Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 610/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów dotyczących rozbudowy budynku mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego

w B. (dalej jako: "organ I instancji") w dniu [...] czerwca 2019 r. wszczął postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce nr [...] przy ul. W. w B. m.in. w zakresie zmiany i powiększenia facjatki od strony ul. W.

W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2021 r. oględzin stwierdzono, że dach budynku od strony ul. W., na szerokości około 5 m jest podniesiony ponad połać główną dachu. Szerokość pomieszczenia pod podniesioną częścią dachu wynosi około 4,93 m. Pomieszczenie to ma dwa okna w ścianie pod podniesioną połacią od strony ulicy W. Obecny właściciel przedmiotowej nieruchomości, B. M. (dalej jako: "skarżący") oświadczył, że nie wie kto dokonał rozbudowy budynku, a on nie mieszkał w tym budynku od 1975 r.

W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku mieszkał w nim jego nieżyjący brat,

a do 2006 r. jego matka. Od 2006 r. budynek ten nie jest stale użytkowany. W 2015 r. skarżący wymienił pokrycie dachu, wymienił okna, pokrył elewację sidingiem

i rozebrał ganek.

Następnie na podstawie fotografii wykonanej w 1966 r. załączonej do akt postępowania, organ ustalił, że kształt i wielkość połaci daszku nad facjatką sugerują, że szerokość tej facjatki odpowiadała szerokości jednego przeciętnego okna. Opisany wyżej stan jest zupełnie inny od stanu obecnego. Obecnie część nadbudowana posiada płaski dach ze spadkiem w kierunku ul. W. i zajmuje około 2/3 szerokości dachu. Ortofotomapa z 1996 r. nie jest szczegółowa, lecz organ powiatowy uznał, że obraz ten jest wystarczający, by wskazać kalenicę główną oraz kalenicę daszku nad facjatką - wyróżniające się z różnymi odcieniami, połacie daszku nad facjatką oraz widoczny na ul. W. wąski cień facjatki. Opis ten odpowiada widokowi tego budynku na fotografii z 1966 r. Na ortofotomapie z 2008 r. widoczna jest, w ocenie organu I instancji, nadbudowana część. Zdaniem organu, wyżej przedstawione ustalenia dowodzą, że rozbudowę tego budynku wykonano w okresie od 1996 do 2008 r., w okresie obowiązywania ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane. Organ I instancji stwierdził, że w tym okresie rozebrano starą facjatkę i część połaci dachu oraz wykonano ściankę kolankową z dwoma oknami przez co nadbudowano poddasze w pasie szerokości około 5 m, w wyniku czego nieużytkowe poddasze zostało przekształcone w poddasze użytkowe.

W oparciu o powyższe ustalenia, organ I instancji wskazał, że budowa, w tym także rozbudowa i nadbudowa, budynku mieszkalnego jednorodzinnego wymagała pozwolenia na budowę. W przypadku obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia, zastosowanie ma art. 48-49 Prawa budowlanego (Dz. U. 2020 r. poz. 1333, dalej jako: "P.b."). Na tej podstawie organ

I instancji postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. w oparciu o brzmienie art. 48 P.b. w wersji sprzed nowelizacji z 19 września 2020 r. (z uwagi na datę wszczęcia postępowania), nałożył na właściciela budynku mieszkalnego obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] października 2021 r. odpowiednich dokumentów dotyczących rozbudowy, min. zaświadczenia o zgodności budowy

z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 i 4 oraz ust. 3 P.b.

Na skutek złożenia przez skarżącego zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej jako: "organ

II instancji") uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując przy tym na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu niebudzącego wątpliwości ustalenia zakresu oraz daty wykonania robót budowlanych w przedmiotowym budynku mieszkalnym i na tej podstawie zastosowania właściwych przepisów prawa

w prowadzonym postępowaniu naprawczym.

