Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 696/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Koszty sądowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie (art. 260 § 1 ustawy PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 250 par. 1, art. 258 par. 2 pkt 8, art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata W. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. III SA/Gd 696/20 o odmowie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy obejmujące udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 13 lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. S. (dalej jako - "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 kwietnia 2020 r., nr [...], na mocy której ostatecznie odmówiono jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną córką. W złożonej skardze skarżąc wniosła o uchylenie niekorzystnej dla niej ww. decyzji, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, aby posiadanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyłączało możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze został zawarty ponadto wniosek o udzielenie skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Jak wynika z akt sprawy, w nadesłanym następnie formularzu PPF skarżąca sprecyzowała, że wnosi o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek został umotywowany trudną sytuacją rodzinną, zdrowotną i finansową rodziny skarżącej oraz brakiem znajomości przepisów prawa. Skarżąca zaznaczyła, że jest samotną matką i jedynym opiekunem niepełnosprawnej córki (ur. 1990 r.) oraz że na dochód rodziny składając się otrzymywane przez matkę i córkę renty w łącznej miesięcznej wysokości 2.550 zł.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt III SPP/Gd 87/20 referendarz sądowy przyznał skarżącej S. prawo pomocy przez ustanowienia adwokata, stwierdzając wobec złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, że jej sytuacja materialna uprawnia do otrzymania wnioskowanej pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). W zakresie w jakim prowadzone przez referendarza postępowanie dotyczyło wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zostało ono umorzone na podstawie art. 249a p.p.s.a. z uwagi na brak obowiązku ponoszenia przez stronę kosztów sądowych w sprawie dotyczącej postępowania administracyjnego z zakresu pomocy i opieki społecznej.

Pismem z dnia 23 lipca 2020 r. Sąd poinformował [...] Izbę Adwokacką o podjętym w zakresie prawa pomocy rozstrzygnięciu oraz wystąpił z wnioskiem o wyznaczenie dla M. S. adwokata z urzędu.

W toku postępowania przed Sądem ustalono, że na skutek wydanego przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt III SPP/Gd 87/20 adwokatem z urzędu dla M. S. został wyznaczony w dniu 2 września 2020 r. adw. W. P. Pismo informacyjne Okręgowej Rady Adwokackiej potwierdzające powyższe wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 9 września 2020 r.

W związku z ograniczeniami wprowadzonymi rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1758 ze zm.) na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) i § 1 i 2 zarządzenia nr 49 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2020 r. wydanym przez Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprawa została skierowana do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, którego termin wyznaczono na dzień 14 grudnia 2020 r. Strony zostały zawiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 696/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponieważ orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym, stronom postępowania z urzędu w dniu 14 grudnia 2020 r. wysłano odpis sentencji przedmiotowego wyroku.

W dniu 28 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło nadane dnia 16 grudnia 2020 r. pismo procesowe adw. W. P., które sporządzający oznaczył jako "stanowisko w sprawie" oraz "wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku wraz ze sporządzonym pisemnym uzasadnieniem".

Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie adw. W. P. wskazał, że działając jako ustanowiony z urzędu pełnomocnik z urzędu dla M. S. składa wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT. Pełnomocnik sprecyzował przy tym, że na udzieloną przez niego pomoc prawną złożyło się: "merytoryczne przygotowanie sprawy, zapoznanie i przeglądanie akt sprawy oraz gotowość do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu". Po przedstawieniu zaprezentowanego wyżej stanowiska w sprawie w dalszej części pisma procesowego pełnomocnik na podstawie art. 141 § 2 p.p.s.a. wniósł o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 696/20.

W związku z odebraniem w dniu 4 stycznia 2020 r. odpisu sentencji wyroku wysłanego z urzędu w dniu 14 grudnia 2020 r. (k. 30 akt sprawy - przesyłka awizowana po raz pierwszy w dniu 18 grudnia 2020 r.) adw. W. P. skierował w dniu 8 stycznia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku drugie ze sporządzonych w sprawie pism procesowych, w którym ponownie wniósł o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie oraz o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT, podkreślając podobnie jak wcześniej, że "na powyższe składa się merytoryczne przygotowanie do sprawy, zapoznanie i przeglądanie akt sprawy oraz gotowość do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu".

W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 stycznia 2021 r. pełnomocnikowi strony w dniu 18 stycznia 2021 r. przesłano odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Przesyłka została doręczona w dniu 1 lutego 2021 r. Jak wynika z akt sprawy ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie wniósł w imieniu M. S. skargi kasacyjnej od zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku.

