekwencji do wykluczenia z szeregów Policji. Wskazane powyżej okoliczności wypełniają nie tylko pojęcie ważnego interesu służby, ale także pojęcie ważnego interesu społecznego. W tej sytuacji pozostawienie skarżącego w służbie wiązało by się z kontynuowaniem przez niego służby z uszczerbkiem dla jej ważnych interesów. Policja jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i utrzymania porządku publicznego, nie może pozostawić w swoich szeregach osoby, która nie przestrzega obowiązującego porządku prawnego, do którego została powołana i którego ślubowała strzec.

Organ odniósł się także do pozostałych zarzutów odwołania, uznając je za bezzasadne.

W skardze do sądu administracyjnego na tę decyzję, strona wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z., względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

1. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego wadliwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, skutkujące uznaniem, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwiającego pozostawienie skarżącego w służbie,

2. art. 7 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę dowodów i okoliczności przestępstwa zarzucanego stronie,

3. art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji wydanej w oparciu o niepełny materiał dowodowy,

4. art. 110 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż decyzja organu pierwszej instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] r. wiązała organ, wywołała skutek i podlegała wykonaniu w tej dacie, mimo iż w tej dacie nie została ogłoszona ani doręczona stronie,

5. art. 24 § 3 K.p.a. poprzez wydanie i podpisanie zaskarżonej decyzji przez pracownika organu, co do którego zachodziły podstawy wyłączenia od udziału w postępowaniu w niniejszej w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U nr 2018 r., poz. 1302 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja drugoinstancyjna utrzymująca w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...] r. nr [...], zwalniający skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] r. w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Zgodnie z treścią tego przepisu, policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zatem aby zastosować ten przepis niezbędne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, a zatem ustalenie faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazanie, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Powołany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza. W oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się obligatoryjnie w przypadku skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, według którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (jak stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji).

W tym świetle ustawodawca ewidentnie wyodrębnił różne stany faktyczne:

w jednym popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest "oczywiste", a w pozostałych kategoriach stanów faktycznych przesłanki "oczywistości" nie wprowadzono. Każdy z tych stanów faktycznych stanowi odrębną podstawę zwolnienia funkcjonariusza.

Z racji takich unormowań prawnych organ Policji, zamierzając zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie określonej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie jest zobligowany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej ani też na upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje bowiem dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego. Decydując się wszakże na uruchomienie takiego trybu zwolnieniowego, należy jednak mieć na względzie, że uprawnienie to jest obwarowane koniecznością spełnienia również przesłanki "oczywistości".

Problematyka rozumienia kategorii "oczywistości" na tle brzmienia komentowanego przepisu, była przedmiotem rozważań w judykaturze. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 (publ. OTK-A 2008/7/120), stwierdził, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne. Natomiast popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste". Muszą zatem istnieć określone dowody na jego popełnienie przez policjanta, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Przekroczenie obowiązującej na mocy art. 42 ust. 3 Konstytucji RP zasady domniemania niewinności ("Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu") dopuszczalne jest tylko wyjątkowo, przy rygorystycznym zachowaniu przesłanki "oczywistości popełnienia przestępstwa" wskazanej w treści przywołanego art. 41 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy. Bezspornie, poza stwierdzeniem tej okoliczności na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, jest to możliwe również na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został "złapany na gorącym uczynku", w okolicznościach, które nie nasuwają wątpliwości sprawca przyznaje się do popełnienia przestępstwa. (por. wyrok Sądu Najwyższego sygn. I PR 13/79 z 4 kwietnia 1979 r. OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r. o sygn. akt I PZP 9/94, publ. OSNP 1994/2/26). Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1977 r. sygn. akt I PRN 141/7 PiZS 1978/4/64). Skoro ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego, to nie można przyjmować jej występowania, gdy stwierdzenie faktu popełnienia czynu (sprawstwo) następuje w wyniku skomplikowanego procesu dowodzenia, opartego w przeważającej mierze na złożonej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w równolegle toczącym się i niezakończonym prawomocnie procesie karnym, którego wynik ciągle jest niepewny, zawierającego sprzeczne zeznania świadków, spośród których niektórym i istotnym dla sprawy zeznaniom odmówiono w procesie karnym wiarygodności, a przy ocenie dowodów ważkie znaczenie przypisuje się dowodom pośrednim. Na gruncie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, a zatem o sytuacji niewątpliwej, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, na przykład wzajemnie uzupełniające się, zgodne i nie wykluczające się zeznania świadków. "Oczywistość" bowiem można przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, "na pierwszy rzut oka", wręcz jaskrawie, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1028/16, z 16 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1077/06, z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 735/12, publ. cbois.nsa.gov.pl).

