Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1666/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 7, art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
article: par. 10 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2022 roku sprawy ze skargi S. M. i H. M. wspólników spółki cywilnej [...] s.c. S. i H. M. w [...] na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] 1. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. 2. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] lutego 2021 r. do [...] lutego 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], II. uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z [...] marca 2021 roku, nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2021 r. S. i H. M. jako wspólnicy [...] spółka cywilna (dalej także jako wnioskodawczyni, spółka, skarżąca) zwrócili się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących [...] listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu (na urzędowym formularzu), za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. Wskazali, że prowadzi jako przeważającą działalność wg PKD [...]

Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] ZUS II Oddział w [...] na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej: Rozporządzenie z 19 stycznia 2021 r.) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: usus) odmówił [...] s.c. - S. M. i H. M., prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu organ powołał treść § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. i podał, że we wniosku wskazano, jako prowadzoną na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającą działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007: przygotowywanie i podawanie napojów (PKD [...]). Analizując dane zawarte w bazie REGON Głównego Urzędu Statystycznego ZUS ustalił, że wniosek o zmianę kodu PKD przeważającej działalności został zgłoszony [...] stycznia 2021 r., zatem na dzień [...] listopada 2020 r. nie była prowadzona, jako rodzaj przeważającej działalności: przygotowywanie i podawanie napojów (PKD [...]). W związku z powyższym ZUS ocenił, że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie przysługuje. Decyzję podpisała B. L., działająca z upoważnienia Prezesa ZUS.

Spółka skorzystała z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapytała, dlaczego dla płatnika [...] jest odmowa zwolnienia z opłacania składek, jeżeli PKD [...] wspólników spółki w CEIDG jest kodem przeważającym do zwolnienia ze składek. Data zmiany działalności to [...] lutego 2001 r. W tym dniu spółka cywilna o NIP-ie [...] zmieniła PKD i jej przeważająca działalność to [...] Błąd popełnił Urząd Gminy w [...], gdzie zmieniane było PKD. Z uwagi na to, że działalność prowadzona jest w formie spółki cywilnej, to zmiana PKD nastąpiła w Urzędzie Miasta i Gminy [...], a resztę procedury dokonywał Urząd Gminy w [...] i dokonał zmiany PKD wspólników spółki a spółki nie, a teraz okazuje się, że to wspólnicy spółki nie dopilnowali zmiany kodu PKD w Urzędzie Statystycznym.

Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu ZUS powtórzył treść § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. i wskazał, że analizując dane w bazie REGON ustalono, że na dzień [...] listopada 2020 r. podmiot [...] s.c. S. i H. M. prowadzili działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD [...] "sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych", w zakresie przeważającej działalności. Wniosek o zmianę kodu PKD przeważającej działalności na [...] "przygotowywanie i podawanie napojów" został zgłoszony [...] stycznia 2021 r., zatem decyzja z [...] marca 2021 r. została wydana zgodnie ze stanem prawnym na dzień jej wydania. Decyzję podpisała B. L., działająca z upoważnienia Prezesa ZUS.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. M. i H. M. – wspólnicy spółki [...] s.c. S. M. i H. M. w [...]. Napisali, że nie wyrażają zgody na odmowę prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności. Zapytali, w ślad za wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, dlaczego dla płatnika [...] [...]" jest odmowa zwolnienia z opłacania składek, jeżeli PKD [...] w CEIDG jest kodem przeważającym do zwolnienia ze składek. Data zmiany działalności to [...] lutego 2001 r. W tym dniu spółka cywilna o NIP-ie [...] zmieniła PKD i jej przeważająca działalność to [...] Błąd popełnił Urząd Gminy w K., gdzie zmieniane było PKD.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym postanowieniem z [...] lipca 2021 r., V SA/Wa 2704/21 WSA w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę według właściwości WSA w Poznaniu. Skarga została zrejestrowana pod sygn. akt III SA/Po 1666/21.

Osobnym wnioskiem, z [...] marca 2021 r., wspólnicy [...] spółka cywilna zwrócili się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników składek prowadzących [...] listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu (na urzędowym formularzu), za luty 2021 r. Wskazali, tak jak we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r., że prowadzi jako przeważającą działalność wg PKD [...]

Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] ZUS II Oddział w [...] na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371, dalej jako Rozporządzenie z 26 lutego 2021 r.) w zw. z art. 83 ust. 1 usus, odmówił Angela s.c. - S. M. i H. M., prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od 01 lutego do [...] lutego 2021 r.

W uzasadnieniu organ powołał treść § 10 ust. 2 Rozporządzenia z [...] lutego 2021 r. i napisał, że we wniosku wskazano, jako prowadzoną na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającą działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007: przygotowywanie i podawanie napojów (PKD [...]). Tak jak w wyżej opisanej decyzji z [...] marca 2021 r. ZUS stwierdził, że wniosek o zmianę kodu PKD przeważającej działalności w bazie REGON został zgłoszony [...] stycznia 2021 r., zatem na dzień [...] listopada 2020 r. nie była prowadzona, jako rodzaj przeważającej działalności: przygotowywanie i podawanie napojów (PKD [...]). W związku z powyższym ZUS ocenił, że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie przysługuje.

Na opisaną decyzję skargę do WSA w Warszawie wnieśli S. M. i H. M. – wspólnicy spółki [...] s.c. S. M. i H. M. w K.. Napisali, że nie wyrażają zgody na odmowę prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności. Zapytali, dlaczego dla płatnika [...] jest odmowa zwolnienia z opłacania składek, jeżeli PKD [...] w CEIDG jest kodem przeważającym do zwolnienia ze składek. Data zmiany działalności to [...] lutego 2001 r. W tym dniu spółka cywilna o NIP-ie [...] zmieniła PKD i jej przeważająca działalność to [...] Błąd popełnił Urząd Gminy w [...] gdzie zmieniane było PKD.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym postanowieniem z [...] lipca 2021 r., V SA/Wa 2705/21 WSA w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę według właściwości WSA w Poznaniu. Skarga została zrejestrowana pod sygn. akt III SA/Po 1667/21.

Postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., III SA/Po 1666/21 WSA w Poznaniu połączył sprawy zarejestrowane pod sygn. akt III SA/Po 1666/21 i III SA/Po 1667/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia ich dalej pod sygn. akt III SA/Po 1666/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Sąd uznał, że obie skargi zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem obu skarg są decyzje ZUS w sprawie odmowy przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek:

a) za okres grudzień 2020 – styczeń 2021 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Po 1666/21);

b. za okres luty 2021 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Po 1667/21).

Oceniając decyzje dotyczące odmowy przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres grudzień 2020 –styczeń 2021 r., Sąd stwierdził, co następuje.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja z [...] marca 2021 r. podlega uchyleniu ze względu na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.). Ponadto zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca z [...] marca 2021 r. podlegają uchyleniu, gdyż zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. § 10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r., które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3, art. 79a § 1 K.p.a., które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Po 1666/21 obie decyzje zostały podpisane, z upoważnienia Prezesa ZUS, przez B. L.. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem tej regulacji jest wyeliminowanie wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu określonej sprawy. Wprawdzie, zgodnie z art. 268a K.p.a. Prezes ZUS mógł upoważnić do wydawania decyzji w jego imieniu, ale tak udzielone upoważnienie nie zmieniło osoby wykonującej kompetencję organu do podejmowania czynności w prawnych formach, gdyż upoważniony pracownik nie stał się przez to organem administracyjnym, a jedynie pełni funkcję tego organu (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, Wyd. 11. str. 745-746).

W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż zarówno ostateczną decyzję w sprawie, jak i decyzję z [...] marca 2021 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. podpisała ta sama osoba.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., natomiast w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.

Nie jest to jedyna wada kontrolowanej decyzji.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19 i przepisy Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. W myśl przepisów § 10 ust. 1 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. albo za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) [...], [...], [...], [...], [...], 2) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Co istotne, zgodnie z § 10 ust. 2 Rozporządzenia z [...] stycznia 2021 r., oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Sporna w sprawie stała się kwestia spełnienia przez spółkę przesłanki prowadzenia na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającej działalności gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. Organ przyjął, że kod PKD przeważającej działalności ujawniony w rejestrze REGON na ten dzień stanowił [...], co nie uprawniało skarżącej do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Organ uznał, że nie mogła wywołać zamierzonego skutku dokonana z mocą wsteczną zmiana tegoż kodu, dokonana po [...] listopada 2020 r.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w § 10 ust. 1 Rozporządzenia i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na ten dzień, niezależnie od stanu faktycznego sprawy, dającego się wykazać innymi dostępnymi dowodami. Organ oparł się na językowej wykładni § 10 ust. 2 Rozporządzenia, uznając że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Wyjaśnienia wymaga, że klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do rozporządzenia PKD "Zasady Budowy Klasyfikacji" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.

W ocenie Sądu zawarte w § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. sformułowanie "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w § 10 ust. 1 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 07 stycznia 2013 r. II UK 142/12, publ.: OSNP 2013/21-22/260 i z 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, Lex) oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

W świetle powyższego należało uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności, tej wymienionej w § 10 ust. 1 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r., rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy COVID-19 i Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Omawiany rodzaj wsparcia został przyjęty w styczniu 2021 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień [...] listopada 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i nast. usus - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.).

Zdaniem Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 Kpa, a więc przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w przepisach. W realiach niniejszej sprawy będzie to przede wszystkim weryfikacja prawdziwości wpisów w rejestrze REGON, dotyczących skarżącej – w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia wniosku.

Osobno Sąd zaznacza, że ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne, mające na celu uproszczenie postępowania. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony postępowania administracyjnego, a organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa).

W orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjmuje się, że rozwiązania przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 (rozwiązania analogicznego do tego przyjętego w § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r.) nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy, za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności (przykładowo wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 października 2021 r., sygn. I SA/Gl 517/21, WSA w Krakowie z 26 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 915/21, dostępne w bazie orzeczeń: [...]). Uznać należy, że wnioskujący podmiot może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 Kpa). Na gruncie przepisów Kpa nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21, dostępny j.w.).

Z przedstawionych względów należy uznać, że wydane w niniejszej sprawie decyzje obu instancji, dotyczące odmowy przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, za okres grudzień 2020 – styczeń 2021 r., nie mogą się ostać w obrocie prawnym.

Organ powinien, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień udzielenia stronie tej informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 Kpa). Następnie, po ewentualnym przedstawieniu dowodów przez stronę, dokonać oceny całokształtu zgromadzonego materiału (art. 80 Kpa) celem ustalenia rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę na dzień [...] listopada 2020 r. Ewentualnie organ mógł też kolejno zobowiązać stronę do przedstawienia innych dowodów na powyższą okoliczność. W przypadku ustalenia, że strona skarżąca na dzień [...] listopada 2020 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w § 10 ust. 1 Rozporządzenia z [...] stycznia 2021 r., organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.

Kod PKD ma charakter statystyczny i nie przesądza o faktycznie wykonywanej działalności. Standardowe klasyfikacje i nomenklatury stosuje się w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej. Dane zgromadzone w rejestrach korzystają z domniemania prawdziwości danych do nich wpisanych i stanowią przejaw realizacji zasady jawności. Oznacza to, że dane wpisane do rejestru CEIDG są prawdziwe, jeżeli odpowiadają stanowi faktycznemu. Każde domniemanie może jednak zostać obalone przez kontrdowody, które przedstawi przedsiębiorca, informując o źródle swoich przychodów i faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję z [...] marca 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2021 r.

Oceniając decyzję dotyczącą odmowy przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] lutego do dnia [...] lutego 2021 r. Sąd stwierdził, co następuje.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19 i przepisy Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. Zgodnie z § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Co istotne, zgodnie z § 10 ust. 3 Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 należało dokonać na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r. (wniosek został rozpatrzony przed dniem [...] maja 2021 r. - §5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, Dz. U. z 2021 r. poz. 713).

Sporna w sprawie dotyczącej odmowy przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres luty 2021 r., tak samo jak w ww. sprawie dotyczącej okresu grudzień 2020 – styczeń 2021 r. stała się kwestia spełnienia przez spółkę przesłanki prowadzenia na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającej działalności gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. Organ przyjął, że kod PKD przeważającej działalności ujawniony w rejestrze REGON na ten dzień stanowił [...], co nie uprawniało skarżącej do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Organ uznał, że nie mogła wywołać zamierzonego skutku dokonana z mocą wsteczną zmiana tegoż kodu, dokonana po [...] listopada 2020 r.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na ten dzień, niezależnie od stanu faktycznego sprawy, dającego się wykazać innymi dostępnymi dowodami. Organ oparł się na językowej wykładni § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., uznając że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r. Organ nie zbadał czy w niniejszej sprawie wspólnicy spółki cywilnej Angela jako przeważający kod działalności prowadzonej jedynie w formie tej spółki mieli wpisany od 2001r. kod [...] i z jakich przyczyn kod ten nie został ujawniony w rejestrze Regon dla podmiotu o nr [...], co może mieć również wpływ na ustalenie stanu faktycznego w sprawie., dotyczącego zwolnienia z opłacania składek za miesiące od grudnia 2020 do lutego 2021r. ( w obu sprawach).

Sąd wskazuje, że przy kontroli decyzji z [...] marca 2021 r. pełne zastosowanie mają ww. uwagi Sądu dotyczące klasyfikacji PKD i statystycznego charakteru kodu PKD, dotyczące faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika składek, dotyczące celu przepisów ustawy COVID-19, dotyczące tego, że dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 Rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. (w niniejszej sprawie ZUS pozyskał dane w trybie określonym w § 10 ust. 3 Rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., oba przepisy opisują ten sam tryb pozyskiwania danych) mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 Kpa, a więc przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w przepisach. W realiach niniejszej sprawy będzie to przede wszystkim weryfikacja prawdziwości wpisów w rejestrze REGON, dotyczących skarżącej – w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia wniosku. Osobno Sąd zaznacza, że ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne, mające na celu uproszczenie postępowania. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony postępowania administracyjnego, a organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa).

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję z [...] marca 2021 r.

Rozpoznając ponownie oba wnioski organ – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku, w konsekwencji czego przeprowadzi postępowania wyjaśniające, niezbędne do ustalenia faktycznie przeważającego rodzaju działalności gospodarczej, prowadzonej przez skarżącą, według stanu na dzień [...] listopada 2020 r.