Po dokonaniu wskazanych czynności, akta sprawy przekazano referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawartego kolejno w pismach procesowych z dnia 16 grudnia 2020 r. i z dnia 8 stycznia 2021 r.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 696/20 wydanym w oparciu o art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. referendarz sądowy odmówił adw. W. P. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy obejmujące udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że wyznaczony pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy) otrzymuje stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie (według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, o ile taka pomoc prawna została przez niego faktycznie udzielona.

W ocenie referendarza pomimo że w przedmiotowej sprawie przyznał stronie pełnomocnika z urzędu, to w ramach postępowania przed sądem pierwszej instancji skarżącej nie została udzielona rzeczywista pomoc prawna. W tym zakresie wskazano, że wykonane przez pełnomocnika z urzędu czynności takie jak zapoznanie się z aktami sprawy (które miało miejsce w dniu 29 września 2020 r. - okoliczność znana referendarzowi sądowemu z urzędu) i merytoryczne przygotowanie do sprawy, czy też gotowość do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu są typowymi czynnościami zawodowego pełnomocnika, które są niezbędne do prawidłowego wykonania przez niego czynności zawodowych, tj. udzielenia pomocy prawnej mocodawcy. Jednakże bez podjęcia dalszych czynności procesowych podejmowanych w imieniu i na rzecz strony, można wskazane czynności uznać nie za udzielenie pomocy prawnej skarżącej, lecz co najwyżej za niezbędne przygotowania do wykonania tego obowiązku. Wobec rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej nie miał możliwości osobistego zaprezentowania swego stanowiska. Pełnomocnik nie wykonał jednak w tym względzie żadnej czynności procesowej przed Sądem, nie wniósł żadnego pisma procesowego, w którym zająłby merytoryczne stanowisko w sprawie, stanowiące rozwinięcie czy uzupełnienie zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze i przedstawionej w niej argumentacji i przyczyniające się do rozstrzygnięcia sprawy. Referendarz podkreślił, że pełnomocnik został poinformowany o wyznaczeniu go do reprezentowania strony skarżącej w niniejszej sprawie już we wrześniu 2020 r., jednakże do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd na posiedzeniu w dniu 14 grudnia 2020 r. nie przedstawił jakiegokolwiek pisemnego stanowiska w sprawie.

Przedstawiony przez pełnomocnika zakres podjętych czynności nie był zatem w ocenie referendarza wystarczający do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie faktycznie udzielona. Były to bowiem wyłącznie czynności techniczne i wstępne, poprzedzające ewentualną faktyczną pomoc prawną. Stwierdzony nakład pracy nie uprawniania zatem pełnomocnika do skutecznego ubiegania się o wynagrodzenie, gdyż nie wypełnia wymaganych przez prawo przesłanek faktycznie udzielonej pomocy. W tych okolicznościach przyznanie wynagrodzenia adwokatowi stanowiłoby zatem nieuzasadniony wydatek z budżetu państwa.

W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, adw. W. P. w oparciu o art. 260 § 1 p.p.s.a. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez Sąd w całości i przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT.

W ocenie pełnomocnika w sprawie naruszono art. 250 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz dokonano błędnej oceny stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że "osobista i realna obecność w sądzie, osobiste i realne skanowanie całości akt postępowania w budynku sądu, realna i merytoryczna analiza sprawy, kilkukrotne rozmowy z [...] klientką, wykładnia zastosowanych [...] przez organ przepisów prawa w związku z istniejącym stanem faktycznym stanowią tylko typowe czynności pełnomocnika i jako takie nie mieszczą się w zakresie dyspozytywnym art. 250 § 1 p.p.s.a., przyznającym koszty profesjonalnemu pełnomocnikowi".

