Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2634/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 299 ust. 6 pkt 2, art. 303 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant ref. staż. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, M. G., obywatelka [...], wjechała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [...] marca 2014 r. W tym samym dniu złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, którym zostały objęte również małoletnie dzieci: S. G. i N. G. Odrębny wniosek złożył były mąż cudzoziemki – L. G.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił nadania M. G. statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nie wyraził zgody na pobyt tolerowany. Decyzją objęto również małoletnie dzieci cudzoziemki.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją [...] czerwca 2015 r. znak: [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

M. G. złożyła skargę od powołanej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu 15 lipca 2015 r. cudzoziemka złożyła natomiast kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wnioskiem, tak jak poprzednio, zostały objęte małoletnie dzieci: S. G. i N. G. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o umorzeniu tego postępowania. Cudzoziemka nie odwołała się tej decyzji.

W dniu 5 października 2015 r. w B., przy ul. [...], funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w B. przeprowadzili kontrolę legalności pobytu M. G., w wyniku której stwierdzono, że cudzoziemce została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuściła ona terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wyczerpując tym samym przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 16 tej ustawy. Ponadto ustalono, że razem z cudzoziemką przebywają na terytorium Polski jej małoletnie dzieci: S. G. i N. G. W trakcie kontroli cudzoziemka okazała kontrolującym Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca, wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] sierpnia 2015 r., z terminem ważności do dnia 18 lutego 2016 r.

W dniu [...] października 2015 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu M. G. wraz z jej małoletnimi dziećmi: S. G. i N. G. W tym samym dniu cudzoziemka została pouczona w języku dla niej zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, jak również przesłuchana w obecności tłumacza języka rosyjskiego.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak: [...], organ pierwszej instancji zobowiązał M. G. do powrotu oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 12 miesięcy. Decyzją objęte zostały również małoletnie dzieci: S. G. oraz N. G.

Podstawę prawną wydania powołanej decyzji stanowiły art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 315 ust. 2 pkt 1 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

M. G., reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie od powołanej decyzji Komendant Placówki Straży Granicznej w B. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2553/15 oddalił skargę M. G. na powołaną wyżej decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielania ochrony uzupełniającej i nieudzielania zgody na pobyt tolerowany. Wyrok jest prawomocny.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...]: 1) uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] października 2015 r. w części dotyczącej określenia terminu zakazu ponownego wjazdu; 2) orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Shengen na okres 12 miesięcy; 3) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją w pozostałej części.

Podstawę prawną wydania powołanej decyzji stanowiły: art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 315 ust. 2 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wywiódł, że w przypadku skarżącej i jej małoletnich dzieci – w związku z nieopuszczeniem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od doręczenia decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. – została wypełniona przesłanka wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, określona w art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził też, że nie zachodzi żadna z określonych w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, tzw. negatywnych przesłanek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności, w obszernych rozważaniach wyjaśnił, dlaczego w przypadku skarżącej i jej małoletnich synów, nie zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, określone w art. 348 i w art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Rozważania te doprowadziły organ odwoławczy do wniosku, że w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka zobowiązania do powrotu, określona w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

M. G., reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., ze względu na dokonywanie ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów i bez wykazania, dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez skarżącą, w szczególności ze względu na arbitralne stwierdzanie przez organ braku wykazania przez skarżącą okoliczności faktycznych, pomimo to, że jej zeznania są spójne wewnętrznie i zgodne z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z informacjami z kraju pochodzenia;

2. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a. ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami strony wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, mimo to, że wcześniej nie wezwano strony do uzupełnienia materiału dowodowego, bądź nie zobowiązano jej do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie powziętych przez organ wątpliwości;

3. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie:

– możliwości poszukiwania skutecznej ochrony na terenie [...] przez skarżącą i jej bliskich,

– tego, czy możliwości naruszenia praw człowieka w kraju pochodzenia mogą dotknąć skarżącą, a jeśli nie - to dlaczego,

– ustaleń istotnych dla stwierdzenia możliwości naruszenia praw dziecka, w szczególności ze względu na pominięcie, że ocena w tym zakresie wymaga wiadomości specjalnych,

– ustaleń dotyczących możliwości wykonania przedmiotowej decyzji;