Przenosząc to na grunt rozpoznawanej sprawy konieczne było zatem ustalenie, czy materiał dowodowy sprawy pozwalał na przyjęcie jako "oczywistego" faktu popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 190 § 1 k.k., to jest przestępstwa o charakterze umyślnym, ściganego na wniosek z oskarżenia publicznego – w ujęciu wyżej opisanym. W ocenie Sądu ustalony stan faktyczny nie pozwala na uznanie, że spełniona została przesłanka oczywistości popełnienia przestępstwa z art. 191 § 1 k.k., bowiem wbrew temu co twierdzi organ skarżący nie przyznał się do popełnienia czynu i nie zgromadzono też dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny i bezpośredni na jego sprawstwo, biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącego. W postępowaniu, w którym, tak jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, policjant przedstawił wersję wydarzeń inną aniżeli wskazująca na popełnienie przez niego przestępstwa, uznanie, że występuje przesłanka oczywistości, wymaga dokonania przez organ szczególnie wnikliwych ustaleń i ocen. W takim zaś wypadku – co do zasady – wykluczone jest przyjęcie, że zaistniała komentowana przesłanka. Nie jawi się bowiem ona w sposób bezsprzeczny i natychmiastowo. Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy, tak pojmowanej przesłance "oczywistości" zdarzenia przeczy uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] r. sygn. akt [...], nie uwzględniające wniosku Prokuratora o tymczasowe aresztowanie skarżącego. Z uzasadnienia tego wynika, że przesłanka z art. 258 § 3 k.k. nie została spełniona. "Podstawa określona w tym przepisie jest realizacją pozaprocesowej funkcji środków zapobiegawczych dopuszczalnej wyjątkowo. Jest nią uzasadniona obawa, że podejrzany popełnieni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. Przepis ten wymaga aby podejrzanemu był już postawiony zarzut zbrodni lub umyślnego występku. Poza tym należy mieć na uwadze, ze podejrzany jest policjantem, który nie był dotychczas karany i wpis na "A" był zdarzeniem jednorazowym. Nie można nie wziąć pod uwagę, że mogło to być efektem przepracowania i silnego stresu, który zawsze towarzyszy policjantowi na służbie. W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów wskazujących, że przebieg służby podejrzanego budził jakieś zastrzeżenia. Powoływanie się przez prokuratora, że w przeszłości była wobec podejrzanego prowadzona sprawa karna jest bezpodstawne, skoro wyrok Sądu o warunkowym umorzeniu zapewne uległ zatarciu, a co za tym idzie nie można się na tę sprawę skutecznie powoływać. W tych okolicznościach sprawy można zasadnie przewidywać, że w stosunku do podejrzanego Sąd orzeknie karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Oceniając kompleksowo dotychczas zebrany materiał dowodowy wystarczającym środkiem zapobiegawczym, który zapewni prawidłowy tok postępowania i spełni swoje funkcje quasi prewencyjne będzie oddanie podejrzanego pod dozór policji połączony z zakazem opuszczania terenu powiatu z., zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego na odległość mniejszą niż 500 metrów oraz zawieszeniem w czynnościach służbowych policjanta.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że koniecznym dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania jest zastosowanie wolnościowego środka zapobiegawczego, który oprócz funkcji określonej wyżej spełni również swego rodzaju funkcję prewencyjną."

Zauważyć przyjdzie, że Sąd karny nie dostrzegł oczywistości popełnienia przestępstwa, wziął pod uwagę różnego rodzaju okoliczności: stres, przepracowanie i uznał, że wpis był jednorazowym zdarzeniem. W ocenie Sądu karnego brak jest przesłanek, które mogłyby wskazywać na możliwość zrealizowania groźby pozbawienia życia Komendanta Wojewódzkiego Policji. Sąd karny wskazał, że powodem zamieszczenia tego wpisu był stres i przepracowanie. Sam skarżący zeznając w charakterze oskarżonego wyjaśnił, że nie miał zamiaru zrealizować swojej groźby, a wpis zamieścił na skutek wzburzenia wywołanego informacją, że na czas służby podczas ochrony [...] w Katowicach nie zostanie zakwaterowany w Katowicach, ale codziennie będzie musiał dojeżdżać z R. do Katowic.

