Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1152/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6,7,9,77,16, 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 2 pkt 12
journal: Dz.U. 1978 nr 20 poz 89
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy.
article: art. 3 ust. 1,2, art. 7,10,15 ust. 1, art. 2, art. 16 ust. 2 i 3, art. 6,22, 23
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi W.D. i M.M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołań W.D. i M.M. od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] maja 1982 nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa, nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, obj. Lwh [...] gm. kat. J., stanowiącej własność E.D. i H.D. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z [...] maja 1982 r. nr [...] Naczelnik Miasta J. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, na wniosek Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w J., m.in. wyżej opisanej nieruchomości.

Ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2006 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] listopada 1982 r. nr [...] oraz decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] grudnia 1982 r. nr [...], zmieniającej poprzednią decyzję z [...] listopada 1982 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną - decyzją z [...] maja 1982 r. nr [...] nieruchomość o pow. [...] m2.

W obrocie prawnym pozostaje natomiast decyzja Naczelnika Miasta J. z [...] marca 1983 r. nr [...] orzekająca o uzupełnieniu odszkodowania za wywłaszczony grunt o pow. [...] m2.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] maja 1982 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, wystąpili pismem z [...] października 2007 r. H.D. oraz spadkobiercy E.D. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z [...].09.2004 r. sygn. akt [...]) – A.C., J.D., J.D., W.D. oraz M.M.

Decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] maja 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa, m.in. nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, obj. Lwh [...] gm. kat. J., stanowiącej własność E.D. i H.D.

Odwołania od tej decyzji w ustawowym terminie złożyli W.D. oraz M.M.

W odwołaniach strony podniosły, iż decyzja wywłaszczeniowa została wydana przez organ do tego nieuprawniony. Strony podniosły także, iż Wojewoda [...] błędnie nie stwierdził rażącego naruszenia prawa w decyzji Naczelnika Miasta J. tj. art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 7 i art. 10 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz całości akt sprawy, Minister Infrastruktury wskazał, iż nie można zgodzić się z odwołującymi, że decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Miasta J. z [...] maja 1982 r. nr [...] wydana została przez organ nieuprawniony, bowiem w ocenie odwołujących się w myśl § 14 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy, naczelnik orzeka o wywłaszczeniu nieruchomości, gdy jej wartość szacunkowa nie przekracza 1 mln zł oraz orzeka o odszkodowaniu i o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Zdaniem Ministra w decyzji z [...] stycznia 2009 r. organ wojewódzki prawidłowo wykazał legitymację Naczelnika Miasta J. do orzekania w przedmiocie wywłaszczenia spornej nieruchomości, której wartość szacunkowa przewyższała [...] mln zł.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, o wywłaszczeniu i o odszkodowaniu orzekał naczelnik powiatu właściwy ze względu na położenie nieruchomości.

Minister wyjaśnił, że zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia z 18 sierpnia 1978 r. prezydent miasta, poza zadaniami określonymi w rozdziale 2, realizował zadania wymienione w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. z 1978 r. Nr 20, poz. 89), w tym orzekał o wywłaszczeniu nieruchomości bez względu na wartość szacunkową nieruchomości, ustalał odszkodowanie oraz orzekał o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych. Ustęp 2 powołanego artykułu stanowił natomiast, że powyższe uprawnienia przysługiwały także naczelnikom określonych miast oraz naczelnikom dzielnic, których wykaz stanowił załącznik do rozporządzenia.

Pod numerem [...] wskazanego wykazu ujawnione zostało miasto J., a zatem Naczelnik Miasta J. był organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu nieruchomości, również tych, których wartość szacunkowa przewyższała 1 mln zł. Tym samym twierdzenie strony, jakoby o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości orzekł organ nieuprawniony, organ nadzoru uznał za nieuzasadnione.

