Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1141/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 23 b ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. G. M. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2013r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o nałożeniu na B. Sp. z o.o. w B. kary porządkowej w kwocie 1500 złotych z powodu niedostarczenia automatu do gier o niskich wygranych do wskazanej przez organ prowadzący postępowanie upoważnionej jednostki badającej.

Postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i następującej ocenie prawnej sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. prowadzący z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie S. numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] pismem z dnia [...] lipca 2013r. wezwał podmiot eksploatujący automat – B. Sp. z o .o. w B. do poddania opisanego automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier tj. przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B., posiadającą upoważnienie Ministra Finansów [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Organ wyznaczył właścicielowi automatu 14 – dniowy termin na dostarczenie automatu do wskazanej jednostki badającej oraz poinformował, że niewywiązanie się z obowiązku skutkować będzie nałożeniem kary porządkowej do kwoty 2800zł. Postępowanie zostało wszczęte, albowiem ustalono, że automat może nie spełniać warunków określonych w ustawie o grach hazardowych.

W dniu [...] lipca 2013 r. organ uzyskał informację z Izby Celnej w B., że spółka nie dostarczyła automatu do badań. Wobec powyższego organ w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał postanowienie nr [...], mocą którego z powołaniem się na art. 262 § 1 pkt 2 i § 5 Ordynacji podatkowej, nałożył na B. Sp. z o.o. w B. karę porządkową w kwocie 1500 złotych.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wezwanie strony do poddania automatu badaniu sprawdzającemu było konieczne dla wyjaśnienia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu, w którym zebranie materiału dowodowego jest obowiązkiem organu, dla wypełnienia którego to obowiązku organ ma uprawnienie procesowe do żądania od strony, aby przedstawiła dowód będący w jej posiadaniu. Zgodnie zaś z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu, bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, czy okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do kwoty 2.800 zł. Organ wskazał, że obowiązek nałożony na spółkę ma charakter czynności dowodowej, zaś art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość ukarania strony postępowania karą porządkową za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Skoro zaś dokonanie przez uprawnioną jednostkę badania sprawdzającego wymaga współdziałania strony polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa jej dokonania jest równoznaczna z odmową udziału w innej czynności. Organ wskazał przy tym, że wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez upoważnioną jednostkę wynika z art. 23 b ustawy o grach hazardowych. Podkreślił, że kara porządkowa w wysokości 1500 złotych jest niższa od miesięcznego podatku ryczałtowego od gier uiszczanego przez podatników podatku od gier, jest sprawiedliwa i uzasadniona. Nie wpłynie negatywnie na sytuację finansową Spółki. Podkreślił, że Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posiada ważne i aktualne upoważnienie Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. Spółka z o.o. zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych, art. 120 ordynacji podatkowej i 23 f ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych oraz art. 2 Konstytucji RP i 121 § 1 ordynacji podatkowej. Podkreślała brak czynu karalnego i brak podstawy faktycznej oraz prawnej do nałożenia kary porządkowej. Kwestionowała legitymację wskazanej jednostki badającej do prowadzenia badania.

Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego orzeczenia organ wskazał, że strona pomimo prawnego obowiązku, nie dostarczyła automatu do badań upoważnionej do ich przeprowadzenia jednostce, co uniemożliwiło prowadzenie postępowania. Organ II instancji dokonał analizy przepisu art. 262 ordynacji podatkowej oraz przepisów ustawy o grach hazardowych i stwierdził, że podmiot eksploatujący automat, który podlega badaniu sprawdzającemu, nie może decydować o statusie jednostek badających, ani o tym, do której upoważnionej jednostki skierowane ma zostać żądanie przeprowadzenia dowodu. Nałożenie kary porządkowej nastąpiło po wezwaniu strony do poddania automatu czynności dowodowej przez jednostkę upoważnioną przez Ministra Finansów i po pouczeniu o skutkach prawnych odmowy wykonania obowiązku a wysokość kary mieści się w granicach ustawowych oraz jest uzasadniona okolicznościami sprawy. Uzasadnił legalność działania wskazanej jednostki badającej oraz przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych w przedmiocie dopuszczalności nałożenia kary porządkowej za niepoddanie automatu badaniom.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższe postanowienie, B. Sp. z o.o. w B. podniosła następujące zarzuty:

