Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1220/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia WSA del. Małgorzata Włodarska /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 636/06 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1220/07

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 grudnia (sygn. akt II SA/Gd 636/06) oddalił skargę A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2006 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich.

Powyższą decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2006 r., [...] o odmowie przyznania wyżej wymienionej uprawnień kombatanckich. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż jego zdaniem materiał dowodowy, w tym opinia Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] sierpnia 2006 r., uzyskana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie pozwala przyjąć by skarżąca była poddana represjom w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371; z późn. zm.), bowiem represjonowanie jej rodziny zakończyło się 17 lutego 1956 r., a więc jeszcze przed jej narodzeniem, kiedy to jej rodzina została "zdjęta" z ewidencji zesłańców (jej pobyt na zesłaniu uległ zakończeniu).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na tą decyzję A. B., podała, że "zdjęcie" jej rodziny z ewidencji zesłańców w dniu 17 lutego 1956 r. nie oznaczało odzyskania wolności. Matka skarżącej aż do sierpnia 1966 r. pozostawała, bowiem pod nadzorem aparatu przymusu władz sowieckich i zmuszona była przebywać na Syberii, co zdaniem skarżącej jest równoznaczne z zesłaniem. Skarżąca wskazała, iż zgoda udzielona jej matce na przyjazd i pobyt w Polsce w 1959 r., w czasie, którego skarżąca się urodziła, była zgodą na jednorazowe odwiedziny rodziny w kraju. Dopiero w 1966 r. matka skarżącej otrzymała zgodę na powrót do Polski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, oddalając skargę A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazał, iż organ administracji trafnie przyjął, że o zakończeniu zesłania lub deportacji matki skarżącej można mówić po "zdjęciu" jej z ewidencji zesłańców, co miało miejsce 1956 r. Ustalenia te zostały oparte na wiedzy historycznej - zasięgnięto opinii Instytutu Pamięci Narodowej. Sąd podniósł, iż nie kwestionuje, że nawet po formalnym "zdjęciu" z ewidencji zesłańców, zesłańcy podlegali różnym ograniczeniom, jednakże ich natężenie nie było tak wielkie, by osoby te zasługiwały na szczególne uhonorowanie poprzez przyznanie uprawnień kombatanckich. Ponadto Sąd wywiódł, iż umowa zawarta między rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej z dnia 25 marca 1957 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 222) świadczy o tym, że nie można porównywać sytuacji osób zesłanych i deportowanych przed 1956 r. z sytuacją osób nadal pozostających w miejscach zesłania i deportacji po tym roku.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik A. B. wskazał, iż zaskarża ten wyrok w całości i zarzuca naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (cyt. wyżej), polegającą na uznaniu, że sytuacja, w jakiej znajdowała się skarżąca wraz z matką w okresie od sierpnia 1959 r. do sierpnia 1966 r. nie pozwala przyjąć, iż skarżącą była osobą represjonowaną. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, że brak możliwości powrotu do Polski przez matkę skarżącej, a później i przez skarżącą po dniu zdjęcia matki skarżącej z ewidencji zesłańców był spowodowany tylko i wyłącznie względami natury politycznej i narodowościowej oraz faktem, że matka uprzednio przebywała na zesłaniu. Pełnomocnik wywiódł, iż zakaz powrotu do Polski z uwagi na poprzednie przebywanie na zesłaniu stanowi kontynuację cierpień z powodów narodowościowych, o których mowa w preambule do ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (cyt. wyż.). Wskazał ponadto, iż sam fakt formalnego wykreślenia z ewidencji zesłańców nie może stanowić dostatecznej podstawy do stwierdzenia braku represji, w sytuacji, gdy skarżącej i jej matce zabraniano powrotu do Polski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie nastąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej wyżej ustawy, jak ma to miejsce w tej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Oznacza to związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej uzasadnieniu. W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego, wskazując dodatkowo, iż naruszenia tego dokonano przez błędną wykładnię przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. B ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ;z późn. zm.), dalej zwanej ustawa o kombatantach. Warto w tym miejscu wskazać, że błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. Natomiast inną formą naruszenia prawa materialnego, przewidzianą także w art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. jest niewłaściwe jego zastosowanie. Polegające na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

W skardze kasacyjnej wyjaśniono, że błędna wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach polegała na przyjęciu przez Sąd I instancji, że sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca wraz matką w okresie od sierpnia 1959 r. do sierpnia 1966 r. nie wyczerpuje przesłanek pozwalających uznać ją za osobę podlegającą represją wojennym i okresu powojennego w rozumieniu tej ustawy. Podkreślić, że w istocie oznacza to, że w kasacji zawarto zarzut błędnej subsumcji cech charakteryzujących stan faktyczny sprawy jako nie odpowiadający dyspozycji wspomnianego przepisu ustawy o kombatantach. Tak postawiony zarzut wymagał dla jego skuteczności, podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ w toku postępowania administracyjnego i zaakceptowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym wyroku.

Podważenie tych ustaleń mogłoby nastąpić poprzez podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, co przewiduje art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Przy czym Sądowi I instancji należałoby zarzucić naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a w powiązaniu z odpowiednimi przepisami proceduralnymi, którym według strony skarżącej, uchybił organ administracji, a których to uchybień Sąd 1 instancji nie uznał za stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi (tak NSA w wyroku z dnia 18 maja 2007 r., w sprawie I OSK 887/06. System Informacji Prawnej Lex Nr 346403). Zarzutów takich w skardze kasacyjnej nie postawiono, więc stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji nie został podważony i Naczelny Sąd Administracyjny jest tym stanem faktycznym zawiązany. Wobec tego zarzut naruszenia prawa materialnego nazwany w skardze kasacyjnej błędną wykładnią a wyjaśniamy (tłumaczony) jako błąd subsumcji nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Wskazać w tym miejscu należy, że w efekcie przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego ustalono, że za końcowy okres represjonowania rodziny strony skarżącej w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b uznać należy dzień 17 lutego 1956 r., tak jak wskazuje na to zaświadczenie archiwalne z dnia 17 marca 1997 r. nr [...]. Z dniem tym bowiem rodzina skarżącej została zdjęta z ewidencji zesłańców (uwolniona), co oznaczało, że ich pobyt na zesłaniu został zakończony. Prawidłowość powyższych ustaleń potwierdził Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r. (nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym wyrokiem zaakceptował te ustalenia faktyczne. Dodatkowo zwrócił uwagę na umowę między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich dnia 25 marca 1957 r. w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej, która przewidywała repatriację z terenu ZSRR wszystkich osób, które w dniu 17 września 1939 r. posiadały obywatelstwo polskie wraz z małżonkiem i dziećmi tych osób, nawet wtedy, gdy nie byli narodowości polskiej.

Powyżej przedstawione ustalenia faktyczne odnieść należy do przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy o kombatantach. Zgodnie z jego treścią przepisy tej ustawy stosuje się do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami zaś w rozumieniu tej ustawy są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłankach i deportacji w ZSRR. Jeżeli więc matka skarżącej przebywała na zesłaniu w ZSRR do dnia 17 lutego 1956 r. (ponownie podkreślić należy, że takiego ustalenia w skardze kasacyjnej nie podważano), a skarżąca urodziła się 1 lipca 1959 r., czyli po przeszło trzech latach od ustania zesłania, to przy takich ustaleniach faktycznych nie można uznać, że Sąd I instancji naruszył prawo materialne akceptując nie zastosowanie przez organ w stosunku do skarżącej przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach.

Mając powyższe na uwadze, uznając że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a, jak w sentencji wyroku.