Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 544/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]., znak: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111),dalej jako "u.ś.r." - po rozpatrzeniu odwołania M. Z. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...]., Nr [...] o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką - M. Z..

W obszernym uzasadnieniu Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2019r. M. Z. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, M. Z. (ur. [...].), wdową, legitymującą się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...]., w którym stwierdzono, że "nie da się ustalić" od kiedy istnieje niepełnosprawność M. Z., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 kwietnia 2018r., czyli od [...]. roku życia.

Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy - po ponownej decyzji kasacyjnej Kolegium z dnia [...]. - po raz kolejny odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W uzasadnieniu wyjaśnił, że oceniając spełnienie przez M. Z. warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie K 38/13 i pominął warunek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w wieku określonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy stwierdził jednak, że M. Z. nie spełnia innej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związku przyczynowo-skutkowego między absencją zawodową a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Z przeprowadzonych dwukrotnie wywiadów środowiskowych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i jego matki - w dniach 20 lutego i 28 maja 2020r. - wynika, że zakres opieki nie jest aż tak duży, aby całkowicie uniemożliwiał podjęcie pracy, chociażby na część etatu; przy współudziale i zaangażowaniu najbliższych członków rodziny - żony i siostry - daje możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Jego siostra systematycznie odwiedza matkę i deklaruje pomoc w formie usługowej, m.in. zawiezienie do lekarza, wykupienie leków, zrobienie zakupów, żona natomiast w czasie przerwy śniadaniowej w pracy przychodzi do domu, a więc może w tym czasie opiekować się teściową. W ocenie organu I instancji, takie czynności, jak wizyta z matką u lekarza, podanie leków trzy razy dziennie, czy przygotowanie posiłku mogą być wykonywane także przez osobę aktywną zawodowo. Jeżeli więc sprawowanie opieki nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym zatrudnieniem to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki.

W odwołaniu M. Z. zarzucał organowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podnosił, że nie zgadza się ze stanowiskiem, że osoba aktywna zawodowo może podawać leki osobie chorej trzy dziennie, poza tym jego żona i siostra pracują na cały etat. Do jego obowiązków należy pomoc matce w myciu i ubieraniu, mierzenie ciśnienia, przygotowanie i podanie posiłku, smarowanie nóg maściami, robienie okładów, masowanie, częste prowadzanie matki do toalety ze względu na zażywanie przez nią leków moczopędnych, robienie jej inhalacji co drugi dzień ze względu na przebytą operację torbieli krtani. Podnosił, że matka nie może sama zrobić sobie posiłku, ponieważ może zapomnieć wyłączyć gaz. Ponadto jej schorzenia - nadciśnienie, zwyrodnienie stawów, opuchlizna nóg i otyłość sprawiają, że ma zawroty głowy, traci równowagę, dostaje duszności. Z tych też względów konieczna jest obecność drugiej osoby i w razie potrzeby wezwanie pogotowia. Podnosi, że matka jest wyposażona w sprzęt ortopedyczny - dwie laski, dwie kule, chodzik, wózek inwalidzki, siedzisko do mycia, matę antypoślizgową, materac przeciwodleżynowy, inhalator i ciśnieniomierz. Do odwołania M. Z. dołączył zaświadczenie z dnia 18 czerwca 2020r. o zatrudnieniu siostry, E. W., zaświadczenie lekarskie z dnia 17 czerwca 2020r. o stanie zdrowia matki oraz "kartę medycznych czynności ratunkowych" z dnia 3 lipca 2019r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia i zmiany zaskarżonej decyzji.

Kolegium przytoczyło treść przepisu art. 17 u.ś.r., określającego przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i stwierdziło, że skarżący należy do kręgu osób uprawnionych do takiego świadczenia pielęgnacyjnego, nie ma przy tym wątpliwości, że jego matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyczyną jej niepełnosprawności jest upośledzenie narządu ruchu i choroby układu oddechowego i krążenia (§ 32 ust.2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, Dz. U. z 2018 r. poz. 2027 z późn. zm.); stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie K 38/13 należało pominąć warunek powstania niepełnosprawności M. Z. w wieku określonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Kolegium wyjaśniło, że orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie wydane zostało na czas określony, tj. do 30 czerwca 2020r. i jak wynika z postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. z dnia [...]., postępowanie z wniosku M. Z. z dnia 7 maja 2020r. o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na dalszy okres, zostało zawieszone na jej wniosek umotywowany stanem epidemii i trudnościami w zgromadzenia dokumentacji medycznej. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 374 z późn. zm.) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli od dnia 8 marca 2020r., zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, Kolegium stwierdziło, że orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z [...]. zachowało ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Było więc ono ważne w dacie wydawania przez organ decyzji w niniejszej sprawie.

