Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1036/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 134 par. 1, art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 145 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: Art. 231, art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 199 poz 1673
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
article: Art. 8, art. 92, art. 178, art. 190
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek . Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner spr. WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Domu Pomocy Społecznej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 06.07. 2007 r. nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007r stwierdził chorobę zawodową u D. D. - wirusowe zapalenie wątroby typu C , wymienioną w poz. 26/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracyjny podniósł, że D. D. pracowała w Domu Pomocy Społecznej w charakterze opiekuna w okresie 01.10.1994r. do 07.02.2007r., a choroba zawodowa została stwierdzona orzeczeniem lekarskim Nr [...] wystawionym przez Szpital Specjalistyczny im. [...], Poradnię Wirusowego Zapalenia Wątroby i Hepatologii .

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że D. D. w czasie zatrudnienia opiekowała się dorosłymi mieszkańcami przewlekle psychicznie chorymi, a do jej zakresu czynności należała m.in. pomoc w codziennych czynnościach związanych z samoobsługą mieszkańców (zabiegi higieniczne i porządkowe), pomoc w czynnościach związanych z wyżywieniem mieszkańców, współpraca z personelem medycznym oraz pracownikami Działu Terapeutyczne-Socjalnego w sprawach związanych z mieszkańcami oraz funkcjonowaniem domu .

Pracodawca co prawda wykluczył wykonywanie przez D. D. czynności pielęgniarskich, związanych z poborem od mieszkańców materiału do badań, wykonywaniem opatrunków i iniekcji , które to prace wykonywane były przez pielęgniarki , jednak biorąc pod uwagę rodzaj schorzenia mieszkańców ww. domu pomocy społecznej oraz specyfikę placówki, pracodawca nie wykluczył agresywnego zachowania mieszkańców, a tym samym narażenia pracowników, w tym D. D., na zadrapanie, zranienie, oplucie itp., jak również faktu , że opiekun pomagał i asystował przy wykonywaniu przez pielęgniarkę czynności pielęgniarskich .

Według oświadczenia pracodawcy mieszkańcy domu pomocy społecznej byli przebadani w kierunku nosicielstwa HBV i HCV , ale nie można było wykluczyć nosicieli niezdiagnozowanych, którymi byli m. in. mieszkańcy powracający z leczenia szpitalnego lub innych placówek medycznych, czy nowoprzyjęci w okresie diagnozowania itp.

Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że oceniając narażenie zawodowe D. D. oraz biorąc pod uwagę drogi przenoszenia (kontakt z materiałem potencjalnie zakaźnym pochodzącym od mieszkańców domu pomocy społecznej ), okres wylęgania wirusowego zapalenia wątroby typu C, a także często wieloletni bezobjawowy przebieg choroby, nie można było wykluczyć, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia (wirus zapalenia wątroby typu C) w związku z wykonywaną pracą zawodową , a zatem , że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą , a warunkami pracy.

W ocenie organu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), zgodnie, z którym stwierdzenie choroby zawodowej może nastąpić w oparciu o wykaz chorób zawodowych oraz ustalenie narażenia zawodowego, przy ocenie którego to narażenia uwzględnia się czynniki biologiczne i ich właściwości wymienione w ust. 3 pkt. 2 wskazanego paragrafu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący pracodawca - Dyrektor Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne przyjęcie, iż D. D. wirusowego zapalenia wątroby typu C nabyła wykonując obowiązki opiekuna przewlekle psychicznie chorych w tej placówce oraz naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnianie wszelkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ostateczne wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy.

Skarżący zakwestionował ustalenie organu administracyjnego, że do zakażenia mogło dojść w domu pomocy społecznej od jego mieszkańców. Zdaniem skarżącego, właściwszym byłoby przyjęcie, iż D. D. zaraziła się wirusowym zapaleniem wątroby typu C w trakcie przebywania w placówce medycznej w charakterze pacjentki zwłaszcza, że wykonywano u niej transfuzję krwi. W ocenie skarżącego brak jest związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy w ww. domu pomocy społecznej. Jak wykazało prowadzone wewnętrzne postępowanie w kierunku ewentualnego zakażenia i nosicielstwa wirusowego zapalenia wątroby typu C, u żadnego z opiekunów nie stwierdzono tej choroby, a tylko w jednym przypadku stwierdzono jej nosicielstwo u mieszkańca tej placówki. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, należy uznać, że choroba jaką stwierdzono u D. D. nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w związku z wykonywaną przez nią pracą zawodową.

Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 06.07.2007r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji , że biorąc pod uwagę drogi przenoszenia (kontakt z materiałem potencjalnie zakaźnym pochodzącym od pacjentów), okres wylęgania wirusowego zapalenia wątroby typu C, a także często wieloletni bezobjawowy przebieg choroby, można bezspornie stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia (wirus zapalenia wątroby typu C) w związku z wykonywaną pracą zawodową.

