Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 144/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 199
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. R. – H. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na odstawie art. 199 ust. 1 pkt 3, art. 190 ust. 2, ar. 199 ust. 5, art. 199 ust. 4 w zw. z art. 175 ust. 2i 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2138 ze zm.) w zw. z § 1-13 i §22-24 Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 16 października 2017 r. w sprawie zasad przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów oraz art. 104 i 107 kpa Komisja Ekonomiczno-Stypendialna ds. stypendium dla najlepszych doktorantów nie przyznała A. R. stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2017/2018

Pismem z dnia 31 października 2018 r. A. R. – H. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 153 ppsa poprzez nieuwzględnienie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartego w prawomocnym wyroku z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 191/18, wydanego w niniejszej sprawie administracyjnej,

- art. 8 kpa poprzez wydanie negatywnej decyzji z powołaniem się na wykładnię przepisów, która nie była dotychczas stosowana przez organ administracyjny, a organ administracyjny w poprzednich latach, a prawdopodobnie również w przypadku innych decyzji wydawanych w sprawach dotyczących stypendium dla najlepszych doktorantów na rok 2017/2018, stosował odmienną wykładnię

Decyzją z dnia 30 listopada 2018 r. ([...]) na podstawie art. 104, art. 107, art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 199 ust. 1 pkt 3, art. 199 ust. 2, art. 199 ust. 5, art. 199 ust. 4 w zw. z art. 175 ust. 3 oraz art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2017 poz. 2183) w zw. z art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r., póz. 1669) w związku z §§ 1-13 oraz §§ 22-24 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z 16 października 2017 r. w sprawie: zasad przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2018 r.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ podał co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W wyroku z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 191/18 WSA w Krakowie stwierdził, że organ w sposób nieuzasadniony odmówił Skarżącej przyznania stypendium powołując się na przesłankę braku zaliczenia roku studiów, z którego to wymogu Skarżąca została zwolniona decyzją Kierownika studiów doktoranckich. Komisja wydając decyzję z dnia 28 września 2018 r. wzięła pod uwagę stanowisko sądu w zakresie oceny prawnej oraz wskazania co do dalszego postępowania uznając, że w kwestii spełnienia kryterium uprawniającego do ubiegania się o stypendium sprawa zaliczenia roku nie może stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania stypendium, co zostało wielokrotnie podkreślone w uzasadnieniu decyzji Komisji. Jednocześnie organ wskazał na inne przesłanki uzasadniające odmowę przyznania stypendium, powołując w tym zakresie odpowiednią argumentację faktyczną i prawną. W tym zakresie organ zastosował się do wytycznych zawartych na s. 7 uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie, w którymi Sąd stwierdził, że przesłanka niezaliczenia roku nie jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania Skarżącej stypendium dla najlepszych doktorantów.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy dostrzeżono konieczność rozwinięcia argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji z dnia 28 września 2018 r. uznając, że organ prawidłowo wskazał na brak kumulatywnego spełnienia przesłanek ustawowych co skutkować musiało odmową przyznania stypendium, jednakże stanowisko to nie zostało uzasadnione w sposób wyczerpujący.

Nieuprawniony jest pogląd Skarżącej dotyczący kwestii wpływu zgody Kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie terminu wykonania obowiązków na wymogi w zakresie spełnienia kryteriów uprawniających do uzyskania stypendium. Należy bowiem dokonać rozróżnienia dwóch zagadnień tj. zaliczenia roku w toku studiów doktoranckich oraz możliwości ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów. WSA w swoim wyroku nie odniósł się do tej kwestii, zatem nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Skarżącej, że stanowisko WSA dotyczące konieczności zaliczenia roku ma charakter uniwersalny i powinno być odniesione również do wymogu uzyskania bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów doktoranckich oraz wymogu wykazywania się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej, których Skarżąca jako wnioskodawca nie spełniła (w toku postępowania sama Skarżąca wskazała na tę okoliczność, która nie jest sporna od początku postępowania), a które w przeciwieństwie do wymogu zaliczenia roku, stanowią ustawowe przesłanki które powinny być spełnione łącznie aby móc otrzymać stypendium dla najlepszych doktorantów. O ile zgoda na przedłużenie realizacji obowiązków pozwala na uniknięcie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich i w istocie umożliwia rozciągnięcie realizacji obowiązków, które miały być zrealizowane w ciągu jednego roku na dwa lata (co stanowiło podstawę wnioskowania WSA w Krakowie, że w tym zakresie należałoby wyłączyć stosowanie § 23 Zarządzenia w odniesieniu do wymogu zaliczenia roku przy jednoczesnym stwierdzeniu, że nie jest to przesłanka określona w art. 199 ust. 5 Ustawy), o tyle przekładanie tej okoliczności wprost na zwolnienie doktoranta z obowiązku spełnienia pozostałych kryteriów (jeżeli chodzi o ubieganie się o stypendium dla najlepszych doktorantów) jest zabiegiem nieuprawnionym. Warunki te w ocenie organu nie były wymagane względem doktoranta, ale jedynie jeżeli chodzi o możliwość zaliczenia roku, a nie w odniesieniu do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów. Żaden przepis nie stanowi również o tym, że w okresie przedłużenia terminu realizacji obowiązków doktoranckich osoba, która uzyskała zgodę Kierownika studiów doktoranckich jest automatycznie zwolniona z obowiązku spełnienia jakiegokolwiek kryterium w odniesieniu do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów.