4. art. 62 w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz w zw. z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., ze względu na rozdzielenie postępowania strony przedmiotowego postępowania od prowadzonego w tym samym trybie i na tej samej podstawie prawnej postępowania toczącego się wobec jej małżonka – L. G. - pomimo to, że ze względu na normy prawa międzynarodowego, które organ bezpodstawnie pominął, w szczególności na ochronę życia rodzinnego, sytuacja prawna stron obu postępowań jest tożsama, przy czym wynikające z tych norm powiązanie spraw uzasadnia konieczność zastosowania instytucji współuczestnictwa łącznego w postępowaniu administracyjnym, a także z uwagi na pominięcie tych okoliczności w uzasadnieniu skarżonej decyzji;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1. art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art 348 pkt 1 lit. a) i b) albo art. 351 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o cudzoziemcach oraz w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zagrożenie praw skarżącej musi być w zasadzie pewne, oraz poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, pomimo braku dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, ze względu na zupełny brak odniesienia się do tego, czy skarżąca ma możliwość poszukiwania skutecznej ochrony ze strony władz w kraju pochodzenia;

2. art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 4 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przedwczesnym, niepopartym żadnymi ustaleniami faktycznymi, stwierdzeniu braku możliwości naruszenia praw dziecka w związku ze zobowiązaniem do powrotu.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o połączenie do wspólnego rozpoznania przedmiotowej sprawy ze sprawą L. G. i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, powołując w odpowiedzi na skargę argumentację zbieżną z przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2634/16 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowienie jest prawomocne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2635/16 odrzucił skargę L. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz o zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Postanowienie jest prawomocne.

Na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzuty i wnioski skargi. Wskazała ponadto, że skarżąca otrzymała decyzję Wojewody [...] o zezwoleniu na pobyt czasowy i na pracę. Stwierdziła przy tym, że nie ma przepisu, który stanowiłby przeszkodę do zobowiązania cudzoziemki do powrotu z uwagi na posiadanie przez nią rzeczonego zezwolenia.

Skarżąca oświadczyła natomiast, że z uwagi na chorobę rodziców męża musiała przebywać w [...] w grudniu, ponieważ mąż, ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowania sądowe, nie mógł wyjechać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji), dalej powoływanej jako "uoc". Zgodnie z tym przepisem decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2.

Stosownie natomiast do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 uoc cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej - stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Jak wynika z akt sprawy przekazanych Sądowi przez organ administracji wobec M. G. i jej małoletnich dzieci wydano decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...]: 1) odmówił nadania statusu uchodźcy; 2) odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz 3) nie udzielił zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], utrzymała w mocy powołaną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącej w dniu 3 lipca 2015 r.

W dniu 5 października 2015 r. M. G. została zatrzymana przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w B., podczas kontroli legalności pobytu przeprowadzonej w B., przy ul. [...]. Pod jej opieką znajdowało się dwoje małoletnich dzieci: S. G. i N. G.

Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca i jej małoletni synowie nie opuścili terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od doręczenia decyzji organu wyższego stopnia (Rady do Spraw Uchodźców) o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej.

Skarżąca złożyła wprawdzie w dniu 15 lipca 2015 r. kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, jednakże stosownie do treści art. 303 ust. 4 oraz art. 305 ust. 2 uoc, złożenie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie stanowiło przeszkody dla wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu, ani podstawy do zawieszenia tego postępowania.

Prawidłowe zakończenie - zasadnie wszczętego - postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu wymagało więc ustalenia, czy w jej przypadku nie zachodziły tzw. negatywne przesłanki zobowiązania do powrotu, określone w art. 303 ust. 1 i 2 uoc.

Zgodnie z art. 303 ust. 1 uoc w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w art. 187 pkt 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa w art. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170, lub

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 180 z 29.06.2013), zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że skarżąca i jej małoletnie dzieci nie posiadali (i nie posiadają) statusu uchodźcy, ani nie korzystają z ochrony uzupełniającej. W ich przypadku nie zachodzi więc przeszkoda dla wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, określona w art. 303 ust. 1 pkt 1 uoc. Poza sporem pozostaje także, że nie zachodzi w stosunku do nich żadna z przesłanek negatywnych, opisanych w art. 303 ust. 1 - w punktach od 3 do 13 uoc.