Kolegium ponadto podniosło, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest także istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez osobę ubiegającą się o świadczenie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.) a sprawowaniem stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza o tym, że skala tej niepełnosprawności jest taka, że wymaga od skarżącego całkowitej absencji zawodowej.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że M. Z. warunku tego nie spełnia.

W zaświadczeniu lekarskim z dnia [...]. lekarz specjalista medycyny rodzinnej stwierdził, że M. Z. leczona jest z powodu "H.A" (nadciśnienia tętniczego) i miażdżycy. W zaświadczeniu z dnia 29 maja 2020r. lekarz chorób wewnętrznych stwierdził, że ze względu na stan zdrowia M. Z. konieczne jest jej stałe i systematyczne leczenie, przy czym nie wskazał z powodu jakich chorób konieczne jest leczenie, natomiast z zaświadczenia lekarskiego dnia 16 czerwca 2020r. wydanego przez lekarza endokrynologa wynika, że M. Z. leczona jest od 30 kwietnia 2015r. z powodu "wola guzowatego i nadczynności".

Z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w tej sprawie, jak również przeprowadzonych w związku z korzystaniem przez skarżącego ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (w okresie od 13 kwietnia 2018r. do 30 czerwca 2019r.) oraz w związku z korzystaniem przez rodzinę skarżącego z pomocy społecznej (od 2018r.), wynika, że M. Z. choruje na tarczycę, reumatyzm, nadciśnienie, zwyrodnienie stawów, miażdżycę. Uskarża się na bóle kręgosłupa, bóle i obrzęk nóg a także na to, że zdarzają jej się zawroty głowy, kłopoty z pamięcią, boi się sama zostać w domu. Ostatni raz była hospitalizowana w 2016r. z powodu usunięcia torbieli krtani. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że kłopoty z pamięcią wiążą się z wiekiem, a nie z konkretną chorobą np. Alzheimera. W rozmowach z pracownikami socjalnymi podczas wywiadów środowiskowych M. Z. zachowuje logiczny kontakt, odpowiada na zadawane pytania.

Kolegium wskazało, że choć skarżący podnosi, że pomaga matce w przemieszczaniu się, to jednak z materiału dowodowego wynika, że jest ona też w stanie sama przemieszczać się po mieszkaniu - np. w dniu 20 lutego 2020r. dwukrotnie sama otworzyła pracownikom socjalnym drzwi (o godzinie 9.30 i 10.00), bo skarżącego i jego żony nie było w domu, a nawet podeszła do drzwi bez pomocy laski. Na zewnątrz skarżący nie wyprowadza matki, pomimo że ma wózek inwalidzki i balkonik (schowane na strychu), na dworze matka była ostatni raz około września 2019r. w związku z wizytą lekarską w miejscowej przychodni. Skarżący tłumaczy taką sytuację stanem zdrowia matki i jej niechęcią do wyjścia na dwór. Od tego czasu M. Z. nie była na innych wizytach lekarskich, pomimo że ma zaleconą kontrolę u lekarza laryngologa co 3 - 6 miesięcy i termin kolejnej wizyty mijał przed wprowadzeniem w kraju stanu zagrożenia epidemiologicznego.

Skarżący nie rehabilituje sam matki, nie chodzi z nią na rehabilitację instytucjonalną (pomimo, że jest możliwość rehabilitacji w T.) i nie wozi jej na wizyty lekarskie bo nie ma samochodu. Do lekarza wozi ją córka a skarżący pomaga matce jedynie wyjść do samochodu. Skarżący załatwia natomiast powtórzenie recept i ich wykupienie, co można zrobić będąc zatrudnionym.

M. Z. uskarża się na lęki, jednakże pomimo to skarżący pozostawia ją samą w domu, o czym świadczy chociażby to, że była sama w dniu 20 lutego 2020r., gdy przyszli pracownicy socjalni na wywiad, poza tym skarżący wraz z żoną są widywani przez pracowników socjalnych i mieszkańców T. podczas wspólnych zakupów lub spacerów, zwłaszcza w godzinach popołudniowych, po godzinach pracy Ośrodka. Z wyjaśnień skarżącego i obserwacji pracowników socjalnych wynika, że M. Z. potrafi kontaktować się przez telefon, a więc w razie potrzeby może skontaktować się ze swoimi dziećmi lub sąsiadami, a także sama wezwać pomoc medyczną. Z materiału dowodowego wynika, że pogotowie było wzywane po raz ostatni w dniu 3 lipca 2019r. w związku z występującym od poprzedniego dnia uczuciem mocnego bicia serca i złego samopoczucia.

Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje tego, że M. Z. nie jest w stanie przygotować sobie posiłku, zrobić herbaty ani kanapki, że potrzebuje pomocy w ubieraniu się, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, myciu, jednakże zauważa, że czynności tych skarżący nie wykonuje wyłącznie sam. Z wywiadu środowiskowego z 18 listopada 2019r. i z 20 lutego 2020r. wynika, że skarżący opiekuje się matką wspólnie ze swoją żoną, która w listopadzie 2019r. pracowała na pół etatu, a od 11 maja do 10 listopada 2020r. pracuje na cały etat w ramach stażu organizowanego przez PUP w B. P., ale na przerwę śniadaniową przychodzi do domu (w godz. od 10 do 11.30) i ma możliwość sprawdzenia, jak czuje się teściowa, może też w tym czasie podać jej posiłek, leki, czy w razie potrzeby zmienić pampersa. Z wywiadów tych wynika, że małżonkowie wspólnie pomagają M. Z. ubierać się, gdyż jest ona osobą otyłą, skarżący podtrzymuje matkę, a jego żona ją ubiera bądź zmienia pampersa. Pampersa zmienia zazwyczaj żona, gdyż jest to mniej krepujące dla M. Z., natomiast skarżący robi to sam, gdy żony nie ma w domu. Żona skarżącego przygotowuje też teściowej zmiksowane zupy i pomaga w myciu się. W tym miejscu należy też zauważyć, że mycie odbywa się w pokoju w miskach, pomimo że w mieszkaniu jest łazienka. Z akt sprawy wynika, że skarżący wyremontował łazienkę i poszerzył drzwi (w kwietniu 2019r.), ale pomimo że w tym czasie matka była już niepełnosprawna zamontował zwykłą kabinę prysznicową, nie zrobił uchwytu przy toalecie i prysznicu. Skarżący nie starał się o dofinansowanie do remontu łazienki z PFRON, gdyż twierdzi, że "został źle potraktowany przez pracownika tej instytucji i więcej tam nie pójdzie". Skarżący nie ubiega się też o dofinansowanie do zakupu pieluchomajtek matce, pomimo że rodzina ubiega się o świadczenia z pomocy społecznej motywując to trudną sytuacją finansową.

Skarżący twierdzi, że podaje matce leki trzy razy dziennie, jednakże skoro jest to spowodowane tylko tym, że matka może zapomnieć o ich przyjęciu, to rozwiązaniem tej sytuacji jest, zdaniem Kolegium, w razie nieobecności w domu obojga małżonków, telefoniczne przypomnienie matce o przyjęciu wcześniej przygotowanych leków. Odnośnie zaś do podania matce posiłku, w ocenie Kolegium na czas nieobecności małżonków, mogą przygotować matce kanapę, czy herbatę w termosie, a także przygotować odpowiednią dawkę leków i ewentualnie przypomnieć telefonicznie o ich przyjęciu. Skarżący twierdzi też, że smaruje matce nogi i kręgosłup, jednakże nie wykazał, aby musiał to robić trzy razy dziennie, w tym w godzinach typowej aktywności zawodowej. Skarżący wyjaśnia, że robi matce inhalacje co drugi dzień, ale nie dokumentuje, że muszą być wykonane o określonej porze i że również te zabiegi byłyby nie do pogodzenia z pracą zawodową.

Skarżący twierdzi, że mierzy matce ciśnienie trzy razy dziennie, jednakże twierdzenia te są niewiarygodne, gdyż w dzienniczku kontroli ciśnienia M. Z. zaleca się wykonywać dwa pomiary rano i dwa wieczorem, a więc dwa razy dziennie, a ponadto w dzienniczku obejmującym okres od lipca 2019r. zapisany jest tylko jeden wynik dziennie, bez wskazania godziny pomiaru. Od listopada 2019r. wyniki pomiaru ciśnienia są zapisywane tylko co drugi, a nawet co trzeci dzień. Z dokumentów lekarskich nie wynikają zalecenia pomiarów ciśnienia trzy razy dziennie.

Odnośnie zaś do wymienianych przez skarżącego czynności, takich jak gotowanie, sprzątanie, zakupy, palenie w piecu, Kolegium jest zdania, że nie są to czynności związane wyłącznie z opieką skarżącego nad niepełnosprawną matką, skoro skarżący gotuje również sobie i żonie, robi zakupy dla wszystkich domowników i ogrzewa całe mieszkanie.

