Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1069/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. L., M. S., A. K., L. K., E. O., J. O. – L., H. O., K. D., I. D., K. W. i W. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. w imieniu spadkobierców J.D. wystąpił do Prezydenta Miasta T. pełnomocnik o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa - tj. działki nr [...] zlokalizowanej przy ulicy [...] w T.. Wyjaśnił, że wywłaszczenie nastąpiło na podstawie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nr [...] z dnia [...] r.

Prezydent Miasta T. przeprowadził wymagane postępowanie, m.in. do akt sprawy dołączono protokół oględzin terenu z dnia [...] r. oraz mapy wraz z pismem Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T. informującym, iż działka nr [...] stanowi pas drogowy (pobocze i rów odwadniający) drogi publicznej. W dniu [...] r. przeprowadzono nadto rozprawę administracyjną w celu ustalenia stanowisk i omówienia zagadnień związanych ze zwrotem nieruchomości.

Następnie decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., przywołując w podstawie prawnej art. 136, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o odmowie spadkobiercom J.D. - tj. E.L., M.S., A.K., L.K., E.O., J.O., H.O., K.D., I.D, K.W. i W.D. - zwrotu nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...] j, obejmującej działkę nr [...] o powierzchni [...] m² zapisaną w [...] Sądu Rejonowego w T. jako własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu stwierdził, że w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, ustalono, że działka ta położona jest wzdłuż ulicy [...], ma kształt prostokąta, jest porośnięta trawą i przecięta w połowie rowem odwadniającym, także porośniętym trawą. W jej północno wschodniej części działki znajduje się hydrant, a w południowo- zachodniej części jest właz do studzienki kanalizacyjnej. Ustalenia te potwierdziło pismo Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T. informujące, iż działka nr [...] stanowi pas drogowy (pobocze i rów odwadniający) drogi publicznej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i jest przez nich administrowana.

Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ stwierdził, iż niedopuszczalne jest orzekanie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jeżeli nieruchomość ta w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdza, że ustawa ta nie narusza innych ustaw. Ustawę o drogach publicznych należy uznać za przepisy inne - odrębne, które mają pierwszeństwo w stosowaniu. W myśl przepisów tej ustawy drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe czy gminne odpowiednich jednostek samorządu powiatowego.

Z woli ustawodawcy drogi zaliczone zostały do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie, a jedyna dopuszczona forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przenoszeniu własności między podmiotami wymienionymi w art. 2a ustawy o drogach publicznych.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej a zajętej obecnie pod drogi publiczne, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem - (nabycie przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej). Wykładnia systemowa przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniająca ograniczenia obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, wynikająca z art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która stanowi część drogi publicznej. Działka nr [...] nie podlega zatem zwrotowi jako w całości zajęta pod pas drogowy drogi publicznej - ulicy [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli, reprezentowani przez pełnomocnika, wnioskodawcy – spadkobiercy J.D.. Zaskarżając w całości decyzję Prezydenta Miasta T. zarzucili jej:

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że objęta wnioskiem o zwrot działka nr [...] stanowi pas drogowy w związku z czym nie może zostać zwrócona,

- naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie, a tym samym brak uwzględnienia całego materiału dowodowego, w szczególności z oględzin terenu, które nie dawały podstaw do uznania, że działka nr [...] nie może zostać zwrócona,

- naruszenie art. 75 w związku z art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nieprzeprowadzenie opinii biegłego, podczas gdy wymagane były widomości specjalne, co doprowadziło do przyjęcia, że działka ta leży w granicach pasa drogowego.

