Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 450/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A z siedzibą w [...], była decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 24 marca 2014 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł w związku z wykonywaniem transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, a także brak urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy w pojeździe marki Mitsubishi kontrolowanym w dniu 10 lutego 2014 r., które są naruszeniem uregulowań wynikających z art. 5, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013. poz.1414 z późn. zm., zwana dalej u.t.d.) oraz art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE.L nr 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., str.8, dalej zwane "rozporządzeniem 3821/85")

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

W dniu 10 lutego 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Opolu dokonali na autostradzie A4 (MOP [...]) kontroli zespołu pojazdów składającego się z samochodu osobowego marki Mitsubishi o nr rej. [...] i dopuszczalnej masie całkowitej 3500 kg oraz przyczepy marki Boro o nr rej. [...] i dopuszczalnej masie całkowitej 2700 kg. Łączna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 6200 kg. W czasie kontroli drogowej stwierdzono brak zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji oraz brak urządzenia rejestrującego.

W dniu 27 lutego 2014 r. doręczono stronie postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu, w sprawie stwierdzonych w czasie kontroli drogowej naruszeń. Jednocześnie J. M. został wezwany do przedłożenia dokumentu uprawniającego go do wykonywania transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne oraz do złożenia wyjaśnień w sprawie okoliczności wykonywanego w dniu kontroli przewozu, w terminie 7 dni.

W piśmie z dnia 5 marca 2014r. J. M. poinformował, że zajmuje się działalnością gospodarczą polegającą na sprzedaży maszyn rolniczych, a przewożona w dniu 10 lutego 2014 r. prasa została przez niego sprzedana K. G., zamieszkałemu w [...]. Zbiornik paliwowy, będący także przedmiotem transportu, został z kolei zakupiony przez skarżącego od M. O. na potrzeby własnego gospodarstwa domowego. Skarżący równocześnie wyjaśnił, że dopuszczalna masa całkowita zestawu pojazdu wynosiła 6,1 t. w związku z powyższym uzyskał informację, że jako zestaw o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 7,5 t., jest zwolniony z obowiązku instalowania tachografu. Zarzucił, że według przepisów nie był zobowiązany do posiadania licencji na transport drogowy.

W piśmie z dnia 17 marca 2014 r. J. M. wyjaśnił, że przewożony w dniu kontroli zbiornik był jego własnością prywatną i przewóz zbiornika nie był związany z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, oraz przedłożył zaświadczenie wydane przez Starostę [...] 24 października 2013 r., nr [...], stwierdzające uprawnienie do wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Po przeprowadzonym postępowaniu Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu wydał w dniu 24 marca 2014 r. decyzję nakładającą karę w wysokości 10 000 zł na skarżącego za naruszenie przepisów u.t.d., poprzez wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące oraz wykonanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Jako podstawę prawną organ podał art. 5, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 u.t.d. oraz art. 3 rozporządzenia Rady nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. skarżący odwołał się od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów art. 5, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 u.t.d. oraz art. 3 rozporządzenia 3821/85, polegające na błędnej interpretacji i nieprawidłowym zastosowaniu przywołanych przepisów oraz błędną interpretację i pominięcie art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE.L 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1, dalej jako "rozporządzenie 561/2006"). Równocześnie J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania odwoławczego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu skarżący odnosząc się do zarzutu przewozu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji wskazał, że wykonywany transport w dniu 10 lutego 2014 r., był przewozem niezarobkowym zdefiniowanym w art. 4 pkt 4 u.t.d., który nie wymaga uzyskania licencji. Skarżący podniósł, że posiada zaświadczenie potwierdzające zgłoszenie przewozu drogowego, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy) i złożył je do akt sprawy. Ponadto J. M. stwierdził, że wykonany przewóz w dniu 10 lutego 2014 r. spełniał wszystkie przesłanki z art. 4 pkt 4 u.t.d.

Odnosząc się do zarzutu braku urządzenia rejestrującego, skarżący zauważył, że organ pominął fakt, że obowiązek instalacji tachogragów jest wyłączony w przewozie drogowym pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 t., używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy (art. 3 lit. h rozporządzenia 561/2006).