Kolegium nie kwestionuje tego, że skarżący pomaga matce w codziennej egzystencji, jednak podziela stanowisko organu I instancji, że zakres opieki, jaką faktycznie sprawuje nad matką, nie wymaga od niego całkowitej absencji zawodowej, czyli rezygnacji z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby na część etatu. Kolegium jest zdania, że zarówno czynności związane bezpośrednio z pomocą matce, jak i czynności pośrednie można zaplanować i wykonać w innych porach dnia, niż czas typowej aktywności zawodowej, zwłaszcza że w opiece nad matką pomaga skarżącemu żona i siostra. Z akt sprawy wynika, że E. W. (siostra) pomaga matce w miarę swoich możliwości organizacyjnych. Mieszka w tej samej miejscowości i pomimo licznych obowiązków zawodowych i rodzinnych stara się dwa razy dziennie odwiedzać matkę, wozi ją do lekarza, wykupuje leki, robi drobne zakupy. Kolegium podkreśla, że obowiązek alimentacyjny dzieci nie sprowadza się wyłącznie do osobistej opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, świadczenia alimentacyjne mogą być świadczeniami w naturze (osobiste świadczenia) lub w pieniądzu. Stosownie natomiast do art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach równych odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Zatem to, w jakim zakresie każde spośród dwojga rodzeństwa powinno zaspokoić usprawiedliwione potrzeby matki jest więc kwestią tylko wzajemnych ustaleń między nimi. Zdaniem Kolegium przepisy kreujące obowiązek alimentacyjny są normami bezwzględnie obowiązującymi, a zatem obowiązku alimentacyjnego nie można ograniczyć bądź znieść np. w formie umowy, oświadczenia. Z obowiązku alimentacyjnego może zwolnić wyłącznie sąd oddalając powództwo w sprawie o ustalenie świadczenia alimentacyjnego. Rzeczą rodzeństwa jest więc takie wzajemne porozumienie, aby zapewnić konieczną opiekę potrzebującemu rodzicowi poprzez stosowne do swoich możliwości osobiste starania, czy na przykład poprzez udział finansowy. Opieka nad matką jest obowiązkiem nie tylko prawnym, ale i moralnym każdego dorosłego dziecka, bez oczekiwania na jakakolwiek rekompensatę z tego tytułu z jakichkolwiek źródeł. Ubocznie Kolegium stwierdziło, że skoro rodzeństwo nieformalnie ustaliło, że to skarżący będzie osobiście opiekował się matką przy takim, a nie innym wkładzie jego siostry i skarżący te ustalenia akceptuje, to może to oznaczać, że według samych zobowiązanych do alimentacji skarżący ma wystarczające możliwości zarobkowe i majątkowe do tego, aby sprawować nad matką opiekę.

Kolegium potwierdziło ponadto, że skarżący otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, jednak wyjaśniło, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest i nie może być ocena uprawnień skarżącego do tego zasiłku, a tym samym ocena decyzji przyznających mu specjalny zasiłek opiekuńczy tj. decyzji z dnia [...]. (przyznającej zasiłek od 13 kwietnia do 31 października 2018r.) i decyzji z dnia [...]. (przyznającej zasiłek od 1 listopada 2018r. do 31 października 2019r., uchylonej od 1 lipca 2019r. w związku ze zmianą sytuacji dochodowej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena uprawnień skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego. Ocena warunku istnienia związku przyczynowo - skutkowego między absencją zawodową skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką dokonana przez organ w postępowaniu o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wiąże w niniejszej sprawie ani organu I, ani organu II instancji.

Ubocznie Kolegium poinformowało skarżącego o możliwości ubiegania się o usługi opiekuńcze dla matki, na podstawie art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019r. poz. 1507 z późn. zm.) oraz o tym, że może ponownie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli stan zdrowia matki i zakres opieki zmieni się w stosunku do tego ustalonego w niniejszym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. Z. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegającym na wybiórczym i błędnym odwołaniu się do wydarzeń z życia skarżącego, że zakres opieki sprawowanej nad matką nie jest taki, że wyklucza jej pogodzenie z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową lub podjęciem działalności gospodarczej oraz z naruszeniem art. 8 k.p.a. i art. 2 k.p.a. wyrażającą zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasadę ochrony "uprawnionych oczekiwań"

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że otrzymywał przez dłuższy okres specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką na podstawie ostatecznych decyzji tj. łącznie od 13 kwietnia 2018r. do 1 lipca 2019 r. (ostatnia decyzja przyznająca zasiłek została decyzją z [...] r. uchylona w związku ze zmianą sytuacji dochodowej).

