Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1828/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 215  ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. P., W. P. i H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. P., H. S. i P. P., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., odmawiającą przyznania na rzecz W. P., H. S. i P. P. odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyli W. P., H. S. i P. P., reprezentowani przez radcę prawnego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Nieruchomość położona w W., przy ul. [...], hip. Nr [...], o pow. [...] m2, została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279), dalej zwanym "dekretem". Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy [...], a od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1948r. B. P., działający jako przedstawiciel "P.", władającego przedmiotową nieruchomością, wystąpił do Zarządu Miejskiego w [...] o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], na rzecz jej dawnych właścicieli.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1952, znak: [...], Prezydium Rady Narodowej [...] (dalej: PRN) odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1952r., znak: [...], Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. P. P. wystąpił do Prezydenta [...] z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] hip. [...] w W..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt położony przy ul. [...] oraz za budynki znajdujące się na gruncie tej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2003 r..

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2004r., sygn. akt I SA 1405/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody [...][...] maja 2003 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2003 r..

Decyzją z [...] lipca 2007 r., nr [...], Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazując precyzyjne zbadanie przeznaczenia nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego.

Decyzją z [...] września 2009 r., nr [...], Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ I instancji nieprecyzyjnie ustalił datę pozbawienia faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością.

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Prezydent [...] ponownie odmówił przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip, [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli W. P., H. S. i P. P. zarzucając jej rażące naruszenie art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 107 § 3 kpa w związku z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z [...] września 2013 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2013 r.

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 2143/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...][...] września 2013 r. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd podniósł, iż decyzja organu I instancji dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania jedynie za zabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2, a więc tylko za część dawnej nieruchomości o numerze hip. [...]. Jednakże, organ odwoławczy ustalenia Prezydenta [...], rozstrzygnięcie tego organu, a także własne rozważania odniósł do całej nieruchomości hip. [...] o pow. [...] m2, przyjmując jednocześnie, że działka nr [...] ma taką powierzchnię. W ocenie Sądu, organ odwoławczy naruszył tym samym art. 6, 7, 8, art. 138 § 1 kpa oraz art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieprawidłowo prowadząc postępowanie odwoławcze.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. P., H. S. i P. P., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż na zasadzie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) związany jest wydanym w sprawie rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 2143/15. Uwzględniające zawarte w tym orzeczeniu uwagi Sądu Wojewoda [...] podniósł, że grunt objęty roszczeniem obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Wskazał, iż kwestionowana decyzja Prezydenta [...] odnosi się jedynie do części nieruchomości ozn. hip. [...] stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], na której obecnie posadowiony jest budynek o adresie [...]. Organ odwoławczy podniósł, iż do rozpatrzenia pozostał zatem wniosek stron w zakresie działki nr [...] z obrębu [...] i w tym zakresie organ powinien wydać odrębne rozstrzygnięcie.

Następnie Wojewoda przytoczył treść art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i podniósł, że pierwszą przesłanką otrzymania odszkodowania przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego jest przeznaczenie działki przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne. Wojewoda wskazał, że jak ustalił organ I instancji przedmiotowa nieruchomość według Ogólnego Planu Zabudowy W. z [...] sierpnia 1931 r. położona była w strefie ULA, zabudowa zwarta, do 4 kondygnacji i 50 % powierzchni nieruchomości. Podniósł, że organ I instancji uznał, że zapis taki nie wyklucza przeznaczenia działki pod budownictwo wielorodzinne. Powołując się na linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda uznał, iż grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Analizowany zapis planu dopuszczał bowiem możliwość usytuowania domu jednorodzinnego. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że pierwsza przesłanka otrzymania odszkodowania została w niniejszej sprawie spełniona.

Organ wskazał następnie, iż drugą przesłanką otrzymania odszkodowania przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego jest utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda podniósł, iż zwrot "faktyczna możliwość władania nieruchomością" należy odnieść do stanu faktycznego działki. Chodzi zatem o taką sytuację, w której poprzedni właściciele zostają definitywnie pozbawieni możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie orzekł, iż powyższa przesłanka nie została w sprawie spełniona.

