Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 385/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 2, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia niepieniężnego w postaci posiłku oraz zobowiązania do zwrotu części należności za wydane posiłki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 7 stycznia 2016 r., nr [...], w której przyznano pomoc w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w formie posiłku dla dziecka: M. G. od dnia 11 stycznia 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. oraz zobowiązano do zwrotu 80% należności za wydane posiłki za ww. następująco za: miesiąc styczeń 2016 r. - za 15 dni x 5 zł = 60 zł x 80% = 60 zł, luty 2016 r. - za 21dni x 5 zł = 105 zł x 80%= 84 zł oraz marzec 2016 r. - za 22 dni x 5 zł = 110 zł x 80% = 88 zł, jednocześnie odstąpiono od żądania zwrotu należności wyliczonej za przyznaną pomoc i nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2015 r. M. G. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie świadczenia pieniężnego dla niej, jej męża M. G. oraz dla córek I. i A. G. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dla syna M. G. wnioskodawczyni zwróciła się o przyznanie dofinansowania do posiłków w Przedszkolu nr [...] w [...].

Po przeprowadzeniu w dniu 22 grudnia 2015 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego, Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie wydał decyzję z dnia 7 stycznia 2016 r., nr [...], przyznającą stronie pomoc w postaci posiłków dla dziecka M. G. od dnia 11 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. oraz zobowiązującą do zwrotu 80% należności za wydane posiłki za: miesiąc styczeń 2016 r. za 15 dni w wysokości 60 zł, luty 2016 r. za 21 dni w kwocie 84 zł i marzec 2016 r. za 22 dni w wysokości 88 zł. W punkcie 3 decyzji orzeczono o odstąpieniu od żądania zwrotu należności wyliczonej za przyznaną pomoc. Z kolei w punkcie 4 nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji przytoczył treść art. 8 ust. 1 i 3, art. 41 pkt 2 oraz 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Organ zauważył też, że uchwałą Rady Miejskiej w Nysie ż dnia 29 sierpnia 2005 r., nr XL/713/05, w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej przyznanych pod warunkiem zwrotu (Dz. Urz. Woj. Op. z 2005 r. nr 62, poz. 1763), ustalono zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej, będących w zakresie zadań własnych gminy, obejmujące wydatki na usługi, pomoc rzeczową zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie się, zasiłki okresowe i zasiłki celowe. Zgodnie zaś z § 1 pkt 4 cytowanej uchwały, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy, można odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Następnie podał, że M. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci oraz oczekuje kolejnego dziecka. Wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek dla opiekuna w wysokości 520 zł w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią, a jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód w roku 2014 wynosił 3.428,69 zł miesięczne. W tej kwestii organ odnotował, że łącznie w roku 2014 dochód rodziny wyniósł 3.948,69 zł i przekroczył 150% kryterium dochodowego rodziny wynoszącego 2.570 zł. Dlatego rodzina nie jest uprawniona do otrzymania pomocy w ramach wieloletniego programu finansowego wspierania gmin "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Jednocześnie, wskazując na trudną sytuację rodzinną i finansową rodziny, na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy, przyznał wnioskodawczyni pomoc rzeczową w postaci posiłków dla syna M. G. na okres od 11 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. Uzasadniając odstąpienie od żądania zwrotu wyliczonej należności za przyznaną pomoc organ stwierdził, że żądanie zwrotu tej nalezności zniweczyłby skutki udzielonej pomocy.

Nie godząc się z powyższą decyzją M. G., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także sprzeczność istotnych ustaleń dokonanych przez organ z treścią zebranego w sprawie materiału. Poza tym wniosła o zobligowanie organu do objęcia wieloletnim programem ,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 wszystkich członków jej rodziny i przyznanie pomocy począwszy od dnia 1 stycznia 2016 r. oraz wpłacenie należności wraz z odsetkami za zwłokę za czas nieobejmowania uprawnionych Programem, jak i o zasądzenie na rzecz odwołującej kosztów odwoławczych przypisanych ustawą. Jej zdaniem, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana, jeżeli dochód powyżej kryterium dochodowego zawartego w art. 8 ust 1 ustawy nie przekracza wysokości 150% tego kryterium, czyli 951 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej, a w przypadku rodziny kwoty 771 zł pomnożonej przez liczbę członków rodziny (np. dla pięcioosobowej rodziny dopuszczalny próg wynosi 5 x 771 zł = 3.855 zł). W konsekwencji stwierdziła, że błędnie wskazał, iż wraz z rodziną osiągnęła dochód w wysokości 3.946,69 zł, który przekroczył 150% kryterium dochodowego rodziny, gdyż kryterium dochodowe w kwocie 3.566,28 zł nie zostało przekroczone, bowiem dochód na osobę w dniu złożenia wniosku wynosił 713,26 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu pismem z dnia 29 lutego 2016 r. zwróciło się do organu l instancji o wyjaśnienie powodów przyznania pomocy dla dziecka M. G. wyłącznie na okres od 11 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r.

