Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1811/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi L. K., M. B., E. B., M. B., B. K., J. K., Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R., Z. W., W. W., J. W. i M. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania odwoławczego wobec skarżących L. K., M. B., E. B., M. B., B. K., J. K., Z. W., W. W., J. W. i M. W.; 2. oddala skargę w części dotyczącej umorzenia postępowania odwoławczego wobec skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R.; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego L. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie odwoławcze w związku z odwołaniem M. B., E. B., Stowarzyszenia [...], Z. W., J. W., M. W., W. W., L. K., J. K., B. K. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "[...] ".

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ustalił środowiskowe uwarunkowania dla budowy terminalu przeładunkowego w miejscowości R.

Z. W., M. W., J. W. i W. W. zarzucili w odwołaniu, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, że nie zostali oni uznani za strony postępowania, gdyż RDOŚ w O. mylnie przyjął, że przymiot strony mają tylko podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia. W ocenie skarżący uczestnikami postępowania winny być także te podmioty, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

M. B., E. B., M. B., L. K., J. K., B. K. oraz Stowarzyszenie [...] zarzucili wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.

W organ odwoławczy przywołał treść art. 44 § 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.- zwana dalej ustawą ooś), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r., zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołują się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Stowarzyszenie [...] zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w dniu [...] stycznia 2012 r., natomiast postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięwcia zostało wszczęte w dniu 15 czerwca 2012 r. Stowarzyszenie nie prowadziło działalności statutowej przez minimum 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania, co skutkuje brakiem możliwości uczestniczenia w toczącym się postępowaniu odwoławczym na prawach strony. Brak przymiotu uczestnika na prawach strony wnoszącego odwołanie skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy stwierdził, że art. 44 ust. 1 ustawy ooś został zmieniony przez art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2014 r., poz. 1133), a ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych w stosunku do niezakończonych postępowań. Oznacza to, że Stowarzyszenie, które mogło uczestniczyć w postępowaniu organu I instancji, utraciło swoje uprawnienia z dniem 1 stycznia 2015 r.

W stosunku do osób fizycznych wnoszących odwołanie GDOŚ ustalając istnienie ich interesu prawnego weryfikował, czy są oni właścicielami lub użytkownikami wieczystymi działek zlokalizowanych w obszarze realizacji lub oddziaływania przedsięwzięcia, który został określony w przeprowadzonym postępowaniu w sprawie wydania zaskarżonej decyzji. W wyniku analiz przedłożonych przez inwestora kopii map ewidencyjnych oraz wypisów z rejestru gruntów obejmujących przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujących obszar jego oddziaływania, organ II instancji stwierdził, że Z. W., J. W., M. W., W. W., M. B., E. B., M. B., L. K., B. K. oraz J. K. nie są właścicielami ani użytkownikami wieczystymi żadnej z działek, których dotyczą wyżej wymienione wpisy.

Organ dokonał analizy zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia przedstawionego w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i stwierdził, że działki stanowiące własność odwołujących o nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu R., gmina B. położone poza izofoną 55 dB, poza izofoną 45 dB. Organ odwoławczy argumentował, że z wymienionych powyżej załączników przedstawiających maksymalny zasięg prognozowanego oddziaływania akustycznego wynika, że izofony przedstawiające dopuszczalny zasięg hałasu wkraczają na działki [...],[...] i [...] z obrębu R., gmina B., w miejscu gdzie stanowią one grunty rolne, czyli tereny nie podlegające ochronie akustycznej. Organ stwierdził, że dla oceny iż na danym terenie mogą występować przekroczenia norm hałasu teren ten musi kwalifikować się do terenów ochrony akustycznej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Wywodzono, że badając wpływ planowanego terminala przeładunkowego na tereny chronione akustycznie wzięto pod uwagę rzeczywiste zagospodarowanie trenów, ponieważ nie obowiązują na tych obszarach plany zagospodarowania przestrzennego. Organ skonkludował, że porównanie zasięgu izofon 45 dB (dla pory nocnej) oraz 55 dB (dla pory dziennej)) z usytuowaniem działek należących do skarżących na mapie ewidencyjnej oraz na portalu mapowym [...], nie pozostawia wątpliwości, że działki o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu R., gmina B. znajdują się poza zasięgiem ponadnormatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

Organ odwoławczy podkreślił, że poza oddziaływaniem akustycznym dokonał analizy także pozostałych rodzajów oddziaływań planowanego przedsięwzięcia, lecz skoro ich zasięg oddziaływania nie wykracza poza tereny realizacji przedsięwzięcia i zawierają się w obszarze oddziaływania hałasu, to oddziaływanie akustyczne determinuje w tym przypadku krąg stron postępowania.

