Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 706/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 3, art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 8, art. 64 § 9, art. 64 § 10, art. 64c § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] "B." B.P., S.P. sp.j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 195/15 w sprawie ze skargi P. [...] "B." B.P., S.P. sp.j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie na rzecz P. [...] "B." B.P., S.P. sp.j. z siedzibą w W. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 706/16

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 195/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. [...] "B." B.P., S.P. sp.j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia 20 listopada 2014 r. w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. tytułów wykonawczych z dnia 21 maja 2010 r. o nr: [...] i [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz styczeń - marzec 2005 r. na łączną kwotę 1.372.505,00 zł należności głównej oraz na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 26 lutego 2013 r. o nr od [...] do [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. i styczeń - listopad 2004 r. na łączną kwotę 46.031.96,00 zł należności głównej.

W dniu 11 marca 2014 r. do Naczelnika wpłynął wniosek strony o wydanie i doręczenie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Dnia 10 kwietnia 2014 r. Naczelnik wydał postanowienie, w którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych przypisanych do ww. tytułów wykonawczych, obciążających spółkę w łącznej kwocie 642.018,00 zł.

Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie, kolejno zaś złożyła pisma zawierające prośbę o przeprowadzenie dowodów z dokumentów i włączenie ich w skład materiału dowodowego, wyjaśniając, że składane są one na okoliczność zapłaty przez zobowiązanego egzekwowanych należności w toku postępowania egzekucyjnego, z pożyczek udzielonych mu w tym celu przez A Sp. z o.o. oraz dokonywania przez organ egzekucyjny tych samych czynności egzekucyjnych (zajmowania wierzytelności zobowiązanego z tych samych rachunków bankowych oraz udziałów zobowiązanego w A Sp. z o.o.) w następujących po sobie kolejno postępowaniach egzekucyjnych dotyczących tych samych należności, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] - [...], [...] i [...], [...] - [...] oraz [...] - [...].

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika z dnia 10 kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia wnikliwej analizy pod względem prawidłowości naliczonych kwot w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku spółki.

W dniu 26 września 2014 r. Naczelnik wydał postanowienie, w którym ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych naliczonych w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] oraz od [...] do [...] na łączną kwotę 641.995,40 zł.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Dyrektor utrzymał w ww. mocy postanowienie Naczelnika.

W skardze na ww. postanowienie Dyrektora strona podniosła te same argumenty, co w zażaleniu na postanowienie z dnia 26 września 2014 r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów:

- art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające na ustaleniu kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącego w nadmiernej wysokości, z naruszeniem zasady równości, a przez to ingerencję w jego prawo własności, na podstawie art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, § 8, § 9 i § 10 oraz art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, z późn. zm.) zwana dalej "u.p.e.a.", pomimo że przepisy te nie są zgodne z ww. przepisami Konstytucji RP, a przez to nie powinny być podstawą do naliczenia kosztów egzekucyjnych należnych od Skarżącego w wysokości ustalonej przez organ egzekucyjny;

- art. 64 § 4, 5 i 7 w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., polegające na naliczeniu dodatkowych, wynikających z narosłych odsetek za zwłokę, opłat egzekucyjnych za zajęcia wierzytelności oraz praw majątkowych - udziałów w Spółce A Sp. z o.o. w odniesieniu do należności egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], pomimo, że w celu wyegzekwowania tych należności zostało dokonane już wcześniej zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych i została pobrana oplata egzekucyjna z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie w pierwszej kolejności odniósł się najdalej idącego zarzutu skargi, dotyczącego niezgodności z Konstytucją przepisów art. 64 § 1, § 6 i § 8 oraz art. 64c § 1 u.p.e.a., podnosząc, że zagadnieniem tym zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 2135, stwierdzając brak podstaw do twierdzenia o niezgodności z Konstytucją RP art. 64 § 1, § 6 i § 8 oraz art. 64c § 1 u.p.e.a. Dalej Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 maja 2005 r. w sprawie P 6/04, z którego wynika, że sposób określania kosztów w postępowaniu egzekucyjnym, w tym także w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, mieści się w graniach uprawnień ustawodawcy, a ustawodawca nie jest związany w tym zakresie żadnymi dyrektywami co do wyboru sposobu określenia kosztów postępowania egzekucyjnego.

Dalej Sąd zaznaczył, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością ani realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, wątpliwości skarżącego są oczywiste, gdyż w jego wypadku koszty te są bardzo wysokie. Jednakże stanowisko organów w sprawie, zarówno co do sposobu wyliczenia kosztów postępowania, jak i co do wysokości, ma oparcie w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podkreślił, że póki przepisy te obowiązują w powoływanym brzmieniu, czynności organów muszą zostać uznane za prawidłowe.

