Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1173/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pracodawcę: "A" Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...]r. nr [...], stwierdzającą u I. R. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1.1 pkt 3-6 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm. zwanej dalej K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną organ wyjaśnił, że w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe, orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z [...] r. stwierdził u I. R. chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Odwołanie od tej decyzji, działając przez pełnomocnika, złożył zakład pracy. Wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez PPIS w T.. Pełnomocnik zarzucił m.in. naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia I. R. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem wyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym (w orzeczeniach jednostek badawczych zostały zawarte sprzeczne ustalenia). Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie kontroli orzeczenia lekarskiego IMP i ZŚ pod względem formalnym, naruszenie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu odwołał się do definicji choroby zawodowej zamieszczonej w art. 235¹ K.p.

Analizując ustalenia stanu faktycznego organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że I. R. w latach [...] -[...] była zatrudniona w "B" Sp. z o.o. w T. (zakład zlikwidowany), na stanowisku szwaczki - pakowaczki, a od [...] r. do nadal zatrudniona jest w "A" Sp. z o.o. na stanowisku szwaczki. Zdaniem organu w trakcie zatrudnienia wykonywała pracę obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Organ odwoławczy podał, że I. R. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych w Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach. W wyniku badania wydano orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...], w którym lekarze orzecznicy nie rozpoznali choroby zawodowej.

I. R. wniosła o ponowne badanie w jednostce orzeczniczej II stopnia.

W trakcie obserwacji klinicznej w Instytutcie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną, a także dane odnośnie sposobu wykonywania pracy zawodowej w aspekcie obciążenia kończyn górnych, zwłaszcza stawów nadgarstkowych, wykonano badania laboratoryjne i radiologiczne, badanie EMG, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną. W wyniku badania wydano orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...], w którym lekarze orzecznicy rozpoznali chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 K.p. Organ odwoławczy wskazał, że w ocenie lekarzy Instytutu nie budzi wątpliwości rozpoznanie kliniczne zespołu cieśni nadgarstka postawione u ww. w [...] r. (vide dokumentacja z Poradni Neurologicznej i Ortopedycznej), potwierdzone badaniem EMG z [...] r. Po zastosowanym leczeniu operacyjnym i odbarczeniu nerwu pośrodkowego prawego uzyskano dobry efekt terapeutyczny - wycofały się zaburzenia neurograficzne, czego dowodem jest ostatnie badanie EMG z [...] r., aczkolwiek w badaniu przedmiotowym nadal dodatni jest po stronie prawej objaw Phalena. U I. R. nie potwierdzono istnienia najczęstszych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, w tym metabolicznych, hormonalnych, urazowych.

Wobec powyższych ustaleń istnieją podstawy do uznania, że to sposób wykonywania pracy był czynnikiem dominującym w jego powstaniu, a tym samym - do przyjęcia co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanego u ww. w [...] r. zespołu cieśni nadgarstka.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że jednostka orzecznicza II stopnia (IMP

i ZŚ w Sosnowcu) ma prawo weryfikować i zmieniać orzeczenie jednostki I stopnia, nie może opierać się tylko na wynikach badań i konsultacji wykonanych na wcześniejszym etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Wręcz przeciwnie, pożądane jest przeprowadzenie własnych, niezależnych badań i konsultacji specjalistycznych.

Jeżeli chodzi natomiast o sposób przeprowadzonych badań przez jednostki orzecznicze to organy inspekcji sanitarnej nie są władne ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać rodzaj i czasokres, jaki powinien być wykorzystany do konkretnego badania. Wybór ten leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.

