Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1101/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64, art. 65 § 4, art. 246 § 2, art. 226 § 4, art. 230 § 4
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art.165, art. 150 § 1 pkt 1, art. 146 § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: § 2, § 20, art. 44-49
journal: Dz.U. 1996 nr 40 poz 173
law: Rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz K. B. kwotę 2.803 zł (dwa tysiące osiemset trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2000 r. K. B. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie SAD nr [...] używany samochód [...].

Postanowieniem z [...] marca 2002 r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie weryfikacji ww. zgłoszenia. Następnie decyzją z [...] lutego 2003 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru, kwoty długu celnego oraz określił na nowo kwotę długu celnego.

Wnioskiem z 13 stycznia 2005 r. pełnomocnik K. B. wystąpił o zwrot wpłaconych należności celnych wymierzonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003 r., podnosząc w uzasadnieniu, że jego mocodawczyni jako dłużnik nie została powiadomiona o kwocie długu celnego przed upływem 3 lat od dnia jego powstania.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] października 2005 r. nr [...] odmówił zwrotu należności celnych, wymierzonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P..

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] stycznia 2006 r., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2005 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003 r. została skierowana do K. B. na adres ul. [...] S.. Adresatka nie odebrała jej osobiście. Na zwróconej przez Urząd Pocztowy kopercie znajdują się dwie adnotacje: ,,mieszkanie zastałem zamknięte - awizowano dnia 8.02.03’’ oraz ,, zwrot – adresat wyprowadził się" i data dokonania tego zapisu 10.02.2003 r. Organ wskazał, że z pisma Urzędu Pocztowego w S. z [...].06.2003r. wynika, że K. B. wyprowadzając się z w/w adresu, złożyła w Urzędzie Pocztowym S. dyspozycję, aby adresowana do niej korespondencja pocztowa kierowana była na jej nowy adres, tj. ul. [...] w S. ( tak zostały doręczone pisma z 2002 r., w tym postanowienie o wszczęciu postępowania). Ponadto z w/w pisma wynika, iż pracownik poczty doręczający przedmiotową decyzję nie wiedząc o tym, iż w 2003 r., ,,żądanie dosyłania" nie zostało ponowione przez K. B., umieścił adnotacje o awizowaniu przesyłki. W dniu 10.02.2003 r. zapis ten zastąpiono adnotacją ,,adresat wyprowadził się‘’. Z uwagi na fakt, iż w aktach przedmiotowej sprawy brak jest informacji o zmianie adresu K. B., ewentualnie wskazania adresu do korespondencji innego niż adres zameldowania tj. ul. [....], S. organ celny uznał, iż za datę doręczenia decyzji należy uznać datę 10 lutego 2003r. zgodnie z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym zdaniem Dyrektora Izby Celnej w przedmiotowej sprawie powiadomienie strony o kwocie długu celnego nastąpiło przed upływem 3 lat, od dnia jego powstania. Zatem w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 226 § 4 Kodeksu celnego, a co za tym idzie nie ma możliwości zwrotu należności celnych na podstawie art. 246 § 2 Kodeksu celnego wymierzonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] stycznia 2006 r. oraz o stwierdzenie nadpłaty i zwrot należności wynikających z wpłat dokonanych na poczet długu celnego. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż Urząd Celny w P. w toku postępowania administracyjnego kierował pisma na niewłaściwy adres, gdyż adres skarżącej został zmieniony już w grudniu 2001 roku czyli na kilka miesięcy przed wszczęciem przez Naczelnika Urzędu Celnego postępowania celnego. W związku z tym zdaniem skarżącej miejsce zamieszkania nie zostało zmienione w trakcie trwania postępowania celnego. Tak więc pisma kierowane do skarżącej, były jej zdaniem doręczane po podpisaniu odbioru rzekomo przez adresatkę lub jej męża w sposób zastępczy na adres, gdzie skarżąca już nie mieszkała. K. B. podkreśliła, iż nie składała żądania przekierowania pism na swój nowy adres zamieszkania, zaś Poczta nie ma i nie miała w/w oświadczenia skarżącej w tym zakresie. Zaznaczyła, że żądanie