Jeżeli chodzi o przesłanki przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów to wynikają one wprost z Ustawy tj. z art. 199 ust. 5 pkt 2 lit. a-c, zaś z uwagi na użycie w przepisie sformułowania "spełnił łącznie następujące warunki". W związku z tym brak spełnienia któregokolwiek z kryteriów cząstkowych powinien skutkować odmową przyznania stypendium. W innym wypadku bowiem doszłoby do faworyzowania osób które zostały zwolnione z obowiązku spełnienia pozostałych kryteriów i które mogą skupić się wyłącznie na działalności naukowej, zaś instytucja stypendium dla najlepszych doktorantów jest skierowana do osób, które spełniają wszystkie wymienione w przepisie kryteria, co ma wspierać osoby, które poza działalnością naukową realizują wymogi związane z przebiegiem studiów doktoranckich, prowadząc jednocześnie zajęcia dydaktyczne i uzyskują najwyższe oceny z egzaminów przewidzianych programem studiów. Zwolnienie z tego obowiązku nie oznacza również, że doktorant nie może podejmować żadnych aktywności w tym zakresie, co miałoby uniemożliwić mu możliwość ubiegania się o stypendium. Przyjęcie poglądu przedstawionego przez Skarżącą powodowałoby nierówne traktowanie doktorantów przy jednoczesnym naruszeniu wymogu ustawowego w postaci kumulatywnego spełnienia przesłanek. Zatem, o ile w świetle zaliczenia roku zgoda Kierownika studiów doktoranckich jawić może się jako okoliczność wyłączająca możliwość skreślenia z listy uczestników, o tyle rozciąganie tego na wyłączenie konieczności spełnienia przesłanek przy ubieganiu się o stypendium dla najlepszych doktorantów jest daleko idącym uproszczeniem, nie znajdującym odzwierciedlenia w przepisach prawa.

Co więcej, z prezentowanego przez Skarżącą poglądu wynikałoby, że Kierownik studiów doktoranckich, korzystając z uprawnienia wynikającego z Rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, może wyłączyć mocą własnej decyzji przepis ustawowy. Skoro art. 199 ust. 5 Ustawy mówi o "łącznym spełnieniu warunków" to przyznanie stypendium w przypadku, gdy jakikolwiek wnioskodawca nie spełnia jednego z nich jawi się jako postępowanie sprzeczne z przepisem ustawy. W odniesieniu do przesłanek z art. 199 ust. 5 pkt) 2 lit. a-c Ustawy przesłanki te muszą być wymagane w każdym przypadku. Kwestie zaliczenia roku i otrzymania stypendium należy rozdzielić, gdyż w innym wypadku decyzja kierownika prowadziłaby do wyłączenia normy ustawowej. Przyjmując ten pogląd w odniesieniu do wszystkich przesłanek należałoby przyjąć, że w odniesieniu do tego samego stypendium, gdzie doktoranci konkurują ze sobą na liście rankingowej, część z nich mogłaby nie spełniać wszystkich kryteriów, a mimo to stypendium otrzymać. Wydaje się, że wyłączanie przepisów rangi ustawowej mocą decyzji kierownika studiów doktoranckich, w sytuacji gdy przedłużenie odnosi się do zaliczenia roku, a nie do kryteriów niezbędnych do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów jest co najmniej wątpliwe.

