Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1250/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200 roz. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz nabycia prawa własności budynków i urządzeń 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., którą Prezydent na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwanej w skrócie "u.g.n.") i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz.120 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego H. K. – odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr 20/1 o pow. 0,1248 ha, obręb 492, zapisanego w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy KW nr [...] na rzecz Gminy [...] oraz nabycia prawa własności budynków i urządzeń tam posadowionych.

Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu 31 sierpnia 2007 r. skarżący H. K. złożył wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. stwierdzającej nabycie przez skarżącego, jako następcy prawnego Przedsiębiorstwo [...] w B. w upadłości (dalej w skrócie "[...]") prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. 1246 m2 przy ul. [...] (poprzednio 54) w [...] oraz własności budynków o łącznej powierzchni 413 m2 posadowionych na tym gruncie.

W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że umową z dnia 14 czerwca 2007 r. nabył od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. prowadzone przez [...]. Jednym ze składników nabytego przedsiębiorstwa jest prawo wynikające z umowy z dnia 15 września 1986 r. nazwanej umową najmu, dotycząca nieruchomości przy ul. [...], zabudowanej budynkiem szkoły oraz pozostałymi budynkami gospodarczymi o powierzchni 413 m2.

Wnioskodawca stwierdził, że z dokumentów nabytego przedsiębiorstwa wynika, że w skład tego przedsiębiorstwa wchodzi również prawo użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] oraz własność budynków znajdujących się na tym gruncie. Ów grunt wraz z budynkami został bowiem oddany z dniem 1 sierpnia 1985 r. w zarząd Przedsiębiorstwo [...] w B., co zostało potwierdzone pismem Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...], dołączonym do wniosku). Przedsiębiorstwo [...] w B. z dniem 4 sierpnia 1989 r. zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Grunty położone przy ul. [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zarządzie państwowej osoby prawnej – Przedsiębiorstwa [...] w B.. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty stanowiące własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...]i własności budynków posadowionych na tym gruncie.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej w skrócie "SKO") uchyliło decyzję Prezydenta z dnia [...] r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W piśmie z dnia 11 sierpnia 2008 r. (k. 168 akt organu I instancji) skarżący na wezwanie SKO wyjaśnił, że jako następca Przedsiębiorstwo [...] w B., tj. osoba mająca interes prawny wnosi w istocie o stwierdzenie "uwłaszczenia" Przedsiębiorstwa [...] w B. gruntem przy ul. [...].

W wyniku skargi H. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 738/08) uchylił decyzję SKO z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z dnia [...]r.

Ponownie rozpatrując sprawę, Prezydent decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia nabycia z dniem [...] r. przez Przedsiębiorstwo [...] w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] oraz prawa własności budynków i urządzeń tam posadowionych.

W wyniku odwołania skarżącego SKO w [...] decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję Prezydenta z dnia [...] r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skarga Prezydenta Miasta [...] na decyzję SKO z dnia [...]r. została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Bd 40/10).

Wcześniej, w dniu [...] r. SKO w [...], działając z urzędu (wskutek pisma Prezydenta Miasta[...]) decyzją nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w piśmie z dnia [...] wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] – Geodetę Miejskiego (k. 294 akt organu I instancji).

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. (k. 313 akt organu I instancji).

Kontynuując postępowanie ze wskazanego na wstępie wniosku skarżącego, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] obejmującego działkę nr 20/1 oraz nabycia prawa własności budynków i urządzeń tam posadowionych.

Prezydent stwierdził, że Przedsiębiorstwo [...] w B. nie legitymowało się decyzją o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w zarząd.

Organ uznał, że Przedsiębiorstwo [...] w B. nie posiadało decyzji o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie, wydaną przed 1 sierpnia 1985 r., a zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że do połowy 1986 r. przedmiotowy grunt wraz z posadowionym na nim budynkiem szkolnym, pozostawał własnością Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z treścią dokumentów geodezyjnych, na wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w[...], w dniu 6 sierpnia 1968 r. jako użytkownika przedmiotowej nieruchomości wpisano Inspektorat[...].

