Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1131/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 28, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200 i art. 205 par. 2, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi L. K. i Ł. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania L. K. i Ł. K. (reprezentowanych przez pełnomocnika procesowego) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] (znak [...]) wydanej w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku (pawilonu) usługowego – [...] na terenie położonym w [...] w gminie [...] przy ul. [...] na działce nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że Starosta [...] wydał w dniu [...] 2013 r. decyzję, którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił firmie A sp.j. pozwolenia na budowę wyżej opisanego obiektu budowlanego, od której to decyzji odwołanie złożyli L. K. i Ł. K. Powołując się na art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623, z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, organ II instancji stwierdził, ze na organie administracji architektoniczno-budowlanej ciąży obowiązek prawidłowego ustalenia obszaru oddziaływania obiektu, w a konsekwencji kręgu stron postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę.

Dalej wyjaśnił, że odwołanie od tej decyzji wnieśli L. K. i Ł. K. reprezentowani przez radcę prawnego.

Organ odwoławczy podniósł, że zawiadomienie z dnia 8 maja 2013 r. o wszczęciu postępowania oraz dalsze zawiadomienia organ I instancji skierował do wstępnie ustalonego kręgu stron postępowania, a w tym do L. K. i Ł. K. (zawiadomienie z dnia 20 maja 2013 r. skierowane do stron w trybie art. 10 k.p.a. otrzymał również pełnomocnik L. K. i Ł. K.), zaś w decyzji z dnia [...] 2013 r. organ I instancji wskazał, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, obejmuje działkę nr [...], co oznacza zarazem przyjęcie, że inwestycja na działce nr [...] stanowiącej własność inwestora pozostaje bez wpływu na nieruchomości sąsiednie.

Na uzasadnienie swojego stanowiska Wojewoda przywołał przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690, z późn. zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), w którym zostały określone warunki sytuowania budynków w stosunku do granicy z działką sąsiednią, mające na celu zapewnienie podstawowych warunków użytkowych i bezpieczeństwa w zabudowie - w korelacji do innych przepisów rozporządzenia dotyczących m.in. oświetlenia dziennego pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 13) i nasłonecznienia określonych pomieszczeń (§ 60) oraz bezpieczeństwa pożarowego (§ 271 i 273) i z uwzględnieniem prawidłowości zabudowy danej działki oraz obszaru jej oddziaływania na teren działek sąsiednich. Dalej organ wyjaśnił, że, mając na uwadze przepisy przywołanego rozporządzenia, uznał, iż budowa przedmiotowego budynku usługowego w odległości 6 m od granicy z działką nr [...] stanowiącej własność L. K. i Ł. K. pozostaje bez wpływu na sposób użytkowania i korzystania z tej działki.

Organ odwoławczy powołał się na przeznaczenie terenu inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Gminy T. [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej we wsi [...]) pod istniejącą i projektowaną zabudowę mieszkaniową z pawilonami usługowo-handlowymi (o symbolu MG) i stwierdził, że rozpatrywane zamierzenie budowlane jest dopuszczalnym sposobem zagospodarowania terenu w świetle ustaleń aktu prawa miejscowego i nie ogranicza sposób korzystania przez L. K. i Ł. K. z ich nieruchomości. Organ podkreślił, że odwołujący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zgłaszając swoje zastrzeżenia wobec tej inwestycji, nie wskazali żadnych przepisów prawa materialnego, z których wynikałyby konkretne ograniczenia w zagospodarowaniu ich działki na skutek usytuowania inwestycji na działce sąsiedniej; podkreślił przy tym, że ewentualne przekroczenia dopuszczalnych poziomów immisji (np. hałasu) mogą rodzić jedynie określone roszczenia cywilnoprawne. Zdaniem organu analiza akt sprawy nie wykazała, aby istniały przepisy prawa materialnego, które mogłyby stanowić podstawę do uznania legitymacji L. K. i Ł. K. do wzięcia udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Przy tak przedstawionym stanowisku organ II instancji stwierdził, że wnoszący odwołanie nie są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zaś odwołanie od decyzji, zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., służy tylko stronie, natomiast stwierdzenie, że wnoszący odwołalnie nie jest stroną następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