Z kolei dokonując oceny zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek wywłaszczenia nieruchomości wskazanych w art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, organ naczelny w pełni podzielił stanowisko Wojewody [...], który w decyzji z [...] stycznia 2009 r. wskazał, iż zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W myśl zaś ust. 2 na obszarze miasta mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na jego terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego, przy czym o wywłaszczenie dla tych celów mógł ubiegać się tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości o pow. [...] m2 wystąpił Zarząd Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w J., jako organ uprawniony na podstawie art. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Minister wskazał, iż nieruchomość stanowiąca przed wywłaszczeniem własność E.D. i H.D. została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę osiedla wielorodzinnego "[...]", którego realizacja została przewidziana decyzją lokalizacyjną Naczelnika Miasta J. z [...] października 1980 r. nr [...], a zatem realizacja wskazanego przedsięwzięcia stanowiła, w warunkach gospodarki scentralizowanej, zadanie realizowane w ramach narodowego planu gospodarczego.

Skoro więc budowa osiedla "[...]" przewidziana była w zatwierdzonym planie realizacyjnym, to brak jest podstaw do twierdzenia, iż wywłaszczenie nieruchomości nie spełniało przesłanek wskazanych w art. 3 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej.

Zdaniem organu II instancji nie jest również zasadny podniesiony przez strony zarzut rażącego naruszenia art. 10 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W odwołaniu wskazano, iż "E.D. w czasie wywłaszczenia miał status rolnika (był właścicielem gospodarstwa rolnego poza terenem miasta J.), a więc spełniał warunek zawarty w art. 10 ustawy z 12.03.1958 r., obligujący organ ubiegający się o wywłaszczenie do przyznania wywłaszczanemu nieruchomości zamiennej zamiast odszkodowania".

W ocenie Ministra powyższa okoliczność nie ma wpływu na ocenę postępowania wywłaszczeniowego, skoro sprawa ewentualnego przyznania odszkodowania za wywłaszczony grunt, w postaci nieruchomości zamiennej, mogło nastąpić tylko na wniosek strony, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, jak również w odrębnej od orzeczenia wywłaszczeniowego decyzji.

Organ naczelny wskazał, że skoro przedmiotem ocenianej decyzji Naczelnika Miasta J. z [...] maja 1982 r. nr [...] było wyłącznie orzekanie o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], a kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta w odrębnej decyzji z [...] listopada 1982 r. nr [...] oraz zmieniającej ją decyzji z [...] grudnia 1982 r. nr [...], których nieważność z uwagi na rażące naruszenie art. 22 ustawy, tj. brak biegłego na rozprawie, stwierdzona została w decyzji Ministra Budownictwa z [...] sierpnia 2006 r. nr [...], to podnoszone przez skarżących zarzuty nie mają znaczenia dla przedmiotowej sprawy, tym bardziej, że w decyzji nadzorczej z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] organ naczelny dokonał oceny okoliczności podnoszonych przez strony w przedmiotowym odwołaniu.

Odnosząc się do oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej z [...] maja 1982 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że organ wojewódzki prawidłowo wskazał, że wniosek o wywłaszczenie działki nr [...] o pow. [...] m2 został złożony po przeprowadzeniu rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r., co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy oferta z [...] lutego 1982 r. skierowana przez Wydział Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w J. do E.D. i H.D. Wniosek Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w J. z [...] kwietnia 1982 r. nr [...] spełniał wymogi wskazane w art. 16 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. Do wniosku załączono m.in. zgodnie z ust. 3 powołanego artykułu, oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości skierowane do właścicieli, mapę obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic oraz decyzję o lokalizacji Osiedla Mieszkaniowego "[...]" w J. z [...] października 1980 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, Naczelnik Miasta J. skutecznie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza z udziałem m.in. E.D. została przeprowadzona [...] kwietnia 1982 r. w siedzibie Urzędu Miejskiego w J.. Na rozprawie E.D. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie żądania za wnioskowaną do wywłaszczenia nieruchomość o pow. [...] m2 odszkodowania pieniężnego, obliczonego na podstawie nowych stawek odszkodowawczych.

