Wyrok NSA, sygn. akt III SA 743/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: W sytuacji, gdy podatnicy w zeznaniu zaniżyli wysokość podatku a następnie wpłacili kwotę wyższą od zobowiązania podatkowego, organ podatkowy zobowiązany był, na podstawie art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ określić właściwą wysokość zobowiązania w tym podatku.

TEZY

W sytuacji, gdy podatnicy w zeznaniu zaniżyli wysokość podatku a następnie wpłacili kwotę wyższą od zobowiązania podatkowego, organ podatkowy zobowiązany był, na podstawie art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ określić właściwą wysokość zobowiązania w tym podatku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia 2 października 1996 r., którą określono Państwu Wandzie i Witoldowi małż. F. wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 rok.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Państwo F. złożyli wspólne zeznanie podatkowe za rok 1995. Urząd Skarbowy zakwestionował w tym zeznaniu dwie pozycje /wydatki na zakup działki i remont mieszkania/ co znalazło swój wyraz w protokole kontroli.

Podatnicy uiścili brakującą, wg. wyliczenia kontrolującego, sumy podatku /łącznie z odsetkami 2.160,40 zł/ podważając, w toku postępowania podatkowego, zasadność tego wyliczenia. Zastrzeżenia podatników w odniesieniu do wydatków na zakup działki budowlanej zostały w części uwzględnione, co znalazło swój wyraz w decyzji Urzędu Skarbowego - określającej - na podstawie art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 90 poz. 416 ze zm./ inną, niż zeznana, kwota podatku, a następnie Urząd Skarbowy zwrócił różnicę /nadpłatę/ pomiędzy sumą wpłaconą przez podatników a określoną w decyzji kwotą.

Podatnicy wnieśli odwołanie od powyższej decyzji prezentując pogląd, że wydanie decyzji, po uiszczeniu podatku, a więc i wygaśnięciu zobowiązania podatkowego, było niedopuszczalne. Powołali się przy tym na wyrok NSA w sprawie III SA 2211/92.

Organ odwoławczy nie podzielił powyższego poglądu i wyjaśnił, że podatek zeznany przez podatników nie był podatkiem należnym za 1995 rok, co uzasadniało wydanie decyzji, o której mowa w art. 45 ust. 6 cyt. ustawy.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej podatnicy zarzucili, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu, iż decyzje oraz postanowienie o wszczęciu postępowania wydano, gdy zobowiązanie wygasło wskutek zapłaty. Wniosek końcowy skargi zmierza do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sytuacji, gdy podatnicy nie kwestionują wysokości podatku określonego przez Urząd Skarbowy a jedynie samą formę załatwienia sprawy, trudno doszukać się interesu skarżących, który miałby być chroniony, skargą do Sądu. Mimo to Sąd jest zobowiązany do skontrolowania, na żądanie skarżących, czy kwestionowana decyzja odpowiada prawu.

Odpowiedź na to pytanie może być wyłącznie twierdząca. Prawidłowe wyliczenie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych jest obowiązkiem samego podatnika /art. 45 ust. 1 cyt. ustawy/. Ust. 6 tego przepisu wprowadza domniemanie, że podatek wynikający z zeznania jest podatkiem, należnym za dany rok. Domniemanie to może być obalone wyłącznie przez wydanie na podstawie tego przepisu /a nie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/ decyzji deklaratoryjnej /nie "ustalającej" jak napisano w skardze/ korygującej wysokość zeznanego podatku i to zarówno w górę jak i w dół /zob. Gach, Gomułowicz, Małecki "Podatek dochodowy od osób fizycznych" - Komentarz Wyd. C.H.Beck 1998 teza 4 do art. 45/. Nie jest to zatem sytuacja, o której mowa w powołanym przez skarżących - wyroku NSA.

Jak się okazało - pracownik Urzędu Skarbowego miał wszelkie podstawy do zakwestionowania zeznania podatkowego. Sprawa wartości 1 m2 działki została wyjaśniona dopiero po przedstawieniu przez skarżącego dodatkowego dokumentu /rachunku dla agencji - vide protokoł z dnia 27 września 1996 r./ natomiast zasadności zakwestionowania, przy odliczaniu "ulgi remontowej" rachunku z dnia 6 listopada 1995 r. /k. 8/ podatnicy nawet nie próbowali podważyć. Wyjaśnienie wątpliwości związanych z zeznaniem podatników jest obowiązkiem organu podatkowego. Podnoszony w skardze, a uprzednio w odwołaniu, zarzut o błędzie popełnionym przez Urząd Skarbowy nie znajduje żadnego oparcia w faktach.

Reasumując - w sytuacji, gdy podatnicy w zeznaniu zaniżyli wysokość podatku a następnie wpłacili kwotę wyższą od zobowiązania podatkowego, organ podatkowy zobowiązany był, na podstawie art. 45 ust. 6 cyt. ustawy określić właściwą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie nasuwa żadnych wątpliwości, a tym samym skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 95 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368/.