Kolejno Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś stan faktyczny w sprawie nie jest między stronami sporny. Sąd podniósł, że koszty postępowania egzekucyjnego zostały naliczone w sposób prawidłowy, w oparciu o trafnie powołane w postanowieniu przepisy. Sąd podkreślił, że każdy tytuł wykonawczy wszczyna odrębne postępowanie egzekucyjne i do każdego z tytułów wykonawczych przypisywane są związane z nim koszty egzekucyjne. Nadto, zdaniem Sądu, uznać należało, że organ egzekucyjny zasadnie naliczył opłatę egzekucyjną (od kolejnych zajęć) jedynie od wzrostu odsetek należnych na dzień wykonania tychże zajęć od niezapłaconej kwoty należności głównej. Biorąc pod uwagę, iż koszty egzekucyjne naliczane są proporcjonalnie do istniejącej w dniu dokonania zajęcia zaległości oraz fakt, iż zaległość ta ulega podwyższeniu o naliczone odsetki, koszty egzekucyjne wzrosły proporcjonalnie do naliczanych odsetek.

W skardze kasacyjnej od ww. wyroku spółka zaskarżyła go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego w postaci art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 1 pkt 6, art. 64 § 6, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazane przepisy u.p.e.a. znajdują się w sferze swobody regulacyjnej ustawodawcy i przez to są zgodne z Konstytucją, pomimo iż umożliwiają one ustalenie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego w nadmiernej wysokości, rażąco niewspółmiernej do nakładów poniesionych w toku postępowania egzekucyjnego, ingerując w konstytucyjnie chronione prawo własności zobowiązanego;

2. przepisów prawa materialnego w postaci art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 64 § 8 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis art. 64 § 8 u.p.e.a., przewidując naliczenie kosztów egzekucyjnych i obciążenie nimi zobowiązanego w pełnej wysokości w sytuacji, gdy zobowiązany wykona zobowiązanie dobrowolnie, jest zgodny z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji;

3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." w związku z art. 193 Konstytucji RP poprzez odstąpienie od wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 8, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 u.p.e.a. z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, pomimo istnienia obiektywnych i uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją wskazanych przepisów u.p.e.a., oraz pomimo wyrażenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wątpliwości co do ich racjonalności i adekwatności, co doprowadziło w konsekwencji do usankcjonowania zastosowania w sprawie skarżącej spółki przepisów niezgodnych z Konstytucją i oddalenia skargi;

4. przepisów prawa materialnego w postaci art. 193 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odstąpienie - w konsekwencji dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni przepisów Konstytucji - od wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 8, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, pomimo wyrażenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wątpliwości co do racjonalności i adekwatności wskazanych przepisów u.p.e.a.;

5. przepisów prawa materialnego w postaci art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 8, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, sprowadzające się do uznania, że ustalenie przez organ egzekucyjny kosztów w wysokości takiej, jak w niniejszej sprawie, było prawidłowe, pomimo że koszty te zostały naliczone w nadmiernej wysokości, na podstawie przepisów niezgodnych ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji;

6. przepisów prawa materialnego w postaci art. 64 § 4, 5 i 7 u.p.e.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji naliczenia przez organ egzekucyjny dodatkowych, wynikających z narosłych odsetek za zwłokę, opłat egzekucyjnych za zajęcia wierzytelności oraz praw majątkowych - udziałów w spółce A p. z o.o., w odniesieniu do należności egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], pomimo że w celu wyegzekwowania tych należności zostało dokonane już wcześniej zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych i została pobrana opłata egzekucyjna z tego tytułu.

Ponadto, spółka wniosła o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 193 Konstytucji, co do zgodności:

1. art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 1 u.p.e.a., art. 64 § 1 pkt 6, art. 64 § 9 pkt 2 i art. 64 § 10 u.p.e.a. z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, tj. z wynikającymi ze wskazanych przepisów Konstytucji: zasadą proporcjonalności, zasadą przyzwoitej legislacji i równości, zasadą ochrony prawa własności oraz prawem do sądu, w zakresie, w jakim:

a) uzależniając wysokość opłat od wartości egzekwowanej należności, nie przewidują maksymalnej kwoty (górnej granicy) opłat za dokonane czynności egzekucyjne (zajęcie wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych) oraz opłaty manipulacyjnej, a przez to dopuszczają do naliczenia opłat egzekucyjny w nadmiernej wysokości, rażąco niewspółmiernej do nakładów poniesionych na przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo że wprowadzają równocześnie minimalne kwoty (dolne granice) tych opłat, zabezpieczając w ten sposób interes organu egzekucyjnego,