Wskazać też trzeba, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej organy przedstawiły analizę art. 191 § 1 k.k., powołując się na szereg orzeczeń sądów, z których wynika, że elementem istotnym tego przestępstwa jest skutek powstały w wyniku działania sprawcy, który stanowi znamię czynu zabronionego - wzbudzenia w zagrożonym uzasadnionej obawy, że groźba będzie spełniona. Organy stwierdziły też, że skarżący dopuścił się czynu z art. 191 § 1 k.k., o czym świadczą okoliczności sprawy. Jednakże z okoliczności sprawy nie wynika na pierwszy rzut oka, bezsprzecznie, bez żadnych wątpliwości, że skarżący popełnił zarzucany mu przez Prokuratora czyn, to sąd karny będzie oceniał, czy doszło do popełnienia czynu z art. 191 § 1 k.k. Niewątpliwie z ustaleń poczynionych przez organy, którym zresztą skarżący nie przeczył, wynika, że dokonał on wpisu na stronie internetowej portalu społecznościowego "A". Sąd podziela opinię organów, że wpis taki w wykonaniu policjanta jest naganny. Tym niemniej nie można z niego wysnuć "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa", z art. 191 § 1 k.k.

Kolejnym argumentem wskazującym na brak oczywistości popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 191 § 1 k.k. są okoliczności podnoszone w skardze przez pełnomocnika skarżącego, którym nie zaprzeczył pełnomocnik organu. Przede wszystkim fakt, że strony postępowania karnego przystąpiły do postępowania mediacyjnego, w wyniku którego zawarto ugodę. Mocą ugody zawartej [...] r. skarżący przeprosił Komendanta Wojewódzkiego policji, zobowiązał się do wypłaty świadczenia na cel społeczny oraz do prac społecznych, zaś pokrzywdzony owe zobowiązania przyjął i zaakceptował.

Sąd za chybiony uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 24 § 3 K.p.a. poprzez wydanie i podpisanie zaskarżonej decyzji przez pracownika organu, co do którego zachodziły podstawy wyłączenia od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie oraz prowadzenie postępowania przez organ Komendę Wojewódzką Policji i jej pracowników, którzy również powinni być wyłączeni.

W kwestii załatwienia wniosku o wyłączenie organu ustawa nie przewiduje wydania aktu administracyjnego, ponieważ wyłączenie następuje z mocy prawa w razie zaistnienia jednej z wymienionych w art. 25 § 1 K.p.a. przesłanek. Zgodnie z art. 25 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. oraz osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. Organ administracji, stwierdziwszy istnienie przesłanki, odstępuje od prowadzenia sprawy i dopiero następnie przedstawia sprawę organowi wyższego stopnia. Choć więc nie wydaje żadnego aktu administracyjnego, to tylko on może odpowiednio zareagować na podanie strony wskazujące podstawy wyłączenia. Tylko zatem organ prowadzący postępowanie jest właściwy do "załatwienia" podania o jego wyłączenie.

Podobnie rzecz ma się z wyłączeniem pracowników. Wyłączenie na podstawie art. 24 § 1 K.p.a. następuje z mocy prawa, wszystkie zatem wyżej poczynione uwagi dotyczące wyłączenia organu pozostają aktualne. Nieco odmiennie kształtuje się kwestia wyłączenia pracownika na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. Utrwalony jest bowiem pogląd, że w kwestii tej bezpośredni przełożony wydaje postanowienie. Oczywiste jest, że dla pracowników Komendy Wojewódzkiej Policji bezpośrednim przełożonym jest Komendant Wojewódzki Policji, on zatem byłby uprawniony do wydania stosownego postanowienia. Spór w rozpoznawanej sprawie w istocie jednak dotyczy osoby samego Komendanta. Istnieje pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że skoro nie można wskazać "bezpośredniego przełożonego", który jest przecież pracownikiem, to rolę tego przełożonego winien spełnić organ wyższego stopnia. (por. wyrok NSA 5 czerwca 2007 r. II OSK 879/06).

Organ zastosował się do tego poglądu i postanowieniem nr [...] z [...]r. Komendant Główny Policji wyłączył Komendanta Wojewódzkiego Policji od udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym i wyznaczył I Zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji do udziału w powyższym postępowaniu oraz do załatwienia wskazanej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w motywach uzasadnienia.

Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodziły podstawy do przyjęcia istnienia przesłanki "oczywistości" popełnienia przez skarżącego policjanta czynu zabronionego w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Za zbędne Sąd uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.