Organ I instancji po uzupełnieniu materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie ponownych oględzin w dniu [...] listopada 2021 r. oraz zebranie oświadczeń od wskazanych świadków wydał w dniu [...] kwietnia 2022 r. postanowienie nr [...], którym na mocy art. 48 ust. 1, ust 2 i ust. 3 P.b. i art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 471) nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] września 2022 r. odpowiednich dokumentów dotyczących rozbudowy (poprzez powiększenie facjatki od strony ul. W.) budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. W. w B., w postaci: 1) zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1,2 i 4 oraz ust. 3 P.b., tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 P.b., aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie istnieją dowody, na podstawie których można określić wygląd facjatki przed wykonaniem nadbudowy oraz można ustalić okres, w którym nadbudowa została wykonana. Tymi dowodami są: kopia fotografii z 1966 r. (k. 37 akt I instancji), fotografia z 2016 r. (k. 39 akt I instancji), ortofotomapy z 1996 r. (k. 127,128,148

akt I instancji). Dokonując analizy fotografii z 1966 r., na której widoczna jest kalenica daszku nad facjatką prostopadła do głównej kalenicy oraz widoczna jest połać daszku nad facjatką, w odniesieniu do innych dostępnych zdjęć, organ doszedł do wniosku, że przed wykonaniem nadbudowy na dachu tego budynku istniała wąska facjatka o szerokości okna widocznego na ścianie szczytowej tego budynku. Opisany wyżej wygląd wąskiej facjatki na dachu odpowiada widokowi na ortofotomapie z 1996 r. - ponownie wydrukowanej w kolorze i w większej skali (k.148 akt I instancje), co świadczy, że do 1996 r. przedmiotowy budynek nie był jeszcze rozbudowany. Istniejący do 1996 r. stan był zupełnie inny od stanu obecnego. Obecnie część nadbudowana posiada płaski dach (zamiast dwuspadowego) ze spadkiem

w kierunku ul. W. zajmuje około 2/3 szerokości dachu (k. 149 akt organu I instancji). Na ortofotomapie z 2008 r. widoczna jest już wyraźnie nadbudowana część, co wskazuje, że rozbudowę tego budynku wykonano w okresie od 1996 do 2008 r., w okresie obowiązywania ustawy P.b. Roboty budowlane wykonane w obrębie poddasza tego budynku polegały na usunięciu facjatki, a następnie usunięciu krokwi w pasie szerokości 5 m - w połaci od strony ul. W. Kolejnym etapem było wykonanie ścianki kolankowej (z dwoma oknami) w miejscu usuniętych krokwi. Następnie zainstalowano belki stropowe podparte z jednej strony na ściance kolankowej, a z drugiej na elementach konstrukcyjnych drugiej połaci dachu. Organ wyjaśnił, że szczegóły konstrukcji nie są widoczne ze względu na wykończenie powierzchni płytami g-k, jednakże zdaniem organu, bez wątpienia w wyniku podniesienia części połaci dachowej w pasie szerokości 5 m powstała nowa kubatura - przestrzeń pomiędzy "starą", a "nową" połacią dachu. Bez wykonania tych prac niemożliwe było urządzenie aneksu kuchennego z dwoma oknami. Ze względu na zmianę (zwiększenie) kubatury - wykonane (w latach 1996-2008 r.) roboty budowlane nie mogą być zakwalifikowane jako przebudowa, a muszą być zakwalifikowane jako rozbudowa (budowa w rozumieniu definicji w art. 3 pkt. 6 P.b.). Budowa, w tym także rozbudowa i nadbudowa, budynku mieszkalnego jednorodzinnego wymagała pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych do budowy oznacza, że generalną zasadą ich legalizacji jest zastosowanie procedury wynikającej z art. 48 P.b. Ponieważ niniejsze postępowanie wszczęto przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), przepisy ustawy Prawo budowlane należało zastosować w brzmieniu dotychczasowym, czyli

w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.

Jednocześnie organ podkreślił, że budynek przy ul. W. zlokalizowany jest na obszarze objętym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...]marca 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla W. w B. (rejon ulicy W. i T.) - obszar oznaczony 21.7MN - teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Budynek ten przekracza w kierunku ulic W. i W. wyznaczoną linię zabudowy. Jednak zgodnie z § 3 ust 1 pkt 6 miejscowego planu, nadbudowy wyższych kondygnacji budynków nad parterem istniejącym i wykraczającym poza linię zabudowy w kierunku ulicy są dopuszczalnym wyjątkiem. Zgodność rozbudowy z ustaleniami planu miejscowego umożliwia zainicjowanie procedury legalizacji samowolnej rozbudowy.