L. K. i Ł. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przedmiotową decyzję organu II instancji, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 i art.3 pkt 20 Prawa budowlanego, argumentując, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jako postępowaniu administracyjnym, przymiot strony powiązany jest z istnieniem interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, a nie z ich naruszeniem i przepis nart. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wprowadza w tym zakresie żadnych odstępstw. Podnieśli, że Starosta [...] uznał ich za strony postępowania z uwagi na charakter planowanej inwestycji o dużym negatywnym oddziaływaniu na nieruchomość skarżących (m.in. hałas, wyziewy, ruch samochodowy, zakłócanie ciszy nocnej). Wyjaśnili, że względu na wzajemne oddziaływanie nieruchomości, na której planowana jest inwestycja oraz działki skarżących (nr [...]) plan miejscowy przewiduje usytuowanie pasa zieleni izolacyjnej wzdłuż wschodniej granicy terenu, czyli wzdłuż ich działki, czego nie dostrzegł Wojewoda, w przeciwieństwie do Starosty [...], który właściwie ustalił krąg stron postępowania. Na uzasadnienie swojego stanowiska skarżący szeroko odwołali do poglądów orzecznictwa, stwierdzając, że kategoria interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera element potencjalności, wobec czego stronami postępowania powinny być także takie osoby, na których nieruchomości projektowany obiekt może oddziaływania nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z przepisów prawa budowlanego i przepisów odrębnych. Podnieśli, że są użytkownikami wieczystymi działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działka nr [...], na której planowana jest inwestycja, a Wojewoda Wielkopolski nie badał, czy i w jakim zakresie planowana inwestycja będzie miała wpływ na ich nieruchomość, a jedynie ograniczył się do wskazania pominięcia tej okoliczności przez organ I instancji. W ich ocenie nie można wykluczyć, że sytuacji, że przyszłe zamierzenie inwestycyjne skarżących dotyczące należącej do nich działki nr [...], pomimo że aktualnie działka ta jest zabudowana, zostanie prawnie ograniczone ze względu na inwestycję znajdującą się na działce sąsiedniej, związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Ponadto skarżący zarzucili Wojewodzie naruszenie art. 10 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie umożliwił im zapoznania się z aktami sprawy i końcowego oświadczenia, jak również nie odniósł się do wszystkich zawartych w odwołaniu argumentów dotyczących stwierdzania po stronie skarżących przymiotu strony postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał wnioski i argumentację skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, na co zwrócił już uwagę tutejszy Sąd wcześniej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r. wydanego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, że kontroli w niniejszym postępowaniu podlega wyłącznie decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze z uwagi na niedopuszczalność odwołania spowodowaną przesłanką podmiotową, a mianowicie brakiem po stronie odwołującej się przymiotu strony postępowania. Zatem poza kontrolą Sądu w tej sprawie pozostaje sama wydana przez Starostę [...] decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę.

Nie podlega zakwestionowaniu przez żadną ze stron, że skarżący są użytkownikami wieczystymi nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], której dotyczy pozwolenie na budowę. Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy w tych warunkach skarżącym przysługiwał status strony w postępowaniu, które zainicjowane zostało wnioskiem inwestora – spółki A sp. j., a zakończyło się w pierwszej instancji wydaniem decyzji w sprawie pozwolenia na budowę z dnia [...] 2013 r. Od tego rozstrzygnięcia zależy cena, czy zaskarżona wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja Wojewody Wielkopolskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego była trafna.

