Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 831/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: zwolniono w 4/5 od wpisu w pozostałym zakresie od kosztów oddalono
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 244, art. 245, art. 246, art. 252 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009r na posiedzeniu niejawnym wniosku W. i S. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 30 marca 2009r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących w 2/5 części od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi, II. w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2009r. skarżący W. i S. H. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 30 marca 2009r. wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności, wydatki związane z leczeniem z uwagi na pracę S. H. w warunkach szkodliwych.

Zdaniem orzekającego wniosek skarżących zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe z synem. Z oświadczenia skarżących wynika, iż syn jest osobą bezrobotną, otrzymującą aktualnie zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł. Źródłem utrzymania rodziny są wynagrodzenie za pracę fizyczną S. H. w wysokości [...] zł, emerytura W. H. w kwocie [...] zł oraz zasiłek dla bezrobotnych ich syna w wysokości [...] zł. Łączne zatem dochody rodziny wynoszą 2 680 zł.

Z oświadczenia skarżących znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni dom o pow. 50 m2 służący do zaspokojenia potrzeb życiowych rodziny, nieruchomość o pow. 1,30 ha zabudowaną budynkiem gospodarczym + łąka. Skarżący nie wykazują faktu posiadania innych nieruchomości, cennych ruchomości czy oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby, zdaniem orzekającego, możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony oraz jej najbliższych.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić należnego wpisu sądowego, aktualnie wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego w pełnej wysokości, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny skarżących w wysokości 2680,00 zł w przeliczeniu na liczbę członków rodziny, fakt, iż wnioskodawcy mają na utrzymaniu bezrobotnego syna otrzymującego jedynie zasiłek dla bezrobotnych, w odniesieniu do zwyczajowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności, - w kontekście wysokości samego wpisu - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony w części od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie w części od wpisu sądowego. Orzekający zaś nie widzi podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakty, iż po pierwsze rodzina skarżących uzyskuje jednak stałe miesięczne dochody rzędu 2680,00 zł z tytułu emerytury czy wynagrodzenia za pracę, nie wykazuje także zadłużenia bankowego czy innych nadzwyczajnych okoliczności wpływających na sytuację bytową rodziny. Ponadto skarżący w żaden sposób nie udokumentowali ew. wydatków koniecznych czy nadzwyczajnych, obciążających ich budżet domowy, a w znaczny sposób wpływających na możliwości płatnicze, nie udokumentowali wydatków na leki, a jedynie dołączyli kartę badania szpitalnego w Pracowni [...], poświadczającą o złym stanie zdrowia W. H., ale nie dokumentującą wydatków i obciążeń budżetu związanych leczeniem. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ).

Ponadto z oświadczeń skarżących wynika, iż posiadają oni majątek w formie gospodarstwa rolnego o pow. ponad 1,30 ha, który zawsze może jego właścicielom przynosić pożytki, bądź też służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, szczególnie wobec okoliczności, gdy nie jest obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należą. Dlatego przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia kosztów w części, nie naraża skarżących na pogorszenie ich warunków bytowych, pozwala aktualnie zaoszczędzić z osiąganego dochodu środki finansowe z przeznaczeniem na dalsze, ewentualne koszty, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).