W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że ustawa p.p.s.a nie określa sama w sobie co mieści się w kategorii typowych czynności zawodowego pełnomocnika w sprawach, gdzie powołany on został do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym. Pełnomocnik zaznaczył, że znane jest mu orzecznictwo, gdzie sądy odmówiły przyznania wynagrodzenia z powodu braku faktycznego udzielania pomocy prawnej. Dotyczyło to jednak sytuacji, gdy powołana do reprezentacji strony osoba nie w ogóle nie podjęła żadnych czynności w sprawie. W ocenie adw. W. P. w ten sposób nie można zaś ocenić jego działań, gdyż w swojej ocenie poczynił on szereg czynności, które powinny być uznane za mieszczące się w pojęciu udzielania pomocy prawnej, to jest fizycznie był raz w sądzie, gdzie w celu zapoznania się z aktami sprawy spędził w budynku sądu półtora godziny i zeskanował całość akt sprawy, przyjechał i odjechał spod budynku sądu, uiścił bilet parkingowy, spalił daną jednostkę paliwa, odbył wiele rozmów ze skarżącą, analizował z nią stan faktyczny i prawny sprawy, kierował korespondencję poleconą. W końcu byłby także gotowy stawić się na rozprawę lub zapewnić profesjonalne zastępstwa, jednakże z przyczyn epidemicznych związanych z COVID-19 wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym. O konkretnym terminie posiedzenia niejawnego pełnomocnik nie był poinformowany. Mając na uwadze powyższe adw. W. P. nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sądowego, aby poczynione przez niego na rzecz skarżącej czynności były tylko "typowymi czynnościami profesjonalnego pełnomocnika" i nie zasługiwały na przyznanie stosownych kosztów za ich wykonanie w wysokości 295 złotych brutto, co jest w ocenie pełnomocnika kwotą i tak jedynie w minimalnym stopniu pokrywającą rzeczywisty wkład jego pracy w przedmiotowej sprawie, przede wszystkim z uwagi na czas który wygospodarował na "prowadzenie sprawy, realne i faktyczne uczestnictwo w Sądzie i posiadanie statusu profesjonalnego pełnomocnika"

W końcowej części sprzeciwu zacytowano odnoszący się w ocenie pełnomocnika do realiów przedmiotowej sprawy fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19, gdzie odnosząc się do § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) wskazano, że analiza statusu adwokatów oraz ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia, to jest obniżanie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzeń, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Pełnomocnik zaznaczył, że w wielu sprawach prowadzonych przez sądy administracyjne wydawane są krzywdzące dla pełnomocników orzeczenia dotyczące kosztów za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Tak też w ocenie pełnomocnika należy ocenić wydane względem niego postanowienie, które może stanowić "niezdrowy precedens" odmawiając wynagrodzenia pełnomocnikowi który, nie pozostawał przecież całkowicie bierny w sprawie. Zaprezentowanie stanowiska w sprawie poprzez złożenie odpowiedniego wniosku (pisma procesowego, oświadczenia, stanowiska w sprawie) wymaga bowiem niezbędnej drobiazgowej analizy akt i sprawdzenia podstaw prawnych, dopasowania przepisów do zastanego stanu faktycznego. W ocenie referendarza najważniejsze zaś zdaje się być to nie jak działał pełnomocnik, ale okoliczność, iż w sprawie nie wniesiono żadnego pisma procesowego. Pełnomocnik podkreślił, że wiedział jakie stanowisko wywiodła skarżąca w sprawie oraz że stanowisko to zostało przez niego podtrzymane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień referendarzy sądowych o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 cyt. ustawy - a więc m.in. od rozstrzygnięć wydanych w przedmiocie dotyczącym wynagrodzenia adwokata za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, strony mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia.

Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.

Rozpoznając sprzeciw od rozstrzygnięć, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3) p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik adw. W. P. wniósł sprzeciw od postanowienia, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wobec nieuwzględniania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie mu wynagrodzenia.

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w sprawie nie miał zastosowania art. 250 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że w uzasadnionych przypadkach Sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 § 1 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie referendarz sądowy nie obniżył wynagrodzenia, lecz odmówił jego przyznania stwierdzając, że podjęte przez pełnomocnika czynności w sprawie nie świadczą o tym, aby rzeczywiście udzielił on pomocy prawnej osobie do reprezentowania, której został powołany z urzędu. Bez znaczenia w sprawie pozostaje wskazany przez pełnomocnika w sprzeciwie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. SK 66/19, dotyczy on bowiem różnicowania wysokości wynagrodzeń dla pełnomocników z urzędu i pełnomocników z wyboru. W przedmiotowej sprawie odmówiono zaś przyznania wynagrodzenia nie dlatego, że pełnomocnik był pełnomocnikiem z wyboru, lecz z uwagi na to, że nie udzielił stronie pomocy prawnej dokonując czynności wskazanych we wniosku.

Jak wynika z przepisu art. 250 § 1 p.p.s.a. profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną. Jeżeli zatem z akt sprawy i przebiegu postępowania oraz towarzyszących mu okoliczności wynika, że pomimo powołania do reprezentowania strony fachowy pełnomocnik takiej pomocy prawnej nie udzielił, nie może się on skutecznie domagać wypłaty wynagrodzenia finansowego z pieniędzy publicznych przeznaczonych w tym wypadku na ściśle określony cel.