Stan faktyczny nie zmienił się - matka skarżącego nadal legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nadal wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W toku postępowania o specjalny zasiłek opiekuńczy organ ustalił, że skarżący sprawuje stałą opiekę nad matką. Zmienność poglądów wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 k.p.a.

Obecnie organy obu instancji odmówiły skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącego opieką a rezygnacją z zatrudnienia, co było jego zdaniem błędne. Wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 21 u.ś.r. – przez "znaczny stopień niepełnosprawności" rozumie się: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS, c) stałą lub długotrwałą niezdolność w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS lub ubezpieczeniu społecznym rolników.

Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018r. Poz.511 ) – do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 roku w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018r., poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie zakwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1. niezdolność do pracy (co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu), 2. konieczność sprawowania opieki (co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub wykonywania czynności samoobsługowych, prowadzenia gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem), 3. konieczność udzielenia pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych (co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych). Zgodnie zaś z § 29 ust. 2 tego rozporządzenia – "przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3".

Zdaniem skarżącego, unormowania te powinny mieć na uwadze organy przy ocenie zakresu i adekwatności opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wykluczone jest więc wywodzenie braku związku przyczynowo - skutkowego z faktu, że osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. Organ wadliwie uznał, że skala niepełnosprawności, czy też wieku czy chorób, jest taka, że wymaga od skarżącego całkowitej absencji zawodowej. Organ sam dokonał określenia stopnia niepełnosprawności, co było niedopuszczalne, gdyż w aktach znajdują się stosowne zaświadczenia lekarskie. Podkreślił, że matka ma zawroty głowy, nie jest ani psychicznie ani fizycznie sprawną osobą, wymaga stałego i systematycznego leczenia, nie potrafi wbić numerów telefonów, nie potrafi sobie przygotować posiłku, zrobić herbaty ani kanapki, potrzebuje pomocy w ubieraniu się, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, myciu.

Żona skarżącego oraz jego siostra pracują w pełnym wymiarze czasu pracy i muszą pozostawać do dyspozycji pracodawcy przez 8 godzin dziennie, nie mogą więc robić przerw, by opiekować się matką, poza tym matka jest osobą otyłą, dlatego do zmiany pampersa i ubrania się potrzebne są dwie osoby.

Skarżący podniósł, że nie stać go na rehabilitację, ponieważ jest ona płatna (w T.), a świadczenie pielęgnacyjne w pewnym zakresie mogłoby pokryć koszty rehabilitacji. Wyjaśnił, że jako opiekun też potrzebuje odpoczynku, poza tym wychodzi na zakupy, gdy matka śpi. Ciśnienie jest mierzone 3 razy dziennie, ale lekarz nakazał wpisywać tylko jeden pomiar co drugi dzień.

Skarżący zarzucił, że przy wydawaniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy za wcześniejsze okresy organy nie miały wątpliwości co do istnienia bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną przez niego opieką nad matką i skarżący nie rozumie zmiany stanowiska w sytuacji, gdy matka nadal wymaga opieki. Podniósł, że takie działanie organu narusza zasadę jednolitej praktyki i ogólną zasadę zaufania obywateli do organu Państwa. Realizacja zasady, o której mowa w art. 8 k.p.a. przejawia się również w tym, że organ ustalając zakres postępowania dowodowego, dopuszcza z urzędu dowody, które przemawiają za pozytywnym załatwieniem sprawy, zaś wątpliwości rozstrzyga na korzyść obywatela, uwzględniając słuszny interes w sprawie, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Takim regułom postępowania uchybiły oba organy orzekające w sprawie. Opieka sprawowana przez skarżącego ma charakter stały, długoterminowy, codzienny, trwa nieprzerwanie przez wszystkie dni tygodnia. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczne sprawowanie opieki w odpowiednim zakresie, a ocena Kolegium, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, pozostaje w oczywistej sprzeczności z przedstawionym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do zbadania legalności, a więc zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. Wynika to z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako "p.p.s.a."). Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując skargę w takim zakresie należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Stosownie do tego przepisu - Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Bezspornie skarżący należy do kręgu osób wymienionych w przytoczonym przepisie, jego matka M. Z. legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...]. o znaczymy stopniu niepełnosprawności; nie ulega wątpliwości, że niepełnosprawność powstała w późniejszym wieku, mimo to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie K 38/13 (wskazanego przez organ) kwestia daty powstania (znacznej) niepełnosprawności nie ma znaczenia przy ocenie tej przesłanki.