W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, pracodawca reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzucił przy tym, naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności

1) art. 138 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji:

2) art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia I. R. oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem:

- wyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. w orzeczeniach lekarskich, w treści których zostały zamieszczone sprzeczne ustalenia odnośnie stanu zdrowia I. R., w szczególności lekarze orzecznicy w odmienny sposób zinterpretowali wyniki przeprowadzonego badania diagnostycznego badania EMG z [...] r., [...] r. oraz [...] r.;

- prawidłowego ustalenia przyczyn powstania choroby u w/w pracownicy, a także ustalenia, czy choroba była związana wyłączenie z pracą, czy też na jej etiologię miały wpływ czynniki pozazawodowe takie jak zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzypaliczkowych dalszych i początkowe zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa;

3) art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w:

- zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r. nr [...] pod względem formalnym, podczas gdy opinia ta jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony jednoznacznie wskazuje, iż po zabiegu operacyjnym przeprowadzonym [...] r. I. R. odczuła poprawę, a wykonane następnie [...] r. i [...] r. badania EMG wykazały, że przewodnictwo ruchowe i czuciowe w badanych nerwach kończyn górnych jest w normie i zaobserwowano poprawę w stosunku do poprzednich wyników badań. Natomiast w konkluzji ww. orzeczenia lekarze orzekli, że istnieją podstawy do rozpoznania u I. R. zespołu cieśni nadgarstka;

- wydaniu decyzji wyłącznie w oparciu o treść orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r., przy jednoczesnym pominięciu wniosków wypływających z orzeczenia WOMP Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu z [...] r., w szczególności oceny, iż stwierdzone w badaniu ENG z [...] r. obniżenie amplitudy czuciowej obu nerwów pośrodkowych może przemawiać za ewentualnym uszkodzeniem korzeni szyjnych lub polineuropatią czuciowo-aksonalną;

4) art. 11, art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie merytorycznego odniesienia się do zarzutów odwołania, w szczególności zaniechanie:

- ustalenia przyczyn wydania orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r. o rozpoznaniu u I. R. choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka - skoro w dacie przeprowadzania badań przez ten Instytut oraz WOMP Poradnię Chorób Zawodowych w Sosnowcu, a następnie wydania decyzji przez organ I oraz II instancji, pracownica została wyleczona z rozpatrywanego schorzenia;

II. prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 235¹ k.p. poprzez wydanie decyzji stwierdzającej u I. R. chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, mimo iż w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji w tym przedmiocie, na skutek pomyślnego rezultatu procesu leczniczego, który doprowadził do wyleczenia schorzenia, brak było podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając we wskazanych ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.

W pierwszym rzędzie przypomnieć przyjdzie, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozporządzenia podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu wykonawczego.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – opierając się na orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej - stwierdził, że u pracownicy skarżącej Spółki zdiagnozowano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, a jest to choroba zamieszczona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że I. R. pracowała w narażeniu zawodowym od [...]r., wystąpienie choroby zespołu cieśni nadgarstka wynika z jednoznacznych ustaleń uprawnionej jednostki orzeczniczej; przy czym [...] r. przeprowadzono zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka po stronie prawej. Organ prawidłowo podkreślił związanie treścią orzeczenia lekarskiego z [...] r., w którym jednoznacznie stwierdzono zawodową etiologię schorzenia.

Z oceny narażenia zawodowego jednoznacznie wynika, że I. R.: w latach [...] -[...] pracowała w firmie B Sp. z o.o., która została zlikwidowana, jako szwaczka-pakowaczka, w okresie od [...] r. do nadal pracuje w "A" Sp. z o.o. na stanowisku szwaczki. Wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Bezsporne jest wystąpienie u I. R. zespołu cieśni nadgarstka oraz wykonywanie przez nią pracy w narażeniu na chorobę zawodową. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia - w kontekście orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej, tj. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r., na którym oparły się organy inspekcji sanitarnej, dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy; czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym. Inaczej rzecz ujmując, czy istnieją podstawy do obalenia domniemania, a ich niedostrzeżenie przez organ jest wynikiem niedostatków postępowania dowodowego; w szczególności oparcia się na wadliwym – bo niekompletnym – orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a ujawnionym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (utrwalony pogląd judykatury - vide między innymi wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy, z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, w Krakowie, z 16 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu więc jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne mogłyby odmówić stwierdzenia choroby zawodowej jedynie w przypadku jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 699/12, LEX nr 1365282).