Zasadnicze znaczenie w tej sprawie miały zatem ustalenia organu odwoławczego co do statusu strony skarżącej. Sąd, w świetle akt administracyjnych sprawy, a w szczególności treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stwierdza, że ustalenia i wnioski organu II instancji nie zostały poprzedzone odpowiednim postępowaniem wyjaśniającym, prowadzonym w ramach postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę dla wyżej opisanej inwestycji. Organ II instancji odwołał się dowiem do stanowiska Starosty [...], który jednak skarżących uznawał za stronę postępowania, zarazem stwierdzając, że zaprojektowany obiekt budowlany nie narusza konkretnych przepisów prawa materialnego, które mogłyby się przyczynić do spowodowania bardzo dużych niedogodności i utrudnień w użytkowaniu części rekreacyjnej działki nr [...]. Należy przy tym podkreślić, że odwołanie się organu II instancji do treści planu miejscowego może uzasadniać wniosek o zgodności zamierzenia inwestycyjnego z przeznaczeniem terenu tej inwestycji w planie miejscowym, jednakże nie może stanowić uzasadnienia dla odmówienia skarżącym przymiotu strony postępowania; tym bardziej w sytuacji, gdy sami skarżący podnoszą, że postanowienia planu w odniesieniu do terenu, na którym znajdują się obydwie nieruchomości (działka objęta inwestycja i działka skarżących), przewiduje posadzenie pasa zieleni (izolacyjnej). Należy dodać, że sam formalny zapis planu miejscowego terenów działalności gospodarczej we wsi [...] (uchwała nr [...] Rady Gminy T. [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. Dz.Urz. Woj. Pozn. z dnia 15 lutego 1996 r. nr 2, poz. 18) może stanowić istotną poszlakę wskazującą na to, że zachodzi oddziaływanie terenu inwestycji na tereny sąsiednie, przy czym określone rozwiązania planu mają stanowić ochronę przed nadmiernym, negatywnym oddziaływaniem). Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przedstawił nieuprawniony wniosek, bazujący na ustaleniu organu I instancji o braku negatywnego oddziaływania - nadmiernej uciążliwości projektowanej zabudowy w odniesieniu do działki nr [...], że nieruchomość skarżących nie znajduje się w zasięgu oddziaływania tej inwestycji. Należy zgodzić się ze skarżącymi, co do tego, że istotne jest rozstrzygnięcie, czy ich nieruchomość znajduje się w zasięgu potencjalnego oddziaływania projektowanej inwestycji i związanych z tym oddziaływaniem ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich. Wobec tego stwierdzenie przez organ I instancji, że projektowany budynek zlokalizowano w odległości zgodnej z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jak i nie zachodzi niebezpieczeństwo przesłaniania ani ograniczenia nasłonecznienia lub zalewania działek sąsiednich, nie może prowadzić do wniosku, iż nieruchomość skarżących nie znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy wskazuje, że zawarte w uzasadnieniu organu odwoławczego wnioski co do statusu skarżących jako strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę inwestycji przewidzianej do realizacji na działce nr [...] w swej zasadniczej części sprowadzają się do ogólnikowego stwierdzenia, że ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, w szczególności z uwagi na zachowanie odległości w zakresie usytuowania budynku względem działki skarżących i innych warunków: oświetlenia i nasłonecznienia oraz bezpieczeństwa pożarowego.

Oceniając argumentację przedstawioną w decyzji Wojewody, należy odnieść się do przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego i Prawa budowlanego powołanych przez organ.

Stosownie zaś do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast kwestię statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę reguluje art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, w myśl, którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Podzielić należy stanowisko organu, że pojęcie obszaru oddziaływania obiektu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zwrócić jednak należy uwagę na to, że ostatni ze w wskazanych przepisów nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, do których należą m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne oraz inne przepisy szczególne. Ze względu na zakres przedmiotowego uregulowania na organach ustalających, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę ciążą określone obowiązki, należy mieć przy tym na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu.