Bezsporne jest również to, że skarżący w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką miał przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy – decyzje z dnia [...]. (przyznającej zasiłek od 13 kwietnia do 31 października 2018r.) i decyzji z dnia [...]. (przyznającej zasiłek od 1 listopada 2018r. do 31 października 2019r., uchylonej od 1 lipca 2019r. w związku ze zmianą sytuacji dochodowej.

Istota sporu sprowadza się do tego, czy w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącego, organ był uprawniony do badania 1) zakresu koniecznej opieki oraz 2) związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) przez skarżącego a opieką nad matką w koniecznym, ustalonym przez organ zakresie. Spór dotyczy też tego, czy 3) wobec wcześniejszych decyzji przyznających skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, organ obecnie może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wbrew stanowisku skarżącego, to organ w toku postępowania o wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne ustala, jaki jest zakres koniecznej (konkretnie w danym przypadku) opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc w jakim zakresie osoba niepełnoprawna radzi sobie sama, bądź korzysta z pomocy innych osób bliskich. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost by tak stanowił. Tymczasem z tego przepisu wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze – istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie – że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność" tj. rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia ) zatrudnienia. Zgodnie z definicją słownikową, "konieczny" (https://sjp.pwn.pl/slowniki/konieczny.html) to: 1. «bezwzględnie potrzebny», 2. «taki, którego nie da się uniknąć». W odniesieniu do przesłanek świadczenia pielęgnacyjnego należy więc uznać, że "konieczność stałej lub długotrwałej opieki" wymaga stwierdzenia, że bez tej opieki, zdrowie i życie osoby niepełnosprawnej byłoby zagrożone, a ponadto, że taką opiekę może zapewnić wyłącznie jedna osoba, która zmuszona jest w związku z tym zrezygnować w całości z aktywności zawodowej. Ocena ta natomiast jest możliwa wyłącznie poprzez ustalenie, jakie codzienne potrzeby życiowe – pomimo niepełnosprawności - jest w stanie zaspokoić sobie we własnym zakresie osoba niepełnosprawna ewentualnie w zakresie jakich potrzeb ma już zapewnioną pomoc osób bliskich. Tylko w razie ustalenia, że w przeważającym zakresie takie potrzeby osoby niepełnosprawnej nie mogą być zaspokojone w powyższy sposób, można zasadnie mówić o "konieczności" rezygnacji z zatrudnienia przez członka rodziny w celu zapewnienia osobie niepełnosprawnej "koniecznej" opieki.

W rozpatrywanej sprawie organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe, dwukrotnie przeprowadziły wywiady środowiskowe (20 lutego i 28 maja 2020r.) dokonując szczegółowych ustaleń co do tego, jakie czynności matka skarżącego jest w stanie wykonywać sama w celu zaspokojenia swoich potrzeb oraz w jakich czynnościach pomaga jej rodzina - skarżący, jego żona i siostra.