Uwzględniając powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżących ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego i ponownej jego analizy. W uzasadnieniu podnieśli, iż organ uzasadniając swoje stanowisko w zakresie odmowy zwrotu wnioskowanej nieruchomości odwołał się tylko do odpowiedzi udzielonej przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów w T., nie podejmując żadnych innych, samodzielnych działań zmierzających do ustalenia charakteru tej działki. Podkreślili, że organ w żaden sposób nie wskazał, jakie elementy przeważyły za uznaniem pasa gruntu biegnącego wzdłuż drogi za pas drogowy. Zdaniem skarżących organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, przekroczył też swobodną ocenę dowodów poprzez oparcie się na informacji podległej sobie jednostki. W decyzji wywłaszczeniowej wskazano, że działka miała być wykorzystana na modernizację drogi M-O, czyli na poszerzenie pasa drogi lub dodanie jeszcze jednego pasa ruchu, czy też np. utworzenie chodnika. Omawianego gruntu nie wykorzystano w ten sposób. Analiza zdjęć prowadzi do wniosków, że pobocze nie jest częścią przedmiotowej działki, a sama sporna działka porośnięta jest dziką trawą i chwastami. Odwołujący poddali także w wątpliwość istnienie rowu odwadniającego, gdyż biegnie on jedynie wzdłuż fragmentu drogi. Odwołując się do definicji pasa drogowego z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych podnieśli, że obszar ten nie jest ściśle związany z biegnącą w jego granicach drogą. Odwołując się do ustawy o drogach publicznych oraz do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazali, że działka nr [...] jest fragmentem niewykorzystanego gruntu, porośniętego w sposób niekontrolowany trawą i chwastami. Nie ma na niej żadnych znamion wykorzystywania w sposób zgodny z przeznaczeniem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej. Oględziny tego miejsca także nie dają podstaw do innego twierdzenia, gdyż ani hydrant ani studzienka kanalizacyjna nie przemawiają za uznaniem tego gruntu za pas drogowy.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda Śląski zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ przyznał, że decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach - na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - orzekło na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. o wywłaszczeniu nieruchomości należącej do spadkobierców J.D. na rzecz Państwa, położonej w T. i oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m² oraz przyznaniu na ich rzecz odszkodowania w wysokości [...] zł. Celem wywłaszczenia była modernizacja drogi M. – O.. Następnie organ odwołał się do treści obowiązujących przepisów, a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, którym przesądzono, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Zatem w przypadku realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.

Dalej organ stwierdził, iż w wyniku oględzin tej nieruchomości oraz dokumentacji fotograficznej wraz z wydrukiem z Geoportalu - działka nr [...] usytuowana jest wzdłuż ulicy [...] (czyli części [...]), stanowiąc teren porośnięty trawą, wraz z rowem odwadniającym, a także hydrantem i studzienką kanalizacyjną.

Następnie organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli objęta żądaniem zwrotu nieruchomość w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, nawet jeśli okazała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W ocenie organu nadzoru zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzupełniony dodatkowo w postępowaniu odwoławczym, jest wystarczający do uznania, że działka nr [...] leży w pasie krajowej drogi publicznej [...]. Przywołując definicję pasa drogowego zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych oraz odwołując się do mapy przedstawiającej fragment przebiegu [...] organ przyznał, że cała działka nr [...] leży w pasie drogowym ulicy [...] Linia pasa drogowego przebiega na granicy tej działki oraz sąsiadujących z nią innych działek, również wchodzących w skład pasa drogowego, tworząc symetryczny ciąg drogi. Także wypis z rejestru gruntów z dnia 27 lipca 2017r. potwierdza, że działka [...] jako użytek stanowi drogę. W końcu też sposób jej zagospodarowania wskazuje, że istnieje na niej infrastruktura drogowa, tj. rów melioracyjny, studzienka kanalizacyjna, hydrant i zieleń ochronna. Stąd też odmowa zwrotu tej nieruchomości jest w pełni uzasadniona.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ powtórzył, że rów melioracyjny bez wątpienia stanowi element infrastruktury drogowej, służący do odprowadzania nadmiaru wody z jezdni i wymaga stałego dbania o jego drożność. Nie jest też prawdą, że teren przedmiotowej działki pozostaje nieuporządkowany. Zgromadzona dokumentacją potwierdza, że trawa jest krótko przycięta a rów wyczyszczony. Nie ma znaczenia, że na innych odcinkach tej drogi nie ma rowu, gdyż jest on tylko tam, gdzie jest konieczny. Nie było przy tym potrzeby powoływania biegłego dla oceny w tym zakresie, gdyż zgromadzono wystarczającą dokumentację dla powyższych ustaleń. Dla ustalenia przebiegu linii pasa drogowego nie potrzebna jest wiedza specjalistyczna, lecz zgromadzenie odpowiedniej dokumentacji.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego złożyli, reprezentowani przez pełnomocnika, E.L, M.S., A.K., L.K., E.O., J.O. H.O., K.D, I.D., K.W. i W.D. wnosząc o jej uchylenie a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec utrzymania w mocy decyzji wydanej w wyniku postępowania prowadzonego z licznymi wadami i uchybieniami,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania działki o powierzchni [...] m² za pas drogowy,

- art. 84 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, choć w sprawie zachodziły wątpliwości wynikające ze sprzeczności stanu rzeczywistego działki ze stanem ujętym w dokumentach,

a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że działka nr [...] nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i tym samym nie ma podstaw do jej zwrotu spadkobiercom dawnego właściciela .