takie jest płatne a poczta wystawia pokwitowanie imienne. Polemizując ze stanowiskiem organów wniosła o spowodowanie okazania przez Pocztę złożonego przez nią żądania kierowania korespondencji na jej nowy adres lub stosownego pokwitowania imiennego. W związku z powyższym w ocenie skarżącej należy przyjąć, iż powiadomienie o kwocie długu celnego nastąpiło w dniu 17 lutego 2003 r., kiedy to nastąpiło doręczenie (w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej) decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003r., a zatem już po przekroczeniu okresu trzyletniego liczonego od daty powstania długu celnego. Skarżąca jako podstawę swojej skargi wskazała więc art. 226 § 4 i art. 230 § 4 Kodeksu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2006r. sygn. akt V SA/Wa 572/06 oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd uznał, iż w dniu 14 marca 2002 r. zostało doręczone skarżącej postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...] marca 2002 r. o wszczęciu postępowania celnego, które zostało odebrane przez męża skarżącej. W dniu 3 grudnia 2002 r. K. B. otrzymała pismo Urzędu Celnego w P. o zakończeniu prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie kwitując osobiście odbiór przesyłki. Oba pisma były adresowane na adres skarżącej znany organowi ze zgłoszenia celnego tj. ul. [...] S.. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżąca już wówczas była zameldowana pod innym adresem. Zdaniem Sądu, jeżeli K. B. kwestionuje doręczenie tych przesłanek poprzez kwestionowanie autentyczności podpisów złożonych przez nią i jej męża na pocztowych dowodach doręczenia korespondencji, wówczas winna te kwestie wyjaśnić w innym postępowaniu (np. postępowaniu karnym), nie zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym Sąd uznał, iż z uwagi na brak w aktach sprawy informacji o zmianie adresu skarżącej, organ zasadnie przyjął, iż K. B. zaniedbała obowiązek wynikający z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej. A zatem w ocenie Sądu decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003 r. została prawidłowo doręczona pod dotychczasowym adresem wskazanym przez skarżącą, w dniu 10 lutego 2003 r. Tak więc zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 226 § 4 Kodeksu celnego, gdyż powiadomienie o kwocie długu celnego nastąpiło przed upływem 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego, tj. od dnia [...] lutego 2000 r. – data zgłoszenia celnego. W związku z powyższym Sąd uznał, iż nie ma możliwości zwrotu na podstawie art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celnych wymierzonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2003 r.

Od powyższego wyroku K. B. złożyła skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2008 r., sygn. akt I GSK 504/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że w niniejszej sprawie organ celny po upływie 2 lat od przyjęcia i zarejestrowania zgłoszenia celnego oraz obliczenia kwoty długu celnego przeprowadził kontrolę postimportową i uruchomił postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. A zatem w ocenie NSA jest to nowe postępowanie administracyjne, a nie ciąg dalszy przyjęcia zgłoszenia celnego w dniu [...] lutego 2000 r., które spowodowało z mocy prawa (art. 65 § 3 Kodeksu celnego) po pierwsze objęcie towaru procedurą celną, po drugie określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Zdaniem NSA nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających i Sądu I instancji, iż K. B. nie dopełniła obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania, gdyż takiego rodzaju obowiązek nie ciążył na niej w nowym - wszczętym z urzędu postępowaniu celnym. Natomiast na organie celnym ciążył obowiązek ustalenia aktualnego adresu K. B. i doręczenia na ten adres postanowienia o wszczęciu postępowania i wszelkich pism oraz rozstrzygnięć w sprawie. Zdaniem Sądu II instancji to organ musi udowodnić skuteczne doręczenie pisma stronie w określonej dacie w postępowaniu administracyjnym, a nie strona w "innym postępowaniu", do którego błędnie odsyła Sąd.

NSA wskazał przy tym, iż z akt sprawy wynika, że K. B. zmieniła miejsce zamieszkania w grudniu 2001 r. i od tej chwili zamieszkuje w S. przy ul. [...].