Podstawą do wydania ww. decyzji było kliniczne rozpoznanie u D. D. choroby zawodowej wymienionej w poz. 26.1 ww. wykazu chorób zawodowych przez Szpital Specjalistyczny im. [...].

Organ pierwszej instancji nie mógł wykluczyć kontaktu D. D. z materiałem potencjalnie zakaźnym , jak również nie wykluczał tego to sam pracodawca, który w piśmie z dnia 20.03.2007 r. potwierdził , iż mogło dojść do agresywnego zachowania mieszkańców w stosunku do pracowników oraz, że w ww. placówce zdiagnozowano jeden przypadek wirusowego zapalenia wątroby typu C, a przypadków nie zdiagnozowanych nie można wykluczyć.

W ocenie organu odwoławczego dodatkowym argumentem przemawiającym za uznaniem, iż z przeważającym prawdopodobieństwem do zakażenia mogło dojść w zakładzie pracy jest fakt, że u członków rodziny D. D. wspólnie z nią zamieszkujących nie stwierdzono obecności w organizmie przeciwciał anty - HCV. Badania te były wykonywane ok. 1,5 miesiąca po tym, jak wykryto przeciwciała HCV u D. D.

Odnosząc się do zarzutu, iż to transfuzja krwi przeprowadzana u D. D. przyczyniła się do jej zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu C, organ odwoławczy stwierdził , że jest to mało prawdopodobne, gdyż materiał biologiczny wykorzystywany w szpitalach jest badany na taką okoliczność przed zaaplikowaniem pacjentowi.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności, względnie o jej uchylenie w całości. Skarżący w skardze powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej tj. że organy administracyjne błędnie przyjęły, iż do zarażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu C jako choroby zawodowej u D. D. doszło w Domu Pomocy Społecznej, ul. [...], oraz że naruszono art.7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

Skarżący nie zgodził się z ustaleniem, że biorąc pod uwagę drogi przenoszenia (kontaktu z materiałem potencji zakaźnym pochodzącym od pacjentów), okres wylęgania wirusowego zapalenia wątroby typu C , a także często wieloletni bezobjawowy przebieg choroby, można bezspornie stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w związku z wykonywaną praca zawodową.

Teza ta , zdaniem skarżącego, jest ryzykowna zwłaszcza w sytuacji, gdy D. D. dwukrotnie miała wykonywaną operację cesarskiego cięcia. Wątpliwym z punktu widzenia medycznego jest łączenie zakażenia wirusem typu C jaki stwierdzono u D. D. wyłącznie z pracą zawodową, zwłaszcza w sytuacji, gdy w ww. domu opieki społecznej zdiagnozowano jednego nosiciela tej choroby, który jednocześnie był fizycznie sprawny i swoim zachowaniem nie stwarzał sytuacji zagrażających zakażeniem innych pacjentów i opiekunów.

W ocenie skarżącego, brak jest związku przyczynowego między rozpoznaną u D. D. chorobą zawodową , a warunkami pracy.

Ponadto skarżący zarzucił, że działania organów obu instancji pozostają w sprzeczności z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organy te nie podjęły żadnych działań, aby w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, gdzie i w okolicznościach mogło dojść do zakażenia D. D. wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, mogłoby być wyjaśniona jedynie poprzez wydanie opinii przez biegłych medycyny pracy lub też biegłych chorób zakaźnych. Takiego dowodu organy rozstrzygające niniejszą sprawę nie przeprowadziły.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz dodał , że w toku postępowania wyjaśnione zostały okoliczności uzasadniające przyjęcie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu u D. D. choroby zawodowej - wirusowego zapalenia wątroby typu C na podstawie § 8 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) .

Z kolei art. 134 § 1 w/w ustawy stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r , syg. akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).

Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę zobowiązany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r, sygn. P 23/07 w którym orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. nr 116, poz. 740.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy ( zwanego dalej K.p.) , ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237 K. p.) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniesionej skargi, nie mógł zatem Sąd administracyjny nie rozważyć, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) - dalej wyrok TK - stworzył sytuację prawną mającą wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 190 ust. 3 zd. l i II Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w dniu 2 lipca 2008 r. w Dzienniku Ustaw Nr 116 pod poz. 740, w świetle art. 190 ust. 3 ma zatem ten skutek, iż wyrok ten wszedł w życie dnia 2 lipca 2008 r. Od tej daty rozpoczął bieg wyznaczony częścią ll-gą wyroku TK dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc obowiązujące przepisy powołane w części l wyroku tj. zarówno przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, jak i wydane na podstawie dotkniętej wadą niekonstytucyjności delegacji ustawowej, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Utrata mocy przez określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy nastąpi najpóźniej z dniem 3 lipca 2009 r, tj. po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Uzasadniając odroczenie utraty mocy niezgodnych z Konstytucją przepisów, w uzasadnieniu swego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw RP wywołało i ten skutek, że najpóźniej z dniem 2 lipca 2008 r., w odniesieniu do kontrolowanych przepisów nastąpiło uchylenie domniemania ich konstytucyjności.