Zgodnie z art. 8 § 2 kpa, organy nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Wydane w poprzednich latach względem Skarżącej decyzje pozytywne nie zawierały uzasadnienia, zatem organ nie jest w stanie ustalić jaka była utrwalona praktyka rozstrzygania spraw w poprzednich latach, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny jedynie przy niezmienności stanu faktycznego i prawnego. Wskazać bowiem należy, że decyzje wydawane w latach wcześniejszych zapadały w odmiennym stanie faktycznym i chociażby ze względu na to, że wnioskodawca prowadził wtedy zajęcia dydaktyczne, na co sam zwraca uwagę, jak również nie korzystał z przedłużenia terminu realizacji obowiązków w wyniku zgody Kierownika studiów doktoranckich. Natomiast podnoszony przez Skarżącą zarzut, jakoby w poprzednich latach przyznawanie stypendium następowało także w przypadku braku łącznego spełnienia wszystkich kryteriów Prorektora ds. stanowi przypuszczenie.

Z uwagi na powyższe, decyzja z dnia 28 września 2018 r. w zakresie sentencji odpowiada prawu, zatem mimo nie mającego wpływu na wynik sprawy uchybienia w postaci niewyczerpującego wykazania w treści uzasadnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu faktu, że Komisja prawidłowo powołała się na przesłankę negatywną w postaci braku kumulatywnego spełnienia przesłanek ustawowych, nie znaleziono podstaw do jej uchylenia z uwagi na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia.

Na powyższą decyzje A. R. – H. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie przepisów:

- art. art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawartego w prawomocnym wyroku z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 191/18, wydanego w niniejszej sprawie administracyjnej, a dotyczącego przesłanek, których spełnienia można było wymagać od Skarżącej przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów,

- art. 8 § 2 kpa poprzez wydanie negatywnej decyzji z powołaniem się na taką wykładnię § 22 Zarządzenia, odpowiednio art. 199 ust. 5 p.s.w.4, która nie była dotychczas stosowana w praktyce rozstrzygania przez Organ administracyjny spraw o stypendium dla najlepszych doktorantów w takich samych stanach faktycznych i prawnych jak Skarżącej podczas gdy organ administracyjny nie może odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, która w niniejszej sprawie bynajmniej nie zaistniała;

- art. 77 i 78 kpa w zw. z art. 7kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia zawnioskowanego przez Skarżącą dowodu z dokumentacji Organu administracyjnego, stanowiącej podstawę przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku 2017/2018 oraz w latach poprzednich w celu ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności w postaci dotychczasowej praktyki działania Organu administracyjnego;

- art. 107 § 3 kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej Decyzji, a w szczególności poprzez posłużenie się niezrozumiałą argumentacją w celu wyjaśnienia, dlaczego w ocenie Rektora nie doszło w sprawie do naruszenia wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz dotychczasowej jego praktyki rozstrzygania wniosków o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów.

W odpowiedzi na skargę zawarto wniosek o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369 z późn. zm.), dalej p.p.s.a.), sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2017.2188 z późn. zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na fakt, że sprawa mająca za przedmiot przyznanie skarżącej stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2017/2018 była już przedmiotem kontroli tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 21 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 190/18 uchylił odmowną decyzję Rektora z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz decyzję ją poprzedzającą, przypomnieć należy zasady wynikające z przepisu art. 153 p.p.s.a.

Stosownie do jego treści "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2018 r. , II GSK 3024/16, Lex nr 2568253). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Reasumując, zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał.

W świetle powyższych rozważań rzeczą Sądu jest więc zbadanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Rektor zastosował się do wskazań zawartych w wyroku tut. Sądu III SA/Kr 190/18, oraz przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia stosownie do treści art. 134 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja podjęta została przez Rektora w dniu 30 listopada 2018 r.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1669), powołanym w podstawie prawnej kontrolowanej decyzji : "w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialna, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej w art. 169 pkt. 3 (tj. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym), przyznaje się na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym. Nadto, na mocy przepisu art. 227 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, statuty uczelni obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, (tj. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), zachowują moc do dnia wejścia w życie statutów, o których mowa w ust. 1 i 2. Zatem Statut Uniwersytetu uchwalony przez Senat 7 czerwca 2006 r., z późn. zm. zachowuje moc do dnia wejścia w życie statutu, o którym mowa w art. 227 ust. 1 ustawy, tj. do 1 października 2019 r. Na podstawie § 27 ust. 4a tego Statutu, Rektor wydał Zarządzenie nr [...] z dnia 16 października 2017 r. w sprawie zasad przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów (dalej Zarządzenie nr [...]), którego przepisy stanowią - wraz z regulacją ustawową - materialną podstawę przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nadto w dacie wydania zaskarżonej decyzji, oraz wyroku III SA/Kr 191/18 obowiązywały przepisy uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich (dalej Regulamin).