W odpowiedzi organ l instancji wyjaśnił, że pomoc przyznana została na ww. okres, ponieważ M. G. spodziewa się narodzin dziecka, a termin porodu został wyznaczony na luty 2016 r., zatem z tą chwilą zmieni się sytuacja finansowa i rodzinna oraz kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej.

W dniu 25 marca 2016 r. organ II instancji zwrócił się do pełnomocnika strony o podanie, czy w miesiącu grudniu 2015 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 10 stycznia 2016 r. M. G. poniosła opłaty za posiłki dla dziecka M. G. w Przedszkolu nr [...][...].

W odpowiedzi pełnomocnik wyjaśnił, że M. G. w grudniu 2015 r. nie ponosiła opłat za posiłki dla syna M. G. w przedszkolu, ponieważ koszty te zostały pokryte przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie. Natomiast w dniach od 1 stycznia 2016 r. do 10 stycznia 2016 r. poniosła opłatę w wysokości 20 zł, tj. 5 zł za dzień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję l instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania oraz przywołało przepisy mające zastosowanie w sprawie. W szczególności podało, że kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2015 r. poz. 1058), zwanego dalej rozporządzeniem z 14 lipca 2015 r., od 1 października 2015 r. wynosi 634 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 14 lipca 2015 r.), natomiast dla osoby w rodzinie wynosiła 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia z 14 lipca 2015 r.). Kolegium w pełni podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu l instancji. W szczególności Kolegium zauważyło, że w toku przeprowadzonej w dniu 22 grudnia 2015 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że M. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. G. oraz trójką dzieci. Wnioskodawczyni jest osobą bierną zawodowo. Sprawuje opiekę nad członkiem rodziny i z tego tytułu pobiera zasiłek dla opiekuna w wysokości 520 zł miesięcznie przyznany decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2014 r. nr [...]. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 grudnia 2015 r., nr [...], wynika, iż mąż wnioskodawczyni w złożonym wspólnie z małżonką zeznaniu podatkowym za 2014 r. wykazał: przychód w wysokości 72.160,23 zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości 18.971,73 zł, dochód w wysokości 53.188,60 zł. Podatek należny małżonków wyniósł 0,00 zł, składki na ubezpieczenia społeczne wyniosły 9.257,51 zł, a na ubezpieczenie zdrowotne 2.786,73 zł. Kolegium stwierdziło, że dochód męża wnioskodawczyni należało obliczyć stosownie do art. 8 ust. 7 ustawy, tj. na podstawie znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 grudnia 2015 r. i wskazało, że uzyskane w 2014 r. średnie miesięczne wynagrodzenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniosło 3.428,69 zł. Kolegium przedstawiło rachunkowe wyliczenie tego dochodu, z pomniejszeniem o składniki wymienione w art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy (53.188,60 zł - 9.257,51 zł - 2.786,73 zł = 3.428,69 zł) i stwierdziło, że łączny dochód rodziny wyniósł 3.948,69 zł (3.428,69 zł + 520 zł), co przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego rodziny, która wynosi 3.855,00 zł (tj. 150% × 2.570,00 zł), gdyż kryterium dochodowe rodziny składającej się z pięciu członków wynosi 2.570,00 zł (514 zł × 5 osób). Biorąc pod uwagę powyższe wyliczenie organ odwoławczy uznał, że strona nie jest uprawniona do otrzymania pomocy w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania, albowiem dochód rodziny przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego ustalonego dla rodziny, tj. przekracza kwotę 3.855 zł (150% x 2.570 zł). Jednocześnie odnotował, że organ l instancji, opierając się na treści art. 41 ust. 2 ustawy, przychylił się do wniosku strony o przyznanie pomocy w postaci posiłków dla syna M. i przyznał w tym zakresie pomoc od 11 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. Stosownie do tych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że nie można zarzucić organowi l instancji przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku strony, pomimo bowiem przekroczenia przez rodzinę kwoty kryterium dochodowego uwzględniono szczególne okoliczności, przyznając wnioskowaną pomoc. Uzasadniając natomiast okres, na jaki ww. świadczenie zostało przyznane, organ przywołał informacje zawarte w piśmie z 8 marca 2016 r. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że w sprawie poddano ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego, zachowano przewidziane prawem wymogi, a w szczególności dokładnie wyjaśniono stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy istotny dla załatwienia wniosku strony. Jednocześnie wskazał, że zasadnie odstąpiono od żądania zwrotu wyliczonej należności za przyznaną pomoc wskazując na art. 104 ust. 4 ustawy. Odnośnie wniosku dotyczącego kosztów Kolegium wskazało na treść art. 56, art. 79 ust. 7 oraz art. 263 K.p.a. i stwierdziło, że sprawa toczyła się na wniosek strony, wobec czego nie ma podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania.

W skardze na powyższą decyzję M. G. powtórzyła zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu, zarzucając zaskarżonej decyzji odwoławczej rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ustawy poprzez wadliwe wyliczenie wysokości dochodu rodziny oraz naruszenie prawa procesowego poprzez uznanie okoliczności faktycznych za sprzeczne ze stanem faktycznym. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów odwoławczych przypisanych ustawą; ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i zobligowanie OPS Nysa do objęcia wieloletnim programem "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 wszystkich członków rodziny, począwszy od przyznania pomocy od dnia 1 stycznia 2016 r. i nakazanie OPS Nysa wpłacenia wraz z odsetkami za zwłokę równowartości za czas nie obejmowania uprawnionych formą pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że ustalony stan faktyczny oraz przyjęta, jak też zastosowana wykładnia przez Kolegium jest sprzeczna z prawem. Organ l instancji wykazał na wyższy dochód niż podała skarżąca, ponieważ z obliczeń wynika, że dochód rodziny wynosi 3566,28 zł, który po podzieleniu przez 5 osób, daje kwotę 713,26 zł., podczas gdy kryterium dochodowe wynosi 771 zł na osobę. Zważywszy na powyższe strona ubiegająca się o wnioskowaną pomoc kwalifikuje się do jej uzyskania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium, dochód rodziny został wyliczony prawidłowo i w miesiącu listopadzie 2015 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie uprawniał skarżącej do otrzymania wnioskowanej pomocy.

Na rozprawie matka skarżącej, ustanowiona przez M. G. pełnomocnikiem, podtrzymała skargę i wywody w niej zawarte. Jednocześnie wskazała, iż na podstawie tych samych dowodów, wcześniejsze wnioski skarżącej były przez organ uwzględniane, a świadczenia przyznawane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego.

Przyjdzie przypomnieć, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, z dnia 7 stycznia 2016 r., którą przyznano M. G. pomoc w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w formie posiłku dla dziecka M. G. od dnia 11 stycznia 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. oraz zobowiązano do zwrotu 80% należności za wydane posiłki za wymieniony okres oraz orzeczono o odstąpieniu od żądania zwrotu należności wyliczonej za przyznaną pomoc, jak też nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), zwanej dalej także ustawą. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 tej ustawy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy między innymi udzielenie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym. W celu wspierania finansowego gmin w realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym, realizowany jest w trybie ustawy o pomocy społecznej wieloletni program pod nazwą "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Stosownie bowiem do postanowień pkt V.1. załącznika do przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 (Mon. Pol. z 2013 r. poz. 1024, obecnie Mon. Pol. z 2015 r. poz. 821), nadal powoływanej jako uchwała Nr 221 RM, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Wsparcie przyjmuje formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Z powyższych przepisów wynika, że pomoc w ramach Programu może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz których dochód nie przekracza kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 tej ustawy. Kwota kryterium dochodowego na użytek Programu jest przy tym podwyższona o 50% w porównaniu z kwotą obowiązującą na gruncie ustawy o pomocy społecznej, która od dnia 1 października 2015 r., zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b cyt. rozporządzenia z dnia 14 lipca 2015 r., wynosi dla osób w rodzinie 514 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb uchwały Nr 221 kryterium dochodowe, odpowiadające 150% tej kwoty, wynosi 771 zł. Kryterium w tej samej wysokości określa również powołana w zaskarżonej decyzji uchwała Nr XLIII/645/14 Rady Miejskiej w Nysie z dnia 13 lutego 2014 r., będąca aktem prawa miejscowego.