Decyzją z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Opolu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia 24 marca 2014 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego określone w art. 4 pkt 4 u.t.d, bowiem prowadzący pojazdem podczas kontroli I. O., nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, a właśnie w rozumieniu tej ustawy należy rozkodowywać definicję "pracownika" ujętą w u.t.d. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie rozstrzygające jest stwierdzenie faktu, czy osoba prowadząca pojazd w momencie zatrzymania pojazdu do kontroli była pracownikiem skarżącego, czy nie. Dlatego przedsiębiorca był zobowiązany uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. W związku z tym, że skarżący nie posiadał takiego zezwolenia, należało na niego nałożyć karę zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 1 u.t.d.

Organ drugiej instancji ponadto zauważył, że skontrolowany przewóz drogowy wykonywany był zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t., lecz mniej niż 7,5 t. zatem przedsiębiorca był zobowiązany wyposażyć go w urządzenie rejestrujące. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Opolu wykonywany transport nie był "niehandlowym przewozem rzeczy", bowiem taki transport należy rozumieć jako obejmujący przewóz rzeczy dokonany przez osobę fizyczną na własny rachunek i jedynie w ramach aktywności w czasie wolnym. Ponadto organ podkreślił, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania pozostałe przepisy rozporządzenia 3821/85, które wyłączałyby pojazd skarżącego z obowiązku stosowania tachografu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, J. M. zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego (art. 4 pkt 4 u.t.d.) poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na błędnym założeniu, że:

a) kierowca najęty do wykonywania przewozu na podstawie umowy cywilnoprawnej, który wykonuje przewóz na rzecz przedsiębiorcy nie może być uznany za jego pracownika, nawet w sytuacji, gdy przedmiotowy przewóz wykonywany był przez określony czas na rzecz innej osoby – przedsiębiorcy, w sposób mu podporządkowany, za wynagrodzeniem, co w konsekwencji oznacza, że spełnione zostały wszystkie elementy charakterystyczne dla stosunku pracy,

b) warunek wykonywania przewozu przez pracownika przedsiębiorcy, o którym mowa w tym przepisie nie jest spełniony, gdy kierowcy wykonują przewóz w zespole dwóch kierowców, w którym jeden z kierowców zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a. poprzez:

a) brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie specyficznych okoliczności, w których I. O. prowadził pojazd należący do skarżącego, a które stanowiły warunki charakterystyczne dla stosunku pracy;

b) brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego przez nierozważenie w okolicznościach niniejszej sprawy:

- możliwości zmniejszenia wysokości kary pieniężnych w związku z faktem, iż w skutek działań skarżącego samochód prowadzony był przez 2 kierowców, co też dawało możliwość organizacji właściwej pracy kierowców, a także eliminowało możliwość stworzenia zagrożenia w ruchu, a nadto kara 8 000 zł i 3 000 zł w przypadku przedsiębiorcy, który nie jest przewoźnikiem, a transport zespołem pojazdów poniżej 7,5 tony wykonywał wpadkowo, nie jest proporcjonalna do popełnionego naruszenia – w takich okolicznościach kara 10 000 zł jawi się jako rażąco za wysoka,

- okoliczności, które podał skarżący organowi pierwszej instancji w piśmie z dnia 5 marca 2014 r., które zawierało informacje od skarżącego, że uzyskał on informacje w Inspekcji Transportu Drogowego, że pojazdy do 3,5 t., jak i zespoły pojazdów do 7,5 t. nie wymagają instalacji urządzenia rejestrującego – a więc dołożył należytej staranności w swej działalności, a brak takiego urządzenia spowodowany był wadliwym pouczeniem, co umożliwiło umorzenie postępowania w trybie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, orzeczenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz obciążenie organu kosztami postępowania sądowego.

W uzasadnieniu J. M. podał, że organ drugiej instancji dokonał błędnej oceny, iż skarżący nie wykonywał transportu niezarobkowego. Jego zdaniem organ błędnie uznał, że wyznacznikiem statusu pracownika jest tylko umowa o pracę według Kodeksu pracy. Podkreślił, że cechą tego, czy dana osoba świadczy pracę na rzecz innej osoby, jest jej podporządkowanie tej osobie i fakt, czy otrzymuje za to wynagrodzenie. Skarżący wskazał przy tym orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2254/05, w którym został wyrażony pogląd, że "przy ustalaniu, czy kierowca był pracownikiem przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne, nie można oprzeć się tylko na nazwie łączącej strony umowy i definicji z art. 2 K.p." Należy bowiem "badać treść umowy, a status kierowcy oceniać na podstawie art. 2 K.p., w związku z art. 22 § 1, § 11, § 12 K.p.". Jeśli "łączący strony stosunek prawny nie zawiera cech stosunku pracy można przyjąć, że kierowca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy". W związku z tym skarżący uznał, że organ drugiej instancji nie zbadał powyższych istotnych okoliczności.