Zatem i w powyższym zakresie, zdaniem Ministra, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez organy administracji. Decyzja wywłaszczeniowa jest zgodna z art. 23 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. Z kolei ustalenie odszkodowania na rzecz E.D. i H.D. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości zostało, zgodnie z wnioskiem stron, odroczone do czasu ustalenia przez Ministerstwo Administracji nowych stawek odszkodowawczych. Ustalenie odszkodowania nastąpiło w decyzji z [...] listopada 1982 r. oraz w decyzji z [...] grudnia 1982 r., zmieniającej decyzję z [...] listopada 1982 r., które były już przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu nadzorczym.

Mając powyższe na uwadze, Minister Infrastruktury uznał prawidłowość decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r. nr [...] i utrzymał ją w mocy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli W.D. i M.M.

Wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja wywłaszczeniowa rażąco narusza przepis art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwagi na to, że wywłaszczana nieruchomość nie była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a taki wymóg stawia art. 3 ust. 1 ustawy. W ocenie skarżącej dla orzeczenia o wywłaszczeniu konieczne jest spełnienie zarówno przesłanek z art. 3 ust. 2 jak i ust. 2 ustawy, a zatem nie jest wystarczające spełnienie przesłanki z ust. 2.

Skarżący podnieśli, że wywłaszczona działka w chwili obecnej jest wykorzystywana jako osiedlowy parking, albowiem na działce tej była zlokalizowana kotłownia, która od wielu już lat jest nieeksploatowana i niszczeje.

Wskazali na pojęcie "celu użyteczności publicznej", który musi łączyć się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służyć może zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkowstwa i przynależności. Wywłaszczenie nieruchomości dokonane niezgodnie z celami ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości określonymi w art. 3 stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący podkreślili, że w przedmiotowej sprawie nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego, a więc nie ma mowy o użyteczności na cele publiczne, w rozumieniu ustawy, skoro nie było to przedsięwzięcie, z którego mógł korzystać ogół społeczeństwa, a jedynie niewielka grupa przyszłych mieszkańców. Budowa mieszkania dla jednego obywatela nie może odbywać się z pogwałceniem prawa własności innego obywatela, którego usuwa się z nieruchomości bezprawnie, wykorzystując jego niewiedzę w zakresie przysługujących mu praw, o których organ administracji go nie poinformował mimo ciążącego na nim obowiązku. Skarżący wskazali także na rażące naruszenie art. 10 ustawy z 12 marca 1958 r., z którego ich zdaniem wynika, że ubiegający się o wywłaszczenie ma obowiązek dostarczenia właścicielowi nieruchomości zamiennej i to obligatoryjnie, we wszystkich wypadkach, gdy istnieje możliwość dostarczenia takiej nieruchomości.

E.D. w czasie wywłaszczenia miał status rolnika (był właścicielem gospodarstwa rolnego poza terenem miasta J.), a więc spełniał warunek zawarty w art. 10 ustawy obligujący organ ubiegający się o wywłaszczenie do przyznania wywłaszczonemu nieruchomości zamiennej zamiast odszkodowania. Taki sam obowiązek istniał w przypadku, gdy wywłaszczoną nieruchomość stanowiła działka z domem jednorodzinnym (art. 10 ust. 2), co także miało miejsce w tym przypadku.

Skarżący podnieśli, że na organie wywłaszczającym ciążył obowiązek poinformowania właściciela wywłaszczonej nieruchomości o możliwości zgłoszenia takiego żądania. Wobec czego oczywistym jest, że organ administracji rażąco naruszył prawo nie informując właściciela wywłaszczonej nieruchomości o możliwości żądania nieruchomości zamiennej. Naruszając art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa, organ działał ewidentnie na niekorzyść obywatela i świadomie naruszył słuszny interes obywatela.