Trzeba mieć na uwadze okoliczność, że domniemanie prawne prowadzi do zmiany ciężaru dowodu, co jest nieodłącznie związane ze zmianą samego tematu dowodu, gdyż przeprowadzone dowody zmierzają do obalenia wniosku domniemania prawnego (por. J. Nowacki: Domniemania prawne, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 142, Katowice 1976 r., s. 47 oraz powołana tam literatura).

Prościej rzecz ujmując konstrukcja domniemania prawnego, to założenie przez ustawodawcę, że jeżeli zachodzi pewien fakt (podstawa domniemania), to należy uznać istnienie pewnego innego faktu prawotwórczego, prawa czy stosunku prawnego (skutek domniemania). Fakt określony jako podstawa domniemania podlega dowodzeniu na zasadach ogólnych. Fakt prawotwórczy, prawo czy stosunek prawny stanowiące skutek domniemania nie podlegają dowodzeniu. Stosujący prawo jest obowiązany przyjąć ich istnienie, jeżeli udowodniono fakty stanowiące podstawę domniemania. W analizowanym domniemaniu w podstawie wskazano fakt istnienia choroby odpowiadającej chorobie wymienionej w wykazie oraz fakt pracy w narażeniu zawodowym. Te dwie okoliczności muszą zostać udowodnione. Jeżeli zostaną wykazane, to ustawodawca nakazuje organom przyjąć – już bez prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność – istnienie choroby zawodowej. Domniemanie jest jednak wzruszalne co oznacza, że ustawodawca założył, że mogą w rzeczywistości pojawić się sytuację, w których pomimo tego, że dojdzie do ustalenia faktów odpowiadających normatywnej treści podstawy domniemania, to choroba nie powinna być kwalifikowana jako choroba zawodowa. Jednak w takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie przeciwdowodu, mocą którego dochodzi do zakwestionowania skutku domniemania. Aby organ mógł odmówić stwierdzenia choroby zawodowej pomimo tego, że choroba odpowiadająca schorzeniu zamieszczonemu w wykazie została przez uprawnioną jednostkę medyczną stwierdzona i wykazano pracę w narażeniu zawodowym, musi udowodnić, że rzeczywistość jest inna niż przyjął ustawodawca w skutku domniemania. Mając na uwadze związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniami lekarskimi uprawnionych jednostek medycznych, rolą organu jest ocenie tych dowodów pod kątem możliwości przełamania domniemania.

Sąd stwierdza, że orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r., na którym oparły się organy jednoznacznie wskazuje, że u pracownicy stwierdzono chorobę obwodowego układu nerwowego – obustronny zespół cieśni nadgarstka. W wywiadzie ([...]r.) I. R. podawała osłabienie siły chwytnej obu rąk z przewagą po stronie prawej, ból promieniujący od strony nadgarstka w kierunku łokcia z nasileniem od strony prawej, uczucie drętwienia po lewej stronie, mrowienie. Dolegliwości te pojawiły się około [...] r. Jednakże dopiero po nasileniu w [...] r. I. R. zgłosiła się do neurologa. Pierwsze badanie EMG wykonano [...] r., stwierdzając neurologiczne cechy dwustronnego zespołu cieśni nadgarstka, nieco silniej wyrażone po stronie prawej. W dniu [...] r. przeprowadzono zabieg operacyjny nadgarstka prawego. W wykonanych [...]r. badaniach EMG nerwów pośrodkowych stwierdzono, że po zastosowaniu leczenia operacyjnego przewodnictwo ruchowe i czuciowe w badanych nerwach kończyn górnych jest w normie; obserwuje się poprawę w stosunku do poprzednich wyników badań, aczkolwiek w badaniu nadal dodatni jest po stronie prawej objaw Phalena. Lekarze uznali, że u pacjentki występuje zespół cieśni nadgarstka, zaś u badanej nie potwierdzono najczęstszych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, w tym metabolicznych, hormonalnych i urazowych. Jednocześnie lekarze orzecznicy otrzymali rzetelną informację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej pracownicy. Lekarze orzecznicy wskazali, że dokonano oceny narażenia środowiskowego, w której oceniono monotypowość ruchów roboczych w zakresie stawów nadgarstkowych. Stwierdzili, istnienie podstaw domniemania. Powyższe nakazuje przyjęcie skutku domniemania, jeżeli tego domniemania nie obalono.