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności M. Z. jest w stanie samodzielnie się przemieszczać po mieszkaniu przy pomocy laski i porozumiewać z innymi, nie jest osobą leżącą, wymagającą stałej obecności i nadzoru – nie jest kwestionowane, że bywa pozostawiona sama w domu (skarżący sam przyznaje, że opiekunowi też należy się odpoczynek); opiekę nad nią wspólnie sprawuje skarżący, a także jego żona (którzy zamieszkują razem z matką i prowadzą z nią wspólne gospodarstwo domowe) oraz siostra. Znaczna część czynności opiekuńczych to czynności pielęgnacyjne związane z higieną osobistą (mycie, pudrowanie, zmiana pampersów), część związana jest z leczeniem (obejmuje m.in. podawanie leków, mierzenie ciśnienia, masaże nóg, okresowe wizyty lekarskie), a pozostałe to dbanie o gospodarstwo domowe (robienie zakupów, sprzątanie, przygotowywanie posiłków). Trafnie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że większość tych czynności to podstawowe czynności domowe, które wykonuje każda rodzina poza godzinami pracy. Należy podkreślić, że M. Z. nie korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych ani leczenia specjalistycznego, co mogłoby wymagać dodatkowego zaangażowania i czasu.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie musi całkowicie rezygnować z zatrudnienia, czy z podjęcia zatrudnienia, gdyż nie jest to bezwzględnie potrzebne dla zaspokojenia podstawowych życiowych potrzeb jego niepełnosprawnej mamy. Opieka nad nią jest faktycznie sprawowana przez kilka osób, co stanowi nie tylko przejaw wypełniania obowiązku alimentacyjnego, ale również - zasługującej na pełną aprobatę – troski. W sytuacji występującej w sprawie, mając na uwadze z jednej strony rodzaj i zakres opieki, a z drugiej to, że opiekę tę faktycznie (i z powodzeniem) sprawuje kilka członków rodziny - nie jest konieczne, by skarżący musiał całkiem rezygnować z aktywności zawodowej. Słusznie wskazuje Kolegium, że w razie podjęcia zatrudnienia (nawet dorywczego) mógłby on ewentualnie zwrócić się do organu o przyznanie jego mamie usług opiekuńczych, które ułatwiłyby jemu i rodzinie opiekę nad nią.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi tj. naruszenia przez organ przepisu art. 8 § 1 i 2 k.p.a., należy stwierdzić, że zarzut ten również nie jest zasadny. Rzeczywiście, w świetle tego przepisu organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i bez uzasadnionej przyczyny nie powinny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W literaturze i orzecznictwie nie wyklucza się jednak zmiany poglądu organu co do treści rozstrzygnięcia, akcentując, że zmiana musi być dokładnie i wszechstronnie uzasadniona. "Orzecznictwo organu może podlegać zmianom, o ile organ wykaże, że są ku temu uzasadnione podstawy. Wyłącznie nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. Zasada zaufania obywatela do państwa nie oznacza bowiem, że organ nie może zmieniać ocen prawnych - w szczególności gdy zmiana prowadzi do prawidłowego zastosowania określonych przepisów - ale że nie może tego czynić dowolnie, w sposób uniemożliwiający kontrolę argumentacji przemawiającej, w jego ocenie, za przedmiotową zmianą" (wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2013 r., VIII SA/Wa 12/13).