Kluczową kwestią, która wymagała oceny Sądu podczas kontroli legalności zaskarżonej decyzji, była zatem prawidłowość dokonania przez organy administracji: wykładni art. 303 ust. 1 pkt 2 uop, ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie oraz "konfrontacji" ustalonego stanu faktycznego z sytuacją opisaną w powołanym przepisie. Należy przy tym podkreślić, że wedle akt sprawy skarżącej i jej małoletnim dzieciom nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Trzeba więc było ustalić, czy w stosunku do nich zachodzą przesłanki do udzielenia którejś z tych zgód (art. 303 ust. 1 pkt 2 in fine uoc).

Przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany zostały określone w art. 348 uoc, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Z kolei podstawy udzielenia zgody na pobyt tolerowany zostały określone w art. 351 uoc, który stanowi, że zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej

– w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy na stronie 12 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 348 lub art. art. 351 pkt 1 uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego i skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem praw chronionych w tych przepisach. Utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, odnoszące się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 – delej uouco), pozostaje aktualne. Warunki udzielenia zgody na pobyt, określone w art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a uouco, który został uchylony z dniem 1 maja 2014 r., odpowiadały bowiem warunkom udzielenia "dzisiejszej" zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 uoc) lub zgody na pobyt tolerowany wydanej na podstawie art. 351 pkt 1 uoc (w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych).

Skoro zatem ryzyko naruszenia praw chronionych przez art. 348 i art. 351 pkt 1 musi być indywidualne i skonkretyzowane, to dla uznania istnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, muszą istnieć poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba będąca w tzw. procedurze powrotowej, znajduje się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wskazanych w tych przepisach zagrożeń. Do uzyskania zgody na pobyt na podstawie art. 348 lub art. 351 pkt 1 uoc uprawnione są zatem te osoby, które wykażą, że powrót do kraju pochodzenia spowoduje dla nich indywidualne i realne zagrożenie wolności i praw chronionych tymi przepisami. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 414/15; z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1285/14; z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 993/13; z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II OSK 618/13).

Uregulowana w uoc tzw. procedura powrotowa jest wynikiem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisów, przyjętej w ramach wspólnej polityki migracyjnej, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE L Nr 348, s. 98).

W motywie nr 6 (zd. 1 i zd. 2) preambuły rzeczonej dyrektywy zobowiązano państwa członkowskie, "(...) aby zakończenie nielegalnego pobytu obywateli państw trzecich odbywało się w ramach sprawiedliwej i przejrzystej procedury. Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa UE decyzje podejmowane na mocy niniejszej dyrektywy powinny być podejmowane indywidualnie, na podstawie obiektywnych kryteriów, co oznacza, że pod uwagę powinien być brany nie tylko sam fakt nielegalnego pobytu [...]". W motywie nr 11 wskazano zaś na konieczność ustanowienia zbioru "(...) wspólnych minimalnych gwarancji prawnych, mających zastosowanie do decyzji dotyczących powrotu, tak aby zapewnić skuteczną ochronę interesów osób, których dotyczą [...]" (zd. 1).

W art. 12 dyrektywy kwestie gwarancji proceduralnych o charakterze formalnym zostały natomiast ograniczone do obowiązku sporządzenia decyzji na piśmie, zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego i prawnego, pouczenia o dostępnych środkach odwoławczych, a także tłumaczenia głównych elementów decyzji dotyczącej powrotu.

Uregulowanie szczegółowych kwestii proceduralnych w sprawach dotyczących powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich pozostawione więc zostało państwom członkowskim.

Poza wyłączeniami wynikającym z art. 10, art. 32 ust. 3, art. 103, art. 169 ust. 5, art. 197 ust. 4, art. 199 ust. 4 i art. 371 uoc (wyłączenia te nie dotyczą postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu) w postępowaniach prowadzonych na podstawie uoc znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający powinien zatem kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest więc stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek storn wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Postępowanie powinno być natomiast prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei art. 107 § 3 K.p.a. wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia podjętej decyzji z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji trafnie ustaliły, nie naruszając, wymienionych przez skarżącą, przepisów postępowania, że w sprawie nie zachodziły przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podejmując decyzję o zobowiązaniu do powrotu, wzięli pod uwagę tak sytuację w [...], jak indywidualną sytuację skarżącej i jej dzieci.

Podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 5 października 2015 r. skarżąca podniosła, że po powrocie do [...] będzie jej zagrażać niebezpieczeństwo i nie będzie mogła mieszkać razem z mężem. Oświadczyła, że niebezpieczeństwo "czyhać" będzie także na jej dzieci, a ponadto nie będzie ich mogła należycie wykształcić. Stwierdziła przy tym, że jej obawy wynikają z powodów, o których mówiła wcześniej.

Dalej natomiast, odnosząc się do pytania dotyczącego zagrożenia prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, zeznała, że zagrożenie takie wynika z powodów, o których mówiła wcześniej, tj. problemów męża związanych ze zmianą władzy w [...] w 2014 r. Skarżąca oświadczyła, że przed zmianą rządów mąż był funkcjonariuszem jednego z więzień, a po zmianie władzy zaczęły się prześladowania męża, którego traktowano, jako człowieka poprzedniego "układu". Po wygraniu wyborów przez nowe ugrupowanie, mąż nie został wpuszczony do pracy.

Strona stwierdziła też, odpowiadając na pytanie, czy fakt prześladowania, był zgłaszany organom ścigania, że w [...] nie ma możliwości uzyskania pomocy ze strony organów ścigania i trzeba bronić się samemu. Jej zdaniem, służby wewnętrzne sprzyjają nowej władzy i nie chcą pomagać tym, którzy mają inne poglądy polityczne.

Odpowiadając z kolei na pytanie, czy mogłaby zostać poddana torturom, albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, albo karaniu, skarżąca stwierdziła, iż myśli, że tak, dodając, że w [...] wszystko jest możliwe.

Odnosząc się zaś do pytania, czy w kraju pochodzenia, mogłaby zostać pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego, bądź ukarania bez podstawy prawnej, oświadczyła, że nie ma takiego zagrożenia.

Co do możliwego naruszenia prawa do życia rodzinnego, także odwołała się do kwestii prześladowań męża, konstatując, że w [...] nie może żyć spokojnie, nie może żyć wspólnie z mężem i obawia się, że będą prześladowani.

Strona stwierdziła także, że jej dzieci czują się w Polsce bezpiecznie, uczęszczają do polskich szkół, zaś nauczyciele bardzo pozytywnie oceniając postępy w nauce starszego syna. Dzieci dobrze się czują w polskich szkołach, gdzie mają kolegów i znajomych. Są bardzo zasymilowania z polskimi dziećmi.

W końcowej części przesłuchania, skarżąca jednoznacznie oświadczyła też, że te same powody, które rodzą jej obawy przed powrotem do [...], podawała jako uzasadnienie wniosku o nadanie statusu uchodźcy.

Oceniając opisany dowód z przesłuchania strony, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po pierwsze słusznie stwierdził, że podnoszone przez skarżącą okoliczności wskazują jedynie hipotetyczną możliwość ryzyka, które w jej ocenie wiąże się z powrotem jej i jej synów do [...]. Po drugie natomiast trafnie zauważył, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (tj. wyjazd cudzoziemki wraz z dziećmi z kraju pochodzenia z powodu problemów, jakich miała doświadczyć ze względu na osobę męża – L. G.), były rozpatrywane w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Co do zagrożenia prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 348 pkt 1 lit. a lub art. 351 pkt 1 lit. a) lub zagrożenia poddaniem torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu (art. 348 pkt 1 lit. b lub art. 351 pkt 1 lit. b), skarżąca wyraziła wyłącznie subiektywną, nie popartą jakimikolwiek konkretnymi okolicznościami, ocenę przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności w [...]. Stwierdziła m.in., że wszystko jest tam możliwe, a także oświadczyła (udzielając negatywnej odpowiedzi na pytanie, czy fakt prześladowania męża był zgłaszany organom ścigania), że w [...], w jej ocenie, służby wewnętrzne sprzyjają nowej władzy i nie chcą pomagać tym, którzy mają inne poglądy polityczne.