Przedsiębiorstwo [...] w B. nie legitymowało się także umową zawartą z państwową jednostką organizacyjną o przekazaniu prawa zarządu nieruchomością za zgodą organu. Nie stanowi takiej umowy umowa najmu z dnia [...] r., a zgodą organu nie jest decyzja Urzędu Miejskiego - Wydziału Spraw Lokalowych w [...] z dnia [...]. Decyzja ta została bowiem wydana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1983 r., Nr 11, poz.55 ze zm.) i dotyczy przekazania budynku, a nie nieruchomości.

W ocenie Prezydenta dowodem istnienia zarządu, o którym mowa w § 4 ust. 1 (pkt 6) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu – nie może być pismo Geodety [...] z dnia [...] ustalające "opłaty roczne za grunt wydany w zarząd". O istnieniu prawa zarządu nie może bowiem przesądzić jeden dowód, a ponadto ww. pismo zawiera szereg wad budzących zasadnicze wątpliwości tj.:

― błędne oznaczenie działki, której opłata dotyczy, gdyż w piśmie wskazano, że opłata dotyczy działki nr 143/143, podczas gdy tak oznaczonej parceli, ani działki w obrębie 143 (przed zmianą obrębów) i po "przeobrębowaniu" na obręb 492 nigdy nie było, a liczba 143 nie jest też numerem jednostki rejestrowej działki;

― brak aktu prawnego będącego podstawą użytkowania czy zarządu, a zgodnie z poglądem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznana za wyraźne, urzędowe potwierdzenie prawa zarządu, wyłącznie w sytuacji, gdy w swojej treści odnosi się do decyzji o jego ustanowieniu;

― błędne przyjęcie, że Przedsiębiorstwo [...] w B. legitymuje się prawem zarządu, gdy tymczasem Przedsiębiorstwo [...] w B. nie miało możliwości otrzymania, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), z mocy prawa w zarząd nieruchomości położonej przy ul. [...], ponieważ nieruchomość wcześniej nie znajdowała się w jego użytkowaniu.

Organ stwierdził ponadto, że w wyniku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej z udziałem osób, które z racji wykonywanych obowiązków, mogły złożyć istotne w sprawie wyjaśnienia, żadna nie była bezpośrednim świadkiem ustanowienia prawa Przedsiębiorstwa [...] w B. do przedmiotowej nieruchomości, a dyrektor Przedsiębiorstwa [...] w B. (podpisujący pismo [...] z dnia 20 lutego 1995 r.) nie żyje. Osoby przesłuchiwane w charakterze świadków, pytane o tytuł prawny Przedsiębiorstwa do nieruchomości, zgodnie wskazywały na umowę najmu i nie potwierdziły istnienia jakiegokolwiek innego, niż umowa najmu, dokumentu dającego tytuł prawny do nieruchomości przy ul. [...]. Wezwany w charakterze świadka kierownik Przedsiębiorstwa w okresie od 1 kwietnia 2004 r. do 1 września 2004 r. w przesłanym piśmie z dnia 6 maja 2009 r. wyjaśnił, że nie był mu znany stan prawny przedmiotowej nieruchomości, a po upływie tak długiego okresu czasu nie jest w stanie nic nowego wnieść do sprawy. Pani K. K. pismem z dnia 10 lipca 2009 r. wyjaśniła, że podstawą użytkowania nieruchomości była umowa najmu i nie pamięta innych dokumentów, niż ta umowa.

Prezydent dokonał także oceny umowy z dnia [...] r. stwierdzając, że, jest to umowa najmu gdyż:

― strony tej umowy nazwano odpowiednio wynajmującym i najemcą;

― prawo najmu do nieruchomości potwierdza też aneks do tej umowy spisany z dnia 9 października 1989 r. dotyczący prawa podnajmu;