Tutejszy Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że w ramach postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien co do zasady każdorazowo ustalić możliwie wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczając obszar oddziaływania obiektu, organ powinien uwzględniać nie tylko usytuowanie budynku w odniesieniu do sąsiednich działek, ale i funkcję, przeznaczenie, formę oraz konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne, w szczególności sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Trzeba podkreślić, że samo zachowanie wymaganych odległości w zakresie sytuowania budynku na działce nie oznacza, iż podmioty mające tytuł prawny do działek znajdujących się w otoczeniu projektowanego obiektu nie posiadają interesu prawnego, a zatem nie mogą być stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę (zob. wyrok WSA z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 368/10, LEX nr 760105, a także wyrok WSA z dnia n30 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 588/10, LEX nr 760122 i wyrok WSA z 08.11.2011 r. sygn. akt II SA/Bk 496/11 - orzeczenia przywołane w wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn.. akt IV SA/Po 1018/11 dostępnym w Internecie pod adresem: orzecznia.nsa.gov.pl). Warto przytoczyć w tym miejscu następującą tezę, którą sformułował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 644/10 (dostępny jw.): "Jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa".

Powyżej przedstawione rozważania prowadzą do konkluzji, że obszar oddziaływania obiektu to strefa w otoczeniu obiektu budowlanego wyznaczana każdorazowo przez organ właściwy w sprawie pozwolenia na budowę zarówno przy uwzględnieniu indywidualnych cech tego obiektu, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, jak i treści nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1321/06, dostępnym jw.); przy czym istotne dla wyznaczenia tego obszaru jest określenie zasięgu potencjalnego oddziaływania projektowanej inwestycji na inne nieruchomości i wynikających z niego ograniczeń w zagospodarowaniu tych nieruchomości.

W orzecznictwie przyjmuje się też – na co trafnie zwróciła uwagę strona skarżąca, że w procesie zmierzającym do wyznaczenia takiego obszaru nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. Należy zatem przyjąć, że o ile istnieje możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych na tak wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" są stroną w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę (por. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 496/11, dostępny jw.).

Uwzględniając wszystko powyższe, należy stwierdzić, że tutejszy Sąd w pełni podziela pogląd judykatury, że właściciel (użytkownik wieczysty) działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. II OSK 644/10 i wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 370/09 – dostępne jw.). Przy czym, skoro postępowania administracyjne mają w szczególności zapewnić ochronę interesów prawnych stron, to na akceptację zasługuje też stanowisko, że wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść domagającej się uznania jej za stronę postępowania (zob. wyrok NSA z 29 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1481/09, LEX nr 668544).

W niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski, oparł się jedynie na ustaleniu organu I instancji co do tego, że nieruchomość skarżących – mimo, że bezpośrednio sąsiaduje z ternem inwestycji – nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, w szczególności z uwagi na zachowanie warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. Pominął natomiast, że pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć również utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn.. akt II OSK 1613/11, dostępny jw.), a ponadto, że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone. Samo zachowanie warunków technicznych (w szczególności w zakresie sytuowania obiektu) nie oznacza jeszcze, że właściciel sąsiednich działek nie mogą być stroną postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Organowi odwoławczemu umknęło bowiem, że ocena wpływu konkretnej inwestycji na otoczenie obejmuje cały wachlarz zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu tego obiektu. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że dochodzenie ochrony przed danym rodzajem negatywnego oddziaływania może przebiegać na innej drodze niż postępowanie administracyjne. Należy zatem przyjąć, że o ile – biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora – istnieje możliwość spowodowania takiego rodzaju oddziaływania inwestycji na otoczenie, które stanowiłoby ograniczenie w korzystaniu, zagospodarowaniu i zabudowie tego otoczenia, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych na tak wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" są stroną w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę. Zupełnie oddzielnym zagadnieniem jest natomiast to, czy zarzuty artykułowane przez takie podmioty w stosunku do projektowanej inwestycji są usprawiedliwione z punktu widzenia obowiązujących norm prawnych. Skutecznie mogą bowiem być kwestionowane poczynania inwestora tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie inwestycyjne koliduje z uzasadnionym interesem osób trzecich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Niemniej jednak sama realizacja (zgłoszenie) tych zarzutów może odbywać się wyłącznie w toku postępowania przy zapewnieniu właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania obiektu czynnego udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1321/06 – orzeczenie przywołane przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 673/10 – dostępne jw.). Przy tym należy pamiętać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego – na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2010 r. sygn.. akt II OSK 490/09 (wyrok dostępny jw.) – wielokrotnie wskazywano, iż dla oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, konieczną rzeczą jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego, a także jego przebudowa, odpowiada normom Prawa budowlanego, warunkom techniczno-budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, obejmuje szeroki zakres badania oddziaływania jednej nieruchomości na sąsiednie działki, a wyliczenie zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego ma charakter jedynie przykładowy (por. wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1996 r. sygn. akt III ARN 87/95, OSN 1996/21/316; postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2001 r. sygn. akt IV SA 558/99). W tym miejscu warto także wyjaśnić, że aktualny w dacie orzekania stan zagospodarowania nieruchomości (ewentualny brak aktualnego zainwestowania nieruchomości lub określony stan zabudowania) nie może stanowić argumentu przemawiającego za odmową uznania właścicieli takiej działki za stronę postępowania, skoro nie można wykluczyć sytuacji, że przyszłe zamierzenia inwestycyjne skarżących mogą podlegać prawnym ograniczeniom właśnie ze względu na inwestycję znajdującą się na działce sąsiedniej.