Ponadto skarżący wskazał, że wymierzona mu kara nie jest proporcjonalna do jego zachowania. W szczególności dotyczy to kary za nieposiadanie urządzenia rejestrującego. J. M. podniósł, że w swojej działalności nie wykonuje tak dalekich kursów, a transport który miał miejsce był przewozem wpadkowym. Z uwagi na długą trasę i bezpieczeństwo w ruchu drogowym zatrudnił do pomocy drugiego kierowcę. Zdaniem skarżącego, organ nie powinien wymierzać kary maksymalnej. Nawet jeżeli w pojeździe winien być założony tachnograf.

Wreszcie skarżący zauważył, że ani organ pierwszej, ani organ drugiej instancji nie uwzględniły w rozstrzygnięciu sprawy, że w piśmie z dnia 5 marca 2014 r. wyjaśniał, iż uzyskał z Inspekcji Transportu Drogowego informację, że zespół pojazdów do 7,5 t., nie wymaga zamontowania urządzenia tachografu. W związku z tym skarżący dochował należytej staranności w swej działalności, a udzielenie mu błędnej informacji nie może działać na jego niekorzyść.

W konsekwencji kara nie powinna być na skarżącego nałożona, a organy stwierdzając inaczej naruszyły przepisy art. 7, 77 §1, 107 § 3 K.p.a., a także art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ nie zgodził się z zarzutem, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był niewystarczający do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odnośnie zarzutu, że organ nałożył zbyt wysoką karę na skarżącego, Dyrektor Izby Celnej w Opolu wyjaśnił, że określił ją zgodnie z wysokością wskazaną w ustawie, która równocześnie uniemożliwia, aby organ nałożył karę w innej wysokości niż ta wskazana w ustawie. Dodał, że kwestia zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, a nieprzekraczających 7,5 tony, które są wyłączone z obowiązku instalowania tachografu, była już omówiona w zaskarżonej decyzji. Przewóz wykonywany przez skarżącego nie może być, zgodnie z przepisami, uznany za niewymagający instalacji tachografu.

Organ stwierdził także, że podniesiony przez przedsiębiorcę fakt uzyskania innych informacji od organów odnośnie wymagań dotyczących instalacji urządzenia rejestrującego, nie może mieć w sprawie wpływu na wydanie rozstrzygnięcia m.in. dlatego, że nie sposób tego faktu zweryfikować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. ) dalej zwana w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§1). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (§ 2 ).

Ponadto na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialną podstawą prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie t.j. Dz. U. 2013 poz. 1414, dalej też u.t.d. lub ustawa), która ustala między innymi zasady podejmowania i wykonywania niezarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz zasady nakładania i wysokość kar pieniężnych za wykonywanie tego przewozu z naruszeniem jego warunków.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy, akt ten określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego (pkt 1) oraz niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). W art. 3 ust. 1 ustawy wskazane zostały natomiast przewozy drogowe, wykonywane zarówno pojazdami samochodowymi, jak i zespołami pojazdów, do których przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Podkreślić trzeba, że wyliczenie tych wyłączeń stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że niedopuszczalne jest w tym zakresie stosowanie wykładni rozszerzającej i odstępowanie od stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do innych przewozów drogowych rzeczy niż te, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy. W odniesieniu do przewozu drogowego rzeczy (zarówno transportu, jak przewozu na potrzeby własne), na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, z zakresu przedmiotowego ustawy wyłączone zostały jedynie przewozy drogowe wykonywane pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 3,5 tony. Wobec powyższego, przepisy ustawy mają zastosowanie do każdego przewozu drogowego rzeczy wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.

Z definicji przewozu drogowego, ustalonej w art. 4 pkt 6a ustawy wynika, że obejmuje on transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia 561/2006.

W art. 4 pkt 4 ustawy określone zostały konieczne przesłanki i warunki zakwalifikowania przewozu drogowego jako przewozu niezarobkowego (na potrzeby własne). Przepis art. 4 lit. a rozporządzenia 561/2006 stanowi natomiast, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

W świetle wskazanych powyżej regulacji przyjąć należy, że transportem drogowym, który zaliczany jest do przewozu drogowego, jest nie tylko podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, na warunkach określonych w art. 4 pkt 1 i pkt 2, ale w myśl art. 4 pkt 3 lit.a ustawy - transportem drogowym jest także każdy faktyczny przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, która to nie polega na wykonywaniu transportu drogowego, jeśli nie stanowi on przewozu na potrzeby własne.