― istnieją wprawdzie wątpliwości odnośnie stwierdzenia, że nieruchomość oddaje się w użytkowanie, a nie używanie, które jest istotą najmu, a także brak ustalonej wysokości czynszu, jednak czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju, dlatego w treści § 2 umowy wskazano, że najemca na koszt własny wykona roboty adaptacyjne przystosowując obiekt dla potrzeb przedsiębiorstwa, a w związku z nieodpłatnym przekazaniem (zapis § 3 umowy) najemca zobowiązany jest do ponoszenia wszelkich kosztów związanych z eksploatacją budynku oraz przeprowadzenia we własnym zakresie niezbędnych remontów; zapisy te potwierdzają prawo najmu i dotyczą świadczenia w zamian za czynsz, co jest zgodne z art. 659 § 2 Kodeksu cywilnego;

― za taką interpretacją cytowanych wyżej zapisów umowy przemawia zdaniem organu również treść opisu technicznego do realizacyjnego planu zagospodarowania w części dotyczącej własności terenu oraz treść pisma podpisanego przez dyrektora Przedsiębiorstwa z dnia 20 lutego 1995 r. skierowanego do Urzędu Miejskiego w[...], w którym stwierdza się, że ..."po 20 latach przekaże obiekt oświacie bez zwrotu kosztów kapitalnego remontu, bieżących oraz okresowych napraw, remontów i konserwacji. W to miejsce [...] przez 20 lat nie płaci Wydziałowi Oświaty czynszu.... Wpływy z podnajmu (czynszu) aktualnie wynoszą"... Obowiązki najemcy wyznaczone umową z dnia 15 września 1986 r. mają charakter dobrowolny i w świetle art. 659 § 2 K.c. nie mogą być uznane za sprzeczne z przepisami prawa, ani zasadami współżycia społecznego".

― w piśmie z dnia 20 lutego 1995 r. skierowanym do Urzędu Miejskiego stwierdzono wprawdzie, że nieruchomość została przekazana w zarząd, ale pismo w swojej dalszej części odnosi się w całości do płatności czynszu wynikającego z najmu i podnajmu, a czynsz nie jest istotą zarządu.

― po zawarciu umowy, w piśmie z dnia 20 lutego 1995 r. skierowanym do Urzędu Miasta w [...], poza podniesionymi kwestiami czynszu, dyrektor przedsiębiorstwa powołał się na umowę z dnia [...] r. oraz aneks do tej umowy, natomiast w piśmie Urzędu Miejskiego w [...]z dnia [...] wskazującym numer rachunku bankowego, również powołano się na obowiązek Przedsiębiorstwa wynikający z konieczności przekazania należności z tytułu podnajmu; na umowę najmu jednoznacznie powołują się strony porozumienia zawartego dnia 14 lipca 2005 r. dotyczącego używania pomieszczeń przez Radę Osiedla[...];

― do dnia zbycia przedsiębiorstwa (14.06.2007 r.) umowa najmu nie była kwestionowana przez żadną ze stron, co więcej, nowy nabywca przedsiębiorstwa też jej nie kwestionował zarówno w dacie zawarcia umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, jak również po doręczeniu oświadczenia Prezydenta Miasta [...] o rozwiązaniu najmu;

― użycie w treści umowy najmu z dnia 15 września 1986 r. słów "użytkowanie" nie dowodzi istnienia tego prawa, gdyż może dotyczyć korzystania z nieruchomości, które w języku potocznym bywa określane jako użytkowanie;

― sam wnioskodawca występując pismem z dnia 29 czerwca 2007 r. o sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym wskazał, że na podstawie umowy z dnia 15 września 1986 r., faktycznie dzierżawi przedmiotową nieruchomość 21 lat.

Zdaniem organu nie bez znaczenia jest również fakt, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...], wydaną na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), potwierdzony został fakt nabycia przez Gminę [...] nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr 20 o pow. 0,2952 ha, obręb 492, natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, powołanej w podstawie prawnej decyzji, nie podlegało komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstwa państwowego, którego organem założycielskim nie były rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Określenie mienia "należącego" do przedsiębiorstw państwowych, oznacza w ocenie organu należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym, a stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego (wyrok z 26.10.2000 r., sygn. akt I SA 1342/99, z dnia 2.02. 2006 r. ISSK1295/05).