To, że strona miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy nie oznacza więc, że powinna ona mieć następnie, niejako automatycznie, przyznane świadczenie pielęgnacyjne – przecież zakres koniecznej – w powyższym rozumieniu - opieki nad osobą niepełnosprawną, mógł się zmienić. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Z akt wynika, że rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy przeprowadziły bardzo skrupulatne postępowanie, Kolegium dwukrotnie ([...] i [...]., k. 270 i 310 akt admin.) uchylało odmowne decyzje organu I instancji zalecając przeprowadzenie dodatkowych, szczegółowych wyjaśnień, a z akt wynika, że organ I instancji zalecenia te wykonał. Kolegium wskazywało na konieczność ustalenia, w oparciu o jakie dokumenty lekarskie np. zaświadczenia, karty leczenia szpitalnego, na jakie schorzenia cierpi M. Z., jak poszczególne choroby wpływają na jej codzienne funkcjonowanie, z powodu jakiej choroby ma problemy z poruszaniem się i wykonywaniem podstawowych czynności życiowych, czy może sama się umyć, ubrać, załatwić potrzeby fizjologiczne, czy może samodzielnie przygotować posiłek, jak radzi sobie z przyjmowaniem leków, ile razy je przyjmuje, w jakiej formie, czy może robić to sama, czy przyjmuje wcześniej przygotowane przez skarżącego leki, kto jej mierzy ciśnienie, jak często, czy jest rehabilitowana, jeśli tak, przez kogo i jak często (k.267 i 268). W wykonaniu tych zaleceń, organ I instancji przeprowadził bardzo szczegółowy wywiad środowiskowy w dniu 20 lutego 2020r. (k. 289), podczas którego zwrócił się do skarżącego m.in. o przedstawienie dokumentacji medycznej jego matki. Podczas tego wywiadu ustalono, że matka pozostaje czasem sama w domu, nie korzysta ze sprzętu rehabilitacyjnego i ortopedycznego (sprzęt jest nieużywany na strychu, jej głównym schorzeniem jest zwyrodnienie stawów, opiekę nad nią polegającą na wskazanych wyżej czynnościach, sprawuje skarżący z żoną. Ponadto organ I instancji przeprowadził rozmowy z sąsiadami skarżącego (notatka służbowa, k. 292), którzy potwierdzili, że opiekę nad M. Z. sprawuje jej syn z synową, a ponadto systematycznie odwiedza ją córka E.; M. Z. porusza się po mieszkaniu przy pomocy laski, trochę siedzi, czasem leży. W dniu 27 lutego 2020r. przeprowadzono także wywiad środowiskowy z siostrą skarżącego (k. 293-296 oraz notatka służbowa k.298), która wyjaśniła, że choć nie jest w stanie zapewnić matce całodobowej opieki, to jednak dwa razy dziennie odwiedza mamę, pomaga jej w dotarciu do lekarzy, wykupieniu leków, drobnych zakupach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z [...]. uchylającej ponownie decyzję odmowną organu I instancji, wskazało ponadto na konieczność wykazania i uzasadnienia przez organ I instancji, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy absencją zawodową skarżącego a sprawowaniem opieki nad matką (k.309). Mając na uwadze te zalecenia, organ I instancji zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy B. P. o informacje dotyczące skarżącego. Z zaświadczenia tego urzędu (k.319) wynika, że przez wiele lat, począwszy od 1998r. skarżący był zarejestrowany w nim jako bezrobotny (z okresowymi przerwami) łącznie do 12 kwietnia 2018r., z prawem bądź bez prawa do zasiłku, okresowo odbywał też staże i pobierał z tego tytułu stypendia. Wynika z tego, że skarżący znacznie wcześniej przed powstaniem znacznej niepełnosprawności matki nie prowadził aktywnej działalności zawodowej. Ponadto organ ponownie przeprowadził ze skarżącym wywiad środowiskowy w dniu 28 maja 2020r. (k.328), a także przeanalizował kontrolę pomiaru ciśnienia M. Z. (k.330-337), z których wynika, że pomiarów dokonywano raz dziennie, a nie kilka razy dziennie. Dodatkowe czynności wyjaśniające zasadnie doprowadziły organy do oceny, że absencja skarżącego nie wiąże się bezpośrednio ze sprawowaną nad matką opieką. Organy wykazały się przy tym należytą starannością w celu dokonania precyzyjnych ustaleń w zakresie koniecznej – w przedstawionym wyżej rozumieniu - opieki skarżącego nad matką. Takie szczegółowe i wyczerpujące czynności wyjaśniające nie były natomiast podejmowane przez wydaniem decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy. Obecne ustalenia znajdują odzwierciedlenie w zebranych wyczerpujących szczegółowych dowodach, przez co ustalenia te zasługują w pełni na wiarę. Ustalenia poprzedzające wydanie decyzji przyznających specjalny zasiłek opiekuńczy nie były poprzedzone tak skrupulatnie przeprowadzonymi czynnościami dowodowymi, miały one charakter bardziej ogólny (wywiad środowiskowy z 20 września 2018r.) opierały się w zasadzie wyłącznie na orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, a związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepoodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem koniecznej opieki, nie był przedmiotem szczegółowych rozważań. Nie sposób więc jednoznacznie stwierdzić, czy już wówczas ten związek istniał, jednak Sąd obecnie nie jest uprawniony do oceny prawidłowości tamtych decyzji. Natomiast niewątpliwie organ rozpatrując wniosek o świadczenie pielęgnacyjne był nie tylko uprawniony, ale również zobowiązany do zbadania, czy aktualnie (niezależnie od wcześniejszej oceny) zachodzą przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, w tym do ustalenia zakresu koniecznej opieki oraz związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a tą opieką. Skoro zaś w świetle zgromadzonych dowodów ustalono, że nie jest "konieczne", by skarżący rezygnował z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, to zasadnie organ odmówił przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego wobec niespełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, ale rekompensatą za konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący, jego żona i siostra, czyli najbliższa rodzina M. Z., są w stanie zorganizować opiekę nad matką, mogą też skorzystać z pomocy opieki społecznej albo innych osób. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane w każdym wypadku, gdy ze sprawowaniem opieki wiążą się pewne ograniczenia życiowe, trudności organizacyjne. Państwo nie może finansować utrzymania członków rodziny osoby niepełnoprawnej tylko z powodu samej niepełnosprawności. Jak wyżej wyjaśniono, celem ustawodawcy, który wprowadził instytucję świadczenia pielęgnacyjnego, nie było samo stwierdzenie lekarskie niepełnoprawności – analiza przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko wtedy, gdy osoba niepełnosprawna nie może mieć zapewnionej wymaganej opieki przez najbliższą rodzinę, a więc gdy nie jest możliwe zorganizowanie dla niej niezbędnej pomocy przez bliskich (np. osobiście albo poprzez sfinansowanie pomocy opiekunów). Słusznie natomiast organy rozpatrujące niniejszą sprawę oceniły, że taka sytuacja w niej nie zachodzi.

Zarzuty skargi z przedstawionych powodów okazały się więc nietrafne, a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji.