Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 51/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie NSA Leszek Kiermaszek, WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant referent Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/GL 51/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie § 28 pkt 1 oraz § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz.690 ze zm.), art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2001r. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Wójt Gminy G. nakazał I. B. zlikwidowanie odpływu w postaci 2 rur odprowadzających wodę z posesji stanowiącej jej własność z wylotami skierowanymi na działkę nr A stanowiąca własność L. i S. J. i skierowanie odpływu na teren własnej nieruchomości do dołów chłonnych, w terminie 14 dni od otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy G. podniósł, iż na skutek pisma L. i S. J. z dnia [...] 2004 r. zarządzono przeprowadzenie wizji lokalnej w dniu [...] 2004 r.

W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że na posesji I. B. znajduje się dwukomorowy zbiornik na ścieki usytuowany tuż przy bramie wjazdowej. Z powyższej nieruchomości poprowadzone są dwie rury zamontowane pod drogą gminną skierowane bezpośrednio na działkę L. i S. J.. W czasie wizji nie stwierdzono wycieku wody w miejscu wylotu rur, natomiast grunt był wilgotny. Wizja odbywała się podczas ładnej pogody.

Według oświadczenia L. J. rów, do którego odprowadzone są rury odpływowe wykopany został [...] 2003 r. przez M. B..

Poprzedni właściciel działki nr A – D. B. złożył pisemne oświadczenie, że wzdłuż działki nie przebiegał żaden rów. Rów nie istniał również w dniu sprzedaży działki.

L. J. wyraziła wolę odstąpienia części swojego gruntu celem zabudowania korytek służących odwodnieniu drogi, gdyż teren jest o dużym spadku. M. B., reprezentujący I. B. oświadczył, iż nie wyraża zgody na przesunięcie płotu i zabudowanie korytek po stronie swojej posesji.

Wójt Gminy G. wskazał, iż zgodnie z § 28 i 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych. Dokonywanie naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła I. B., wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera nieprawdziwe fakty i pomówienia. I. B. twierdziła, że przedmiotowe rury odprowadzają wodę z jednej rynny (połowy dachu) i wodę gruntową spod budynku do rowu pod drogą gminną od ponad 40 lat. Organ I instancji rozpatrując sprawę nie odniósł się do czasu istnienia rowu.

Zdaniem skarżącej powołany przez organ I instancji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Od chwili wybudowania domu skarżącej nie wykonano żadnych naniesień mogących piętrzyć, obniżać stan wód, lub kierować je w określony punkt. Obecny stan wynika również zdaniem skarżącej z praw natury – "nie wchłonięta woda spłynie zawsze z góry w dół".

Ponadto skarżąca podniosła, iż obecny konflikt jest następstwem podzielenia działki nr B, w wyniku którego powstały działki A i C. Poprzedni właściciel przed sprzedażą działki nr C wykonał w latach 2002/2003 prowizoryczny zjazd na tą działkę zasypując bez wykonania przepustu początek rowu.

Skarżąca nie wyraziła zgody na przesunięcie płotu i zbudowanie korytek odwadniających z uwagi na wysokie koszty rzędu kilku tysięcy złotych. Natomiast zdaniem skarżącej takiego przesunięcia bez ponoszenia żadnych nakładów, mogą dokonać L. i S. J..

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 17, 18 i 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 79, poz.856), art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2001r., Nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwolił na utrzymanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym.

Zgodnie z treścią art. 29 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującego się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony , do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych

Jak wynika z akt sprawy wody z posesji I. B. odprowadzane są rurami znajdującymi się pod drogą do rowu znajdującego się na działce L. i S. J.. Rury te, jak twierdzi skarżąca zostały zamontowane 40 lat temu.

W myśl art. 29 ust. 3 Prawa wodnego w przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem kolegium w przedmiotowej sprawie nastąpiła niewątpliwie zmiana stosunków wodnych spowodowana zamontowaniem rur odprowadzających wody opadowe bezpośrednio przy granicy z działką L. i S. J. i w konsekwencji skierowaniem wód na ich nieruchomość.

W odniesieniu do argumentów skarżącej Kolegium podniosło, iż nie ma prawnego znaczenia że przedmiotowe rury, według oświadczenia skarżącej założone zostały 40 lat temu. Mając na uwadze oświadczenia poprzedniego właściciela działki nr A fakt ten nie może być uznany za udowodniony.