Ponadto, w ocenie skarżących organ wywłaszczający naruszył zasadę praworządności wynikającą z art. 6 kpa, a także zasadę informowania stron -art.9 kpa. Odnosząc się do twierdzenia zawartego w decyzji Wojewody [...], że art. 10 ustawy wywłaszczeniowej nie został naruszony dlatego, iż Naczelnik Miasta J. przekazał H. i E. D. decyzją z [...] stycznia 1981 r. działkę budowlaną Skarbu Państwa nr [...] o pow. [...] ha w J., skarżący wskazali, że:

- działka ta została "przekazana" przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, więc nie można mówić o przekazaniu w zamian za wywłaszczoną nieruchomość,

- nie spełnia ona warunku "odpowiedniej" nieruchomości zamiennej w rozumieniu art. 10 ustawy biorąc pod uwagę wielkość czy też to, że była to działka niezabudowana;

- działka została przekazana w użytkowanie wieczyste, a nie na własność;

- nie było to przekazanie, a E.D. nabył tę działkę na zasadach rynkowych.

Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organów nadzoru, że Naczelnik Miasta J. był organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu. Wskazali, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz. U. Nr 20, poz. 89), zadania naczelników gmin zostały wymienione w rozdziale 2 powołanego rozporządzenia – zgodnie z którym prezydent miasta realizuje zadania wymienione w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 maja 1975 r. w sprawie zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie, w tym orzeka o wywłaszczeniu nieruchomości i ustala odszkodowanie.

Zgodnie z § 14 pkt 12 powołanego rozporządzenia z 18 sierpnia 1978 r. naczelnik "orzeka o wywłaszczeniu nieruchomości, gdy jej wartość szacunkowa nie przekracza 1 mln zł., oraz o odszkodowaniu i o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości". W rozpatrywanej sprawie wartość szacunkowa nieruchomości przekraczała [...] mln zł. Dlatego zdaniem skarżących, decyzja o wywłaszczeniu została podjęta przez organ do tego nieuprawniony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa.

Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający.

Zgodnie z jednolicie utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny, rażące naruszenie prawa polega na oczywistej sprzeczności treści decyzji z przepisem prawa, a naruszenie takie nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym praworządnego państwa.

Należy przede wszystkim podnieść, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, lecz rozstrzygać wyłącznie co do nieważności decyzji będącej przedmiotem postępowania nadzorczego.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi.

Prawidłowe jest stanowisko organów obydwu instancji, że decyzja wywłaszczeniowa będąca przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest dotknięta wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności.

Wbrew twierdzeniom skargi decyzja wywłaszczeniowa została wydana przez uprawniony organ. Zgodnie bowiem z przepisem § 28 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy, prezydent miasta poza zadaniami określonymi w rozdziale 2, realizuje zadania wymienione w § 2 rozporządzenia o którym mowa w § 40, tj. zadania określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 75, poz. 94). Z kolei rozporządzenie z 30 maja 1975 r. w § 2 pkt 15b) stanowiło o wywłaszczeniu nieruchomości na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. Natomiast § 28 ust 1 pkt 4) rozporządzenia z 18 sierpnia 1978 r. dawał podstawę kompetencyjną prezydentowi miasta do orzekania o wywłaszczeniu bez względu na wartość nieruchomości. Przepis § 28 ust 2 tego rozporządzenia uprawnienia o których mowa w ust 1 (a więc także orzekanie co do wywłaszczeń nieruchomości bez względu na ich wartość) nadawał naczelnikom określonych miast i dzielnic. W załączniku do tego rozporządzenia pod pozycją [...] wymieniony jest Naczelnik Miasta J. Zważyć należy, że powyższa regulacja ma charakter szczególny w stosunku do wskazanego przez skarżących § 14 tego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z ogólnymi zasadami wykładni prawa przepis szczególny ma zawsze pierwszeństwo przed przepisem ogólnym. Podnieść należy, że rozporządzenie z 18 sierpnia 1978 r. zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego tj. przepisów ustawy z 15 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139 ze zm.) oraz ustawy z 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa i o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 91), a analizowane przepisy kompetencyjne nie wykraczają poza upoważnienia ustawowe.