Wojewoda wskazał, iż swoje ustalenia co do niespełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową działką po dniu [...] kwietnia 1958 r., organ I instancji oparł na następujących dokumentach:

- orzeczeniu administracyjnym uzupełniającym Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1952r r., znak: [...], posiadającym klauzulę natychmiastowej wykonalności z uwagi na konieczność przeprowadzenia robót budowlanych, gdyż budynki usytuowane na nieruchomości przy ul. [...], przeszły na własność Skarbu Państwa;

- piśmie B. P. z dnia [...] maja 1952 r., w którym zwrócił się on do Prezydium Rady Narodowej [...] o wyznaczenie pomieszczeń zastępczych w związku z koniecznością opróżnienia budynków mieszczących się przy ul. [...];

- piśmie PRN w [...] z dnia [...] maja 1952 r., znak [...], do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, zgodnie z którym działka położona przy ul. [...] przeznaczona została w planie inwestycyjnym na 1952r. pod budownictwo "plombowe";

- zaświadczeniu lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] lutego 1952 r. (akta lokalizacyjne nr [...]), zgodnie z którym teren działki hipotecznej [...] stanowił część obszaru przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe;

- pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych z dnia [...] maja 1955 r. wydanym Zjednoczeniu Budownictwa Wojskowego Nr [...], przy czym we wniosku o ww. pozwolenie widnieje zapis "Stan budowy w dniu [...].05.1955 r.: zagospodarowano plac budowy i prowadzone są roboty ziemne przy wykonywaniu wykopów. Można wydać pozwolenie na wyk. rob. budowlanych";

- deklaracji kierownika budowy z dnia [...] maja 1955 r.;

- piśmie Miejskiego Przedsiębiorstwa Inspekcji Inwestycyjnej z dnia [...] maja 1955 r. skierowanym do Dyrekcji Zjednoczenia Budownictwa Wojskowego Nr [...], w którym, zapisano, iż Z.B.W. Nr [...] jest w trakcie wykonywania wykopów pod fundamenty budynku przy ul. [...] oraz, że powyższy wykop nie jest ogrodzony i zagraża bezpieczeństwu publicznemu.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe dokumenty dowodzą prawidłowości stanowiska organu I instancji, iż roboty budowlane, a zatem faktyczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1955 r., a zatem przed [...] kwietnia 1958 r.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Wojewoda podkreślił, że organ I instancji podjął wyczerpującą ilość czynności procesowych, mających na celu ustalenie spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokonał też analizy zgromadzonych dowodów oraz prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego i prawnego z nich wynikających do treści przepisu będącego podstawą prawną orzekania w sprawie. W ocenie Wojewody, zebrany materiał dowodowy odnoszący się do daty utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową działką jest jednoznaczny i brak jest uzasadnionych podstaw do tego aby ustaleniom organu I instancji odmówić wiarygodności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. wnieśli W. P., H. S. i P. P., reprezentowani przez radcę prawnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, iż poprzednicy prawni skarżących, jako właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania całą nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r., podczas gdy nieruchomość została przeznaczona w planie inwestycyjnym już w 1952 r. pod budownictwo "plombowe", a wiec budownictwo uzupełniające, nie obejmujące całej nieruchomości, ale jedynie jej cześć;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, iż poprzednicy prawni skarżących, jako właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania całą nieruchomości, podczas gdy zostali oni pozbawieni nie tylko faktycznego władania nieruchomością, lecz również prawnie im należnej samej możliwości korzystania z tej nieruchomości;

3) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 7 i art. 8 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na dokonaniu błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 75 i art. 77 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności przy uwzględnieniu wszelkich środków dowodowych;

- art. 80 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pozostawieniu poza rozważaniami organu argumentów podnoszonych przez skarżących oraz całkowite pominięcie istotnych dla sprawy środków i materiałów dowodowych.