Ponadto prawo wodne chroni stosunki wodne prawnie zalegalizowane. Przedmiotowy rów nie figuruje i nigdy nie figurował na mapach ewidencyjnych, a skarżąca nie posiada zgody administratora drogi na zamontowanie rur.

I. B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisów ustawy prawo wodne.

Zdaniem skarżącej sposób powołania przepisów powyższego rozporządzenia jest ograniczeniem oddziaływania § 28 tego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 28 ust. 1 działka budowlana, na której usytuowane są budynki powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzanie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W braku możliwości przyłączenia do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych.

Z uwagi na powyższe skarżąca wywodzi, że woda płynąca przedmiotowymi rurami jest odprowadzana od 40 lat zgodnie z § 28 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Rowy bowiem należą do sieci ogólnospławnej, a zgodnie z przepisami Prawa wodnego zaliczane są jako urządzenia wodne.

Co do kwestii nie posiadania zezwolenia na przekop przez drogę, to zarzut ten zdaniem skarżące jest niezasadny. Gmina jest administratorem drogi od 1971 r., a przekop był wykonany w latach 60 – tych.

Skarżąca potwierdziła fakt zmiany stosunków wodnych, jednak jako przyczynę wskazuje rozkopanie rowu przez sąsiadów – Państwa P. – na odcinku około 11 mb i obniżenie terenu poniżej dna rowu. Spowodowało to, iż wody opadowe przepływają na skos przez działkę państwa P. i zalewają działkę L. i S. J.. Do stanu takiego przyczyniło się również zgniecenie koryta rowu i zasypanie betonowym gruzem ujścia wody z koryta na wysokości działki L. i S. J..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy rów nie ma charakteru zbiornika retencyjnego ani rowu chłonnego. Nie figuruje na żadnych mapach i nie można twierdzić, że mógłby pełnić takie funkcje z uwagi na fakt, że powodowałoby to stałe zalewanie posesji położonych poniżej.

Ponadto z akt sprawy nie wynika aby Państwo P. dokonali czynności mogących przyczynić się do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Prowadzone przez nich prace wiązały się z przygotowaniem terenu pod budowę domu.

Przy piśmie z dnia [...] 2005 r. skarżąca przesłała kserokopie mapy zasadniczej według stanu na rok 2003, ukazującej istnienie rowu pod drogą nr X wzdłuż działek Państwa P. i Państwa J..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku zaskarżona decyzja odpowiada prawu

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkować mogłyby uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Z mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust. 3 cyt. ustawy ).

W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż skarżąca I. B., od nabycia nieruchomości położonej w miejscowości G. ulica [...] odprowadza wodę z jednej rynny (połowy dachu) i wodę gruntową spod budynku do rowu pod drogą gminną, poprzez dwie rury PCV Ø 100, których wylot znajduje się w rowie, położonym bezpośrednio przy drodze, która nie ma statusu drogi publicznej. Taki układ odprowadzania wód opadowych zdaniem skarżącej istnieje na nieruchomości od ponad 40 lat. Stąd też, przyjmując nawet wersję skarżącej, stwierdzić należy, iż prace te, związane z założeniem rur, wykonane zostały przed wejściem w życie powołanej ustawy, obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jednakże Prawo wodne z 2001 r. nie zawiera w tym względzie, normy intertemporalnej ( art. 204 cyt. ustawy ). Stąd też rozpatrzenie sprawy musiało nastąpić na gruncie stanu prawnego, obowiązującego w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego.