M. G. nie wskazała zatem żadnych konkretnych faktów, które potwierdzałyby istnienie ryzyka naruszeniem praw chronionych w art. 348 pkt 1 lit. a i b uoc (lub art. 351 pkt 1 lit. a i b uoc).

Co do przesłanek określonych w art. 348 pkt 1 lit. c i d lub art. 351 pkt 1 lit. c i d uoc, storna jednoznacznie zaś stwierdziła, że powrót do [...] nie wiąże się z ryzykiem pracy przymusowej (lit. c), ani nie grozi pozbawieniem prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukaraniem bez podstawy prawnej (lit. d).

Także podnoszona przez skarżącą argumentacja, mająca wskazywać zagrożeniem naruszenie prawa do życia rodzinnego (art. 348 pkt 2 uoc), nie stanowiła przekonującego powodu do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Po pierwsze bowiem, jak trafnie wskazał organ odwoławczy na stronie 13 decyzji, decyzje zobowiązujące do powrotu wydano zarówno wobec skarżącej i jej małoletnich dzieci, jak i wobec L. G. (ojca dzieci skarżącej i jej byłego męża). Jak wskazano w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienie, skarga wymienionego na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2635/16 (postanowienie jest prawomocne). Powrót do kraju pochodzenia sam w sobie nie spowoduje zatem naruszenia jedności rodziny. Podnoszoną przez M. G. obawę o brak możliwości życia wspólnie z mężem z powodu zagrożenia jego prześladowaniem, należy natomiast ocenić jako subiektywne odczucie strony, które nie zostało poparte jakimikolwiek wiarygodnymi dowodami. Wedle dostępnych informacji [...] pozostaje krajem stabilnym o stosunkowo wysokim poziomie przestrzegania praw człowieka. Samo zaś przekonanie skarżącej, że - w przypadku zagrożenia praw chronionych w art. 348 i 351 uoc - jej mąż, ona lub dzieci, nie uzyskaliby pomocy od powołanych do tego organów kraju pochodzenia, ponieważ służby wewnętrzne sprzyjają nowej władzy i nie wyrażają jakiejkolwiek woli pomocy tym, którzy mają odmienne poglądy polityczne, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że faktycznie mogłoby dojść do takiej sytuacji.

Nie było również podstaw do stwierdzenia, że zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu (art. 348 pkt 3 uoc).

Chociaż synowie skarżącej uczęszczają do polskich szkół i zintegrowani są z rówieśnikami, to jak trafnie dostrzegł organ odwoławczy, przebywają w Polsce stosunkowo krótko – od 24 marca 2014 r. W [...] prawidłowo funkcjonuje system edukacji, zatem dzieci mogą kontynuować tam naukę. Jakkolwiek zmiana miejsca pobytu niewątpliwie będzie się dla nich wiązać z określonymi trudnościami, wynikającymi z konieczności odnalezienia się w nowym środowisku, zaakceptowania przez nową społeczność lokalną i rówieśników, czy nadrobienia zaległości w znajomości języka ojczystego, to mając na uwadze stosunkowo krótki czas pobytu synów skarżącej w Polsce, a także fakt, że decyzje zobowiązujące do powrotu obejmują całą rodzinę, nie można stwierdzić, iż powrót do [...] naruszy ich prawa dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Należy też zaznaczyć, że ani Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ani Konwencja o prawach dziecka, nie gwarantują dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez rodziców (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1252/10; por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 297/06). Biorąc natomiast pod uwagę, że postępowanie w sprawie odmowy udzielenia skarżącej i jej małoletnim dzieciom ochrony międzynarodowej zostało zakończone ostateczną decyzję Rady do Spraw Uchodźców w dniu [...] czerwca 2015 r., nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skargi (str. 13), że obowiązek powrotu do kraju pochodzenia będzie miał "nagły" charakter. Stąd również argumentacja skarżącej, wskazująca na potrzebę przedłużenia pobytu małoletnich dzieci co najmniej do zakończenia roku szkolnego oraz nadrobienia zaległości w języku kraju pochodzenia, jest chybiona, a ponadto bezprzedmiotowa. Trzeba też bowiem przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Przypominając, że M. G. w trakcie przesłuchania w procedurze powrotowej powołała się na te same powody obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, które podnosiła we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także jednoznacznie stwierdziła, że nie ma innych przyczyn, które miałyby zagrażać naruszeniem jej praw chronionych przez art. 348 lub 351 uoc, należy dalej przypomnieć, że decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania M. G. statusu uchodźcy, odmowy udzielenia jej ochrony uzupełniającej oraz nieudzielenia zgody na pobyt tolerowany, była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r. oddalił skargę na tę decyzję. Wyrok jest prawomocny.