Nietrafny jest zarzut skargi odnośnie rażącego naruszenia w postępowaniu wywłaszczeniowym przepisu art. 3 ust 1 i 2 ustawy z 1958 r. polegający, w ocenie skarżących na tym, że wywłaszczona nieruchomość nie była niezbędna na cele użyteczności publicznej, obronności Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Skarżący nie dostrzegają istnienia przepisu art. 3 ust 2 ustawy albo też uznają go za zbędny. Art. 3 ust 2 zawiera dodatkową podstawę wywłaszczenia na terenie miast obok wskazanych w ustępie 1 tego przepisu. Przepis art. 3 ust 2 ustawy poszerza dopuszczalność wywłaszczenia na cele budownictwa mieszkaniowego. Wprawdzie przepisu art. 3 ust 2 ustawy nie można odczytywać w oderwaniu od treści ustępu 1, jednakże wbrew twierdzeniom skargi organ nadzoru tego nie uczynił. Wywłaszczenie spornej nieruchomości nastąpiło pod budowę wielorodzinnego osiedla spółdzielczego "[...]". Z treści decyzji wynika, że wywłaszczona nieruchomość była niezbędna na budowę tego osiedla. Realizacja osiedla przewidziana była w decyzji z [...] października 1980 r. w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego "[...]". Plan ten był zatwierdzony uchwałą PWRN z [...] grudnia 1969 r. Zatem wywłaszczenie nieruchomości pod realizację inwestycji - osiedla mieszkaniowego, zatwierdzonej w planie gospodarczym, spełniało wymogi określone w art. 3 ust 2 w zw. z art. 3 ust 1 in fine ustawy z 12 marca 1958 r. Takie rozumienie przepisu art. 3 ust 2 ustawy z 1958 r. jakie prezentują skarżący czyniłoby zbędnym regulację z art. 3 ust 1 ustawy, co skutkowałoby niedopuszczalnością wywłaszczenia na cele budownictwa mieszkaniowego realizowanego w ramach ówczesnej gospodarki planowej.

Jak wynika z akt administracyjnych wniosek o wywłaszczenie wraz z niezbędnymi załącznikami został poprzedzony ofertą z [...] lutego 1982 r. skierowaną do właścicieli – H. i E. D. Właścicieli zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, E.D. brał udział w rozprawie wywłaszczeniowej, doręczono im decyzję. Zachowane zostały więc wymogi z art. 6, 16, 17 i 23 ustawy z 12 marca 1958 r.

Zarzuty skargi odnośnie obecnego wykorzystywania wywłaszczonego terenu nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym, gdyż w tym postępowaniu organ nadzoru uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania kontrolowanej decyzji wywłaszczeniowej.

Niezasadny jest także zarzut skargi odnośnie naruszenia art. 10 ustawy z 1958 r. Po pierwsze zarzut ten mógłby być skierowany w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego. Kwestia odszkodowania była rozstrzygnięta odrębną decyzją. Po drugie w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej przepis art. 10 miał inne brzmienie niż to na które wskazują skarżący tj. obok słów "obowiązany jest dostarczyć" akcentowanych przez skarżących, w przepisie tym występuje też zastrzeżenie: "w miarę możności", które zostało wykreślone z tego przepisu dopiero 1 lipca 1982 r. Ponadto jak słusznie wskazały organy, nieruchomość zamienna mogłaby być przyznana na wniosek właściciela, a z akt sprawy nie wynika, aby taki wniosek był złożony. Należy podkreślić, że nieruchomość zamienna mogła być przyznana wyłącznie zamiast odszkodowania, a nie obok odszkodowania. Odszkodowanie to jak wyżej wskazano zostało przyznane byłym właścicielom odrębną decyzją, która była przedmiotem oceny w innym postępowaniu nadzorczym. Wobec tego zarzuty dotyczące postępowania dotyczącego decyzji o odszkodowaniu, w tym nie powiadomienie właściciela o możliwości ubiegania się o nieruchomość zamienną, co w ocenie skarżących stanowi rażące naruszenia przepisów art. 6, 7, 9, 77 § 1 kpa, a także kwestie dotyczące nabycia przez byłych właścicieli innej nieruchomości nie mają wpływu na ocenę legalności decyzji wywłaszczeniowej.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organów nadzoru, że kontrolowana decyzja wywłaszczeniowa nie jest dotknięta żadną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa.

Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).