Z powyższego wynika, że nie uległy zmianie przepisy, na podstawie których wydania była poprzednia decyzja odmowna Rektora z dnia [...] 2017 r. nr [...], kontrolowana przez Sąd w sprawie III SA/Kr 191/18, czyli przepisy, których zastosowanie poddał Sąd ocenie w tamt. sprawie.

Podstawowy zarzut skargi dotyczy naruszenia przez przepisu art. 153 p.p.s.a. Skarżąca twierdzi, że Rektor nie uwzględnił stanowiska WSA zawartego w wyroku III SA/Kr 191 /18, dotyczącego przesłanek, których spełnienia można było wymagać od skarżącej przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Zatem spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowego odczytania istoty stanowiska Sądu, wyrażonego w uzasadnieniu wyroku III SA/Kr 191/18.

Zdaniem Sądu zarzut powyższy nie może się ostać a kontrolowane rozstrzygnięcie uwzględnia stanowisko Sądu i zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Kr 191/18 wytyczne, które obowiązywały Rektora przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów za rok akademicki 2017/2018. Dokonując oceny poprzednio wydanej decyzji odmownej Sąd uznał, że przesłanka niezaliczenia przez skarżącą roku studiów w roku akademickim 2016/2017 nie jest wystarczającą podstawą odmowy przyznania skarżącej stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2017/2018. Sąd wskazał, że jako przesłankę odmowy przyznania skarżącej stypendium Rektor podał niedopełnienie warunku jego uzyskania, z którego sam ją uprzednio zwolnił. Uzasadniając naruszenie § 22 i 23 Zarządzenia Sąd wskazał, że błędne jest przyjęcie jako przesłanki odmowy przyznania stypendium niezaliczenia roku studiów w roku akademickim 2016/2017. Nadto Sąd zarzucił, że organ nie odniósł się w sposób umożliwiający ocenę jego stanowiska, do znaczenia § 5 ust. 6 Regulaminu w kontekście konieczności spełnienia przesłanek do otrzymania stypendium określonych w §§ 22, 23 Zarządzenia nr [...]. W konsekwencji, za nieczytelne uznał Sąd motywy stanowiska Rektora o odmowie przyznania skarżącej stypendium, co stanowi o naruszeniu przepisów art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, z treści uzasadnienia w sprawie III SA/Kr 191/18 nie wynika, aby przyznanie skarżącej spornego stypendium w sytuacji uzyskania przez skarżącą przedłużenia studiów doktoranckich, Sąd uznał za oczywiste w świetle przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej P.s.w.), Regulaminu studiów, oraz Zarządzenia nr [...] Rektora. Przeciwnie, Sąd uznał, że zasadniczą kwestię dotyczącą materialnej podstawy rozstrzygnięcia stanowi relacja między przepisami §§ 22 i 23 Zarządzenia oraz § 5 ust. 5 i ust. 6 Regulaminu i niewyjaśnienie przez Rektora tej relacji uznał za wadę mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Lektura uzasadnienia wyroku III SA/Kr 191/18 wskazuje nadto, że Sąd nie wypowiadał się w kwestii relacji regulacji ustawowej wynikającej z art. 199 ust. 1 pkt. 3 i ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z przepisami § 5 ust. 5 i 6 Regulaminu, oraz §§ 22 i 23 Zarządzenia, a także wzajemnych relacji wskazanych wyżej przepisów Regulaminu i Zarządzenia. Sąd uznał jedynie, że nieokreślenie tych relacji przez Rektora w decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. stanowiło wadę uzasadniającą uwzględnienie skargi. Jest oczywiste, że przepisy aktów prawa wewnętrznego nie mogą być sprzeczne z przepisami ustawy, ani nie mogą być interpretowane w sposób skutkujący sprzecznością z ustawą.

Należy więc wskazać, że obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji Regulamin studiów doktoranckich (uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r.), wydany został na podstawie art. 196 ust. 6, art. 161 i art. 162 P.s.w. Z przepisu art. 196 ust. 6 P.s.w. wynikało upoważnienie dla senatu uczelni do określenia w regulaminie studiów organizacji i toku studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach.