Końcowo organ wyjaśnił, że ponieważ roboty budowlane zostały zakończone, a obecnie w przedmiotowym budynku nie są prowadzone żadne inne roboty budowlane - nie wstrzymał robót budowlanych. Organ poinformował ponadto o kolejnych etapach procedury legalizacyjnej, w tym o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej oraz pouczył, że w przypadku niespełnienia - przez zobowiązanego - obowiązków wynikających z procedury legalizacyjnej przewidzianej przez ustawę Prawo budowlane, zostanie nakazana rozbiórka w zakresie samowolnie wykonanej rozbudowy.

Na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącego, P. Wojewódzki Inspektor Budowlany postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, w pełni popierając argumentację organu I instancji zawartą w uzasadnieniu skarżonego postanowienia oraz zasadność nałożonych na właściciela obowiązków.

Organ II instancji podkreślił, że w myśl obowiązującego w chwili prowadzenia budowy (lata 1996- 2008) art. 28 P.b. - roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Przedmiotowa rozbudowa nie podlega wyłączeniem określonym w art. 29-31 P.b.

Organ podzielił ustalenia organu I instancji, że roboty budowlane polegające na zmianie i powiększeniu facjatki przedmiotowego budynku mieszkalnego, przez co zwiększona została kubatura budynku, stanowią rozbudowę budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 3 pkt 6 u. P. Na wykonanie tych robót wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Właściciel nie okazał jednak decyzji o pozwoleniu na budowę. Wdrożona zatem procedura naprawcza w oparciu o przepisy art. 48-49 u.P jest prawidłowa. Zgodność zaś rozbudowy z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego na tym terenie nie sprzeciwia się zainicjowaniu procedury legalizacji samowolnej rozbudowy.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że każda samowola budowlana zagrożona jest nakazem rozbiórki, jednakże art. 48 P.b. przewiduje procedury umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Procedura stosowana w przypadku budowy bez wymaganego pozwolenia zawarta jest w art. 48 - 49 P.b. Odstąpienie od zasady obligatoryjnej rozbiórki samowoli budowlanej możliwe jest wówczas, gdy samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest stwierdzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych,

w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., powinien wstrzymać prowadzenie robót budowlanych. Omawiane postanowienie wydawane jest bez względu na stopień zaawansowania robót. W postanowieniu tym organ nadzoru budowlanego obowiązany jest ustalić - jeśli uzna za konieczne - wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym terminie właściwych dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 P.b. Niespełnienie przez inwestora w wyznaczonym terminie przedstawionych powyżej obowiązków, spowoduje wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4. Przedłożenie natomiast wymaganych dokumentów, umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania stwierdził, że zgromadzony

w niniejszej sprawie materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom skarżącego, potwierdza datę przeprowadzenia robót budowlanych na lata 1996 – 2008. Wykonane roboty stanowią rozbudowę budynku mieszkalnego zdefiniowaną art. 3 pkt 6 u.P., na wykonanie której wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Właściciel takiej decyzji nie okazał. Nie udowodnił też - w żaden sposób - istnienia w obecnej formie legalnie wybudowanej facjatki. Odnosząc się zaś do stwierdzenia, że "dom na ul. W. był wybudowany w roku 1926 z taką samą facjatką jaka jest obecnie" podkreślono, że skarżący nie przedłożył żadnego nie budzącego wątpliwości dowodu (decyzji o pozwoleniu na budowę) na potwierdzenie wysuwanych twierdzeń. Stąd prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie naprawcze ma na celu doprowadzenia samowolnie wykonanej rozbudowy do stanu zgodnego z przepisami prawa.

Odnosząc się zaś do wniosku o przesłuchanie dodatkowych świadków, organ stwierdził, że część wnioskowanych świadków złożyła pisemne oświadczenia, natomiast skarżący nie wskazał adresów pozostałych osób. Ciążący na organie nadzoru budowlanego obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie zwalnia stron postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza skarżącego, od aktywnego udziału w wyjaśnianiu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Organy administracji nie są w szczególności zobowiązane do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, środków takich nie przedstawia.

