Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2090/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 2  pkt 2),  art. 252 par. 1, art. 255 i  art. 258 par. 1 i  par. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" w M na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą kasacyjną "A" z siedzibą w M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podała, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, gdyż jej rachunki bankowe zostały zajęte w ramach egzekucji należności publicznoprawnych w kwocie ponad 5.000.000 zł, natomiast w wyniku zajęcia przez Urząd Celny towaru o wartości ponad 300.000 zł w 2011 r. spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za towar od kontrahenta. Wskazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 49.640 zł z tytułu opłat sądowych od pism składanych w jej sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w okresie od kwietnia do czerwca 2014 r. wydano decyzje określające wysokość jej zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie około 6.000.000 zł, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, w roku 2014 nie osiągnęła żadnego zysku, przez ostatnie pół roku de facto nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiągnęła żadnych przychodów, natomiast skarbowe organy egzekucyjne umarzają prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne z uwagi na ich bezskuteczność.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (2013) 444.147,38 zł. Stan jej trzech rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł.

Strona nadto przedstawiła swoje wyniki finansowe za lata 2010, 2011 i 2012, które w ramach pierwszych dwóch lat były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł.

W dniu 17 kwietnia 2015 r. adwokatowi reprezentującemu spółkę przed Sądem doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie zareagował na to wezwanie, mimo przedłużenia terminu do jego wykonania.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Pra-wo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patento-wego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądo-wych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadają-cych osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakich-kolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy oso-ba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów po-stępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami admini-stracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpreto-wane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądo-wych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawo-dawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trakto-wanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Konkluzja ta zachowuje aktualność również w przypadku stwierdzenia sprzeczności w dowodzeniu przez wnioskodawcę wystąpienia w jego sytuacji materialnej okoliczności przemawiających za zwolnieniem go z kosztów sądowych. Tylko bowiem brak uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansów wnioskodawcy pozwala na przeniesienie na budżet Państwa, tj. na wszystkich podatników, ciężaru kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą, która zmierza do obrony prywatnego interesu prawnego podatnika.

Mając na uwadze powyższe unormowanie procesowe oraz wywiedzione na jego podstawie zasady przyznawania prawa pomocy oraz treść materiału aktowego niniej-szej sprawy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocła-wiu stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, polegająca na wykazaniu, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postę-powania.

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wy-łącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na oko-liczności uzasadniające jego żądanie. W sprawie, skarżąca spółka nie dostarczyła, po-mimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi, informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się skarżąca spółka jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu informacji na temat swojego stanu majątkowego i to pomimo przedłużenia terminu do wykonania tego wezwania. Szczególne znaczenie w tym zakresie miały zeznania i deklaracje podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat spółki za ostatni rok obrotowy oraz historia rachunków bankowych.

W świetle powyższych wywodów uzasadniona jest ocena, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przy-znania wnioskującej spółce prawa pomocy.