W ocenie Prezydenta w sprawie brak jest podstaw prawnych do uznania, że jakikolwiek zgromadzony w sprawie dowód, w tym także ten, na który powołuje się strona, potwierdza prawo zarządu nieruchomości, a strona nie kwestionuje okoliczności, że Przedsiębiorstwo nie uzyskało takiej decyzji o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w zarząd lub użytkowanie w sposób wymagany obowiązującymi regulacjami prawnymi. Zdaniem organu, budynki położone w [...] przy ul. [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. były przedmiotem najmu, na podstawie wieloletniej umowy zawartej w dniu [...] r. pomiędzy Urzędem Miejskim w [...] Wydział Oświaty i Wychowania a Przedsiębiorstwem [...] w B..

W sprawie nie bez znaczenia jest również w ocenie Prezydenta fakt, że sprzedaż majątku Przedsiębiorstwa [...] w B. nastąpiła w związku z likwidacją Przedsiębiorstwa, które z chwilą wykonania umowy zakończyło byt prawny, dlatego też skarżący nie może być uznany za następcę prawnego dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego, a jedynie za właściciela jego majątku, gdyż Przedsiębiorstwo [...] z dniem 20 października 2009 r. zostało wykreślone z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców, a na podstawie art. 200 u.g.n. może być uwłaszczona państwowa osoba prawna, a nie jej następca, który takich cech nie posiada, przy czym przesłanki uwłaszczenia powinny być spełnione zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu wydania decyzji przez odpowiedni organ (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.03.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1749/09 ).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i uwzględnienie jego wniosku, zarzucając, że została wydana z naruszeniem:

― art. 200 ust. 1 u.g.n.;

― § 4 ust. 1, 2 i 3 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu;

― art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 16 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3, art. 138 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego,

― oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej w skrócie "p.p.s.a.")

Zdaniem odwołującego działania podjęte przez organ I instancji w celu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] dowodzą ponad wszelką wątpliwość, że w sprawie mamy do czynienia z dowodem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, ponieważ gdyby taki dowód nie istniał, to organ I instancji nie podejmował działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji. Niezaprzeczalnie bowiem decyzja z dnia [...], którą zamierzał wzruszyć organ I instancji pozostaje nadal w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne, które w ocenie strony nie mogą być zignorowane przy wydawaniu decyzji w tej sprawie, a co w sprawie niestety miało miejsce.

Argumenty wskazane w kontekście pisma Geodety [...] z dnia [...] ustalające opłaty roczne za grunt oddany w zarząd, zdaniem skarżącego pozbawione są jakiejkolwiek podstawy prawnej, gdyż zostało przesądzone już na wcześniejszym etapie postępowania, że pismo to stanowi decyzję administracyjną, co potwierdził ostatecznie sam organ I instancji, jednak organ wskazał także, że z uwagi na liczne wady, nie może stanowić wyłącznego dowodu o jakim mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów prawo zarządu stwierdza się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów, z czego wprost zdaniem odwołującego się wynika, że wystarczy dysponować tylko jednym dokumentem. Poza tym wywody dotyczące tego, że decyzja z dnia [...] r. jest wadliwa, gdyż nie odwołuje się do decyzji o oddaniu Przedsiębiorstwu [...] nieruchomości w użytkowanie, są pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych, a odwołanie się w tym zakresie do poglądów prawnych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jego uzasadnieniu, nie odnoszą się w żadnym razie do uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, a do uwłaszczenia spółdzielni, które odbywało się od początku na zupełnie innych podstawach prawnych, co wprost wynika zarówno z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 204 u.g.n.) oraz przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. (§ 6 rozporządzenia). Trybunał Konstytucyjny w żadnym razie nie oceniał i nie odnosił się do spraw związanych z oddawaniem w zarząd nieruchomości takim państwowym osobom prawnym jak przedsiębiorstwa państwowe i zasad ich uwłaszczania.