Wyjaśnić należy, że ustawodawca w art. 4 pkt 4 ustawy określił szczegółowo kryteria niezarobkowego przewozu na potrzeby własne, wskazując, że jest to przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Podkreślić należy aktualną wykładnię tego przepisu zawartą w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1326/10, w którym przyjęto, że przepis art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d. stanowi, że transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (przewóz na potrzeby własne). Jednocześnie należy pamiętać, że pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, nazywanego także przewozem na potrzeby własne, należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu do przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Należy również podkreślić, że w odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy.

Dalej zważyć trzeba, że podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego (krajowego i międzynarodowego) oraz niezarobkowego przewozu drogowego (krajowego i międzynarodowego) dokonuje się na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym, co oznacza, że poruszanie się wszystkich pojazdów m.in. o masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. podporządkowane jest regułom ustanowionym we wskazanym akcie prawnym. Aby przedsiębiorca mógł wykonywać przewóz pojazdem poddanym regulacji powołanej ustawy zobowiązany jest spełnić określone warunki, które można określić jako kwalifikowane w odniesieniu do wykonywania transportu drogowego i podstawowe, a niezbędne dla wykonywania przewozów niezarobkowych. Wymagania te adresowane są do przedsiębiorców, tzn. tych podmiotów, których działalnością gospodarczą jest transport drogowy i tych wykonujących każdą inną działalność gospodarczą.

Podstawowym warunkiem wykonywania przewozu drogowego w ramach transportu drogowego jest uzyskanie licencji transportowej, zaś podstawowym warunkiem realizowania przewozu niezarobkowego - przewozu na potrzeby własne, jest zaświadczenie o zgłoszeniu takiego przewozu. Stosownie do przepisu art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia nie odnosi się do wszystkich przypadków przewozu niezarobkowego i tak spod obowiązku uzyskania zaświadczenia zwolnione są przewozy drogowe wykonywane w ramach powszechnych usług pocztowych, wykonywane przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego oraz przez podmioty nie będące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 utd. (art. 33 ust. 2 u.t.d.).

Powyższe wskazuje na to, że każdy przewóz niezarobkowy wykonywany pojazdem poddanym regulacji ustawy o transporcie drogowym, przez przedsiębiorcę nieuprawnionego do wykonywania transportu drogowego i wykonującego inną, niż transportowa działalność, podporządkowany jest obowiązkowi zgłoszenia wykonywanych przewozów na potrzeby własne. Zgłoszenie takie przyjmuje, stosownie do art. 33 ust. 4 u.t.d., postać wniosku o wydanie zaświadczenia i musi spełniać warunki pozwalające na wydanie zaświadczenia określonej treści. Zaświadczenie to wydaje się nie na określony przejazd, lecz na określony czas do lat pięciu, dla określonego przedsiębiorcy, dla określonego rodzaju i zakresu wykonywanych przewozów na potrzeby własne i na określone pojazdy będące w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy (art. 33 ust. 3 i 5 u.t.d.).

Reasumując, przedsiębiorca prowadzący inną, niż działalność transportowa, działalność gospodarczą, chcąc wykonywać choćby incydentalnie przewóz drogowy (a więc realizować tę działalność jako pomocniczą, nie wiodącą w stosunku do podstawowej działalności), aby móc wykonywać tę działalność legalnie, musi nie tylko legitymować się zaświadczeniem o zgłoszeniu przewozu na potrzeby własne, ale przewóz taki (przewóz na potrzeby własne) musi spełniać wszystkie pozostałe przesłanki z art. 4 pkt 4 lit. a-d u.t.d. Należy do nich bezwzględnie prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Obowiązek ten dotyczy każdego przedsiębiorcy, podejmującego przewóz pojazdami o masie ponad 3,5 t. jako działalność niezarobkową i towarzyszącą innej, niż transportowa, podstawowej działalności gospodarczej (wykonywanej pomocniczo). Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, wykonując przewóz pojazdem ponad 3,5 t. przez siebie prowadzonym, może to realizować w sposób dowolny w zależności od tego, czy podczas ewentualnej kontroli drogowej oświadczy, że porusza się w celu związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, czy też w celu prywatnym. Takie rozumowanie stałoby w sprzeczności z porządkującymi kwestie wykonywania odpłatnych i nieodpłatnych przewozów drogowych zasadami określonymi ustawą o transporcie drogowym, a w szczególności ze specyfiką przewozu na potrzeby własne wynikającą z definicji tej instytucji i zamkniętym katalogiem zwolnień spod obowiązku uzyskania zaświadczenia , o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d.