W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy warto odnotować, że według zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżąca prowadzi gospodarstwo wspólnie z mężem oraz trojgiem dzieci, przy czym małżonek prowadzi działalność gospodarczą i rozlicza się wspólnie ze skarżącą. Ta okoliczność ma wpływ na sposób ustalenia dochodu w niniejszej sprawie, gdyż w myśl art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby. Zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy, w sytuacji gdy podatnik łączy przychody z działalności gospodarczej z innymi przychodami lub rozlicza się wspólnie z małżonkiem, przez podatek należny, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, rozumie się podatek wyliczony w takiej proporcji, w jakiej pozostaje dochód podatnika z pozarolniczej działalności gospodarczej wynikający z deklaracji podatkowych do sumy wszystkich wykazanych w nich dochodów. Stosownie natomiast do art. 8 ust. 7 ustawy, wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierającego informację o wysokości: 1) przychodu; 2) kosztów uzyskania przychodu; 3) różnicy pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania; 4) dochodów z innych źródeł niż pozarolnicza działalność gospodarcza w przypadkach, o których mowa w ust. 6; 5) odliczonych od dochodu składek na ubezpieczenia społeczne; 6) należnego podatku; 7) odliczonych od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Wobec tego, jak zasadnie wskazano w decyzjach organów, podstawą ustalenia wysokości dochodu uzyskanego przez męża skarżącego były dane wynikające zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 grudnia 2015 r. W świetle art. 8 ust. 7 ustawy, w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą organy pomocy społecznej nie są uprawnione do samodzielnego obliczania podstawy opodatkowania, a także kwoty należnego podatku, w tym także kwoty odliczanych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, ale w tym zakresie są związane ustaleniami wynikającymi z zaświadczenia organu podatkowego. Rolą organu pomocy społecznej jest natomiast ustalenie dochodu dla celów pomocy społecznej w oparciu o przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, tj. pomniejszenie o składniki wymienione w tym przepisie, a następnie ostateczne wyliczenie dochodu rodziny z uwzględnieniem pomniejszenia, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy oraz składników, które według art. 3 ust. 4 ustawy nie są do dochodu wliczane.

Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wydanego w celu uzyskania świadczeń socjalnych wynika, że w 2014 r. mąż skarżącej uzyskał przychód 72.160,33 zł, koszty uzyskania tego przychodu wyniosły 18.971,73 zł, składki na ubezpieczenia społeczne wyniosły 9.257,51, na ubezpieczenie zdrowotne 2.786,73 zł, a podatek należny wyniósł 0 zł. Tym samym dochód rodziny skarżącej został wyliczony prawidłowo, zgodnie z art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, tak jak to przedstawiono w decyzjach, jako przychód z działalności pomniejszony o koszty jego uzyskania oraz o składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, a także powiększony o uzyskiwany przez skarżącą zasiłek dla opiekuna w kwocie 520 zł, które to świadczenie nie jest wymienione w art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy jako niepodlegające wliczeniu do dochodu albo pomniejszające dochód. Tak ustalony dochód w kwocie 3.948,69 zł miesięcznie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego, które dla 5-osobowej rodziny skarżącej wynosi 3.855 zł.

Nie są więc zasadne zarzuty skarżącej, że dochód jej rodziny jest niższy niż ustalony przez organy. Dostrzec trzeba, że w wyliczeniach przedstawionych w skardze dochód uzyskany z działalności gospodarczej pomniejszono o kwotę zaliczki na podatek w wysokości 4.571 zł, jaką wskazał mąż skarżącej w oświadczeniu dołączonym do wniosku. Tymczasem zgodnie z art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy przychód z działalności gospodarczej pomniejsza się o "podatek należny", a nie o wpłaconą zaliczkę na podatek. Jeśli zatem z przedłożonego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, iż podatek należny wyniósł 0 zł, to brak było podstaw do odmiennego ustalania wysokości dochodu, z uwzględnieniem kwoty uiszczonej tytułem zaliczki na podatek.

Z kolei, stosownie do treści art. 41 pkt 2 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przy czym w myśl art. 104 ust. 4 ustawy, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Mając na uwadze treść art. 41 pkt 2 ustawy, jako zasadne przyjdzie uznać przychylenie się organów do wniosku o przyznanie pomocy w postaci posiłków dla syna skarżącej M. G. na okres od 11 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. Od razu dostrzec trzeba, że ww. decyzja wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte w tym przepisie sformułowanie, że zasiłek tego rodzaju "może być przyznany" w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uznanie administracyjne daje organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt l OSK 407/12, LEX nr 1264795). Nadto kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne powoduje obowiązek zbadania przez Sąd, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 30 marca 2012 r., sygn. akt l OSK 115/12, LEX nr 1218837).