Zauważyć też trzeba, iż w niniejszej sprawie chodzi o wykonanie urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), którego realizacja w świetle art. 29 tej ustawy wymagała pozwolenia na budowę. Taki sam reżim prawny obowiązywał też pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. , zaś na wykonanie urządzenia po uzyskaniu takiego pozwolenia skarżąca nie powołała się, a przy tym wydaje się, że nastąpiła późniejsza wymiana rur, pierwotnie kamionkowych na rury PCV. Stąd też rozważenia wymagała dalsza kwestia, a mianowicie, czy sprawa podlegała rozpatrzeniu na gruncie Prawa budowlanego w aspekcie legalności wykonania robót i ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, czy też w trybie ustawy Prawo wodne. Jest bowiem oczywiste, iż o naruszeniu wymogów prawa budowlanego, na co powołały się także organy obydwu instancji, rozstrzygają organy nadzoru budowlanego. Rozpatrując sprawę na gruncie Prawa wodnego, właściwy organ nie może zaś oceniać zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt III RN 140/00/OSNP/2002/4/84), odprowadzanie rynnami wody opadowej z dachu wznoszonego budynku w kierunku nieruchomości sąsiedniej podlega ocenie na podstawie przepisów prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), który to przepis dotyczył zwykłego korzystania z wody i nie miał zastosowania do wód opadowych. Jednakże zdaniem składu orzekającego, pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym. Przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. dotyczy bowiem nie tylko zwykłego korzystania z wody, jednoznacznie zabraniając zmiany kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nadto, w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, w tym ustawy – Prawo wodne.

W konsekwencji, przyjąć należało, iż o ile sprawa legalności wykonanych robót budowlanych i ich zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, w tym §§ 28 i 29 cyt. rozp. MI, podlegała kompetencji organów nadzoru budowlanego, to spełnienie przesłanek z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, uprawniało właściwe organy do wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w trybie art. 29 ust. 3 tej ustawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może przy tym budzić wątpliwości, iż wykonane odprowadzenie wód opadowych z rynien budynku skarżącej poprzez rury PCV podpada pod przesłankę zmiany stanu wody na gruncie z uwagi na fakt, iż w ten sposób zmieniono naturalny spływ wody opadowej. Rozważenia wymagała jednak dalsza kwestia, czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, bowiem jedynie stwierdzenie tego rodzaju przesłanki uprawnia do wydania nakazów w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Zdaniem skarżącej, z uwagi na fakt, iż odpływ rury odprowadza wody opadowe do rowu przydrożnego, który został częściowo rozkopany przez właściciela niżej położonej działki nr C, przesłanka ta nie została spełniona. Jeżeli bowiem nastąpiła zmiana stosunków wodnych, to miało to miejsce właśnie wskutek działań innej osoby. Nadto, skarżąca przedkładając kopię mapy zasadniczej ( aktualizacja 2003 r. ), zanegował ustalenia faktyczne organu odwoławczego, iż rów nie figuruje w dokumentacji geodezyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż organ odwoławczy podzielił wnioski płynące z oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez organ I instancji, który ustalił, iż wyloty rury odprowadzające wody opadowe znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działkach niżej położonych. Zdaniem organu II instancji, prawo wodne chroni jednak jedynie stosunki wodne prawnie zalegalizowane, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Aczkolwiek skarżąca wykazała w postępowaniu sądowym, iż uskok terenu ( rów ) został naniesiony na mapę ewidencyjną ( sekcja km. nr [...] ), podczas gdy organy administracji dysponowały nieaktualną mapą ewidencyjną opracowaną w 1964 r., przetworzoną w 1988 r. ( załącznik do protokołu oględzin k. [...] akt adm.), to zdaniem Sądu, przyjąć należy, iż kwestia ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie wiadomo bowiem, na czyim terenie znajduje się przedmiotowy rów, a przy założeniu, iż usytuowany jest poniżej drogi nr X, oznacza to, iż stanowi część działki niżej położonej nr A, stanowiącą własność uczestników postępowania L. i S. J..

Zatem nie powinno budzić wątpliwości, że skumulowane wody opadowe zostały w ten sposób skierowane na teren działki niżej położonej. Stąd też nadmiar wód przy takim usytuowaniu terenu powoduje zalewanie gruntów sąsiednich. Gdyby bowiem wody opadowe nie były odprowadzane rurami, część opadów zostałaby wchłonięta przez grunt skarżącej, położony wyżej. Istniejący w terenie rów nie może być wszak traktowany jako zbiornik retencyjny bądź system kanalizacji ogólnospławnej czy też kanalizacji deszczowej. Nie jest to rów przydrożny, skoro droga nie ma charakteru drogi publicznej.

Wreszcie, wskazać należy, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, iż taki sposób odprowadzania wody z dachu i budynku skarżącej funkcjonował od wielu lat.

Prawo wodne z 2001 r. nie przewiduje bowiem instytucji przedawnienia, gdy idzie o dopuszczalność wydania nakazu z art. 29 ust. 3 tej ustawy.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnościq nie miały, ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), ani teź kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów skargę jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.