Wykonywany przez skarżącego przewóz towarów, jak słusznie uznały organy, nie spełniał jednak wszystkich kumulatywnych warunków niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że strona umowy cywilnoprawnej zawartej z przedsiębiorcą J. M. nie jest pracownikiem.

I. O. podpisał ze skarżącym umowę o dzieło i taka została przedstawiona jako dowód w sprawie.

Organy kontrolne Izby Celnej nie mogą zastąpić sądu powszechnego (sądu pracy) w ocenie charakteru łączącego strony stosunku umownego. Zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy o dzieło, zlecenia czy o świadczenie usług transportowych nie pozwala na przyjęcie, że jest on pracownikiem przedsiębiorcy, a wykonany przewóz stanowi przewóz na potrzeby własne (tak : NSA m. innymi w wyroku z 24 lipca 2007, sygn. akt I OSK 1254/06 i 3 grudnia 2007, sygn. akt I OSK 1655/06 oraz w wyroku z 7 czerwca 2011 sygn. akt II GSK 601/10, opubl. CBOSA na stronach internetowych NSA).

Nie ma podstaw do odstąpienia od tej wykładni w rozpatrywanej sprawie.

W konsekwencji oba organy orzekające prawidłowo przyjęły, że na wykonywanie skontrolowanego przewozu – będącego transportem drogowym, skarżący powinien był posiadać licencję. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymagało uzyskania odpowiedniej licencji. W toku postępowania bezspornie ustalono, że w dniu kontroli takiej licencji nie posiadał. Okoliczności tej nie kwestionuje sam skarżący. Powstałe uchybienie musiało zatem skutkować nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej, na zasadzie art. 92a ustawy.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest również fakt, że realizowany przez skarżącego w dniu kontroli transport drogowy, zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, ale mniejszej niż 7,5 tony, wykonywany był pojazdem, który nie został wyposażony w urządzenie rejestrujące. W art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 ustalony natomiast został obowiązek instalowania i użytkowania urządzeń rejestrujących w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia 561/2006. Poza pojazdami podlegającymi wyłączeniu, obowiązek ten dotyczy wszystkich pojazdów wykorzystywanych do przewozu drogowego rzeczy, o którym mowa w ustawie, a więc zgodnie z art. 4 pkt 6a ustawy także transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy. Stosownie do odesłania z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 zauważyć też trzeba, że wskazany przepis art. 3 rozporządzenia nr 561/2006 ustala katalog zamknięty wyłączeń spod zakresu tego rozporządzenia. Wymienia on 9 rodzajów przewozów drogowych, do których nie stosuje się żadnego przepisu rozporządzenia nr 561/2006. Na mocy art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 do przewozów tych nie stosuje się zatem także przepisów rozporządzenia nr 3821/85.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi dotyczącego zastosowania art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 odnotować należy, że wynikające z niego wyłączenie z zakresu stosowania wskazanych rozporządzeń dotyczy przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niezarobkowego przewozu rzeczy. Warunkiem wyłączenia przewozu drogowego spod regulacji wskazanych powyżej rozporządzeń jest zatem niezarobkowy charakter przewozu rzeczy. Przez taki przewóz rozumieć należy jedynie przewóz, który w żaden sposób, nawet ubocznie, nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka działalność uboczna, inaczej mówiąc pomocnicza w stosunku do działalności gospodarczej, stanowiłaby natomiast cechę transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1895/11, LEX nr 1298457). Wykonywanie przewozu rzeczy w warunkach, o których mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy, wyłącza tym samym możliwość uznania takiego przewozu drogowego za niezarobkowy, lub jak przyjęły organy "niehandlowy". W tej mierze organy stosują błędne tłumaczenie tekstu i choć różnica w brzmieniu tych pojęć nie jest czysto akademicka, to jednak nie wpływa na ostateczny wynik rozpatrywanej przez Sąd sprawy.