Odwołujący stwierdził ponadto, że na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, nabywały z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntów oraz własność budynków, innych urządzeń i lokali, które posiadały w tym dniu w zarządzie. Wnioskowana decyzja nie ma zatem w jego ocenie charakteru prawotwórczego, a jedynie stwierdza zaistnienie takiego zdarzenia ex tunc i nie ma tutaj do czynienia, jak wskazuje organ I instancji w uzasadnieniu, z "uwłaszczeniem" następcy prawnego, a jedynie ze stwierdzeniem nabycia z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo [...]. W tym kontekście skarżący stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwo [...] istniało i posiadało w zarządzie przedmiotową nieruchomość - tym samym, nabyło (niezależnie od decyzji stwierdzającej takie nabycie) przedmiotową nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. z mocy samego prawa, dysponując decyzją o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomości (§ 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.).

SKO w [...] po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ I instancji stwierdził, iż zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają ustanowienia prawa zarządu nieruchomości, którego istnienie daje podstawę do stwierdzenia na podstawie art. 200 u.g.n., prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności znajdujących się tam budynków. W większości zgromadzonych w sprawie dokumentów przywołana jest umowa najmu z dnia [...] r., w żadnym natomiast nie ma odniesienia do decyzji przyznającej prawo użytkowania lub zarządu.

Kolegium po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy, a w szczególności z protokółem rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie stwierdziło, że Przedsiębiorstwo [...] nie było ani zarządcą, ani użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości, a jedynie najemcą budynku na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. zawartą pomiędzy Wydziałem Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w [...] na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1983 r., Nr 11, poz. 55 ze zm.). Wprawdzie w piśmie Geodety [...] z dnia 17 listopada 1986 r. używa się słowa "zarząd", ale w ocenie Kolegium nie może być ono podstawą do uznania, że [...] otrzymało nieruchomość formalnie w zarząd, gdyż uprzednio nie była w jego użytkowaniu, a korzystała jedynie z budynku na podstawie umowy najmu z dnia 15 września 1985 r., tym bardziej, że nabyło zarząd z mocy samego prawa (art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz.99)). Fakt, że Przedsiębiorstwo [...] w B. otrzymało tylko budynek do nieodpłatnego korzystania na 20 lat (wynajęty obiekt na podstawie umowy najmu z dnia 15 września 1985 r.), potwierdza zdaniem organu pkt 5 aktu notarialnego sprzedaży H. K. przedsiębiorstwa (z dnia 14 czerwca 2007 r.), obejmującego prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ulicy [...] przez syndyka masy upadłości [...].

Ponadto organ odwoławczy przyznał, że uwłaszczenie mogło nastąpić do czasu likwidacji Przedsiębiorstwa [...] w B., ale nawet syndyk w toku tego procesu nie wystąpił z takim wnioskiem, dlatego istnieje istotna przeszkoda w procesie uwłaszczenia, gdyż w myśl art. 200 u.g.n. - uwłaszczona może być państwowa osoba prawna, która posiadała grunty w zarządzie, a nie jej następca prawny, który nie jest taką osobą, przy czym warunki uwłaszczenia powinny być spełnione zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu orzekania. Odwołujący się, jako wnioskodawca, nie jest państwową sobą prawną, dlatego w ocenie Kolegium, nie można uwzględnić jego wniosku o stwierdzenie nabycia spornego gruntu przy ulicy [...] przez nieistniejące Przedsiębiorstwo [...] w B.

W skardze do sądu H. K. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości, zarzucając, że została wydana z naruszeniem przepisów:

― art. 153 p.p.s.a.,

― art. 200 ust. 1 u.g.n.,

― § 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 6 oraz ust. 3 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych będącymi dotychczas w zarządzie lub użytkowaniu,

― art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 16 § 1, art. 28, art. 76, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 140 K.p.a.

Zdaniem skarżącego orzekające w sprawie organy zignorowały ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 738/08, wskazującą, iż z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, że skarżący nabył przedsiębiorstwo upadłego PP [...] w rozumieniu przepisu art. 55¹ K.c., w skład którego niewątpliwie wchodzi prawo majątkowe określone w przepisie art. 200 § 1 u.g.n., a zatem w świetle art. 200 ust. 1 u.g.n., nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków może być stwierdzone tylko na państwową osobę prawną istniejącą w dniu 5 grudnia 1990 r., następujące zaś po tej dacie przekształcenia tej jednostki mają tylko znaczenie dla ustalenia legitymacji do występowania z wnioskiem o uwłaszczenie.