Na taki skutek ogłoszenia wyroku Trybunału odraczającego derogację przepisów zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu innego wyroku z dnia 13 marca 2007 r. K 8/07 (OTK-A 2007/3, poz. 26). Z wyrzeczenia w części l wyroku TK z 19 czerwca 2008 r. wynika wprost, że kontrolowane przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma fakt, że organy obu instancji zarówno co do trybu postępowania, jak i co do podstaw wydania decyzji stosowały przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Rozpoznając zatem skargę Sąd administracyjny stoi w sytuacji, w której regulujące zasady postępowania przed organami właściwymi do rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz definiujące te choroby, przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wprawdzie jeszcze obowiązują, ale już utraciły przymiot domniemania konstytucyjności, gdyż są uznane obowiązującym wyrokiem Trybunału za niekonstytucyjne.

W piśmiennictwie podkreślono, że pojęcia obowiązywania aktu prawnego nie powinno się utożsamiać zawsze z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński glosa do wyroku TK z 23 października 2007 r, P 10/07, ZNSA 2008 r. Nr 1, a także R. Hauser, J. Trzciński w Prawotwórczym znaczeniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Lexis Nexis, 2008 r. str. 70).

Wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji zasadę sanacji sytuacji ukształtowanych przez niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą akt normatywny, na gruncie postępowania administracyjnego rozwija przepis art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w myśl § 2 w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże podkreśla się w literaturze (por. M. Jaśkowska - komentarz w Systemie Informacji Prawnej Lex do art. 145a kpa), że żądanie wznowienia postępowania dopuszczalne jest po wystąpieniu dwóch przesłanek. Nie wystarcza tylko wydanie orzeczenia przez Trybunał, ale konieczna jest także utrata mocy obowiązującej kontrolowanych przepisów. W wypadku określenia przez Trybunał innego (niż data ogłoszenia orzeczenia) terminu utraty mocy obowiązującej przez kontrolowane przepisy, dopiero upływ tego terminu daje podstawę do powstania biegu terminu, o którym mowa w art. 145a § 2 kpa.

W konkretnej sprawie oznacza to, iż rozpoznanie skargi w oparciu o obowiązujące, lecz niekonstytucyjne przepisy rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., dawało by stronom podstawę do złożenia w terminie miesięcznym poczynając od dnia 3 lipca 2009 r, skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, w którym zapadła decyzja, będąca przedmiotem niniejszej skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela wyrażony w powołanych wyżej glosie J. Trzcińskiego i opracowaniu autorstwa R. Hausera i J. Trzcińskiego (s. 70 i 85), a także w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r. K 8/07, OTK-A 2007, Nr 3, poz. 26, pogląd iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustawodawca dopuszczał dalsze naruszenie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Powtarza tę konstytucyjną zasadę przepis art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W aktualnym stanie prawnym brak jest w prawie materialnym przepisu rangi ustawy, który samodzielnie definiował by przesłanki uznania choroby za chorobę zawodową.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 z późn.zm.). Zgodnie z art. 4 tej ustawy za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o których mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Jest to zatem regulacja podobna do zawartej w treści art. 7 uchylonej tą ustawą ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 z późn. zm.), zgodnie z którym, za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważało się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy, a więc przepisu, którego odpowiednikiem jest art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w obecnym brzmieniu.

W świetle obowiązującej regulacji zawartej w art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chorobą zawodową nadal jest tylko taka choroba, której powstanie pozostaje co prawda w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub spowodowana sposobem wykonywania pracy, ale jest zarazem określona w wykazie chorób zawodowych.

Natomiast wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do niekonstytucyjnego jako sprzecznego z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Badanie zatem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie poprawności postępowania jak i zasadności zaliczenia bądź niezaliczenia stwierdzonych schorzeń do chorób zawodowych oznaczało by uczynienie z przepisów niekonstytucyjnego rozporządzenia wzorca tej kontroli, przy równoczesnej możliwości, po utracie mocy przez te przepisy, wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 kpa.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zatem z uchybieniem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych względów doszedł Sąd do przekonania, że w niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być zastosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażone w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., l OSK 1030/06, także wyrok NSA z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008 r., II OSK 1599/07, http://orzeczenJa.nsa.gov.pi).

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podstawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazy chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.