W ocenie organu powyższe fakty wskazują, że nieruchomości będące własnością skarżących znajdują się poza zasięgiem oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a co za tym idzie nie mają one interesu poprawnego w byciu stronami tego postępowania. Okoliczność ta przesądziła zdaniem organu II instancji o konieczności umorzenia postępowania odwoławczego.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli: L. K., B. K. i J. K., M. B., E. B. i M. B., Stowarzyszenie [...], Z. W. i W. W., M. W. i J. W.

L. K. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odmówienie skarżącemu przymiotu strony z powodu braku interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przedsięwzięcia, z uwagi na fakt, że owo postępowanie miałoby go bezpośrednio nie dotyczyć i że na nieruchomość skarżącego nie rozciąga się zasięg oddziaływania inwestycji, ponieważ przez pojęcie zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko organ II instancji rozumie jedynie oddziaływanie o charakterze ponadnormatywnym, podczas gdy oddziaływanie na środowisko może wystąpić również wtedy, gdy nie spowoduje w otoczeniu przekroczenia ustalonych norm, ponieważ istotny jest sam fakt oddziaływania inwestycji w przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich, co uzasadnia konieczność zapewnienia właścicielom działek udziały w postępowaniu środowiskowym.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

B. K. i J. K., M. B., E. B. i M. B. oraz Stowarzyszenie [...] zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie: art. 3 i 82 ustawy ooś, art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 8 i 11 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 44 ustawy ooś poprzez uznanie, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący wywodzili, że zmieniony przepis art. 44 § 1 ustawy ooś nie może być stosowany do postępowań, które zostały wszczęte i były prowadzone jeszcze według ustawy w poprzednio obowiązującym brzmieniu. Jeżeli natomiast przepis stosujemy do postępowań odwoławczych to 12 miesięcy należy liczyć przed wszczęciem postępowania odwoławczego, a zatem w przedmiotowej sprawie przesłanka została spełniona. Teoria, że Stowarzyszenie mogło mieć pierwotnie status strony i taki status aktualnie utraciło nie znajduje oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Ponadto wywodzono, że skarżący są właścicielami nieruchomości, które sąsiadują z działkami na których ma być wybudowany terminal. Nieruchomość M. B. oddziela od obszaru na którym ma być zlokalizowany terminal tylko niewielka droga o szerokości 5 m. Nieruchomość J. i B. K. znajduje się kilka metrów od terenów terminala. Na swej nieruchomości skarżący prowadzą uprawy ekologiczne.

Z. W. i W. W. oraz M. W. i J. W. w swoich skargach zarzucili: art. 3 i 82 ustawy ooś, art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 8 i 11 k.p.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący stwierdzili, że byli uznani za strony postępowania i brali w nim udział, dopiero w postępowaniu odwoławczym podjęto odmienną decyzję. W ocenie skarżących oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są także osoby, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Zdaniem skarżących ich nieruchomości zlokalizowane są w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Wywodzono, że tak uciążliwe przedsięwzięcie lokalizowane jest w pobliżu ujęć wody pitnej i zabudowań mieszkalnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi M. B., E. B. i M. B., Z. W. i W. W., J. W. i M. W., L. K., J. Kr. i B. K. sazasadna i zasługują na uwzględnienie. Nie zasadna jest natomiast skarga Stowarzyszenia [...] , bo w tym zakresie decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie pozostaje jedynie ocena legalności decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Oznacza to, iż poza zainteresowaniem Sądu pozostaje na tym etapie postępowania prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie terminalu przeładunkowego.