1) naruszenie art. 127 ordynacji podatkowej w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 ordynacji podatkowej poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez przeanalizowania treści materiału zgromadzonego w postępowaniu, treści zarzutów wskazanych w zażaleniu, treści postanowienia o nałożeniu kary porządkowej,

2) naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 23 b ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że skarżącą wezwano do

dostarczenia wskazanego automatu do jednostki badającej w sytuacji gdy tego nie uczyniono, a w konsekwencji nałożenie na skarżącą kary porządkowej za działanie, do którego podjęcia skarżąca nie była obowiązana,

3) naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o

grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stanowi on

podstawę do nałożenia na skarżącą kary porządkowej za działanie polegające

na odmowie dostarczenia przez skarżącą automatu do gier o niskich wygranych jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b ustawy o grach hazardowych,

4) naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że odmowa dostarczenia przez skarżącą automatu do gier o niskich wygranych jednostce ba-dającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b ustawy o grach hazardowych, stanowi "odmowę okazania przedmiotu oględzin",

5) naruszenie art. 120 ordynacji podatkowej poprzez nałożenie na skarżącą kary porządkowej za działanie, które w świetle obowiązujących przepisów prawa nie stanowi działania karalnego,

6) naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ordynacji podatkowej poprzez uzasadnienie postanowienia w sposób nieadekwatny do stanu faktycznego sprawy a tym samym uniemożliwienie skarżącej kontroli postanowienia,

7) naruszenie art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nałożenie na skarżącą pieniężnej kary porządkowej za czyn nieokreślony w ustawie,

8) naruszenie art.120 ordynacji podatkowej oraz 23 f ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że skarżąca bez uzasadnionej przyczyny nie dostarczyła automatu jednostce badającej.

Dowodziła braku podstaw do zakwalifikowania niepoddania przez nią automatu do gier jako czynności odmownej podlegającej nałożeniu kary, dowodząc braku legitymacji Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badań. Wskazywała usytuowanie jednostki badającej w strukturze organów celnych. co wg skarżącej stanowiło złamanie praworządności wobec wyznaczania do badania podmiotu, który nie jest niezależny od organów prowadzących postępowanie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego orzeczenia wydanego w I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, negatywnie ustosunkowując się do postawionych zarzutów, których nie podzielił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2013 r. o nałożeniu na B. Sp. z o.o. w B. kary porządkowej w kwocie 1500 zł., za niedostarczenie automatu do gier o niskich wygranych do jednostki badającej.

Zdaniem Sądu stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 zez zm., dalej: O.p.) wbrew twierdzeniom skarżącej mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z art. 8 ustawy z dnia 1 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) wynika bowiem wprost, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest jednym z postępowań przewidzianych ustawą o grach hazardowych (vide: art. 23 "a" i 23 "b" u.g.h., dodane ustawą zmieniającą ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. – Dz. U. z 2011 r. nr 134, poz. 779), a zatem od strony proceduralnej, w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w ustawie o grach hazardowych, ma zastosowanie procedura przewidziana przepisami Ordynacji podatkowej. Powyższe stanowisko tut. Sąd prezentował jednolicie w wielu sprawach ( np. II SA/Bk 1111/13, II SA/Bk 1112/13, II SA/Bk 1109/13 publikowane: http://nsa.gov.pl dalej CBOSA.

Również wbrew zarzutowi skarżącej spółki, czynność związana z poddaniem automatu do gier - przez podmiot eksploatujący - badaniu sprawdzającemu, wynikająca z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23 "b" ust. 1 u.g.h., mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy jej wykonania.