Treść orzeczenia wskazuje, że jest wprost przeciwnie; lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili zasadność przyjęcia skutku domniemania. Przybliżając medyczne aspekty choroby zespołu cieśni nadgarstka ocenili, że w aspekcie poczynionych ustaleń dowodowych istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.

Powstaje zatem pytanie, czy rzeczywiście – jak wywodzi skarżąca - to orzeczenie lekarskie jest niekompletne; a w konsekwencji organ odwoławczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i oparł się jedynie na orzeczeniu z [...] r. Nie wyjaśnił przy tym rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. w orzeczeniach lekarskich z [...] r. i [...] r., w treści których zostały zamieszczone sprzeczne ustalenia odnośnie stanu zdrowia I. R..

Sąd stwierdza, że organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r. nr [...] z [...] r. i nie było w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Treść orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej wskazuje, że lekarze orzecznicy byli w pełni świadomi, iż ich obowiązkiem jest ustalenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a sposobem wykonywania pracy; czemu dali wyraz w ostatnim zdaniu na stronie 2 orzeczenia; nadto obowiązkowi temu podołali.

Zdaniem Sądu lekarze orzecznicy prawidłowo przyjęli, że w okolicznościach tej sprawy dla przełamania domniemania koniecznym byłoby wykazanie czynnika o pozazawodowym charakterze o tak istotnym znaczeniu dla stanu zdrowia pracownicy, że oddziaływanie tego czynnika przeważyłoby wynikające z domniemania wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą - obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy. W przypadku, gdy takiego nadzwyczaj istotnego czynnika, w wyniku badań i analizy dokumentacji medycznej nie dostrzegli, prawidłowo odstąpili od identyfikacji czynników pobocznych, jako nie mających znaczenia dla oceny etiologii schorzenia. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że w okolicznościach tej sprawy I. R. pracowała permanentnie w narażeniu przez 22 lata, licząc od [...] r. do daty wszczęcia postępowania administracyjnego w [...] r. oraz zaczęła odczuwać dolegliwości w [...] r. Przy czym leczyć zaczęła się dopiero w [...] r. Występuje więc adekwatny związek przyczynowy pomiędzy kilkudziesięcioletnim negatywnym oddziaływaniem na jej organizm i zachorowaniem. Czynnik pozazawodowy musiałby mieć ekstremalny wymiar, aby jego istnienie mogło zniweczyć wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.

Jak słusznie podnosi się w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, występującym przez kilkadziesiąt lat pracy - nie jest bowiem wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. W takich sytuacjach konieczne jest dogłębne przeanalizowanie wrażliwości osobniczej, możliwości kumulowania się negatywnego oddziaływania na organizm, a w szczególności istotności wpływu pozazawodowych czynników na wystąpienie choroby.