b) wprowadzając stosunkowy mechanizm naliczania opłat egzekucyjnych, nie uzależniają wysokości opłat za dokonane czynności egzekucyjnego oraz opłaty manipulacyjnej od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego oraz zakresu i skali podejmowanych przez niego czynności egzekucyjnych i manipulacyjnych, a przez to dopuszczają do naliczenia opłat egzekucyjny w nadmiernej wysokości, rażąco niewspółmiernej do nakładów poniesionych na przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego,

c) wprowadzając sztywny, stosunkowy mechanizm naliczania opłat egzekucyjnych, niezależny od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i pozbawiony kwot maksymalnych, nie przewidują mechanizmu ochrony zobowiązanego przed nadmiernym wzrostem kosztów egzekucyjnych, w tym formy dostosowania (miarkowania) wysokości kosztów egzekucyjnych do realiów danego postępowania,

d) w sposób nieuzasadniony różnicują sytuację prawną zobowiązanego, wobec którego organ dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), w zakresie maksymalnej kwoty (górnej granicy) opłat za dokonaną czynność egzekucyjną, w porównaniu do sytuacji zobowiązanego, wobec którego organ dokonał zajęcia nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), i którego interesy są chronione ze względu na ustawowe określenie stałej i maksymalnej kwoty opłaty za tę czynność egzekucyjną,

e) przewidując nadmierną wysokość opłat egzekucyjnych, ograniczają prawo zobowiązanego do sądu w tych przypadkach, w których zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią jedyne forum dla dochodzenia praw zobowiązanego,

2. art. 64 § 8, art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 w związku z art. 64e § 1 u.p.e.a., art. 64 § 9 i art. 64 § 10 u.p.e.a. z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, tj. z wynikającą z tych przepisów Konstytucji zasadą przyzwoitej legislacji i równości oraz zasadą ochrony prawa własności, w zakresie, w jakim zapłata przez zobowiązane egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych wiąże się z obciążeniem go obowiązkiem uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za dokonane czynności egzekucyjne w takiej samej wysokości, jak gdyby należność została faktycznie wyegzekwowana przez organ w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych.

Nadto, spółka wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 1 pkt 6, art. 64 § 6, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 oraz w związku z art. 64 § 8 u.p.e.a poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdują się w sferze swobody regulacyjnej ustawodawcy i przez to są zgodne z Konstytucją RP, pomimo iż umożliwiają one ustalenie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego w nadmiernej wysokości, rażąco niewspółmiernej do nakładów poniesionych w toku postępowania egzekucyjnego, ingerując w konstytucyjnie chronione prawo własności zobowiązanego oraz poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegającą na uznaniu, że art. 64 § 8 u.p.e.a., przewidując naliczenie kosztów egzekucyjnych i obciążenie nimi zobowiązanego w pełnej wysokości w sytuacji, gdy zobowiązany wykona zobowiązanie dobrowolnie, jest zgodny z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest treścią zarzutów, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 p.p.s.a.). Wskazać również należy na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09 (dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) odnosząca się do problemu, gdy po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie. Jak stwierdził Sąd w przywołanej uchwale, w takim przypadku, jeżeli niekonstytucyjny przepis nawet nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Warto również zaznaczyć, że uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego są wiążące na podstawie, w sposób i w trybie prawnym, o jakim mowa w art. 269 p.p.s.a. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej wprost wskazał w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego zgodność z Konstytucją została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.

Podnieść należy, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażony już w przedmiotowym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga kasacyjna została złożona przed wydaniem przytoczonego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdzić należy, iż fakt wydanie przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania kasacyjnego wyroku orzekającego o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane kontrolowane w sprawie postanowienie, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny jego legalności.

Mając powyższe na uwadze trzeba wskazać, że przepisy - stanowiące w rozpoznawanym przypadku podstawę materialnoprawną obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi - zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Stan faktyczny i stan prawny sprawy dotyczy niewątpliwie przepisów, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. W rozpoznawanej sprawie bowiem organ egzekucyjny postanowieniem z 26 września 2014 r. obciążył wierzyciela na podstawie art. 64 § 1 u.p.e.a., art. 64c § 1, 3, 7 u.p.e.a., kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 641995,40 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który będzie zobowiązany dokonać kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

-----------------------

2