Analizując argumenty zaskarżonej decyzji należy zgodzić się z zaprezentowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem, iż stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy wyłącznie stronie tego postępowania. Związane jest to ściśle z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Złożenie odwołania obliguje organ do zbadania, czy wnoszący jest stroną danego postępowania. W przypadku negatywnej odpowiedzi na to pytanie, właściwą formą orzeczenia organu II instancji jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest w kwestia legitymacja procesowa stron w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Decyzja ta jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym związanym z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a podstawy jej wydania regulują przepisy art. 71-87 ustawy ooś. To zatem w oparciu o przepisy tej ustawy należy przede wszystkim ustalać istnienie interesu prawnego pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie do bycia stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Podstawę do określenia tych ograniczeń stanowi między innymi dołączony do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy), a w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko - karta informacyjna przedsięwzięcia oraz poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Zwrócić należy uwagę, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 2).

Nie ulega wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie terminalu przeładunkowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko należy do przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących na środowisko. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych, niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy, konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy ooś wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. O interesie prawnym tego podmiotu świadczy także prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 108/12)

Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zasadnie organ wskazał, iż zazwyczaj oddziaływanie dotyczy nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, aczkolwiek nie musi to pozostawać regułą. Istotne znaczenie ma bowiem charakter, rozmiar planowanego przedsięwzięcia, a nadto inne czynniki, które wpływać mogą na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego.

Podkreślić należy, organ odwoławczy nie przeprowadził wszechstronnej analizy okoliczności przedmiotowej sprawy, przyjmują iż o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia można mówić jedynie wówczas kiedy ma ono charakter ponadnormatywny. Organ odwoławczy w swych ustaleniach pominął obowiązek uwzględnienia specyfiki planowanej do realizacji inwestycji, poszczególnych źródeł jej oddziaływania i usytuowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Oznacza to, iż musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1083/10, Lex nr 744927; wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 maja 2011 r., w sprawie sygn. akt II SA/Ke 234/11, Lex nr 795664). Istotne jest, iż ustalając interes prawny wynikający z konkretnego przepisu prawa materialnego, ustawodawca nie ograniczył dziedzin prawa, z których przepisy takie wywodzą się. Oznacza to, iż taki interes prawny można wyprowadzić nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale i z prawa cywilnego.

Jak wynika z oddwołań M. B., E. B., M. B., W. W., J. W., M. W., Z. W., B. K., J.K. i L. K. wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, które graniczą bezpośrednio z planowaną inwestycją (ale mają charakter rolny) lub z nią bezpośrednio nie graniczą, ale są położone w odległości od kilku do kilkuset metrów. Organ odwoławczy natomiast argumentuje, że dla nieruchomości o nr ew. [...],[...] i [...] nastąpiło przekroczenie norm w zakresie oddziaływania akustycznego, ale skoro są to tereny o charakterze rolniczym, a więc obszary nie objęte ochroną akustyczną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, to właściciele tych nieruchomości nie maja interesu w byciu stronami postępowania. W odniesieniu zaś do pozostały nieruchomości normy te nie zostały przekroczone, co przemawia za brakiem posiadania interesu poprawnego ich właścicieli w toczącym się postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 15 września 2009 r., II OSK 1357/08 Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. OPS 6/96, ONSA 1997/3/10, stwierdził, że naruszanie zasad ochrony środowiska może oddziaływać na nieruchomości położone w zasięgu tego szkodliwego oddziaływania np. na teren sąsiednich nieruchomości i utrudniać lub uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Postępowanie w przedmiocie nałożenia obowiązków w tym zakresie ma doprowadzić do usunięcia negatywnego oddziaływania na środowisko, stąd podmioty, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w zasięgu tego negatywnego oddziaływania na to środowisko mają interes w tym, aby negatywne oddziaływanie zostało wyeliminowane. Interes ten mający źródło w prawach rzeczowych do nieruchomości jest więc interesem prawnym a nie faktycznym i powinien podlegać ochronie. A zatem, interes prawny właściciela określonej nieruchomości może pozostawać w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem w sprawie dotyczącej negatywnego oddziaływania na środowisko. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa ujmowanego szeroko, a więc prawa materialnego administracyjnego, finansowego, prawa pracy i prawa cywilnego, musi być norma lub normy prawne, przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej (lub niekiedy postanowienia). Wobec tego należy uznać, że przymiot strony w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie, jak też i dalej położonych od zamierzonego przedsięwzięcia, gdy zostaną narażone na jego oddziaływanie.