Zgodnie zaś z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej ppsa) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl z kolei art. 171 ppsa wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując w uzasadnieniu uchwały z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 kwestię sposobu ustalenia wiążącego zakresu rozpoznania i orzekania, odwołał się do treści art. 153 ppsa, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Odnosząc się do brzmienia powołanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że kluczowa dla określenia zakresu przedmiotowego ferowanych przez sąd administracyjny ocen jest analiza treści uzasadnienia wyroku. Pozwala ona bowiem na ustalenie, co wziął sąd pod uwagę, uwzględniając wniesioną skargę lub ją oddalając.

Jak tymczasem jednoznacznie wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2553/15, kontrolując legalność decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], Sąd rozważył zasadność udzielenia skarżącej i jej dzieciom zgody na pobyt tolerowany z perspektywy przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1 uouco. Sąd stwierdził m.in., że nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że prawa człowieka są łamane w kraju pochodzenia, lecz strona musi wykazać, że obawy w jej przypadku są uzasadnione, i że powrót do kraju pochodzenia istotnie wiązałby się z zagrożeniem. Wskazał także, że brak jest racjonalnych powodów aby łączyć (...) pracę byłego męża z możliwością (...) nękania, skoro praca ta nie miała nic wspólnego z bezpośrednim nadzorem nad więźniami, a osoby rzeczywiście odpowiedzialne zostały ukarane blisko 4 lata temu. Stwierdził wreszcie, że skarżąca może skutecznie domagać się ochrony ze strony odpowiednich organów [...], która pozostaje krajem stabilnym o stosunkowo wysokim poziomie przestrzegania praw człowieka.

Sąd rozważył również, czy w przypadku skarżącej i jej dzieci nie zachodziły przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określone w art. 97 ust. 1 pkt 1 a uouco. Stwierdził m.in., że sam fakt przebywania dzieci skarżącej w Polsce i ich aklimatyzacja w nowym miejscu nie stanowi podstawy do uznania, że powrót do ojczyzny spowodowałby istotne zagrożenie dla ich rozwoju psychofizycznego. Zauważył też, że każda zmiana miejsca pobytu dzieci, szczególnie związana ze zmianą kraju, kultury i języka może powodować określone trudności wynikające z konieczności aklimatyzacji, zaakceptowania w nowej społeczności lokalnej i grupie rówieśników. Nie powoduje to jednak automatycznie konieczności zastosowania zgody na pobyt tolerowany. Sąd wskazał, że w [...] funkcjonuje prawidłowo system oświaty i dzieci skarżącej mogłyby z powodzeniem kontynuować naukę w wybranej szkole.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a uouco stanowiły – między innymi - przedmiot rozstrzygnięcia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2553/15.

W konsekwencji, skoro, 1) jak wyżej wywiedziono, przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie (uchylnego z dniem 1 maja 2014 r.) art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a uouco były tożsame z przesłankami udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 uoc) lub "nowej" zgody na pobyt tolerowany (na podstawie art. 351 pkt 1 uoc), a 2) skarżąca jednoznacznie stwierdziła w trakcie przesłuchania w dniu 5 października 2015 r., że podawane przez nią w toku postępowania o nadanie statusu uchodźcy powody wyjazdu z [...] są te same, co powody obawy przed powrotem, to 3) przyjęcie przez organy administracji lub Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie odmiennej (niż w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r.) oceny prawnej (rozumianej, jako wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnej sprawie) lub odmiennej oceny podnoszonych przez stronę okoliczności w kontekście przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych (lub zgody na pobyt tolerowany), skutkowałoby naruszeniem art. 153 i art. 171 ppsa.