Natomiast zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 199 ust. 1 pkt. 1- 4 P.s.w. określał rektor w uzgodnieniu z uczelnianym organem samorządu doktorantów - art. 199 ust. 2 P.s.w. Stypendium dla najlepszych doktorantów jest świadczeniem o charakterze motywacyjnym. W przypadku doktorantów wyższych lat organ stypendialny zobowiązany jest do ustalenia, czy wnioskodawca w roku poprzedzającym przyznanie stypendium uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów. Badane są także postępy w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej oraz stopień zaangażowania w pracę dydaktyczną, które musi być "szczególne". Co ważne, warunki te doktorant musi spełniać kumulatywnie.

W niniejszej sprawie szczegółowe warunki przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów zostały określone Zarządzeniem nr [...].

Zarówno Regulamin jak i Zarządzenie nr [...] są wewnętrzni aktami obowiązującymi do dnia 30 września 2019 r. na podstawie i na zasadach wskazanych wyżej, tj. wynikających z przepisów ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Analiza treści upoważnienia ustawowego prowadzi do oczywistego wniosku, że przepisy Regulaminu nie mogą ustanawiać zasad dotyczących przyznawania świadczenia w postaci stypendium dla najlepszych doktorantów, jako jednej z form pomocy materialnej, o której mowa w art. 199 ust. 1 pkt. 3 ) P.s.w. Natomiast przepisy Zarządzenia nie mogą być sprzeczne z regulacją ustawową, ani nie mogą być interpretowane sprzecznie z postanowieniami ustawy tj. art. 199 ust. 5 P.s.w.

Postanowienia § 5 obowiązującego w Uniwersytecie Regulaminu są uszczegółowieniem zasad przedłużania studiów doktoranckich wynikających z § 7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U., 2017. 1696).

Przepis § 5 ust. 5 Regulaminu reguluje sytuację doktoranta korzystającego z przedłużenia studiów doktoranckich ponad czas określony w programie studiów doktoranckich. Wynika z niego, że osoba taka zachowuje :

- status doktoranta, w tym prawo do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu tych świadczeń,

- w szczególnie uzasadnionych przypadkach Rektor może przyznać takiemu doktorantowi stypendium doktoranckie, jeżeli jest to uzasadnione wysokim poziomem prowadzonych badań naukowych i postępami w pracy nad rozprawą doktorską potwierdzonymi przez promotora.

Z powyższego wynika, że zapis § 5 ust. 5 Regulaminu nie może regulować i nie reguluje zasad przyznawania doktorantom pomocy materialnej w postaci stypendium dla najlepszych doktorantów – z przepisu tego wyraźnie wynika, że przyznawanie świadczeń z pomocy materialnej (zatem przewidzianej w art. 199 ust. 1 P.s.w.) doktorantowi korzystającemu z przedłużenia studiów doktoranckich odbywa się na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu tych świadczeń, tj. w stanie faktycznym niniejszej sprawy – na zasadach określonych w Zarządzeniu na [...]. Wobec takiego brzmienia przepisów art. 196 ust. 6, art. 199 ust. 2 i ust. 5 P.s.w., oraz § 5 ust. 5 Regulaminu stwierdzić należy, że postanowienie § 5 ust. 6 Regulaminu, jakkolwiek zamieszczone po przepisie określającym status doktoranta korzystającego z przedłużenia studiów, jest przepisem uzupełniającym postanowienia § 5 ust. 2 ust. 3 i ust. 4, wskazującym jedynie na przedłużenie terminów wykonania obowiązków przez doktoranta. Przepis ten nie jest w szczególności uzupełnieniem postanowień § 5 ust. 5, w kwestiach tam uregulowanych, tj. dotyczących praw doktoranta do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej i warunków uzyskania tej pomocy i nie zmienia zasady, iż prawo do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych przez doktorantów korzystających z przedłużenia studiów odbywa się na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu tych świadczeń.

