Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1619/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1, art. 52 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 października 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M., R., K., J., K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 481/22 o odrzuceniu skargi M., R., K., J., K. w sprawie ze skargi M., R., K., J., K., A., M., M., W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2021 r., nr GZ.rn.625.586.2009 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Postanowieniem z 28 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 481/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M., R., K., J., K. w sprawie ze skargi M., R., K., J., K., A., M., M., W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 listopada 2021 r., nr GZ.rn.625.586.2009, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną złożyli M., R., K., J., K. (dalej jako: skarżący kasacyjnie) zaskarżając je w całości. Rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzucili w oparciu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a polegające na odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 listopada 2021 r., nr GZ.m.625.586.2009 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z 9 maja 1950 r., nr U.Rol.IV.P.łl-33/49, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie byli uprawnieni do wniesienia skargi, co skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi, w sytuacji gdy skarżący wskazali, że są następcami prawnymi zmarłej T. B., a jedynie postępowanie spadkowe po niej nie zostało jeszcze zakończone.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący wnieśli:

1. na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 481/22 w całości i rozpoznanie skargi M., R., K. , J. oraz K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2021 r., nr GZ.m.625.586.2009 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 9 maja 1950 r., nr U.Roi.IV.P.łl-33/49;

2. na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym;

3. zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał złożoną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym korzystając z uprawnień wynikających z art. 182 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).

Interes prawny polega na możliwości wywiedzenia swoich racji, praw lub obowiązków w danym postępowaniu w oparciu o daną normę prawną. To przepis prawa wskazuje, czy dana osoba z uwagi na treść zawartej w nim normy prawnej może wnieść skargę w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mogą to być przepisy prawa materialnego, ustrojowego czy procesowego z dowolnej gałęzi prawa. Musi istnieć związek pomiędzy prawami i obowiązkami danej osoby mającymi podstawę w przepisach prawa a aktem lub czynnością organu podejmowanymi w ramach określonego ze względu na przedmiot postępowania.

W niniejszej sprawie skarżona jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 listopada 2021 r., nr GZ.rn.625.586.2009 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z 9 maja 1950 r., nr U.RoI.IV.P.łI-33/49 uznająca, że nieruchomość Folwark B[...] i część Palenice o obszarze [...] ha [...] m2 oraz nieruchomość folwark B[...] o obszarze [...] ha [...] m2 stanowiące współwłasność W., K. oraz T., przechodzą na cele reformy rolnej z mocy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że o interesie prawnym nie może świadczyć fakt, że skarżący mają, jako krewni osoby zmarłej, prawo do zakwestionowania ww. decyzji. Interes prawny musi być interesem własnym, indywidualnym aktualnym, i wynikającym z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Nikt nie kwestionuje przyszłych i potencjalnych praw skarżących do bycia spadkobiercami działki należącej do T. Jednak uprawnienie to jest przyszłe, a nie aktualne. Nie można twierdzić, że ma indywidualny i własny charakter, skoro obecnie nie wiadomo, kto i w jakim zakresie wejdzie w prawa spadkodawcy. Na uprawnieniu tym będzie można opierać swoje prawa i obowiązki, gdy zaistnieją już okoliczności czyniące z nich spadkobierców, tj. postanowienie stwierdzające nabycie spadku. W tej sytuacji słusznie podnosi Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie zaliczają się jedynie do kręgu osób upoważnionych do dziedziczenia. Są faktycznie zainteresowani wynikiem postępowania, ale póki co nie istnieje podstawa prawna, która potencjalnym spadkobiercom nadaje legitymację do kwestionowania decyzji organu.

Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, że w postępowaniu przed Ministrem nie brali udziału spadkobiercy zmarłej, tj. M., R., K., J. oraz K., w imieniu których m.in. wniósł skargę, przy czym nadmienił, że postępowanie spadkowe jeszcze się nie zakończyło.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący kasacyjnie nie podważyli stanowiska Sądu I instancji, iż nie wykazali oni swego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a brak legitymacji skargowej musiał skutkować odrzuceniem wniesionej przez nich skargi w niniejszej sprawie.

W tym stanie sprawy Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący kasacyjnie nie wykazali, że mają interes prawny w przedmiotowej sprawie, a tym samym że są legitymowani do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należało więc odrzucić wniesioną przez nich skargę jako niedopuszczalną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 181 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.