W tych okolicznościach NSA za trafny uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej p.p.s.a. oraz art. 146 Ordynacji podatkowej co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem uchybienie to ma zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności wniosku o zwrot należności celnych. Ponadto brak oryginałów dokumentów w całości uniemożliwia rzetelną ocenę sposobu doręczenia przesyłek co ma podstawowe znaczenie dla oceny przedawnienia zasadności żądania zwrotu należności celnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2008 r., sygn. akt I GSK 504/07 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, po uzupełnieniu materiału dowodowego o oryginały przesyłek pocztowych kierowanych w sprawie do K. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie ze względu na treść art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r.- Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo celne ( Dz. U.68, poz.623 z późn. zm. ) zastosowanie ma Kodeks celny z 9 stycznia 1997 r. Jest niewątpliwe, że [...] lutego 2000 r. K. B. dokonała zgłoszenia celnego samochodu. Zgłoszenie to ze względu na to, że odpowiadało wymogom art. 64 Kodeksu celnego zostało z mocy prawa objęte procedurą celną oraz doszło do określenia kwoty długu celnego. Jest również poza sporem, że po otrzymaniu dowodów w postaci akt postępowania karnego zawierających m.in. dokumenty kwestionujące wiarygodność wyceny tego samochodu dokonanego przez biegłego sądowego dla potrzeb zgłoszenia celnego, organ celny na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej już po zwolnieniu towaru (art. 83 Kodeksu celnego), wszczął postępowanie celne celem ustalenia prawidłowej wartości celnej i kwoty długu celnego. Postępowanie to wszczęte zostało z urzędu w oparciu o treść art. 65 § 4 Kodeksu celnego i doprowadziło do wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego postanowienia z [...] marca 2002 r. W tym czasie K. B. była zameldowana i mieszkała w S. przy ul. [...]., lecz organ celny, który dysponował jedynie jej adresem wskazanym przy zgłoszeniu celnym tj. S. ul. [...] korespondencję wysyłał na ten adres. Z oryginału dowodu doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania celnego wynika, że postanowienie z [...] marca 2002 r. zawiera pełny znany wówczas adres strony oraz, że zostało ono doręczone 14 marca 2002 r. i pokwitowane przez dorosłego domownika męża strony – J. B.. Następne pismo zawierające zawiadomienie o zakończeniu postępowania i prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym z dnia [...] listopada 2002 r. zostało podpisane przez K. B.. Dokonanie tych doręczeń zostało zakwestionowane przez K. B., która twierdziła, że nie wskazywała na poczcie nowego adresu, pod który należy przekierowywać korespondencję, z mężem od kilku lat nie mieszka, ponadto mąż ma na imię J.. Strona udowodniła przy pomocy dokumentów swoje twierdzenia o zameldowaniu jej i męża pod odrębnymi adresami oraz to, że mąż nosi imię J.. Strona podała przy tym w piśmie z 19 maja 2003 r., że o toczącym się postępowaniu dowiedziała się z upomnienia przedegzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie długu celnego, które doręczono jej na ul. [...] w S. z inicjatywy pracownika poczty – na dowód przedstawiła kserokopię koperty z przekreśloną ulicą [...] i wpisaną jako nową [...]