Przepis ten zdaniem skarżącego wymaga, aby państwowa osoba prawna, na rzecz której ma nastąpić uwłaszczenie, istniała w dniu 5 grudnia 1990 r., w żadnym razie nie wymaga, aby osoba ta istniała w dniu rozpoznawania wniosku o uwłaszczenie, co jest konsekwencją tego, że uwłaszczenie następuje z mocy prawa, a zatem orzeczenie organu nie ma charakteru konstytutywnego, bowiem tylko w przypadku gdyby orzeczenie takie miało charakter konstytutywny pogląd SKO, że Przedsiębiorstwo [...] w B. musi istnieć również w dacie orzekania o uwłaszczeniu byłby uzasadniony. W sprawie tej istotne w ocenie strony skarżącej jest, że istnieje następca prawny, który nabył prawo majątkowe określone w art. 200 ust. 1 u.g.n., dlatego dalszy byt prawny[...], po zbyciu jego przedsiębiorstwa, w skład którego weszło prawo majątkowe wskazane w przepisie art. 200 ust. 1 u.g.n., nie ma żadnego znaczenia dla możliwości wydania w tej sprawie decyzji na wniosek skarżącego.

Na marginesie skarżący zwrócił uwagę, że SKO było niekonsekwentne, gdyż prezentując pogląd, że istnienie [...] w dacie rozstrzygania przez organ jest warunkiem koniecznym dla rozpoznania wniosku o uwłaszczenie, powinno uchylić decyzję organu pierwszej instancji i postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.

SKO w [...] wydając zaskarżoną decyzję w ocenie skarżącego nie zastosowało się do żadnego ze wskazań co dalszego postępowania zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy, ponieważ nie została przeprowadzona jakakolwiek analiza prawna umowy z dnia [...] r., nie odniesiono się do faktu, że umowa ta była nieodpłatna, że oddawała nieruchomość do użytkowania, nie dokonano analizy charakteru prawnego tej umowy ani w kontekście pisma dyrektora [...] z dnia [...] , ani w kontekście pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. wyrażającego zgodę na przekazanie przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...], co miało szczególne znaczenie dla sprawy wobec twierdzeń skarżącego, w szczególności w zakresie prezentowanej oceny prawnej zawartej w przedłożonej do akt opinii z dnia 17 stycznia 2008 r. w sprawie tytułu prawnego, na podstawie którego PP [...] władało nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r.

Pogląd SKO, że o prawnym charakterze umowy z dnia [...] r. przesądzić może treść umowy zawartej ponad 20 lat później, tj. aktu notarialnego z dnia 14 czerwca 2007 r. o sprzedaży skarżącemu przez syndyka przedsiębiorstwa upadłego[...], jest zdaniem skarżącego oczywiście chybiony, ponieważ w akcie tym zaledwie powtórzono dokładnie nazwę i datę umowy z dnia [...] r., w brzmieniu nadanym jej w 1986 r. wyłącznie w tym celu, aby przesądzić, że prawa majątkowe wynikające z tej umowy są również przedmiotem zbycia na rzecz skarżącego.

Podniesiono również, że w zaskarżonym orzeczeniu nie dokonano analizy jakichkolwiek innych dokumentów, mimo wyraźnego wskazania przez WSA, że analiza taka jest konieczna, nie dokonano wszechstronnej analizy wszystkich zebranych dowodów, nie wiadomo również do jakich ustaleń i oceny prawnej doprowadził SKO powołany w uzasadnień zaskarżonej decyzji protokół rozprawy administracyjnej. Samo odwołanie się do takiego protokołu, bez wskazania nawet jego daty, w sytuacji gdy takich rozpraw było kilka, a skarżący nie ma obowiązku domyślać się, która z rozpraw stała się przedmiotem bliżej nieokreślonych ustaleń organu, jest w jego ocenie oczywiście niewystarczające, skoro nie dokonano żadnej analizy, ani oceny tego, co było przedmiotem takiej rozprawy.