Uzasadniając skargę podkreślono, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniami organów, iż zebrane w sprawie dokumenty oraz sposób zagospodarowania działki nr [...] przesądzają o zakwalifikowaniu jej jako pas drogowy. Kluczową kwestią sprawy było ustalenie charakteru działki ze szczególnym uwzględnieniem rzeczywistej jej funkcji. Prawidłowe ustalenia w tym zakresie prowadziłyby do zastosowania art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z decyzją wywłaszczeniową przedmiotowa działka była niezbędna w celu dokonania modernizacji drogi M-O. Inwestycje związane z modernizacją tej drogi zostały zakończone, zaś przedmiotowa działka nie została wykorzystana pod drogę publiczną, znajduje się jedynie w sąsiedztwie z drogę, co nie może jednak stanowić jedynej podstawy odmowy jej zwrotu.

Odnosząc się do definicji pasa drogowego skarżący podnieśli, że przedmiotowa działka o powierzchni ponad 300m² nie spełnia wskazanych tam przesłanek. Leży w pobliżu drogi, ale nie została wykorzystana pod drogę publiczną. Fakt, że znajduje się na niej wąski pas rowu nie może stanowić podstawy odmowy zwrotu całej działki. Skarżący podkreślili, iż organ odwołując się do definicji pasa drogowego nie wykazał by w przypadku przedmiotowej działki zlokalizowana była infrastruktura związana z drogą. Odwołał się jedynie do treści dokumentów, pomijając zupełnie rzeczywiste zagospodarowanie tej działki.

Dodatkowo wskazali, że zgodnie z art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja wydawana jest na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i wymaga szczegółowego uzasadnienia. Uzasadnienie przedmiotowej decyzji nie spełnia tych warunków.

Nadto skarżący podnieśli, iż organ nie uwzględnił ich wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, czym naruszył przepisy art. 77, art. 80 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz występujące w nim braki doprowadziły Wojewodę do przekonania, że sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że uchybienia organu pierwszej instancji można było uzupełnić w postępowaniu odwoławczym, co organ odwoławczy uczynił. Nie można zgodzić z zarzutem dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ oparł swoje ustalenia zarówno na protokole oględzin, jak i dokumentacji fotograficznej oraz mapie przebiegu [...].

Organ podtrzymał też swoje stanowisko, że nie było potrzeby w niniejszej sprawie przeprowadzać dowodu z opinii biegłego. Nie istniały też rozbieżności pomiędzy rzeczywistym zagospodarowaniem działki a jej stanem ujętym w dokumentach.

Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżących podtrzymała skargę i zawartą w niej argumentację. Podniosła, że organy bezpodstawnie oparły się przy ustaleniach faktycznych sprawy tylko na danych z ewidencji gruntów oraz informacji zarządcy drogi, pomijając samodzielne ustalenia przebiegu pasa drogowego w terenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa

Zgodnie bowiem z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2017, poz. 2188) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1639 ze zm.). Przy czym, po myśli art. 134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczone nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Na mocy ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli w myśl art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powyższe przepisy mają w sprawie zastosowanie na mocy art. 216 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, w tym też m.in. art. 136 i 137 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu albo gminy na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., poz. 64.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach orzekło na podstawie wymienionej powyżej ustawy z 1958 r., na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w T. i oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] m², należącej do spadkobierców J.D. na rzecz Państwa oraz o przyznaniu na ich rzecz odszkodowania w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że wymieniona nieruchomość niezbędna jest wnioskodawcy na modernizację drogi M.-O..

W przedmiotowej sprawie spadkobiercy J.D., reprezentowani przez pełnomocnika wystąpili z wnioskiem o zwrot tej działki.

Prezydent Miasta T. po przeprowadzeniu przewidzianego przepisami prawa postępowania decyzją z dnia [...] r. postanowił odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m² położonej w T. przy ulicy [...]. W trakcie postępowania organ ten ustalił bezspornie, że nieruchomość wywłaszczona na mocy wyżej wymienionego orzeczenia została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Na podstawie oględzin przedmiotowego terenu oraz na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów – m.in pisma Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T. z dnia [...] r. informującego, iż działka nr [...] stanowi pas drogowy (pobocze i rów odwadniający) drogi publicznej, a także z wyrysu mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów, zasadnie uznano, iż działka ta stanowiąc pas drogowy ulicy [...] w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie podlega zwrotowi.

Organ odwoławczy po uzupełnieniu zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego poprzez dołączenie aktualnego uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wraz z aktualnym wydrukiem mapy tego terenu oraz pismem Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T. z dnia [...] r.. podzielił twierdzenia organu pierwszej instancji, utrzymując w mocy jego rozstrzygnięcie.

Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zasadnie organy obu instancji uznały, że wnioskowana do zwrotu działka nr [...], jako pas drogowy [...] – ulicy [...] nie podlega zwrotowi.