. W treści obowiązującego wówczas Rozporządzenia Ministra Łączności z 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym ( Dz. U.96 poz.723 ze zm.) w § 2 zawarto m.in. określenie adresata, odbiorcy, potwierdzenia odbioru przesyłki listowej jak również poleconej przesyłki listowej. W § 20 określono obowiązek uiszczenia przez adresata przesyłki m.in. za dosłanie przesyłki lub przekazu pocztowego na wskazany przez niego adres dodatkowej opłaty oraz skutki nieopłacenia związanych z tym należności t.zn. uznanie w takim przypadku, że nastąpiła odmowa jej przyjęcia i zwrot do nadawcy. W rozporządzeniu określono także w art. 44-49, warunki doręczania przesyłek - w tym przesyłek rejestrowanych. Z przepisów wynika, że doręczając przesyłkę należy ustalić przy pomocy dokumentów tożsamość adresata czy odbiorcy. Zdaniem Sądu, możliwe jest także, że doręczyciel może też wydać przesyłkę bez takiej konieczności, jeśli osoba adresata czy też odbiorcy jest mu bezsprzecznie znana. Z treści rozporządzenia wynika, że obowiązek t.zw. przekierowania korespondencji dzieje się na wniosek adresata i za stosowną opłatą. Biorąc zaś pod uwagę wielkość S. i to, że pracownicy poczty nie mają i nie muszą mieć wiedzy o przeprowadzkach poszczególnych mieszkańców miasta należy przyjąć, że przeprowadzając się do innego mieszkania, strona była zainteresowana tym ażeby ewentualna korespondencja do niej docierała. Urząd Pocztowy twierdził, że taką dyspozycję dotyczącą dosyłania korespondencji K. B. wydała i brak jest podstaw ażeby fakt ten kwestionować, tym bardziej jeżeli weźmie się pod uwagę to, że przyznała ona fakt otrzymania upomnienia w kwietniu 2003 r., zaś poprzednie przesyłki ( nie dotyczy to decyzji) nie były zwracane nadawcy. Zastanowić się jedynie należy czy wcześniejsze przesyłki istotne dla sprawy zostały prawidłowo doręczone upoważnionym osobom. W tym kontekście stwierdzić należy, że doręczenie postanowienia "J." a nie J. B. dowodzi, że doręczyciel najpewniej nie wylegitymował osoby, której doręczył przesyłkę i stąd ta pomyłka w imieniu, co budzi w związku z tym określone wątpliwości, czy istotnie był to mąż strony. Okoliczność ta miałaby duże znaczenie w sprawie, gdyby bez wątpienia można było uznać, że prawidłowo została doręczona decyzja z [...] lutego 2003 r. Tak jednak się nie stało. Z treści adnotacji znajdującej się na kopercie przesyłki poleconej przeznaczonej dla K. B. znajdują się bowiem dwie różne adnotacje, z których każda wyklucza możliwość przyjęcia jej doręczenia. Adnotacja dotycząca tego, że w dniu 8 lutego awizowano przesyłkę, nie może dowodzić doręczenia zastępczego w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ponieważ przesyłkę (bez względu na powody dla których to się stało) zwrócono do nadawcy i otrzymał on ją 12 lutego 2003r. Zatem nie przechowywano jej w placówce pocztowej przez okres 7 dni, który w tym czasie obowiązywał. Późniejsza adnotacja z 10 lutego 2003r. "adresat wyprowadził się" również nie pozwala na uznanie strony za powiadomioną w związku z treścią art. 146 § 2 Ordynacji, ponieważ przepis ten w okolicznościach faktycznych sprawy nie mógł mieć zastosowania. Wynika to z tego, że jak wskazał NSA za udowodnione należy przyjąć, że strona wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca zamieszkania znanego organowi celnemu w grudniu 2001r. Tymczasem wszczęcie z urzędu postępowania postimportowego dotyczącego zgłoszenia celnego z [...] lutego 2000 r. miało miejsce [...] marca 2002 r. a więc już po wyprowadzeniu się strony. Postępowanie to było nowym postępowaniem w stosunku do poprzedniego związanego ze zgłoszeniem celnym. W tych okolicznościach nie można uznać, że strona, w stosunku do której w grudniu 2001r., nie toczyło się żadne postępowanie celne, miała obowiązek powiadomić organ celny o zmianie adresu. Skoro więc decyzja nie została stronie doręczona należy uznać, że nie obciążają jej określone w niej należności celne a w chwili ich uiszczenia nie były one prawnie należne. Nakłada to tym samym na organ celny obowiązek ponownego rozpoznania żądania strony dotyczącego zwrotu należności celnych związanych ze zgłoszeniem celnym z [...] lutego 2000 r. na podstawie art. 246 § 2 w zw. z art. 226 § 4 i art. 230 § 4 Kodeksu celnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że doszło do uchybienia przez organ celny przepisom zarówno prawa materialnego jak i procesowego mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.