W ocenie Sądu, organy przy wydawaniu decyzji zachowały przewidziane prawem wymogi, a w szczególności dokładnie wyjaśniły stan faktyczny w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy istotny w zakresie załatwienia wniosku skarżącej. W konsekwencji prawidłowo wskazały na trudną sytuację rodzinną i finansową rodziny skarżącej i na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy, przyznały pomoc w formie posiłków dla jej syna M. G. na określony czas, który - jak wynika ze stanowiska organu l instancji - podyktowany został wyznaczonym terminem porodu skarżącej w lutym 2016 r. Organy wzięły pod uwagę, że z chwilą narodzin dziecka zmieni się sytuacja rodzinna i finansowa, w szczególności kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Na koniec, jako zasadne ocenić należy odstąpienie od żądania zwrotu wyliczonej należności za przyznaną pomoc, ponieważ - jak słusznie wskazały organy - niweczyłoby to skutki udzielonej pomocy.

W sytuacji, gdy organy pomocy społecznej wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem przepisów procedury i w sposób przekonujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania, zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt l OSK 1156/10 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zasadnie przyznano skarżącej pomoc w formie posiłku dla dziecka M. G. W tym zakresie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 8 ustawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał zarówno podstawy prawne, jak i okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. W sposób wyczerpujący omówił istotne w sprawie kwestie dotyczące ustalenia dochodu oraz przedstawił szczegółowo matematyczny sposób jego wyliczenia. Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja podnoszona na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, iż uprzednie przyznawanie M. G. świadczeń "na podstawie takich samych dowodów", wyznacza w sposób zasadniczy pozytywne rozstrzygnięcie w kolejnych sprawach w tej materii. W tym miejscu warto wyjaśnić, że organy są obowiązane oceniać w każdym przypadku zgromadzony materiał dowodowy i opierając się na poczynionych ustaleniach zająć stanowisko w sprawie, dlatego wcześniejsze pozytywne uwzględnianie wniosku nie determinuje rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a nie wszystkich decyzji wydanych przez organ w tej materii, na podstawie wcześniej zgłoszonych wniosków.

Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi. Skarga nie ma więc usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.

W związku z przedłożonym pełnomocnictwem, udzielonym T. R., wyjaśnić ponadto należy, że stosownie do art. 35 § 1 P.p.s.a., poza adwokatem, radcą prawnym, innym skarżącym lub uczestnikiem postępowania, pełnomocnikiem strony może być również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Krąg podmiotów, które mogą zostać ustanowione pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zatem zamknięty i mieszczą się w nim wyłącznie członkowie rodziny należący do jednej z grup wymienionych w powołanym przepisie. Jak wskazuje się w doktrynie, w charakterze pełnomocnika nie może zatem występować np. teść, zięć, wuj lub wstępny niebędący rodzicem (por. J. Drachal [w:] Prawo przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 218 i powołane tam orzecznictwo). Poza tym, odnośnie możliwości udzielenia dalszego pełnomocnictwa (inaczej substytucji) wyjaśnić przyjdzie, że substytut nie jest pełnomocnikiem pełnomocnika lecz samodzielnym pełnomocnikiem strony, ustanowionym jedynie przez pełnomocnika pierwotnego. Możliwość udzielenia substytucji, w świetle art. 39 pkt 2 P.p.s.a., jest ograniczona do przypadków, w których odrębne przepisy ustalają zasady dokonywania tej czynności. Według tego przepisu pełnomocnictwo ogólne obejmuje m.in. umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Do tych odrębnych przepisów należą ustawy: o adwokaturze, o radcach prawnych i o rzecznikach patentowych.

Tym samym jako skuteczne należało uznać wyłącznie pełnomocnictwo do reprezentowania przez Sądem udzielone przez skarżącą jej matce – J. M. Natomiast mąż matki skarżącej – T. R., nie mógł zostać ustanowiony pełnomocnikiem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie jest on członkiem rodziny skarżącej i nie należy do żadnej z grup wskazanych w art. 35 § 1 P.p.s.a. Z omówionych wyżej względów nie mogło też na jego rzecz zostać ustanowione przez żonę pełnomocnictwo substytucyjne do reprezentowania skarżącej.