Z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Obowiązek poddania automatu do gier badaniu, nałożony na podstawie art. 23 "b" ust. 1 u.g.h., jest inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zajął już stanowisko odrzucając skargi podmiotów eksploatujących automaty do gier na wezwania wystosowane przez organy celne do poddania automatów badaniu sprawdzającemu, oparte na treści art. 23 "b" ustawy o grach hazardowych. Stwierdził, że "wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu ma charakter czynności dowodowej, a nie czynności rozstrzygającej o uprawnieniach i obowiązkach administracyjnoprawnych strony (vide: prawomocne postanowienia WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 463/12, II SA/Bk 464/12, II SA/Bk 465/12 i II SA/Bk 466/12 (CBOSA). Skoro badanie sprawdzające automatu, przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności będzie równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p."

Takie też stanowisko zajął w sprawach oddalających skargi na postanowienia o ukaraniu (np. II SA/Bk 112/13, IISA/Bk 1110/13, IISA/Bk 1063/13).

Przepis art. 262 § 1 pkt 2 O.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. sygn. II FSK 775/10 (Lex 964529) bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, jak z kolei wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Sz 875/11 (Lex 1109673), że przed nałożeniem sankcji na stronę za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione.

W okolicznościach niniejszej sprawy przyczyny usprawiedliwiające postawę spółki nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione.

Izba Celna w B. została upoważniona przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych upoważnieniem z dnia [...] listopada 2012 r., na które powołuje się organ I instancji w wezwaniu kierowanym do strony. Upoważnienie to zostało wydane w oparciu o właściwą podstawę prawną i przez właściwy organ i wskazuje zakres upoważnienia.

Organy prowadzące postępowanie wpadkowe dotyczące nałożenia kary porządkowej nie mają uprawnienia do podważania czy weryfikacji upoważnień Ministra Finansów udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów. Stąd zastrzeżenia strony co do obiektywizmu jednostki badającej, pozostającej w strukturach Służby Celnej, nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę.

Zgodnie z art. 23f ust. 1 u.g.h. upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia warunki: akredytacji PCA lub innego państwa UE; zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań; osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię; posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń. Z kolei według art. 23f ust. 2 u.g.h. upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności: 1) certyfikat akredytacji; 2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań; 3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami: a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi, b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami – w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. Ponadto według art.23f ust. 3 u.g.h. upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji.

W świetle powołanych przepisów trudno uznać argumenty skarżącej za trafne, bowiem udzielenie upoważnienia przez Ministra Finansów jednostce badającej Izby Celnej w B. wymagało przeprowadzenia przez ten organ ustaleń w zakresie spełnienia wymogów z art. 23 f ust. 1 u.g.h., co mogło nastąpić po przedłożeniu wniosku spełniającego wymogi z art. 23f ust. 2 u.g.h.

Na etapie niniejszego postępowania wpadkowego Sąd nie widział możliwości badania przygotowania merytorycznego jednostki badawczej, powołanej zgodnie z procedurą przez Ministra Finansów. W ocenie Sądu kwestia oceny legalności upoważnienia dla danej jednostki organizacyjnej przez Ministra Finansów do przeprowadzenia badań automatów lub urządzeń do gier może być rozstrzygana jedynie w postępowaniu głównym dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 grudnia 2013 r., II SA/Go 952/13, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawa niniejsza jest natomiast sprawą incydentalną w głównym postępowaniu dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu. Nawet mając wątpliwość co do obiektywizmu jednostki badającej i wobec jej umieszczenia w strukturze organów celnych, podmiot, który został zobowiązany do poddaniu automatu do gier badaniom ma obowiązek wykonania tego zobowiązania. Zaś ewentualne zarzuty służące podważeniu wyniku badania (o ile będzie on negatywny) może złożyć w środku zaskarżenia decyzji opartej na danym badaniu.

Niezasadnie pozostają także pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut nieprzeanalizowania przez organ drugoinstancyjny zarzutów postawionych w zażaleniu. Przeczy temu treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz jego rozmiar (11 stron). Nie można tez uznać, by została złamana zasada praworządności w sytuacji działania organów celnych w oparciu o przepisy prawa. Zaś zarzut w pkt 2 skargi obala wezwanie z [...].07.2013r. (k.18 akt adm.) doręczone skarżącej [...] lipca 2013r.

Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone poprawnie, i zgodnie z przepisami prawa. Mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.