Zdaniem skarżącego SKO w zaskarżonej decyzji diametralnie zmieniło własną ocenę stanu faktycznego i prawnego występującego w niniejszej sprawie w stosunku do oceny wyrażonej w swojej decyzji z dnia [...], bowiem decyzja to pozostaje w obrocie prawnym wobec czego należałoby się spodziewać, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajdzie się jakieś wyjaśnienie tak diametralnej zmiany stanowiska, zwłaszcza, że stan faktyczny i prawny od tego czasu nie uległ zasadzie zmianie. Jedyna zmiana polega na tym, że organy uznały pismo Geodety [...]z dnia [...] za decyzję administracyjną dowodem czego jest złożenie przez Prezydenta Miasta [...] wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, jednak w toku rozpoznawania tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt. I OSK 964/11 uchylił wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt: II SA/Bd 1439/10 i odrzucił skargę Gminy [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Tym bardzie niezrozumiałe w ocenie strony skarżącej jest, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że decyzja ta musi być pominięta przy ocenie materiału dowodowego.

W ocenie skarżącego, ewidentne naruszenie przez organ przepisu art. 153 p.p.s.a. stanowi samodzielną i wystarczając przyczynę zaskarżenia decyzji tego organu i uzasadnia żądanie wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa, zawarte w skardze, zostały podniesione z ostrożności, na wypadek, gdyby Sąd poglądu skarżącego nie podzielił. Wobec tego, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, to organ każdej instancji samodzielnie raz jeszcze zobowiązany jest ocenić cały zgromadzony materiał dowodowy. Niewątpliwie zaskarżona decyzja zdaniem strony takiej oceny nie zawiera, co uzasadnia zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wskazanych w skardze. Na wypadek gdyby Sąd uznał, że sformułowanie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji że "zasadnie organ I instancji stwierdził, iż zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają ustanowienia prawa zarządu nieruchomości, którego istnienie daje podstawą do stwierdzenia na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ... prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności znajdujących się tam budynków'' może być uznane za taką ocenę, skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty zawarte w tej kwestii w jego odwołaniu z dnia 10 stycznia 2011 r., czyniąc je integralną częścią niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zasadny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a Stosownie do tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Istotna dla oceny zaskarżonej decyzji ma zatem treść wydanego w kontrolowanej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 738/08). Wyrokiem tym sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]z dnia [...], które zapadły w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 31 sierpnia 2007 r. w przedmiocie nabycia prawa z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności budynków. W treści tego wyroku sąd, zawarł następującą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania:

1) nie ma żadnych przeszkód prawnych do żądania przez skarżącego uwłaszczenia przedmiotowym gruntem swojego poprzednika prawnego - PP [...];

2) błędne jest stanowisko organu uchylającego się od oceny prawnej umowy z dnia 15 listopada 1986 r., nakazującego zawieszenie postępowania celem umożliwienia stronie "wystąpienia w tej sprawie do właściwego sądu", przy jednoczesnym wskazaniu, że do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii postępowanie winno być zawieszone. Oceny czynności prawnej dokonanej [...] r. organ winien dokonać samodzielnie – w kontekście przepisów ustawy Kodeks cywilny. W szczególność winien to uczynić stosownie do treści przepisów art. 65 § 1 i 2 tej ustawy;

3) ocena umowy z dnia [...] r. powinna brać pod uwagę, iż istotną cechą najmu jest odpłatność. Brak odpłatności nakazuje rozważenie, jaka to jest umowa;

4) dokonując oceny umowy z[...] organ winien rozważyć treść:

a. pisma z dnia [...] r. nr [...] skierowanego przez [...] do Urzędu Miejskiego,

b. pisma Urzędu Miejskiego z [...] w sprawie dodatkowej opłaty rocznej za zarząd gruntów,

c. pisma Prezydent Miasta [...] z dnia [...]– Prezydent Miasta [...];

5) rodzaje dokumentów stanowiących dowód na potwierdzenie prawa zarządu zostały enumeratywnie wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w zarządzie lub użytkowaniu; wśród tych dokumentów w pkt 6 § 5 rozporządzenia wskazano decyzję o nakazaniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomości. Obowiązkiem organu jest więc rozważenie, czy dokument z [...] jest takim dokumentem, o którym stanowi przepis;

6) zgodnie z przepisem ust. 3 § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Obowiązujące prawo pozwala zatem wszelkimi środkami dowodowymi dokonać ustaleń zgodnych z interesem strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji nie zastosowało się do powyższej ocena prawnej.