Innymi słowy, w sytuacji, gdy M. G. w procedurze powrotowej powołała się na te same okoliczności, co w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, a decyzja w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który w prawomocnym wyroku stwierdził, że okoliczności te nie dawały podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a uouco, to stwierdzenie w procedurze powrotowej, że te same okoliczności stanowią podstawę udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 uoc) lub "nowej" zgody na pobyt tolerowany (na podstawie art. 351 pkt 1 uoc), było niedopuszczalne.

Niezależnie więc od tego, że Sąd w pełni podziela dokonaną przez organy administracji ocenę twierdzeń M. G. pod kątem przesłanek określonych w art. 348 lub 351 uoc, to ocena ta została zdeterminowana prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r.

Choć zarzucając błędną wykładnię art. 348 i art. 351 uoc, skarżąca dokonuje rozróżnienia instytucji nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych i udzielenia zgody na pobyt tolerowany, to już podnosząc wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w istocie odnosi się do podejmowanych wcześniej starań o udzielenie ochrony międzynarodowej, które to starania - jak wywiedziono - zakończyły się wydaniem decyzji negatywnej. Na str. 5 skargi wskazuje np., że niezwykle rzadkie są przypadki, że strona starająca się o ochronę w innym państwie może przedstawić dokument, który w sposób jednoznaczny potwierdza zagrożenie. Na str. nr 6 skargi stwierdza zaś, że skarżąca ma obowiązek podania okoliczności uzasadniających jej wniosek, pomijając, że postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu nie jest wszczynane wnioskiem cudzoziemca.

Niemniej - chociaż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w tzw. procedurze powrotowej, a nie w procedurze udzielania ochrony międzynarodowej - godzi się zauważyć, że stosownie do treści art. 37 ust. 1 uuco, na składającym wniosek o nadanie statusu uchodźcy spoczywają obowiązki związane, po pierwsze, z przedstawieniem informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a po drugie, z udostępnieniem posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. Chociaż więc mocą art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, niezbędnego do rozpatrzenia sprawy, to brak jest normy prawnej, zgodnie z którą na organie administracji spoczywałby tzw. ciężar dowodu w znaczeniu materialnym. Składający wniosek jest zatem zobowiązany aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. To jego też obciążają skutki prawne nieudowodnienia okoliczności, których stwierdzenie jest podstawą wydania rozstrzygnięcia o objęciu cudzoziemca ochroną (tzw. ciężar dowodu w znaczeniu materialnym).

Powyższe spostrzeżenie, jakkolwiek dotyczy postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, to zdaniem Sądu jest istotne z punktu widzenia oceny legalności rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu powrotowym, zakończonym zaskarżoną decyzją. Skarżąca w postępowaniu tym powołała się bowiem na te same okoliczności, stanowiące dla niej powód obawy przed naruszeniem praw chronionych przez art. 348 i art. 351 uoc, co w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. W postępowaniu zakończonym decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] spoczywał na niej obowiązek przedstawieniem informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz udostępnienia posiadanych dowodów, potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. To ją obciążyły też negatywne skutki nieudowodnienia okoliczności, których stwierdzenie jest podstawą uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony (materialny ciężar dowodu).