W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego, skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, przez co nie wyjaśniono w sposób rzetelny stanu faktycznego sprawy,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie

i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało znaczący wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że doszło do rozbudowy facjatki,

- art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie pozostają niedające się usnąć wątpliwości, co do stanu faktycznego. Wątpliwości te organ winien rozstrzygać na korzyść strony, czego w przedmiotowej sprawie nie uczynił,

- art. 10 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie czynności w postępowaniu dowodowym pomimo, że strona nie była o niej prawidłowo zawiadomiona – na dzień dokonania oględzin skarżący nie odebrał jeszcze zawiadomienia, zatem nie wiedział o tej czynności, tym samym nie mógł w niej uczestniczyć. Powyższe narusza też zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

- art. 48 P.b. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy do zdarzeń sprzed 1996 r. ustawa ta w ogóle nie ma zastosowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że z sąsiadką – H. K., z której wniosku zostało wszczęte postępowanie administracyjne jest skonfliktowany od lat. Jej twierdzeniom, odnośnie roku wykonania złożonej przez nią jako dowód fotografii, nie można dać wiary. Zacienienia na zdjęciach lotniczych w postaci ortofotomapy nie świadczą w sposób jednoznaczny o wymiarach budynku bądź jego części. W aktach brak jest dowodów, że obrys budynku uległ zmianie w stopniu istotnym. Organ pominął też okoliczności, że do 1975 r. budynkiem tym zarządzało miasto Białystok oraz, że w latach 1968-1969 miał miejsce pożar poddasza budynku, po którym poddasze było odbudowane. Remont domu miał miejsce w pierwszej połowie lat 80-tych, od tego czasu wygląd facjatki nie uległ zmianie. W następstwie robót budowlanych nie uległa zmianie zasadnicza bryła budynku mieszkalnego, jak również nie zmieniono wysokości budynku mieszkalnego w kalenicy.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest postanowienie organu nadzoru budowlanego nakładające na właściciela samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji tego obiektu.

Z uwagi na datę wszczęcia postępowania, tj. [...] czerwca 2019 r., materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 1, 2 i 3 P.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 19 września 2020 r., bowiem zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowalne oraz niektórych innych ustaw, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z regulacją art. 48 ust. 1 P.b., w przypadku gdy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę takiego obiektu (art. 48 ust. 1). Jest to sankcja najdotkliwsza i najdalej idąca, jednak przed jej orzeczeniem organ nadzoru budowlanego jest obowiązany przeprowadzić postępowanie umożliwiające sprawcy samowoli budowlanej legalizację wzniesionego obiektu. Legalizacja ta jest procesem wieloetapowym. W pierwszej kolejności (zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b.) organ bada czy samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych,

w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli wstępny wynik tego badania jest pozytywny - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie odpowiednich dokumentów (art. 48 ust. 3). Natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie ww. obowiązków, stosuje się - na mocy art. 48 ust. 4 P.b. - przepis ust. 1. Z kolei przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 P.b.).

W niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., a procedura legalizacyjna wdrożona została przez organy nadzoru budowlanego w związku z nielegalną rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego polegającą na zmianie i powiększeniu facjatki przedmiotowego budynku, przez co zwiększona została kubatura budynku. Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, na działce nr [...] położonej przy ul. W. w B. zrealizowano roboty budowlane w zakresie zmiany i powiększenia facjatki od strony ul. W. Dach budynku na szerokości 5 m został podniesiony ponad główną połać dachu, pod podniesioną częścią urządzono pokój z aneksem kuchennym. Pomieszczenie to ma dwa okna w ścianie pod podniesioną połacią od strony ul. W. Wykonane roboty zostały zakwalifikowane jako rozbudowa budynku mieszkalnego na podstawie art. 3 pkt 6 P.b., na wykonanie których wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ stwierdził, że budowa, w tym także rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wymagała zgodnie z art. 28 P.b. pozwolenia na budowę. Właściciel budynku takiej decyzji jednak nie okazał.

Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do ustalenia, kiedy dokonano rozbudowy przedmiotowego budynku. Skarżący wyjaśnił, że w latach 1968 - 1969 na poddaszu budynku miał miejsce pożar, po pożarze poddasze zostało odbudowane. W latach 80-tych miał miejsce remont domu, który został wykonany przez brata skarżącego. Zdaniem skarżącego od pierwszej połowy lat 80-tych wygląd facjatki nie uległ zmianie.