Przede wszystkim, wbrew wyraźnemu stanowisku sądu Kolegium zakwestionowało możliwość wydania decyzji o nabyciu prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków na rzecz [...] w wyniku wniosku skarżącego, mającego interes prawny w wydaniu takiej decyzji.

Organ nie dokonał także analizy umowy z dnia [...]r. w sposób wskazany przez sąd w ww. wyroku, ograniczając się jedynie do uznania, że jest to umowa najmu, przy jednoczesnym zakwestionowaniu znaczenia prawnego pisma Geodety [...] z dnia [...] r.

Powyższych obowiązków organu odwoławczego nie może zastąpić ogólnikowe wskazanie, że zasadnie organ I instancji stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają ustanowienia prawa zarządu nieruchomości, którego istnienie daję podstawę do stwierdzenia na podstawie art. 200 u.g.n. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawa własności znajdujących się na nim budynków.

Zaskarżona decyzja narusza zatem prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, albowiem organ odwoławczy uchybił treści art. 153 p.p.s.a. Wydał bowiem swoją decyzję bez zastosowania się do wskazań i zaleceń zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 738/08).

Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownym postępowaniu organ winien wydać decyzję stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w ww. wyroku z dnia 26 listopada 2008 r.

Mając na względzie dalszy tok sprawy oraz stanowisko skargi co pisma Geodety [...] z dnia [...] należy zwrócić uwagę, iż ww. wyrok sądu z 26 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 738/08) nie zawiera oceny prawnej co do charakteru tego pisma ani co do przesądzającego dla sprawy treści tegoż pisma. Nie kwestionując, iż spełnia ono wymogi decyzji administracyjnej, przy ocenie znaczenia tego pisma dla rozstrzygnięcia sprawy nie można pominąć stanowiska zawartego w powołanym przez organ I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. (sygn. akt U 6/99). Dotyczy on co prawda przepisu § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., tym niemniej konstrukcja tego przepisu jest identyczna jak mającego w sprawie zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. W obu tych przepisach prawodawca przyjął, że dla udowodnienia, iż istniało określone prawo (prawo zarządu w przypadku § 4 ust. 1 pkt 6, prawa użytkowania w przypadku § 6 ust. 1 pkt 2) możliwe jest wykazanie się decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu istnienia tego prawa. Jednakże zdaniem Trybunału "decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem, i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Z całą pewnością nie stanowi ona jednak dokumentu niezbędnego dla stwierdzenia, że prawo istniało. Podmiot legitymujący się decyzją o ustanowieniu użytkowania nie musi dysponować dokumentem dotyczącym opłat. Z drugiej strony (...) sam fakt wydania decyzji w sprawie opłat nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa użytkowania. Na ogół była ona logiczną konsekwencją ustanowienia prawa, jednak związek ten nie ma charakteru koniecznego. W ocenie Trybunału dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Naliczenie lub aktualizację opłat można uznać za wyraźne, urzędowe potwierdzenie wcześniejszego aktu, konstytutywnego dla powstania prawa, oczywiście pod warunkiem, że pismo zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji administracyjnej." Jak wskazał Trybunał podsumowując cytowaną część swoich rozważań: "Tylko przy uwzględnieniu powyższego zastrzeżenia dopuszczalne jest uznanie, że - w razie braku dokumentu ustanawiającego użytkowanie - decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat może spełnić rolę dokumentu niezbędnego a zarazem wystarczającego do stwierdzenia prawa. Dlatego - w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - wyliczenie jej w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, oczywiście przy spełnieniu wskazanych warunków."

Zdaniem Sądu, mając na względzie obowiązek prokonsytucyjnej wykładni prawa, w ten sam sposób powinien być rozumiany § 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., co także winien wziąć pod uwagę organ przy ponownym orzekaniu.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.