Powołując się na powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż organ w sposób nieuzasadniony i arbitralny przyjął, że cała nieruchomość poprzednich właścicieli została zajęta pod rzekome budownictwo przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Wskazali, iż nieruchomość została przeznaczona w planie inwestycyjnym na 1952 r. pod budownictwo "plombowe", a więc budownictwo uzupełniające, nie obejmujące całej nieruchomości, ale jedynie jej część. Ustalenia w tym zakresie są o tyle istotne, iż w sytuacji niezabudowania części nieruchomości budynkiem mieszkalnym istniała ewentualna możliwość jej wykorzystywania przez osoby uprawnione. Tym samym, w ocenie skarżących wymóg udowodnienia przez organ określonej w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania odszkodowania nie został spełniony w odniesieniu do decyzji organów obu instancji. Ponadto, skarżący podnieśli, iż po raz kolejny organ nie wykazał w sposób wystarczający faktycznego zajęcia nieruchomości przed datą [...] kwietnia 1958 r., daty tego zajęcia, a tym samym, faktycznego pozbawienia władania tą nieruchomością przez byłych właścicieli.

Zdaniem skarżących, liczne dokumenty wskazane przez Wojewodę wcale nie potwierdzają, ani nie dokumentują stanów faktycznych (rzeczywistych), które dla oceny przesłanki utraty władania mają istotne, a zarazem jedynie znaczenie. W ich ocenie, dowody powołane przez organ mają jedynie formalny charakter. Dowodzą jedynie planowanych i zamierzonych w przyszłości czynności czy robót, które miały się dopiero rozpocząć na nieruchomości, a nie robót, które realizowały się w datach wystawienia tych dokumentów.

Wywodzenie zatem, iż faktyczne zajęcie nieruchomości nastąpiło w roku 1955, jak również kategoryczne stwierdzenie Wojewody, iż organ I instancji jednoznacznie ustalił datę utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością przez byłych właścicieli bez jednoczesnego podania konkretnej daty oraz konkretnych okoliczności i zdarzeń jest całkowicie nieuzasadnione i pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych. Skarżący podkreślili, że naruszone zasady, braki i mankamenty w zakresie oceny zgromadzonego materiału, pominięcia i odmowy przyznania mocy dowodowej niektórym dowodom oraz przyjętej argumentacji całkowicie nie przekonują o słuszności decyzji Wojewody, który bezprawnie przekroczył zakres uznania administracyjnego i swobodnej oceny dowodów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] o odmowie przyznania na rzecz W. P., H. S. i P. P. odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.".

W myśl powołanego wyżej przepisu, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Zatem, aby na podstawie tego przepisu można było ustalić odszkodowanie za utracony grunt nieruchomości warszawskiej (działkę) spełnione muszą zostać następujące przesłanki: 1) nieruchomość musiała podlegać działaniu przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem", 2) mogła ona być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 3) poprzedni właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż art. 215 ust. 2 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje zaś jego ścisłą wykładnię. Omawiany przepis w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w powołanej normie przesłanki. Niespełnienie zaś którejkolwiek z tych przesłanek powoduje brak podstaw do przyznania odszkodowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, Lex nr 463539). Powyższy pogląd sąd w składzie orzekającym w całości podziela.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż objęta zaskarżoną decyzją część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...], stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...], objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. i mogła być przed jego wejściem w życie przeznaczona - wedle obowiązującego dla tego terenu planu zabudowania z 1931 r. - pod budownictwo jednorodzinne. Poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do tego czy poprzedni właściciele dawnej nieruchomości warszawskiej pozbawieni zostali faktycznej możliwości władania przedmiotowym gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 r., gdyż to na tę okoliczność powołują się organy odmawiając ustalenia odszkodowania, z czym z kolei nie zgadzają się skarżący.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić zatem trzeba, że użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym, jak trafnie wskazał organ odwoławczy powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądowe, nie chodzi w tym przypadku jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1989 r., sygn. akt: IV SA 611/89, ONSA 1990/1/9). Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie (5 kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu

W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza stanowisko organów, że w odniesieniu do objętej zaskarżoną decyzją części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], takiej realnej możliwości korzystania z gruntu byli jej właściciele zostali pozbawieni przed wspomnianą datą.