Reasumując całość powyższych rozważań, Sąd stwierdza, że organ II instancji w przedmiotowej sprawie naruszył przepisy art. 28 ust. 2 oraz 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, a także art. 138 § 1 pkt 3 i art. 107 § 3 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który niewątpliwe mógł mieć, a w istocie miał istotny wpływ na wynik sprawy, determinując kierunek i zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Wielkopolski zastosuje się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności dotyczących ustalenia rzeczywistego obszaru oddziaływania spornej inwestycji, uwzględniając, że w zasadzie za stronę postępowania o pozwolenie na budowę uznaje się właścicieli (użytkowników wieczystych, zarządców) sąsiadujących nieruchomości bez względu na to, czy powstający w sąsiedztwie obiekt jest budowany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi czy też z naruszeniem tych przepisów, chyba że organ jednoznacznie ustali, iż granice obszaru oddziaływania obiektu budowlanego rzeczywiście nie przekraczają granic działki, którą dysponuje wyłącznie inwestor, bowiem tylko w takiej sytuacji organ II instancji byłby uprawniony do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., natomiast w razie odmiennego stanowiska organ rozpozna merytorycznie niniejszą sprawę. Okoliczności niniejszej sprawy zdają się jednakże nie wskazywać na taki stan rzeczy, jaki przyjął organ odwoławczy, a skarżący trafnie wskazali chociażby na zapisy planu miejscowego, które w ich ocenie wskazują na oddziaływanie terenu inwestycji na ich nieruchomość, któremu miał przeciwdziałać postulowany w planie pas zieleni sytuowany od strony granicy ich nieruchomości. W praktyce zatem, o ile organ II instancji nie wykaże przeciwnego stanu rzeczy, winien przyjąć – tak, jak uczynił organ I instancji – legitymację skarżących do bycia stroną postępowania i przystąpić zbadania, czy nie naruszono w procesie budowlanym uzasadnionych interesów osób trzecich na tle przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy winien przy tym rozważyć szczegółowo zarzuty odwołania oraz argumentację zawartą w skardze w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy. Przeprowadzona prawidłowo analiza, której formalne granice zostały zakreślone przepisami ustawy Prawo budowlane (art. 35 i art. 5 prawa budowlanego) winna doprowadzić organ do wniosku, czy projektowany obiekt budowlany i sposób zagospodarowania działki budowlanej nie narusza obowiązujących przepisów i uzasadnia zatwierdzenie projektu budowlanego oraz udzielenie pozwolenia na budowę, zgodnie z wnioskiem inwestora.

W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżoną decyzję organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm) - dalej: p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi i korzystanie z zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana (punkt III sentencji).