Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1808/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 83b
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 134, art. 141 par. 2, art. 113 par. 3, art. 144
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wegner Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi spółki "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "(...)"czerwca 2020 r., znak sprawy: "(...)" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w "(...)" kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, Prezes) postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. dotyczącym sprawy znak: [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") stwierdził uchybienie przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Skarżąca) terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] marca 2018 r, w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...].

Do wydania powyższego postanowienia doszło w oparciu o ustalenia:

Spółka wniosła [...] lipca 2018 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2018 r.) zażalenie na postanowienie z [...] marca 2018 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w ww. decyzji z [...] lipca 2016 r. Podniosła, że postanowienie zawierało błędne pouczenie, że jest niezaskarżalne. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu i wskazała, że bieg siedmiodniowego terminu, określonego w art. 58 § 2 k.p.a., należy liczyć od [...] lipca 2018 r., tj. od dnia, "w którym o wydaniu takich postanowień w tej i podobnych sprawach, ich treści oraz zawarciu w nich błędnych pouczeń, informację powziął pełnomocnik Skarżącej w ramach postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w K. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołania od decyzji będącej również przedmiotem postanowienia o sprostowaniu [...]". Spółka nawet nie uprawdopodobniła, aby o błędnym pouczeniu dowiedziała się dopiero [...] lipca 2018 r. Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Prezes ZUS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. odmówił przywrócenia terminu.

Postanowienie z [...] marca 2018 r. Spółka otrzymała [...] marca 2018 r. i od tego dnia, zdaniem Prezesa (wobec nieprzywrócenia terminu), biegł termin na złożenie zażalenia. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.

Termin do złożenia zażalenia upłynął więc [...] kwietnia 2018 r. Zatem zażalenie zostało złożone po przewidzianym przepisami terminie.

Spółka nie podzieliła stanowiska Prezesa ZUS i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) zaskarżyła w całości ww. postanowienie Prezesa.

Postanowieniu zarzuciła:

I. naruszenie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej, w sytuacji, w której postanowienie to zawierało błędne pouczenie, wskazujące na brak prawa do złożenia takiego środka odwoławczego, a w konsekwencji obarczenie Skarżącej negatywnymi skutkami rzekomego niedochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego doszło w wyniku błędu Prezesa;

II. naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów, a w konsekwencji stwierdzenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie;

III. naruszenie art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia zawierającego błędne pouczenie;

IV. naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niedopełnienie obowiązku rzetelnego i zgodnego ze stanem prawnym pouczenia Skarżącej odnośnie przysługujących jej w okolicznościach niniejszej sprawy uprawnień, a w szczególności odnośnie przysługujących jej środków zaskarżenia;

V. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii rzekomego naruszenia przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, a przez to nieuwzględnienie, że wyłączną przyczyną niewniesienia środka zaskarżenia w terminie było błędne pouczenie Skarżącej, że takie uprawnienie jej nie przysługuje;

VI. naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a oraz art. 123 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zamieszczenie w treści postanowienia pouczenia informacji o konieczności uiszczenia opłaty za wpis od niniejszej skargi w sytuacji, gdy Skarżąca korzysta ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

W oparciu o podniesione zarzuty, Spółka wnosiła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi, należy wyjaśnić, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem zaskarżenia było postanowienie kończące postępowanie.

Przechodząc do oceny skargi, zdaniem Sądu zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych, niż wskazane w jej zarzutach. Te okazały się przedwczesne.

Wymaga jednak wyjaśnienia, że na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Należy zauważyć, że uczestnikiem postępowania administracyjnego powinno było być [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako pracodawca osób wykonujących umowy zlecenia na jego rzecz, u Spółki (jako płatnika składek). Wynika to chociażby z postanowienia Sądu Okręgowego w K. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt [...], w którym wskazano ten podmiot jako zainteresowanego. Istnieje bowiem spór, który podmiot: Skarżąca czy [...] powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne w ww. sprawie (por. art. 38 u.s.u.s. oraz ww. decyzja ZUS Oddziału w K. z [...] lipca 2016 r. i postanowienie ZUS Oddziału w K. z [...] marca 2018 r. prostujące omyłkę pisarską we wspomnianej decyzji).

Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że płatnik ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w omawianym postępowaniu (por. wyroki NSA z: 20 listopada 2011 r. sygn. akt. II GSK 1045/10; 31 stycznia 2012 r sygn. akt II GSK 1459/10, II GSK 1420/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak zaznaczono, także [...] sp. z o.o. powinno było być stroną postępowania administracyjnego zakończonego kontrolowanym obecnie postanowieniem, a co nie miało miejsca.

Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Jednocześnie należy podnieść, że niniejszą sprawę poprzedziło postępowanie w sprawie bezczynności Prezesa ZUS w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z [...] marca 2018 r. w przedmiocie sprostowania decyzji tego organu z [...] lipca 2016 r. nr [...] (sygn. akt [...]). Zostało ono zakończone nieprawomocnym wyrokiem WSA z [...] lipca 2020 r. stwierdzającym bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzającym organowi grzywnę oraz zasądzającym od organu na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania. W ostatnim powołanym wyroku WSA odwoływał się do zaleceń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1450/19. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w nim, że art. 83b ust. 2 u.s.u.s. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1788 z późn. zm.) nie zawiera pełnego katalogu postanowień, jakie zapadają na etapie postępowania administracyjnego przed organem rentowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postanowienie o sprostowaniu decyzji merytorycznej z natury rzeczy jest podejmowane już po wydaniu tej decyzji - kończącej jurysdykcyjne postępowanie administracyjne - i nie może przybrać formę decyzji, o której mowa w art. 83b ust.1 u.s.u.s. Postanowienie o sprostowaniu nie jest w takiej sytuacji postanowieniem wydanym "w trakcie" postępowania, ale już po jego zakończeniu. Nie dotyczy go więc ograniczenie z ustępu 2 omawianego artykułu, co do możliwości zaskarżenia zażaleniem, zgodnie z ogólną zasadą z art. 113 § 3 k.p.a.

Jednakże, uznając, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, Sąd, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów, m.in.: postanowienia Sądu Okręgowego w K. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2020 r. sygn. akt [...] o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że postanowienie ZUS Oddziału w K. z [...] marca 2018r. prostujące decyzję tego organu z [...] lipca 2016 r. (kontrolowaną w sprawie o sygn. [...]) zostało wydane w trakcie wspomnianego postępowania sądowego i jest znane Sądowi Okręgowemu.

Zdaniem składu orzekającego należało odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13 (opubl.: orzeczena.nsa.gov.pl), że weryfikacja decyzji podjętych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w k.p.c., a sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym rozstrzygają o prawidłowości decyzji organów rentowych rozstrzygających sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, zarówno w sposób merytoryczny, jak i formalny. Zatem postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji (por. art. 83b u.s.u.s.). Oczywiście, organ rentowy winien powiadomić sąd powszechny o wydaniu postanowienia prostującego zaskarżoną decyzję, aby ten mógł ocenić prawidłowość takiego sprostowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...], Lex nr [...]).

Z opisaną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zatem przedwczesnym jest twierdzenie, że strona w odniesieniu do tego postanowienia pozostawałaby bez zabezpieczenia czyli w sytuacji, której chciał zapobiec Naczelny Sąd Administracyjny, wydając postanowienie w sprawie II GSK 1450/19. Ponadto w opisywanej sytuacji wymagałoby rozważenia, czy postanowienia Prezesa ZUS, wydane w związku z zażaleniem Spółki od postanowienia ZUS z [...] marca 2018 r. i jej wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia od tego postanowienia, nie powinny przybrać formy decyzji (jako kończące postępowanie i wydane w trakcie postępowania przed sądem powszechnym) na mocy art. 83b ust. 1 u.s.u.s.. Wtedy podlegałyby zaskarżeniu na zasadach wynikających z art. 83 ust. 2 u.s.u.s.

Wobec powyższego wystąpiły więc okoliczności pozwalające na odstąpienie od zaleceń NSA z mocy art. 170 w zw. z art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Oznaczałoby to, że najpierw sąd powszechny powinien wypowiedzieć się co do postanowienia z [...] marca 2018 r. przy ocenie decyzji ZUS Oddziału w K. z [...] lipca 2016 r. Dopiero, w zależności od stanowiska sądu powszechnego, organ powinien odnieść się do kwestii dopuszczalności w omawianej sprawie zażalenia na postanowienie o sprostowanie decyzji, a w konsekwencji - wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Z powyższego względu również na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.

Organ ponownie oceniając wniosek Spółki weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko i zalecenia tutejszego Sądu.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i art. 205 § 2 wz. z art. 206 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zasądzono zwrot kosztów postępowania obejmujący jedynie opłatę za czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy stawki minimalnej, gdyż na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Spółka nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wzięto też pod uwagę, że zostało wywiedzionych kilkanaście skarg i występuje reprezentowanie Spółki w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną. Sytuacja ta uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy.