Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2045/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 16, art. 17, art. 24 ust. 4,
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 33, art. 33a, art. 35 ust. 3 i ust. 4,
journal: Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.
article: art. 204 pkt 1, art. 209, art. 205 par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i ust. 2 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b  i ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 2 ust. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka (spr.), Sędzia del. WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Agata Kołakowska, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 316/09 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – na rzecz adwokata B. K. – Ż. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (słownie: siedemnaście) złotych tytułem zwrotu wydatków.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 316/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 marca 2009 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Ze stanu sprawy wynika, że na podstawie dwóch tytułów wykonawczych z dnia 10 marca 2004 r., wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego M. T. W dniu 10 listopada 2004 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej dłużnikowi przeciwko [...] Towarzystwu Leasingowemu S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 29 listopada 2004 r. Pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. M. T. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując jako podstawę nieważność tytułów wykonawczych (brak podstawy prawnej i faktycznej do ich wydania) oraz przedawnienie roszczeń objętych tymi tytułami. Zobowiązany zaznaczył, że tytuł wykonawczy może być wydany tylko na podstawie decyzji określającej wysokość zobowiązania, które miałoby cechy zobowiązania zaległego. Podkreślił, że sprawa dotyczy zobowiązań z lat 1994-1995, w związku z czym zastosowanie do nich powinny mieć przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), dalej: ustawa o zobowiązaniach podatkowych, a w szczególności art. 5 ust. 3 tej ustawy w związku z § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), dalej: rozporządzenie z dnia 16 lutego 1989 r. Zdaniem zobowiązanego dochodzone składki uległy przedawnieniu na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm., dalej: ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych), albowiem z treści tytułów wykonawczych wynikało, że obejmują one 1995 r.

Dnia 15 grudnia 2004 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2005 r. wierzyciel stwierdził ich bezzasadność

Postanowieniem z dnia 31 października 2005 r. organ egzekucyjny uznał za zarzuty za nieuzasadnione z uwagi na wiążący charakter ostatecznego stanowiska wierzyciela i przyjął, że egzekwowane obowiązki nie uległy przedawnieniu, są wymagalne i zasadne.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. nie uwzględnił zażalenia zobowiązanego, podzielając argumentację organu pierwszej instancji.

W wyniku skargi M. T. na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 181/06 uchylił je. Sąd stwierdził, że związanie stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) dotyczy jedynie organu egzekucyjnego, a nie organu odwoławczego, który zobowiązany jest, podobnie jak w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest ZUS, rozpoznać sprawę w pełnym zakresie objętym skierowanym doń zażaleniem, a więc również co do argumentów skierowanych wobec niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 456/07 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w G. od powyższego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że z faktu, iż w przepisie art. 34 § 1 u.p.e.a., ustawodawca nie wskazał, jako związanego stanowiskiem wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów, także organu nadzoru, nie uprawnia do stwierdzenia, że organ nadzoru uprawniony jest do ingerowania w treść stanowiska wierzyciela. Przepis art. 83c ust. 2 tej ustawy wprowadza wyjątek od zasady dwuinstancyjnego postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela wynikającej z art. 34 § 2 u.p.e.a. Ustawodawca nie przewidział natomiast w żadnym z przepisów analizowanej ustawy ani w innych przepisach możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska wierzyciela w przypadku, kiedy wierzycielem jest ZUS, na etapie postępowania egzekucyjnego, jak również na etapie postępowania przed organem nadzoru, wszczętego wniesionym do tego organu środkiem zaskarżenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził natomiast pogląd, że prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Z tych względów uznał, że uchylenie zaskarżonego postanowienia było prawidłowe, z tym, że to Wojewódzki Sąd Administracyjny w trybie art. 135 p.p.s.a. winien był dokonać kontroli merytorycznej postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela

Pismem z dnia 11 września 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. wystąpił do wierzyciela czy podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. W odpowiedzi na to pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. poinformował, że nie podtrzymuje swojego stanowiska w sprawie.

W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 9 października 2008 r., uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 31 października 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. rozpoznając sprawę ponownie wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów i po otrzymaniu pisma z dnia 27 listopada 2008 r., w którym wierzyciel podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r., w dniu 18 grudnia 2008 r. wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia oraz braku wymagalności obowiązków pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] z dnia 10 marca 2004 r. obejmujących składki za okres od maja do lipca 1995 r. oraz opłatę dodatkową za lipiec 1995 r.

Na powyższe postanowienie M. T. pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości, uwzględnienie jego zarzutu o przedawnieniu roszczeń oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Jego zdaniem, organ stosował prawo w sposób niekonsekwentny i wybiórczy poprzez ponowne kierowanie do wierzyciela zapytań w kwestii wymagalności i przedawnienia egzekwowanego obowiązku.

Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej w G. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy uznał, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r., jak i poprzedzającym je postanowieniu wierzyciela z dnia 5 stycznia 2005 r. prawidłowo uznano za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku. Przed wydaniem rozstrzygnięć organy dokonały zbadania sprawy w jej wymiarze podmiotowym jak i przedmiotowym oraz wyczerpująco uzasadniły swoje stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lipca 2009 r. oddalił skargę M. T. na wskazane rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

W uzasadnieniu podniósł m.in., że zaskarżone postanowienie ani poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18 grudnia 2008 r. nie naruszają prawa, gdyż są zgodne ze stanowiskiem wyrażonym przez wierzyciela w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. Oba organy były związane tym stanowiskiem na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oceny tej nie zmienia fakt kilkukrotnego występowania przez organ egzekucyjny do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 6 grudnia 2004 r. Dla organu egzekucyjnego przez cały czas wiążące było bowiem stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia spornych roszczeń Sąd zauważył, że istotne znaczenie ma okoliczność, iż pierwotnie należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 1995 r. oraz z tytułu opłaty dodatkowej za lipiec 1995 r. dochodzone były w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 9 grudnia 1998 r. o numerach [...]. Odpisy tych tytułów wykonawczych M. T. odebrał osobiście w dniu 5 lutego 1999 r. i z tą datą nastąpił skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Po przerwie 5 letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo i gdyby nie zmiana stanu prawnego upłynąłby z dniem 5 lutego 2004 r.

Z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawę z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych zastąpiła ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 24 ust. 4 nowej ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednak wraz z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) nowelizacji uległ art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Ponieważ przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie uregulowały kwestii intertemporalnych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, w praktyce oraz w orzecznictwie powstały wątpliwości czy 10 letni termin przedawnienia można stosować do należności, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. Ostatecznie wątpliwości te rozwiała uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/2008.

Wobec powyższego Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że na skutek podjęcia czynności egzekucyjnych zmierzających do ściągnięcia należności za rok 1995, o których M. T. został zawiadomiony w dniu 5 lutego 1999 r., przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie nastąpił skutek w postaci przedawnienia zobowiązań, a zatem z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw do zobowiązań tych ma zastosowanie dłuższy, 10 letni termin przedawnienia.

Skarżący zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i w tym zakresie wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego, a to art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm., dalej: u.s.u.s., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 poz. 2074) - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że w niniejszej sprawie organ podatkowy wadliwie zastosował art. 24 ust. 4 przywołanej ustawy, w sytuacji w której zastosowanie powinien znaleźć art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 1989 r., Nr 25 poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 109 u.s.u.s skutkiem czego przyjęto, że w niniejszej sprawie należności powstałe z tytułu nieopłaconych składek ZUS za okres od maja do lipca 1995 r. wraz z opłatą dodatkową za lipiec 1995 r., przedawniają się zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, po dziesięciu latach licząc od dnia, w którym stały się wymagalne w sytuacji w której zobowiązanie uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne przedawnia się najpóźniej w terminie dziesięciu lat od chwili, kiedy stało się wymagalne, zgodnie z treścią niezastosowanego art. 35 ust. 5 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

2. naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 109 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw - które miało istotny wpływ na wynik sprawy - oraz niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w sytuacji w której wskazany przepis w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw ma charakter generalny, zaś art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych zw. z art. 109 u.s.u.s. jest przepisem lex specialis i jako taki zasługuje na pierwszeństwo stosowania.

Ponadto – wskazując na występujące w piśmiennictwie wątpliwości odnośnie tego, czy powyższe zarzuty, mają charakter zarzutów obejmujących naruszenie przepisów postępowania, czy prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej zarzucił:

3. naruszenie prawa materialnego, a to art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że w niniejszej sprawie organ podatkowy wadliwie zastosował art. 24 ust 4 przywołanej ustawy, w sytuacji w której zastosowanie powinien znaleźć art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 109 u.s.u.s., skutkiem czego przyjęto, że w przedmiotowej sprawie należności powstałe z tytułu nieopłaconych składek ZUS za okres od maja do lipca 1995 r. wraz z opłatą dodatkową za lipiec 1995 r., przedawniają się zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, po dziesięciu latach licząc od dnia, w którym stały się wymagalne w sytuacji w której zobowiązanie uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne przedawnia się najpóźniej w terminie dziesięciu lat od chwili, kiedy stało się wymagalne, zgodnie z treścią niezastosowanego przepisu art. 35 ust. 5 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, jakie przepisy należy zastosować do roszczeń powstałych pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zdaniem strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji mylnie uznał, że zastosowanie powinien znaleźć art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998 r. Taka konstatacja nie uwzględnia treści art. 109 tejże ustawy, który został umiejscowiony w rozdziale 13 – grupie przepisów przejściowych i końcowych. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu "składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych." Stosownie do art. 109 (przepisu przejściowego – odsyłającego), do roszczeń powstałych przed wskazaną datą mają zatem zastosowanie uregulowania art. 35 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, w konsekwencji czego sporne zaległości należy uznać za przedawnione.

Tym samym, jeżeli do roszczeń powstałych przed 1998 r. mają zastosowanie przepisy art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, to nie może mieć zastosowania art. 24 ust. 4 ustawy o finansach publicznych (powinno być – ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – uwaga Sądu). Sąd niewłaściwie dokonał zatem subsumpcji art. 24 ust. 4 u.s.u.s. pod zaistniały (bezsporny) stan faktyczny, gdyż art. 24 ust 4 nie dotyczy roszczeń powstałych pod rządami ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji – zdaniem autora skargi kasacyjnej – należy uznać, że doszło do naruszenia prawa materialnego po przez niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie finansów publicznych (powinno być – ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – uwaga Sądu).

Dyrektor Izby Skarbowej w G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Mimo postawienia w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na obydwóch podstawach kasacyjnych, istota sporu dotyczy naruszenia prawa materialnego i wiąże się z ustaleniem stanu prawnego obowiązującego w wyniku zmian przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W ocenie strony, wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w odniesieniu do przedawnienia składek, których wymagalność powstała pod rządami ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie powstania ich wymagalności, a to z uwagi na przepis przejściowy, którym w ocenie skarżącego był art. 109 u.s.u.s.

Ten ostatni przepis stanowi, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis ten dotyczy zatem, co wprost wynika z jego treści obowiązków płatników składek, uregulowanych w art. 33 i 33a ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 33 i art. 33a ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych zakłady pracy zobowiązane były do opłacania składek ubezpieczenia społecznego za pracowników z własnych środków. Po wejściu w życie u.s.u.s, składki te finansują bądź ubezpieczeni, bądź ubezpieczeni i płatnicy składek, bądź płatnicy składek , bądź budżet państwa (art. 16 i 17 u.s.u.s.). Przepis przejściowy rozwiewał zatem wątpliwości dotyczące obowiązków płatników . Nie odnosił się do przedawnienia należności z tytułu składek. W pojęciu opłacenie i rozliczenie składek (a więc dokonanie czynności technicznej polegającej na obliczeniu składki i jej opłaceniu) nie mieści się bowiem określenie terminu przedawnienia. Wykładnię tę potwierdza choćby systematyka aktu prawnego, w którym w oddzielnych przepisach uregulowano obowiązki płatników (art. 33 i art. 33 a ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych) i kwestie przedawnienia (art. 35 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy). Pogląd o konieczności ścisłego interpretowania pojęć " obliczenie i opłacenie składki", a tym samym braku podstaw do uznania, że art. 109 u.s.u.s. jest przepisem przejściowym odnoszącym się do kwestii terminu przedawnienia wyrażono również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r., II GSK 835/08 (opubl. w Lex pod nr 570289).

Uznać zatem należy, że pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o braku przepisów intertemporalnych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest w pełni prawidłowy. Zasadnie także Sąd ten uznał, że w sytuacji takiej bezpośrednie zastosowanie do składek nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych będzie miał art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym mu ustawą zmieniającą. Skoro ustawodawca nie wprowadził przepisu przejściowego, nakazującego stosowanie do należności powstałych pod rządami przepisów poprzednio obowiązujących przepisów dotychczasowych, zastosowanie będą miały przepisy nowe. Pogląd ten, jak trafnie przypomniano w zaskarżonym orzeczeniu, jest już aprobowany w orzecznictwie sądów, zarówno Sądu Najwyższego (choćby wyrok z dnia 12 lipca 2007 r., I UK 37/07, opubl. w OSNCP z 2008 r., nr 17-18, poz. 266, uchwała z dnia 8 lipca 2008 r., I UZP 4/08, opubl. w Biuletynie SN z 2008 r., nr 7, poz. 17), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak np. w wyroku z dnia 16 lutego 2011 r., II GSK 247/10, dostępnym w Bazie orzeczeń- www.orzeczenia.nsa.gov.pl czy w powołanym wyroku z 18 marca 2009r.). W powołanych orzeczeniach podkreśla się, że prawo do zmiany terminów przedawnienia jest domeną ustawodawcy zarówno w odniesieniu do stosunków cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych. .Dłużnik musi się zatem poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego. Nie można bowiem mówić o istnieniu "prawa do przedawnienia" polegającego ochronie. Nie dochodzi też w przypadku wydłużenia terminu przedawnienia do działania prawa wstecz, albowiem zobowiązanie jest nadal to samo i nadal istnieje.

Zarzut naruszenia prawa materialnego nie zasługuje w związku z tym na uwzględnienie. Jego bezzasadność przesądza także o nietrafności zarzutów procesowych, Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia i tym samym zasadnie uznał, że wobec jego zgodności z prawem skarga winna być oddalona.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 pkt b i ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznano na podstawie art. 250 i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).