W okolicznościach tej sprawy nie było konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego i poszukiwania bliżej nieokreślonego czynnika pozazawodowego o tak nadzwyczajnym wpływie na powstanie choroby. Skoro lekarze orzecznicy takie czynniki wykluczyli.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Z powodów wyżej wyjaśnionych, w realiach tej sprawy, ocena całego materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, że okoliczności objęte żądaniem w zakresie relewantnym prawnie zostały udowodnione. Stawiając tę tezę Sąd jeszcze raz podkreśla, że nawet ustalenie współistnienia czynników pozazawodowych, czego domagała się skarżąca - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, występującym przez kilkadziesiąt lat pracy - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Jeżeli, w oparciu o opisany w orzeczeniu zakres diagnostyki i dostępną dokumentację, lekarze nie ustalili czynników o pozazawodowym charakterze o tak istotnym oddziaływaniu na organizm, że mogłyby prowadzić do zniweczenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy kilkudziesięcioletnią pracą w narażeniu a chorobą, to nie było konieczne wywodzenie na okoliczność ich istnienia. Sąd nie ma podstaw do kwestionowania wiedzy medycznej lekarzy orzeczników, a treść orzeczenia medycznego nie budzi żadnych wątpliwości w zakresie racjonalności przyjętych w nim ustaleń.

Tym samym Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego chorobę zawodową pracownicy skarżącej. Jednocześnie Sąd ocenił jako chybione zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego. Do zasadniczej części skargi Sąd odniósł się już wyżej.

Nie mógł także odnieść pożądanych skutków prawnych zarzut niewyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. w orzeczeniach lekarskich uprawnionych jednostek badawczych z [...] r. i [...] r., w treści których zostały zamieszczone sprzeczne ustalenia odnośnie stanu zdrowia I. R., w szczególności odmiennego zinterpretowania wyników przeprowadzonego badania diagnostycznego badania EMG z [...] r., [...] r. oraz [...] r.

Słusznie wskazał organ, że jednostka orzecznicza II stopnia (IMP i ZŚ w Sosnowcu) ma prawo weryfikować i zmieniać orzeczenie jednostki I stopnia, nie może opierać się tylko na wynikach badań i konsultacji wykonanych na wcześniejszym etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Wręcz przeciwnie, pożądane jest przeprowadzenie własnych, niezależnych badań i konsultacji specjalistycznych. To miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednostka orzecznicza II stopnia w wyniku hospitalizacji, przeprowadziła nowe badanie EMG oraz oceniła je w kontekście poprzednio przeprowadzonych badań EMG. Przeprowadziła także dodatkowe badania opisane w karcie pod nazwą "Wyniki badań wykonanych podczas pobytu", trwającego od [...] do [...] r.

Rację ma też organ, że sposób przeprowadzonych badań przez jednostki orzecznicze nie podlega ingerencji organów inspekcji sanitarnej ani Sądu, gdyż nie są one władne ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać rodzaj i czasokres, jaki powinien być wykorzystany do konkretnego badania. Wybór ten leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.

Niezasadne okazały się też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...] r., pod względem formalnym, podczas gdy opinia ta jest wewnętrznie sprzeczna. W ocenie Sądu sporządzona opinia jest czytelna, wskazuje wprawdzie, iż po zabiegu operacyjnym przeprowadzonym [...] r. I. R. odczuła poprawę, a wykonane następnie [...] r. i [...] r. badania EMG wykazały, że przewodnictwo ruchowe i czuciowe w badanych nerwach kończyn górnych jest w normie i zaobserwowano poprawę w stosunku do poprzednich wyników badań. Jednakże wskazuje, iż objaw Phalena nadal jest dodatni po stronie prawej i jednoznacznie potwierdza wystąpienie u I. R. wysokiego prawdopodobieństwa zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. Zauważyć też przyjdzie, że w opinii tej lekarze orzecznicy nie wskazali, iż I. R. została wyleczona.

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77, art. 11, art. 15 K.p.a., albowiem w trakcie postępowania organ podatkowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Organ nie naruszył też art. 107 K.p.a., albowiem uzasadnienie decyzji zawiera uzasadnienie prawne, z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa i uzasadnienie faktyczne, które w myśl § 3 tego artykułu obejmuje wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.