Sąd podziela prezentowany w zaskarżonym postanowieniu pogląd mający oparcie zarówno w ugruntowanym orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z rzeczywistym (faktycznym) udzieleniem pomocy prawnej. Złożenie przez pełnomocnika wniosku o przyznanie wynagrodzenia nie oznacza tym samym, że automatycznie wynagrodzenie takie zostanie mu przyznane. Względem wniesionego wniosku, Sąd jest uprawniony do zbadania czy pomoc prawna faktycznie została stronie udzielona. Z przepisu art. 250 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że wynagrodzenie przysługuje - za udzieloną pomoc prawną - a nie z samego tytułu posiadania statusu pełnomocnika z urzędu czy deklarowanej przez pełnomocnika gotowości do świadczenia pomocy prawnej.

Konieczne jest więc doprecyzowanie, co w świetle uregulowanej przepisem ustawy instytucji prawa pomocy, należy rozumieć za udzielenie pomocy prawnej, za którą pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 § 1 p.p.s.a. Innymi słowy, na czym polega rzeczywiste udzielenie pomocy prawnej.

Jest oczywiste, że w ramach prawa pomocy reprezentowanie strony powierza się fachowym pełnomocnikom (adwokatom, radcom prawnym). Tym samym ich działania powinna cechować najwyższa jakość, profesjonalizm, a przede wszystkim zaangażowanie w ochronę interesów strony. Od pełnomocników profesjonalnych, takich jak adwokaci czy radcowie prawni, należy zatem oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu zawisłej przez sądem administracyjnym sprawy, a tym samym należytej staranności w reprezentowaniu strony. Podejmowane przez nich czynności należy zatem oceniać poprzez pryzmat kryterium jakim jest zachowanie należytej staranności.

W konsekwencji też, udzielenie pomocy prawnej trzeba ściśle wiązać z należytą starannością w reprezentowaniu strony w konkretnej sprawie administracyjnej, w opozycji do stanowiska organów administracyjnych przedstawionego w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Należyta staranność nie może się ograniczać tylko do wykonywania samych li tylko czynności. Czynności te powinny bowiem przynieść konkretny (wymierny) efekt w odniesieniu do Sądu rozpoznającego skargę.

Dlatego zdaniem Sądu, zachowanie należytej staranności wymaga, nie tylko zapoznania się z aktami sprawy czy też skontaktowania się ze stroną, ale przede wszystkim na przedstawieniu Sądowi stanowiska strony w sprawie, w której pełnomocnik ją reprezentuje. Stanowisko to powinno obejmować stan faktyczny sprawy, przepisy prawa, jak i wynikające z nich żądania strony. Tym samym o zachowaniu należytej staranności można mówić tylko w sytuacji gdy pełnomocnik wyrazi wobec Sądu stanowisko reprezentowanej strony. Dopóki Sądowi, stanowisko to nie jest znane, nie można mówić o zachowaniu należytej staranności, a tym samym o udzieleniu pomocy prawnej.

Należyta staranność, której należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika, wyrażająca się w przedstawieniu Sądowi stanowiska strony ma szczególne znaczenie w sytuacji gdy reprezentowana przez niego osoba jest nieporadna. Chociaż przyznanie prawa pomocy nie jest warunkowane brakiem wiedzy prawniczej, a jedynie sytuacją materialną strony, dostrzec należy, że w niniejszej sprawie skarżąca wyraźnie zaznaczyła, że wnosi o przyznanie jej adwokata z urzędu, gdyż w jej ocenie, wydana decyzja jest krzywdząca i nie orientuje się dostatecznie w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa. Jednocześnie treść samodzielnie sporządzonej przez skarżącą skargi była lakoniczna i ogólnikowa.

To zaś, czy pełnomocnik udzielił stronie pomocy prawnej, działając przy zastosowaniu należytego miernika staranności, należy oceniać zawsze na tle okoliczności konkretnej sprawy. Mając na uwadze szczegółowo opisany na wstępie przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz towarzyszące mu okoliczności, Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego o braku podstaw do przyznania ustanowionemu z urzędu dla M. S. pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podjęte w ramach postępowania przed sądem pierwszej instancji w niniejszej sprawie.