Obecne zagospodarowanie działki wskazuje bowiem, że cała działka nr [...] znajduje się w pasie drogowym wymienionej powyżej wymienionej ulicy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. (t.jedn. Dz.U. z 2017, poz. 2222) pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Wbrew zarzutom skargi aktualne rzeczywiste zagospodarowanie działki ustalone zostało nie tylko na podstawie materiałów źródłowych, ale także na podstawie bezpośrednich oględzin tego terenu. Przeprowadzona w dniu [...] r. wizja tego terenu, wykazała, że przedmiotowa działka ma regularny kształt prostokąta, który dłuższym bokiem przylega bezpośrednio do ulicy [...] Działka ta jest porośnięta trawą, a w połowie przecina ją rów odwadniający, także porośnięty trawą. Podkreślić przy tym trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżących nie stwierdzono w wyniku tych oględzin, iż jest to teren porośnięty w sposób niekontrolowany trawą i chwastami. Wręcz przeciwnie, nie był to teren zaniedbany i pozostawiony bez opieki, o czym świadczy fakt, iż był wykoszony i uporządkowany, co może tylko potwierdzać twierdzenia Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T., iż pozostaje w ich administrowaniu. Uzupełnić dodatkowo należy, że w północno wschodniej części działki usytuowany jest hydrant, a w części południowo- zachodniej umiejscowiony właz do studzienki kanalizacyjnej. Całość zatem świadczy, że w pasie tym umiejscowione są urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą, stanowiąc element infrastruktury drogowej. Takim urządzeniem jest niewątpliwie rów odwadniający, służący do odprowadzania nadmiaru wody z jezdni. Nie jest przy tym istotne to, że nie przebiega on na całym odcinku ulicy [...], lecz tylko na jej fragmencie. Słusznie organ nadzoru podkreślił, że rów taki budowany jest tylko w tych miejscach, gdzie jest on niezbędny i konieczny. Jak wynika z ustaleń organów, rów ten jest wyczyszczony, a trawa jest krótko przecięta, czyli pozostaje pod opieką zarządcy drogi. Także studzienka kanalizacyjna oraz zieleń ochronna stanowi o faktycznym wykorzystywanie przedmiotowej działki, jako pasa drogowego. Dodatkowo należy podnieść, że także z dołączonych do akt sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa działka oznaczona została w ewidencji gruntów jako – "dr"- drogi. Potwierdza to też załączony do tego wypisu wyrys z ewidencji obrazujący w sposób jednolity przebieg ulicy [...] i przylegającego do nie pasa drogowego, jako prostą i równą granicę terenu obejmującego m.in. działkę, o zwrot której wystąpili skarżący. Potwierdza to także dołączona do akt sprawy dokumentacja zdjęciowa, z której dodatkowo jeszcze wynika usytuowanie na tym terenie, choć może nie bezpośrednio na przedmiotowej działce, słupów oświetlenia.

Powyższe ustalenia przesądzają o tym, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (art. 2 i art. 4 pkt 2). Wobec powyższego zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej niedopuszczalne jest orzeczenie o jej zwrocie (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 361/08).

Nie są przy tym zasadne zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy przeprowadziły rzetelnie postępowanie wyjaśniające opierając się tak na ustaleniach faktycznych poczynionych w trakcie bezpośrednich oględzin przedmiotowej działki, jak na dokumentach jej dotyczących. Skład orzekający podzielił w tym miejscu stanowisko organu odwoławczego, iż sprawa nie wymagała wiadomości specjalnych,a stąd powoływanie biegłego dla wyjaśnienia podnoszonych przez skarżących sprzeczności pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem ujętym w dokumentach nie było konieczne. W ocenie Sądu brak takiej sprzeczności, gdyż zarówno rzeczywiste zagospodarowanie tego terenu jak i dostępna i dołączona do akt sprawy dokumentacja, potwierdzają w sposób oczywisty charakter tego terenu – jako pasa drogowego ulicy [...].

Nie można też podzielić twierdzeń strony skarżącej, że przedmiotowa działka, choć w części powinna podlegać zwrotowi, a to wobec jednoznacznych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów. Jak wskazano powyżej wynika z nich w sposób ewidentny przebieg granicy pasa drogowego ulicy [...]. Brak jest tym samym jakichkolwiek podstaw do odmiennego potraktowania terenu przedmiotowej działki, podczas gdy okoliczne działki podobnie jak działka, o zwrot której wniesiono, także w całości mieszczą się w strefie pasa drogowego [...]

Nie jest zatem w konsekwencji zasadny zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez orzekające w sprawie organy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.