W ocenie Sądu, powyższe twierdzenia nie zasługują na uwzględnienie, przeczy bowiem temu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Zdaniem Sąd analiza dowodów zebranych w sprawie, w tym w szczególności zgromadzonych zdjęć oraz ortofotomap z różnych okresów istnienia przedmiotowego budynku (1966, 1996, 2008) w powiązaniu ze złożonymi w sprawie oświadczeniami świadków oraz protokołami oględzin m.in. z dnia [...] stycznia 2021 r. pozwala przyjąć, że sporne roboty zostały wykonane między 1996 a 2008 r. Sąd zgadza się, że ortofotomapa z 1996 r. nie jest szczegółowa, nie mniej jednak po ponownym jej wydrukowaniu w kolorze i w większej skali - k. 148 akt organu I instancji, podzielić należy stanowisko organów, że obraz jest wystarczający do wskazania kalenicy głównej oraz kalenicy daszku nad facjatą – wyróżniające się różnymi odcieniami, połacie daszku nad facjatą oraz widoczny na ul. W. cień wąskiej facjatki. Opis ten jak trafnie zauważają organy, odpowiada widokowi tego budynku na czarno-białej fotografii z 1966 r. (k. 37 i 39 akt organu I instancji), gdzie widoczna jest facjatka z dwuspadowym dachem, na połaci dachu przedmiotowego budynku - od strony ul. W. Organy prawidłowo zatem ustaliły, że przed wykonaniem rozbudowy na dachu budynku istniała facjatka o szerokości okna widocznego na ścianie szczytowej tego budynku. Świadczy to jednoznacznie o tym, że do 1996 r. budynek ten nie został jeszcze rozbudowany. Natomiast na ortofotomapie z 2008 r. widoczna jest już wyraźnie nadbudowana część, która zajmuje około 2/3 szerokości dachu i posiada płaski dach ze spadkiem w kierunku ul. W., co oznacza, iż rozbudowę tego budynku wykonano w okresie od 1996 do 2008 r., a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b. W tym okresie rozebrano starą facjatkę i część połaci dachu oraz wykonano ściankę kolankową z dwoma oknami, przez co nadbudowano poddasze w pasie szerokości około 5 metrów, w wyniku czego nieużytkowe poddasze zostało przekształcone w poddasze użytkowe.

W kontekście ustalenia daty wykonania powyższych robót budowlanych organy dokonały również oceny oświadczeń świadków zawnioskowanych przez skarżącego (spośród wskazanych przez skarżącego świadków, których dane adresowe były dostępne, tylko dwie osoby przysłały pisemne wyjaśnienia) oraz oświadczenia B. P., która jak podała, mieszkała "od urodzenia do 2006 roku" w "bezpośrednim sąsiedztwie spornej nieruchomości". W pierwszej jednozdaniowej odpowiedzi wskazano W. M. (nieżyjącego brata skarżącego) jako inwestora powiększenia facjatki i okres rozbudowy: lata 1989 - 1992. W drugiej odpowiedzi nie stwierdzono "przebudowy facjatki" w okresie od 1979 do 2021 r. Dokonując oceny tych dowodów, organy stwierdziły, że oświadczenia świadków są częściowo sprzeczne, lecz częściowo pokrywają się. Relacje świadków, które mają poparcie w materialnych dowodach (opisane wyżej fotografie i wydruki ortofotomap) należy uznać za prawdziwe. Z wyjaśnień tych wynika, iż facjatka została prawdopodobnie powiększona (dokonano rozbudowy) w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulenia. Inwestorem tych robót był nieżyjący obecnie W. M. (brat skarżącego). Powyższe pozostaje zbieżne z dowodem w postaci ortofotomapy z 1996 r., z którego wynika, że rozbudowy dokonano najwcześniej w 1996 roku. Oświadczenie zaś B. P. zawierające określenie terminu wykonaniu rozbudowy na początku lat 90 - nie zostało uwzględnione wobec stwierdzenia, że nie pamięta dokładnie w którym roku. Odnosząc się zaś do wskazanego przez jednego ze świadka okresu rozbudowy: lata 1989 - 1992 organ wyjaśnił, że powyższe stwierdzenie może wynikać z niedostatków pamięci, co jest oczywiste wobec znacznego upływu czasu. Oświadczenie to jako nie mające potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym nie podlegało uwzględnieniu.

Zdaniem Sądu z powyższej analizy jednoznacznie wynika, że rozbudowa została wykonana między 1996 a 2008 r., wobec czego rozstrzygając powyższy spór opowiada się za stanowiskiem oraz argumentacją prezentowaną w tym względzie przez organy.