Zatem przepisami wewnętrznymi regulującymi kwestię przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów w przypadku skarżącej są przepisy § 3, § 9 i §§ 22, 23 i 24 Zarządzenia nr [...]. Wynika z nich, przy uwzględnieniu zapisu § 5 ust. 5 i 6 Regulaminu, że co do zasady sam fakt przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich w przypadku uzasadnionym koniecznością prowadzenia długotrwałych badań naukowych nie eliminuje doktoranta z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Świadczy o tym także przepis § 24 § 4 Zarządzenia, zgodnie z którym doktoranci, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich po zaliczeniu roku studiów, uwzględniani są na liście rankingowej dla kolejnego roku studiów. Ani Regulamin ani Zarządzenie nr [...] nie zawierają jednak żadnych przepisów dotyczących odmiennych zasad samej oceny osiągnięć doktoranta korzystającego z przedłużenia studiów, wynikających z zapisów § 5 ust. 5 Regulaminu oraz §§ 22- 24 Zarządzenia nr [...].

Z powyższych przyczyn, skarżąca mogła ubiegać się o przyznanie spornego stypendium, jednak nie była uprawniona do skutecznego domagania się, aby Rektor zastosował w jej przypadku odmienne kryteria jego przyznania, aniżeli wynikające ze wskazanych wyżej zasad określonych w wewnętrznych przepisach regulujących przyznawanie stypendium dla najlepszych doktorantów. W świetle tych przepisów, ocenie podlegały wszystkie elementy wymienione w § 22 ust. 2 Zarządzenia. Z tak przeprowadzonej oceny wynika, że skarżąca nie wykazała się - w roku poprzedzającym przyznanie stypendium - szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej oraz dobrymi lub bardzo dobrymi wynikami egzaminów. Spowodowane to zostało niewątpliwie przesunięciem terminu wykonania niektórych obowiązków w związku z uzyskaniem przedłużenia studiów, jednakże okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na zasadność i konieczność przeprowadzenia oceny osiągnięć skarżącej w roku poprzedzających przyznanie stypendium w zgodzie z obowiązującymi przepisami Zarządzenia nr [...] i Regulaminu, oraz przede wszystkim zgodnie z treścią regulacji ustawowej – art. 199 ust. 5 P.s.w. Skorzystanie przez skarżącą z przedłużenia studiów doktoranckich w przypadku uzasadnionym koniecznością prowadzenia długotrwałych badań naukowych było prawem, z którego skarżąca mogła skorzystać i samo przez się nie wykluczyło skarżącej z możliwości ubiegania się o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Jednak kryteria oceny poprzedzającej przyznanie lub odmowe przyznania tego stypendium nie uległy z tego powodu zmianie – dotyczą każdego doktoranta ubiegającego się o przyznanie tej formy pomocy materialnej..

Kwestia ta wiąże się częściowo z potrzebą rozważenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które skarżąca upatruje w odmowie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji Uczelni stanowiącej podstawę przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku 2017/2018 oraz w latach poprzednich w celu ustalenia dotychczasowej praktyki działania Rektora. Zdaniem Sądu brak podstaw do skutecznego stawiania takiego zarzutu. Wymaga podkreślenia, że przyznawanie doktorantom (oraz studentom) świadczeń pomocy materialnej odbywa się na podstawie przepisów P.s.w., rozporządzeń wykonawczych, oraz wewnętrznych aktów uczelni wydawanych w granicach zakreślonych zasadą autonomii. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji Rektora nie miało więc znaczenia, jaka "praktyka" przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów panowała "dotychczas". Z tych też przyczyn Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Natomiast ocena legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd polegała na skontrolowaniu, czy przy jej wydaniu, bądź w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie nie doszło do naruszenia prawa, a to zgodnie z zakresem sprawowania wymiaru sprawiedliwości wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2017.2188), oraz stosownie do art. 153 i 145 § 1 p.p.s.a.

Nie znalazł też uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Treść uzasadnienia zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji wskazują w sposób zrozumiały, jasny i czytelny z jakich przyczyn skarżącej odmówiono przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów. Wynika z nich, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej uwzględniono stanowisko Sądu zaprezentowane w sprawie III SA/Kr 191/18 i dokonano analizy wzajemnej relacji przepisów wewnętrznych, tj. Regulaminu i Zarządzenia nr [...] regulujących sytuację skarżącej. Tym samym organy nie poprzestały na argumentacji sprowadzającej się wyłącznie do faktu przedłużenia przez skarżącą studiów doktoranckich, lecz dokonały analizy przepisów, której brak było w poprzednio podjętej decyzji, uchylonej wyrokiem III SA/Kr 191/18. Zatem nie doszło do naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja nie zawiera nadto innych wad skutkujących koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.