Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 63/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19  par. 1 pkt 4,  art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz art. 18 w związku z art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. odmawiającego S.T. umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego na podstawie pięciu tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Z uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia wynika, że w roku [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wszczął egzekucję do majątku S.T. na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami: [...]. Wobec bezskuteczności prowadzonej przez siebie egzekucji, Dyrektor tegoż Oddziału ZUS powyższe tytuły wykonawcze przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego celem dalszego prowadzenia tejże egzekucji.

Wykonując czynności egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], działający jako organ egzekucyjny, dokonał w dniu [...] r. zajęcia należności pieniężnej z tytułu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług przysługującej zobowiązanemu do zwrotu od będącego właściwym organem podatkowym Naczelnika tegoż urzędu skarbowego.

Wskazano dalej w uzasadnieniu wymienionego na wstępie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, że pismem z dnia [...] r., zatytułowanym jako skarga na czynności egzekucyjne, zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania podnosząc, iż przed wszczęciem egzekucji nie otrzymał od wierzyciela upomnienia, o jakim mowa jest w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że niedopuszczalnym było wszczęcie egzekucji i zastosowanie środka egzekucyjnego. Rozpatrując skargę na czynność egzekucyjną z dnia [...] r. związaną z zajęciem w/w wierzytelności, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] r. skargę tę oddalił, wyjaśniając w uzasadnieniu swego stanowiska, że kwestie związane z doręczeniem tytułów wykonawczych nie mogą podlegać merytorycznej kontroli ze względu na uchybienie przez zobowiązanego terminowi do zakwestionowania tej czynności.

Wynika dalej z tegoż uzasadnienia, że w następstwie zawartego w piśmie z dnia [...] r. żądania umorzenia egzekucji wszczęte zostało przed organem egzekucyjnym odrębne postępowanie mające wyjaśnić istnienie podstaw do takiego umorzenia w oparciu o przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w toku którego to postępowania Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], działający jako wierzyciel egzekwowanej należności, w postanowieniu z dnia [...] r. przedstawił swoje stanowisko w zakresie zasadności dalszego prowadzenia egzekucji, domagając się jej kontynuowania i wskazując, że w oparciu o przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. Nr 81, poz. 354) zwolniony był z obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W konsekwencji takiego stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał w dniu [...] r. postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych, które to postanowienie zaskarżył zażaleniem zobowiązany powodując w konsekwencji, iż uchylone ono zostało przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. z przekazaniem sprawy organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał w dniu [...] r. postanowienie, którym ponownie odmówił S.T. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do jego majątku na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w [...]. W złożonym na to postanowienie zażaleniu zobowiązany domagał się nadal umorzenia postępowania egzekucyjnego polemizując ze stanowiskiem wierzyciela dotyczącym kwestii doręczenia tytułów wykonawczych, a także podnosząc, iż za umorzeniem egzekucji dotyczącej czterech tytułów wykonawczych przemawia fakt, że zostały one w całości zrealizowane w wyniku zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku od towarów i usług.

Jak wynika dalej z uzasadnienia wymienionego na wstępie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowe w [...]j, rozpatrując sprawę na skutek ponownego zażalenia zobowiązanego uznał on za w pełni prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego co do tego, iż brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał przede wszystkim na to, iż postępowanie egzekucyjne w administracji toczy się według ściśle określonych reguł dotyczących jego podstaw i metod wskazanych w ustawie. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne kończy się w przypadku wyegzekwowania dochodzonej należności pieniężnej lub w skutek jego umorzenia w sytuacjach określonych w przepisach art. 59 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma zatem podstaw prawnych do wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z tego względu, że zostało ono zakończone poprzez wykonanie egzekwowanego obowiązku. Wydanie takiego postanowienia po zakończeniu egzekucji na skutek wykonania obowiązku możliwym byłoby, według organu odwoławczego, jedynie wówczas, gdy domagając się tego umorzenia zobowiązany powołuje się na przesłanki określone w art. 59 § 1 w/w ustawy egzekucyjnej. Sytuacja taka zachodziła właśnie w rozpatrywanej sprawie, wobec czego organ egzekucyjny przeprowadził stosowne postępowanie i na podstawie art. 59 § 3 ustawy wydał postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uznał za trafne stanowisko organu egzekucyjnego, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji w rozpatrywanej sprawie wierzyciel był zwolniony z obowiązku doręczania zobowiązanemu upomnienia przed tym wszczęciem. Odniósł się on również do podnoszonej przez zobowiązanego kwestii dotyczącej doręczenia tytułów wykonawczych, stwierdzając, że termin do zakwestionowania czynności związanej z doręczeniem tytułów wykonawczych upłynął z dniem [...] r., wobec czego nie podlega on aktualnie merytorycznej ocenie ze względu na uchybienie temu terminowi.

Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zaskarżone zostało przez S.T. do sądu administracyjnego z powodu jego niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...], jego niezgodności z prawem skarżący upatruje w naruszeniu przepisów art. 59 § 1, 2, 3 i 5 oraz art. 26 § 5 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię oraz nie zastosowanie, względnie błędne zastosowanie, a w konsekwencji pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, co doprowadziło do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z naruszeniem prawa i do braku umorzenia tego postępowania mimo zrealizowania tytułów wykonawczych i przekazania wierzycielowi należności w dniu [...] r. Z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżący uważa, że egzekucja administracyjna należności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wszczęta została dopiero w roku [...] z chwilą przekazania ich przez Dyrektora tego Zakładu organowi egzekucyjnemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] i że w związku z tym w zakresie dotyczącym doręczenia zobowiązanemu upomnienia ze strony wierzyciela zastosowanie mają przepisy obowiązujące w tymże czasie, a nie przepisy wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co oznacza, że kierując tytuły egzekucyjne do organu egzekucyjnego wierzyciel miał obowiązek doręczyć skarżącemu upomnienie. Uważa on też, że wobec zaspokojenia wierzyciela przez przekazanie mu w dniu [...] r. należności dochodzonych spornymi tytułami wykonawczymi nie istniały podstawy do dalszego prowadzenia egzekucji, wobec czego winna ona zostać umorzona na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa.

Nieuzasadnionym jest w szczególności zarzut dotyczący wszczęcia i prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pomimo braku doręczenia zobowiązanemu przez wierzyciela upomnienia przed wszczęciem egzekucji. U podstaw tego zarzutu leży, jak wynika to z treści skargi, błędne przyjęcie, że egzekucja obowiązków określonych w tytułach wykonawczych z dnia [...] r. wszczęta została z chwilą przekazania tych tytułów w/w organowi egzekucyjnemu. W związku z tym zauważyć należy, iż podjęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu należności przysługującej zobowiązanemu od właściwego organu podatkowego z tytułu zwrotu kwoty nadwyżki podatku od towarów i usług, stanowiło kontynuację postępowania egzekucyjnego wszczętego wcześniej przez samego wierzyciela, tj. przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], będącego - stosownie do przepisu art. 19 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji m.in. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z zastosowaniem niektórych wskazanych w ustawie środków egzekucyjnych. Tak więc, zasadnym jest stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie wszczęcie egzekucji w roku [...] na podstawie tytułów egzekucyjnych z [...] r. nie było uzależnione od wymogu wcześniejszego doręczenia zobowiązanemu upomnienia i że tym samym od spełnienia takiego wymogu nie było uzależnione dokonanie czynności egzekucyjnych po przekazaniu sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w celu kontynuowania egzekucji przez zastosowanie środków egzekucyjnych, do zastosowania których nie był uprawniony wszczynający egzekucję Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Oznacza to, iż brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie może stanowić przesłanki do umorzenia w rozpatrywanej sprawie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Chybionym w zupełności jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Umorzenie na podstawie tego przepisu postępowania egzekucyjnego możliwym jest jedynie wówczas, gdy wygaśniecie obowiązku nastąpiło przed zakończeniem egzekucji, np. w drodze dobrowolnego jego wykonania przez zobowiązanego, a nie wówczas, gdy jest ono skutkiem samych czynności egzekucyjnych. Jak to trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postępowanie egzekucyjne w administracji kończy się bądź to na skutek wykonania egzekwowanego obowiązku w następstwie podjętych czynności egzekucyjnych, bądź to na skutek umorzenia tego postępowania wobec wystąpienia okoliczności określonych w przepisach art. 59 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wykonanie egzekwowanego obowiązku wskutek czynności egzekucyjnych wyklucza zasadniczo możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego, o ile w trakcie tego postępowania nie wystąpią okoliczności wykluczające możliwość jego prowadzenia. Okolicznością taką nie jest wyegzekwowanie dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej na skutek zajęcia przez organ egzekucyjny, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, przypadającej zobowiązanemu od organu podatkowego należności z tytułu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług.

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.