Sąd podziela również stanowisko organów co do przyjętej kwalifikacji wykonanych robót budowalnych. Jak wynika bowiem z ustaleń organów poczynionych m.in. na podstawie oględzin budynku z [...] stycznia 2021 r. roboty budowlane wykonane w obrębie poddasza tego budynku polegały na usunięciu facjatki, a następnie usunięciu krokwi w pasie szerokości 5 m - w połaci od strony ul. W. Kolejnym etapem było wykonanie ścianki kolankowej (z dwoma oknami) w miejscu usuniętych krokwi. Następnie zainstalowano belki stropowe podparte z jednej strony na ściance kolankowej, a z drugiej na elementach konstrukcyjnych drugiej połaci dachu. Organy wyjaśniły przy tym, że szczegóły konstrukcji nie są widoczne ze względu na wykończenie powierzchni płytami g-k, jednakże bez wątpienia w wyniku podniesienia części połaci dachowej w pasie szerokości 5 m powstała nowa kubatura - przestrzeń pomiędzy "starą", a "nową" połacią dachu. Bez wykonania tych prac, niemożliwe było urządzenie aneksu kuchennego z dwoma oknami (protokół oględzin z dnia [...] stycznia 2021 r. wraz z załączonymi zdjęciami oraz szkicem poddasza k. 114-126). W tych uwarunkowaniach, Sąd podziela twierdzenie organów, że w budynku zostały samowolnie wykonane roboty budowlane polegające na zmianie i powiększeniu facjatki przedmiotowego budynku mieszkalnego, przez co zwiększona została kubatura budynku. Słusznie przy tym zauważono, że ze względu na zmianę (zwiększenie) kubatury – wykonane roboty budowalne nie mogą być zakwalifikowane jako przebudowa, tylko zgodnie z art. 3 pkt 6 P.b., będą one rozbudową. Rozbudowa będzie powiększeniem istniejącego obiektu budowlanego, w przypadku budynku o dodatkowe pomieszczenie (pokój, wiatrołap, werandę lub do innego celu przeznaczoną przybudówkę), wykusz lub taras i owe powiększenie stanowi część obiektu budowlanego (por. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. II SA/Łd 730/21, lex 3318711).

W tym miejscu należy raz jeszcze podkreślić, że zgodnie z przepisami P.b., co do zasady, przystąpienie do wykonywania robót budowlanych winno zostać poprzedzone uzyskaniem przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Ponadto zgodnie z przepisami P.b, ilekroć w ustawie jest mowa o budowie, to termin ten oznacza zarówno odbudowę, rozbudowę, jak i nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6).

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest zatem, że tego rodzaju inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, którym jednakże skarżący się nie legitymował. Skoro skarżący takiego pozwolenia nie posiada, to organy nadzoru budowlanego zasadnie wszczęły procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o właściwie zastosowane przepisy prawa, zaś ich wykładnia w ustalonych w niniejszej sprawie okolicznościach nie budzi zastrzeżeń.

W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 6, 7, 8, 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów zażalenia, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. Za nie zasadny uznać również należy zarzut naruszenia art. 81a k.p.a., tj. zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. W niniejszej sprawie zarówno organy obu instancji, jak i Sąd, nie mają wątpliwości, że rozbudowa budynku mieszkalnego, poprzez powiększenie facjatki została dokonana samowolnie w latach 1996-2008 i podlega przepisom ustawy P.b.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 8 k.p.k. należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie skarżący uczestniczył czynnie na każdym etapie prowadzonego postępowania, brał udział w oględzinach w dniu [...] lipca

2019 r. i [...] stycznia 2021 r., zapoznawał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, składał wnioski i pisma. Skarżący wbrew podnoszonym zarzutom był również zawiadamiany o wszystkich terminach oględzin wyznaczanych w toku prowadzonego postepowania i miał możliwość w nich uczestniczenia. Zauważyć jednak należy za organem odwoławczym, że korespondencję wysyłaną do niego odbierał z opóźnieniem, co utrudniało jedynie prowadzenie postępowania. Co więcej z akt sprawy wynika, że w trzech przypadkach oględziny wyznaczone na konkretny termin, nie odbyły się z uwagi na niestawienie się skarżącego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzeczono jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ww. ustawy.