W tej sytuacji, skoro skarżąca w toku przesłuchania w procedurze powrotowej: 1) jednoznacznie podała, że nie ma innych powodów wyjazdu z [...] niż te, które podnosiła w procedurze uchodźcze,; 2) oświadczyła, że powody obawy przed powrotem są takie same, jak przyczyny wyjazdu oraz 3) wskazała, że o wszystkim powiedziała wcześniej, to nie można skutecznie zarzucać organom administracji prowadzącym postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, że naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zaś art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., odstępując od wezwania strony do uzupełniania materiału dowodowego, oraz że niezasadnie obciążyły M. G. negatywnymi konsekwencjami nieudowodnienia okoliczności stanowiących przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Z akt sprawy nie wynika, aby organy obciążyły skarżącą obowiązkiem przedstawienia określonych dowodów (dokumentów) na okoliczność faktów wskazanych przez stronę w toku postępowania, a następnie obciążyły ją skutkami prawnymi nieprzedstawienia tych dowodów, jak też, aby sama skarżąca podnosiła, że istnieją materiały o istotnej wartości dowodowej w sprawie, jednakże pozyskanie ich z uwagi na konkretne okoliczności leży poza jej możliwościami. Co ważne, jak trafnie spostrzegł organ odwoławczy, M. G. w dniu 13 lutego 2016 r. wyjechała z Polski i udała się do [...], a następnie w dniu 24 kwietnia 2016 r., bez przeszkód, powróciła tu po uzyskaniu stosownej wizy. Niewątpliwie więc jej sytuacja jest diametralnie różna od sytuacji osób, które uciekając przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, z reguły nie mają możliwości uzyskania dowodów potwierdzających zasadność wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Znajdująca się w aktach sprawy informacja o sytuacji społeczno-politycznej, bezpieczeństwa i praw człowieka w [...], wskazuje, że w zakresie przestrzegania praw człowieka, od 2013 r. sytuacja ulega w wielu aspektach poprawie. Między innymi opracowano i przyjęto Narodową Strategię Praw Człowieka i Plan Wdrażania/Działania, zwiększono niezależność sądownictwa i oddzielono interesy państwa od interesów politycznych. Chociaż w opracowaniu dostrzeżono wiele wyzwań w reformowaniu i umacnianiu [...] instytucji demokratycznych (w tym w zakresie niezależności sądownictwa, organów ochrony porządku prawnego, czy śledztw i postępowań sądowych wobec byłych, wysoko postawionych urzędników państwowych), to informacje tam zawarte nie dają podstaw to twierdzenia, że powrót do tego kraju skarżącej, jej dzieci i męża, może narazić ich na ryzyko naruszenia praw chronionych w art. 348 i 351 uoc. Jak ustalono w toku postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy (na podstawie legitymacji służbowej i oświadczeń L. G.), mąż skarżącej wprawdzie pracował w instytucji kierującej systemem więziennictwa, ale na stanowisku specjalisty do spraw zaopatrzenia i wsparcia materialno-technicznego. Nie pełnił więc funkcji związanych z bezpośrednim nadzorem nad więźniami i nie miał wpływu na sytuację osadzonych. Wydarzenia, jakie miały stać u podstaw problemów skarżącej, a w szczególności jej męża (w związku z ujawnionym skandalem dotyczącym torturowania więźniów w jednym z więzień w T.), miały miejsce jesienią 2012 r. Tzw. afera więzienna została rozliczona, a odpowiedzialni za nią zostali ujawnieniu i ukarani. Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopiero w marcu 2014 r. Obecnie natomiast, już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, wróciła do kraju pochodzenia, a następnie, po ponad dwóch miesiącach, ponownie przyjechała do Polski.

M. G. nie przedstawiła też jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, które wskazywałyby, że zobowiązanie jej oraz jej małoletnich dzieci do powrotu, jest niewykonalne. Dowodu takiego bynajmniej nie stanowi zaświadczenie lekarskie z dnia 23 listopada 2015 r., którego kopię dołączono do pisma z dnia 25 listopada 2015 r. Wskazuje ono na podjęcie przez skarżącą leczenia w związku z zaburzeniami depresyjnymi. Zalecenia lekarskie obejmują przyjmowanie leków i dalsze leczenie oraz unikanie sytuacji stresowych. Nie można więc stwierdzić, że zdiagnozowane schorzenie powoduje, iż zobowiązanie cudzoziemki do powrotu jest niewykonalne. Złożone natomiast do akt sprawy opinie dotyczące synów skarżącej, jako uczniów, nie mogą świadczyć o braku możliwości wykonania wobec nich decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Nie ma więc podstaw, aby stwierdzić, że w przypadku skarżącej lub jej małoletnich dzieci, zachodzi przesłanka określona w art. 351 pkt 2 uoc.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie uzasadnia zatem stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Należy nadmienić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, która zapadła już po wydaniu ([...] października 2015 r.) decyzji organu pierwszej instancji o zobowiązaniu do powrotu (z powodu nieopuszczenia przez cudzoziemkę terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od doręczenia ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej), nie mogła stanowić przeszkody dla wydania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Stanowisko takie wyraziła też pełnomocnik stronny na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r.

Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest przekonujące.

Wobec tego zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, należało uznać za niezasadne.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.