W ocenie Sądu, mówiąc o oddziaływaniu konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub w wydawanych decyzjach na podstawie tych przepisów, gdyż o występowaniu uciążliwości nie mówimy tylko w przypadku przekroczenia wymagań. Zauważyć bowiem przyjdzie, że gdyby intencją ustawodawcy było ograniczenie tego oddziaływania tylko do przekraczającego określone normy, to mówiłby o terenach, na których zachodzi konieczność wyznaczenia, na podstawie art. 135-136 Prawa ochrony środowiska, obszaru ograniczonego użytkowania (por. K. Gruszecki, Komentarz LEX/el 2009 do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

Odnosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że wystarczy dla wyjaśnienia statusu skarżących oprzeć swoje stanowisko w tym zakresie jedynie na ocenie akustycznej przedsięwzięcia przedstawionej w raporcie, która potwierdza, że na nieruchomościach, do których posiadają tytuł prawny skarżący, o nr [...],[...],[...],[...] i [...] nie nastąpi przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Nie jest także trafne zaprezentowane stanowisko organu, że skoro emisja hałasu emitowanego przez planowane przedsięwzięcie nie przekroczy dopuszczalnych norm, to właściciele terenów sąsiednich w stosunku do planowanej inwestycji nie mają interesu prawnego, podlegającego ochronie w związku z tą inwestycją i w konsekwencji nie mogą być uznani za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych inwestycji, natomiast przekroczenie w stosunku do nieruchomości rolnych nie podlegających ochronie akustycznej również nie kreuje po stronie ich właścicieli interesu prawnego do bycia stronami postępowania. Trzeba bowiem wskazać, że w raporcie wnioskodawca nie kwestionuje narażenia gruntów skarżących na hałas, aczkolwiek przyjmuje, że poziom emitowanego dźwięku nie przekroczy wartości dopuszczalnych w zabudowie mieszkaniowej. Tymczasem kwestia wielkości narażenia jest kwestią wtórną i nie mającą znaczenia przy ustalaniu kręgu stron postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę na treść art. 2 ust. 1 dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. (Dz.U.UE.L z dnia 18 lipca 2002 r.) odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, według którego to przepisu dyrektywa ta ma zastosowanie do hałasu w środowisku, na jaki ludzie są narażeniu w szczególności na obszarach zabudowanych, w publicznych parkach lub na innych obszarach względnie cichych w aglomeracji, na obszarach ciszy na otwartym terenie poza miastem, w pobliżu szkół, szpitali i innych wrażliwych na hałas budynków i obszarów. A zatem nie ma znaczenia, oceniając środowiskowe uwarunkowania, czy emisja mieści się w przewidzianej prawem normie, lecz czy wpływa na zdrowie i warunki życia ludzi (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2008 r., II SA/Gd 626/07, LEX nr 510191).

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie rzeczą organu odwoławczego będzie analiza wszystkich wymienionych w raporcie zagrożeń w odniesieniu do działek stanowiących własność poszczególnych osób odwołujących się i stwierdzenie na podstawie dokonanych ustaleń posiadania przez nich legitymacji do zaskarżenia decyzji I instancji. Takiej wszechstronnej analizy, co zauważono powyżej, organ nie przeprowadził, ograniczając się tylko do oceny, iż nie przekroczono norm w zakresie ochrony akustycznej.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w odniesieniu do M. B., E. B., M. B., W. W., J. W., M. W., Z. W., B. K., J. K. i L. K. narusza przepisy art. 28 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 3 o kosztach sądowych oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga Stowarzyszenia [...] nie jest zasadna.

Postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedmiotowego przedsięwzięcia zostało wszczęte w dniu 15 czerwca 2012 r. Obowiązujący w dacie wszczęcia postępowania art. 44 § 1 ustawy ooś nie uzależniał udziału organizacji ekologicznej powołującej się na swoje cele statutowe, która zgłosiła chęć udziału w postępowaniu od prowadzenia przez nią działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez jakikolwiek okres.

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (DZ. U. z 2014 r., poz. 1133) została zmieniona treść art. 44 ust. 1 ustawy ooś. W znowelizowanym brzmieniu przepis ten stanowi, że "organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się."

Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., przy czym ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, w tym dotyczących kwestii toczących się już postępowań. W związku z powyższym od dnia 1 stycznia 2015 r. przepis art. 44 ust. 1 ustawy ooś miał zastosowanie do wszystkich postępowań, w tym postępowań będących już w toku. Skutkowało to brakiem możliwości udziału organizacji ekologicznych na prawach stron w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z konstytucyjnie umocowanej zasady praworządności wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w tym też dniu (art. 2 Konstytucji RP). Skoro więc znowelizowany przepis art. 44 ust. 1 ustawy ooś wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. to od tej daty organy administracji zobowiązane były do stosowania go w znowelizowanej wersji.

Stowarzyszenie [...] zostało zarejestrowane w dniu [...] stycznia 2012 r., a postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia polegającego na budowie terminalu przeładunkowego zostało wszczęte w dniu 15 czerwca 2012 r. W dacie wszczęcia postępowania Stowarzyszenie nie legitymowało się prowadzeniem działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. W związku z powyższym Stowarzyszeniu nie przysługiwało prawo brania udziału w tym postępowaniu na prawach strony.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego Stowarzyszenia, że mimo, iż nie spełniło przesłanek z art. 44 ust. 1 ustawy ooś to przysługiwało mu uprawnienie do "wszczęcia postępowania odwoławczego", gdyż było one wszczynane w po upływie 12 miesięcy od rozpoczęcia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Powołany przepis dotyczy bowiem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie rozpoczęcia kolejnego etapu tego postępowania. Stanowi o tym art. 61 § 1 k.p.a., który mówi o wszczęciu postępowania na żądanie strony lub z urzędu. Kolejne paragrafy tego artykułu określają datę z jakim wszczęcie to następuje. Natomiast w sytuacji wydania decyzji przez organ I instancji stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.). Z tym momentem rozpoczyna się etap postępowania odwoławczego, który nie jest oddzielnym postępowaniem, a kontynuacją toczącego się postępowania przed organem I instancji. W związku z powyższym twierdzenia Stowarzyszenia, że przysługuje mu możliwość wniesienia odwołania w sprawie są nieuprawnione.

Podkreślić należy, że ust. 2 art. 44 ustawy ooś stanowi, iż "organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony." Pamiętać jednak należy, że z przyczyn opisanych powyżej należy ustęp 2 tego artykułu odczytywać w powiązaniu z jego ustępem 1, czyli istniałaby możliwość wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną o ile przed wszczęciem postępowania poprowadziłaby ona działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Z uzasadnienia ustawy zmieniającej treść art. 44 ust 1 ustawy ooś wynika, że nastąpiła ona "w celu zapewnienia pewności postępowań, projektowana zmiana dopuszcza do udziału w postępowaniach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organizacje ekologiczne zarejestrowane na przynajmniej rok przed wszczęciem procedury postępowania. Jednocześnie każdy zainteresowany obywatel zachowuje możliwość indywidualnego udziału w postępowaniu na zasadach określonych ustawą." Celem nowelizacji było uniknięcie tworzenia organizacji ekologicznych w związku z projektowanym określonym zamierzeniem inwestycyjnym, co nie umniejsza możliwości działalności organizacji ekologicznych których zadania statutowe polegają na ochronie środowiska lub ochronie przyrody poprzez wprowadzenie dodatkowego warunku prowadzenia działalności przez ponad rok od wszczęcia określonego postępowania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za łącznym odczytywaniem treści art. 44 ust. 1 i 2 ustawy ooś przemawia okoliczność, że w przypadku odczytywania ustępu 2 tego artykułu w oderwaniu od ustępu 1 doszłoby faktycznie do obejścia przepisów prawa oraz niestosowania ustawy zgodnie z jej celem. W sytuacji bowiem gdyby uznać, że organizacji ekologicznej na podstawie ustępu 2 przysługuje prawo do wniesienia odwołania nawet jeśli nie brała udziału w postępowaniu, a faktycznie udział ten był niemożliwy, gdyż nie działała ona przez okres minimum 12 miesięcy od wszczęcia postępowania to wówczas dochodziłby do obejścia stosowania przepisów ustępu 1 art. 44. Organizacja zawsze bowiem jeśli upłynęło 12 miesięcy od jej zarejestrowania mogłaby wnieść odwołanie od decyzji, nawet w sprawie, w której nie mogła brać udziału, gdyż swoją działalność statutową rozpoczęła w okresie krótszym niż wymagany ust. 1 art. 44 ustawy ooś. Byłoby to jednocześnie sprzeczne z celem wprowadzonych zmian.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga Stowarzyszenia [...] została oddalona.