Skoro w niniejszej sprawie ustalono, że skarżący jest przedsiębiorcą, a sporny przewóz wykonywany był przez niego jako pomocniczy w stosunku do jego działalności gospodarczej, gdyż wiązał się z przewozem sprzedanej maszyny rolniczej, to zasadnie organy w niniejszej sprawie przyjęły, że skarżący wykonywał przewóz drogowy, który nie spełniał wymogów z art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. Nie spełniał również warunków pozostałych przewozów drogowych określonych w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Słusznie tym samym organy uznały, że dla wykonywania takiego przewozu konieczne było nie tylko uzyskanie stosownej licencji, ale także wyposażenie pojazdu samochodowego w urządzenie rejestrujące.

Do wykonanego przez skarżącego przewozu zastosowanie znajdują zatem przepisy rozporządzenia nr 3821/85, z którego wynika obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Zaakcentować trzeba, że obowiązek ten określony został wprost w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85, zgodnie z którym urządzenie rejestrujące powinno być instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, a wyłączenie w tym zakresie dotyczy jedynie pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Na mocy art. 29 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców, z obowiązku instalowania urządzeń rejestrujących zwolnione zostały także pojazdy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821, które określono w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Żaden z tych wyjątków nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący nie wykonywał przewozu pojazdem wymienionym w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należało, że w dniu przeprowadzonej kontroli drogowej skarżący niewątpliwie wykonywał transport drogowy z naruszeniem obowiązków określonych w z art. 5 ust. 1 ustawy i art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85. W konsekwencji tego, właściwie zastosowano przepisy art. 92a ustawy i prawidłowo na ich podstawie nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Jak stanowi art. 92a ust. 6 ustawy, wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone zostały w załączniku nr 3 do ustawy. Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 2 ustawy, suma kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 000 zł. Za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pod pozycją 1.1 załącznika nr 3 do ustawy, ustawodawca przewidział karę w wysokości 8 000 zł, natomiast za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące w pozycji 6.1.1 załącznika wskazał karę w wysokości 3 000 zł. Skoro wskazane naruszenia, jakich dopuścił się skarżący, stwierdzone zostały podczas jednej kontroli drogowej, zatem na zasadzie art. 92a ust. 2 ustawy prawidłowo nałożono karę w łącznej wysokości 10 000 zł.

Co do ewentualnego miarkowania kary pieniężnej zauważyć należy, że art. 92a ust. 1 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uprawniony organ, w każdym przypadku obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Co do określenia jej wysokości, przepis art. 92a ust. 6 ustawy wprost odsyła do załącznika nr 3 do ustawy, który określa wysokość kar w sposób sztywny, nie pozostawiając uznaniu organu określenia ich wysokości. Ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności mogących uzasadniać jej zmniejszenie. W konsekwencji, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ nie ma możliwości ustalić innej wysokości kary niż ta, która określona została co do poszczególnych naruszeń w załączniku nr 3 do ustawy. Przewidziane przez ustawodawcę związanie organów wysokością kary ustalonej w załączniku oraz brak ich swobody w zakresie ustalania jej wysokości ma związek z charakterem odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy. Wymierzenie kary na tej podstawie nie jest bowiem uzależnione od winy podmiotu wykonującego przewóz drogowy lecz związane jest z samym naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy stwierdzeniu naruszenia, dla nałożenia kary nie ma tym samym znaczenia jakie były tego przyczyny i kto ponosi za to winę. Kara administracyjna nie jest odpłatą za popełniony czyn karalny, lecz służy przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów określonych w przepisach prawa. Przy jej ustalaniu organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa. Jego rola sprowadza się do stwierdzenia czy doszło do naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego i w razie pozytywnego wyniku oceny w tym zakresie, do nałożenia kary pieniężnej w takiej kwocie, jaka ustalona została przez ustawodawcę. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności, organy administracji publicznej nie mogą odmówić stosowania obowiązujących przepisów prawa. To powoduje, że rozpoznając niniejszą sprawę organy nie mogły odstąpić od stosowania regulacji art. 92a ustawy.

Zauważyć również należy, że wprawdzie w art. 92c ustawy ustawodawca przewidział wyłączenie odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego, jednak w rozpoznawanej sprawie nie ujawniono okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 92c, w szczególności zaś skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie. Podnoszony zarzut uzyskania błędnego pouczenia przez skarżącego w organie administracji publicznej, bez wykazania jaki był to organ, w jakiej formie doszło do pouczenia i o jakiej treści jest gołosłowny.

Reasumując, w ocenie Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli przewóz był transportem drogowym wymagającym posiadania stosownej licencji oraz wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.