Czynności te, jak podnosi pełnomocnik objęły "merytoryczne przygotowanie do sprawy, zapoznanie i przeglądanie akt sprawy, gotowość do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu (za treścią wniosków o przyznane wynagrodzenia z dnia 16 grudnia 2020 r. i z dnia 8 stycznia 2021 r.), co następnie doprecyzowano je w sprzeciwie jako: przyjazd i pobyt w budynku sądu przez półtorej godziny w celu zapoznania się z aktami sprawy i zeskanowania całości akt, merytoryczną analizę sprawy pod kątem stanu prawnego i faktycznego, kilkukrotne rozmowy ze skarżącą, kierowanie korespondencji poleconej. W ocenie pełnomocnika wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 § 1 p.p.s.a. powinno być mu przyznane nie tylko z uwagi na podjęte powyżej czynności, które mają świadczyć, że realnie prowadził zawisłą w sądzie sprawę, ale też za gotowość do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu oraz posiadanie statusu pełnomocnika z urzędu. Z takim stanowiskiem pełnomocnika, w świetle dokonanych rozważań dotyczących należytej staranności w udzieleniu pomocy prawnej, nie sposób się zgodzić.

Ponadto, zdaniem Sądu, w pojęciu zachowania należytej staranności mieści się również należyta staranność w przedstawieniu Sądowi stanowiska strony w rozsądnym terminie. Przenosząc powyższe w realia niniejszej sprawy, to w okresie od chwili powołania do pełnienia roli pełnomocnika skarżącej (2 września 2020 r.) do wydania przez Sąd wyroku w sprawie (14 grudnia 2020 r.) pełnomocnik nie sporządził żadnego pisma procesowego, mimo że jak twierdzi znał stanowisko strony w sprawie i je popierał, to w żaden sposób nie przestawił go Sądowi. Pismo procesowe z dnia 16 grudnia 2020 r. choć zatytułowane zostało jako "stanowisko w sprawie" zostało przez pełnomocnika sporządzone po wydaniu wyroku w sprawie, i co ważne koncentrowało się w swej treści głównie na żądaniu przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną. W niniejszej sprawie pismo, które systematyzowałoby i prezentowało stanowisko strony względem zaskarżonej decyzji nie zostało sporządzone przez pełnomocnika nawet w czasie wykraczającym poza ten termin.

W ocenie Sądu, niezasadny jest także zarzut sprzeciwu podniesiony, co do błędnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jak wynika z przedstawionej w tym zakresie argumentacji, poprzez wskazany zarzut pełnomocnik kwestionuje bowiem w istocie dokonaną przez referendarza sądowego wykładnię art. 250 § 1 p.p.s.a., nie zgadzając się, z twierdzeniem, że typowe czynności profesjonalnego pełnomocnika takie jak zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza nie są "udzielaniem pomocy prawnej" w rozumieniu tego przepisu. Za nietrafnością zarzutu błędnie ustalonego stanu faktycznego przemawia, że w przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że pełnomocnik złożył w dniu 29 września 2020 r. wizytę w sądzie, zapoznał się z aktami sprawy i zeskanował je, jak też sporządził w sprawie pisma procesowe, tj. dwa wnioski o przyznanie wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną, w tym wniosek o sporządzanie pisemnego uzasadnienia wyroku (okoliczności te pozostawały poza sporem). Czynności te, jak już podniesiono, nie mogą być uznane za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną, stanowiąc zarazem wyraz zachowania należytej staranności oczekiwanej od profesjonalnego pełnomocnika, gdyż nie skutkowały przedstawieniem stanowiska strony względem Sądu. Tym samym ograniczenie działań w sprawie tylko do powyższych czynności należy uznać za wystarczające dla odmowy przyznania wynagrodzenia.

Niezależnie od poczynionych uwag, należy zaznaczyć, że uzyskanie statusu pełnomocnika z urzędu przez fachowego pełnomocnika, jakim jest adwokat, obliguje również do zapoznania się i należytego zorientowania się w sposobie funkcjonowania sądów i z wprowadzonymi na czas trwania epidemii procedurami. Mając na uwadze, iż obecnie zgodnie z obowiązującymi przepisami, począwszy od października 2020 r. wszelkie sprawy załatwiane są w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku na posiedzeniach niejawnych, pełnomocnik winien dostrzec, że nie będzie mógł przestawić stanowiska strony na rozprawie ani osobiście ani poprzez innego pełnomocnika, którego delegowałby na zasadzie substytucji procesowej. W obecnej sytuacji przedstawienie stanowiska strony w sprawie było zatem możliwe jedynie poprzez sporządzenie stosownego pisma procesowego, a brak takiego działania trudno rozpatrywać jako strategię procesową mającą służyć interesom reprezentowanej przez pełnomocnika strony i świadczyć o udzielonej jej pomocy prawnej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.