Jak bowiem wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w orzeczeniu administracyjnym uzupełniającym Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1952 r., znak: [...] opatrzonym klauzulą natychmiastowej wykonalności wskazano konieczność przeprowadzenia robót budowlanych z uwagi na to, że budynki usytuowane na nieruchomości przy ul. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa. W dniu [...] maja 1952 r. B. P. zwrócił się do Prezydium Rady Narodowej [...] o wyznaczenie pomieszczeń zastępczych w związku z koniecznością opróżnienia budynków mieszczących się przy ul. [...] (vide: pismo B. P. z dnia [...] maja 1952 r.). Z akt sprawy wynika ponadto, iż działka przy ul. [...] została przeznaczona w planie inwestycyjnym na 1952 rok pod budownictwo "plombowe" (vide: pismo PRN w [...] do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r., znak [...]). Teren dawnej nieruchomości hip. [...] stanowił część terenu przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe (vide: zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia [...] lutego 1952 r., akta lokalizacyjne nr [...]). Na przedmiotowym gruncie został wybudowany, na podstawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, budynek mieszkalny, frontowy 3 piętrowy, murowany o adresie [...] (vide: pozwolenie na wykonanie robót budowlanych z dnia [...] maja 1955 r. wydane Zjednoczeniu Budownictwa Wojskowego Nr [...]). We wniosku o wydanie tego pozwolenia z dnia [...] maja 1955 r. zawarto zapis, iż "Stan budowy w dniu [...].05.1955 r.: zagospodarowano plac budowy i prowadzone są roboty ziemne przy wykonywaniu wykopów. Można wydać pozwolenie na wyk. rob. budowlanych". (vide: wniosek o wydanie pozwolenia z [...] maja 1955 r.). W aktach sprawy znajduje się ponadto deklaracja kierownika budowy z dnia [...] maja 1955 r. oraz pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Inspekcji Inwestycyjnej z dnia [...] maja 1955 r. skierowane do Dyrekcji Zjednoczenia Budownictwa Wojskowego Nr [...], w którym, zapisano, iż Z.B.W. Nr [...] jest w trakcie wykonywania wykopów pod fundamenty budynku przy ul. [...] oraz, że powyższy wykop nie jest ogrodzony i zagraża bezpieczeństwu publicznemu.

Wobec powyższego, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających, iż byli właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Powołane dokumenty dowodzą bowiem, że roboty budowlane a zatem zajęcie faktyczne nieruchomości stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] nastąpiło w 1955 r. Natomiast skarżący, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z niedokładnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie i błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawili żadnego dowodu podważającego wiarygodność materiału dowodowego, na którym oparły się organy. W tej sytuacji Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n.

Niezasadne okazały się również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, okoliczność pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością została ustalona w oparciu o szereg dowodów z dokumentów, szczegółowo wymienionych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Dowody te zostały wyczerpująco zebrane, a także wzięte przez organy orzekające pod uwagę w procesie ustalania stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy, czynienie organom zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8, 75, 77 i 80 kpa poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego w sprawie oraz pominięcie istotnych dla sprawy środków i materiałów dowodowych nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Nie mógł również skutecznie podważyć zaskarżonej decyzji podniesiony w skardze zarzut rażącej przewlekłości przedmiotowego postępowania. Przewlekłość postępowania administracyjnego może być bowiem zwalczana przez stronę w odrębnym trybie, w drodze zażalenia na niezałatwienie sprawy przez organ administracji w ustawowym terminie, a w razie bezskuteczności tego środka, w drodze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie poprzedni właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. utracili faktyczną możliwość władania gruntem stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i nie zostały skutecznie przez skarżących podważone, to odmowa przyznania przez Prezydenta [...] odszkodowania ich następcom prawnym w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. odpowiada prawu. W tej sytuacji także za zgodną z prawem Sąd uznał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji.